cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dubai
İklim u Nıfus
İklim u hewayê Dubai pak niyo. Her dem toz u duman esto. Feqet verê Xelicê Farsi de, hewayê Dubai zaf weş u pako. Zaf turisti Ewropa u Asya ra şınê Dubai u tetil kenê. Nıfusa Dubai 1.070.779a, zaf kosmopolita. Mıxtelıf mılleti tedı cıwiyenê zey: Malayan, Ewropayıcan, İranıcan. Dubai de nıfusa maciran zafa, şarê Dubai tayo (şenıko).
İqtısad
Ewro bacarê Dubai zaf moderno. Banê xeylê berzi u bınayê ke hetê mımarine ra mıkemmel vıraziyayê, estê. Enıka Dubai de zaf asmên-resaey (skyscraper) estê u zafi hewna vıraziyenê. Dewleta Yewiya Emiranê Erebi hawa adeyanê saxteyan vırazena. Yew ade zey dara xurmao; yew ade zey xaritey dınyao. İqtısadê Dubai her roc beno pil. Endustriya ruwen u petroli zaf gırd niya (%6); labelê endustriya emlak u turizmi zaf mıhima u hawa bena gırde. Merkezê Emirates Airlines bacarê Dubai da ca-biyaeo. Nıka Dubai de yew asmên-resae vıraziyeno; namey xo Burc Dubaio. Burc Dubai beno bına dınya tewr berze.
Osman Hamdi Beg
Osman Hamdi Beg (b. 30 Kanune 1842 - m. 24 Şıbate 1910) yew ressamo Usmanıco. Portreyê ey Kaplumbağa Terbiyecisi zaf namdaro.
Pêrtage
Pêrtage (be Usmanıcki: پرتک, be Tırki: Pertek) yew qezay wılayetê Dêsımiya. Namey cı zi Partki Partage ra yeno.
NGC 2173
NGC 2173, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
NGC 295
NGC 295, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 1872 de terefê Ralph Copelandi ra keşıf biyo.
Hopak
Hopak (be Tırki: Koçtepe), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Pars-lès-Chavanges
Pars-lès-Chavanges, yew komuna wılayetê Aubeya. Na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Pars-lès-Chavangesi;
NGC 6641
NGC 6641, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Argençola
Argençola, dewleta İspanya de, mıntıqaya Katalonyaya otonome de, wılayetê Barselona de yew belediyay qezay Anoiaya.
NGC 557
NGC 557, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê Balina miyan de ca gêno. 20 Tışrino Peyên 1886 de terefê Lewis A. Swifti ra keşıf biyo.
Efeler
Efeler, yew qezay u taxa wılayetê Aydınia.
NGC 2149
NGC 2149, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Nazmiya
Nazmiya (be Usmanıcki: ناظميه, be Tırki: Nazımiye) ya zi Qızılkılise (be Usmanıcki: قزيل کليسا Kızıl Kilise), Qısle yew qezay Dêrsımiya. Dormey Nazmiya de, hetê zımey (şımali) de Pılemoriye, rocvetış (şerq) de Çolig (Bingol) u Xarpêt (Eleziz), veroc (cenub) de Mazgerd u rocawan (ğerb) de Merkezê Mamekiye estê.
Nahiyeyê Nazmiya
Qezay Nazmiya de merkez ra piya hirê nahiyey estê. Namey enê nahiyan nayo:
Dewê Nazmiya
Merkezê Nazmiya Hakıs Yeresk
Fleury, Pas-de-Calais
Fleury, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Düsseldorf
Düsseldorf sûkê da dewleta Almanyawa. Paytextê eyaletê Renê Zımey-Westfalyao.
Ataol Behramoğlu
Ataol Behramoğlu, kılamdar (sair), nuştekar, çarnekar u edebiyatkaro namdaro de Tırko.
Deylu
Deylu (be Tırki: Söğütbel), dewê da wılayetê Sêwaziya.
Ataol Behramoğlu
Weşiya xo
13ê Nisana 1942ine de qeza Estemoli Çatalca de ameo riye dina. Mektebo verên sukanê Kars u Çankırı de wendo. 1966ine de, Universita Anqara, Fakulta Zıwan Tarix u Cografya de, lızgey Edebiyat u Zıwanê Rusi wend qedna. 1962 de kut (kewt) Partiya Emegdaranê Tırkiya (TİP, Türkiye İşçi Partisi), na partiye de organize-biyaena politike de gure gırot xo ser. Mabênê ronaoğanê "Federasonê Klübanê Borzali (Fikıri)" (Fikir Kulüpleri Federasyonu, FKF) de ca gırot. Behramoğlu, kut kara ronaisê pêseroka "Dönüşüm"i u wayiriya na pêseroke gırote xo ser. 1970 de ebe albazê xo İsmet Özel'i ra piya, pêseroka "Halkın Dostları" vete. Oncia na serre de, sıfte şi Britanya, bado ki şi Fransa. Paris de, pitoğina klübê sewe, katibiya hotele u malımiye kerde.
1972ine de Universita Moskowa Fakülta Edebiyati de, edebiyatê Sovyeti sero zanaisê xo kerd hira. 1974 de peyser ama Tırkiya. Estemol de, Tiatroanê Suke de bi dramaturg u guria. 1975 de ebe braê xo Nihat Behramoğlu ra piya, pêseroka "Militan"e nê ro. Mabênê ronaoğanê pêseroka "Sanat Emeği" de ca gırot. 1979 de, Sendikawa Nustoğanê Tırkiya de bi sekretero pil. Çapxanu de guria. Cuntawa 12ê Payiza Verêne ra têpia, 1982 de ercia zerre, 10 asmi hepıs de mand. 1984 de Fransa de, Universita Sarbonne de, lızgey Centre de Poetique Comparee de "Kılamê Tırki u ê Dinya" sero xeylê emeg werd.
Kılamê xoyê sıfteyini be leqemê "Ataol Gürus" ra, pêserok u rocnameanê Yeni Çankırı Yeşil Ilgaz, Çağrı de veyciay, neşir bi. Waxto ke mekteba berce (universita) de wandêne, kılamê Behramoğlu'y pêserokanê zê Yapraklar, Dost, Evrim, Ataç de neşir bi u Behramoğlu nae ra têpia pıra (gran gran, hêdi hêdi)) bi namdar. Kılamê xoyê ke a dewran de amê nuştene, ina kerdi arê, kıtabê kılamanê xoyo sıfteyino ebe namey Jü Generalo de Hermeni/ Yew Generalo Ermeni de 1965ine de çap kerdi.
Xovirra Kerd; Senên Bi Rüê Maya Mı
Xovirra kerd, senên bi rüê maya mı ''Xovirra kerd, senên bi vengê maya mı... Sewe, jü perda bo waxtê khani ra, '' ''Ez bıpişi cigera xoya siyae ra... ''
Xovirra kerd, senên bi huyayişê maya mı ''Xovirra kerd, senên biye waxto ke berbêne maya mı... Heyat rasano mı bazianê ae de, '' ''Ez lacekê qıckekê de maya xoyo... ''
Xovirra kerd, senên bi destê maya mı ''Xovirra kerd, çımê xo senên bi waxto ke seyr kerdêne... Va, bua vaşanê huşkan biyaro düri ra, '' ''Waxto ke sıliye gran gran varêna... Ataol Behramoğlu '' Çarnais: Sinan USARR
Loire-Atlantique
Loire-Atlantique (IPA [lwaʀatlɑ̃ˈtik], nameyo verên: Loire-Inférieure), dewleta Fransa de yew wılayeto. Wılayet, hetê idarey ra biyo hirê letey; "Ancenis", "Châteaubriant" u "Saint-Nazaire".
