cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Puilly-et-Charbeaux
Puilly-et-Charbeaux, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Ewropa
Nıfus
Nıfusê Ewropa 705 milyono (%11 ê nıfusê dınyao); Asya u Afrika ra tepeya dınya de ê hirêyına (3).
Coğrafya
Dormey Ewropa de Deryao Sıpê, Okyanuso Atlas, Okyanuso Arktik, Koyê Urali, Koê Kofkasi, Deryao Siya u Deryay Xezeri estê. Ewropa de standardê heyati zaf hewlo.
Zazakipediya:Zazaki de Tırki sera gırewtena qısanê Erebki u Farski
Zazaki na sate pê pêserokan, taê cayan de pê radyoyan, ravêri de zi omıd kenime, pê qezetayan, pê edebiyatê de hiray, pê felsefa, mekteb u universıtan, pê ilmi xelesneno, şıno avêr. Coka zey her zıwani, Zazaki zi motacê qesanê newano. Nine, ya nuştekar u zıwanzani bestnenê pêra, ya zi zıwananê binan ra gênê. Se ke ez pêserokanê ma de vênenan, ge Latinki, ge Almanki, ge Fransızki sera, zêdêr hema Tırki sera qesê newey yenê gırewtene. Zey şaranê Anadoliyeê binan, Şarê Ma sero zi zorê dewlete esto ke gereke Tırki bımuso. Hem zi, Tırki ma ra zıwanê do en nezdiyo ke zıwanê do avêrberdiyo u zafine ra zaniyeno. O ri ra ma na sate hetê gırewtena qesan ra cı rê gegane benime motac.
Senê problem esto miyan de?
Ez pêserokanê Zazaki de vênenan ke taê qesey raşt nêgêriyenê. Na xeta, herfan zey x, q, w, ğ de bena, yanê êyê ke Tırki de be h, k, v, g nusiyenê; nê ğelet gêrinê. Se ke Tırki de nusiayayiyê, wıni zi yenê gırewtene. Derd zi noyo ke vengi x, q, w, ğ Zazaki de estê. Kışta bine ra bunya fonetikê Tırki be ê Zazaki yewbini nêgêna.
Ma pê mısalanê ê qesanê ke Zıwanê Ma de rew ra estê, pê fonetikê Zıwanê Ma xo ero cı gênime. Nê qesey ma rê benê bınge (him). Elbeto ke ninan de istısnay estê. Qeseyê ke Tırki u Zazaki de estê, ilam Tırki sera be Zazaki nêkewtê. Beno ke Erebki, Hermenki, Farski, Kırdaski ya zi zıwanê de bini sera kewtê cı. Hetê ra zi Zazaki zıwaê do İrankiyo; yanê xeylê qesey be Farski ra piyarê. Tırki ke edebiyatê Farski sera zaf mıtesır biyo, qesey gırewtê, xeylê kelımey zi nae vera be ê Zazaki hemmaneê, wertağê. Taê mısalan de niya dıme; enê qesey Zazaki de senên (çıtweri) (se) vaciyenê, Tırki de senên (çıtewri) vaciyenê:
Ustıno yewın de nuştena xoya Farski/Erebki, ê dıyın de zi nuştena xoya fonetika qesebendê Türk Dil Kurumu [TDK] de nuşiyena
Merdım şeno ey ra mısalan bıdo. Nae ra axıri veciyena ke, Zazaki hama hama enê qesê ğeribi sistematik şıkıto a fonetikê xo. Vacime Beluçki de heni sistematik niyo ke merdım qeydê xo biyaro werê, hama Zazaki na het ra weş u waro, sağlemo.
Taê qeseyê ke ğelet nusiyay
Nıka ê taê qeseyê ke pêserok u kıtaban de ğelet nusiyay, biyarime tabela cêrêne. Raştê xo zi lewe de nusiyay.
Na helme de beno ke taê vacê »ma koti ra bızanıtêne ke ğelet nusneme, senên raşt bınuştêne?!« Na vatene heqa, çıke wendoğ adeto ke nêşeno bızano, qese kamci zıwani ra ameyo, oricinalê xo senêno. Nıka wazenan ke nae ero şıma salıx bıdi. Ravêr ma motacê qesebendê Tırki be Tırki, ê TDK (Türk Dil Kurumu) benime ya zi ê yewê de binio ke vengê xoyê fonetiki zi tey nusiyayiyê. Çıra ke uca, zey mısalê cêrêni de qesey be venganê oricinalan ra nezdi, pê herfanê Latinki ki nusiyenê. Taê ke şenê Farski ya zi Erebki bıwanê, bese kenê qesebendanê binan ra zi, vacime yewê Tırki-Farski ya zi Almanki-Farski ra ki bıgêrê. Çıke xeylê qesey Farski de estê ke, Tırki de maney xo vuriyo, yewbinan gırweynenê.
Mısal 1: xelq [Zz.] halk(I) ''is. Ar.: Aynı ülkede yaşayan, aynı uyrukta olan insan...''
Qeydê gırewtene senêno?
Belkia şıma gınê pıro ke taê qesan de Tırki de a, Zazaki de e beno, tayine de nêbeno. Çıra?
No, oricinalê qesey dest dero. Êyê ke pê herfanê Erebki zanenê, xebera inan qesanê fetha/üstün, kesre, ötre/zımme ra esta, nian ra hereka vaciyena. Enê herekay qesanê Erebki u Farski de vokalanê kılmekan rê vanê. Adeto ke enê nênusiyenê; tek konzonanti (teyvengi; ünsüzler) be vokalanê (xovenganê) dergan ra nusiyenê. Hirê vokalê (xovengê) dergi (uzun ünlü) estê: a, i, u, yew zi eo peyên.
Tırki de hem vengi şenê ra yewbini (ı, i, u, ü, o, ö), Almanki de nae ra Vokalharmonie vaciyeno, hem zi taê vengê emfatiki (gırankeki)2 estê, zey Farski de, zafêr fênda Erebki de nêvaciyenê. Harmoniya xovengan (vokalu) zıwananê İranki de çıniya; zıwananê zey Turki (zıwanê Altayki) u Macyarki, Finlandki (zıwanê Uralki) de esta. Ema Zıwanê Ma de, zêdêr Zazakiyê cori (Dêsım, Sêvaz, Varto, Bingol) de, taê qesey be vengê a estê ke Tırki ra texminen enê serranê peyênan de mıtesır biyê, zey Ali, Arab, hard. Hama tabi taê heti estê ke, hewna vanê Eli, Ereb, herd (érd). No durımê vırriyayışi (a, e) hetê ra taê herfan ra gırêdayiyo, êyê ke ma gereke hesarê inan vınderime, zey xetanê tabele de reyna ê xetey mêrê kerdene. Kıştê ra zi, herfa ke Erebki ya zi Farski de a (ā) derg bena, Tırki u Zazaki de ki bena a (derg). Hama Tırki de ke (ā)'ê dergi ra ravêr k bıbo, ao derg nerm u palatal vaciyeno (phudiki), zey ia: kâmil, kâr, kâfi, kâfir. No Tırki rê xususo3. No veng oricinalê xo de, Farski bo, Erebki bo, wıni zey ia nêvaciyeno, yanê diftong (dıvengıniye) çıniyo. Zazaki de zi wıni nêvaciyeno, vanê: kamıl, kare, kafi, kafır… Enê herfê gırankeki (ү, ġ, ḥ, ĥ, ḳ, ṣ, ṭ, ż, ẓ)4, fonetikê Tırki wıni mıtesır kenê ke, vengi dıma be e nê, be a vaciyennê5. Vacime heves de beno e, hama ḥaẓẓ de,ĥaṭ de ya zi ḥasret de beno a. No, venganê Erebkiyê gırankekan ra yeno. Zazakiyê cêri de (Sêwrege, Çermugi, Hêni, Piran uib.) vengê Erebki zey Hesen, 'Eli, Se'id, Osman, ´ezeb u i bini estê, qırtıke ra vaciyenê. H´ê qese hewes be ê yew niyê: [hß qırtıke ra vaciyeno]; ya zi qese keder de k´o, qeder de zi eslê xo q´o.
