cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ateizm
Yew cıgeyrayışo newe vano ki 13%ê merdumanê cihani, ateistê; amorê merdumê ke yew dini rê bawer nêkeni %20ê nıfusê cihanio. %20ê merdumê Yewiya Ewropa ateistê ; 30% nıfusê Kanada ateistê.
Merdumê ke bawer nêkenê; %79ê merdumê Cumhuriyetê Çeki, %60yê merdumê Estonya, %71ê merdumê Koryay Zımey, %60yê merdumê Japonya, %56ê merdumê Hong Kong u %52yê merdumê Çini vırazenê. Serra 2005 de %1ê nıfusê Amerikay biyê ateist u dıma 7 (hewt) serran, serra 2012 de %12ê nıfusê Amerika xo Ateist vatê. Amerika de amorê dindaran serra 2005 de %73 biyo, serra 2012 de kowto %60i ra, yanê kemiyao.
Merdumo ke Homa u estiya Homay ğeyali vınêno, cı rê ateist vaciyeno. Tayê cayan de nuseno ki merdumo ke Homay nêşınaseno/nêzano, cı rê ateist vaciyeno hema ney raşt niyo çunkê gorey ateistan Homa çıniyo, çiyo ke çıniyo senên bışınasiyo.
Etimolociye
Namê ateisti, zuanê Yunanki rayo, theos Yunanki de yeno arezey ra Homa. Verê theosi, herfa a yeno u herfê a enê vatey keno negatif. Namê Ateizmi serra 1587 de kowto zuanê İngılızki ra.
Vêrde
Vêrdeyê ateizim, zaf kıhano, şıno Yunanıstano Antiki. Yunanê Antiki de Anaksimandros, Anaksogoras, Demokritos u Epikuros ateizmi temsıl kerdê, ateistê namdari biyê. Rocvetış de zi Hindıstani de Carvaka ekolê ateisti vıraşto. Dıma Ronesansi, Ewropa zaf aver şiya u xoseriya dini vıraziye. Dıma Revolusyonê Fransızi, seserra 19. de Ludwig Feuerbach, Arthur Schopenhauer, Karl Marx, Friedrich Engels u Friedrich Nietzsche ateist biyê.
Serra 1966ıne de Time (pêseroke) “Homa merd?” pers kerd u dıma nê persi musiyao ki nimê pêro dınya bınê idarey ateizmi dero.” Serra 1977 de Enver Hoca Arnawudiye de ateizm ilan kerd, Arnawudiye dınya ser de ateizm de dewleta verêniya biya.
NGC 2618
NGC 2618, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
Aliçopehlivan, İpsala
Aliçopehlivan, wılayetê Edirne de yew dewa qezay İpsalaya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış u ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Deyrwan
Dêrwan a merdımanê ke dêran (deyr) vanê ra yeno vatışi. Merdımê ke vengê ine rındo dêran vanê û şar zi ine goştari keno. Dêrwani semedo ke vengê ine zehf rindo hetê şari ra yenê hes kerdışi. Şar posteranê dêrwanan dano wetaqe xoro. Şar cd û qesetanê dêrwanan gêno. Şar şıno qonserê dêrwanan.
Torre-serona
Torre-serona, dewleta İspanya de, eyaletê Katalonya de, wılayetê Lleida de yew belediyaya qezaya Segriàya.
Nıfus
Grafikê diyagrami sero goreyê serran ra nıfusê Torre-serona;
Saint-Martin-des-Lais
Saint-Martin-des-Lais, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Allieriyo.
Lespinoy
Lespinoy, dewleta Fransa de, mıntıqaya Hauts-de-France de yew komuna wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Talışıstan
Talışıstan (be Farski: تالشستان, be Talışki: تالشئستوُن Tolışəstan) yew mıntıqaya coğrafiya. Cayê xo zımey rocawanê İrani u verocê Azerbaycaniyo. Talışıstan de Talışi cıwiyenê.
Hasan Tahsin Banguoğlu
Hasan Tahsin Banguoğlu parlamentoy Tırkiya de yew mebusê wılayetê Çoligiyo.
Nevşin Mengü
Nevşin Mengü (b. 1982, Ankara) spikera Tırka ke serra 1982yıne de paytextê cumhuriyetê Tırkiya Ankara de maya xo ra biya.
Mengü tehsilo verên Ankara de, mektebo miyanên Kolejê Tedi Ankara de u tehsilê lisansi zi Universıta Bilkenti de politika, tehsilê lisansê berzi zi Universıta Galatasarayi de temam kerda. Nevşin Mengü keyna siyastekar Şahin Mengüya. Mengü, kariyerê xo rê têlevizyonê Kanalturki de dest pê kerda u naca de programê Klubê Cêniyan pıhêl kerda. Ewro kanalê CNN Türk de ajansê xeberan pıhêl kena.
Büyükaltıağaç, Meriç
Büyükaltıağaç wılayetê Edirne de yew dewa qezay Meriçiya.
Bonobo
Bonobo (nameo taksonomik: Pan paniscus) ya ji şempazeo qıyt, şempazeo cuce, o ki hewyano kı taxımê primadan ra, kiyê Hominidaean dı cınsê panan dı ca gêno. Bonobo dı cınsê kı kiyê Hominidae vırazınê, inan rao. Cınso bin Pan troglodytes (şempanzeo adi ji vajiyeno) dehana zêyde şempazey normali ifada keno.
Büyükaltıağaç, Meriç
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Bonobo
Bonobo, muzeya kı namê cı Tervureno u Belçika dı ca gêno, unca de terefê uzmanê anatomiki Harold Coolidge ra sera 1928 dı viniyao. Hama ki otoritey tewran Ernst Schwarz sera 1929 dı bonobo sero neşriyato ilmi vıraşto.
Büyükaltıağaç, Meriç
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Bonobo
Bonobo bı raşt vındertışê ho, matriarşi u cemaetê hem-umardışi u fealiyetê xuyê cınsi diqatan uncıno xo ser. Ino cınsê meymuni miyandı Cumhuriyetê Kongoyê Demoktariki dı weşiya ho rameno u inan miyan dı cayê may zaf muhimo u matriarşi qabul beno. Bonoboyê kı makiyê, inan miyan dı teşkılat vırazıni u dominant beni. Bonoboyê ke neriyê, inan miyan dı teşkılat-vıraştış zaf nêviniyeni. Waxto ke tedı bonoboyo neri dano pıro bonoboya maki, cınikê inan miyan de grube vırazıni, danê pêro neri, neri erzıni teber keni teber. Fexat çı waxt kı bonoboyê neriyi rê çiyê vıraziyeni, bonoboyê neriyi yew nêbeni. Hama zê ıno ornagi, miyandı bonoboyan dı, şıdet qe çıniyo.
Büyükaltıağaç, Meriç
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Bonobo
Cematê bonoboyi dı seks teberê qıji de, hereketo sosyalo u heyatê bonoboyan dı zaf muhimo. Her çı ki seksê inan zê seksê merdıman niyo, seksê bonoboyan merdıman ra cıyao. Heyatê merdıman de seks, tezahuri guduyê dewşıknayo hama bonoboyi seksi zê rolê sosyali keni. Bonoboyi şêni zê merdıman ri bı ri seks kerê, mena cı zi esta. Her varyasyonê seksi heyatê inan dı esta. İxtılaf u qewğa dı ya ji odulkerdışi dı, seks vıraziyeno. Teberê ma u laji de, her ferd şêno bı yewbinan seks kero, kayê seksi kay kero.
