cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
.eu
.eu internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba Yewiya Ewropa nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Yewiya Ewropa mocneno.
Alıçlı
Alıçlı, wılayetê Semsûri de yew dewa Bêsniya.
Bılêçık
Bılêçık namey jû eşira Zazayano.
Maras
Maras (be Tırki: Eğimli) wılayetê Tuncêliye de dewê da qezay Puluria.
Tirvêrag
Tirvêrag wılayetê Diyarbekıri de yew dewa qezay Çermugiya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
.hk
.hk internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Hong Kongi nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Hong Kongi mocneno.
NGC 6606
NGC 6606, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Sırbki
Sırbki (be Sırbki: српски, srpski), yew zıwano Slawkiyo. Sırbki, Sırbıstan de zıwano resmiyo. Dınya de texminen 10 milyon merdumi Sırbki qısey kenê.
Alfabeyê Sırbki
А а Б б В в Г г Д д Ђ ђ Е е Ж ж З з И и Ј ј К к Л л Љ љ  М м A a B b V v G g D d Đ đ E e Ž ž Z z I i J j K k L l Lj lj M m
Н н Њ њ  О о П п Р р С с Т т Ћ ћ У у Ф ф Х х Ц ц Ч ч Џ  џ  Ш ш N n Nj Nj O o P p R r S s T t Ć ć U u F f H h C c Č č Dž dž Š š
.lancome
..lancome, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Vendrennes
Vendrennes, yew komuna Vendéeya. Na komune Fransa de mıntıqaya Pays de la Loire de ca gêna.
Ferit Edgü
İsmail Ferit Edgü (b. 24 Şıbat 1936 Estanbol) nuştekar u şairo Tırko ke hêkat, roman u testi nuseno. Ey başle kerdo universite Universitê Estanbol, de Akademiya Huneranê Rındekan de Lızgey Resımi de. Dıma zi şiyo Fransa, Paris u uca de dewam kerd musayışê xo. O ra dıma zi ageyrao Tırkiya u pêseroka (mecmua) Mavi de nuştey nuştê u namey xo kerdo vıla. Pêseroke re tepeya Çapxaney Ada nao ro u serra 1976 ra heta 1990 di zaf eseranê nuştekaranê Tırkiya u ğeribi kerdê çap. Zaf hetanê edebiyati ra eserê ke çarniyay bi xeylê zıwanan çarnay u Tırkiya de çap kerdê.
Jack LaLanne
Francois Henri Jack LaLanne (b. 26 Keşkelun 1914, San Francisco, Kaliforniya, DAY) yew nuştekar, merdımê kari, mucid, diyetisyen, kayker, kaykerê serialiyo Amerikayıco.
NGC 4856
NGC 4856, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Homeros
Homeros (be Yunanki: Ὅμηρος, Hómēros; Yunankiyo Khan UFA: [h|oʊ|m|ər]) yew nuştekarê Yunanıstanê Antiki biyo. Homeros nuştekarê Ilias u Odysseiayo. Homeros tarixê edebiyati de, cayo de qaim gêno.
Wikipediya Tırki
Wikipediya Tırki, yew versiyonê wikipediyay Tırkiyao. September, 2023 ra tepiya meqaleyi tede estê. Heta nıka reyi vurnayışi tede biyê. Wikipediyay Tırki  de sıfte kerd.
Birm
Birm (be Tırki: Birimuşağı) namey jû eşira Zazayano.
Mekikusagi
Mekikusagi (be Tırki: Tepsili) wılayetê Tuncêliye de dewê da qezay Puluria.
Torcy-en-Valois
Torcy-en-Valois dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Zazakipediya:Roşanê Heciyan
Roşanê Heciyan (Roşanê Qürbani): Dı no Roşan dı şarê ma yo Mısılmano kı hal u wextê cı weşo şıno u Heci tewaf keno u qürbani cıkeno. Qandê coy zi namey cı Roşanê Heciyan yan zi ê Qürbani neyayo pa u vajıyêno.
No Roşan zi dina mengi bahdê Roşandê Roci (Remezani) dest pey keno u yeno. No Roşan çıhar rozi yeno bımbarek kerdenı u rameno. Zey Roşandê Roci, dı nı Roşan dı zi şewra rewê şarê ma yo Mısılman şıno Cami dı Nemazê roşani keno. No roşan zi eyni zey roşandê roci şardê ma miyan dı yeno bımbarekkerdenı. Ferqê mabêndê nê Roşan u ê Roşandê Roci no yo. Dı nê Roşani dı Qürban yeno bırnayenı, cıkerdenı. Şar Nemazdê Roşani ra vıjêno, nêvıjêno yeno keyandê xo dı dest bı cıkerdenıda Qürbandê xo keno. Ê kı hal u wextê cı weşo, gorey şertandê Ìslami vanê Qürban cıkerê. Qürban nê heywanan ra cıbeno. Deve, Ga, Manga, Viştıra, Nalı, Camusı (Gamêşı), mi, Beran, Bızı yan zi Tışki ra Qürban cıbeno.