Tabela cêrêne de mısali be ê herfanê gırankekan binê ke ma gereke hay ro inan bime:
Konzonanti (teyvengi; ünsüzler):
Herekey (vokalê/xovengê kılmeki):
Çiyêna ki esto ke mı cor ornage dê, hama zêde muhim niyo, oyo ke qeseyê ke oricinalê xo de be b, d, g, c ( mısali 7.1, 8., 9., 6.1) vaciyenê, Tırki de peyniye de ya zi bêveng (konsonant) ra tepeya benê huşki (p, t, k, ç), hama Zazaki de zi zafêr zey oricinali vaciyenê (mısalan de qayt kerê). Taê istısnay zey inat, sepete, hepıs uib. estê ke nê eslê xo de inâd, sebed, hebs vacinê. Ez vaci nê, ya Tırki sera kewtê Zıwanê ma, ya zi ê fekê ke niya vanê, Tırki ra mıtesır biyê.
Nıka bêrê, ma ê mısalanê corênan xo rê qeyde bıgêrime, pê taê qesan piya raşt weçinime: Gorê tabela cêrêne ki merdım nıka, ez vaci, bese keno endi qesanê Erebki ya zi Farski bıgêro. Ez nuştekaran ra zêde redaksiyonê pêserokan ra nae lom kenan. Tabi ke ilam zey na tabele mecbur niyo wıni bıbo. Zêdêr, senên ke zıwanê xo rehet u rındêr geyreno cı, wıni zi bınuno (Vacime: ı ya zi i, w ya zi v, io derg ya zi ê).
² yanê eke enê herfi miyanê qesan de benê. ³ fahm, jahr, şeher, mahf, qeher.
Confort
Confort, yew komuna Eniya. Na komune Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi de ca gêna.
Zazakipediya:Zazaki de Tırki sera gırewtena qısanê Erebki u Farski
Qeydê gırewtene senêno?
Êyê ke hewna tey çetıniye ancenê, pê nêşenê ya zi pê qayıl nêbenê, şenê adresa Ware'y sera mı rê pers u kritikê xo pê mektube, e-mail ya zi faks bınusê.6
Notê bınêni
1 nia dê: Türk Dil Kurumu, Türkçe Sözlük, 1, A-J, Türk Tarih Kurumu Basım Evi Ankara 1988, p. 601.4
2 Emphase. emphatisch ra, yanê vengê gırankekê. Vacime êyê ke qırtıke ra ya zi zıwan u dıdanan ra veciyenê. Osmanıcki de namê xo harf-ı şakile biyo.
NGC 2027
NGC 2027, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Zazakipediya:Zazaki de Tırki sera gırewtena qısanê Erebki u Farski
Notê bınêni
4 Bıra Mikaili mı ra vat, ni vengi pêro gırankeki niyê. ğ, x u q ra uvular, ya ki 'h(Ä ), '(‚U ), th, * ra ki pharyngal vacino.
5 Farski de qeydê fonetikio nianeno ke vokalanê kılmu (ä, e, o) mıtesır keno, çino. Vacime keder Farski de  kädär wanino, qeder ki qädär, yanê vengê gırankeki bunya Farskiya fonetiki qe mıtesır nêkenê..
6 Malumê sıma bo ke mı zêdêr Zazakiyê cori ra mısali day, heni qeydey sıkıti ra cı. Albazê ke Zazakiyê cêri qesey kenê, qusırê mı de qayt mekerê, çıke ez pê şivanê cêri hona rınd nêzanu ke mısalı ki bıdi. Hama mı rê heni yeno ke nimısali şivanê cêri rê ki mınasıbê.
Sait Kırmızıtoprak
Dr. Sait Kırmızıtoprak an zî "Dr. Şivan" (b. 1935 − m. 1971 Civarik Dersim) yew newedar û sîyasetkaro Kurd bi. İzmir û Estamolê di doktorî wend.
Heyatê ci
Dr. Şivan dewa qeza Dêrsimî Qizilkîlîse (Nazmîya) Civrak/Civarik de, serra 1935ine de amo dînya. Nameyê maya xo Zore, ê pî kî Avas o (Avasê Îvîsî). Nê herdimîna Civrak ra yê, merdimê yewbîn ê. Zore (nufus de Zühre ama qeydkerdene) Civrak ra kêna Bertal Efendîyê Pîlî ya. 1934ine de tawo ke qanûn vejîno û dewlete peynameyan dana miletî; mensubê keyeyê pîyê Zore, yanê famîlya Alîyê Gulavî cîya-cîya peynameyan gênê (cêne). Birayo pîl Silêman Axa (Silêmanê Alîyê Gulavî) “Tanrıverdi”, birayanê bînan ra Bertal Efendî “Yurtsever”, Hemed bi Welî ra kî “Akbayır” sey peynameyî qebul kenê. Têpîya eynî dem de peynameyê pîyê Dr. Şivanî kî beno “Kırmızıtoprak”. Reya yewine, serra 1944ine de Civrak de mekteb beno ra û Dr. Şivan kî bi no tore dest bi mektebî keno. Dr. Şivan o taw 9 serre yo. 1949ine de kî Mamekîye de dest bi mektebê mîyanênî keno. No mîyan de kuwno îmtîhan û mektebo leylî yo bêpere qezenc keno. Naye ser o bi hevalê xo Xidir Benzerî ra pîya şonê Balikesîrî, (Balıkesır, r.55, ec.) sinifa 2yine ra dest pêkenê uca wanenê. 1955ine de qismê fenî yê na lîsa bi dereceyê “pekîyî” qedeneno.