Büyükaltıağaç, Meriç
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Bonobo
Grubanê şempazanê genelan dı, şıdeti ra murecatkerdış zafo. Hama bonoboyi bı yewbinan temaskerdış yenê wêri. Ina sebeb ra, cematê bonoboyan dı, şıdeti ra deriyayış yani meyılkerdış, nêviniyeno. Merdımê ke bonoboyan gêrinê cı, bonobo u şempaze miyan dı ferq, zê merdım u şempaze miyan dı ferqo vanê. Bonoboyi be genetikê inan, insani ra cınso en nezdıko. Qame inan şempazan ra gore dehana qıyto. İskeletê inan piyê insanan ra nezdıko.
Sınıfkerdış
Bonobo, gore netıcanê DNAyi ra Homo sapiensi ra nısbetê se dı 98 (%98) ra dehana zêyde nezdıko, insanan rê gorilan ra dehana nezdıko. Yew bonobo ege darıstan dı weşiya xo rameno se çewres 40 serri şêno weşiya xo bıramo. Ege kiye dı se, şêno şeşti 60 seri weşiya xo bıramo.
Kılitê Kou (Mikail Aslan)
Kılitê Kou, yew deyira Mikail Aslaniya ke albumê Kılitê Kou miyan de ca gêna.
Demet Akalın
Demet Akalın (b. Nisane 23, 1972 Gölcük, Kocaeli) jü manken u muzisyena de Tırka. Serra 1972ıne de sûka Kocaeli de maya xo ra biya. Serra 1990ıne de jü mısabeqa de biya numre jüyıne u seba hirê serran manken biya. Bahdo ebe vengê xo ra kılami vatê u biya muzisyene.
Yeğnubki
Yeğnubki (yaɣnobī́ zivók, яғнобӣ зивок) jew zonê do İrankiyo ke Tacikıstani de qal beno. Gruba Zonanê İrankiyan de caê xo zonê İrankiyê rocvetışi dero. Yeğnubki zımey-rocawanê Tacıkıstani de u mıntıqa Zerefşani de qal beno. Zonê Yeğnubki be zonê Soğdki ra zaf nezdiyo. A ri ra cı rê Neo-Soghdian (Soğdkiyo Newe) zi vaciyeno. Ewro 12,000 (des u dı) Yeğnubi esti u zonê Yeğnubki qali keni. Ewro zafê Yeğnuban dı zuan zanao, jewo ki zonê Yeğnbukio, bin ki zonê Tacikio. Zonê Yeğnubki de dı diyalekti esti; diyalekti rocvetışi u diyaletki rocawani. Fonetik de miyanê nê diyalektan de ferqi esti. Mısal herfa tarixi θ diyalekti rocvetışi de t bena, diyalekti rocawani de s bena. Mısal met (rocvetış) - mes (rocawan) yeno mena 'roce'. Diyalekti rocawani de peybendi 'ay' diyalekti rocvetışi de beno 'e'. Mısal wayş (rocawan) - weş (rocvetış) yeno mena 'waş'. Nê vatey, zonê Soğdki ra yeno, Soğdki de 'wayş/weş' 'wayş'o. Zonê ma de ki waş, zonê Soğdki de 'wayş'o. Herfa θr, diyalektan miyan de diyaletki rocawani de tir, diyalekti rocvetışi de saro. Mısal 'saráy' (rocvetış) - 'tiráy' (rocawan) yeno mena 'hiri'. Zonê Soğdki de zi θrē/θray ya zi ṣ̌ē/ṣ̌ay o.
Zonê Yeğnubki de heta serra 1990i ra çi nênusiyao. Emma linguistik Andreyev vano ki zonê Yeğnubki serra 1928 de terefê tay mıleyani ra nusiyao. Yeğnubki ewro esasen Alfabey Latinki ra nusiyao. Herfi ninano;
a (á), ā (ā́), b, č, d, e (é), f, g, ɣ, h, ḥ, i (í), ī (ī́), ǰ, k, q, l, m (m̃), n (ñ), o (ó), p, r, s, š, t, u (ú), ū (ū́), ʏ (ʏ́), v, w (u̯), x, x°, y, z, ž
NGC 6840
NGC 6840, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Yeğnubki
Akademiya Tacikıstani de zi serba zonê Yeğnubki, jew alfabeyo bin vıraziyao. Herfi akademiy;
А а (a) Б б (b) В в (v)  (w) Г г (g) Ғ ғ (ɣ) Д д (d) Е е (e/ye) Ё ё (yo) Ж ж (ž) З з (z) И и (i, ī) Ӣ ӣ (ī) й (y) К к (k) Қ қ (q) Л л (l) М м (m) Н н (n) О о (o) П п (p) Р р (r) С с (s) Т т (t) У у (u, ū, ʏ) Ӯ ӯ (ū, ʏ) Ф ф (f) Х х (x) Хԝ хԝ (x°) Ҳ ҳ (h, ḥ) Ч ч (č) Ҷ ҷ (ǰ) Ш ш (š) Ъ ъ (ع) Э э (e) Ю ю (yu, yū, yʏ) Я я (ya)
Nımune
"Falğarki ya zi Yeğnubki zuanê do pêro aseno/qolayo ema ê qal kenê Taciki ra u ma qal keni Yeğnubki. Ma vani 'Müştif', ê vanê 'Mujdiv'."
Meyman (programê têlevizyoni)
Meyman programê têlevizyonio ke kanalê TRT 6i de serra 2011ıne de sıfte kerdo. Soner Soyar u Çiğdem Karaboğa eno program de ca gênê. Ê suk u dewanê Zazayan de u cayê ke tede Zazayi cıwiyenê, uca de ca be ca geyrenê, be şari qal u soxbet kenê. Eno program her roc veraşani saete 17:25 de têlevizyon de veciyeno, vist u panc deqeyi rameno.
Ernolsheim-lès-Saverne
Ernolsheim-lès-Saverne, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Lestrem
Lestrem, dewleta Fransa de, mıntıqaya Hauts-de-France de yew komuna wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Tuna
Tuna, verocê  Almanya de, mıntıqaya Bırrê Siyayi de yewbiyayışê layanê Brigach u Bregi ra yew royo pêserameyayo.
Saint-Thomas-en-Royans
Xızmete
Saint-Thomas-en-Royans de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Saint-Thomas-en-Royans;
Bıvênên
Lista komunanê Drômeyi
Ortaköy
Bınê Ortaköy de nê meqaley estê:
Gewran
Gewran, (be Tırki: Düzyayla) yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
Dinar (pere)
Dinar (Latinki: dēnārius) namê peranê mıxtelıf dewletano, pereyê mıxtelıf dewletano resmiyo. Hetê vêrde ra merdıman no pere İmperatoriya Bizansi guriyo, guriyayo uca. Dinaro zernên esto ke dewletanê İslamiyan de ravêrdêne. Ewropa u Rocvetışê Miyani teber de İmperatoriya Kuşxani zi no pere guriyo.
