cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cumhuriyetê Piedmonti
Roniyayışê cumhuriyeti
Sistem u vıraziyayışê hukmati direktuar çıniyayo we. Cumhuriyet pereyanê xo sero xoseriye, hemardışiye, bırayiye sloganê Fransızki liberté, égalité, fraternité nusniyayê. No zi sloganê cumhuriyet vêniyao.
1772
1772  seserra 18ên dı ju serra teqwimi ya. Gorey reqemanê romenan  nuşiyeno.
NGC 3004
NGC 3004, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Cumhuriyetê Piedmonti
Rıciyayışê cumhuriyeti
Tarixê 20ê Heziran 1799 de ordiyanê Awıstırya-Rusya hardê Cumhuriyetê Piedmonti işğal kerdo, vısto destê xo ra. Cumhuriyeti miyan ra darıto we. Hardê Piedmonti reyna kewto bınê hakimiyetê Qraliya Sardunya u wına ilan kerdo. Hema ordiyê ke Napolyon Bonapart ra bestiyayê, inan Lecê Marengo ra tepeya kewto Zımeyê İtalya u işğalê Awıstırya u Rusi rê peyniye daya. Cumhuriyet be namê Cumhuriyetê Subalpini anciya niya ro.
NGC 6832
NGC 6832, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Soutomaior
Soutomaior, dewleta İspanya de eyaletê Galiçya de yew belediyay wılayetê Pontevedrao.
.lawyer
.lawyer internet de nameyê bandıra jeneriko (be İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Romanki
Romanki zıwanê inan de 'romani ćhib' zıwanê ma de beno 'zıwanê romanki', yew zıwanê do Hindkiyo, zıwanê Romanano. Xeyli feki cı esti u ca be ca vurino, jübinan ra bin qal beno. Romanki heme cayani ke tede Romani esti, qal beno. Ewro zafi Romanan zıwanê inan kerdi vini u ê zıwanê ke caê ke tede ê cuwınê qal kenê. Romanki zıwanê gruba zıwanê Hind u Ewropa rao. Rıstımi/Koki Romanan mıntıqa Hindıstani rao, na ri ra zıwanê Romanan be zıwanê Hindki ra nezdio. Zıwanê Romank, zıwananê Sırbki (Sırbıstan de), İspanyolki (İspanya u Portekiz de), Arnawutki (Arnawudiye de) xeyli vatey gıroto. Tay diyalekti zıwanê Romanki esti u name inan Vlakski 900,000 qalkerdoği cı esti mıntıqa veroci Ewropa de qal beno, Balkan 700,000 qalkerdoği cı esti u mıntıqa Tırkiya (Yunanıstan ki esta) de qal beno u diyalekto peyên Carpathian mıntıqa Romanya de qal beno, 500,000 qalkerdoği cı esti. Romanki zıwanê Sankristki ra yeno. Zerreki zıwanê Romanki de vatey Yunanki zaf esto, vatey Tırki u Farski zi esti. Resmiyeti zıwanê Romanki çıniyo, ca de zıwanê resmi niyo. Romanki u Rumenki hem (eyni) niyo, Romanki zıwanê aşıqano hama Rumenki zıwanê resmiyo Romanyao. Zıwanê Romanki terefi 2,5 milyon merdıman ra qal beno.
Flexbourg
Flexbourg, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Emmanuel Petit
Emmanuel Petit, yew futbolwano Fransızo.
NGC 5832
NGC 5832, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Mannheim
Mannheim, dewleta Almanya de eyaletê Baden-Württembergi miyan de yew sûka.
NGC 3275
NGC 3275, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Saint-Ennemond
Saint-Ennemond, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Allieriyo.
Danikiyo Corên
Danikiyo Corên yew zıwanê Papuayo ke keyey zıwananê Daniki ra yewo, adey Papua de hetê İndonezya de qısey beno, oyo.
Kupiškis
Kupiškis, yew sûka dewleta Litwanyaya.
NGC 5027
NGC 5027, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Koruklu, Keşan
Koruklu wılayetê Edirne de yew dewa qezay Keşaniya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Sorıke
Sorıke (be Tırki: Çevrecik, Sayrik) sûka Zazayan Dêrsımi de yew dewa merkezê qezay Nazmiyaya.
Neşet Ertaş
Neşet Ertaş (b. 1938, Çiçekdağı, Qırşeher - m. 25 Keşkelun 2012, İzmir), hozano Tırk bi. Ebe leqema "mızrebê deşte" şınasiyenê. Lacê Mıharrem Ertaşi bi.
Neşet Ertaş 10ê Keşkeluni 2012 de seba qanser û yew nêweşiya kronike ra amey bi klinikê dê İzmiri. Tiya roca 25ê Keşkeluni 2012 de, serranê xoyê 74ıne de merd.
Cûyê cı
Wexto verên de hewna têlevizyon çine bi. Radyoyê TRTyi de proğramo ke soz dayêne ra senatkaranê mehaliyan, ebe zerri ra biyêne şıware, zerri û pışke kerdêne parçey. Ebe hewayê dergi ra "Urşte ra koç kerd eşira Ewşari" (Kalktı Göç Eyledi Avşar Elleri) dest pêkerdêne. Mıharrem Ertaş wayirê na şıware bi. O, vengê edetê muzikê Tırkmen-Ebdalê Anatoliyayo tewr gırd bi. Lacê xo Neşet Ertaş zi raya dey teqib kerde. Dewe be dewe, sûke be sûke, veyve û deniskar de thembur cınıt, wına mıcadeleyê cûyê xo da, pi be laci ra.
Wolfgantzen
Wolfgantzen, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Est miyan de yew komunê wılayetê Haut-Rhiniyo.
Çınarlıkuyu, Şehzadeler
Çınarlıkuyu wılayetê Manisa de yew mahlay qezay Şehzadeleria.
Dankiyo Miyanên
Dankiyo Miyanên yew zıwanê Papuayo ke keyey zıwananê Danki ra yewo, adey Papua dı hetê İndonezya dı qısey beno, oyo.
Çınarlıkuyu, Şehzadeler
Ekonomiye
Ekonomiye be ticaret û ziraet ra bena.
Terbiyet
Mahla de mektebo verên, mektebê miyanêni û lisey estê.
Almazán
Almazán, mıntıqaya İspanya Kastilya û Leon de qezayê da wılayetê Soryaya. Amardışê serra 2004ıne ra gore nıfusê xo 5,755 nefero.
Schneckenbusch
Schneckenbusch, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Moselley de yew komuna.
Çınarlıkuyu, Şehzadeler
Resayış
Ray û kanalizasyonê mahla esto.
Xızmete
awa mahla esta. Elektrik û internetê mahla anciyao.
Alan
Mena na çekuye Alan vuriyena:
Avicii
Tim Bergling (8 Keşkelun 1989 Stockholm, İswec - 20 Nisane 2018) jü DJ u produktoro de İswecıco. O sera 1989ıne de sûka Stockholmi de maya cı ra biyo. Formatê remiksanê cı House u Danceo. Serra 2010ıne de ebe singleê cı Seek Bromance ra veciyayışo gırd tepişto. Eno kılam lista Fransa, Belçıka, Hollanda, İngıltere u İswec de yew hefte top 20 de menda. Serra 2013yıne de lista DJ Mag Top 100' 2013 de DJo 3. (hirêyıne) tewr howl weçıniyao. Kılama cı Levels serra 2011 de listê Hindıstan, Hırvatıstan, Bosna-Hersek, Austurya, Almanya, İtalya, Yunanıstan, İrlanda, Danimarka top 10 da menda. Macarıstan, Norwec u İswec de rêza 1. de menda. Avicii serra 2012 qandê/seba waştışê Samsung Galaxy SIII Party de ameo Tırkiya/Estanbol u placê Caddebostan de seba/qandê 2 (dı) seati performans mociyo.