Şêlıg Cami ra vıjêno tepey a, o kı qesab ano, o kı dost, merdım, enbaz u sınasnayanê xo yê kı zanê u şenê qürban cıkerê inan ano, yan zi bı xo zano cıkero kardi u hacetanê xo yê cıkerdenı gêno u yeno qürbanê xo cıkero. Qürban cıbıya tepeya beno hiri pay, hirê beşi. (Vanê pay heme zey pê bê, ne ju goştını ju esteyını, ju vêşi ju kemi bo). Paya jewi keyeyo kı Qürban cıkeno o keye qandê xo u külfetê xo hewadano, gêno. Paya dıdını enbıryanandê xo ra keno vılla. Paya hirını zi dost, enbaz u merdımandê xo ra keno vılla. Bı no hesab a Qürbani pê ra pay (beş) kenê. Qürban cıbıya, beş bı u ame vıllakerdenı tepey a, pê ziyaretkerdeney destpey kena. (Tabi qeç u qulo werdi cıkerdena Qürbani nêpaweno. Ê şewra rewê tewranê xo yê şeker, çerez, çiyê werdiyo werdi u perey arêkerdenı kenê xo dest u keydê xo ra vıjênê u şınê keyandê enbıryanandê xo, dost, merdım u sınasnayandê xo u Roşanê inan bımbarek kenê u çiyê xo arêkenê).
Dı nê wırna Roşanan dı zi ca bı ca qandê kaykerdenı, qandê qeç u xortan, keyne u veyvan cay kayan vırazênê. Leyli u qelaqizıki, hêlık u cınıştıki vırazênê, roneyênê u şar şıno nışeno cı. Yanê cay Roşani, meydanê roşaniyo taybeti vırazêno u tey kay benê. Dı ê cayan dı nıqara u zırney cıneyênê u şar govendi anceno. Xort u keyney ezebi dı ê cayan dı, dı meydanandê roşanan dı, dı ê ziyaretkerdenandı pê vinenê, pê qayıl benê u pêranê xo rışenê qandê waştenı. Xeylê merdım u sınasnayey pê estê kı, xebera kesi kesi ra çınêbena kı, ka keyna fılan kesi esta. Ancax dı ê Roşanan dı yan zi veyvan dı pê vinenê u sınasnenê. (gırdê ninan zanê, labırê ê bı xo nêzanê)
Bê nê wırna roşanan serê serı esto kı, rojê cı beliyo u hergı serı serdê serı dı yeno bımbarek kerdenı. Ey dı zi a şewı heta şewra keyan dı, yan zi cayandê kêfkerdenı dı roşenê, wenê u şımenê. A şewı heta şewra şar nêrakewno. Ê kı şınê keyandê pê, ê kı şınê enbazandê xo hetı, xo rê kêf kenê u şewa xo ravêrnenê.
Bê nê Roşanan tay wexti zi ma hetı estê kı, hergı serı ê tekrar benê u zey Roşanana, zey veyvana bı şên u şêlıga, bı kêf u kayana yenê bımbarek kerdenı. Nê tam roşani niyê. Nê teniya dewandê ma Dımıliyan miyan dı benê. Ez wazena hebê zi bahsê ê Roşanandê karkerdenı bıkera, ka çıçiyê çıçi niyê.
NGC 2363
NGC 2363, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Mısto
Mısto (be Tırki: Sarıtosun) yew dewa Puluria.
.kh
.kh internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Kamboçya nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Kamboçya mocneno.
Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais
PUC-MG (be Portekizki: Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais) yew universıtey Dewletanê Amerikaê Yewbiyaiyano u sûka Belo Horizontei (Brezilya) de ronaeyo.
Bogève
Bogève, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Ceyzérieu
Ceyzérieu, yew komuna Eniya. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
NGC 2016
NGC 2016, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
İslam u cêniye
İslam de cêniye zerrekê xo Qurane, kerdışê Mıhemmedi, qanunê İslami u ê binan ra gêna. Mitolociya İslami de bawer beno ke Homay İslami Allah raveri mêrdek vıraşto, estey mêrdeki ra zi cêniye vıraşta. Hetê cêrêni de İslam de ixlalê heqanê cêniyan asenê:
Vênayışê Qurane cêniyan sero:
Cawıtış u ixlalê heqanê cêniyan İslam de
Cêniyan sero qanuno İslami şeriet se vano, zerrekê xo de çı esto:
.aq
.aq internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba qıtaya Antarktika nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Antarktika mocneno.
NGC 539
NGC 539, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 1886 de terefê Francis Preserved Leavenworthi ra keşıf biyo.
Wikipediya Danki
Wikipediya Danki yew versiyonê wikipediyayo Dankiyo. September, 2023 ra tepiya meqaleyi tede estê. Heta nıka reyi vurnayışi tede biyê. Wikipediyaya Danki de sıfte kerd.
Liraya Tırkiya
Liraya Tırkiya (sembol: ₺; ISO 4217), Tırkiya u Qıbris de pereyo resmiyo.
Dewletê Konfederasyonê Amerika
Dewletê Konfederasyonê Amerika ya zi tek be namey Konfederasyoni ra zi şınasiyeno, 11 dewleta verocê Amerika rê vaciyao, des u yew dewleta ke sistemê kolan ra nêabırriyaya u miyanê serranê 1861 u 1865i de est biya, êyê. Dewletê Konfederasyonê Amerika Karolinay Veroci, Mississippi, Florida, Alabama, Georgia, Louisiana, Texas u nızmê warey Veroci ra ameo pêra. Ekonomiya enê cayan cıte u hêgan ra piya est biya, coka zi merdımi wahêrê kolan biy ke gurey dê kolan. Enê dewletan nêwaşto ke sistemê koleyiya Amerikananê Afrikayıcan wedaro. Amerikay Zımey lec kerdo u pêro herrê dewletanê Konfederasyonê Amerika vıstê xo dest u konfederasyon rıciyo.
NGC 6630
NGC 6630, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
NGC 257
NGC 257, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 29 Kanun 1790 de terefê Wilhelm Herscheli ra keşıf biyo.
.gy
.gy internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Guyana nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Guyana mocneno.