Warey paytextê Australya
Warey paytextê Australya, (be zıwanê İngılızki: Australian Capital Territory), dewleta Australya de warey paytextê Canberrayo. Avustralya de be nameyê xo ACT ra kılm nusiyeno. Erdê cı 2,35 km²yo. No ware, dormey cı pêro eyaletê Galanê Verociyê Neweyan miyan de maneno.
.merckmsd
.merckmsd, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: ) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Kâzım Orbay
Serra 1887ıne İzmir de ameyo riyê dınya. Namey piyê xo Mahmud Hamdi Bego u namey maya xo Fitnat Xanıma. 1898ıne de Rışdiyaya İzmiri, 1901ıne de İdadiyaya Topçiyiya Rışdiyay Beşiktaşi, 1904ıne de Mektebê Topçiye (Mühendishane-i Berrî-i Hümâyûn), 1907ıne de Mektebê Erkanê Herbiya (Mekteb-i Erkân-ı Harbiye-i Şâhâne) qedêna.
Chamouilley
Chamouilley, dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Haute-Marney de yew komuna.
Çayır, Çaycuma
Çayır, wılayetê Zonğuldaki de yew dewa qezay Çaycumaya.
Fort-Louis
Fort-Louis, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Çayır, Çaycuma
İklım
Çayır de iklımê Deryayê Siyay vêniyeno.
Ekonomiye
Çayır de ekonomiye be heywanweyikerdış u ziraet ra bena.
Terbiyet
Na dewe de mekteb çıniyo. Çayır ra domani şonê qeza de terbiyet vênenê.
Awe
Çayır de şebekey awa şımıtışi esto. Sistemê qanalizasyoni çıniyo.
Resayış
Çayır de xeta ceyran u têlefoni esta. Raya dewe asfalta.
NGC 693
NGC 693, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 25 Kanun 1790 de terefê Wilhelm Herscheli ra keşıf biyo.
Heq Şi
Heq Şi, yew deyira Mikail Aslaniya ke albumê Kılitê Kou miyan de ca gêna.
Sada, Galiçya
Sada, dewleta İspanya de eyaletê Galiçya de yew belediyay wılayetê A Coruñao.
Pierrefitte-sur-Loire
Pierrefitte-sur-Loire, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Allieriyo.
NGC 2348
NGC 2348, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
Zılfi Selcan
Zılfi Selcan yew nuştekaro de Zazayo u Universıta Berlini de profesoro. Pax rao u Mamekiye de wendo. Serra 1964ıne de lise ra bırriyo ra şiyo Almanya. Dortmund de muhendisiya makina qedêna. Serra 1973ine de şiyo Berlin, Universıta Tekniki de dewam kerdo. 1979 ra têpiha çehar serri universıta de ilımê muhendisiye de guriyo. Serra 1984 de kewto ilımê zıwani. Rew ra be nat hewes u meraxê xo zıwan u kulturê Zazaki sero zaf biyo.
Karê Dr. Zılfi Selcanio verên doxtoraya.: Gramerê Zonê Zazay, Lehçey Dêrsımi (Lehçey Cori) "Grammatik der Zaza-Sprache, Dersim-Dialekt (Nord-Dialekt)".
Karo de bin zi anciya Universıta Tekniki de proceyê do ilmio: Korpusê Teksti ebe Zazaki u Almanki (Zaza-Deutsches Textkorpus). No proje 2001 de sıfte kerd u dı serri dewam kerd.
Dr. Zılfi Selcan nıka yew proje newe keno hazır u wazeno ke karê dokumantasyonê edebiyatê Zazay Universıta Tekniki (Berlin) de dewam kero. Universıtey Munzuri de serdare, bolume "Zon u Edebiyatê Zazay"o.
Torrebesses
Torrebesses, dewleta İspanya de, eyaletê Katalonya de, wılayetê Lleida de yew belediyaya qezaya Segriàya. http://aplicacions.municat.gencat.cat
Nıfus
Grafikê diyagrami sero goreyê serran ra nıfusê Torrebessesi;
Çımey
{{Kontrolê otoriteyi))
Nuray Hafiftaş
Nuray Hafiftaş (b. 2 Tışrino Peyên 1962, Çıldır, Ardahan - m. 14 Sıbate 2018) yew senatkar u bestekara Muzikê Şariê Tırki biye. Eslê xo Azeri bi.
Senatkare çı wexto ke tedawiyê qanseri diyêne u roca Çarşemiye 14ê Sıbate 2018 de heyatê xo kerd vındi.
Vignely
Vignely, yew komuna wılayetê Seine-et-Marneya. Na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Île-de-France de ca gêna.
Xızmete
Vignely de şebekeyê awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyayo.
Nıfus
Grafikê diyagrami sero goreyê seran ra nıfusê Vignelyi;
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
NGC 3424
NGC 3424, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Karayağcı, Akhisar
Karayağcı wılayetê Manisa de yew mahlay qezay Akhisaria.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Mahla de mektebo verên û mektebê miyanêni esto.
Resayış
Ray û kanalizasyonê mahla esto.
Xızmete
awa mahla esta. Elektrik û internetê mahla anciyao.
Kenan Evren
Kenan Evren generalê eskeriya u siyasetkarê Tırkiya biyo. Serekê Erkanê Pêroyiya Cumhuriyetê Tırkiya u Reisicumhurê Tırkiya biyo.
Serra 1917ıne de dewa Alaşehir de ameyo riyê dınya. Namey piyê xo Hayrullah Bego u namey maya xo Naciye Xanıma. Ahmed Kenani 1936ıne de Lisay Eskeriyay Maltepey, 1938ıne de Mektebê Herbiya, 1946ıne de Mektebê Erkanê Herbiya qedêna.
Kenan Evreni 9ê Gulane 2015 de weşiya xo vıni kerde; merd.
Arif Hikmet Yurtsever
Arif Hikmet Yurtsever parlamentoy Tırkiya de yew mebusê wılayetê Çoligiyo.
NGC 462
NGC 462, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 23 Tışrino Verên 1864 de terefê Albert Marthi ra keşıf biyo.
Hasırcıarnavutköy, Meriç
Hasırcıarnavutköy wılayetê Edirne de yew dewa qezay Meriçiya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Leulinghem
Leulinghem, dewleta Fransa de, mıntıqaya Hauts-de-France de yew komuna wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Orvilliers-Saint-Julien
Orvilliers-Saint-Julien, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Xızmete
Orvilliers-Saint-Julien de şebekey awe, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Orvilliers-Saint-Julien;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Nestor Carbonell
Nestor Gastón Carbonell yew kaykero Amerikayıco. Filmê Losti de kay kerdo. Serra 2002ıne de zeweciyayiyo u dı qıcê/domanê xo estê.