SC Corinthians Paulista
Sport Club Corinthians Paulista ya zi teyna Corinthians yew klubê futboliyê dewleta Brezilyayo. Siya û sıpê rengê klubiyo. Serra 1910ıne de amo ronaene.
Kupay Libertadores
2012
Qanunê hıdudi
Qanunê hıdudi (Urduki: حدود) qanunê ke serdarê Pakıstani general Muhammad Ziya ul Haqi serra 1979ıne de vetê, inan rê vaciyenê. Muhammad Ziya ul Haqi 1978 de darbe vıraşto, hukmatê Pakıstani ardo cêr u xo kerdo ser. O taw ra tepeya islamizasyonê Ziya ul Haqi dest pêkerdo. Ziya ul Haq qanunê Pakıstani ra sekulerizm veto, İslam ardo qanunê Pakıstani miyan. Ziya ul Haqi qanunê hıdudi vetê. Qanunê hıdudi şeriatê İslami ra vıraziyay. Be qanunanê hıdudi ra piya heq u hıquqê cêniyan pêro cawiyay, miyan ra dariyay we.
Qanun miyan de cêniya ke tecawuz vênena, eke a çehar mêrdekan nêana se zinakerde amariyena u recım keriyena. Destê dızdiyo raşt bırniyeno, kamo ke alkol gêno heştay qırbaçi weno. Heta serra 2006ıne eno qanun hıquqê Pakıstani de mendo, serra 2006ıne de zi Perwez Muşerefi eno qanun hıquqê Pakıstani miyan ra veto, qanun dariyayo we.
1013
1013, Seserra 11ine de yew serra teqwimiya.
Combloux
Combloux, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
NGC 6642
NGC 6642, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Cheignieu-la-Balme
Cheignieu-la-Balme, yew komuna wılayetê Eniya. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
Goştweri
Goşteweri ya zi çıçeyınê goşteweri, (Latinki: Carnivora), familyay çıçeyınan ra yew taxımê heywanano.
NGC 2174
NGC 2174, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Bıbo
Bıbo (be Tırki: Kozağaç), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Şirnan
Şirnan wılayetê Çolig de yew dewa qezay Azarpêrteya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış u ziraet ra bena.
Mayenne
Mayenne (IPA [maˈjɛn]) dewleta Fransa de yew wılayeto. Wılayet hetê idarey ra biyo dı heti; "Château-Gontier" u "Mayenne".
Şirnan
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Villanueva del Arzobispo
Villanueva del Arzobispo, dewleta İspanya de eyaletê Endulusi de wılayetê Jaén de yew belediyaya.
İrlanday Zımey
İrlanday Zımey (İngılızki: Northern Ireland, İrlandki: Tuaisceart Éireann, İskoçki: Norlin Airlann) yew eyaletê Britanya Gırdeyo ke zımey adey İrlanda de estê. Paytextê xo sûka Belfasti, erdê xo 14,139 km² u nıfusê xo 1,710,300 keso. İrlanday zımey de zıwanê İngılızki u İrlandki zıwanê resmiyê u İskoçki (varyantê Ulsteri) qısey beno. Ekonomiya xo eyaletê Britanya Gırde de tewr xırabıno. %96 ê nıfusê İrlanday Zımey Xıristiyano u %99,5ê nıfusi sıpêyo. İrlanday Zımey de 6 kontiy estê.
Villanueva del Arzobispo
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Villanueva del Arzobispo;
İrlanday Zımey
Kontiye
Kontiye Britanya Gırde de yew sistemê idareyo.
Sûki
İrlanday Zımey de 5 sûki estê.
Chevillard
Chevillard, yew komuna wılayetê Eniya. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
Kırd
Kırd namanê Zazayan ra yewo. Taê cayanê Çewlig û Palıy de cayê ke sinoranê nê bacaran ra nezdiyê, gorey taine zafane, gorey taê çıman ki taê xo  “Kırd” name kenê. Zazaê ke nê cayan de cıwiyenê, zıwanê xo ra “Kırdki” vanê, mıntıqaya xo ki “Kırdane (Kırdone, Kırdune)” name kenê. Cirananê xo Kurmancan ra “Kurmanc” yan zî “Kırdasi” vanê. Zıwanê Kurmancan ra zi “Kurmanci” yan zi “Kırdaski” vanê.
Menay qısey Kırdi sero nuştoğ û roştberê Zazayan hewna nanê werê. Tainan çım de Kırd yeno menay Kurdi, ê bini zi vanê, Kırd tenya yeno menay Zazay, çunke Zazayê ke xo ra vanê Kırd, Kurmancan ra ki vanê Kurmanc ya zi Kırdas, yanê Kırdasan tabırê Kırdi ra teber vênenê.
Chevroux
Chevroux, yew komuna wılayetê Eniya. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
1014
1014, Seserra 11ine de yew serra teqwimiya.
Borcan
Borcan, wılayetê Mamekiye de dewê da qezay Xozatia.
Çitagong
Çitagong (be Bengalki: চট্টগ্রাম, Chôţţogram) yew bendero gırd u bacarê Bengladeşio gırdo dê dıyıno. No bacar kınarê Karnaphuli de ca gêno.
Contamine-Sarzin
Contamine-Sarzin, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
İtalyay Zımey
İtalyay Zımey (be İtalyanki: Italia Settentrionale) yew terimê tarixi u coğrafiyo u qısmê erdê İtalyao ke paytext be Roma ra zımey de esto. Nıfusê İtalyay Zımey 27,3 milyono u erdê xo 120.000 km²yo.
Sûki
İtalyaya Zımey de sûkê Milano, Torino, Cenova, Venedik u Padova estê.
Sarthe
Sarthe (ipa;[saʀt]) dewleta Fransa de yew wılayeto. Wılayet hetê idarey ra biyo dı heti, "La Flèche" u "Mamers".
Mehmet Demirkol
Mehmet Demirkol, yew rocnamewan, nuştekar u spikerê sporiê Tırko. Serra 1970ıne de Estamol Beyazıt de ame dınya. Eslê piyê cı Xetay, maya cı Estamol raya. Dı domanê Mehmet Demirkoli estê. Nıka rocnameyê Fanatik de guriyeno.
Avinyonet del Penedès
Avinyonet del Penedès, dewleta İspanya de mıntıqaya otonoma Katalonya de wılayetê Barselona de yew belediyay Alto Penedésiya.
Artés
Artés, dewleta İspanya de, mıntıqaya Katalonyaya otonome de, wılayetê Barselona de yew belediyay komarkay Bagesiya.
Chevry (Ain)
Chevry, yew komuna wılayetê Eniyo. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
Rouilly-Sacey
Rouilly-Sacey, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Rouilly-Sacey;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
NGC 1000
NGC 1000, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Andromeda miyan de ca gêno. 9 Kanun 1871 de terefê Édouard Stephani ra keşıf biyo.
1015
1015, Seserra 11ine de yew serra teqwimiya.
Los Angeles Galaxy
Los Angeles Galaxy ya zi LA Galaxy yew klubê futbolio de Amerikayo. Dınya de 10 (des) klubanê tewr zengınan ra yewo.
Şampiyoniya Ligê CONCACAF
2000
Roberto Calasso
Roberto Calasso (Floransa, 1941), yew nuskaro İtalyano.