Lîse ra dime keweno (kuwno) îmtîhanê unîversîte û tayê fakulteyan qezenc keno labelê peynîye de Fakulteya Tibî ya Unîversîteya Ege de qerar dano ci. O taw heqa 25 wendekaranê na fakulta bena ke burs bigêrê. Dr. Saît rêza hîreyine de bîyo û no semed ra kî unîversîte bi burs wenda. Demê ra dime, qeydê xo Unîversîta Ege ra gêno (cêno) û şono Îstanbul, Fakulteya Tibîya Îstanbulî (Fakulteya, r.55, ec.) de wendişê xo devam keno. Nê serran de, wendekarê kurd yê Universîteya Îstanbulî, hetê xebata sosyal û kulturî ra xeylê aktîf bîyê. Qet ke nê, ci ra qismê winî (henên) bîyê. Dêrsimijan kî mîyanê nînan de cayêde taybetî girewto. Peynîye de wendekarê dêrsimijî gamêda taybetîye erzenê û 16.02.1957ine de bi nameyê “Tunceli Kültür Derneği-İstanbul Şubesi” komelê saz kenê. Dr. Şivan, endamanê verênan yê na komele ra yew bîyo û zaf aktîf xebetîyo. Na komele demê ra dime dest bi weşanayîşê rojnameyî kena. Nameyê rojnameyî “Cerîde-i Dersim” o. Merdim şîkîno vajo ke jenosîdê 1937-38î sak kerdîbî Dêrsimî ser ra. No felaket bîbî sebebê tersêde bêsînorî. Sey seranserê vakûrê Kurdîstanî, Dêrsim kî heta o dem bêveng mendîbî, rastîyanê xo ra remabî. Labelê kar û xebata ke tîya de ma qal kenîme, game bi game bêvengîya kurdan şikite. Seke wisarî çitur ke vewre vileşîna ro, gul û çîçegî rîyê herdî qilasnenê ra tira/cira vejînê, welatperwerîya kurdan kî winî bîye. Nê kar û gureyî, hetê ra mîyanê kurdan de têkilîya sosyale kerde xurt, hetê ra kî can da hîs û fikranê neteweyîyan, ê binê herdî ra vetî. Dr. Şivanî, Fakulteya Tibî ya Îstanbulî (Fakulteya Tibî, r.56, ec.) 1962ine de qedenê. Ey hetê ra doktorîye kerde, hetê ra kî roje bi roje polîtîka rê zêdetir elaqadar bî. Aye rê sey elaqadar bî. Kesê ke ey nas kenê, pêro qebul kenê û vanê ke “Dr. Şivan cantêzik bî, fikirîyêne, wendêne û nuştêne. O, her tim mîyanê şarî de bî; kotî dewijî, karkerî, feqîrî bî, uca bî o. Têkilîya xo û întellektualanê kurdan her roj tayêna avê şîyêne. Hostayêde govenda kurdan bî Doktor. Lawikî vatêne, bi taybetî kî lawikê Dêrsimî.” Cîya-cîya rojname û kovaran de meqaleyê ey amêne nêşrkerdene. Mavajîme Forum, Yön, Dicle-Firat nînan ra tayê bî. Doktor, destpêkerdişê desserranê 60ine de zewejîya. Nameyê cinîka xo Îsmet Özevcek bî. 2 domanê Dr. Şivanî û Îsmet Xanime bî; yew laj yew kî kêna. Nameyê lajî Dara, ê kêna kî Rûken a.
NGC 5590
NGC 5590, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Sait Kırmızıtoprak
Heyatê ci
Dem herçî ke aver şî, Dr. Şivanî kî karê xo yo sîyasî kerd girozin, raver berd. O, êdî şorişgêrê miletê xo yê bindestî bî. Wastişê azadîya kurd û Kurdîstanî, zerrîya ey de kile bîye û roje bi roje bîyêne berz.
No mîyan de başurê Kurdîstanî de xoverdayîşo mîllî, xeylê raver şîbî, mesafeyê muhîmî amebî girewtene. Dr. Şivan bi tayê embazanê xo ra, peynîya 1969ine de şî no parçe, uca tayê têkilîyî nayî ro. Doktor peyser ame labelê demê ra dime reyna şî. No mîyan de (1970) bi nameyê “Türkiye Kurdistan Demokrat Partisi” partîyêda welatperwere saz kerde. 1971ine de kî Dr. Şivan başurê Kurdîstanî de ame kîştene. Na perse ser o hetanî ewro zaf çîyê spêkulatîfî amê vatene. Dr. Şivanî Başûr de se kerd, têkilîya ey û Dr. Saît Elçî çitur bîye, o çitur û qey ame girewtene, se ame îdamkerdene; cewabê nê persan ewro hîna kî zelal nîyo. Şik çin o tarîxê ma yo nêzdî de, na perse trajêdîyêde girs a.
.大众汽车
..大众汽车, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Afrikaanki
Afrikaanki (be Afrikaanki: Afrikaans) yew zıwano Hind u Ewropakiyo. Ewro dınya ser de teqribi 15-23 milyon merdumi Afrikaanki qısey kenê. Şarê Afrikaaner nê zıwani ra qısey kenê. Mıntıqanê zey Afrikaya Veroci, Namibya, Zimbabwe u Zambiya de no zıwan qısey beno.
Faizci
Faizci (şut u şutcinı, rıbe): Merdımo kı pere yan zi malê xo bı qat-qat pere yan zi deyna, bı roj, meng yan zi serana dano jewi u wexto kı demê cı bı temam hım peranê xo u hım zi qat-qat kardê cı ya gêno ey rê vanê faizci yan zi şutçi. Faizci key faiz gırotoxan veşnenê. Qandê coy faiz dayenı u gırotenı dindê İslami dı men u heramo. Faiza perey dayenı yan zi gırotenı karê do weş niyo. Faizcinı kerdenı yan zi faiza çi yan zi perey dayenı key bol insanan veşnena u bena semedê xırabe kerdenda key faiz gırotoxan.
.bib
.bib, nameyê bandıra sewiyaya serêna jeneriko (be İngılızki: ) ke yew kodê interneti rê bırriyayo a.
Septvaux
Septvaux dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Linçkerdış
Linç ya zi Linçkerdış yew şekılo cezadayışiyo u terefi merduman ra vıraziyeno u şar be ho ra keno. Linçkerdış de hıkumdayış çıniyo, perskerdış zi çıniyo u zerreki cı de merdış u esto. Teno/a ke linç beno/a, pêro kışiyeno/a. Linç raveri seserra 18. de Amerika de vıniyao u name ho Charles Lynch ra gêno. Lynchler wayiri eskerano u seri mahkemeyo. Linç de xelq dano pero teno/a ke linç beno/a ro, ey/ay sero kerre erzıno u ey/ay kışıno. Tarix de be linçkerdışi kıştış xeylê biyo. Amerika de siyahiyan sero u ırq sero hareketi linçkerdışi, Ewropa de din sero hareketi linçkerdışi vıraziyayi.
İhsaniye
İhsaniye (be Usmanıcki: احسانيه, be Zazaki: İhsaniya) yew qezay Afyonkarahisaria.
Flers, Pas-de-Calais
Flers, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
A Close Shave
A Close Shave (be Zazaki: Yew terdışo pak) yew filmê animasyonio. No film 1995 de veto. Zıwanê cıyo oricinal İngılızkiyo.
Heyder Cansa
Heyder Şahin 1956 de Têrcan ra nezdiyê dewa Baği de amo dina. 1986 ra nat zıwan u kami u kulturê sarê xo sero gureneno. Tawo peyên de pêseroka Piya, Raştiye, Warey de guriyo, nuştey nustê. Welat de verênde Munzur Haber, dıme ra internet Sero Tavz.Net, Siverekname, Bingöl Online, Tunceli Halkın Sesi de nust.
.biz
.biz, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: ) ke yew kodê interneti rê bırriyayo a.
Heyder Cansa
Universıtey Bingoli de sempozyumê Uluslararası Zaza Dili Sempozuyumu de  Tırki de ebe namê “Zazaca Ad ve Soyadların Resmi Kayıt İçin Gramerine Uygun Yazılış” teqdim ra şi sempozyum.
Almanya Frankfurt de ronaena Enstitüyê Zazaki e.V. de, Mannheim de ronaena Bonê Kulturê Ma, Zaza Kulturhaus e.V. de ca guret. Na Koma Bonê Kulturê Ma de 15 serri sermiyanêni de ca guret u zerrê 15 serri de ki 4 serri serverêni kerde. Almanya de ronaena FDG (Federasyonê Komelanê Dêsımi'ê Ewropa de), Frankfurt de ronaena Zaza Gemeinde Deutschland e.V. Cematê Zazayanê Almanya de  ca guret u 4 serri serverênia ni cemati kerde. Tırki u Zazaki de xeylê nustê xo estê. Zazaki de xeylê sanıki day arê u nuşti. Na sanıki taê pêseroku de veciyay, xeylê kılamê (şıirê) xo pêseroku de veciyay.