Asnaw
Asnawker, merdımê ke asnaw kenê inan ra yeno vatış. Asnawker be quweta çeng u lınganê xo miyanê awe de şıno. Namey aye asnaw kerdışê inan ra zi yeno vatışê asnawkeri. Asnawkeri wucıdê merdımani rê zaf bifaydeya. Merdım gereke hısusên aşmanê amnani de asnaw bıkero. Asnawkeri merdıman derd u kederan ra kena dûri u serey inan kena asan. Hema merdımê ke asnawkeri nêzanê gereke asnaw mekerê. Semedo ke bena ke ê bıxeneqiyê. Ey ro zaf qursê asnawkeri estê. Merdım be peranêkê inan wazeno bıdo ay qursan eşkeno miyanê tayê heftan de bımuso asnawkeri. Tewırê asnawkeri zi zafê. Tewirêke asnawberi tewırê pılpılokiyo, tewırêke ê beqiyo, tewırêke zey kutikiyo, tewırêke zey masi yo u tayê tewırê bini zi estê. Ey ro roc cihande vernivaziyê asnawkeri yenê kerdışi u ay merdımê ke vernivaziye asnawkeri de yewın vecênê inan rê medalya yeno dayışi.
NGC 6817
NGC 6817, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
My Sweet Pepper Land
My Sweet Pepper Land (Welatê mino şîrino tuj) hîkayeya yew pêşmerga yo ke wextê Sedam Huseyînî de polîs bîyo. Fîlm têwertekerdişê western, yanî fîlmê kovboyan û drama yo. Fîlm bi kurmanckî (kirdaskî), sorankî û kirmanckî (zazakî) yo. Fîlm de tenya qehremanê serî Korkmaz Arslan Zazakî qisey keno, aktorê bînî kirdaskî û sorankî.
Fîlm de Baran, yew qehremanê cengê xoserîya kurdan, nika paytext Hewlêr de qumandar beno. Seba ke ceng qedîya, Baran cayê xo yew komelo aşt de besenêkeno bivîno, coka fikirîno ke polîs terk bikero. Labelê herunda îstifa de Baran dewêda qijkeke rê tayîn beno. A dewe kî yew cayo bê qeyde û bê huqûq mîyanê sîndoranê Îran, Tirkîya û Îraqî der a ke merkezê esrar û qaçaxçîyan o. Wexto ke Baran yeno dewe, qebul nêkeno ke Ezîz Axay rê hurmetê xo bimusno. Ezîz Axa serdarê dew ê pêro aktîveteyanê îllegalan o. Dewe de Baran rastê malime Govende beno ke hetê dewijan ra ameye teber kerdene. Sey Baranî, Govende kî huqûq û rastîyêda newîye temsîl kena: qeyd û rastîya Dewleta Kurdîstanî.
İmam Eli Hebibi
İmam Eli Hebibi Guderzi (be Farski: مامعلی حبیبی گودرزی) jü gulaşegırewtoğo de İranıco. Olimpiyatê Amnani 1956 de gulaşe de biyo jüyıne. Onga sûka Balboli de Mazenderan de cüwıyeno. Ey rê İran de ببر مازندران (Qeplanê Mazenderani) vaciyeno. Namey ey kewto lista FILA.
Ali Haydar Bey
Ali Haydar Bey parlamentoy Tırkiya de yew mebusê Darê Hêniyo.
Eschbourg
Eschbourg, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Pound (pere)
Pound namê pereyê mıxtelif dewletano u pereyê mıxtelif dewletano resmiyo. Rıçıkê poundi Britanyayo, uca vıraziyao. Cayê ke bındestê İmperatoriya Britanya biyê u kewtê herranê İmperatoriya Britanya miyan, no pere uca guriyayo. Tayê cayanê zey İtalya u tayê herranê İmperatoriya Usmanıcan de enê pereyi rê lira vaciyêne.
Saint-Priest-en-Murat
Saint-Priest-en-Murat, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Allieriyo.
Gruba NGC 2841
Ena galaksiye istıqametê Taxımestarey Heşa Gırde u Waşaki de Galaksiya vawıyayiyeya.
Müjganeya Booker
Nameyê ciyê raşt; Man Booker Prize for Fiction
•	1969: Percy Howard Newby, Something to Answer For
•	1970: Bernice Rubens, The Elected Member
•	1971: Vidiadhar Surajprasad Naipaul, In a Free State
•	1972: John Berger, G.
•	1973: James Gordon Farrell, The Siege of Krishnapur
•	1974: {{Nadine Gordimer]], The Conservationist, and Stanley Middleton, Holiday
•	1976: David Storey, Saville
•	1977: Paul Scott, Staying On
•	1978: Iris Murdoch, The Sea, the Sea
•	1979: Penelope Fitzgerald, Offshore
•	1980: William Golding, Rites of Passage
•	1981: Salman Rüştü, Midnight's Children
•	1982: Thomas Keneally, Schindler's Ark
•	1983: J. M. Coetzee, The Life and Times of Michael K
.rugby
.rugby, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: ) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Komunê Maine-et-Loire
Ena yew lista komunanê Maine-et-Loirea.
Torrefarrera
Torrefarrera, dewleta İspanya de, eyaletê Katalonya de, wılayetê Lleida de yew belediyaya qezaya Segriàya.
Müjganeya Booker
•	1984: Anita Brookner, Hotel du Lac
Torrefarrera
Nıfus
Grafikê diyagrami sero goreyê serran ra nıfusê Torrefarrera;
Çımey
{{Kontrolê otoriteyi))
Müjganeya Booker
•	1986: Kingsley Amis, The Old Devils
•	1987: Penelope Lively, Moon Tiger
•	1988: Peter Carey, Oscar and Lucinda
•	1989: Kazuo Ishiguro, The Remains of the Day
•	1990: A.S. Byatt, Possession: A Romance
•	1991: Ben Okri, The Famished Road
•	1992: Michael Ondaatje, The English Patient, ve Barry Unsworth, Sacred Hunger
•	1993: Roddy Doyle, Paddy Clarke Ha Ha Ha
•	1994: James Kelman, How late it was, how late
•	1995: Pat Barker, The Ghost Road
Heiner Eichner
Heiner Eichner (b. 10ê Keşkelun 1942) linguist (alımo ke zıwanan sero gureyo) u indogermanisto Almano ke zıwanan sero guriyeno. Eichner Universıta Viyana de Enstitüyê Linguistiki de profesoro, zıwanan sero geyreno cı. Profesor Heiner Eichner zemanê veri de Viyana de qursê Zazaki da, Zazaki sero zaf kar kerd.
Müjganeya Booker
•	1997: Arundhati Roy, The God of Small Things
Heiner Eichner
Profesor doktor Heiner Eichner tesbit kerdo ke Zazaki zıwanê do xosero, lehçe ya zi fekê zıwanê bini niyo. Profesor Zazaki sero vato ke: “Ma vêni ke cıgeyrayışê (tetqiqat) Rusan de “Gelenegê Kurdçi hakimo. Uca de Zazaca miyandê Kurdki de vêniyeno. Hema cıgeyrayışanê (tetqiqat) Ewropa u Tırkiya de Zazaki zıwanê Kurdki ra cırao, abıriyeno. Gereke ke ma rıçıkê (koke) nê zıwanan ra şırê. Ez şêna vaca ki no zaf bellio Kurdki u Zazaca yewbinan nêtepışenê, yani eyni niyê. Yani Zazaki u Kurdki cıraê. Tarixê her dı zıwanan cırao.
