cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mambaiki
Mambaiki (zıwanê xo de: Mambae), oyo ke yew zıwanê do Austronêzkiyo û Papuakiyo ke miyanê Cumhuriyetê Timurê Rocvetışi de qal beno. No zıwan Cumhuriyetê Timurê Rocvetışi miyan de wayirê resmiyeti niyo. Adeyê Timuri ser de qal beno. Amarê qalkerdoğanê cı zi se û hirıs hezar (130,000) merdumê. No zıwan zıwananê Timurê Rocvetışi de zıwananê tewr gırdan rayo.
Birkenwald
Birkenwald, dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
NGC 3359
NGC 3359, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Mewlıdê Nebi
Eno Mebhesê Xelqê Ademi yo u Nurê Pêxemberi yo Kewtê Paştey yê
B'edê yine pilê zi ku qesnenê,
Desto çeptertib tede nêvırazenê.
Çunki gişte destê raşti efdelê
Ma veri varo şima zenê belê.
Lazım o ma hikmetê tertibi vac,
Nurê çar yaran zi amey yê binan.
Nurê Sıdiqi dı raştê Sıdqi de
Bi sekan Faruqi zi Sıdiki de.
Nurê 'Usmani zi raştê 'Umeri,
Yê Eli gışta çepê pexemberi.
Ay ku nurê Mustefayi haw tede.
Bi muferreh va bı ilhamê Rebi,
"Esselamu hem 'eleyküm ya Ebi.
Ziyeğı
Ziyeğı, yew dewa merkezê Çoligiya.
Mewlıdê Nebi
Eno Mebhesê Xelqê Ademi yo u Nurê Pêxemberi yo Kewtê Paştey yê
Da cewab nuri vera Rebbê wera:
"We 'eleykumusselam "u va tera.
Yo sebeb ra maselam bid sunnet o,
Reddê yê zi ferzêkew kifayet o.
Wazenê ger ma xelassiyya temam,
Vatışe ma esselamu wesselam.
Eno Mebhesê Estışe Ademi yo Cennet ra u Mardışe Kalıkanê Pêxemberê Ma
Hezreti Hewwa, nezer da Ademi,
Brantford, Ontario
Brantford, dewleta Kanada de yew sûka eyaletê Ontarioya.
Mewlıdê Nebi
Eno Mebhesê Estışe Ademi yo Cennet ra u Mardışe Kalıkanê Pêxemberê Ma
Va: "Çı nur o ? " Va : Yê Fexrê Ademi".
Xalıqi hurdi muzeyyen kerdi bi,
Hem bi Cennet de muxeyyer kerdi bi.
Vaux-sur-Lunain
Vaux-sur-Lunain, yew komunê wılayetê Seine-et-Marnea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Île-de-France de ca gêna.
Xızmete
Vaux-sur-Lunain de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Mewlıdê Nebi
Eno Mebhesê Estışe Ademi yo Cennet ra u Mardışe Kalıkanê Pêxemberê Ma
B'edi co ku Ademi bê emri kerd,
Vaux-sur-Lunain
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Vaux-sur-Lunain;
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
Mewlıdê Nebi
Eno Mebhesê Estışe Ademi yo Cennet ra u Mardışe Kalıkanê Pêxemberê Ma
Tavıli lıbas u tezyin bi vıni,
Yine ra wu eşti na dunya geni.
Bı fıxan u zariyey yê hergu hew,
Qet edeb nê bi sekan yo roc u şew.
Bi temam hetta ku hirê sey serr,
Kerdi zergun hisrê yê dar u çere.
Vatışe yê zi eno roc u şew.
"Rebbena " vatê "zelemna" hergu hew.
B'edi co yo roc wırışt runışt hema,
Yew nezer da 'erşê Xellaqê Sema.
Di ku nuşto: "Yew çıniko tım ez a,
Hem Muhemmed mursel o, mursil ez a"
Va : "dı bextê ay Muhemmedi de wa,
Mın 'efu ke Rebbi ez bê çarê wa!".
Va: Ricay to bı qebul wırze xu ser!".
B'edi 'efwey ademi ra bilyegin.
Ame paştey şisi yo nuro verin.
Şisi ra zi ame lacê yê hema.
Nêşkena hendi bımari qey şıma.
Go bibo nizdê se nami pê rıso.
Hem tede esto xilafêkew temam.
Yew muheqqeq nêşkeno vacokelam.
Vist u yew pi beşikê vaci şima.
Yew Muder bi, yew zi İlyas namedar.
Mudrike yew, yew Xuzeyme, yew Kenan.
Nerd u Mılk, Ferh u Xalıb zi heman.
Hem Lu'ey, hem K'eb u Merre hem Kilab,
Yew zi yew Abdulmenaf o murte'ib.
Yew zi Haşem yew zi 'Ebdulmuttelib.
Wazenê ra hetta tıya nur bi nihan.
Fucetun pi yêdê bizahir heman.
Wazenê ger ma xelassiya temam.
Vatışe ma esselatu wesselam.
Eno Mebhesê Abdullahi Cuhudê Şamiyan u Waştışe Amina Cı rê
Weqto Abdullahi de nur bi zuhur.
Kafıran zana ku amew nizdi nur.
B'edê co geyray bı qetlê yê hema.
Hafızê yê Xalıqê 'erd u sema.
Tım qıci ra pawıtê yê kafıran.
Cay ke Abdullahi bıkşê bê bıran.
Rayke hewtay cıhud pıya bi heval.
"Yo heta ger nêro kıstıs ma hema.
Ma ebed nê geyrenê a ger meram.
Nêkerın icra ku vacın ax u Şam.
Miyanê Şami ra wırışti hergu hew.
Kewti çol u kerbelayê kafıri.
Şi hetta dorê Meki zey adıri.
Kerdê casusi hetta yew rocêke,
Ame Abdullah teni şı çolêke.
Weqto di, kewti dıma zey vergê har.
Şi bi yê berxê cıwani hey hewar.
Pêro piya şi yew tera nêbi kemi.
La belê hafız bi rebbê 'alemi.
Weqto şi yê her cıhudê Şamiyan.
Tavıli yew 'eskerê rewhaniyan.
NGC 390
NGC 390, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê Maseyan miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Schillersdorf
Schillersdorf, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Diebolsheim
Diebolsheim, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Moye
Moye, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Ognes (Aisne)
Ognes (Aisne) dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Ohis
Ohis dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Meşginşehr
Meşginşehr, dewleta İrani de, eyaletê Erdebili de yew sûka.
Arwen
Arwen Undómiel romanê J. R. R. Tolkieni The Lord of the Rings de yew karaktera. Roman de Arwen yew Elfa. Arwen waya qralê Rivendelli Elrond u qraliçaya Rivendelli Celebriania. Arwen prensesa Rivendellia. Dewrê Hirêyıne de ameya riyê Dınyaya Miyanêne. Dewrê Çeharıne de merda.