NGC 405
NGC 405, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Simurg miyan de ca gêno. 6 Keşkelun 1834 de terefê John Herscheli ra keşıf biyo.
Heyder Cansa
Kılama govenda "Erê Mellê" ke vanê (sıfte Yılmaz Çeliki albumê xo Veyvê veyvê de vati biye), ê Heyder Cansaya.
Heyder Şahin emser biyo teqawıt. Zewcaiyaeyo, dı qıcê (doman) xo u hirê tornê xo estê.
Lista sûkanê Cumhuriyetê Şariê Çini
Ena yew lista sûkanê Cumhuriyetê Şariê Çini'ya
.ubank
..ubank, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Feke
Feke, dewleta Tırkiya de yew qezay wılayetê Edeneya.
NGC 2052
NGC 2052, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Falci
Falci: Merdımo kı falı akeno u wınêno falandê insanan ey rê vanê falci. Falcılıxey rê zi zanayenı u şeytaney lazıma. Ê kı falı akenê, vanê bızanê çiyan umışê pê kerê u bı zurana cı rê rayê bıvinê. Falwınyayenı zi babet babeta. Tay bı qaxıdana wınênê falda falakerdoxan, tay qahweya, tay wınênê miyandê destan, tay wınênê estaran ra, tay pere kenê awı miyan, tay qelbdê xo dı çi tepşenê u tay zi bı cınandê xo ya falı akenê. Kesê kı wınênê falı inan rê vanê falı wınyayox u ê kari rê zi vanê falcinı.
Septmonts
Septmonts dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Feuchy
Feuchy, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Millard Fillmore
Millard Fillmore, yew siyasetkaro Amerikano. Ey serdariya Dewletê Amerikayê Yewbiyayey kerda.
Confrançon
Confrançon, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi de wılayetê Eni de yew komuna.
Quentin Tarantino
Quentin Tarantino (27 Adar 1963, Tennessee) yew senatkar, senarist, kayker, direktor û produktoro Amerikano. Dı (2) dolımi Xelata Oskari gırewta.
Annika Ljungberg
Mary Joe ya zi Annika Ljungberg ("Karin Annika Ljungberg", b. 31 Adar 1969) yew muzisyena de İswecıca.
NGC 6699
NGC 6699, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
.brussels
.brussels, nameyê bandıra sewiyaya serêna jeneriko (be İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
István Sándorfi
István Sándorfi (Fransa de Étienne Sandorfi, 12ê Hezirani de serra 1948ıne de Budapeşt, Macarıstan de ameyo riyê dınya û 26ê Kanuni serra 2007ıne de Paris, Fransa de merdo) yew resımkarê do Macar biyo.
Puiseux, Ardennes
Puiseux, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
NGC 6698
NGC 6698, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Vers, Haute-Savoie
Vers, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
.nab
..nab, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Heidi (1995 film)
Heidi yew filmê animasyonio. No film 1995 de veto. Zıwanê cıyo oricinal İngılızkiyo.
Ficheux
Ficheux, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
NGC 583
NGC 583, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê Balina miyan de ca gêno. 1886 de terefê Francis Preserved Leavenworthi ra keşıf biyo.
Puente de Génave
Puente de Génave, dewleta İspanya de eyaletê Endulusi de wılayetê Jaén de yew belediyaya.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Puente de Génave;
Hotel Rwanda
Rwanda de serra 1994 de mabênê şaranê Hutu u Tutsiyan de cengo etnik veciyayo. Nê cengi de, miyanê 3 aşman de, nezdiyê 800.000 Tutsi hetê dewleta Rwanda u milısanê Hutuyan ra be dari u torzênan ameyê qırr kerdene, u terteleyo gırd u wahşi ameyo meydan. Film, nê terteley be hikayeyanê raşti ano verê çıman. Wexto ke film yeno seyrkerdış, astıkanê insani de gonia insani cemediyena. Film de, Paul Rusesabagina yo ke mudırê otelê Hôtel des Mille Collinesio u eslê xo Hutuyo, hikayeya ey ameya antış. Nê merdumi, otela xo de 1300 kesê ke eslê inan zafane Tutsi yo, heyata inan xelesnaya.
Senaryo
Paul Rusesabagina yew Hutuyo, mudirê otelê Hôtel des Mille Collinesio. Cênıka ey yew Tutsiya. Wexto ke tertele dest pêkeno, Paul her çira veri wazeno ke keyeyê xo raxelesno, labelê wicdanê ey rehet nêkeno u badêna destê ey ra çıqas ke ame, eke imkan beno wazeno ke dormeyê xo de Tutsi u Hutu'yanê multeciyan ki raxelesno. Raver, mulxıt u domananê keyeyê xo u cirananê xo beno otel. Badêna xeylê Tutsi u Hutuyê ke cengi ver ra remenê, inan ki gêno otelê xo. Otel beno zey kampê multeciyan. Heto bin ra idarekaranê dewlete de u tayê merdumanê muhiman de tekildariya Pauli esta. Paul na tekildariye çarneno fırsend u xeyrê na tekildariye ra, heyatê 1300 insanan sevekneno u peyniye de heyatê inan raxelesneno. Peyniya filmi de, multeciyê ke otela Pauli derê, cênik u domanê Pauli u be xo pêro piya remenê hetê isyankaranê Tutsiyan, uca de yew kamp de manenê, çımki uca hetê asayişi tayêna rınd o u tehluke tayêna şenık o. Peyniye de, nê multeci u keyeyê Pauli vêrenê ra hetê Tanzanya u heyatê xo raxelesnenê. Dıma film qediyeno.
Film de teyna na hikayeya corêne nê, Terteleyê Rwanda sero zewbina xeylê detayê bini ki yenê verê çıman. Mesela, wexto ke no tertele biyo dewletanê rocawani tertele seyr kerdo u qet mudaxale nêkerdo. Mılletê Yewbiyayey u eskerê dewletanê rocawani, terteleyi rê qet mudaxale nêkenê. Heto bin ra gûya dewletê Rocawan u Ewropa eskeran rusnenê Rwanda, la nê eskeri tenya merdumanê sıpiyan u hemwelatıcanê xo seveknenê u Rwanda ra taxliye kenê, peyniye de eskerê Rocawani be xo anciyenê u tertele dewam keno. Ancina, Fransa peşti dana hukmatê Rwanda yê goniweri, u terteleyi de het gêna pê (tepışena).
Sehraya Rocawani
Cumhuriyetê Sehrayo Demokratik (be Erebki: الجمهورية العربية الصحراوية الديمقراطية‎ El-Cumhuriyye el-Arabiyye es-Sahrawiyye ed-Dimukratiyya) yew dewleta otonoma.
Ewro %20-25 erdê Sehraya Rocawani aidê na dewleto û hıkumetê cı nê erdi rê erdo xoser vano. Paytextê Sehraya Rocawani Al Alauno. Letê erdê bini zi aidê Fasio û Fas nê erdi rê Wılayetê Veroci vano.
Juliana Donald
Juliana Donald (b. 1 Çele 1964, Washington, D.C., DAY) yew kaykera Amerikana.
Milo Yiannopoulos
Milo Hanrahan (b. 18 Tışrino Verên 1984, Kent, İngıltere) yew rocnamewan û bernayoğê internetiyo İngılızo.