.lilly
..lilly, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Gileki (şar)
Gileki (be Gileki: گیلک, be Farski: مردم گیلک), yew şarê de İranio. Gorey serra 2006ıne dınya de 2,4 milyon Gileki estê. Gileki, Gilan, Mazenderan u Tehran de cıwiyenê. Gileki zıwanê Gileki qısey kenê. Zıwanzanışiye de Gileki be Talışki, Mazenderanki u Farski ra nezdiyo. %8ê nıfusê İrani Gilekiyo. Gilan de sûka tewr gırde sûka Reşta. Dinê Gilekan İslamo.
Kilan
Kilan (be Tırki: Artuk) yew dewa Zazayana. Cayê xo zerrey sinorê qezay Çêrmugi dero.
Montournais
Montournais, yew komuna qezay Fontenay-le-Comteya. Cayê na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Pays de la Loire de, wılayetê Vendéeyi dero.
Xızmete
Montournais de şebekey awe esto û sistemê kanalizasyoni ratneyao. Xeta elektriki û interneti anciyao.
Embıryani
Dormey Montournais ra komunê Saint-André-sur-Sèvre, La Meilleraie-Tillay, Menomblet, Pouzauges, Réaumur û Saint-Mesmin ca gênê.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Montournaisi ;
NGC 2000
NGC 2000, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
NGC 4881
NGC 4881, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Ozan Güven
Ozan Muharrem Güven (b. 19 Gulane 1975, Nürnberg, Almanya) jew merdımo Tırko. Kaykerê sinema u tiyatroyo.
Aram Tigran
Aram Tigran ya ki Digran, (1934 Al-Qamishli, Suriya - 6.8.2009), bestekar u senatkarê do Ermeniyo (maya xo Qulp rawa, Zazawa ) bi ke leteo zêde Kırdaski, ge ge Ermeniki ki lawık u deyri vatêne, taê lawıki Zazaki ki vati biy. Keyey piyê ey Terteley Ermeniyan de xelesiyao. Tigrani new serranê xo ra tepeya balê xo dao ra muzik, dest kerdo ud. Eke ameo 20 serre, kılamê Kurdki, Ermeniki, Zazaki u Erebki vatê. Senatkaranê Kurdan miyan de tewr rından ra yeno diyaene.
Cıwiyayışê ey
Qetliamê 1915ine ra dıme khalıkanê ey bar kerdo sûka Qamışli (Suriya). Aram Tigran tıya de serra 1934ine de ameo dınya. Hewna dumanan de muzik ra hez kerdo. Piyê xo ra dersa qawal u ud gırewta. Ey ra dıma zıwanê Tırki, Zazaki, Erebki, Ermeniki u Kurdki de muzik vıraşto. Serra 1966ine de şiyo paytextê Ermenıstani, Yerêvan. Tıya de 18 serri radyoê Vengê Yerêvani de gureyao. Serrê xoyê peyêni zafêr Atêna de bi. Tıya de bi rehmeti.
Qeremusayan
Qeremusayan wılayetê Diyarbekıri de yew dewa qezay Çermugiya.
Aram Tigran
Cıwiyayışê ey
Weşiya xo de 11 teni albumi veti. Aram zaf rew biyo namdar. Xerca Tırki ra, 230 Kırdaski, 150 Erebki, 10 Suryanki, 8 Yunanki, 7 Zazaki ra kılami wendi. Seba roşanê Newrozi ameo Diyarbekır. Tıya de ki nêweş bi, xestexane de anjiyo bi. Ey Dılberê be Feqiya Teyran kılamê eyê tewr meşhurê.
Qeremusayan
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Aram Tigran
Cıwiyayışê ey
Tigran roca 6.8.2009 Atêna de riyê decê qelbi ra kewt xestexane, uca de qayto sıxlet ra 2 roci tepeya merd.Vastena xu na biye; Cenazay cı Diyarbekır de bidere we.Ama devlete Tırkiye neverdo ki cenaze biare Diyarbekir. Nü rüra, mordemane xu, cenazay cı Bruksel de darde we.
Qeremusayan
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Xızmete
Postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Passy-sur-Marne
Passy-sur-Marne dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Bonne, Haute-Savoie
Bonne, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Molaliler
Molaliler (be Tırki: Mollaaliler), wılayetê Tuncêliye de dewê da qezay Puluria.
Kronê Norweci
Kronê Norweci (Norwecki: norsk krone), pereyê Norweciyo resmiyo. 1 kron 100 øreyo. Kılmkerdışê kroni NOKo.
Yembali
Yembali, wılayetê Xarpêti de yew dewa qezay Kebaniya.
Mirza
Mirza (/ˈmɜːrzə/ or /mɪərˈzɑː/; ) rêçay cı Farskiyo û zey peynameyê gureniyeno.
Tarix de esilzade, prensê xanedani (hêganê Şah'i rê zi vaciyeno) û qumandananê gırdan rê zi na leqebe vanê.
Yembali
Resayış
Raya dewa Yembali esta û kerda asfalt.
Xızmete
Dewa Yembali de postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê na dewe esto.
İslam de policiniye
İslam de policiniye serbesta, illegal niya u hetta Homay İslami Allah u peyğamberê mısılmanan Mıhemmed policiniye tewşık kenê.
Eke şıma tersenê ke şıma heqê keynekê şımaê yetımi (keynekê yetımiê ke şıma zewecenê) raşt pay nêkenê, şıma cêniyanê bini ra yew, dı, hirê u çehar teney bıgêrê u be inan bızewecê, eke şıma newe ra tersenê ke şıma heqe cêniyanê xo raşt nêdanê, o taw be cariyanê xo qınhat bıkerê.(Sura Nisa/3)
Her çi ra raveri no zaf aseno ke policiniye heyatê Mıhemmedi de cayo gırd gırewto. Mıhemmed gorey çımeyan ra des ra zêde cêniyan ra zeweciyayo. Çı wext ke Mıhemmed be yew cêniye zeweciyayış waşto, vato ke Homa ayet ardo.