Cixber
Cixber, wılayetê Mamekiye de yew dewa qezay Puluriya.
Kiel
Kiel, yew sûka dewleta Almanyaya.
Gayzer
Gayzer, (İslandki geysa –"pışkıtene, lez u bez lewnaene") germıkê da zehf germa ke awa xo rew rew wexto be qeyde ya ki bêqeyde pışkneno hewa. Raxelesiyayışo hınanên rê vanê erupsiyon. Gayzeran namey xo İslanda de Gayzero Gırd ra gêno.
Mewcudiyet
Wexto ke gayzerê awe pışknena hewa, awe bın de bılqiyena, zey balonê hewa tede diyeno arê, beno gırd, heta ke peqeno, erzeno hewa.
.bio
.bio, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
NGC 4056
NGC 4056, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
NGC 5809
NGC 5809, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Fouchy
Fouchy, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Piyemonteki
Piyemonteki (zıwanê xo de: Piemonteis) zıwano ke İtalya de mıntıqaya Piyemonte de qal beno. Eno zıwan zıwanê Gallo-İtaliko û 2 milyon merduman ra nezdi merdumi enê zıwani ra qal kenê. Piyemontki wayirê statuyê zıwanê resmi niyo, teyna zıwano cayêno, mehalliyo. No zıwan Hukmatê İtalyanan ra gore fekê zıwanê İtalyankiyo û wına vêniyeno. Hema terefê Ethnologue ra gore no zıwan zıwano xosero, İtalyanki ra cırayo û bırriyeno a. Piyomentki be zıwananê Lombardki, Venediki, Emilyano-Romanyolki û Ligurki nezdiyo. No zıwan vêrde de be zıwanê Oksitanki ra kewto têmiyan. Coka ê yewbinan ra zaf nezdiyê. Zıwanê Piyemontki de nuşteyo verên sermones subalpini zıwanê Oksitanki rê nezdiyiye xeylê mocneno.
NGC 1259
NGC 1259, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
La Taillée
La Taillée, yew komuna qezay Fontenay-le-Comteya. Cayê na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Pays de la Loire de, wılayetê Vendéeyi dero.
NGC 2998
NGC 2998, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
La Taillée
Xızmete
La Taillée de şebekey awe esto û sistemê kanalizasyoni ratneyao. Xeta elektriki û interneti anciyao.
Embıryani
Dormey La Taillée ra komunê Marans, Le Gué-de-Velluire, Le Langon, Le Poiré-sur-Velluire, Velluire, Vouillé-les-Marais û Les Velluire-sur-Vendée ca gênê.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê La Taillée ;
Gouvernes
Gouvernes, yew komunê wılayetê Seine-et-Marnea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Île-de-France de ca gêna.
Xızmete
Gouvernes de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Gouvernes;
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
Chaource
Xızmete
Chaource de şebekey awe, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Chaource;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
NGC 6833
NGC 6833, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Rousset-les-Vignes
Rousset-les-Vignes, yew komunê wılayetê Drômea. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes de ca gêna.
Grûba Xebate ya Vateyî
Grûba Xebate ya Vateyî (kilmnuşte: GXV) yew grûb a ke standardîzasyonê kirmanckî (zazakî) ser o gurêyena. Serra 1996 de hetê yew grûbê kirmancan ra Swêd de ameye ronayîş. Ronayoxê na grûbe rewşenbîr, ziwannas, cigêrayox û nuştoxê kirmancan ra yenê pê.
Rousset-les-Vignes
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Rousset-les-Vignes;
Grûba Xebate ya Vateyî
Tarîxçe
Tirkîya de 12 Êlule 1980 de darbeya eskerî ra dima, gelek rewşenbîr, nuştox û sîyasetkarê kurd an îltîcayê Awrûpa kerd. 1980 ra ver Tirkîya de wendekar û rewşenbîrê ke bi kurdkî nuştêne û kurdkî ser o xebate kerdêne zî mîyanê nê koçî de bî. Prosesê 12 Êlulî de kurdkî bi marîfetê qanûnê esasî, bi awayêko resmî qedexe bî. No semed ra Tirkîya de xebat û weşanê kurdkî qut bî û xebatê kurdkî hîna zehf Awrûpa de dewam kerd. Kovara Tîrêj ke destpêkê edebîyatê modern yê kirmanckî hesebîyena û serra 1979 de Tirkîya de ameybî weşanayene, na babete de nimûneyêka muhîm a. Tîrêj, hem bi kurmanckî û hem zî bi kirmanckî weşan kerdêne û no awa Tirkîya de kovara yewine bî ke safî bi kurdkî vejîyayêne. Hîrê hûmarê Tîrêjî Tirkîya de vejîyay, labelê ridê darbeya asekerî 12 Êlulî ra hûmara çarine Swêd de vejîyaye. Tîrêj de nuşteyê kirmanckî zafane hetê Malmîsanijî ra ameyêne nuştene. Dima, prosesê nuştişê kirmanckî Awrûpa de dewam kerd. Awrûpa de gelek kovaranê kurdkî de bi kirmanckî zî nusîya û gelek kitabê kirmanckî vejîyay. Serranê 1990an de asa ke kirmanckî de hewceyîya bi nuştişêko muşterekî esto. Na îhtîyacîya rojane Grûba Xebate ya Vateyî vet meydan.
Rousset-les-Vignes
Bıvênên
Lista komunanê Drômeyi
Grûba Xebate ya Vateyî
Tarîxçe
Grûba Xebate ya Vateyî, semedê standardîzasyonê kirmanckî 1996 de Swêd de ronîyaye. Ronayoxê grûbe sey Malmîsanij, Munzur Çem, M. Selîm Uzun û Îhsan Esparî tayê rewşenbîr, ziwannas, cigêrayox û nuştoxê kirmancan ra ameyêne pê. GXV, hetanî nika zehfane Swêd de û qismêk zî Almanya, Dîyarbekir, Dêrsim, Mardîn û Çewlîg de pêro pîya 24 rey kom bîye. GXV sey enstîtu yan zî komelêk wayîrê statuyêka resmî nîya.
Kombîyayişî
Grûba Xebate ya Vateyî, semedê standardîzasyonê kirmanckî kombîyayîşê xo yê verênî 2-4 tebaxe 1996 de bi 15 kesî reyde Stockholm de kerd. GXV, 13 kombîyayîşê xo Swêd de, 2 kombîyayîşê xo Almanya de viraştî. Yanî zehfê kombîyayîşê GXV Ewropa de virazîyay. GXV welat de kombîyayîşê xo yo verên 2007 de Dîyarbekir de viraşt. Kombîyayîşê ke welat de virazîyay nê yê:
GXV, hetanî nika 24 rey kom bîya.
Ezayê grûbe
Hetanî ewro 24 heb kombîyayîşê kirmanckî virazîyayê û sey Bongilan, Çêrmûge, Çewlîg, Depe, Dêrsim, Erzingan, Gimgim, Hêni, Licê, Pali, Pîran, Sêwregi û Modan/Motkan cîya cîya cayanê ke tede kirmanckî qisey beno ra 48 kes beşdarê nê kombîyayîşan bîyo.