NGC 5586
NGC 5586, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Menzil, Kolık
Menzil (be Tırki: Durak yazi Menzil), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Coğrafyay Tırkiya
Tırkiya 2627 km sinore cı esto, Yunanıstan'iya 206 km, Bulğarıstan'iya  240 km, Gurcıstan'iya  252 km, Ermenıstan'iya  268 km, Azerbaycan'iya  9 km, İran'iya  499 km, İraq'iya  331 km, Suriya'ya  822 km sinorê cı esto.
Riyê erdê Tırkiya 814.578 km²o. Erdê Tırkiya zaf koyıno. Tewr koyo berz Koê Araratio. Çhemê Ferat (Tırki:Fırat), Piran (Tırki:Dicle) u Qızılirmaqi (Tırki:Kızılırmak) zerrey Tirkiya ra şonê. Zey Dola Wani (Tırki:Van Gölü) u Golê Sole (Tırki:Tuz Gölü) tede golê gırdi estê.
NGC 558
NGC 558, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 1 Şıbat 1864 de terefê Heinrich Louis d&i ra keşıf biyo.
Dewa (Sêwaz)
Dewa dewê da wılayetê Sêwaziya.
Zazakipediya:biyene
biyene [ben- /kopula, biy-, -b-]
No wextqıse bêqeyde u intransitifo.
Qetliamê Zilani
Qetliamê Zilani, qetliamo ke serewedarıtışê Ağrı ra tepeya wılayetê Ağrı de dormeyê Royê Zilani de ameo kerdış. Qetilam Temuze 12, 1930 de vıraziyao. Qetliam de 1.550 dewıci kışiyay; dısey dewi vêşniyay u be vinibiyayışanê binan ra tepiya, pêro piya 15,000 merdımi kışiyay. Qetliam Kurdan sero ameo kerdış.
NGC 6644
NGC 6644, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Avinyó
Avinyó, dewleta İspanya de, mıntıqaya Katalonyaya otonome de, wılayetê Barselona de yew belediyay komarkay Bagesiya.
Ayşen Gruda
Ayşen Gruda ya zi Ayşen Erman (b. 22 Tebaxe 1944, İstanbul - m. 23 Çele 2019, İstanbul) senatkara rêzan u sinema biye. 2019 de qanserê pankreasi ra weşiya xo kerde vıni, merde.
Diskografiye
Sinema:
Tiyatro:
Cumhuriyetê Ağrıy
Cumhuriyetê Ağrıy (Kurdki: Komara Agiriyê, Komara Araratê) cumhuriyeto verêno ke wılayetê Karaköse (Ağrı) de niyo ro u terefê qet dewlete ra nêşınasiyao. Eskero Kurd İhsan Nuri be Heski Telli ra piya be destegê İngıltere serra 1927ıne de wılayetê Ağrıy sero cumhuriyet ilan kerdo. Paytextê cumhuriyeti zi dewa qezay Doğubayazıti Çiftlikköy (Kurdki de Kurd Ava vaciyao) vêniyaya.
Ordiyê Cumhuriyetê Tırkiya, Ağrıy sero sefer vıraşto. Keşkelun 7, 1930 de sefer başle kerdo heta Keşkelun 25 ramıto. Lecê Koyê Ağrıy de İbrahim Ağa kışiyao, İhsan Nuri zi İran ra remao. Dıme ra zi hirıs u çehar (34) merdımi cezay merdışi gırewta. Serra 1938ıne de zi hukmat namê wılayeti Karaköse ra vurno, Ağrı kerdo.
NGC 1500
NGC 1500, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
La Rothière
La Rothière, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê La Rothière;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Pernes-lès-Boulogne
Pernes-lès-Boulogne, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
NGC 296
NGC 296, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 12 Keşkelun 1784 de terefê Wilhelm Herscheli ra keşıf biyo.
Château-Gaillard
Château-Gaillard, yew komuna wılayetê Eniya. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
Villanueva de la Reina
Villanueva de la Reina, dewleta İspanya de eyaletê Endulusi de wılayetê Jaén de yew belediyaya.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Villanueva de la Reina;
1016
1016, Seserra 11ine de yew serra teqwimiya.
Dewa (Xozat)
Dewa (Xozat), wılayetê Mamekiye de dewê da qezay Xozatiya.
NGC 2178
NGC 2178, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Leandra Leal
Leandra Rodrigues Leal Braz e Silva (8 Keşkelun serra 1982ıne Rio de Janeiro de biya) yew artista Brezilyayıca.
Hugh Jackman
Hugh Michael Jackman  (12 Tışrino Veren 1968) yew aktoro Awıstralyao.
Avià
Avià, dewleta İspanya de, mıntıqaya Katalonya otonome de, wılayetê Barselona de yew belediyaya qezaya Berguedàya.
NGC 6645
NGC 6645, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Holandaya Zımeyi
Holandaya Zımeyi (be Holandki: Noord-Holland) yew eyaletê Holandayo. Cayê xo zımeyê rocawanê Holanda dero. Paytextê xo sûka Haarlemia, hema sûka tewr gırde sûka Amsterdamia. Verocê cı de eyaletê Holandaya Veroci esto.
Holanda Zımeyi bena 12 leteyi.
Ahu İrani
Ahû İraniye (be Farski: آهو ایرانی Āhū Īrānī), jû senatkara İranıca deyrvaca u thembur, tar, dotar, ud, setar cenena. 1981ıne de Tehran de ameya dınya.
Zıwananê İrankiyan ra Farski ra ğeyri be Kurdki, Tırki u tepeya Zazaki ki deyran u kılaman vana. Be vatena xo tewr zêde qeydanê Mikail Aslani ra hez kerdo u sinayışê muzik u zıwanê Zazaki rê o biyo yew pırd u be na qeyde ki zerria xo kewta muzikê Zazaki. Nezdiyê 2 serri ra aver dest kerdo Tırki, musawa, keşfê xoyê qeydanê Zazaki ra dıme ki ver kerdo musayışê Zazaki ki.
Heyatê senatkariye
Ahû İraniye konservatuar ra biya mezune. A ke taê festivalan de veciyawa, çehar rey caizay yewıne gırewta. Domanekina (qıcina) xo de dest kerdo aletanê muzikiê be dest cenıtışi. 1998ıne de İran de orkestray Şems temburi, Orkestra Mıliye, Orkestranê Senfoniki de ca gırewto, cenıto u hewna ki be profesyonalite thembur cenena. Xeylê dıwelan de konser dao, zey İran, İraq, Hindıstan, Kurdıstano Azad, Azerbaycan (Adırbeycan), Tırkiya, Çin, Tayland, İsviçre.
Çıqas ke warey xoyê muziki de rınd vista a ser, muwefeq biya ki, vatena ae ra gore İran de zey xeylê hetan ra, bara muziki de ki verêniya cenıkan hetê dewleta İslamiye ra bırriyena, qanunanê şeriati ver cenıki heyatê teberi de u senate de zêde nêşenê xoser bılewiyê.
Hypatia
Hypatia (Yunanki: Υπατία; 370–415), jû filozofa, matematikwana û astronoma Yunan biya. Hypatia, çağê xo de tewr namdar matematikwanan ra yewe biya. A, matematikwanan ra cênika sıfteyêne biya. Hypatia serra 415ıne de piye keraye şareyan de linç bena, xenaki mırena. Serra 2009ıne de filmê bahsê amrê aye Agora veciya.