Eke mêrd cêniya xo ser cêniya newe gırewtene wazeno, gereke çıniyo ke cêniya xo ra ya zi eqrabayê xo ra izıne bıgêro, yanê mêrd pêro serbesto.
NGC 2364
NGC 2364, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
Hıquqê kılise
Hıquqê kılise (ya zi cı rê hıquqê kanoni zi vaciyeno), hıquq u qanunê ke pilê Xıristiyanan, dezgeh u organizsyonê Xıristiyanan vırazenê. Her mezhebê Xıristiyanan de hıquqê kılise vuriyeno.
Jean Echenoz
Jean Echenoz (b. 26 Kanun 1947) yew nuştekaro Fransızo. Ey serra 1999ıne de Xelata Gonkuri (be Fransızki: Prix Goncourt) gırewta.
Adalet Ağaoğlu
Adalet Ağaoğlu (b. Nallıhan, Ankara, 13 Tışrino Verên 1929, m. 14 Temuze 2020) yew nuştekara Tırka ke be eseranê xo be tewrê roman u hêkati şınasiyena. Ağaoğlu Edebiyatê Tırkiê seserra 20. de tewrê romani de tewr (en) nuştekaranê gırdan ra yewe vêniyena. A eserê xo be demanê Tırkiyaê cıyay u heyatê merdımanê enê demanê cıyayan geyray cı, nuştê. Teberê romananê xo de eseri zey hêkati, kay, xatıray u testi zi nuştê.
Heyato xısusi u zihniyeto edebi
Ae tarixê 13 Ekim 1929i de qezay wılaytê Anqara Nallıhani de maya xo ra biye. Piyê ey basmey (qumaşi) rotêne, namey cı Hafız Mıstefa Sumero. Keyey xo de çehar qıci (qeçeki, domani) esti biy u a zi qıca dıyına, keyna teynaya. Bıraê ay pêdıma Dr. Cazip Sumer (1925-1975), nuştekarê kay u kayker Güner Sümer (1936-1977) u merdımê gurey Ayhan Sumer (1930) ê. Ae mektebo verên temam kerd Nallıhan de. Dıma zi keyey xo banê xo kırışt Anqara u ae zi be keyey xo ame Anqara. Mektebo miyanên Lisa Keynekan de Anqara de temam kerde. Key ke ae lisa kerd temam, serra 1950 de kewt Universita Anqara, Fakultê Zıwan u Tarix-Coğrafya, lızgey Edebiyat u Zıwanê Fransızi u inca ra biye mezun. Key ke ae şiyêne lisa, alaqa ae be edebiyat u şıiri veciye miyan. Ney ra tepeya xo ante kışta nuştekariya kayi. Reyo verên rocnamey (qazete) Ulusi de kritikê edebiyati nuştê u başle kerdo edebiyat. Miyanê serranê 1948-1950 de Pêseroka (mecmuna) Kaynaki de şıirê xo kerdê vıla.
Miyanê serranê 1951-1970i de yewbini ra cıya wezifa gırewt TRT de. Key ke kewt Radyoyê Anqara, kayê cıyo verênê radyo 'Aşk Şarkısı' nuşt. Demê xoyê radyo de embazê aê ke kaykerê tiyatroy u direktori biy, be Kartal Tibet, Üner İlsever, Çetin Köroğlu, Nur Sabuncu tiyartoyo xısusiyo verên Meydan Sahnesi nao ro. Pêseroka Meydan Sahne zi veta. 1953 de şiye Paris, waşto ke tiyatro sero bıwano. 1953 de be Sevim Uzungören kayê tiyatroy Bir Piyes Yazalım nuşto, eno kay yew serre Anqara de gırewto sexne. 1954 de be mıhendis Halim Ağaoğlu zewaciya, heta romanê xoyo verên nuşto nuştekariya kayan kerda dewam.
Ağaoğluy, be merdımanê binan Dezgey Heqanê Merdıman nao ro serra 1986 de. Hama Temuz 2005 de inca ra abırriye, vata ke eno dızge ırqperest (rasist) u mıliyetperesto (nasyonalist) u kışta PKK politia xo keno.
Ae kewta kampaya ozır (bexş) waştışê Ermeniyan, ozır (bexş) waşt Ermeniyan ra. 2010 de zi demê Referandumê Qanunê Esasi de şiya yew panel. Panel de yew grube be namey Kolektifê Teleba (Musnekar, Talebe) haki eştê ae ser.
Suryaniy
Suryaniy (ܐܵܣܘܿܪܵܝܵܐ: A'suraya-Suraya), yew şaro ke İraq u tayê cayanê Tırkiya, Suriya be İrani de cıwiyeno. Suryani zıwanê Suryanki qısey kenê.
Fême
Fême (be Tırki: Kabayel, Fem) qezay Dêrsımi Pılemuriye de yew dewa nahiya Eşilia.
NGC 2025
NGC 2025, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Pardi
Pardi (be Tırki: Karayonca) wılayetê Tuncêliye de dewê da qezay Puluria.
.gu
.gu internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba Guami (DAY) nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Guami mocneno.
.kw
.kw internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Kuweyti nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Kuweyti mocneno.