Baldenheim
Baldenheim, dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Yakutıstan
Yakutıstan, (be Yakutki: Саха Өрөспүүбүлүкэтэ Saha Öröspüübülükete) yew cumhuriyetê Rusyao. Merkezê cı sûka Yakutskia.
Batum
Batum, yew sûka wareyê Acarıstaniya. Erdê sûke 64 900 000 m2 ca gêno.
Nıfus
Gorey amardışê peyêni ra nıfusê sûke 154 600 nefero. Cêr de grafikê diyagrami sero gorey serran ra nıfusê sûke aseno.
Sûkê wayiye
Bari, Donostia-San Sebastián, Savannah, Piraeus, Kislovodsk, Trabzon, Vanadzor, Volos, Yalta, Burgas, Marbella, Kuşadası, Verona, Ordu, Ternopil, New Orleans, Yalova, Nakhchivan, Daugavpils, Artvin, Rio de Janeiro, Zibo, Mykolaiv, Ağcabədi, Eşdod, Donetsk, Brest, Ürümqi, Sharm el-Sheikh, Rostock, Prague 1, Paphos, Nysa, Netanya u Jūrmala
Bayel
Bayel, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Xızmete
Bayel de şebekey awe, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Bayel;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Kurdan
Kurdan wılayetê Çolig de yew dewa qezay Azarpêrteya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış u ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta u kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
İskıtki
İskıtki zıwanê İrankiyo, namey zıwaniyo ke zemanê antiki de Ewropa de zımey Deryao Siya, Deryaê Xezeri, Asyay Miyani u Sincani de qısey biyo. Enê zıwani sero zaf çi nêmendo, referansê Yunanan u Persan (İmperatoriya Parti) de ey sero çi nusiyao u esto. Eno zıwan, yew zıwanê do İrankiyo, İrankiyê rocvetışiyo be zıwananê Alanki, Sermetki u Osetkiyo Kıhani ra nezdiyo.
Şarê İraniyê rocvetışi, pê kulturê Yazi ra gıre dayê, miyanê qıtay Asya de u İskıti inca ra amey rocvetışê qıtay Ewropa. Zıwanê İskıtki de aspa yeno areze estor; hapta yeno arezey hewt ub.
Lévigny
Lévigny, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Xızmete
Lévigny de şebekey awe, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Lévigny;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Racines, Aube
Racines, yew komuna wılayetê Aubeya. Na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Xızmete
Racines de şebekey awe, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Nıfus
Grafikê diyagrami sero gorey serran ra nıfusê Racinesi;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Scientrier
Scientrier, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Çan
Çan, yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
Hubal
Hubal ya zi Hubel (Erebki: هبل), yew Homao ke verê İslami de, Erebıstan de homao tewr gırd biyo. Yew heykelê xo ke rengê cı suro, zemanê keyey Qureyşi de, Kabe de ca gıroto. Wexto ke çiyê gırdi biyêne, Erebi ameyêne Kabe u fıkırê Hubali pers kerdêne. Hubal, Homay suka Meke biyo u ena sûke şevekno. Çı zeman Mıhemmed ameo Meke u ena suke gırota, vato ki Allah homao tenyao u gani merdum Allahi ra ibadet u bawer kero. Mıhemmedi, semedê enê homay, ceng kerdo, Hubal u putê binani kerda xırabe, ey Allah kerdo homao tenya ra. Hubal ju homayo ke Erebıstani de veciyo niyo, rıstımê xo Mezopotamya rao, homa Baali ra yeno.
Etimolociya Hubali aniya asena:
Hubal homay Mezopotamyayıcan biyo, dıme ra amey Erebıstani u Ereban zi eno Homay ra bawer kerdê. Aşme sembolê ey biya.
Dryden, Ontario
Dryden, dewleta Kanada de yew suka eyaletê Ontarioya.
Ataşu
Ataşu, (be Tırki: Ateşal) dewê da Qerebêliya ke sindorê wılayetê Sêwazi miyan de ca gêna.
Raklunguki
Raklunguki yew zıwanê do Austronêzkiyo ke zımeyê Timurê Rocvetışi u miyanê Timurê Rocvetışi de tayê dewanê qıtekan de qal beno.
NGC 3384
NGC 3384, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
.llc
.llc, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: ) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Sağyan
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış u ziraet ra bena.
.wien
.wien, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: ) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Sağyan
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta u kerda asfalt.
La Muraz
La Muraz, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Terek
Terek yew dewa merkezê Çoligiya.
Oigny-en-Valois
Oigny-en-Valois dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Cambridge, Ontario
Cambridge, dewleta Kanada de yew sûka eyaletê Ontarioya.
Lavilleneuve
Lavilleneuve, dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Haute-Marney de yew komuna.
Barembach
Barembach, dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Dossenheim-Kochersberg
Dossenheim-Kochersberg, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Buxdikan
Buxdikan, wılayetê Rıha de yew dewa qezay Sêwrega.
NGC 3942
NGC 3942, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf bio.
NGC 3383
NGC 3383, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Bektas
Bektas, dewê da Qerebêliya ke sindorê wılayetê Sêwazi miyan de ca gêna.
Aşağıdolma, Akhisar
Aşağıdolma wılayetê Manisa de yew mahlay qezay Akhisaria.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Mahla de mektebo verên û mektebê miyanêni esto.
Resayış
Ray û kanalizasyonê mahla esto.
Xızmete
awa mahla esta. Elektrik û internetê mahla anciyao.
.gripe
.gripe, nameyê bandıra sewiyaya serêna jeneriko (be İngılızki: ) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Udmurtiya
Udmurtiya (be Udmurtki: Удмурт Республика), yew cumhuriyetê Rusyao. Merkezê cı sûka İjevskia.
Mûres
Mûres, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Sultanpar
Sultanpar wılayetê Sêwazi de yew dewa qezay Qanğaliya.
Şirnan, Çolig
Şirnan, yew dewa merkezê Çoligiya.
Sultanpar
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Albon, Drôme
Albon, yew komuna wılayetê Drômeya. Na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi de ca gêna.
Sultanpar
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Uhlwiller
Uhlwiller, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Veneux-les-Sablons
Veneux-les-Sablons, yew komuna wılayetê Seine-et-Marneya. Na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Île-de-France de ca gêna.
Oisy (Aisne)
Oisy (Aisne) dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Sultanpar
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Adalar
Adalar yew qeza û taxa wılayetê Estanbolia. 9 (new) adeyan ra yena pêra. Nê Büyükada, Heybeliada, Burgazada, Kınalıada, Sedefadası, Sivriada, Yassıada, Kaşık Adası û Tavşan Adasıyê.