NGC 297
NGC 297, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 27 Keşkelun 1864 de terefê Albert Marthi ra keşıf biyo.
Xıdan
Xıdan, (be Tırki: Ortaçanak) yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
Universıte
Universıte (Latinki de: universitas, İngılızki de: university) cayê musyanışio ke tede şagırdi musyanışê berzi vênênê. Universıte de amarê şagırdan mektebanê binan ra gore berziyêro. Universıte de terbiyet, musayış u musnayış, çapkerdışê cıgeyrayışê şınasêni u pıhêlkerdışi vıraziyenê. Bınê universıtey de fakulte, enstitü u mektebo berz estê u universıte ninan ra yeno pêra. Universıte oyo ke arezey xo vıraziyayışê cıgeyrayışio. No vate rıçıkê xo zıwanê Latinki ra gêno.
Narınce
Narınce (be Tırki: Narince), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Lûwa çoli
Lûwa çoli (vulpes zerda) ya zi be namey Lûwa Fenneci zi şınasiyena, lûwê da qıteka ke şewan de geyrena, zımey qıtay Afrika de dormey Çolê Sehra de weşiya xo ramena, aya. Namey cıyo bin, Lûwa Fenneci zi zıwanê Erebki فنك (fanak) yanilûwe u zıwanê Yunanki zerda yani zıwa ra yeno. Zerda yani be Zazaki zıwa, cayê cıyê cıwiyayışi ra vıraziyao, dorme u miyanê cayanê zıwayan de cıwiyena.
Dıstari
Dıstari: Dıstari dı siyan ra vırazêna. Herayey u loxeya ê wırna siyan zey pê ya. Wırna siyê dıstari zi zey tekerandê erebana roverdıkê. Miyandê sida bınênı dı asınê yeno ronıştenı. Hemver ey sida corênê miyan dı zi qülêda dı qatê ê asındê sida bınêni abıyêna. Koşedê cordê sida corêyını sero zi desteyê yeno ronıştenı, qandê desta tepıştenı u tadayenı (Çerxkerdenı). Asınê sida bınênı qülda sida serênêra ravêreno u si nışenê pê. A qülda sida seri ra çiyo kı yeno tahnayenı vıradeyêno. Desteyê seri yeno tepıştenı u siya seri yena tadayenı, çerxkerdenı. Bı no hesaba teneyo kı a qülı ra yeno vıradayenı, kewno wertedê ê wırna siyan u yeno werdikerdenı, tahnayenı. Dıstari hım bı jew merdımi ya, hım zi bı dı merdımana yena tadayenı, karardenı.
1017
1017, Seserra 11ine de yew serra teqwimiya.
Châtillon-en-Michaille
Châtillon-en-Michaille, yew komuna wılayetê Eniya. Na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
Saint-Mars-Vieux-Maisons
Saint-Mars-Vieux-Maisons, yew komunê wılayetê Seine-et-Marnea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Île-de-France de ca gêna.
Xızmete
Saint-Mars-Vieux-Maisons de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Saint-Mars-Vieux-Maisons;
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
Châtenay (Ain)
Châtenay, yew komuna wılayetê Eniya. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
Bextıyari
Bextıyari (be Farski: بختیاری) eşirê da Lurana. Zıwanê inan aidê Lurkiyo, labelê lehcey Bextıyarki qısey kenê. Bextıyari Xuzıstan, Lurıstan Çeharmehal u Bextıyari u İsfahan de cıwiyenê.
.nfl
..nfl, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Galatya
Galatya (Greki: Γαλατία, Galatiya, "Galya") Tırkiya' de mabênê wılayetanê  Anqara u Eskişeher de hetê Anatoliye de yew mıntıqaya verêna.
Coğrafya
Zımey Galatya de Bitinya u Paflagonya, rocvetış de Pontus u Kapadokya, veroc de Kilikya u Likaonya retna rocawan de Frigya ca gıreot biyo. Merkezê cı suka Ankira biya (ewro Ankara)
Sommeron
Sommeron dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Terrell Owens
Terrell Eldorado Owens (b. 7 Kanun 1973, Alexander City, Alabama, DAY) yew futbolwano Amerikano.
Heqê merduman
Heqê merduman xoseriye u heqê seriê ke heme merduman wayirê inanê, inan rê vaciyenê. Heqê merduman de cırakerdışê ırq, şar, etnisite, din, baweriy, zıwan u cınsiyeti çıniyê u her merdum şeno heqa xo bıgêro. Enê heqan ser de u enê heqan ra heqa xo gırewtış de her merdum hem vêniyeno, cırakerdış nêbeno. Desto bin ra, terimê heqanê merduman oyo ke idealo. Tenê ke eno terimi vanê, ê sistemê mewcudi nêvanê gani ke se bo, ey vanê. Rıçıkê heqanê merduman de cihan rê heme merduman raya heqe u yewbinanamardış de hem (eyni) u xoser yenê estê. Heqê merduman her ten rê xoseriya heqa waştışê xo weçitene u şayayışê xo resnayış vırazenê. Enê xoseri, xo hısusê heqanê binan amardene u mecawıtene ra danê u dey sero mecburıyet esto. Yani be vatışê bini, heqi be xoserogırewtışi (mesulıyeti) ra yenê, xo temam kenê.
Vêrde
Hassasiyetê merdum u heqanê merduman sero felsefe miyan de vatışo verên ideolociya sofizmi de vêniyao. Heqê merduman miyandê tarix de zaf apeyi şonê u seserre be seserra ameyê ewro. Tarixê qeydbiyay de konseptê din, kultur, felsefe u qanuni de heqê merduman xo resnê u resayış mocno. Xeylê çiyê antikiê ke mendê, din u felsefe u heqê merduman ra gırey danê, şenê zerrekê heq u hıquqê merduman rê bıkewê. Miyanê heme ninan de en pili u muhimi ninan amariyenê; İmparatorê Persi Kûruşo Gırd dıma destê xo ra vıstışê İmperatoriya Babilio Newey, fel, niyet u emelê xo serra vera İsay 539ıne de Silındırê Kirosi sero nuşnê. Hint Asokaya Gırde sero verê İsay 272 - verê İsay 231 miyan de Fermanê Asokay nusiyao u serra 622yıne de Suwendkerdışê Medinay nusiyao ke Mısılmani, Cıhudi Paganiı zerrekê xo ra gırewtê u eşirê suka Yathribi (namê cıyo dımayên Medina) peyğamberê dinê İslami Mıhemmed miyan de vıraziyao u vıraziyayışi ra tepeya imza erziyaya.
Pouru-Saint-Remy
Pouru-Saint-Remy, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Heqê merduman
Vêrde
Çağê Miyani de serra 1215ıne de Magna Carta aferiyaya ke sistemê hıquqe İngılızan de cayê pili u muhini gırewtê u ewro zi hıquqo internasyonal u hıquqo administral miyan de cayê xo gırdo, temel vêniyeno.