NGC 6607
NGC 6607, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Gomê Quli
Gomê quli (be Tırki: Derebük ) dewê da qezay Cimına. Ena dew de eşira Balabani cıwiyena.
Qeredewranê Sampasay
Qeredewranê Sampasay (be Tırki: Şampaşakaraderbendi) qezay Dêrsımi Pılemuriye de yew dewa nahiya Usdamia.
İslamizasyon
İslamizasyon ya zi Muhammedizasyon (Erebki de: أسلمة aslamah) oyo ke şar u mıletê ke mısılman niyê, inan mısılmankerdışo. Yew zi sistemo ke İslami niyo, ey zi mısılmankerdışo ke ornagê xo Pakıstan de vêniyao. Çı wext ke Mıhemmed dinê İslami vıraşto, be raya cihadi ra İslamizasyon veciyo u dıma ey Arabizasyon ameo. İslamizasyon domê Zia-ul-Haqi de Pakıstan de xo mocno, domê Xumeydi de İran de xo mocno, domê Talibani de Efğanıstan de u Malêzya de xo mocno.
İslamizasyon oyo ke asimilasyono, asimilasyono kulturelo. Erebi be dinê İslami erd u kulturê ke Erebi niyê, inan pêro asimile kerdê.
NGC 3883
NGC 3883, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Hirêkınari
Hirêkınari yew poligono ke hirê kınarê cı estê, oyo. Hirêkınar asayışê do geometrik, zey yew koni aseno. Kınarê yew hirêkınari be namanê A, B u C name benê. Açiyê her hirê kınaranê zerrey 180°o u heto bin ra açiyê her hirê kınaranê teberi zi 360°O.
Zazakipediya:Roşanê Eşuri
ŞÌN U ROCEY DIWÊS ÌMAMAN U VIRAŞTENA EŞURÌ
Bahdê roşandê Qürbani vist roj tepeya rocey dıwês Ìmaman dest pey keno (Menga kı tey roce yeno tepıştenı a mengı (aşmi) rê vanê menga Meharemi). Nê dıwês Ìmamê kı kerbeladı bı Hüseyniya piya ameyê qetılkerdenı, Qandê inan Elewi dıwês roci roce tepşenê. Qandê her imami rocê. Vist rojı roşandê Qürbani sera ravêrdı tepya rocey dıwês imaman dest pey keno. Semedê nê roci qandê ilan kerdenda şindê dıwês imamana. Şarê Elewiyan vist roc bahdê roşandê Qürbani, dıwês roci şin ilan keno u dıwês roci şin tepşeno. Şıma zanê Lacê Eli Hüseyin, Dıwês imami u bı tayfada ciya Kerbeladı veyşan teyşan verdeyênê u ê germdê amnani bındı, çoldê Kerbeladı yenê kıştenı. Qandê coy, qandê na mesela Elewi dıwês roci roce tepşenê. Dıwês roci roce tepışt tepeya, roca hirêsi Qürbani cıkenê u goştê cı kenê vılla, şami vırazenê u danê werdenı. Rocda dıwêsi ra tepya şin werzeno u dest bı xeyr xeyrati beno. Rocda hirêsi ra xeyr u xeyrat u vıraştena ”Eşuri” dest pey kena. Na vıraştena Eşuri u no xeyr u xeyrat hıma hıma hefteyê rameno. Dı ê hefti miyan dı roca çarşemê şar yeno pêser, pêya Eşure u werd weno. Şarê kışta ma, (Kesê kı Elewi niyê) dewıji roca kı eşure yeno vıraştenı u werdenı, a rocı camêrd u xortê ma pırêno xaşêlıno sıpeyo kı pemera vıraziyayo ey danê xora, kılawê wertey cı sur nanê xo sere u xeza siya çorşmedê a kılawıra berdena, qor qori sero gırêdanê. Cıni ma zi pancey suri, yan zi panceyê kı divılê suri tey estê inan kenê xo pay, çitê sur yan zi siyay ancenê xo sere u bı no hesaba xo duzanı danê. Yanê dıwês roci şin tepışt tepeya, roca hirêsi dest bı şênayey kenê. Her keye gorey qüwetê xo xeyrat keno u qandê şehidandê kerbela qürbani cıkeno. Tabi her keye nêşeno qürban cıkero. Labırê sera heştayê cı eşure vırazenê u kenê vılla.
Dı ma miyan dı, şardê ma yê Zaza-Dımıliyandê Sêwregı, Çermugı u Alduşi miyan dı ”Eşure” bı no hesaba vırazêno u yeno vılla kerdenı.
Vanê Eşure en kemi hewt teaman ra, hewt nimetan ra vıraziyo u hewf kesan ra vılla bo. Yanê vanê en kemi hewt nimeti vıraştena Eşuri dı bıbê u hewt kes cı ra tam kero, buro. Eşure dı babetan dı yeno vıraştenı.
a) Teamê kı, nimetê kı kenê vıra’tena eşuri dı kar biyarê inan veri jew bı jew awda honıkı dı şıwenê, bahdo ca bı ca xaşeynenê, çiyo kı purê cı esto, purê ê çi sera benê u bahdo hemını soqiyan yan zi zewbi cayan dı küwenê, bahdo hemını kenê têmiyan u gıreynenê, bahdo şeker, rıb, werdi pastêxi, yan zi kesman, hıngımên u herwına çiyo şirane kenê miyn, gıreyê dı gırey danê pıro, gıreynenê u ronanê. Tay ay germ germ wenê, tay zi kenê honık u wenê.
b) Teamê kı do dekerê vıraştenda Eşuri miyan, inan veri weş weçinenê u kenê hadre. Kamci teamê kı berey peyşenê inan veri kenê lêni miyan u gıreynenê, ê hebê bi nermi u amey tawdê xo tepeya, jew bı jew ê kı berey peyşenê inan sıreyêna kenê miyan u gıreynenê u anê tawdê peyşayenı. Bı no hesaba jew bı jew dekenê u peyşnenê. Heme teami têtewr peyşnay tepeya, en bahdo şeker, rıb, hıngımên, werdi kesman yan zi pastêxi u çiyo zey inan dekenê, gıreyê dı gırey danê gırênayenı u ronanê. Taydê cı germ germ dekenê u wenê, taydê cı zi kenê honık u wenê.