Kesê ke hetanî nika beşdarê kombîyayîşanê Vateyî bîyê, goreyê mintiqa û hûmara beşdarbîyayîşê xo nê yê:
Kesê ke beşdarê kombîyayîşanê GXV bîyê kombîyayîş bi kombîyayîş bedelîyayî. Reyna wextî reyde tayê kesî grûbe ra aqetîyayî, tayê kesî zî newe beşdarê grûbe bîyê. Sebebê na rewşe ra yew no yo ke her kes bi zerrîya xo beşdarê kombîyayîşan beno, mecburîyetêk çin o. Sebebo bîn zî no yo ke kesê ke welat de ciwîyenê, verî cu îmkan nêdîyo ke daxilê kombîyayîşanê Awrûpayî bibê. M. Malmîsanij û Selîm Mûrat beşdarê heme kombîyayîşan bîyê; sey Munzur Çem, Îhsan Espar, Seyîdxan Kurij, Mehmet Taş, Haydar Diljen, Şukrî Urgun, Huseyîn Kulu endamê bînî zî beşdarê zafê kombîyayîşan bîyê. GXV, nika bi 25 endaman xebatanê xo domnena.
Kesê ke bîzzat beşdarê kombîyayîşî bîyê ra vêşêr, tayê kesan zî derheqê çekuyan de pêşnîyazanê xo bi e-mail erşawito û bi no awa daxilê kombîyayîşê bîyê. Nê kesî goreyê mintiqa û hûmara beşdarbîyayîşê xo nê yê: N. Celalî (Çewlîg, 3), Deniz Gunduz (Gimgim, 3), W. K. Merdimîn (Çewlîg, 6), Seîd Verroj (Pîran, 2).
Endamî, zehfane mamosta, rojnameger, nuştox û aktîvîstê ziwanî ke kurmanckî û zazakî weş nusenî yê. Zehfê endaman, ziwanê dayîka xo û ziwanê welatê ke tede ciwîyenê reyde di-hîre ziwanê xerîban zanê.
Xusûsîyetê grûbe
Merdim eşkeno xususîyetê pêroyî yê Grûba Xebate ya Vateyî ana xulasa bikero:
Xebata standardîzasyonî
Grûba Xebate ya Vateyî çarçeweya xebata standardîzasyonî de wazena ke, xiznaya çekuyanê ziwanî arêbida; hetê ferheng, gramer û rastnuştişî ra yew kodo standart o nuştekî peyda bika; aktîvîteyê ke seba kirmanckî awanîya wendiş û nuştişî yê modernî rê xizmet kenê, înan bika.
Netîceyê xebata rastnuştişî, ktabê Rastnuştişê Kirmanckî (Zazakî) de ancîyayê pêser. No kitab de sey babetê alfabe, name, zemîr, sifet, edat, bestox, fîîlî û nameyê rojan, aşman, dînan, welatan û şaristanan, goreyê qaîdeyê nuştişî GXV bi nimuneyan îzeh bîyê.
Netîceyê standardîzasyonê çekuyan de di ferhengî weşanîyay. Ferhengê Türkçe-Kırmancca (Zazaca) Sözlük de duştê 7000 çekuyanê tirkî de, çekuyê kirmanckî ke standardîze bîyê estê. Ferhengê Kirmanckî (Zazakî)-Tirkî de nêzdîyê 10 hezarî ra zêde çekuyê bingeyênî yê standardîzekerdeyî estê. 20 hezarî ra zêde zî varyantê nê çekuyan estê. Nê varyantî cîya cîya fekan ra arêdîyayî.
Tayê xususîyetê standardîzasyonî
GXV xebata standardîzasyonê ziwanî de umumen nê xususan esas gêna:
Arêdayîşê çekuyan
GXV, wazêno wa çekuyê kirmanckî bê, wazêno wa çekuyê ke ziwan û lehçeyê cîya-cîyayan ra kewtî kirmanckî bê, heme xiznaya çekuyan yê kirmanckî arê dana, arşîv û dokumantasyonê ci kena, dima ferheng de qeyd kena. Arêkerdişê çekuyan de hîrê çimeyê GXV yê bingeyînî estê:
Standardîzekerdişê çekuyanê mewcûdan
Çekuyê hemmanayê ke kokê xo cîya yê, hergûyew sey çekuya standarte yenê qebulkerdiş. Labelê eke şeklê vatişê çekuye goreyê fekanê cîya-cîyayan bibedelîyo yanî varyantê cîyayî bibê, nînan ra tena yewe seba ziwanê nuştekî standardîze bena. Varyantê binî zî bi referansê “b.” yo ke yeno manaya “biewnî” ferheng de qeyd benê.
Varyantê cîyayî ke kokê xo yew o
Kirmanckî de semedê karıncaya tirkî nê varyantî estê: morcela, morceli, miclewri, mijlewri, mijloli, miclor, miclol, mijlor, mijlori, mijlowri, mijmewli, micmewl, mîyercila, mocla, mojla, muejla, mojle, molcela, molcila, morcila, muercela, muerceli, mercueli, merjueli, morzela; mijlewreki, mijloki, milorçike, miloçike, muloçike, muleçike.
Nê, heme seba ke eynî kok ra amey, ziwanê nuştişî de seba gurênayîşî çekuya morcela (makî) morcele (nerî) weçînîyayê. Na rewşe ferheng de wina nawîyayo: morcela (m): karınca morcele (n): karınca
Labelê ferhengê Türkçe-Kırmancca de tena formo standart yeno nuştiş: karınca: morcela (m), morcele (n)
Çekuyê hemmanayê ke kokê xo cîya yê
kepuge (m): burun pirnike (m): burun vinî-I (m): burun zincî (m): burun
Ferhengê Türkçe-Kırmancca de nê heme çekuyî rêze bîyê: burun: pirnike (m), zincî (m), kepuge (m), vinî (m)
Viraştişê çekuyanê neweyan
GXV, hetanî hewce nêko çekuyanê neweyan nêvirazena, labelê wexto ke hewce bikero, mesela çekuyêke kirmanckî de çin bo çekuyanê neweyan virazena. Nê çekuyî beno ke warê cematkî, îlmî, huquqî, sîyasî, ekonomîk, kulturî, hûnerî û teknolojîkî de bê. Viraştişê çekuyan de îmkanê zîwanî, yanî îmkanê çekuyanê mewcûdan ra û metodê çarnayîşê çekuyan ra îstîfade beno.
Adaptasyonê çekuyanê xerîban
Çekuyê ke ziwananê xerîban ra kewtî kirmanckî û bîyê parçeyê qiseykerdişê rojaneyî telafûzê kirmanckî rê bi yew şeklo munasîb yenê standardîzekerdiş. Mesela, çekuya garaj eslê xo yew çekuya franskî ya. GXV, mîyanê varyantanê xeraj û garaj ra çekuya garaj tercîh kerda.
Tesbîtkerdişê qaîdeyanê rastnuştiş û gramerî
GXV, netîceyê xebata ke derheqê qaîdeyanê rastnuştişî de kerda, bi sernameyê Rastnuştişê Kirmanckî (Zazakî) kitabê klavuzî yê rastnuştişî de arêdayî.
Weşanayîş û tetbîqkerdişê standardîzasyonî
GXV seba standartkerdişê kirmanckî pêro xebatanê xo kovara Vate de weşanena. Kovara Vateyî, destpêkerdişê xebatanê GXV ra mudeyo kilm cuwa pey ancî hetê ronayoxanê GXV ra ame vetiş. Kovare ke humara ci ya sifteyinî 1997 de Stockholm de vejîyaye, 2003 de humara 21. ra pey Îstanbul de dest bi weşanî kerd. Vate hetanî nika 40 humarî vejîyaye. Redaksîyonê Vateyî endamanê GXV mîyan ra yenê weçînayene. Vate de xebatanê GXV ra wet tewir tewir nuşteyî, hîkayeyî, şîîrî, arêdayîşê folklorî ûsn. xebatî ca genî. Nê xebatî çarçewayê standardê GXV de redakte benê, dima weşanîyenê.