Müjganeya Booker
•	1998: Ian McEwan, Amsterdam
•	1999: J. M. Coetzee, Disgrace
•	2000: Margaret Atwood, The Blind Assassin
•	2001: Peter Carey, True History of the Kelly Gang
•	2002: Yann Martel, Life of Pi
•	2003: DBC Pierre, Vernon God Little
•	2004: Alan Hollinghurst, The Line of Beauty
•	2005: John Banville, The Sea
Karaköy, Akhisar
Karaköy wılayetê Manisa de yew mahlay qezay Akhisaria.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Resayış
Ray û kanalizasyonê mahla esto.
Xızmete
awa mahla esta. Elektrik û internetê mahla anciyao.
NGC 694
NGC 694, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Beran miyan de ca gêno. 2 Kanun 1861 de terefê Heinrich Louis d'Arresti ra keşıf biyo.
Balabancık, İpsala
Balabancık wılayetê Edirne de yew dewa qezay İpsalaya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Gangêr
Gangêr ya zi Ezrail Dinê İbrahimi de yew meleko ke ganê merdıman inan ra gêno. Namey Gangêri mısılmanan miyan de zey Ezraili yeno zanayış. Gangêr çehar melekanê pilan ra yewo. Melekê pilê bini İsrafil, Mikail u Cebrailê.
NGC 6116
NGC 6116, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Chihuahua (kutık)
Karakteristikê cıyê fiziki
Chihuahua hewayo serdın nêsineno u serd ra lerzeno. Coka zi key hewa beno serd, gani çiyê bıdo xo ra, faydeyın beno. Eno kutık, heyatê apartmani rê mınasibo, şeno weşiya xo apartman dı bıramo. Vırarkerdış ra vêşêr payşiyayış cı rê deha hewl beno, eger tım pay şıno weşiya cı beno deha weş.
Muyê cı kılmê, her hefte şeno pak bıkero. Tayê cınsê cı estê ke muyê inan dergerê, o taw merdım şeno şane bıkero. Eno kutık çiyê xo zaf sineno, yani çiyo ke o wayirê eyo, zaf sineno. Hetta o çiyê xo wayirê xo ra zi nêdano.
Ruitz
Ruitz, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
NGC 3425
NGC 3425, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
NGC 2347
NGC 2347, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf bio.
Illoud
Illoud, dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Haute-Marney de yew komuna.
Rois
Rois, dewleta İspanya de eyaletê Galiçya de yew belediyay wılayetê A Coruñao.
Bellecombe-Tarendol
Bellecombe-Tarendol, yew komunê wılayetê Drômea. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes de ca gêna.
Xızmete
Bellecombe-Tarendol de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Bellecombe-Tarendol;
Bıvênên
Lista komunanê Drômeyi
Johann Wolfgang von Goethe
Johann Wolfgang von Goethe (b. 28 Tebaxe 1749 Frankfurt, İmperatoriya Romaya Cermeni - m. 22 Adar 1832 Weimar, Almanya) yew nuştekaro Alman biyo.
Qıseyi
E. B. Eastwick:
Otobiyografiye
çıme
Programê erasmusi
Programê erasmusi oyo ke proceyo vurnayışê telebano ke miyandê dewletanê Ewropa de beno. Namê cı nacayi ra EuRopean Community Action Scheme for the Mobility of University Students gêno. No proce dezgan miyan de hemkariya wendekar u akademisyenan teşwik keno.
Kadıdondurma, Meriç
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Sivry-Courtry
Sivry-Courtry, yew komunê wılayetê Seine-et-Marnea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Île-de-France de ca gêna.
Xızmete
Sivry-Courtry de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Sivry-Courtry;
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
Roce (zeman)
Roce (bıwane: rodz'Ə), wextê zemanio ke vist u çehar saetan ra yeno pêra. Dınya ke jû raye dormeyê xo de çerexiye, jû roce bena temam. Şewe u şewdır yenê meydan.
Yew hefte de hewt roci estê. Nê, be Dışeme, Sêşeme, Çarşeme, Pancşeme, Yene, Şeme u Kırê name benê. Rocê heftey nêmeşewe ra saete 24:00 ra dest pê kenê u heta şewa bine eyni saete de qediyenê.
Jû serre de 365 (hirêsey u şeşti u panc) roci estê. Jû aşme miyan de 28, 29, 30 ya zi 31 roci estê.
Cevdet Sunay
Ahmet Cevdet Sunay zabıtê eskeriyay İmperatoriya Usmanıcan u generalê eskeriya u siyasetkarê Tırkiya biyo. Serekê Erkanê Pêroyiya Cumhuriyetê Tırkiya u Reisicumhurê Tırkiya biyo.
Serra 1889ıne dewa Şinek (Ataköy), Çaykara de ameyo riyê dınya. Cızdanê nıfusi ra Erzurum de qeyd kerdo. Namey piyê xo İslam Sabri Efendiyo u namey maya xo Hatice Xanıma. Ahmed Cevded, 1917ıne de İdadiyay Eskeriyay Kuleliy, 1927ıne de Mektebê Herbiya, 1930ıne de Mektebê Erkanê Herbiya qedêna.
Mehmet Celal Saraçoğlu
Mehmet Celal Saraçoğlu parlamentoy Tırkiya de yew mebusê Darê Hêniyo.
Çayköy, Çaycuma
Çayköy, wılayetê Zonğuldaki de yew dewa qezay Çaycumaya.
İklım
Çayköy de iklımê Deryayê Siyay vêniyeno.
Ekonomiye
Çayköy de ekonomiye be heywanweyikerdış u ziraet ra bena.
Terbiyet
Na dewe de mekteb çıniyo. Çayköy ra domani şonê qeza de terbiyet vênenê.
Awe
Çayköy de şebekey awa şımıtışi esto. Sistemê qanalizasyoni çıniyo.
Resayış
Çayköy de xeta ceyran u têlefoni esta. Raya dewe asfalta.
Dolarê Amerikani
Dolarê Amerikani (cı rê dolarê DAYi zi vaciyeno) pereyê Dewletanê Yewbiyayeyano resmiyo. Dolarê Amerikani dınya sero tewr pereyo gırdo u herayo, tewr dowizo quwetıno. Rezervê cı zaf xoriyo.
Griesheim-près-Molsheim
Griesheim-près-Molsheim, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
.عرب
.عرب, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: ) ke yew kodê interneti rê bırriyayo a.
Book:The Beatles
Book:The Beatles: Ena pele de antolociya The Beatlesi sero melumat esto.
Daniel Craig
Daniel Wroughton Craig (b. 1 Adar 1968) yew aktoro İngılızo. Daniel Craigi seriyê James Bondi de kay kerdo.
Manin, Pas-de-Calais
Manin, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Saint-Didier-la-Forêt
Saint-Didier-la-Forêt, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Allieriyo.
NGC 2346
NGC 2346, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
NGC 3426
NGC 3426, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Fikri Faik Güngören
Fikri Faik Güngören parlamentoy Tırkiya de yew mebusê Darê Hêniyo.