Mı cor dı zi va, Eşureyo kı vıra’to vanê hewt kesana bıdo werdenı kı xeyrê cı ravêro. Çiyo kı ez E’ure u vıra’tenda Eşuri ser zana noyo. Vanê nay zi biyara şıma viri. Şarê ma yê Zazayanê kışta Sêwregı, Çermugı u Alduşi Eşure vıraştê. Labırê Elewi nêbi. O kültür cırê koti ra ameyo ez nêzana.
Thamê Eşura
Çiyo kı, team yan zi nimetê kı vıraştena EŞURÌ dı kar anê, inan ra taydê cı nêyê:
Dendık yan zi kankılê Gozan Dendıkê vaman Dendıkê veteyê Maşelay (Vıllıka verroji) Dendıkê veteyê küwan Fındıxi Fıstıqi Say bındê erdi Encilê (ıncilê) wışki Tuy wışki Xürmey Rentuy wışki Qaxê mıroyan Qaxê sayan Çirê mışmışan Eskızi (Eskızê bêdendık) Nıhey (nıhey xaşênayey u purkerdey) Nebi (mısri xaşênaye u purkerde) Fasuley xaşênayeyê purkerdey Xeleyo dan (Gırênaye u purkerde) Dendıkê henaranê şirıni Werdi pastêxi Werdi kesman Rıb Hıngımên Şeker U jewbi çi.
Plymouth
Plymouth  yew sûka dewleta Qraliya Yewbiyayiya.
Wikipediya Çinki
Wikipediya Çinki yew versiyonê wikipediyayo Çinkiyo. September, 2023 ra tepiya meqaleyi tede estê. Heta nıka reyi vurnayışi tede biyê. Wikipediyaya Çinki de sıfte kerd.
.lk
.lk internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Sri Lanka nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Sri Lanka mocneno.
Kertax
Kertax (be Tırki: Geyikli ) dewê da qezaya Cimına.
Daniel Radcliffe
Daniel Jacob Radcliffe (23 Temuz 1989, Londra) yew kaykero İngılızo. Serra 1989ıne de sûka Londra de ameyo riyê dınya. Seriyê Haryy Potter de be rolê cı Harry Potter (karakter) zaf biyo namdare. Heta serra 2001ıne ra 2011 heqa de Harry Potter 7 film de kay kerdo. Daniel Radcliffe lacê Alan Radcliffe u Marcia Greshamo. Maya cı zi kaykera u filmê The Inspector Lynley Mysteries, Walk Away u I Stumble de rol gırewta. Maya cı Cıhudo. Piyê cı İrlandıc u Xıristiyano. Daniel Radcliffe raveri serra 1999ıne de filmê David Copperfield de kay kerdo u eno film BBC de çap kerdo.
Lizbono Gırd
Lizbono Gırd (be Portekizki: Grande Lisboa) yew mıntıqa de Lizbono.Cayê xo rocawanê Portekizo.Erdê xo 1.381 km²o,nıfusê xo 2,003,580,sıxletina nıfusi serê 1,455 km²o.Paytextê Portekiz Lizboni u Royê Tajos mıntıqa Lizbono Gırd de estê.
.cbre
..cbre, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
NGC 5000
NGC 5000, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf bio.
La Liga
La Liga ya zi Primera Division, yew ligê futboliê İspanyayo ke tewr sewiyaya berze dero. Sponsorê bıngeyê ligi kufletê qralyetio.
Ahmet Şükrü Kulualp
Ahmet Şükrü Kulualp (b.: 1885, Paşavank, Pêrtage – m.: 13 Tışrino Peyên 1938), yew rencber u siyasetkarê Tırkiya biyo. Namey piyê xo İsmailo. Namey maya xo Haticeya. Ezay encumenê wılayeti u mebusê Dêrsımi (1923 - 1927) biyo.
NGC 258
NGC 258, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê Andromeda miyan de ca gêno. 22 Kanun 1848 de terefê William Parsonsi ra keşıf biyo.
Danso kılm
Danso kılm (short dance) ancênayışanê dansê cemedi de yew lızgeyo. Federasyonê İnternasyonaliyê Patenê Cemedi Peten sezonê patenê cemedê artistiki 2010–2011 de danso kılm vıraşto, danso kılm vêrdo ra herunda dansê oricinali. Dansê cemedi zi zey disiplinê patenê cemedê artistikiyê bini (dı merdımi, cêniye, camêrd) dı lızgeyan ra kemniyayo.
Baba (fîlm)
Senaryoyê fîlmî kitabê şaîr û nuştoxo kurd Roşan Lezgînî “Binê Dara Valêre de” hîkayeya nameyê xo “Baba” ra gêrîyayo û bi eynî nameyî bîyo fîlm. Fîlm de psîkolojîyê yew domana (tuta) ke babîyê aye cînayetêkê kerdoxê xo meçhûl de kişîyayo û dadîya aye seba ke psîkolojîyê domana xo bipawo, kiştişê babî senî aye ra nimnena, nîşan dano. Domana ke babîyê aye kişîyayo, dadîya xo ra persena vana “Babê mi key yeno?” Fîlm bi na perse dest pêbeno û dramê domana ke sêwî menda û cinîya ke vîya menda qal keno.