Veneux-les-Sablons
Xızmete
Veneux-les-Sablons de şebekeyê awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyayo.
Nıfus
Grafikê diyagrami sero goreyê serran ra nıfusê Veneux-les-Sablonsi;
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
Ramerupt
Ramerupt, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Musièges
Musièges, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
İnaq
İnaq wılayetê Çolig de yew dewa qezay Azarpêrteya.
Chatham-Kent, Ontario
Chatham-Kent, dewleta Kanada de yew suka eyaletê Ontarioya.
Ramerupt
Xızmete
Ramerupt de şebekey awe, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao
NGC 3940
NGC 3940, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf bio.
Ramerupt
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Ramerupt;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
İnaq
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta u kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Ollezy
Ollezy dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Yoruba
Yoruba (Yorùbá) tewr etniko gırdo ke dewleta Afrika Nicerya de weşiya xo rameno. Ê Nicerya de %26ê nıfusi vırazenê, ema rocawanê Afrika de, xeylê cayan de estê u nıfusê inan pêro piya beno 50 milyon.
Clarence-Rockland, Ontario
Clarence-Rockland, dewleta Kanada de yew suka eyaletê Ontarioya.
Zonğuldak (wılayet)
Zonğuldak, yew wılayetê dewleta Tırkiyao. Kışta Deryao Siya de ca gêno.
Yoruba
Teberê verocê Nicerya de, Benin, Togo, Sierra Leone, Kuba de zi etnikê Yoruba estê.
Balbronn
Balbronn, dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Golê Togoy
Golê Togoy, golê do laguno ke rocawanê Afrika dı miyandê Togoy dı ca gêno. Yew xeta bari Okyanusê Atlasi û Golê Toyo yewbinan ra kena cıra, wıni zi gol sporanê awıni rê xeylê mınasibo. Dormey goli dı zey Agbodrafo û Togoville sûkê Togoy estê.
Dewa Cêrin
Dewa Cêrin, yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
Nangy
Nangy, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Japonki
Japonki (zıwanê xo de: 日本語 u latinizasyonê cı Nihongo), yew zıwanê rocvetışê Asyao ke terefê se u vist u panc (125) milyon merduman ra qal beno zafêri adey Japonya ser de u no zıwan uca de zıwano mıllio ke şarê Japoni çım de ana vêniyeno. Japonki ezayê keyey zıwananê Japonkiyano (ya zi Jopanki-Ryukyuanki). Desto bin ra no zıwan be zıwananê binan ra zi gıreydao ke hısusên Koreki ra nezdio. Heto bin ra taê linguistikan ida keni ke Japonki zıwananê Altakiyan miyan de ca gêno hama no pêro raşt nêvêniyeno. Japonki sero tarix u vêrde miyan de çımey zaf çıniyê ke dey sero destê zıwanşınasan de melumat zaf ca gêno. No zıwan key, çı wext u kamca de vecio, tam nêzaniyeno. Dokumanê Çinıcan de nusiyao ke seserra 3ıne de nuşte u kıtabê inan de taê çekuyê Japonki ca gırewtê hama dey ra tepeya hata sesera 8ıne ra Japonki sero çiyê bini ca nêgırewto. Domê Heiani de (794-1185 miyan de) zıwanê Çinki vatebend (qıseben) u fonolociya zıwanê Japonki sero tesıro gırd u gıran kerdo ke zerrekê zıwan vurno. These differences would indicate that Old Japanese had an eight-vowel system, Tesırê zıwanê Çinki ra tepiya mabeynê serranê 1185 u 1600ıne de zıwanê Japonki zerrey xo ser de vurnayışi mocnê ke enê vurnayışi zıwan berdo halê cıyê moderni ra. No periyod de zıwanê Japonki rê taê çekuyê kewtê ke zıwananê Ewropa ra.
Nanaeki
Nanaeki (zıwanê xo de: Nanaé) yew zıwanê Austronêzkiyo ke verocê İndonezya de rocawanê Timuri de u hetê rocawanê Cumhuriyetê Timurê Rocvetışi de qal beno. Amarê qalkerdoğanê zıwani nêzaniyeno. No zıwanê terefê şarê Nanaey ra qal beno u şarê Nanae adey Timuri de şarê do mılliyo.
Rusenuki
Rusenuki zıwanê do Papuakiyo ke miyandê Cumhuriyetê Timurê Rocvetışi de terefê şarê Resu ra qal beno. No zıwan zaf werdiyo ke tenya tayê dewan de qal beno.
Japonki
Sistemê nuştışê zıwanê Japonki Kanjiyo ke alfabey Çinki ra vıraziyao, varyantê eyo.
Omissy
Omissy dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Lewis Carroll
Charles Lutwidge Dodgson,(b. 27 Çele 1832, m. 14 Çele 1898) ju nuştekaro,filozofo,matematikiz û Qraliya Yewbiyayiye biyo.
Sûkê İraqi
Ena yew lista sûkanê İraqiya.
NGC 5668
NGC 5668, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Cornwall, Ontario
Cornwall, dewleta Kanada de yew suka eyaletê Ontarioya.
Corbin Bleu
Corbin Bleu Reivers (21ê Şıbati de serra 1989ıne de biyo), ya zi ebe namey Corbin Bleuy nas beno; yew aktor, model, reqas û vengbazo de Amerikayıco. Hetê pêre ra İtalyan û Cameikayıco.
Sakarya (wılayet)
Sakarya yew wılayetê Tırkiyao. Sakarya mıntıqaya Marmara de manena.
Aznafer
Aznafer wılayetê Çolig de yew dewa qezay Azarpêrteya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış u ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
NGC 3941
NGC 3941, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf bio.
Belarus
Belarus (ya zi Rusyaya Sıpiye), dewleta qıtaya Ewropaya. Cayê xo rocakewtena qıtaya Ewropa dero. Dorme ra Rusya, Ukrayna, Polonya, Litwanya û Letonya estê. Paytextê Belarusi sûka Minskiyo. Nıfusê xo 9,689,800o. Zıwanê xoyo resmi Belaruski û Ruskiyo. Sistemê idareyi cumhuriyeto. Belarusi serra 1990ıne de xo reyna ra, xoser ilan kerd.
.charity
.charity, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: ) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Houston
Houston (wendışê cı: Yustın) yew bacarê Dewletanê Amerikaê Yewbiyaiyano. Cayê xo verocê eyaletê Teksasi dero. Bınêniya Houstoni de Korfezê Meksika esto. Houston Dewletanê Amerikaê Yewbiyaiyan de gırdine ra ê çarıno.