Heqê merduman seserra 20. de
Xeylê grubi u hereketi, namê heqanê merduman rê xeylê vuriyayışê sosyali vıraştê seserra 20ıne de. Rocawanê qıta Ewropa de u zımey qıta Amerika de, karkedê sendikayan ninan kerdê, heqê grevi ra şiyayışi bınê garanti ra gêriyayê, şertê gureynayışê en kemi aferiyayê, karkerê qıci/domani sero vurnayış u raştkerdışi vıraziyayê u heto bin ra qıcan kar kerdnayış kewtê lista illegalan/yesaxan. Hereketê heqanê cêniyan be waştış u xebetnayışê xo cêniyan rê heqa rey dayışi qezenç kerda. Hereketê xoseriya nosyonali, quwete u eskeriya kolonizasyonkaran, cayê xo ra vetê. Xeylê cayanê dınya de merduman sistemê rasist u ırqperesti ardê cêri, hereketê kemiyan berziyayê. DAY de hereketê heqê sivili u hereketê politika kamiye de zi eyni waziyet vêniyao. Cengê Cihaniê Dıyıne ra tepeya şaranê dınya miyan de deklarasyon nusiyao ke: Beyannamey heqanê merdumanê erd u asmêni. No deklarasyon (beyanname) oyo ke beyannameo ke Mıletanê Yewbiyayeyan Komisyonê Heqanê İnsanan Heziranê 1948i de kerd hazır u tayê vurnayışan ra tepeya 10ê Gağande 1948i de, cemaeto ke Paris de diya arê u qebul diyayo, beyannameyê Diwanê Heminano. 30 maddeyan ra yeno pêra. İmzakerdene de, dewletanê Herbê Cihaniê 2. ra dıme, tesirê naye ki bi ke nê cihetê bınê teminati gırewtena heqanê ferdan de amey werê. Eleanor Roosevelt no beyanname "Yew Magna Carta (Magna Karta) heme insaniyetiye" name kerd. 10ê Gağando ke no beyanname imza bi, Roca Heqanê İnsananê Dınya yeno mıbarekkerdene.
Bagà
Bagà, dewleta İspanya de mıntıqaya Katalonya otonome de wılayetê Barselona de yew belediyay qezay Berguedàya.
NGC 5563
NGC 5563, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
1018
1018, Seserra 11ine de yew serra teqwimiya.
Narkıne
Narkıne (be Tırki: Narsırtı, Narkün, Narküne), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Lurkiyê Zımey
Lurkiyê Zımey (zıwanê Lurki de: لوری مينجایی; Luri-ye Mincayi) fekê zıwanê Lurkio ke verocê İrani de mıntıqa Lurıstani de hetê zımeyi de qal beno. Lurkiyê Zımey miyanê fekanê zıwanê Lurki de feko de gırdo ke amarê qalkerdoğanê xo dı milyon merduman ra zêdeo, vêşêro.
NGC 300
NGC 300, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê Heykeltaştoğ miyan de ca gêno. 5 Tebaxe 1826 de terefê James Dunlopi ra keşıf biyo.
Holandaya Veroci
Holandaya Veroci (be Holandki: Zuid-Holland), yew eyaletê Holandayo. Cayê xo miyan û rocawanê Holandayo. Paytextê xo sûka Laheya, hema sûka tewr gırde sûka Rotterdamia. Zımeyê cı de Holandaya Zımeyi esta. Nıfusê xo 3,528,324 nefero.
Holandaya Veroci bena 12 leteyi.
Châtillon-la-Palud
Châtillon-la-Palud, yew komuna wılayetê Eniya. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
Tofigh Mussivand
O ewro profesoro cerahio ke Üniversitey Ottawa miyan de kar keno u desto bin ra zi Üniversitey Carletoni de zi xonça xo esta; Oyo ke Letey Cihazanê Kardiovaskulariê Enstitüyê Zerriê Üniversityê]] (UOHI); u Programê Cihazê Tıbbiê her dı üniversitey Üniversitey Ottawa u Üniversitey Carleton University de serdaro. Oyo ke mensubê do fehrio Akademiya Şınasiê Tıbbiê İranki de.
Mussivand dewa Varkenahi de suka Hemedani miyan de manena, maya xo ra biyo ke maye u pi her dı zi Lurê. Oyo ke be qıc u domanê xo zıwanê Lurki ra qal keno keyey xo de. Before leaving Varkaneh to study at Tehran, he was a goat herder. Ey mıhedisiye sero xebatna Üniversitey Tehrani u Üniversitey Albera de. Desto bin ra o semedê hukmatê Kanaday zi kewto kari u kar kerdo, ornagê ninan de: korporasyonê seri u sektorê hususi. Mussivand seba ke doktora xo gırewtene, şiyo Mıhendisya Tıbbi u Şınasiê Tıbbi Universitey Akroni u Kolejê Tıbbiê Universiteyê Zımeyrocvetışiê Ohio ra. Dıma zi, Mussivand kewto Vıraziyayışê Cıgeyrayışê Nêweşxaney Klinikiê Clevelandi ra. Serra 1989ıne de, Mussivand apey u peyser ameo Kanada.
Marigny-le-Châtel
Marigny-le-Châtel, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Marigny-le-Châtel;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Cumhuriyetê Roma
Cumhuriyetê Roma (Latinki: Respublica Romana) cumhuriyeto verêno ke İtalya sero niyo ro, uca ra Ewropa, Rocvetışê Miyani u Afrika sero xo hera kerdo. Cumhuriyetê Roma hirê (3) standardan ra ameyo pêra namê inan zi oligarşiye, hiyerarşiye u monarşiye rêze benê. Tarixê Cumhuriyetê Roma de hirê zemani zi estê: cumhuriyeto verên, cumhuriyeto klasik, cumhuriyeto peyên.
Cumhuriyetê Roma serra verê İsa 509ıne de niyo ro, şarê Roma qıral ardo cêr u cumhuriyet ilan kerdo. Hema o taw herrê cumhuriyeti qıtek biyê. Coka be cumhuriyet ra idarekerdış zor nêbiyo. Be averşiyayışê zemani ra piya herrê cumhuriyetê Roma hera biyê heta Afrika u Rocvetışê Miyani u İngıltere şiyê. Coka merkez ra idarekerdış zor vêniyayo. Hêdi hêdi quweta idarekaran berz biya u raver Caesari xo diktator ilan kerdo ey ra pey zi senatoyê Roma Augustusi ra wezifa xo daya u ena zi peyniya cumhuriyeti biya.
Elaf
Elaf: Merdımo kı tene, yanê cew, ğele, mercu, nehey, küşnı, lobıki, maşıki, mısri (nebi), fasulyey, kınci, rız u herwına roşeno ey rê vanê elaf. Meydan yan zi dukanê kı ê tey robenê u roşênê ê cay rê zi vanê ARISA. Elafi tene dewıjan u cıtêran ra bıcem (Toptan) herinenê, anê kenê pırozını yan seradı ro, toz, qırş u gemara cı cı miyan ra kenê pak u bı kara roşenê. Elafinı rê zi sermaye lazımo kı pa teney bıgirê u qandê teney miyan kerdenı zi depoy yan zi dukani vırazê yan zi kırê kerê.
Düa Kewraêni
Memê Jêle
''İtıqatê qomê ma de sunetkerdena domonu rê vanê "kewraêni". Roza kewraêni de wairê domonu ’ve kewraê domonu ra iqrar danê zumıni. Na iqrari gere riyê dina de coru zumıni ca meverdê, zumıni rê xainiye mekerê. Vanê ke, ao ke iqrarê horê xainiye bıkero, itıqatê made derdê deyrê derman çino.''
Düa
Hala hala, hala hala, hala hala
Mınete qomi ra himet Oli ra
Comerd ma morım meke sıtara xora
Wayir ma isla mekero pê derd u bela
Na torê no ro İvraim Pêxamberi
Ma rê kerdo mıqerem pir u rayveri
Coru sıst mekerê bendê iqrari
İqrari ra dot dina bena ve tari
İqrari rê hurmet iqrarirê sedaqet
Hirê Se u Şêşt u Ses Pêxamberu rê selawat.