NGC 540
NGC 540, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 1886 de terefê Francis Preserved Leavenworthi ra keşıf biyo.
Mehmud Nêşite
Mehmud Nêşite (b. 1945, Dik) yew nuştekaro Zaza o.
Ciwîyayiş û xebatê ey
Mehmud Nêşite 1945 de Dik de ameyo dinya. 1963 de dest bi malimîye kerde. 1994 de malimîye ra birrîyayo a. 1968 de dekewto mîyanê îdareyê şubeyê TÖSî (Senadîkaya Malimanê Tirkîya) yê Silîvan. A game Rojen Barnas serekê şubeyê sendiqa yê Silîvan bîyo. 1974 de Silîvan de şubeyê TÖB-DERî (Komela Yewîya Malimanê Tirkîya) awan kerd. Çar-panc serrî serdarîya TÖB-DERî kerde. 1980 de surgunê Çorumî bi. Uca wezifa malimîye ra ame eştiş la dima reyna ageyra gureyê xo ser û dest bi wazîfe kerd. Çorum ra şi Dortyolê Hatay. Ey û çend embazanê xo uca şubeyê EĞİT-SENî (Sendîkaya Kedkaranê Perwerdeyî) rona. Çar-panc serrî Dortyol de serdarîya şubeyê na sendiqa kerde. 1994 de malimîye ra birrîyayo a. Abirrîyayişê xo ra pey Dortyol de têpîzede new serrî serdarîya şubeyê HADEP (Partîya Demokrasîya Şarî) û DEHAP (Partîya Demokratîke yê Şarî) kerde.
Jean-Jacques Schuhl
Jean-Jacques Schuhl (b. 9 Tişrino Verên 1941) yew nuştekaro Fransızo. Ey serra 2000ıne de Xelata Gonkuri (be Fransızki: Prix Goncourt) gırewta.
Tilage
Tilage (be Tırki: Yoğunçam), wılayetê Tuncêliye de dewê da qezay Puluria.
Google calendar
Google calendar, mecraya interneti de yew şırketê Googleyo.
NGC 6608
NGC 6608, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Portsmouth
Portsmouth yew sûka dewleta Qraliya Yewbiyayiya.
Zıwanê İraniyê rocakewtene
Zıwanê İraniyê rocakewtene, yew lızgey zıwananê İraniyo.
Brandon Hardesty
Brandon Allan Hardesty (b. 13 Nisane 1987, Baltimore, Maryland, DAY) aktor û merdımo namdaro ke şowê Amerikayê têlevizyoni de program vırazeno û medyay sosyale de ca gêno.
Charles Manson
Charles Milles Maddox (b. 12 Tışrino Peyên 1934, Cincinnati, Ohio, DAY - m. 19 Tışrino Peyên 2017) yew merdımo qetilo. Heyatê xo tırtene ra qezenc kerdo. Maya cı kewta hepıs, ey zi eroin roto. Kewto hepıs, hepıs de embazê qawışa xo cı rê istısmaro cınsi kerdo. Uca ra veto, berdo keyey ıslahi (ıslahxane). Hepıs ra veciyayış de embazanê xo ra piya pezevengiye kerda. Dıma xeylê merdımi kışti. Nêzdiyê 35 merdımi qetl kerdi.
Qırdım
Qırdım (be Tırki: Kırdım) wılayetê Dêrsımi de, qezay Pılemuriye de yew dewa nahiya Usdamiya.
NGC 2050
NGC 2050, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Wikipediya Malayki
Wikipediya Malayki yew versiyonê wikipediyayo Malaykiyo. September, 2023 ra tepiya meqaleyi tede estê. Heta nıka reyi vurnayışi tede biyê. Wikipediyaya Malayki de sıfte kerd.
Hewa
Hewa, kombiyayışê gazanê atmosferi rê vaciyeno. Hewao zıwa normal de dı gazan ra yeno meydan. Ninan ra miqtarê azoti teqriben % 78, ê oksiceni zi teqriben % 21o. Hewa miyan de hewna gazê bini zi estê ke, nê argon % 0,9 u karbondiyoksidê % 0,04. Anciya rêça gazê hidroceni û ê binan zi esta. Normal de tham u rengê hewayi çıniyo. Oksiceno ke hewa de ro, seba weşmendene u weşiyeramıtena cındeyan muhimo. Cındeyi hewa tenefus kenê. Royeki zi karbondiyoksid gênê zerrey xo u oksicen danê teber. Nê hali rê zi fotosentez vaciyeno.
Radık
Radık (be Tırki: Çadırtepe ) dewê da qezay Cimına.
Giovanni Boccaccio
Giovanni Boccaccio (b. Certaldo, 13 Heziran 1313 - m. Certaldo, 14 Kanun 1375 yew nuştekar u şairo İtalyano. Giovanni Boccaccio nuştekarê Decameronio.
Forveto kılm
Forveto kılm basketbol de kaykero ke bınê pota de u dormeyê xetê amarê hirêy de, kaykeranê derg u kılmi rê desteg keno, gereke beno se şeno gardo şutur bo u forveto derg zi bo (zey: Hidayet Türkoğlu, Bootsy Thornton, Lamar Odom, Ron Artest) wayirê şenayışê şut u ribaundiyo cı rê vaciyeno. Forveto kılm defansoro, caygehê xo şevekneno/paweno. Dergiya inan, forvetanê dergan ra gore kılmeka. Dınya miyan de forvetê kılmekiyê namdari: LeBron James, Carmelo Anthony, Kevin Durant, Paul Pierce u Scottie Pippeno.