Tarix
Tarixê Houstoni newiyo. John Kirby Allen u Augustus Chapman Allen bıray bacarê Houstoni serra 1836ıne de na ro. Allen bıray planê bacarê Houstoni vıraşto. Seba ke (semedê) bacarê Houstoni zaf nêzdiyê Korfezê Meksika, eyaletê Teksasi ra ray u treni ardê bacarê Houstoni. Serra 1901ine de merdumanê Houstoni zaf petrol diyo u Houston zaf biyo pil. Houston biyo merkezê petrol u ticaretê eyaletê Teksasi. Serra 1960ine de dewletê Amerika Houston de NASA na ro. Serra 1969ıne de Apollo 11 Houston ra şiyo aşme.
İklım u nıfus
Nıfusê Houstoni 2,0 milyono; feqet nıfusê metroê Houstoni 5,280,752yo. Zaf mıxtelıf mıleti tede cıwiyenê: Şare Ewropa, Asya, Afrika tede zafo. Feqet her merdum İngılızki qısey keno. Houston de zaf merdumê dindari, İsewiy/Xrıstiyani estê. Problemê trafik u curımi gırano.
İqtısad
Ewro Houston de bina u banê xeylê berzi estê. Houston bacarê dewizio, paytextê borsao, merkezê iqtısadi, kultur u hunerê eyaletê Teksasio. Endustriya petroli, enerciye, eurospace u petrokimya zaf gırda. Benderê (limanê) Houstoni Dewletanê Amerikaê Yewbiyaiyan de ê yewıno; dınya de rêza şeşıne dero. Merkezê şırketan Enron, Sysco u Hulliburton Houston de ronışteyê.
Galadriel
Galadriel (namey cıyê bini; Cıniya Loiréni, Alatariél, Altariél, Artanis, Nerwen) yew karaktera ke romanê J. R. R. Tolkieni The Lord of the Ringsi de u Hobbiti de esta. Galadriel roman de yew Elfa de asila. Serra biyayışê xo serra 1362ıneyo u Serra Dareyan de biya. Galadriel yew qraliça niya ema xanedanê qraliyeti ra yena. Piyê cı Prenso Noldoriyo u namê cı Finafrino u maya cı Earwena. Valinori de maya ho ra biya. Çehar brayê cı esta u namê inan; Finrod, Angrod, Aegnor u Orodretho. Wayê cı çıniyo. Galadriel, ebe Lord Celeborn, Lothorieni idare kena. Cı rê Xanımê Galadhrimi zi vaciyeno. Ebe brayê cı Finrod, ameya Bralian u inca de pısa qralê Beleriani Celeborni ra zaf hes kerda u no sebeb ra inca menda. Hiri engıştanê Elfan estê, u Galadriel wayirê yew engıştaneyo engıştaneyanê Elfan ra u namê engıştaneyo xo Nenyayo. Gıjkê (Por) cı zaf sihırıniyo u Dınyayê Miyanêne de zaf namdaro. Vaciyeno ;
NGC 632
NGC 632, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 24 Keşkelun 1830 de terefê John Herscheli ra keşıf biyo.
Sosyalizmo nasyonal
Sosyalizmo nasyonal (zıwanê Almanki de Nationalsozialismus) nasyonalizmo etniko ke be sosyalizmi arê beno. Sosyalizmo nasyonalizm oyo ke politikayo ke rasizm, anti-kapitalizm, anti-semitizm u anti-Marksizm arê keno, vênayışo politiko. Sosyalizmo nasyonal be sistemê liderê İtalya Benito Mussolini faşizmi ra gıreydao, ına veciyo. Almanya de vıraziyayışê partiya Adolf Hitleri ra tepeya, partiya cı hukmat vısto xo dest ra u dıma zi sistemê sosyalizmê nasyonalisti vıraziyao. Hitler qayde u prensibê sistemi vıraştê u a kerdê. Sosyalizmo Nasyonal tarixê Çıle 30, 1933 de iqtıdar rê ameyışê Partiya Karkerê Almaniê Sosyalistê Nasyonali ra hata iqtıdar ra cêri ra kewtışê partiye ra, pêro Almanya de ideolociya resmiye vêniyao. Cı rê Nazizm zi vaciyeno. No sistem ra gore, gereke ke hukmat ekonomiye destê xo de bıgêro, yani ekonomiye de kapitalizm rê ca mebo. Desto bin ra zi rasizm u nasyonalizm zi sosyalizmo nasonal vırazenê. Konseptê ırq u şari, sosyalistê nasyonalistan çım de planê veri de vêniyayê. Hukmatê Nazi de şarê Almani şaro verên vêniyao, Adolf Hitler qafê xo ra gore ırqê zey Ari vıraşto u şarê xo serê heme şar u mıletan de diyo. Yew zi antisemitizm de zi şarê Cıhudi sero zaf zulım u qırrkerdış vıraştê. Sistemê Nazi, erdê ke o işğalê kerdê de heqanê merduman zaf cawıtê u ixlal kerdê.
Ğazali
Ebu Hemid Muhammed ibn Muhammed el-Ğazali serrê 450 hicri (m.1058) İrun’dı bacari Tus’dı nahiyê Ğazal’dı dadê xu ra biyu. İmam Ğazali Farıs bi.
Babi İmam Ğazali feqir u yo merdımo saleh bı. Babi İmam Ğazali tım véri alimun’dı bı, mışorê yın gueştari kerdin’. Dêst’ yı ra çend b’umên ehend yın ri ardım u xızmet kerdini. Waxtı go nasihati ‘âlimun gueştari kerdini, bermêni u Huma Teâla ra yo qıco ‘alim wâştên. Bacari Tus’dı yew dıkkun yı bı Purt ruetin’. Nızdiyê mergi xu di, lacun xu ‘Hemid Muhammed (İmam-i Ğazali) o Ahmed-i Ğazali teslimi yo ambazi (umbaz) xu kenu, tay perun u tay mal duno cı u wasiyet’ xu ken’; umbaz’ xura vunu: ''“Ez xu yo merdım ‘alim nêbiya. In rahar ra ez nêumaya kemâl. Waştey mı, ıni mertebê kemali ki mı remnê, ez wazena şıma ıni qıcun mı ri ardım bıkeri. Ini perun u erzaqi ki ez verdena qıcun mı ri u tehsil yın ri xerc bıkerin.!”''
Ambazi yı wasiyet anu/unu ca. Perê ki babay yın verdê, heta ki qediyên semedi yın xerc kon’/ken. Dıma z’ yın ra vun’: ''“Perê ki babi şıma verdê, mı semedi tehsil u terbiyê şıma xerc kerd. Ez feqira çidê mı çıniyu ez şıma ri ardım bıkeri. Ez wazena şıma sê talebun binun şêri medresa.”'' Inê sera wırd hemi z’ şini medresa u beni ‘alimo pil.