Cusy
Cusy, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Zımıstano nukleer
Zımıstano nukleer, efekto nukleero globalo ke vayo adırên ra yeno pêra, cı rê vaciyeno. Zımıstano nukleer zımıstano atomiko ke pêqayışê bombanê atomikan ra tepeya veciyeno miyan.
.cern
.cern, nameyê bandıra sewiyaya serêna jeneriko (be İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Contrevoz
Contrevoz, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi de, wılayetê Eni de yew komuna.
Zımıstano volkanik
Zımıstano volkanik zımıstano ke bınê atmosferi de pêqayışê volkani (koyo ke bınê cı de adır esto) ra tepeya honık beno, cı rê vaciyeno. Pêqayışê volkani ra dıma qaz u çiyê biniyê ke uca de estê, ê veciyenê ro hetan stratosfer ser u zey mıci pêro asmên u erdi sero vıla benê. O taw ra pey zi enê qazi tici padenê, vera cı ra vêrenê ra. O ri ra zi stratosfer beno nerm u germ.
Desto bin ra dınya sero zi iklım beno serd, yew zi ca be ca mewsıman ra gore germ zi beno. Zımınstano volkanik zey seserranê cemedênan, dınya keno serd. O sebeb ra zi ganiyê ke dınya sero ca gênê, ê mırenê. Zımıstano serd cıwiyayışê ganiyan ra zerar dano.
NGC 2051
NGC 2051, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Al Capone
Alphonse Capone (17 Çele 1899, New York m. 25 Çele 1947 Florida) ju serdarê mafyayê Amerikayo verêno. Eslê xo İtalyan biyo.
Pure, Ardennes
Pure, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Enbiya (sure)
Enbiya Qurane de jû sureya. Hetê merselanê Mıhemmedi ra ıstanıkan vana.
Conzieu
Conzieu, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi de, wılayetê Eni de yew komuna.
Erdebil (eyalet)
Eyaletê Erdebili (Farski de: استان اردبیل, Ostān-e Ardabīl) hirıs u yew ostananê İrani ra yewo.
Cayê eyaletê Erdebili zımey İrani de mıntıqa ke namê Azerbaycanê İrani gêna, uca de ca gêno. Dormey ra zımey cı de Cumhuriyetê Azerbaycani rocvetış ra ostanê Gilani u hetê veroci ra Zencan u rocawan ra zi Azerbaycanê Rocvetışi estê. No eyalet panc 5 şehrıstanan ra yêno pera: Parsabad, Bilasavar, Germi, Meşkinşehr u Namin) u be Azerbaycani ra hıdudê xo 282,5 kmo. Royê Aras u Belhay naca de ca gênê u 159 kmy nê hıdudi vırazenê.
Serra 1993yıne de hukmatê İrani eyaletê Azerbaycanê Roşvetışi u erdê eyaletê Gilaniê zımey lete kerdê, u ostano newe (yani eyaleto newe) vıraşto u be namê Erdebili namenayo. Erdê xo pêro-piya 17.881 km²o, nıfusê xo zi 1.257.624 teno. Merkezê idarekerdışi, suka ke eyalet rê namê xo dana, suka Erdebilio. No eyalet de zafêri Azeri cıwiyenê, Azeriyan teber de zi Tati, Talışi u Gileki estê.
NGC 584
NGC 584, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 10 Keşkelun 1785 de terefê Wilhelm Herscheli ra keşıf biyo.
Jimmy Carter
Jimmy Carter, yew siyasetkaro Amerikano. Ey serdariya Dewletê Amerikayê Yewbiyayey kerda.
Şevval Sam
Şevval Sam (b. 11 Tışrino Peyên 1973), yew kayker û muzisyena Tırka û keyneka Leman Sama.
Musayış
Şevval Sam mektebo verêni Hasan Ali Yücel de wenda û şiya İstanbul Zincirlikuyu İnsaat Teknik ve Yapı Meslek Lisesi û uca de restorasyon de musayışi ho daya peyni. Bedo şiya Universitey Estanboli û uca de senati rındeki de dali grafiki de musayış diya.
Heyatê aye
1993 - 1999 miyan de be futbolwano Metin Tekini zeweciyaya û zeweci cı ra jew laci ho biyo. Şevval Sam heyato sade çinena we û vera kamerayan zaf nêveciyena. Şevval Sam zuanê bini ra deyri vana û zuanê ma Zazaki ra zi deyr vana û deyri cı esti.
Ormanlı, Ereğli
Ormanlı, wılayetê Zonğuldaki de yew dewa qezay Ereğliya.
.open
..open, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Fiefs, Pas-de-Calais
Fiefs, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
NGC 5591
NGC 5591, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Presles-et-Thierny
Presles-et-Thierny dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Days of Rage (film)
Days of Rage yew filmê animasyonio. No film 1995 de veto. Zıwanê cıyo oricinal İngılızkiyo.
Ralphie May
Ralph Duren 'Ralphie" May (b. 17 Sıbate 1972, Chattanooga, Tennessee, DAY) aktor u kaykerê serialiyo.
Rountzenheim-Auenheim
Rountzenheim-Auenheim, dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Poivres
Poivres, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Mensur el Helac
Mensur el-Helac (Farski: منصور حلاج) yew şair u nuştekaro de spiritualisto u Farso. Sera 858 de İran de Fars de maya cı ra biyo. Name cıyê raştıkên Ebû’l Moğıt Huseyn bin Mansûr bin Mehemmed Beyzâvvî o. Leqabê Helaci deha pey ra grewto. Çunkê meslegê cı helaciyo. Verocê İrani de deşta Meyghan de dewa Tûri de biyo. Kalıkê cı Zerduşt biyo. Ebe piyê ho ra, ê key inan suka Vasıti berdi u inca de Mensur serriya cıye 12. de biyo hefız u musnayoğê Sahl al-Tustari biyo. Riyê nuştey cıyê tenkidwari ra, bısılmanê radikali şok kerdo u tepki diyo. Cumley En el Heqi (‏انا الحقّ) vato u eno cumle sebebê mergê ho biyo. O ebe eno cumley ra ebe gırdiya Homay de çıne kerdış vatene waşto ema terefê Xelife ra ameyo ğelat fam kerdene. Eno cumle de name Homay Heq (الحقّ) biyo u riyê eno sebebe ra ebe zındıqbiyayışi ra qebehetê ho biyo u sera 912 de mehpus biyo. Heta sera 922 hepbsê ho qadiyo u ena surecê gırdi ra dıme ebe icazey xelifa Muqtedir Billâhi ra ebe raya postê ho cıra kerdış ra suka Beğdadi de kışiyao.
Poivres
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Karaisalı
Karaisalı, dewleta Tırkiya de yew qezay wılayetê Edeneya.
NGC 381
NGC 381, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Qıraliça miyan de ca gêno. 1783 de terefê Caroline Herschel, James Dunlopi ra keşıf biyo.
Thanjige
Bınê Thanjige de nê meqaley estê:
.church
.church, nameyê bandıra sewiyaya serêna jeneriko (be İngılızki: ) ke yew kodê interneti rê bırriyayo a.
NGC 6675
NGC 6675, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Nazilli
Nazilli, yew qezay u taxa wılayetê Aydıniya.
Fréthun
Fréthun, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
İscehisar
İscehisar (be Usmanıcanki: اسکی قره حصار Eski Kara Hisar) yew qezay Afyonkarahisaria.