Eve zerrevêsaiye Diwa ro veng da
Çewres Osporê Qelxeru vengê ma hesna
Sıkır ma rê na az bırna ra rusna
İqrari rê hurmet iqrari rê sedaqet
Çewres Osporê Qelxeru rê selawat
Diwa ra ma rê amê sawda Ramani
Vake heq bızonê der u cirani
Eve tada medaznê cande u cani
Candey rê meremet cani rê sedaqet
Pêdakerdoğê cande u cihani rê selawat
Wayiri pêdakerdo cihan adır ra
Can do cı uwe ra cemal ki hora
Mezgê isoni dera kıramete u bera
Her cani rê ferzo iqrar u kêwra
Des u Dıinê u Uşênir rê salawat
Qılauzê Wayiri Morê Sur u Şiai
Xızıro Khal Saê Ko u Deryai
İqrarê tolıvi ame Khalmemê Sıri
Mekanê piri da ve Khuresê Khuri
Wayiri hazıru ra mekuyê duri
İqrari rê hurmet iqrari rê sedaqet Khalmemi rê Khureşi rê Mansuri rê Selawat
Oli hard u Osmen kerdo ve sama
Ma xonça iqrari arda na meyda
Zıwanê Hind - Ewropa
Zıwanê Hind-Ewropa, keyeyê zıwanano tewr herayo.
Düa Kewraêni
Düa
Pêxamber u ewliyay bêrê hewarê ma
Wayirê Hard u Osmeni Oli rê selawat
Mansur ustra verva Khureşi şi
Nia da ke bımbarek nişto ’ro heşi
Mansuri veng kerd ’ro vıraste dêşi
Dês bi ’ra rast şi verva Khureşi
Tolıvêni rê hurmet iqrari rê hurmet
Rayveri rê piri rê mısuri rê selawat
Vengê piri rozşiwar de reseno Şêvazi
Gulvang cêr erzeno kaleka Meraşi
Xam nêcêno hardê Meladia Xarpêti
Çewlig Vorto Gola Xamırpêti
Erzıngan Erzurum u Bağıre de kırameti
Kırameta Jiar u Dewresu rê selawat
Wayirê bereketi Xaskare Buyere u Jêle
Cırê mınete bıkerê qomi rê bıwazê xêre
Welatê Dêrsımi de serberê seri
Sultan Bava Muzır u Duzgınê Kemeri
Teviat u cani candi rê hurmet
Jiarunê welati u Duzgıni rê selawat
Coru medaznê teviat u cani, bêrê comerdiye hews u mekani.
Heq bızonê der u cirani. Sımarê perjê vê niaz u qırvani.
Fek mara nefes Wayirê Dina u hews u mekanu ra, hala hala, hala. hala.
NGC 6647
NGC 6647, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Qereçor
Qereçor (be Tırki: Oluklu, Karaçor, Karaçur), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Çolek
Çolek, (be Tırki: Olukpınar) yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
Qraliya Roma
Qraliya Roma (be Latinki: Regnum Romanum) monarşiya kıhana ke demê antiki de sûka Roma sero niya ro. Mitolociya Roma ra gore bırayanê Romulus u Remusi Roma vıraşta. Tarixêrê demê kıhani vıraziyayışê Roma ra tarixê verê miladi 753yi dana. Etruskan Roma sero hakimiyet vıraşto u vıraştışê Roma de dewıcê Latini u şarê Roma rê kar dao kerdene. Coka zi dı şar miyan de problem veciyo, miyanê dı şaran a biya. Aristokratê şarê Latini be averşiyayışê demi ra piya quwete qezenç kerda, ser darıto we. Dısey serran ra pey serra 509ıne de inan qıralê Etruski teber kerdo, Cumhuriyetê Roma vıraşto.
NGC 304
NGC 304, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê Andromeda miyan de ca gêno. 23 Tışrino Verên 1878 de terefê Édouard Stephani ra keşıf biyo.
NGC 2180
NGC 2180, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Rafael Chirbes
Rafael Chirbes Magraner (Tabernes de Valldigna, Valencia, 27 Temuze 1949 - Beniarbeig, 15 Tebaxe 2015)   jew nuskar u şairo İspanyolo.
NGC 3500
NGC 3500, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Châtillon-sur-Chalaronne
Châtillon-sur-Chalaronne, yew komuna wılayetê Eniyo. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêno.
Tišnov
Tišnov (be telafuzê Çeki ra: [ˈcɪʃnof]; be Almanki: Tischnowitz), Çekıstan de jû sûka.
1019
1019, Seserra 11ine de yew serra teqwimiya.
Geoffrey Haig
Prof. Dr. Geoffrey Haig, bacarê Almanya, Universıtey Bambergi de profesorê do İranolog u Turkologo. Kar u xebatê ey zıwananê İrankiyan miyan de Kurdki sero ki estê. Ey be İranologan u Hind-Ewropayistanê namdaran ra pia (zey Ludwig Paul, Agnes Korne) ki kıtab u meqaley vetê. Zafêr zıwanê ma u piyê xo İngılızki de, yew ki Almanki de nuseno.
Haig tayê meqalanê xo de ya ki konferansan de ge ge qalê Zazaki ki ano ra u vano ke, Zazaki zıwanê do xosero, aidê Kurdki niyo.
Lista waliyanê İzmiri
Na meqale de, waliyê ke Türkiye de, sûka İzmiri de wezifa kerda, lista inana.
Quaestor
Quaestor İmperatoriya Roma de memuro ke karanê finansali ra ewneno, kontrol keno u çiniyeno we, cı ra vaciyeno. Raveri amarê Quaestoran dı biyê hema dıme ra amarê inan heta çewres ra berziyayê.
.pnc
..pnc, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Chézery-Forens
Chézery-Forens, yew komuna wılayetê Eniya. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
NGC 6648
NGC 6648, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Emanetci
Emanetci (Emanetvan): Merdımo kı çi bı emanetey a gêno, yan zi herunda deynan dı çiyo bıqimet bı emaneteya cı hetı roneyêno, ey rê vanê emanetçi. Çiyo kı roneyêno ey rê zi vanê emanet, yan zi çi emaneti. Emanetçi kes çiyê xo yê bıqimet, yan zi altun-maltunanê xo ronano cı hetı. Verê ney se seyupancas serı veror, emanetçiyê welatê ma Heci u Xocay, Mılay u Şêxi bi. Ê zey banqayandê ewroy bi. Şari berdê çiyê xo yo bıqimet emanetê inan kerdê. Xerajandê Otoboz, texsi u qamyonan dı, meydanandê Teyaran dı, cay werzanayena Kaşkaşok (Tırên) u Tıramvayan dı, Otêl u Xanan dı u herwına cayan dı emanetçi estê. Tay emanetçi bı perana emanetan gênê xo hetı, tay cay zi qandê mışteriyandê xo, qandê rayvanandê xo, çiyan bı emaneta gênê xo hetı. Babet-babet şeklê emanet gırotenı estê. Kar u bardê ê zanati rê zi vanê Emanetcinı.