Darfurê Zımey
Darfurê Zımey (be Erebki: شمال دارفور) yew eyaletê Sudanio. Cayê xo zımeyê Sudani dero.
Ğazali
İlmi İmam Ğazali
İmam-ı Ğazali, qıcıyê xu dı “Fıqıh” bacari xu dı wend, dıma şı Curcan. İmam Ebu Nasr İsmaili ra yo mudde ders gırot/guret. Bacê şı Tus. Waxtı go Curcan ra dun’ ra şınu Tus, rahar ra yo gure yeno yi sar, İmam Ğazali aya mesla, ina vuno: ''“Yo qefle rahar ma bırrna. Çıta ki mı dı b’, dest na ser. Ez kota yın dıma u kota layk. Mı va; kağıdun mı u notun mı bıdin mı, şıma ri lazım ni. Serdari (Reisi) yın persenu; “Ayi çıtay ki, turi ehend muhimê?”''
Galadriel
Eyni zeman de ayne cı zi esta u ayne cı zi sihırıniyo. Merdışê xo çıniyo, cıwiyayışê xo ebediyo. Filmê The Lord of the Ringsi de Cate Blanchett ebe rolê Galadriel kay kerda.
Pastafaryanizm
Pastafaryanizm ju hareketo ke sistemê musnayışi de dizaynkerdışo eqıli keno kritiki ra, medya de cı sero vaciyeno ki ju dino parodi. Eno hareket, serra 2005i de Universıtey Oregoni de, terefê teno ke fizik wendo u name xo Bobby Hendersoni ra vıraziyao. Cı rê Kılisey Cenavarê Spagettio Fırde zi vaciyeno. Homay eno dini, Cenavarê Spagettiyo. Kamci merdumê ke enê dini ra bawer kenê, inan rê pastafaryan vaciyeno.
Pastafaryanizm vano ki, heme kainati terefê ju cenevaro ke nêaseno, nêşınasiyeno u nêmocneno xo ra vıraziyao. Pastafaryanizmi de cenet de dı çiy estê; yewo ki pêro birey estê, merdum şeno bışımo; binio ki ju fabrikaya striptizkerdışi esta.
Nişabur
Nişabur (be Farski: نیشابور), İran de Xorasanê Rezewi de yew bacaro.
Özay Şahin
Özay Şahine yew recisor u filmwana de Zazaya Elewiya ke welat ra Dêsım, Pılemoriye raya. 1976 de amê riyê dınya, Erzıngan de biye pile, têpiya İzmir u Berlin de weşiya xo ramıte. Özay Şahine nıka Akademiya Filmia Atıf Yılmazi Estamol de guriyena, uca asistaniye kena.
NGC 3360
NGC 3360, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Voncq
Voncq, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Tıva
Tıva (be Ruski: Респу́блика Тыва́}} Respublika Tywa ya zi Tuwa; be Tıvaki: Tywa Respublika), yew cumhuriyetê Rusyao. Merkezê cı sûka Kızılia.
Netflix
Netflix, yew platformê sinema û têlevizyoniyo. Merkezê şırketi Kaliforniya de ca geno. Netflix, 29 Tebaxe 1997 de amo ronaene. Eno şırket film û filmanê xoyê belgeyêni anceno û ê binan zi vêcneno.
Albon, Drôme
Xızmete
Albon de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Magnicourt
Magnicourt, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Albon, Drôme
Nıfus
Grafikê diyagrami sero gorey serran ra nıfusê Alboni;
Bıvênên
Lista komunanê Drômeyi
Magnicourt
Xızmete
Magnicourt de şebekey awe, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Magnicourt;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Sımxaç
Sımxaç (be Tırki: Kaynakdüzü, be Ermenki: Surp xaç) wılayetê Çoligi de yew dewa Azarpêrta. Sımxaç, sûka Çoligi ra 95 km, qezay Azarpêrte ra 30 km dûrio.
Serên
Serên, dewleta İrani de, eyaletê Erdebili de yew sûka.
NGC 631
NGC 631, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 27 Tışrino Verên 1864 de terefê Albert Marthi ra keşıf biyo.
Gaz
Mana na çekuye Gaz vuriyena:
Pakıstanê Rocvetışi
Pakıstanê Rocvetışi (be Urduki: مشرقی پاکستان Mashriqī Pākistān, be Bengalki: পূর্ব পাকিস্তান Purbo Pakistan) yew eyaletê Pakıstanio verêno. Ewro erdê Pakıstanê Rocvetışi de Bengladeş esto.
Universıtey Göttingeni
Universıtey Göttingeni, yew universıteyo ke Göttingen de terefê Georg II.i ra serra 1732/1734i de niyao ro u serra 1737ıne de biyo a.
Serra 2011ıne ra nat Universıtey Göttingeni be 13 fakulteyan, 24.000 teleban û 2500 ra zêde profesoran û akademisyenan ra piya terbiyetdayışi rê dewam keno.
Ğazali
İlmi İmam Ğazali
İmam Ğazali: ''“Mı semedê ayın wulat xu terk kerd, ez şiya ğeribi. Çend kağıdi”. Serdari ayın wûyenu u vunu’; “Eg ma ıni kağıdun tue-ra bıg’ tı bê ilm muneni”? U dıma z’ kağıdun yı pé(y)ser dun’ cı.”''
Anatoliye
Anatoliye ya zi Anadoliye (be آناطولی, be Tırki: Anadolu; Yunankiyo Kıhan: Ανατολία, Anatolía "rocvetış" ra yena), yew nêmadeyo ke mıntıqa ra cayê xo verocê rocawanê Asya dero. Ebe Latinki cı rê Asia Minor (Asya Qıce) zi vaciyena.
Erdê Anatoliye sero ewro dewleta Tırkiya ronayiya. Eno nêmade letey Tırkiyayê gırdi teşkıl keno. Bovera, namey letey biniyo ke hetê Ewropa dero u cı rê Trakya ya zi Rumeliye vaciyena.
Burlington, Ontario
Burlington, dewleta Kanada de yew suka eyaletê Ontarioya.
Gandalf
Gandalf (namey cıyê bini: Gandalfo Gewr, Gandalfo Sıpê, Mithrandir, Suwariyo Sıpê) romanê J. R. R. Tolkieni The Lord of the Rings de yew karaktero. Roman de Gandalf yew karaktero de tewr muhimo u yew İstariyo. (İstari roman de namey sihirbazano). Tarixê biyayışê cı beli niyo. Heyatê cı ebediyo. Filmê The Lord of the Ringsi de Ian Mckellein ebe rolê Gandalfi kay keno.
Gaz (dewe)
Gaz, yew dewa Darê Hêniya. Cayê xo zerrey sinorê qezay Darê Hêni dero.