La Puerta de Segura
La Puerta de Segura, dewleta İspanya de eyaletê Endulusi de wılayetê Jaén de yew belediyaya.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê La Puerta de Segura;
Warcq, Ardennes
Warcq, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Dı hebıkıni
Dı hebıkıni (ebe Latinki: Eudicotidae) tewrê nebatiyo ke toxımê cı miyan de dı hebıki estê, namey inano. Enê nebati ra nêzdiyê 199.350 tewri estê.
Mia Löfgren
Mia „Whippy“ Löfgren (3 Tebaxe 1976, Ånge), yew muzisyena de İswecıca.
Diskografiye
Rednex: Solo: Merrygold:
Corbonod
Corbonod, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi de, wılayetê Eni de yew komuna.
NGC 2073
NGC 2073, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Brian T. Delaney
Brian Thomas Delaney (b. 17 Tışrino Peyên 1976, Philadelphia, Pennsyslvania, DAY), yew aktoro Amerikano.
NGC 5592
NGC 5592, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Eaux-Puiseaux
Eaux-Puiseaux, yew komuna wılayetê Aubeya. Na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Eaux-Puiseauxi;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Épagny, Haute-Savoie
Épagny, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
.cloud
.cloud, nameyê bandıra sewiyaya serêna jeneriko (be İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Selens
Selens dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Dino: Stay Out!
Dino: Stay Out! yew filmê animasyonio. No film 1995 de veto. Zıwanê cıyo oricinal İngılızkiyo.
Wagnon
Wagnon, dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Ardennesi de yew komuna.
.oldnavy
..oldnavy, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Gargoyles the Movie: The Heroes Awaken
Gargoyles the Movie: The Heroes Awaken yew filmê animasyonio. No film 1995 de veto. Zıwanê cıyo oricinal İngılızkiyo.
Erci Ergün
Ercüment Ergün ya zi be nameyê sehneyi ra Erci E (1973, Berlin), yew rapero Tırko.
Kerwa
Kerwa oyo ke, laceko ke do sunet bo, mesrefê lacekê suneti gêno xo ser. Wextê suneti de zi laceki vırara xo de dano ronıştene, dest u payanê laceki pêgêno.
Kerwa u kerwayine Zazayan miyan de mıqedesa. Ma ne terefê kerwayanê xo ra keyna gênime u ne zi danime cı.
Kuze
Bıntewri
Subfamily Taxidiinae
Subfamily Mellivorinae
Subfamily Melinae
Subfamily Helictidinae
Subfamily Guloninae
Subfamily Ictonychinae
Fossil mustelids Extinct genera of the family Mustelidae include:
Lescherolles
Lescherolles, yew komunê wılayetê Seine-et-Marnea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Île-de-France de ca gêna.
Xızmete
Lescherolles de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
Hawar Tornêcengi
Nıka Almanya de berfekina (tercumanina) Almanki, Tırki, Zazaki u Kırdaski keno. Zeweciyaeo, yew lacê xo esto.
Serra 1984ine ra nat zıwan u kulturê Zazay sero guriyeno u nusneno. Folklorê Dêrsımi (lawıki, şanıki, mertali, qesey pi u khalıkan), ’38 sero qalkerdena kokıman u çarnayışan sero gurenayışê xo hewna dewam keno.
Lawık u kılamê ke ardê pêser ya ki ebe xo nusnê, hetê taê hunerberzan (senatkaran) ra kaset u CDyan de vaciyê. Kıtabê xoyo verên ‘Dêrsım de duey, Qesê pi u khalıkan, Erf u Mecazi, Çıbenoki, Ğeletnaêni’ serra 1992ine de ebe embazanê xo Mustafa Duzgıni u Munzur Comerdi pia vet. Dıma, lawıkê qomiê ke kerd bi arê, ebe namey ‘Taê Lawıkê Dêrsımi (Şıwari)’ serra 1992ine de Çapxaney Berheme (Anqara) de veciyay.
Hetan nıka xeylê pêserokan u dezganê ma de emegê xo vêrdo. Raver redaksiyonê Berheme (İsweç u Tırkiya) de guriya. Hewna redaksiyonê Warey, vetena Tija Sodıri u Veciyayışê Tiji (Tij Yayınları) de emegê xo vêreno.
Küliye
Küliye ya zi Çüliye (be Tırki: Küllü) qezay Dêrsımi Pılemoriye de yew dewa nahiyay Usdamiya, Pılemoriye ra hetê rocvetış (rocakewtene, şerq) ser kewna (kuna). Dewe Pılemoriye ra 50 km, merkezê Mamekiye ra 150 km dûriya. Şarê dewe leteyo zêde eşira Balabanan ra ezbeta Sılêmanan rao, wextê wextan da dewa Mazra Sılêmanu ra şiyê, Çüliye kerda şêne. Eşira Khurêşan ra zi keyey estê. Şarê dewe Zazayê Elewiyê u Zazakiyê zımey qısey kenê.
Tarix
Namey dewe kamci zıwan ra yeno, nêzaniyeno, beno ke Ermenki ya zi Zazaki bo. Vatena şarê dewa Çüliye ra:
"Mazra Sılêmanu ra khalıkê ma, Hesen Ali qıcanê xo ra piya ameyo Çüliye: Ali, Murteza (no khalıkê şarê Gomê Surano), Bal (2 keyneyê xo biyê) yew zi Hesen gênc merdo. Ali çolax biyo, kalıkê Çolaxano. Se ke amey, Ermeniyi şi bi. Ali timar biyo, her serre amêyene 3 ya zi 4 qulpê zerrni gırewtêne Ermeniyan ra. Rocê yeno ke Ermeniyi şiyê. 80 keye biyo uca, yew zi kilisa inan biyo. 1829 Urus be Osmanıcan ceng kerdo. Urus xeylê ca gırewti bi. 1830 miyanê Osmanıcan be Uruşi pêameyış (aştiye) beno, Urus peyser şıno. Ema xeylê Ermeniyi inan de şınê. Des hezar Ermeniyo tersanê xo ra şınê. Dewi benê veng. O sıro khalıkê ma yeno, beno wayirê Çüliye. Ema qe kes tey cino. Çareku yenê ke yew parçe bıgêrê (bıjêrê), ama dedê (apê) ma Murteza xırt biyo, ca inan ra gêno. O sıro khalıkê ma yew şıwane gêno lewê xo, namey ey zi Qer biyo, Xınıs ra biyo. Namey mezra Çüliye pêro zıwanê Ermeniyano: Goncıku: „tepeyo qıc“; Sose – „bırr“."
Mezrey
Mezrê dewa Çüliye nêyê:
Bill Clinton
Bill Clinton, yew siyasetkaro Amerikano. Ey serdariya Dewletê Amerikayê Yewbiyayey kerda.
Mazra Mêrıku
Mazra Mêrıku (< Mezraya Mêrıkan) sûka Zazayan Dêrsımi de yew dewa merkezê qezay Pılemuriya.
Andy Kaufman
Andrew Geoffrey "Andy" Kaufman (b. 17 Çele 1949, New York City, New York, DAY) aktoro u merdımo namdaro ke şowê Amerikayê têlevizyoni de program vırazeno u medyay sosyale de ca gêno.
Karataş
Karataş, dewleta Tırkiya de yew qezay wılayetê Edeneya.
NGC 2049
NGC 2049, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Corlier
Corlier, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi de, wılayetê Eni de yew komuna.
NGC 585
NGC 585, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 20 Kanun 1827 de terefê John Herscheli ra keşıf biyo.