Talbasmurık
Talbasmurık, (be Tırki: Dallıtepe) yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
Matthew Fox
Matthew Fox(bıwane: Metyu Foks) yew kaykero Amerikayıco.Filmê Losti de be rolê Jack Shephardi kay kerdo.Serra 2005ıne de be in/na filmê odulê Golden Globei gıroto.
NGC 443
NGC 443, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 8 Tışrino Verên 1861 de terefê Heinrich Louis d'Arresti ra keşıf biyo.
Lirey
Lirey, yew komuna wılayetê Aubeya. Na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Xızmete
Lireyi de şebekeyê awe, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyayo.
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Humes-Jorquenay
Humes-Jorquenay, dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Haute-Marney de yew komuna.
Saint-Rémy-en-Rollat
Saint-Rémy-en-Rollat, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Allieriyo.
Madeyo tari
Madeyo tari yew madeyo kı cısımê cı tam nêşınasiyeno, eno made beno yew be cısımanê binan u wıni veciyeno miyan. Teyna çımkerdışanê astronomikan ra u çiyê ke ena raye ra yenê kerdış, inan ra şınasiyeno kı eno made esto. Ewro asmêni sero be nısbetê %72i no made esto, ca gêno.
Ğezale
Ğezale, (Erebki: غزال, ġazaal) heywanê ke familya iştirınan (Bovidae) raê u dı "toynak"ê xo estê, namey inano.
Lesa yew ğezale 200-230 cm derga, 60 cm berza, dımoçıkê xo 20 cm dergo. İştiriê xo çarpazê (zey hilalê). Rengê xo mando rengê herre. Ğezale baria u zaf rındek asena, heywana de şipa. Hentê 10 serran cıwiyena, rehet bena khedi (Gazella dorcas). Babetê xoyo bin Gazello granti 100 cm derga, iştiriyê xo 75 cm estê. Seba postık u goştê xo, hetê sayderan ra yena kistene. Afrika u ğerbê Asya de çol u caanê stepan de weşiya xo ramena (cıwiyena).
Bıvêne / qayt ke
Hirê babeti estê ke, cısnê Procapra miyan de morinê, u namey nê hirê babetan ki "ğezal"o.
Torres de Segre
Torres de Segre, dewleta İspanya de, eyaletê Katalonya de, wılayetê Lleida de yew belediyaya qezaya Segriàya.
Nıfus
Grafikê diyagrami sero goreyê serran ra nıfusê Torres de Segre;
Çımey
{{Kontrolê otoriteyi))
Kızlaralanı, Akhisar
Kızlaralanı wılayetê Manisa de yew mahlay qezay Akhisaria.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Mahla de mektebo verên û mektebê miyanêni esto.
Resayış
Ray û kanalizasyonê mahla esto.
Xızmete
awa mahla esta. Elektrik û internetê mahla anciyao.
Ali Vasıf Telli
Ali Vasıf Telli parlamentoy Tırkiya de yew mebusê Darê Hêniyo.
Kayker
Kayker (ya zi aktor, aktrise; be İngılızki: actor, actress) keso ke film de kay keno.
Gumbrechtshoffen
Gumbrechtshoffen, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Roce (din)
Roce (bıwane: ro'dzƐ) yew tewrê ibadetio ke zafê dinan esto. İnsano ke roce gêno, o wext werdene, şımıtene ya zi temasê cınsbaziye ra dûri maneno.
Etimolociye
Kokê çekuya "roce"y reseno Farski روجك rôcik. Roce Qurane de be namey صوم sewm u صيام sıyami vêreno.
NGC 2345
NGC 2345, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
Werner Aspenström
Werner Aspenström (b. 13 Tışrino Peyên 1918, m. 25 Çele) yew şairo İswecıco u 1997 de Stockholm ameyo dınya.
Ribeira, Galiçya
Ribeira, dewleta İspanya de eyaletê Galiçya de yew belediyay wılayetê A Coruñao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Ribeira;
Rougefay
Rougefay, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
.اتصالات
.اتصالات, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: ) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Geylanê Sencaq
Geylanê Sencaq, yew dewa merkezê wılayetê Çoligiya.
Salvador Efrain Salazar Arrué
Salvador Efrain Salazar Arrué ya zi Salarrué yew nuştekaro El Salvadorıco.
Budizm
Budizm (Sanskritki de: dharma; Paliki de: dhamma) oyo ke dino ke dınya ser de 500 milyon ra zafêri bawerkerdoğê xo estê. No din raveri Hindıstan de veciyo u be averşiyayışê zemani ra verocê rocvetışê Asya u rocvetışê Asya de cayanê zey Çin, Japonya, Korya, Moğolıstan, Nepal, Sri Lanka, Taylanda u Tibet de vıla biyo.
Xeylê hetê vênayışi ra gore, Budizm dino ya zi felsefeyo u emelê xo dec u çetıniya dınya ra, çımeyê ninan akerdene u vetene u desto bin ra zi decê cıwiyayışi merdum ser ra vetene waştena Budizmio. Doktrin u çiyê ke musnayenê Budizm de, metodê xo zerreyê ra qaytkerdış zey meditasyon, anciya dınya rê ameyış u çarnayışê biyayış-merdışi yani reenkarnasyon u karma yani gıreyê çıra-peyniye (sebeb-netıce) ra Budizm yeno pera.
Budizm, Sanskritki u Paliki de nuşteyê Budistiê verêni de arezeyê xo oyo ke 'kamo ke ferqê xo dero', yanê çekuya Buddha ra aferiyaya. Siddhartha oyo ke merdumo ke Budizm vıraşto, veto qebul beno. Siddharta semedê decanê heyati, decê ke merdum vêneno inan qalkerdene xeylê serran guriyo u kar kerdo. Tewr peyên de zi o diyo ke be ideolociya manewiye ra o şeno menaya decan a kero u vaco. Dıma zi bawer beno ke Siddharta resayo Buda.
Budizm, merdışê Siddhartha Gautami ra panc sey serran ra tepeya, nêmadeyê Hindi de u dıma zi Asya u cayanê dınyaya binan de vıla biyo. Budizm Hindıstan de be zemani ra tesırê xo vıni kerdo, verocê rocvetışê Asya u Rocvetışê Dûri de, kulturê enê şaran de tesırê xo hıma mocneno. Budizm dinan miyan de yew dinê do nonteisto u transteisto, yanê no din de çiyê zey Homay ya zi çiyê zey peyğamberi ca nêgênê, hema Buda merdumanê budistan çım de merdumê do firaz u bımbarek vêniyeno.