Saruman
Saruman (namey cıyê bini: Curumo, Curunír, Sıpê, Desto Sıpê, Alim) romanê J. R. R. Tolkieni The Lord of the Rings de yew karaktero. Roman de Saruman hem yew İstariyo hem zi Liderê Diwanê Sıpêyo. 2759 de hıkumdarê Isengardi bi. Tarixê biyayışê cı zaf keheno u beli niyo. Dewrê Çeharıne de, Isengard de merdo.
Mıntıqê Togoy
Togo hetê idari u coğrafi ra panc letan ra abırriyeno. Nê panc mıntıqey zi xo miyan dı hirıs (30) mıntıqê idari u komuni ra abırriyenê.
Tarix
Togo serranê 1950an dı bi yew parçey Fransa. O taw Fransızan Togo kerdo şeş letey. 1955 dı zi mıntıqê ewroyêni vıraziyay u Togo bi çehar letey Centre, Maritime, Plateaux ve Savanes.
Çatalca
Çatalca yew qeza û taxa wılayetê Estanbolia.
Lecê İtıfaqê Peyêni
Lecê İtifaqê Peyêni yew cengê Cihanê Miyanênio. Lecê İtıfaqê Peyêni tewr (en) itıfaqo gırdo ke merdım û elfan vıraşto. Leci rê ordiyê Elendil û Gil-Galadi amey yewca, yew ordiyo gırd nao ro û waşto Sauron biyaro war. Lec ra ver İsuldur û Elendil amey yewca pê Gil-Galadi mışewre kerdo û itıfaq vıraziyao. Merdımi û Elfi pê yew quweta zaf gırde veciy raya herra rocvetışi (şerq). Elfi û ordiyê Arnor-Gondori zi amey yewca, biy arê. Dı hetê leci amey rast dormey Dagorladi de û pê ordiyê Sauroni lec kerdo. Ordiyê dı hetan zaf ordiyo gırd biyo ke Lecê Celali ra nat ordiyo bin nêveniyao zey enê ordiy. Lec de her mıleti biy dı parçey, tek tenya Elfi nêbiy dı parçe û şiy dımê qıralê xoyo gırd Gil-Galadi. Cuceyan ra yew lete kewtê miyanê ordiyê Sauroni. Eno lec de her dı hetan zi zaf leckeri kerdê vıni. Caê leci Dagorland de merdımi hende merdê ke inca hêdi hêdi biy mil. Coka zi tiya rê Milê Merdey vaciyao.
.london
.london, nameyê bandıra sewiyaya serêna jeneriko (be İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Lecê İtıfaqê Peyêni
Isildur pê tesirê engıştaney şaş biyo, engıştane kerdo engışta xo. Hama engıştane mergê ey biyo. Ey engıştane zaf gurenao, kışta yew roy de kışiyao. Engıştane zi kewto bınê roy. Heta embazê Gollumi engıştane di inca de mendo. Embazê Gollumi engıştane dıme ra diyo, hama nêşao bıtepışo xo dest de, hetê Gollumi ra kışiyao û Gollumi engıştane kerdo xo dest.
Orgeval (Aisne)
Orgeval (Aisne), dewleta Fransa de, mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komuna qezay Aisneya.
Temiskaming Shores, Ontario
Temiskaming Shores, dewleta Kanada de yew suka eyaletê Ontarioya.
Ğazali
İlmi İmam Ğazali
İmam Ğazali: ''“Bacê mi ğeyal kerd, mı va; Homa Teâlâ, ay merdımi ard mı ver. Waxtı ki ez ameya Tus, hiri Serr’ mı cehd/ğeyret kerd o zaf xebıtiyawa, Çı ki mı Curcan ra tê ardı, mı pyorê yın ezber kerd (ez fek ra musaya). Ez ume biya o hâl ki, ayın rahar mı bırrna bı, newe ra raşt mı b’umên u rahar mı bıbırrnên u kağıdun u dersun mı, mıra bıgırotên, yo zırar yı nêrasên mı.”''
Hirı serr’ wulat xu dı munenu, hirı serrun ra pê semedi wendê xu şınu Nişabur (merkezi îlm). O mehel şı, bı feqi zunayôğun pilun ra İmam-ûl-Harameyn Ebu’l-Meâli el-Cûweyni. Xocê yı vineno ki sarê İmam Ğazali zaf xebitiyenu o yı sera zıyed ra vındeno. İtya d’ îlmi usul-i ‘hadis, usul-i fıqıh, kelam, mantıq, huquq o munazara musa. Xocê yı o mehel pil ‘alimun ra Ebu Hâmid er-Rezeqani, Ebu’l- Huseyn el-Merwezi, Ebu Nasr el-İsmaili, Ebu Sehl el-Merwezi, Ebu Yusuf en-Nessâc. Wendê xu Nişabur dı ken’ tamum.
İmam-i Ğazali, mergi Xocê xu, İmam al-Haramayn al-Cuweyni ra pê, da’wetiya (Nizam ul-Mulki) sera şınu Bağdad.
O mehel hama 34 serro, xızmeta ki, wı islamiyeti ri ken, weziri Selçukıcun hesiyeno pé u yı serrê 1091 m. kenu ustadi (profesor) Zanayışgehi Nizamiye. Uca di beno sermiyani zanayisgeh, hemi çi yıra yeno persayış. Ina zanayışgeh dı 300 hew ra ziyedêr feqiyun-suxtub-talebun muhimun zaf ci musnenu, had-hesab talabun yı çiniyu ehendek talabê yi bi. Miyun talebun yi ra namdari: Ebu Mansur Muhammed, Muhammed bin Esad et-Tusi, Ebu’l-‘Hasan el-Belensi, Ebu Abdullah Cûmerd el-‘Hüseyni. Heto bin ra zi kitabun qiymetinun nûseno.
Waxto go ına zanayışgehi nizamiya dı ders dayni o mehel ini kitabi nûşti: “Kitabû’l-Basit fil-Fûru, Kitab-ûl-Wesit, El-Weciz, Meahiz-êl-Hilâf.”