Amnano teyşan
Amnano teyşan (be Tırki: Susuz Yaz) filmo Tırkiyo dramatiko ke 1963yıne de anciyayo. Direktor Metin Erksan Amnano teyşan anto. Senaryo û zerrekê cı zi Erksani şanıka Necati Cumalı ra gırewto û ardo sinema. Rolê filmi de Erol Taş, Hülya Koçyiğit û vıraştoğê filmi Ulvi Doğani kay kerdo. Amnano teyşan filmê Hülya Koçyiğitiyo verêno sinema de.
Amnano teyşan Tırkiya de sansur diyo û coka film Almanya de kewto vizyon. Mocnayışê cıyo verên zi aşma Hezirane de, serra 1964ıne de, Festivalê Filmiyê Berlini de ameyo kerdış. "Amnano teyşan" Festivalê Filmiyê Berlini de Heşo Zernên gırewto, biyo yewın. Amnano teyşan vêrde û tarixê sinemayê Tırkiya de filmo verêno û sıfteyıno ke mıkafato internasyonal gırewto.
Amnano teyşan İzmir de qezaya Urla de, dewa Bademcileri de anciyayo. Film miyan de problemê dewıcan û pêrodayışê awe estê.
Ware
Ware, zıwan u kulturê Zazayan sero jû pêseroka. Mabeynê serranê 1992 u 2003ine de 14 amarê cı veciyay.
Adresa Nuştene
WARE, Postfach 1369, D-72258 Baiersborn
NGC 357
NGC 357, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 10 Keşkelun 1785 de terefê Wilhelm Herscheli ra keşıf biyo.
Magnant, Aube
Magnant, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Magnant;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Şahbanu
Şahbanu (Farski: شهبانو‎‎) cêniya şahi rê vaciyena. Şahbanu demê Pehlewi de İran de zaf guriyaya. Şahbanu hetê vate ra İmperatoriya Sasaniyan ra Banbişn ra yena. Bambişn zi qıraliça Sasaniyan rê vaciyêne.
Elzas
Elzas (be Fransızki: Alsace, bıwane: al-zas; Almanki: Elsass) yew eyaletê Fransayo. Erdê xo 8,280 km²yo. Nıfusê xo 1,8 milyono. Zıwanê xoyo resmi Fransızkiyo. Elzas, rocvetışi de be Almanya û İswiçre ra cirano. Mıntıqaya Elzasi seserra 18ıne û 19ıne de mabênê Fransa û Almanya zaf biya prolematike, ema ewro ena mıntıqa aidê Fransaya.
Elzas beno dı leteyi:
Bretonya
Bretonya (be Fransızki: Bretagne) yew eyaletê Fransayo. Erdê xo 27.208 km²yo. Nıfusê xo 3 milyono. Zıwanê xoyo resmi Fransızkiyo, ema Bretonki zi qısey beno.
Kanalê Manşi
Kanalê Manşi (be Fransızki: La Manche, be İngılızki: English Channel) yew kanalê deryao ke Fransa u Britanya Gırde miyan dero. No kanal 563 km xoriyo.
Heqê cêniyan
Heqê cêniyan xoseriye u heqê seriê ke heme cêniyan wayirê inanê, inan rê vaciyenê. Zerrekê terimê heqanê cêniyan de, heqê sosyali heqê ekonomiki, heqê politiki, heqê weçınitışi u weçıniyayışi, heqê veyvey u heqê bini estê. Heqê cêniyan, dınya ser de seserra 19ıne ra tepeya xo resnayê.
Verê Ronesansi (Çağê Antiki de)
Fırsatê ke semedê musayış u musyanışê cêniyan daniyenê, zemanê veri ra nat merduman miyan de vêniyayê. Çağê Antiki de u verê Çağê Miyani de akademiye de terbiyetê cêniyan weş nêvêniyao ke heto bin ra no waziyet şarê zemanê Antiki miyan de xeylê zi nêveniyao hama mekteb rê şiyayışê cêniyan u keynekan mumkın biyo. Doktorê cêniy, mimar, filozof u zanaê cêniy ra xeylê nuşte u abidey mendê Mısırê Antik, Yunanıstanê Antiki u İmperatoriya Romay ra u ewro zi çiyê ke cêniyanê çağê antiki ra mendê, merdum şeno inan rê bıreso. Çağê Miyani de şarê feodali de mekteb u univesıtey kewtê talimatê kıliseyan ra u bınê zulmê dini de (yani zulmê kılise de) mendê ke çı wext ke şarê Çağê Miyani talimat u waştışê kılisa zey xo diyê yani qabul kerdê, terbiyet, musayış, musnayış u mekteb rê şiyayışê cêniyan peyniye diyê, qediyê. Zaf seserran ra dıme cêniyê ke pere xo esto, ê şayê mekteb şêrê. Branşê tıbi u musayışi cayê en peyêni biyê ke cêniye şena musayışo akademik gêra.
Lista serdaranê Ankara
Eno made de lista serdaranê Anqara esta.
Heqê cêniyan
Verê Ronesansi (Çağê Antiki de)
Doktora Çağê Miyaniya en namdare Trotula di Ruggiero biya ke a Mektebê Tıbbiê Salerno ra mezun biya seserra 11ıne de u cêniya de namdare biya doktoranê pratisyenan miyan de. Na cêniye tıb u karkerdışê tıbi sero xeylê nuştey nuştê, desto bin ra be mêrd u lac u keynê xo ra ensiklopediya Tıbi 'Practica Brevis' sero gureyê, kar kerdê. Seserra 12ıne de Akademiya Salerno de nuşteo serên De Aegritudinum Curatione de (Karkerdışê Weşkerdışi sero) hewt ustadanê mektebiê pilan sero nuştışê inan nusiyaê ke uca de namê doktrinanê Trotula zi estê. Psikoposê cemiyetê bırayanê Bohemya Jan Amos Comenius serdarê musayış u terbiyetê keyneke u cêniyan biyo ke informasyon senên bıgêriyo, dey sero ifadey xo vıraşto: “Omnes, omnia, omnino” (Her ten gereke ke her çi sero her çi bımuso).
Cayanê binan de
Be Çağê Roşniye ra fıkırê mektebê dewleti u musayışê mecburi veciyê qıta Ewropa de. Hama uca problem veciyo ke keyneke mekteb şêro ya zi mêşêro yani terbiyet rê daxil bo ya zi mebo. Heta o taw, keyneki u cêniyê genic tenya kewtê mektebê keynekan ra u uca ra diplomay gırewtê. Nê mekteban de cêniy heyatê bani (keye) rê u idarey keyey rê xazıriye kerdêne. Mufredat de zi hunerê rındeki u hunerê desti ra bin, ekonomiya keyey gêriyenê. Şarê o zemani de cêniyan rê izıne nêdaniyena ke cêniye heqa mewzuyanê binan de melumet bıgêra, çiyê bızana. Be averşiyayışê zemani cêniy heqê inan waştê ke şaranê çağê kıhani de werênayışi u ancênayışi veciyê. Serra 184ıne de şagırdê verêni ameyê Universıtey Zurihi ra ke ê cêniy biyê.
Serra 1863yıne ra tepeya universıtey rê amarê cıkewtışê cêniyani berziyayê. Politika rê cıkewtışê cêniyan zi dıma Revolusyonê Fransızi sıfte kerdo. Serra 1791ıne de Deklarasyonê Heqanê Cêniyan terefê Olympe de Gougesi ra vıraziyao. Revolusyonê 1831 u 1848i de cêniyê Fransiz heqa weçınitene teleb kerdo, İngıltere de zi heqanê cêniyan sero waştışê verêni 1832 de ameyê. Ninan teber de dewletê İskandinavi de cêniy serra 1880yıne ra tepeya heqê inanê politiki ilan kerdê.