Encamê xebatê rastnuştişî yê GXV serra 2005 de kitabê Rastnuştişê Kirmanckî (Zazakî) de weşanîya. Heme xebatê çekuyan yê GXV zî ferhengêko tim çapê hîrakerdeyê ci beno de yenê pêser. Ferheng destpêk de yew cîld weşanîya, dima serra 2009 de çapa hîrêyine yê hîrakerdeyî sey di cîldî hetê Weşanxaneyê Vateyî ra weşanîya. 2011 de çapa çarine zî vejîya. Ferhengê GXVyî Tirkî-Kirmanckî (Zazakî) 238 rîpelî yo û 7000 çekuyî tede estê. Ferhengê Kirmanckî (Zazakî)-Tirkî 624 rîpelî yo û bi varyantan reyde 34000 çekuyî ra yeno pê.
Weşanxaneyê Vateyî eba ke goreyê qaîdeyanê GXV kitaban biweşano ronîyayo. Nê weşanxaneyî ra bi kirmanckî gelek kitabî vejîyay. Weşanxaneyê Roşna zî kitabanê xo de standardîzasyonê GXV esas gêna. Teberê Vateyî (bê Vateyî), kovara edebî û hunerî Şewçila zî standardanê GXV esas gêna. Na kovare, serra 2011î ra nat dest bi weşanî kerda û ke hetanî nika diwês humarê ci weşanîyayê.
Seba xebata kirmanckî tebaxe 2010 de Komela Ziwan, Huner û Kulturî (Ziwan-Kom) ke Dîyarbekîr de ronîyaya zî xebatanê xo de standardê GXV qebul kena. Rojnameyo kulturî Newepel ke hetê Ziwan-Komî ra neşr bena, standardanê GXV gurênena. Newepel, rojnameyo tewr verên o ke safî bi kirmanckî weşan keno. 15 sibate 2011 ra nat 50 hûmarê xo vejîyay û nika ra bi nuştoxanê xo yê neweyan aktuelbîyayîşê kirmanckî de rolêko muhîm ardo ca.
Pêveka rojnameyê Azadiya Welatî Welat Verroj de, kovara Nûbihar, Nûpelda, Peyam, Wêje û Rexne, Zarema, Zend û sey înan tayê kovar û rojnameyanê kurdan de zî bi temamî nêbo zî kirmanckîya standarde yena gurênayene. Bê înan keyepelanê înternetî sey zazakî.net, dersiminfo.com û kirdki.com zî standardanê GXV şuxulnenê. Nê keyepelî tim bi xeberan, meqaleyan û berhemanê edebîyan a xo newe kenê.
Ziwano standardo ke bi xebatanê GXV vejîyayo meydan, bi wasiteyê kursan zî îmkanê pratîzekerdiş û vilabîyîşî vîneno. No ware de Îstanbul, Anqara, Dîyarbekîr, Dêrsîm û Çewlîg de hetê cîya cîya dezgeyan ra kursî organîze bîyî û nê kursan de standardê GXV bingeh gêrîyabi.
Wareyê akademîkî de şuxulnayîşê kirmanckî newe yo; labelê bitaybetî Unîversîteya Artukluyî ya Mêrdînî de hem dersê kirmanckî de, hem zî sey tez, meqale û kitabê kirmanckî de ziwano standard tetbîq beno. Seba dersa weçinita kitabêk hetê Unîversîteya Artukluyî ya Mêrdînî ra made bi û bi nameyê “Kurdî-5 Zazakî” hetê Wezaretê Perwerdeyî ya Tirkîya ra weşanîya. No kitab de zî goreyê qaîdeyanê GXV ziwanêko standard ameyo şuxulnayene.
Fabien Barthez
Fabien Barthez, yew futbolwano Fransızo.
Karaahmetler, Çaycuma
Karaahmetler, wılayetê Zonğuldaki de yew dewa qezay Çaycumaya.
İklım
Karaahmetler de iklımê Deryayê Siyay vêniyeno.
Ekonomiye
Karaahmetler de ekonomiye be heywanweyikerdış u ziraet ra bena.
Terbiyet
Na dewe de mekteb çıniyo. Karaahmetler ra domani şonê qeza de terbiyet vênenê.
Awe
Karaahmetler de şebekey awa şımıtışi esto. Sistemê qanalizasyoni çıniyo.
Resayış
Karaahmetler de xeta ceyran u têlefoni esta. Raya dewe asfalta.
AlphaGo
AlphaGo viro vıraştıkêno ke merduman vıraşto. Şırketê Google DeepMindi programê AlphaGo resno cı. AlphaGo program u viro verêno ke turnuwa de merdum meğlub kerdo. Go namê kayê Çinıcano ke vêrde ra tarixê xo zaf kıhano u heta zemanê antiki şıno.
Kerce
Kerce yew tewrê heywaniyo. Dınyay sero nezdiyê 160,000 tewrê cıyê bınêni estê.
.army
.army internet de nameyê bandıra jeneriko (be İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Yeşilçam
Yeşilçam raya ke Estanbol de semtê Beyoğlu de hetê Teqsimi de ca gêno, Teqsim ra nezdiyo. Serranê 1980ıne ra ver zafêrê filmê Tırki na raye de anciyay. Coka sinemay Tırkiya rê Yeşilçam vaciyeno.
Saint-Éloy-d'Allier
Saint-Éloy-d'Allier, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Allieriyo.
Şinasi Yurtsever
Şinasi Yurtsever, yew sanatkaro Zazayo. Serra 1973ıne de Erzıngan de ame dınya.
NGC 3289
NGC 3289, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
1773
1773, seserra 18ıne de jû serra teqwimiya. Gorey reqemanê romenan ra  nuşiyeno.
Volgelsheim
Volgelsheim, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Est miyan de yew komunê wılayetê Haut-Rhiniyo.
Bevern (Bremervörde)
Bevern yew qezayê dewleta Almanyaya. Bevern, zımey Almanya de, eyaletê Saksonya Cêrêne de wılayetê Bremervörde de ca gêno.
Danikiyê Rocawani
Danikiyê Rocawani yew zıwanê Papuayo ke keyey zıwananê Daniki ra yewo, adey Papua dı hetê İndonezya de qısey beno, oyo.
Çölbasi
Çölbasi, wılayetê Mamekiye de yew dewa qezay Puluriya.
Silleda
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Silleda;
30 Heziran
30 Heziran, teqwimê Gregoriyani de roca 181ına.
Seramey
rê qerar dao.
.navy
.navy internet de nameyê bandıra jeneriko (be İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
NGC 3010
NGC 3010, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Zarasai
Zarasai, yew sûka dewleta Litwanyaya.
Feminizmê lezbiyenan
Feminizmê lezbiyenan, ideolociya feminista ke ida kena ke lezbiyenizm peyniya feminizmia. Feminizmê lezbiyenan de qaydeyo verên oyo ke gereke ke heme cêniyan heme enerciya xo semedê (seba, qandê) hereketê heqanê cêniyan rê destegnayış rê bıdê. Eke cêniy yewbinan sinenê, yanê hes kenê, o taw feminizm peyniya xo rê reseno.
Transfeminizm
Transfeminizm hereketê cêniyano ke xoseriya cêniyan verê her çi de vêneno. No hereket, her kesi rê akerdeyo.
Forstfeld
Forstfeld, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Zazakipediya:Ali Himmet Dağ
Kılê xo to ra tırt Amê gınê adırê zerre mı ra Tı dızdê tıramıa" vat, zemani Rüyê mı çerexiya pukê tiji
"Mı hımm" va u per per kıtab têfda. Perdê 67 an dı mı şeherna di. Mı fına va "hımmm" u xeyrdê a şiirı mı nefesê xü tepışt u cemedoxi (buzdolabi) ra şuşeyê şarabê Bulgari "Leo" akerd u a kıtabı bı nefesêna wendı u qedinê.