Wever’ Felsefe yew nuşte
İmam-ı Ğazali, semedi filsofun xebatê xu kitabi “El-Munkızu min ed-dalâl” dı ina vun’: ''“Hani inkê meselê ilmi filsofun gueşdari bıkerin: Ayın çend sınıf, ilmun yıni z’ çend qısım dı, mı di. Ayıni ri, zafini ri o benatê kıhunun u newun (neweyun), raşti ri ferq nizdi o dûri merdım gun(gereka) muer(mor) kufır o ilhad pırı d’.'' ''Cıs o zafiyê fırqê filsofun, hiri parê/qısmi: Dehriyyun, Tabiiyyun o İlahiyyun. Sınıfê Dehriyyun yo zumrê fılsofun kıhunun raw(o). Estbiyayışi Humay (Xeleq) inkar keni, ıni zındıqi.'' ''Tabiiyyun: İnuni z’ estbiyayışi axret qewul nêkerd. Cennet, cehennem, qeyum o hisab inkâr kerd. Ini z’ zındıqi. Sınıfê hirın İlahiyyun, filsofi ki pé ra umê. İnun, ıni dı sınıfi verin Dehriyyun, Tabiiyyun red kerd la yıni z’ nêşkê xu bid’at o kufır ra bıxelesn.” Pare/Qismi hirin filsofi, inun ayi ki yın ra ver umê/amê ğeletiyê ayin vata/mocnewa ra o vato yo Xalıq estu, la inun peyğamberi qewul nêkerd, ay ra miyun kufir dı mendi. Çunki semedi kufır ra xelesiyayış, merdım gun peyğamberuni ri, zunayışı yıni ri yeqin bıkero/kerdış şarto..''
Tay merdımun vato: İmam-i Ğazali yo filsofo, çı ki wever’ felsefe dı zaf nûsto, wever filsofun veciyo, o semeda, semedi pûynayışi fikrun filsofun cewab do filsofun. O semed ra zafın vato İmami zi yo filsofo. İmami Ğazali wever’ filsofun veciyo, çunki yin hiş(aqıl) bingeh(temel) gureto.
Guerê yin (filsofun), Allah çiko tor qiymetin do qulun xue, nimeto tor gırd aqilo, ayi ki in’ nimet ra feyde nêvineni gunahkari.
Fâliyetê aqil payberdışi zi felsefê xu dı ano. Mûtefekkirun aqıl ra ver peyğamberi, çi go yın vat u imano ki yın do zunayış ay gureto.
İmam-ı Ğazali, ini gurun/xebatun dima, cay xu bıray xu Ahmed-i Ğazali ri verdeno (bıray xu ‘Ahmed Ğazali Zunayışgehi Nizamiye dı kenu wekil) itya d’ gurey xu caverda u Bağdad ra şi. İlm sera zaf xebitiya u seyahat kerd. Şam dı 2 serr’ mendı, miyun 2 serrun dı “İhyâu-Ulumiddin” nûst. (4 kitabi hemi da 5.000 henzar pelo, her yo cild da 1.000 (henzar) ripeli ra ziyedêro). Bacêna şi Qudûs. İtya dı firqa ki Bâtıni zuniyena, weveri inuni dı çend kitabi nûşti: “Mufassıl’l-‘Hilâf, Cewâb-ul-Mesâil o Esmâ-i ‘Husnâ, El- Maqsad ûl-Esmâ. Qudûs’dı yo mudde mend, dıma zi şi ‘hacc. ‘Hacc ra şı Bağdad. Zanayışgehi Nizamiye dı, kitabi ki Şam dı nûsti bi “İhyâu-Ulumiddin” ra ders da suxtun (talabun). Ina hew zaf nêmend uca ra da ra, ca ki we ume bı dunya “Tus” şı uca. İtya dı huncê wever Bâtiniyuna kitabi Ed-Dercûlmerkum, El-Qıstâs-ul-Mûstaqim, Faysal-ut-Tefriqa, Kimyâ-ı Seâdet, Nasihât ûl-Mûluk o Et-Tibr-ul-Mesbuq nûşti. Ina xızmet des serr rumena, ine bênatı dı, ricê weziri Selçukicun Fahr-ûl-Mulk sera yo mudde Zanayisgehi Nizamiye dı ders da, o bênati di tasawwuf sera Mişqât-ûl-Enwâr nûşt.
Tasawwuf’ dı İmam-i Ğazali
İmam-ı Gazali tasawwuf di murşido pilo, Silsile-i aliyye ra Ebu Ali Farmediyo. Yı het dı rasa kemal. İlmun zahir dı bı yo ‘alim, ilmun tasawwuf dı zi yo rahber/rayber. Taynê Zunayışgehi Nizamiya dı ders da u bacinê şi Tûs. ‘Amiri yi puncaspunc serr rumıt, pêyniyê ‘umir’ xu bacari xu Tûs dı viyarna. Tûs dı nizdiyê kê xu dı yo medrasa yo zi mescid da vıraştış. Rôci yi merdimun/insunun irşâd kerdış di viyerti. Miyun ini serrun di, “El-Munkızu minad delâl, Çımey fıqıh sera (Usul-i fıqha) “El-Mustesfâ o selef-i salihin, Ehli Sunnet sera dı kitabi nûşt, ini: “İlcâmü’l-Awâm o İlm-il-Kelam”.
Merg
Umbazi ki mı merdı vineni u bermeni,ina vac’; bırayi dîni ki qehriyeni:Mevacin ki, qet ez raşta merda, Wıllay şıma z’ bıremin ini ra mevacin merg Ez yo mirçıka u ına leş qefesê mına. Ez perrawa ına qefes ra, yesir mend leşê mı. Mı-ri rehmet bıwunin, şıma dıma zi şıma r’ rehmet bıwuniyo ''Ma şi. Bızunini ki, ma dıma zi şıma yi/esti.'' Vatê mı pêyinı bu “Aleykum selam” duestên Homa/Allah sılumêti bıdu, sobina çı vatış estu?
İmam-ı Ğazali, wasiyet' xu dı nûşti bı, wa mi Şeyh Ebu Bekr en-Nessâc miyun mezel kero. Şeyh wasiyeti İmam Ğazali ard ca yı kerd qebr u waxto go qebr ra veciya hâli yi bedelya bi, rengê yı bıbi zerd. Ayi ki uca bi. Şêx ra persê: ''Se bı şıma? Rengi şıma çıra ina bı zerd, çıra şıma ina bi?'' Cewab nêda. Persê, nêpersê, huncê cewab nêda. Honê persê, da sundı rı, ına hew mecbur mend u ina va: ''Waxto go mı cendekê İmami fina guar/qebr, heti Qıble ra yo desto raşt veciya. Yo veng ume, ina va: «Désti Muhammed Ğazali zerrê désti Seyyidû’l Murselin Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi we sellem keri» Aya g’ vaciya mı ayê kerd. Waxtı go ez mezel ra veciya bi ın’ semed ra rengi mı bıbo zerd. Homa rehmê xue pê ker’.''