Jason Statham
Jason Statham (d. 26 Temuz 1967; Shirebrook, Derbyshire) ju aktoro İngılızo.
Fontaine-le-Port
Xızmete
Fontaine-le-Port de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Fontaine-le-Port;
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
Lista mahleyanê Anqara
Lista mahleyanê Anqara:
Val-de-Moder
Val-de-Moder, dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
.qvc
..qvc, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Seboncourt
Seboncourt dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Kigali
Kigali, dewletanê Afrika ra paytextê Rwanda o. Verocê xeta ekvatori de ca gêno, coka iklımê xo ekvatoral o. Sûka Kigali u dormey xo gırêdayey Eyaletê Kigali yo u statuyê xo zewbina yo. Hirê qezayê Kigali estê: Gasabo, Kicukiro u Nyarugenge.
Tarix
Kigali, serra 1907 de zey koloniyê Almanan ame ronayiş. Na sûke heta serra 1916 gırêdayey Afrikaya Şerqi ya Almanan biya, labelê Almanan hem na sûke u hem ki erdê Rwanda pêro serra 1922 de Belçika rê caverdaya. Çımki çımeê bınerdi yê Rwanda zaf dewlemend nêbiyê, coka Almani peyser anciyayê u tiya dao Belçika. Rwanda 1962 de Belçika ra xoseriya xo ilan kerda u Kigali o wext ra nat paytextê Rwanda o.
Serra 1994 de Terteley Rwanda yo ke tede 800.000 şarê Tutsi ameyo qırrkerdiş, raver Kigali de dest pê kerdo. 1994 de teyna Kigali de miyanê 3 aşman de 100.000 ra zêde şarê Tutsi ameyo qırrkerdiş.
Texarkana, Arkansas
Texarkana, Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyan de, eyaletê  Arkansasi miyan de, kışta  Milleriya de yew sûka.
Gabriel Iglesias
Gabriel Jesus Iglesias (b. 15 Temuz 1976, San Diego, Kaliforniya, DAY) yew aktor û komedyeno Amerikano.
A Goofy Movie
A Goofy Movie (be Zazaki: Yew filmo gêc), yew filmê animasyoniyê Amerikao. No film serra 1995ıne de anciyayo û pêro piya 78 deqiqeyo. Zıwanê cıyo oricinal İngılızkiyo.
NGC 6656
NGC 6656, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Frévent
Frévent, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Etaux
Etaux, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Frévillers
Frévillers, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Savy (Aisne)
Savy (Aisne) dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Urşelim
Qudıs (be İbranki: יְרוּשָׁלַיִם Yeruşaláyim, be Erebki: القُدس Al-Quds) ya zi Urşelim, Rocvetışê Miyanêni de yew sûka tarixiya. Gorey hukmatê İsrail ra Qudıs paytextê İsrailio. Hem Fılıstin hem zi İsrail ida kenê ke Qudıs paytextê xoyo.
Tarix
Kışta tarixi ra Qudıs tewr sûkanê dınyaê kıhanan ra yewo. Eke Qudısê Rocvetışi piya bêro fıkırnayış, tewr caê İsrailio gırdo, merdımi arê biy.
Kozan
Kozan, dewleta Tırkiya de yew qezay wılayetê Edeneya.
Akitanya
Akitanya (be Fransızki: Aquitaine) yew eyaletê Fransayo.
Urşelim
Tarix
Qudıs mısılman, xıristiyan u cıhudan rê zaf sûka mıbareka. Tarixê xoyê dergi de Qudıs dı rey bi xırab, vist u hirê rey bi işğal, pancas u dı rey ame ğarkerdış u çewres u çehar rey zi ame fılıtnayış.
Coğrafya
Qudıs miyandê Deryay Miyanên u Deryay Merdey de ca gêno.
Daisy Ducati
Daisy Ducati ju kaykerê da pornoya. Serra 1989ıne de Amerika de Kaliforniya de maya xo ra biya. Çı waxt ke a biya 24 serri, filmê cıyo verên onciyayo.
NGC 2711
NGC 2711, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
Bıraştige
Bıraştige (be Tırki: Salkımözü) qezay Dêrsımi Pılemuriye de yew dewa nahiya Seteriya.
Los Villares
Los Villares, dewleta İspanya de eyaletê Endulusi de wılayetê Jaén de yew belediyaya.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Los Villares;
La Vernaz
La Vernaz, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Amarê Kontroliyê Kıtabxaney Kongrey
Amarê Kontroliyê Kıtabxaneyê Kongreyi (be İngılızki: Library of Congress Control Number [LCCN]), yew sistemo ke Kıtabxaneyê Kongreyiyê Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyan de qeydan be amarê rêzki ra katalog keno.
Petrus
Petrus (ya zi Simon Petrus, be Yunanki: Απόστολος Πέτρος, b.:? - m.: teqriben serra 64., Roma) 12 hewariyanê İsay ra yew biyo. Xıristiyaniye de mezhebê katolikan de Papayê Romayo verên biyo.
Buharkent
Buharkent, yew qezay u taxa wılayetê Aydıniya.
Merakeş
Merakeşi (المغرب) yew dewleta qıta Afrikao. Caê xo mıntıqa ra zımey qıta Afrika dero. Zımey Fasi de Deryao Sıpê (Deryao Miyanên) u İspanya; veroc de Moritanya; rocakewtene de Cezayir; rocawan de Oyanuso Atlantik estê. Paytextê Fasi sûka Rabatia. Merakeş ezaê Mıletê Yewbiyayey u Yewiya Erebio. Sistemê idarey xo monarşiya qanuniya. Merakeş de demokrasiye çına.
İklım u sûki
İklimê Merakeşi vuriyeno. Rocawanê Merakeşi de iklim weşo. Feqet rocvetışê Merakeşi de hewa zaf germıno; tici zaf erzena. Rocvetışê Merakeşi de erd çolo. Mıntıqa ra Oyanuso Atlantiki de hewa zaf honıko.
Sûkê (Bacarê) Gırdi:
İqtısad
İqtısadê Merakeşi qewetın niyo. Endustriye, turizm u maden zaf muhimê. Standardê heyati hewl niyo. Gırdina iqtısadi ra Merakeş qıta Afrika de ê phancıno; Merakeş dıma Afrika Cenubi, Mısır, Cezayir u Nicero.
Adaptasyono edebi
Adaptasyono edebi nuştey ke be zıwanê ğeribi nusiyay, filmê ke be zıwanê ğeribi pêl biyê, yıwanê tadayışi (çarnayışi) ya zi zerrekê inano. Edebiyat de adaptasyon serbesto. Yanê nuştekar şeno nuşte, roman, kıtab, şıire ya zi hêkat zıwanê xo rê tado. Tadayış de pêro namey cayan, merduman u ê binan vurniyenê. Zıwanê ma Zazaki de Şazadeo Qıckek yew mısalê adaptasyonê edebio. Şazadeo Qıckek zıwanê Fransızki ra çarniyao.
Vrizy
Vrizy, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
A Goofy Movie 2
A Goofy Movie 2 (be Zazaki: Yew filmo gêc 2) yew filmê animasyonio. No film 1995 de veto. Zıwanê cıyo oricinal İngılızkiyo.
Fruges
Fruges, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.