Ali Himmet cerrah u şiirê cı bı zıwanê Zazakiya ze leşter dırbet u külê zerida merdımi cadê cı ra cıkeno u pak keno. Rewnabı kı, şiir'i mı rê tamê şarabdê kıhani nêdabı. Ali Himmet'i tamê şarabdê nımıtedê seran da mı. Şiiro kı dı perdê 67 an dı bı, nameyê "qaytkerdena çımanê to":
Qaytkerdena çımanê to ruta Zê vilıka verê usari, eke vare heliye Belekiye kühana deşta qelbi Ma hepsê zımıstani ra xelesinime ra Qaytkerdena çımanê to ruta Mı kena meğdurê eşqê to
Newe ez wazena heqê qısey kerdenı bıda şairdê ma yê Zazay Ali Himmet'i. Qandê kı o xü bı zıwandê xü yê leşteriya şıma rê xü taqdim kero.
Faruk İremet: Ma bı xêr bıra Himmet, tı şene qandê wendoxandê ZazaPressi xü ma rê bıdê sınasnayenı?
Ali Himmet Dağ: Xêr be sılamet Bıra Faruk! Ez 10ê gulana 1962i, Gımgım (Varto) dewa Uskura Pila de amo dina. Ez hetani 15ine dewe de mendo. Ae ra tepia amo Kırıkkale. Mı Kırıkkale de lisa wende. Lisa ra tepia Estamol de şıyo mekteba pile: Marmara Íniversitesi Basın ve Halkla Ílişkiler. Serra 1991i de amo Hollanda. Ez nıka meslega "Sosyal Pedegocize" ser hetê ra xebetıno (gurino) hetê ra ki waneno. Ez zeweciyaiyo. jü ki lacê mı esto.
F.İ: Bıra Himmet, sêhêrê (sihir) sersida şiirandê to çıçiya? Birê (quyi) nê ilhami, nê zewq u nê zıwandê Zazakiyê ê alıman to rê koti ra yeno?
A.H.D: Ez wazeno ke cüabê na perse oncia ebe namê jü kılama xo bı di. "Zerria mı zonê ma de jü kılama". Eke zerria mordemı be xo kılame bo, hela hela zonê mae de, zamet werte ra darino we (hewa diyeno). Zerri (kılame) zê jü hucrawa. Bena letık (parçık), xo kena vıla; ebe na qeyde bena zêde. Bir o çımê kılamanê mı heskerdena. Na heskerdena ke zerri kena weiye. Heskerdene bıngê her çiya.
Kemera Sıpiye, Pulur
Kemera Sıpiye (be Tırki: Aktaş ), wılayetê Mamekiye de dewê da qezaya Puluria. Muxtarê dewe mabeynê serra 1994ıne de Cafer Öztürk bi.
Zazakipediya:Ali Himmet Dağ
A.H.D: Ez heni zaneno ke tek tek şaira ra serkewte kılamê Tırki ekseri mı de tesir kerdo. Ma gere xo vira mekerime ke mı verde ravêr Tırki de kılamı nıvısnay. Ez kılamanê Tırki ki, şairanê Tırka ki rınd nas keno. Tırki de en zaf kılamê Edip Canseveri o Murathan Mungani weşa mı şonê. Ancax tesiro gırs, kılamanê mı sera, şanıkanê ma ra êno. Ez hona ke doman biyo, nêweşê şanıkanê ma biyo. mı jü kılama xo de (hona taêna memıre) no heqiqet ard be zon. mı çım de "Sake" hostaê mına bênamıya. Ae ebe şanıka zerrê mınê domani de adırê kılama kerd we.
F.İ: Deza Himmet, rıhdê şairan dı tay zi eşqê müziki esto. Resmê peydê kıtabda to dı, to destı gitar esto. Elaqey to u müziki senino? Tı dêri kenê ya nêkenê, eger dêri kenê se besteyê nê dêrandê to tiyê, ya nê?
A.H.D: Müzik (veng - ritm) şiire de, kelıma de, rêzê kelıma de wedardiyo. şair uyo ke thalê (kabuk) kelıma şikino bışıkno. Ebe na qeyde zerrê (öz) kelima bıvejiyo meydan. Ez gitar dano pıro (cıneno). mı hetan nıka zaf aliya gitari diya. Müzik wertê mın o kılamanê mı de, wertê qelbê mın o qafika mı de purdê de quwetıno. Ez besta nêvırazeno.
F.İ: Bıra Himmet, ze kı bıra Asmêni zi dı verqısedê cı dı nuşna yo ;"-Jüyo ke qewm u dewanê Vartoy (Gımgımı) hetê Uskura zaneno, nae be rehetiye beli keno; tı vanê hona vıjêr uca ra veciyo." Bı raştey nê hisê kı bıra Asmên'i ardê zıwan, mı zi his kerdi. No çend seriyo tı ameyê Awrupa?
A.H.D: Ez na des o jü (jondes) serrio Hollanda dero. Fıkr o qelbê mı Uskura ra qe neveciya.
F.İ: Bıra, tı wendoxandê ZazaPressi rê, gencandê ma rê u şardê ma Zazayan rê çı vaten u mesajê to estê, u tı wazenê çıçi bıresnê şardê ma?
A.H.D: Her zon xo sera jü eşqo. Zonê ma Zazaki ki eşqê de xoriyo, eşqê de khano. Zonê ma rê wayir bıvejiyê. Gêncanê ma rê vatena mı nawa: "Waştı o waştiyanê xo ra zonê xo de kı vacê: Ez to ra hes keno!"
A.H.D: Ez teşekur keno. Wekalê silamo!
Zê fitilê çıla vêşeno verba roji Zê şuşê lemboe şikino Eke bi vereşan Hao nıka ra biyo khal Porê xo zê awa sıji biyo sipê (A.H.D)
Liga supere 2019-20
Liga supere 2019-20, dewleta Tırkiya de kayê futboli de yew sezonê Liga supero. İstanbul Başakşehir FK biyo şampiyon. Şampiyoniya xoya sıfteyıne gırewta. Sebebê Pandemia COVID-19yıne ra 3 taxımi nêkotê liga bınêne. Sezonê 2020-21 de lig de 21 taxımi kay kenê.
NGC 5786
NGC 5786, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Bremervörde
Bremervörde yew sûka dewleta Almanyaya. Bremervörde, zımey Almanya de, eyaletê Saksonya Cêrêne de ca gêna.
1774
1774  seserra 18ên dı ju serra teqwimi ya. Gorey reqemanê romenan  nuşiyeno.
8 Heziran
8 Heziran teqwimê Gregoriyani de roca 159ina.
Kozköy, Keşan
Kozköy wılayetê Edirne de yew dewa qezay Keşaniya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Xosım
Xosım (be Tırki: Güzelpınar, Hosum) sûka Zazayan Dêrsımi de yew dewa merkezê qezay Nazmiyaya.
Walaki
Walaki yew zıwanê Papuayo ke keyey zıwananê Daniki ra yewo, adey Papua de hetê İndonezya de qısey beno, oyo.
Habitat
Habitat cao ke organizma tede weşiya xo ramena, oyo. Naca şeno herre, derya ya zi hewa bıbo. Habitat şeno zey okyanusi gırd ya zi zey bınê dare qıtek bıbo. Yew ra zêde ganiy şenê yew habitat miyan de weşiya xo bıramê. Habitat rê şeno bıvaciyo ki habitatê deweyan çolo, habitatê masan zi deryao.
Saint-Didier-en-Donjon
Saint-Didier-en-Donjon, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Allieriyo.