Eseri İmam Ğazali
İmam-ı Ğazali, heta ki amri yi qediyo şew o rôc nûşto, o qede yo ‘Alimo. Ehend zaf kitabi yi esti ki sarê ruec 18 pel kueni. İmam-ı Ğazali kitabi xu Mewduât-ul Ulum dı nûşto, vato; “mı 1000 ziyedêr kitabi nûşti”, Şeyh Ebu İshaq Şirâzi Kitabi xu ’Hazâin dı numê 400 kitabun yı nûşto. Fırıngistanıcun (Awrupayıcun) séri Eserun İmam Ğazali zaf vinderti u zaf xebitiyê. İnun ra “Maurice” kitabi xue “Essai de chronologie des oeuvres de al-Ghazali” dı numê 404 kitabun İmam-ı Ğazali duno. Mûsteşriko meşhur Brockelmann’ı zi kıtabi xue“Geschichte Der Arabischen Litteratur’ı dı numê 75 hebi kitabun İmam-i Ğazali duno. Serrê 1959’ı dı çahar hebi Pilun Ustadun (Pilun Profesorun) Almanun ra, kitabi İmam-ı Ğazali wendi u zer kowti dini islum u kitabi İmam-i Ğazali çarnê Almanki o peyni dı biyi bısılmuni. Ba’di mergi İmam-ı Ğazali, feleketê Moğolun dı, moğolun zaf kitabxunê vêşnê, o mehel in kutubxunun dı zafi kitabi İmam Ğazali zi pa vêşê. In semed ra heta êyr’ çend kitabi İmam-i Ğazali esti ço nêşkeno vac’, ilmi zi itya dı tepya mendo, ilm zi nêşkeno cewab ına pers bıdo.
Kelam
Tasawwuf
Fıqh
Mantıq
İngilizki dı İmam Ğazali
Mantıq
Almanki dı İmam Ğazali, Numeyi Kitabun!
İlahiyet
Fıqıh
Bınnuşte
''İmam-i Ğazali yo kitabi xue dı, ina nuseno. Heta eyru mi 1000 hebi kitabi nûsti. Ayi ki kitabi İmam-i Ğazali çarnê Almanki, inun ra zaf biyi bısılmuni, ini merdimi zi pêrê ordunaryus profesori bi. Nimune: Salim Spohr (Alman profesor bisilmuno, zaf kitabi yi çarnê Almanki... Kıtabi İmami Ğazali merdım eşkeno, vaco her zıwun dı esti.''
Nâves-Parmelan
Nâves-Parmelan, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Thorold, Ontario
Thorold, dewleta Kanada de yew suka eyaletê Ontarioya.
Shyam Benegal
Shyam Benegal, (b. 1934) yew direktorê filmano, Hindo.
Sauron
Sauron ya zi Saurono Siya (namey cıyê bini: Gorthaur, Annatar, Efendiyê Barad-Dûri, Lordo Siya) romanê J. R. R. Tolkieni The Lord of the Rings de yew karaktero. Roman de Sauron yew Maiayo (İştaro ya zi Sihirbazo). Tarixê biyayışê cı beli niyo. Dewrê Hirêyıne de merdo.
Nemin
Nemin, dewleta İrani de, eyaletê Erdebili de yew sûka.
Vivier-au-Court
Vivier-au-Court, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Şênıg
Şênıg, yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
Longueville-sur-Aube
Longueville-sur-Aube, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Xızmete
Longueville-sur-Aube de şebekey awe, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Longueville-sur-Aube;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
NGC 2066
NGC 2066, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
.tokyo
.tokyo, nameyê bandıra sewiyaya serêna jeneriko (be İngılızki: ) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Tetum Teriki
Tetum Teriki zıwano ke Cumhuriyetê Timurê Rocvetışi de zıwano resmiyo u fekê zıwanê Tetumkiyo. No zıwan verocê adeyê Timuri de sukan de qal beno.
Austin Mahone
Austin Carter Mahone (b. 4 Nisane, 1996 San Antonio Teksas), yew muzisyeno de Amerikano. Serra 1996 de DAY de eyaletê Teksasi de sûka San Antonio de maya cı ra biyo. Mahone en verên de klibê ho Youtube de pêl kerdo u amorê fananê ho hêdi hêdi biyo zêde. Serra 2012. de ebe Justin Bieberi ra kılama cı "Mistletoe" youtube de pêl kerdo u no veciyayışê cıyê esasi biyo. Serra 2014ıne de albumê cı The Secret çap kerdo.
NGC 3385
NGC 3385, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Milwaukee
Milwaukee yew sûka Dewletanê Amerikaê Yewbiyaeyana u eyelatê Wisconsini de caê xo gêna.
Sessenheim
Sessenheim, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Leman Akçatepe
Leman Akçatepe (1918 - 24 Heziran 1992), yew kaykera filmi u tiyatroya. Cêniya Sıtkı Akçatepey u maya Halit Akçatepeya.
Nernier
Nernier, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Stratford, Ontario
Stratford, dewleta Kanada de yew suka eyaletê Ontarioya.
Pırdê Golden Gatei
Pırdê Golden Gatei (Zazaki: Pırdê Berê Zernêni) yew pırdo kı Kaliforniya dı, verê golfezê San Francisco dı, qırrıkê Golden Gatei sero vıraziyao. Eno pırd, eyro dınya sero pırdo hewtıno dergo, pırd zey darde ameyo vıraştış. Dergiya pırdi 2.73 km, dı payi yewbini ra 1.28 km dûriyê, berziya cı 235 metreya. Şiyayış u ameyışê otomobilan rê şeş şeridi estê. Pırd, zımey San Franciscoy Marin County keno yew be Napa u Sonoma Valley.
Lecey
Lecey, dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Haute-Marney de yew komuna.
NGC 3943
NGC 3943, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf bio.
Jim Carrey
James Eugene Carrey,( 17 Çele 1962; Ontario) yew aktoro Kanadayıco.
NGC 5693
NGC 5693, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Neustadt an der Weinstraße
Neustadt an der Weinstraße, Almanya dı ju sûka. Na sûke dı 53,892 merdımi cıwiyenê.
Belçıka
Belçıka dewletê da qıtay Ewropaya. Cayê xo rocakewtena zımey qıtay Ewropa dero. Dorme ra Holanda, Fransa, Almanya, Luksemburg u Deryay Zımey estê. Paytextê Belçıka sûka Brukselio. Nıfusê xo 10,584,534o. Zıwanê xoyê resmiy Holandki, Fransızki u Almankiyê. Sistemê idarey cumhuriyeto. Belçıka serra 1830ıne de xo reyno ra, xoser ilan kerdo.
Rhinau
Rhinau, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
.toyota
.toyota, nameyê bandıra sewiyaya serêna jeneriko (be İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Merkezê Mamekiye
Merkezê Mamekiye sûka Zazayan Dêrsımi de yew nahiya qezay Mamekiya.
Tom Bombadil
Tom Bombadil romanê J. R. R. Tolkieni The Lord of the Rings de yew karaktero. Tarixê biyayış u merdışê cı beli niyo.
Figuren in Tolkiens Welt Lista postaci Śródziemia
Neuvecelle
Neuvecelle, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
NGC 356
NGC 356, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 27 Keşkelun 1864 de terefê Albert Marthi ra keşıf biyo.