Buda
Bawer beno u fıkıriyeno ke Siddhartha Gautama Nepal de Lumbini de maya xo ra biyo. İdaya bine zi esta ke vaciyeno ke Buda sinorê Hindıstan u Nepali de Kapilavastu de ameyo dınya. Yanê cayê biyayışê xo tam nêzaniyeno. Ana vaciyeno ke hêkatê heyatê Buday anayo, klanê Siddhartha Gautama u eşira Sakya ra yew prens yeno dınya. Maya xo ra biyayışê xo ra tepiya, piyê xo qral Suddhodana rê yew merdumo zana yeno. Zana, Siddhartha sero vano ke:
Piyê Siddharthay wazeno ke zemanê averi de cayê xo ra lacê xo ravêro u pêro heyatê xo de dec u merdış nêvêyno u heme çiyanê xırabınan ra bêxebere bo. Coke ra ke Siddhartha, heyatê xo de heta serra cıya 29ıne ra seraye de vêreno u çiyê ke nefsê merdumi wazeno, payê xo ra yenê, yanê zengıniye miyan de weşiya xo rameno. Hema ğeyretê piyê xo kar nêkeno u Prens Siddharta vist u new serri biyo u heyatê xo de raveri vêneno ke yew kıhalık deceno. Ney ra tepiya Siddharta seraye ra veciyeno u teberê seraye de geyreno, feteliyeno. Yew merdumo nêweş, yew merde u derwêş vêneno. Dıma Siddharta ferq keno ke heyat dec u qeder rameno, u semedê decan qedniyene, peyni dayene qerar dano u zey aşıq u derwêş cıwiyeno.
Yeniköy
Yeniköy yew dewa Zazayana. Cayê xo zerrey sinorê qezay Çêrmugi dero.
Hıdırköy, İpsala
Hıdırköy wılayetê Edirne de yew dewa qezay İpsalaya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
NGC 3429
NGC 3429, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Hamdi Yılmaz
Hamdi Yılmaz parlamentoy Tırkiya de yew mebusê Darê Hêniyo.
NGC 6771
NGC 6771, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
.grocery
.grocery, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: ) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
John Locke
John Locke (29 Tebaxe 1632 – 28 Tışrino Verên 1704) filozofo İngılızo liberalo klasiko. O serra 17. dı merdımê do delğeyıno, ê namdaran miyan dı mariyeno. Ey serbestiya delğey, kerdışê merdıman be raya mezgi ra akerdışi rê gırweyo, yani filozofo rasyonalo coka zi qıtay Ewropa sero vıraştoğanê Çağê Roşniye ra yewo. Gorey John Lockei mezgê merdımi biyayışê xo ra vengo, yani key merdım yeno dınya mezgê cı dı çiyê çıniyo. Lock ney rê vanê tabula rasa. Merdım key beno pil, hêdi hêdi mezgê ey be tecruban beno pırr.
Heyatê cı
John Locke nezdiyê Bristoli, Wrington dı biyo. Keyê xo qumaş rotêne, qezencê xo ana vetêne. Piyê ey dıma karê xo vırno, bazirgani verdao, vêrao û kewto noter. Piyê cı mezhebê Puriteni ra bestiyao, o pol tepışto. Locke wıni zi tesırê piyê xo dı mendo. Locke mısayışê xoyo berz, Universıtey Oxfordi dı kerdo, şınasiyê dormey sero tıb wendo. Key kı o kewto kar, hem nuştekar hem zi siyasetkar bi, wıni gırweyo. O raver Dukayiya Brendenburgi dı nuştoğê elçiyê İngılızi biyo. Dıma o ageyrao İngıltere, 8 serri kışta yew aristokrato İngılız be nameyê Shaftsbury doktor biyo. Ey 1683 dı mecbur mendo, remao Hollanda, İngıltere ra abırriyo. Hema, 1689 ra Revolusyonê İngılızi ra tepeya, şao reyna bêro İngıltere. Hema na aylim zi reyna mecbur mendo kı şıro Fransa, cayê xo terk kerdo, şiyo Fransa.
Mentalitê ey
Locke, pêro nuşte û gırwanê xo dı nuşto kı gani her çeşıdê gelenek û otoritey ra bêro xılesnayış, teyna cıwiyayışê merdımi dı mezgê xo şeno qılawuz bo, yani gani merdım teyna aqılê xo bıgırweyo. Ey be enê vênayışanê xo, yew serdarê Liberalizmi, mentalitê dinê tebiiy, Pedagociya Rasyonale biyo. Ey hetenayışê mıtlaqiyeti kritik kerdo, waşto biyaro cêr, rıcno û wıni name kerdo. Be enê kerdışanê ey hirê revolusyoni, İngiliz, Amerikan û Fransız biy, amey meydan. O û pêdıma Jean Jacques Rousseau û Thomas Hobbes), inan doktrinê hıquqê tebii şevekno. Gorey Locke, key merdım gırey xo be dınya bırneno, o taw şeno çiyê bımıso, xo bıresno. Merdım be hisanê xo wahêrê zanayışi niyo. Ey delğey dınya, testkerdış û delğey do sistematik qebul kerdê. Mentalitê ey dı cayê delğanê doğmatikan çıniyo. Teyna merdım xo sineno (xo ra hes keno) û gırwenayışê aqıli biyayışê etiki piya xo ardo. Gorey ey, yew serdar otoritê xo rızay şarê xo rê deyndaro. Yani merdımi zaf zemanê veri dı bêhukmat cıwiy. Ema merdıman heq û hıquqê xo şevenayışi rê yew hukmat vıraşto, biy arê, komi vıraştê, hêdi hêdi hukmati vıraziyay. Ney rê zi sıwendnameyo sosyal yeno vatış. İqtıdar, çımey xo rê deyndarê şariyo, şari rê deynê xo esto. Wıni zi gani iqtıdar heq û hıquqê şari bışınaso, qebul kero. Eger iqtıdar heq û hıquqê şari qebul nêkeno, caweno û nêşevekneno, o zeman şar şeno iqtıdari biyaro cêr, bırıcno, karê xo ra teber kero.
Kırmanciye (deyire)
Kırmanciye, yew deyira Mikail Aslaniya ke albumê Kılitê Kou miyan de ca gêna.
Saint-Prix, Allier
Saint-Prix, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Allieriyo.
NGC 695
NGC 695, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê Beran miyan de ca gêno. 13 Tışrino Peyên 1786 de terefê Wilhelm Herscheli ra keşıf biyo.
Quelmes
Quelmes, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Humbécourt
Humbécourt, dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Haute-Marney de yew komuna.
Karahamza, Meriç
Karahamza wılayetê Edirne de yew dewa qezay Meriçiya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
La Tombe
Xızmete
La Tombe de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê La Tombe;
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
Saint-Martin-en-Vercors
Saint-Martin-en-Vercors, yew komunê wılayetê Drômea. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes de ca gêna.
Xızmete
Saint-Martin-en-Vercors de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Saint-Martin-en-Vercors;
Bıvênên
Lista komunanê Drômeyi
Lignières, Aube
Lignières, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Xızmete
Lignières de şebekey awe, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Lignières;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Zazaki de wexti (gramer)
Etıya de goreyê wextan Zazakiyê Hemıne de antışê wextqısan diyeno arê.
Fêlê ke têde teyveng (konsonant) qediyenê
(Fêlê ke wexto ravêrde de be –rd- qediyenê, labelê beşna wextê nıkay ke –r- erzenê)
Fêlê intransitifê (bêvêrê) ke be -i qediyenê
Note: -y’o ke peybendê -iy de, tenya şıklê sıxletiye ifade keno, coke ra heni nusiyeno; telefuz de –i vanê.
Hêkata wextê bıamaey (future perfect)
Antışê xo zey hêkata wextê nıkao, tenya verbend bı- ya ki fêlbend şaniyeno beşna fêli ver.
Fikri Ergün
Fikri Ergün parlamentoy Tırkiya de yew mebusê Darê Hêniyo.