Frank Lebœuf
Frank Lebœuf (b. 22 Çele 1968), yew futbolwano Fransızo. Be taxımê Fransa ra 1998ıne de "Kupay Dınya" gırewta.
Augsburg
Augsburg, yew sûka dewleta Almanyaya.
Bilbo Baggins
Bilbo Baggins (namê xoyo bini: Bilba, Transportoro engıştareyan u Dostê elfan) yew karektero ke The Lord of the Ringsi u Hobbit de esto. Bilbo Baggins yew hobbito u eyni zeman de Shireıco. Bilbo Baggins lacê Bungo Bagginsio. Piyê xo Bungo, dewrê hirıne de Bag End inşa kerdo u terefê zaf Shireıcan ra şınasiyeno. Bagggins heta serria xoyo 50ıne macera nêcıwiyo u bonê piyê xo ke Bag End de esto de ebe rındiye u haştiye cıwiyo. Zemanê ke tede Baggins ebe Gandalf biyo embaz, macerayê xo sıfte biyê. Dewrê hırine de engıştare Gollum ra gırewto ema bahdo engıştare Frodo Baggins rê dayo.Qedbiyayışê heyatê xo de yew kıtab nuşto u şı terefê binio deryay rê.
Saint-Blaise-la-Roche
Saint-Blaise-la-Roche, dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Derê Emirxani
Derê Emirxani, wılayetê Mamekiye de yew dewa qezay Puluriya.
NGC 1235
NGC 1235, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Dere, Şehzadeler
Dere wılayetê Manisa de yew mahlay qezay Şehzadeleria.
Ekonomiye
Ekonomiye be ticaret û ziraet ra bena.
Terbiyet
Mahla de mektebo verên, mektebê miyanêni û lisey estê.
Resayış
Ray û kanalizasyonê mahla esto.
Xızmete
awa mahla esta. Elektrik û internetê mahla anciyao.
.佛山
.佛山 internet de nameyê bandıra jeneriko (be İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Wolfersdorf, Haut-Rhin
Wolfersdorf, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Est miyan de yew komunê wılayetê Haut-Rhiniyo.
NGC 3011
NGC 3011, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
.广东
.广东 internet de nameyê bandıra jeneriko (be İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
1775
1775  seserra 18ên dı ju serra teqwimi ya. Gorey reqemanê romenan  nuşiyeno.
Fragmentasyonê habitati
Fragmentasyonê habitati key ke cayê ganiyê cıwiyayışi sero çiyê xırabıni veciyenê ro miyan u enê çiyê xırabi cıwiyayışê ganiyi şıkenê u vecenê ra miyan, cı ra vaciyeno. Fragmentasyonê habitati de cayê ganiyê cıwiyayışi parçe beno, ya zi gırdiya cı hêdi hêdi game be game bena qıtek.
NGC 3293
NGC 3293, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Ndugaki
Ndugaki yew zıwanê Papuayo ke keyey zıwananê Daniki ra yewo, adey Papua de hetê İndonezya de qısey beno, oyo.
NGC 6835
NGC 6835, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Elm (Bremervörde)
Elm, yew qezayê dewleta Almanyaya. Elm zımey Almanya de, eyaletê Saksonya Cêrêne de wılayetê Bremervörde de ca gêno.
.wales
.wales internet de nameyê bandıra jeneriko (be İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
7 Heziran
7 Heziran Serrenamey Gregoriyani de roca 158ina.
Eteimbes
Eteimbes, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Est miyan de yew komunê wılayetê Haut-Rhiniyo.
Chappes, Aube
Chappes, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Xızmete
Chappes de şebekey awe, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao
Deizm
Deizm namê baweriyo ke vano merdum şeno be mezgê xo ra estiya Homay bızano u pêro dinan red keno. Deizm de mentıq esto, merdum cihan u asmêni be mentıq u aqılê xo zano. A ri ra deizm heme dinanê ke zerrekê inan de wehiy u inspirasyoni estê, red keno. Deizm de Homa esto, ema Homa zey Homayê dinan niyo. Merdumo ke xo sero deizmi rê bawer keno, cı rê Deist vaciyeno. Deizm u ateizm yewbinan ra ciyarê. Ateizm de Homa çıniyo u nêşeno bıbo, ema Deizm Homay est amoreno. Homayê deizmi, Homayo ke heme cihan u asmên vıraşto, inan rê qanun dayo, ema merdum u cihani rê dest nêkeno, xoser verdayo. Kehaneti, mucizey, dogmayê dini, demagojiy u be redkerdışê dinan ra, peyğamberi, kıtabê dini, sewab, guna, ibadet, dua, wehiy, melek, cin, şeytan, cenet, ceheneme, axiret u qeder deizm de ca nêgenê. Ema tayê deistan şenê dıma merdışi cıwiyayış u reenkarnasyoni rê bawer kerê.
Chappes, Aube
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Chappes;
Laurent Blanc
Laurent Blanci yew futbolwano Fransızo.
Chappes, Aube
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Liga supere 2016-17
Liga supere 2016-17, dewleta Tırkiya de, kayê futboli de yew sezonê Liga supereyo. Nê sezoni 19 Tebaxe 2016 de dest pêkerdo u 21 Gulane 2017 de qediyayo. 18 taxıman xo mabên de 306 maçi kay kerdê u ? goli eştê. Na lige de taxımê Beşiktaş JKyi biyo şampiyon.
NGC 5029
NGC 5029, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Hesedorf (Bremervörde)
Hesedorf, yew qezayê dewleta Almanyaya. Hesedorf zımey Almanya de, eyaletê Saksonya Cêrêne de wılayetê Bremervörde de ca gêno.
Wuppertal
Wuppertal, yew sûka dewleta Almanyaya.
Telekomunikasyon
Telekomunikasyon vateyo ke zıwanê Fransızki ra télécommunication ra vêrdo ra zıwananê binan. Rıstımê telekomunikasyoni Yunanki ra "tele" u Latinki ra "communicare" ra aferiyayo. Goşdarbiyayış, nuştış, asayış, simge ya zi têl, radyo, optik u rêzê elektromanyetikiyê binan ra, aletanê binan rê rıştışo, şawıtışo.
Hurmızgan (kılame)
Hurmızgan (ya ki: Hormızgan, Hurmuzgan) kılamê da khana Kurdkiya ke hêrışê Erebanê mısılmanan ra dıme Kurdıstani sero ameya vatene.
Na kılama ke serê çermê de aske ameya nuştene, nêzdiyê serra 1910i dewa Hezarmêrdi de bacarê Sılêmaniya de ameya diyaene.
Cornillon-sur-l'Oule
Cornillon-sur-l'Oule, yew komunê wılayetê Drômea. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes de ca gêna.
Xızmete
Cornillon-sur-l'Oule de şebekey awe esto û sistemê kanalizasyoni ratneyao. Xeta elektriki û interneti anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Cornillon-sur-l'Oule;
Bıvênên
Lista komunanê Drômeyi
Beluci
Beluci, beloci ya zi beluci, yew şaro ke Pakıstan, mıntıqa Belucıstani, İran u Efğanıstan de cıwiyeno. Nıfusi inan 8 u 9 milyon miyan de ca gêno. Zuanê inan zuanê Beluckiyo jew zuanê do İrankiyo, zuano Hind - Ewropao. Namê Beluci yeno dı menay, jewo ki zuanê Sankristki ra yeno u menay cı goçkerdoğa, jew binio ki yeno menay dik. Jew teoriya bin zi esta ki vana name Beluci name qırali Babilan Belas ra yeno. Ewro nimê Beluçan Pakıstan de eyaleti Belucıstani de cuwini, nimê Belucan zi dewleti İran (eyaleti Sistan u Belcustani), Efğanıstani de cuwini. Beluci %3.6ê nıfusi Pakıstani, 2%ê nıfusi İrani u 2%ê nıfusi Efğanıstani vırazeni. Gorey Belucan ra rıstımi (kok) inan dedi Mıhemmedi Hamza ra yeno, Beluci xo Ereb qabul keni. Heqê Belucan de, nuşteyi Farskiyi kıhani de name inan verıno.