Elbêr
Elbêr (be Tırki: Alibir), yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
Zazakipediya:Edebiyatê Kaykerdene
Domani ke wertê ho de kay kenê, jê kılamu qesu têdıma vanê ke, ero gos wes yenê. Peyniya na qesu eve qafiye qedina. Na qesê kaykerdene ki edeviyatê xelki ra say benê. Edeviyatê kaykerdene ra hirê torey estê:
Mordene
Domani, wertê ho de bırinê ra, benê dı sırey. Sıra jüye ra jü, bêçıka ho fino fekê ho, mılneno, waxto ke vete, nano hevalê dotêni ra, qesê vano, qesê dıyine ke va, nano ho ra, oncia dotêni ra. Peyniye de ke kami de mend.
I.
Ekıle, mekıle Bıskıze, xemele çar u çember mısk u hember (t)as tos tıngıla fıs
II.
Susıyan
Susıyan ya zi Susyan (be Tırki: Ortanca), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Zazakipediya:Edebiyatê Kaykerdene
Mordene
Ekıle, mekıle Bıskıze, xemele yara bınge paq u lınge sam sune hat bure ket bıra çıkolo bıra
Ğeletnais
Qesey, jê kılamu leto jêde eve qafiye vajinê. Qesey ve hostaêni heni têdıma vajinê ke, jüy ke vati, gereke pêt vazo, hem ki ho meğeletno, sas mekero. Hurdi çekuyê peyêni gereke boyna têdıma vajiyê, ya hata ke qefeliya, ya ki hata ke ho sas kerd.
1020
1020, Seserra 11ine de yew serra teqwimiya.
Zazakipediya:Edebiyatê Kaykerdene
Ğeletnais
Na pençere de tusko Ha pençere de mısko Son çê tuski, tuski won Son çê mıski, tuski won
Remilly-Aillicourt
Remilly-Aillicourt, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Zazakipediya:Edebiyatê Kaykerdene
Ğeletnais
II.
Na pençere de thıriye Ha pençere de riye Son çê thıriye, thıriye won Son çê riye, thıriye won
III.
Na pençere de eskıze Ha pençere de aspıze Son çê eskıze, eskıze won Son çê aspıze, eskıze won
IV.
V.
VI.
Kamo qal keno, qalê lazê Qerê kherri keno? Heq vo pir vo! Kes qalê lazê Qerê kherri nêkeno.
Pers u Cüav
Waxto ke domani kay kenê, jü pers keno, jüyo bini ki cüav dano, kami ke zana.
- Sona koti ? - Son suke. - Seveta çınay? - Seveta kıncunê veyvıke. - Çı ana ? - Niştanê qılıke - Zovina çı ana? - Pozmıkê pırnıke, - kam ke nêzano - kırê diki de pipıke
Nuştoğ: Zılfi Selcan
Civrieux
Civrieux, yew komuna wılayetê Eniya. Na komune Fransa de mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêno.
Dodin
Dodin ya zi Dudin (be Tırki: Ovacık), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Hesen Eskeri
Hesen Eskeri (be Erebki: حسن بن علي العسكري, Hasan ibn Alī al-‘Askarī, b. 846 - m. 874) lacê Eli Neqio.
Hıquqê Roma
Hıquqê Roma (Latinki: Ius Romanum) demê antiki de Roma de sistemo hıquqiyo. Roma de hıquq zey Hıquqê Şari u Hıquqê Kesi, dı letan ra ameyêne pêra. Yewbinan ra eno cırakerdış zi raver demê İmperatoriya Roma de asayo.
Hıquqê Roma rıciyayışê İmperatoriya Roma ra tepeya zi rıçıkê hıquqê Ewropa vıraşto.
NGC 560
NGC 560, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê Balina miyan de ca gêno. 1 Tışrino Verên 1785 de terefê Wilhelm Herscheli ra keşıf biyo.
IPhone
iPhone (vatışê cı: ayfon), têlefonê baqılê ke Apple (be Zazaki 'sae' rê yeno vatış) vırazenê u vecenê. Modelo verêno ke Applei bınê namey iPhone de veto, serra 2007ıne de vıraziyao u veciyao.
iPhonei sistemê operatifi ê şırketê Applei vırazenê. Têlefonê iPhonei de kamera, mesacan pê-eşnawıtış, mesacê asayışi, cınıtoğê medya, browserê interneti be sistemê safari, e-posta u interneto bêpabeste estê, pêro piya guriyenê.
1021
1021, Seserra 11ine de yew serra teqwimiya.
Xeyber Pextunxwa
Xeyber Pextunxwa (be Urduki: خیبر پختونخوا, be İngılızki: Khyber Pakhtunkhwa), yew eyaletê Pakıstanio. Eno eyalet zaf berzo. Erdê xo 74.521 km²o. Nıfusê xo 20 milyono. Zıwanê xoyo resmi Urdukiyo, ema Peştuki zi qısey beno. Zımey rocawani de Efğanıstan, zımey rocvetışi de Gilgit-Baltıstan, rocvetış de Azad Keşmir, rocawan u veroc de FATA, veroc de Beluçıstan, verocê rocvetışi de Pencap estê. Merkezê xo Peşavero.
Sommelans
Sommelans dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
William Faulkner
William Faulkner (b.: 25 Keşkelun 1897 - m.: 6 Temuz 1962) yew nuştekaro Amerikano. Serra 1949ıne de Xelata Nobeli gırewta.
NGC 4000
NGC 4000, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf bio.
Cize (Ain)
Cize, yew komuna wılayetê Eniya. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
Wilford Brimley
Anthony Wilford Brimley (b. 27 Keşkelun 1934) yew aktoro Amerikano ke 1934 de maya xo ra ameyo dınya.
Ecur
Şınasiye
Ecur texmini 30 to 36 in derg beno. Qandê turşuy degmesi 12 to 15 in dergey merdımi wazenê. Wareyê welati de tay ecuri hetana 70-80 santimetre dergey resenê.
Zazakikozmos
Zazaki Kozmose, bınê pelay Zazaki Kosmos de pelê da internetia ke sade Zazaki neşr kena. Veri be bınê adresê zazakikozmos.org de bi, paizê 2013yıne ra tepeya adres vıriya ra domaino nıkaên u ao, nao her hefte nuştey newey tede veciyenê. Wahêrê pele Cemal Atilao.
Bornek
Bornek, wılayetê Mamekiye de dewê da qezay Xozatia.
Zazakikozmos
Fêl u emelê C. Atilay oyo ke, pê Zazaki siyaset u edebiyat ra dot, zıwano rocane de ki merdumi ke roca Heqi weşiya xo de Tırki u zıwananê binan de çınay sero qısey kenê, wa ê her çi sero be Zazaki qısey bıkerê u bınusê, no zıwano ke tehlıkey vındibiyaene dero, hebêna nê weziyetê xo ra dûri kewo, raxelesiyo.
Zemanê ke ena pele sebebanê teknikan ra vınderdi biye, 10.04.2020 de anci kewte kar, biye a.