Innenheim
Innenheim, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Roce
Bınê Roce de nê meqaley estê:
NGC 444
NGC 444, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 26 Tışrino Verên 1854 de terefê William Parsonsi ra keşıf biyo.
Papağan
Papağan yew tewırêke çuçıkanrao. Zıwanê papağanan qalındo û goştıno, muyê ine bereqênê û ine cayanê germande cıwêyenê. Lıngê papağanan kılmê. Çar hebi gıştê iney lıngan estê. Zıwanê xo semedo ke bıdê çikewa zi xebetnenê.
Perê papağanan gorey ayê binan kılmê. Key wer wenê ya zi boye xo danê zehf bêvengê. Muyê ine zergun, sûr, çıvit, sıpey yaa zi beno ke siya bıbo.
Papağan eşkeno çiyo ke merdım vacê dıbare (tekrar) bıkero. Papağani çiçegan, bezre û fikiyan wenê. Emrê xo heya ke hewtay seran zi eşkenê emr bıkerê.
Anchorage, Alaska
Anchorage (bıwane: Enkırıç), eyaletanê DAY ra Alaska de, yew sûka tewr gırda.
Agop Dilaçar
Agop Dilaçar (be nameyo raştıkên: Hagop Martayan) yew nuştekaro Ermeniyo de Tırkiya biyo. Alımê zıwani u ezayê Cemiyetê Zıwanê Tırki biyo.
Vilanova de Segrià
Nıfus
Grafikê diyagrami sero goreyê serran ra nıfusê Vilanova de Segriàya;
Çımey
{{Kontrolê otoriteyi))
NGC 6748
NGC 6748, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Kurtulmuş, Akhisar
Kurtulmuş wılayetê Manisa de yew mahlay qezay Akhisaria.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Mahla de mektebo verên û mektebê miyanêni esto.
Resayış
Ray û kanalizasyonê mahla esto.
Xızmete
awa mahla esta. Elektrik û internetê mahla anciyao.
Çomranlı, Çaycuma
Çomranlı, wılayetê Zonğuldaki de yew dewa qezay Çaycumaya.
İklım
Çomranlı de iklımê Deryayê Siyay vêniyeno.
Ekonomiye
Çomranlı de ekonomiye be heywanweyikerdış u ziraet ra bena.
Terbiyet
Na dewe de mekteb çıniyo. Çomranlı ra domani şonê qeza de terbiyet vênenê.
Resayış
Çomranlı de xeta ceyran u têlefoni esta. Raya dewe asfalta.
Muhittin Temoçin
Muhittin Temoçin parlamentoy Tırkiya de yew mebusê Darê Hêniyo.
Heinrich Louis d'Arrest
Heinrich Louis d'Arrest [daˈʁɛ] (b. 13 Tebaxe 1822 – m. 14 Heziran 1875), yew astronomo Almano. Berlin de ameyo riyê dınya û Kopenhag de merdo. Nameyê xoyo bin zi Heinrich Ludwig d'Arresto. Geyrenıkanê zey Neptun û Marsi sero zaf xebatê ey biyo.
Cüneyt Arkın
Cüneyt Arkın, be nameyê biyayışi ra Fahrettin Cüreklibatır (b. 7 Keşkelun 1937, Eskişeher - 28 Heziran 2022, Estanbol) yew kayker, doktor, senarist û produktoro Tırk biyo. Universıtey Estanboli de doktoriye wenda. Ey serranê 1963-2021ıne miyan de 330 filman û tiyatro de kay kerdo. Ey 4 dolımi Xelata Porteqala Zernêne gırewta. Serra 2022ıne de sebebi krizê qelbi ra merdo.
Frœschwiller
Frœschwiller, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Monts-en-Ternois
Monts-en-Ternois, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Kalkulus
Kalkulus matematik de fonksiyon, limit, derivatif, integral, rêzi, seriy ra yeno pêra. Kalkulus zıwanê Latinki ra vêrdo a Zazaki, namey yew kerreyo. Key ke merdımi amarenê ya zi hesabnenê, a kerre gırwenenê.
Harry Potter
Harry Potter yew rêza romanana ke terefê nuştekarê İngılız J.K. Rowlingi heşt kıtabi dı nuşiyaya.
Deneuille-lès-Chantelle
Deneuille-lès-Chantelle, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komuna wılayetê Allieriya.
Remayisê Munzuri
Remayisê Munzuri, yew deyira Mikail Aslaniya ke albumê Kılitê Kou u Miraz miyan de ca gêna.
.phd
.phd, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: ) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
NGC 3430
NGC 3430, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Desiderius Erasmus
Desiderius Erasmus (biyayış: 1466, merdış: 1536) teolog u alımo humanisto, zımeyi Ewropa de ronesans kar dao kerdene, cıgeyrayoğo edebiyatê klasikio. Cı rê Erasmuso Rotterdamıc zi vaciyeno. Humanizmo, ekolo ke be ronesansi veciyo, Erasmus zi vıraştoğanê humanizmi ra amariyeno. Erasmuso Rotterdamıc serra 1465ıne de suka Hollanda Rotterdam ameo dınya. Mektebê miyanêni ra tepeya kewto tariqatê Augustini ra. Hema xo zey rahib nêmocno; deha zêde xo ilım rê verdo. Meqamê ilımi ra izıne gırewta, izına cubbe xo dayışi gırewta. Universıta Parisi de tehsilê xo rê dewam kerdo. Serra 1499ıne de zi İngıltere rê şiyo, John Colet u Thomas More (Morus) şınasnê, be inan dost biyo u ilımê inan ra fayde diyo.
Ey verba Sistemê papa de mendo, vera hegamonya de lec kerdo rohê Xıristiyanan çağê antiki de geyrao cı. Hunerê rındeki u ilım herakerdene waşto, qandê inayi humanizmi şert podao, veri ra ramıto. Yunanê Antiki u çağê veri ra açarnayışi kerdê, çiyan açarnê, be nuştê u açarnayışanê xo zihniyetê çağê antiki Ewropa hera kerdê. Çı zeman ki reformê Martin Lutheri qıta de dest pê kerdo, fıkırê xo tezekerdışê kilısan ra kewto.
Eramus serra 1536ıne de Basel de weşiya xo vıni kerda, merdo.
Wikipediya Hollandki
Wikipediya Hollandki yew versiyonê wikipediyayo Hollandkiyo. September, 2023 ra tepiya meqaleyi tede estê. Heta nıka reyi vurnayışi tede biyê. Wikipediyaya Hollandki de sıfte kerd.
Rianxo
Rianxo, dewleta İspanya de eyaletê Galiçya de yew belediyay wılayetê A Coruñao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Rianxo;
Qatirkoyun
Qatirkoyun yew dewa Zazayana. Cayê xo zerrey sinorê qezay Çêrmugi dero.
Albert Marth
Albert Marth (Gulane 5, 1828 – Tebaxe 6, 1897) yew Asmênşınaso Almano. O zafêri İngıltere û İrlanda de guriyayo.
Karaağaç, İpsala
Karaağaç wılayetê Edirne de yew dewa qezay İpsalaya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
NGC 2343
NGC 2343, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
.search
.search, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: ) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.