Beluci pêro ko u deştan de cıwiyenê, o ri ra zi erdê inan işğal nêdiyo, Belucan kulturê xo seveknao, sıtar kerdo. Beluci pêro Mısılmano u Sunnio emma İran de tay Beluci esti ki ê Şiiê emma nıfusi inan kemio. Belucan de eşireti zaf esti, namê tay eşiretani Belucan Mazari, Talpur, Mastoi, Jatoi, Wahocha, Gabol, Chandio, Mirani, Nutkani, Ahmedani, Jagirani, Marri, Khushk, Magsi, Domki, Khosa, Bozdar, Jiskani, Bijarani, Hesbani, Leghari, Lashari, Muhammad Hasni, Kalpar, Korai, Zardari, Rind, Mandwani or Bhurgari, MirJat u Jakhranio.
Hardê Belucan aver nêşio, cayo peysermendeo. Ekonomiya Belucan howl niyo, yega u ziraet ra vıraziyeno. Belucan de daway goni esta. Amnani de ê şıni deşt ra. Beluci ewro xoseriya inan wazıni u vera hıkumeti Pakıstani de maneni.
Edebiyatê Belucan, be vate ra vırazio u heta seserra XX ra tıra kerdo. Eseri edebiy de şıir, sanıki, destani est biy. Belucanê mısılmanan miyan de heqê dini İslami de nuştey nusiyayi. Mir Şakir Han u Cam Durrak edebiyati vate de cayo gırd gıroti. Mulla Fazıl Rind, Mulla ibrahim, Nur Muhammed, Gurkan Nasır edebiyatê Belucan de çiy zey nuştey, romani u kıtabi nuşti.
Silimoki
Silimoki yew zıwanê Papuayo ke keyey zıwananê Daniki ra yewo, adey Papua de hetê İndonezya de qısey beno, oyo.
.onion
.onion internet de nameyê bandıra jeneriko (be İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Hurmızgan
Mana na çekuye Hurmızgan vuriyena:
Sanxenxo
Sanxenxo, dewleta İspanya de eyaletê Galiçya de yew belediyay wılayetê Pontevedrao.
Durut
Durut, wılayetê Mamekiye de yew dewa qezay Puluriya.
NGC 3013
NGC 3013, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Alyson Hannigan
Allison Lee Hannigan (24 Adar 1974) yew aktrisa Amerikayıca. Serra 1974ıne de sûka Washington D.C. de ameya riyê dınya. Eslen Cıhuda. Serra 2003ıne de be Alexis Denisof zeweciyayiya. Filmê How I Met Your Mother de kay kerda.
Küçükdoğanca, Keşan
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Liga supere 2015-16
Liga supere 2015-16, dewleta Tırkiya de kayê futboli de yew sezonê Liga supero.
Nazgûl
Nazgûli xızmetkaranê Sauroniyê u eyni zeman de ê ğeyalêtê Cihanê Miyanêniyê. Ê hızmetkarê tewr şeytaniyê. Rıçıkê çekıya Nazgûli, Nazg (engıştane) u Gûl (ğeyalet, teyf) ra yeno. Enê namê ra mıtewellıt inan rê Teyfanê Engıştaneyan vaciyeno. Namê inanê bini; Suwariyanê Tari, Suwariyê Newi ya zi be namê kılmi ra Newi (9i). Newi, eslê inan de qıralê merdımanê. Ê engıştane ra heyran biyê u xızmetkarê Sauroni biyê. Heqa namê inan de melumato tewr verên kıtabê The Lord of the Rigs de esto. Enê kıtabi de inan rê "Xızmetkarê Sauroniyê Tewr Gırdi" vaciyenê. Serê inan Nazgûl-Qralo. Tolken yew mektuba xo de heqa Nazgûlan de vano;
Saint-Nabor
Saint-Nabor, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
İbn Xaldun
İbn Xaldun ya zi be nameyê biyayışi Ebu Zeyd Ebdurrehman bin Muhemmed bin Xaldun el Xedrami (Erebki: أبو زيد عبد الرحمن بن محمد بن خلدون الحضرمي) merdımo delğeyıno, tarixêro, camêrdê politikao û vıraştoğê histografiye û sosyolociyo ke seserra des û çeharıne (çeharêsıne) de weşiya xo ramıta. İbn Xaldun keyey pili ra ameyo dınya û coka tehsilo rınd gırewto. Ey cayanê zey Tunıs û Fasi de karê dewlete kerdê. İnan ra tepeya zi şiyo Mısır û Qırnata uca xebıtiyo. Zımey qıtay Afrika o taw bınê probleman de mend biya coka o tepışiyao û kewt hepıs. Ey dı serri hepıs de mendo û dıma veciyo. İbn Xalduni eşirê bedewiyi rınd şınasêne o sebeb ra inan o her tım geyrayêne cı û ey ra pers kerdêne. İbn Xalduni Mısır de dı serri qadi biyo, wına kar kerdo. O taw Timuri rocvetış ra ameyo û paytextê Suriya Şami vısto ra xo dest. İbn Xalduni zi Timur ra qal kerdo, ameyo ro ri. İnan uca pêameyış vıraşto. No qalkerdışê inan vêrdo a tarixi zey qalkerdışê zana û fatihi. Dıma ey xo anto ra politika û hewt cildan ra piya kıtabê xo Kitab el İber nuşto. Teberê enê kıtabi de kıtabo bin Muqaddime nuşto. Enê kıtabanê xo Ereban miyan de verapey nêveto hema İmperatoriya Usmanıcan miyan de tesıro gırd tepışto. Raveri Katib Çelebi û ey ra pey zi Naima û Ehmed Cevdet Paşa berziyayış û rıciyayışê İmperatoriya Usmanıcani çımê ey ra analiz kerdê. Cihanê Ereban de serranê 1960an ra tepeya veciyayışê nasyonalizmê şarê Erebi ra tepeya nameyê xo reyna veciyo ro awe ser. Seserra 19ıne de zi tarixêranê qıtay Ewropa o diyo û ey tarixêranê Ewropa miyan de teqdiro gırd arê dao.
NGC 1211
NGC 1211, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Sablonnières
Sablonnières, yew komunê wılayetê Seine-et-Marnea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Île-de-France de ca gêna.
Kutıkê Malta
Kutıkê Malta ya zi Maltiz yew cınsê kutıkano, fıkıriyeno ke 2800 serre ra ver Malta ra veciyo. Eno kutık hirês (13) cmi berzo û hiri (3) kgi gırano. Muyê cı sıpiyê, goşê cı dergê. Merdımanê zemanê veri û aristokratan eno kutık gırewto keyanê xo û kerdo pil.