İdare
Wayir u Sereditor:
Écurie
Écurie, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Rengê postê merduman
Rengê postê merduman pêro be miktari melanini ke bedeni merduman de esti gırey dayo. Rengi post rengi siya ra hata reng i sıpi vurıno u sebebi cıyo evolusyonal tam bali niyo emma vaciyeno ki cênetiki merdum ra rengi post vurıno. Normal de posti merduman de cayo serên birengo. Melanin post de cayani jewıne u dıyıne de esto u uca ra reng dano post ra. Pigmenti melanini ke benedi merduman sero reng dano, tiji ra merduman paw u sıtar keno. Roşniya ultraviyole u zerari ra veri bedeni merduman ra verıno. Heway germ de beden pigmenti melanini zaf vırazıno u a ri ra cayi germi de (zey Afrika, mıntıqaya ektavoral) rengi posti merduman tariyo u siyao. Pigmenti melaninin vıraştış kari cênano. A ri ra eke jew merdum mıntıqey ekvatorali yaki cayi germi şıno, rengi posti cı leze tari u siya nıbeno u leze zenci u siyabiyayışi cı bêimkano. Hem (eyni) şekıl de doman u kidekani cı zi nıbeni zenci u siya. Semedi siyabiyayene gani zeman zaf vêro. Miyandi eni surec (dom) de rengi posti cênerasyonanê neweyan hêdi hêdi beni deha tari u siya. Taribiyayış cênani cênerasyonani neweyan sero hêdi hêdi kar keno u a ri ra rengi posti merdumi beni tari. Posti ke rengi cı rakerdo u sıpiyo, şeno be tesıri roci u tici tari u siya bo. Rengi pısti kori kulturan de hıma zaf muhımo u statuya sosyal bali keno.
Klasifikasyoni
Sınıfkerdışi rengi posti (skalay Von Luschan ra)
NGC 305
NGC 305, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 17 Tışrino Verên 1825 de terefê John Herscheli ra keşıf biyo.
Nehman
Nehman, (be Tırki: Ardıçtepe) yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
Mıhemmed Teqi
Mıhemmed Teqi (be Erebki: محمد بن علي الجواد, Muhammad ibn Alī al-Jawād, محمد التقي, Muhammad al-Taqī, b. 811 - m. 835) lacê Eli Rızaio.
Alut
Alut (be Tırki: Salkımbağı), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Richard Paccaud
Richard Paccaud, yew siyasetkaro Fransızo. Oyo serdariya belediyay Ars-sur-Formansi keno.
Xiyar
Xiyar (be Latinki Cucumis sativus) yew nebato. Zanışiye ra gore familyay Kuwangane miyan de ca gêno.
Halid Ziya Uşaklıgil
Halid Ziya Uşaklıgil ( b. 1866 Estanbol, m. 1945 Estanbol ) yew nuştekaro Tırko. Serra 1866 de sûka Estanboli de maya cı ra biyo. Genciya cı de sûka İzmiri de mendo u Kolecê Fransızi de tehsıl diyo. Ebe ambazê cı gezetê Nevruzi u gezetê Hizmeti çap kerdo. Serra 1896 de peyser ameyo sûka Estanboi u tiya de cemaetê Edebiyat-ı Cedide tey biyo (iştırak kerdo). Serra 1945 de tiya de merdo.
Senata xo
Literaturê Anatoliya rê menaya ğerbi de romannuştış tewr verên Halid Ziya ardo. Edebiyat- Cedide de nuştekarê romanio de tewr gırdo. Nuştış de teknikê cı zaf quwetino. Tesırê realist u naturalistê Fransızan de mendo u roman u hêkatê cı ebe no ekol ra nuşto u zaf biyo namdare. Zıwanê xo zaf temamiyo u senatıno. Zıwan ra ebe raya quwetın istifade kerdo. Nizamê cıyê cumley ebe nizamê klasiki hêm/eyni niyo. Romanê cı de corkesi (cemaetê berzi, sınıfê burcuway) qısey keno. Romanê cı Mai ve Siyah de karakterê Ahmet Cemili de xo ra qısey keno. Cıwiyayışê cı de se u ponc ra zafêr hêkati u şeş romani nuşto u şeşti ra zafêr nuşteyê tiyatro, mensur, şıir, xatıra u meqale nuşto. Hêkatê cı heqa cêrkesi (cemaetê xelq) de nuşto u hêkatê cı ebe zıwano asenêr nuşto.
Embarci
Embarci: Merdımo kı, embaran dı tene, erzaq u çiyê zey inan depo keno, embar keno, hewadano u heta wextê vaybiyayeney yan zi qedinayeney nımneno ey rê vanê embarci yan zi embarwan. Merdımê kı embarcılıxey kenê, ê çi hewadanê kı, o çi piyasara werzo u vaybo kı, berê bıroşê. Tay zi çiyê xo yê vêşi benê dekenê. Merdımo kı embarcinı keno, o hım mal herineno keno embarandê xo u hım zi cı ra vejeno u beno roşeno. Embarcinı kerdenı rê zi zaf sermaye lazımo kı pa çi bıherinê u ê çi embar kerê. Xo ra kesê kı Embarcinı kena, merdımê wahêrê sermayiyê.
Ğezni
Ğezni (zıwanê Farski de: غزنی) wılayetê Efğanıstanio ke miyanê rocvetışê Efğanıstani de ca gêno, hirıs u çehar wılayetê Efğanıstani rao. Paytextê nê wılayeti suka Ğeznio ke wılayet zi namê xo na suke ra gırewto. Hardê nê wılayeti 22,915 km2yo u newsey hınzar ra zêde merdumi naca de cıwiyenê. No wılayet raya Kabil u Kendehari miyan de maneno u coke ra merkezê ticaretio. Sukê wılayetiê veri Ğazni u Sangarê. Baburname de namê na mıntıqa zey Zabulıstan vêreno ra.
Embarci
Tay qandê zımıstani, qandê vaybiyayenı, qandê rotenı, qandê nımıtenı çi enbaran (Depo) dı depo kenê. Enbarê teni, enbarê asıni, enbarê çimentoy, enbarê meywi u herwına. Tay zi enbari vırazenê u bı perana çi dekenê. Tay zi kırê danê çi teykerdoxan. Cayo kı çi tey enbar beno, wıjay rê vanê Embarxane.
1022
1022, Seserra 11ine de yew serra teqwimiya.
Danışment
Danışment wılayetê Sêwazi de yew dewa qezay Dêwrığeya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Hititki
Hititki (zıwanê xo de: nešili ya zi nešaumnili zi vaciyao) zıwanê şarê Hitityao. Hititki zıwanê do kıhano, zıwano Hind-Ewropakio u zıwanê Anatoliyao. Hitıtic nuştış u tabletê xo de şarê xo rê Neşa vato, co ra ki zıwanê inan rê Neşaki zi vaciyao. No zıwan zıwananê Hind-Ewropakiyan miyan de bıngruba zıwananê Anatoliya de maneno. Be naye, zıwanê Hititıcan zaf mıxtelif alfabey de nusiyao. Nuştışê resmi u diplomatiki de u desto bin ra nuştışê serayi de arşivi ma mocnenê ke zıwanê Hitıtki be nuştışê Asur (Akade) ra nusiyao u serê siye u kerran de zağ anciyao. Ewro no zaniyeno ke zıwano ke be nê herfi ra nusiyeno, fek u diyalektê zıwanê Luvakio. Hurriki zi zıwanê do diplomatik biyo Hitıtıcan miyan de u bilxasa irtıbatê ke be İmperatoriya Mittani biyê, uca de be Hurriki guriyao. No zıwan, terefê linguistikê Çeki Bedřich Hrozný veciyao, no liguistiki be karkerdış u xebatnayışê xo zıwanê Hitıtki veto, serra 1917ıne de zi gramerê zıwanê Hitıtki çap u pıhêl kerdo.
Ken Page
Kenneth "Ken" Page (b. 20 Çele 1954, St. Louis, Missouri, DAY) yew vengbaz u aktoro Amerikano.
NGC 561
NGC 561, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Andromeda miyan de ca gêno. 23 Tebaxe 1862 de terefê Heinrich Louis d'Arresti ra keşıf biyo.