Sablonnières
Xızmete
Sablonnières de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
İbn Xaldun
Serrê cıyê verêni Tunıs, Fas û Qırnata
Key ke musayışê xo qediyo, o suka Tunısi de xanedanê Xafsiyan ra Sultan Ebu İshaq İbrahim el Muntasır II ra nuştekar biyo. 1347 de Ebu Heseni Tunıs işğal kerdo, o zi o taw vist serri biyo. Gırey ey be seraya Merıniya hewl biy, coka Tunıs ra keyey xo berdo Fas. Tiya Ebu İshaq waşto ki o katibê İbn Tafraginiyê alamati bıbo, coka o katibê ey biyo. Karê katıbê alameti besmela û nuşteyo resmiyo ke beslema ra tepeya nusiyao, inan miyanm de be kaligrafiye ra ‘’Homay ra hemd bo, Homay ra şukır’’ nuştış biyo. Ey enê demi de tewr rında mimariya Fasi medresey Ebu İnaniya de weşiya xo ramıta û kari kerdê naca. Sultanê Merini Sultan Ebu İnan Farıs o ardo ra karê fermanê sultani nuştene, hema nameyê ey kewto têmiyan be tayê entrikan. Coka key ke o vist û panc serri biyo, kewto hepıs û hetana merdışê Sultan Ebu İnan Farısi vist û du aşmi hepıs de mendo. 1358 de merdışê Sultan Ebu İnan Farısi ra tepeya lacê sultani veciyo ro texti ser û o kerdo xosere, serbest. Enê dem de o be nımnıtêni ra ameyo wer be dedê xo Ebu Salim. Çı taw ki dedê xo Ebu Salim idarey Fasi vısto ra xo dest, ey İbn Xaldun kerdo katibê sıri û hakimi. Hema embazê İbn Xalduni Umer bin Ebdullah dedê Xalduni Ebu Salim ardo war, o rıcno. Hakimê Fasiyo newe ey rê kar û gure nêgırewto. O sebeb ra İbn Xaldun şiyo tederyay Qırnata. Emirê Qıranata o sefir kerdo, erışto Sevilla. Dıma zi Qırnata ra abırriyo, reyna ameyo zımey qıtay Afrika. Uca ra vêrdo a Mısır û uca de karê pili kerdê.
Sablonnières
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Sablonnières;
Saint-Désiré
Saint-Désiré, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Allieriyo.
Yaliki
Wanoki yew diyalektê zıwananê Papuayo ke keyey zıwananê Daniki ra yewo, adey Papua de, hetê İndonezya de qısey beno, oyo.
NGC 3294
NGC 3294, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Liga supere 2014-15
Liga supere 2014-15, dewleta Tırkiya de kayê futboli de yew sezonê Liga supero.
NGC 6836
NGC 6836, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
1777
1777  seserra 18ên dı ju serra teqwimi ya. Gorey reqemanê romenan  nuşiyeno.
İnyupiki
Kulturê İnyupikan
İnyupiki postıka foki ra postali danê payê xo ra. No postalê inan zi post u goştê kospesi (geyigi) ra vıraziyeno. Teberê kospesi de enê postali posta vergi, luwe ya zi porsuğê qutıbi ra zi vıraziyenê. İnan miyan ra kamo ke seydkero, o posta kospesi ra gomleg (paç, içli, qolık) dano xo ra. Kıncê cêniyan de pêş (eteg) zi esto. Paştê kıncanê cêniyan de pıt u tutan rê ceb esto. Kıncê inan pantol, postal, lepık, kulıke u vewr ra çımê xo şeveknayış/sıtarkerdış rê çımşeveknoğ ra yenê pêra. İyupiki qıtubê zımey ra nezi cıwiyenê, uca hetê dari ra zengın niyo. Coka ê goşt u goştê hewyananê deryay zey mase wenê. Heywananê deryay ra ê fok, balina u mors wenê, heywananê herre ra zi ê kospes (geyig) wenê. Cayê inanê cıwiyayışi de zımıstan serd u derg beno, amnan tayn u kılm beno. Coka amnan de tayê vılıkê qıteki veciyenê ro herre ser ê zi inan qerıfnenê, vısnenê u wenê. Teyna balinayo ke ê seyd kenêcı, yew dewe rê yew serre bes yeno. Coka balina nano verêno ke İyupiki wenê. Ê ruwen (run, ron) u goştê balinay pewcenê, wenê u nımnenê ke bedo bıwanê. Mıtbaxê inan ra goştê balina pewciyeno, sole erziyeno ro cı ser u weriyeno. Ê goşt rê vanê ui aq. Çı taw ke goşt pewciyeno o taw ê vanê igamaaqluk, key ki goşt erziyeno ro awa germe ser u wına kemidiyeno (xaşêniyeno) o taw ê vanê igaapiaq.
Nıfusê inan texmin beno ki des u panc henzar (15.000) ra tayn zêdeyo u inan miyan ra teyna dı henzari merdımi şenê zıwanê xo qal bıkerê. Keyey inan dı parçe benê, keyeyo ke miyandê yew boni de weşiya xo rameno, cı ra keyeyo domestik vaciyeno. Keyeyê ke yewbinan ra cıya weşiya xo ramenê hema bonê inan yewbinan ra nezdiyê, cı ra zi keyeyo lokal vaciyeno. Vêrde ra nat İyupiki patrilokalê (picayınê) u hirê u çehar nesıl piya cıwiyenê, wa u bırayê ke zeweciyay ê zi kewnê inan miyan u keyeyo gırd vıraziyeno. Serê keyey camêrdo u ey ra umialik vaciyeno. Ey ra tepeya cêniya cı, keyne u lacê cı yenê. Dinê inan Şamanizmo. Şamanizm Xıristiyanan ra ver dinê Eskimoyan biyo. Ê şamanan rê vanê anatqut. Enê şamani heyatê inan de cayo gırd tepışenê.
Kampê arêkerdışi
Kampê arêkerdışi (be Almanki: Konzentrationslager) ya zi Kampê tepıştışi, Kampê hepıskerdışi kampo ke Naziyan vıraşto, cı rê vaciyeno. Naziyan be ideolociya nasyonalizmê sosyalizmi cayanê zey Almanya, Polonya, Awıstırya, Letonya, Cumhuriyetê Çeki de ca be ca kampi vıraşti. Kampê arêkerdışi de merdumanê ke Naziyan nêwaştêne zey Cıhudi, Romani (Eşıqi), Slawi, Hemcınsbazi u ê binan, qıtek (qıckek) u pil Naziyan pêro piya ê kerdê arê u kar dao kerdene. Zafêrê kampanê Naziyan serê erdê Polonya de vıraziyay. Kamê ke Naziyan çım de dışman vêniyay, ê pêro kışiyay. Kampanê Naziyan miyandê serranê 1933-1945 de fealiyet mocno.
.praxi
.praxi internet de nameyê bandıra jeneriko (be İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Fouday
Fouday, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Britanya Newiye
Britanya Newiye (Tok Pisin: Niu Briten) hetê Bismarck Archipelago yê Papua New Guinea adeya tewr gırda. Ena ade veror yew koloniyê Almanya biya, ke Gineya newiya Almanya miyan dê almana (" Pomeranya Newiye ") name kerd bi.
Ali Ekber Çiçek
Ali Ekber Çiçek ju senatkarê Zazayo. Ali Ekber Çiçek serra 1935 e de Erzingan de ame riyê dınya. 26 Nisane 2006 de merd.
Delav
Delav (be Tırki: Beytaşı) qezay Dêrsımi Nazmiya de yew dewa nahiya Hakısia.
Hönau-Lindorf
Hönau-Lindorf, yew qezayê dewleta Almanyaya. Hönau-Lindorf zımey Almanya de, eyaletê Saksonya Cêrêne de wılayetê Bremervörde de ca gêno.
Skuodas
Skuodas, yew sûka dewleta Litwanyaya.
Kriptolociye
Kriptolociye şınasiya kodnayışiya. Kodnayışê tayê mesacan ya zi nuşteyana. Enê mesacan ya zi nuşteyan cayê nımıtan ra viyarnayışa. Mesac ya zi nuşteyê ke kodnayê, inan deşifrekerdışo.
Lızgey kriptolociye zêderi. İmzaya elektronik, Pereyo elektronik u Weçinıtışo Elektronik uçb dê guriyenê.