Tetu
Tetu (be Tırki: Tatuşağı), wılayetê Tuncêliye de dewê da qezay Puluria.
Sheffield
Sheffield  yew sûka dewleta Qraliya Yewbiyayiya.
.rs
.rs internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Sırbıstani nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Sırbıstani mocneno.
Jean-Christophe Rufin
Jean-Christophe Rufin (b. 28 Hezirane 1952) yew nuştekaro Fransızo. Ey serra 2001ıne de Xelata Gonkuri (be Fransızki: Prix Goncourt) gırewta.
Alişar
Alişar, wılayetê Semsûri de yew dewa Bêsniya.
.ag
.ag internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Antigua û Barbuda nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê "Antigua û Barbuda" mocneno.
NGC 3884
NGC 3884, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
.chrysler
..chrysler, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê bırriyayo a.
Lua
LUA — yew programê zıwanê kodanê akerdeyano çımeyıno. Serra 1993yıne de Roberto Ierusalimschy, Luiz Henrique de Figueiredo û Waldemar Celes no program vıraşto.
Operatorê dewri
Luada 4 dövr operatoru var. While, Repeat, for, generik for.
Tekrar
until dən sonra verilmiş şərt(condition) true olana qədər dövr davam edir.
Seba
dövr 5 dəfə icra olunur və hər dəfə 1-dən 5-ə qədər rəqəmlər ekrana verilir.
Funksiyoni
Neticeyê cori
Herbê Iraqi
Herbê Iraqi serra 2003ıne de bi. Serra 2003ıne de Dewletê Yewbîyayeyî yê Amerîka, Qraliya Yewbiyayiye u tayê dewletanê binan eşt Iraqi ser.
Amerika iddia kerd ke Iraq de Çhekê Kimyewiy estê u Iraq İsraili tehdid keno. Na iddia heta ewro isbat nêbiya, hema DAY ê hona Iraqi işğal kenê. No herb de 1 milyon ra zêde merdum kışiyay.
Zıwanê Munda
Lista zıwananê Munda:
NGC 259
NGC 259, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 13 Kanun 1786 de terefê Wilhelm Herscheli ra keşıf biyo.
.an
.an internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Antilanê Holanda nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê "Antilanê Holanda" mocneno.
NGC 2075
NGC 2075, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Aşağıçöplü
Aşağıçöplü, wılayetê Semsûri de yew dewa Bêsniya.
NGC 541
NGC 541, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 30 Tışrino Verên 1864 de terefê Heinrich Louis d&i ra keşıf biyo.
Wikipediya Limburgki
Wikipediya Limburgki yew versiyonê wikipediyayo Limburgkiyo. September, 2023 ra tepiya meqaleyi tede estê. Heta nıka reyi vurnayışi tede biyê. Wikipediya Limburgki de sıfte kerd.
Stefán Karl Stefánsson
Stefán Karl Stefánsson (b. 10 Temuz 1975, Hafnarfjörður, İslanda) aktor u deyrvaco İslandaıco.
NGC 6609
NGC 6609, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Menneville (Aisne)
Menneville (Aisne) dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Alfabey Kırilki
Alfabey Kırilki yew alfabeyo xosero ke Zıwanê Slawki be nê alfabe ra nusiyenê. Alfabey Kırilki de 33 (hirıs û hirê) herfi estê.
Xalpınar
Xalpınar (be Tırki: Halitpınar), wılayetê Tuncêliye de dewê da qezay Puluria. Muxtarê dewe mabeynê serra 1994ıne de Süleyman Toprak bi.
Leicester
Leicester  yew sûka dewleta Qraliya Yewbiyayiya.
.as
.as internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Samoaya Amerikane nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê "Samoaya Amerikane" mocneno.
NGC 3885
NGC 3885, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Bonneville, Haute-Savoie
Bonneville, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Mark Zuckerberg
Mark Elliot Zuckerberg (b. 14 Gulane 1984, New York), ronayoğ u CEO-yê Facebookio.
Zuckerberg, 14 Gulane 1984 de sûka White Plains (New York) de maya xo ra biyo. Serra 2004ıne de, be embazanê xoyê universıtey ra keyepela torra sosyale Facebook naya ro. Dınya de zey "dewlemendo tewr gênc" nas beno. Serra 2011ıne de wayirê 24 milyar dolar serweti bi.
Serra 2010ıne de hetê pêseroka TIME ra zey "merdumê serre" amey bi weçinayış.
Kerim Xan
Mıhemmed Kerim Xan Zend (Kurdkî: کەریم خانی زەند) yew zi Latinizasyonê cı Mohemmed kerîm xanê zend zi şınasiyeno, oyo ke vıraştoğê Xanedanê Zendio, serranê 1751ıne u 1779ıne miyan de hukım kerdo. O teberê Xorasani de, pêro erdê İrani ser de hukım ramıto.
Keye u heyatê cı
Kerim Xan be eşira Zendi ra gıreydao, Zend oyo ke şarê Lek yan zi Kurd rao. Kerim Xan serra 1779ıne de suka Şirazi de merdo.
Barbados
Barbados dewletê da qıtay Amerikayo. Cayê xo rocakewtena qıtay Amerikay Zımey dero. Dormey ra adey Trinidad u Tobago u Okyanuso Atlantik estê. Paytextê Barbadosi sûka Bridgetowniyo. Nıfusê xo 279,000o. Zıwanê xoyo resmi İngılızkiyo. Sistemê idarey monarşiya u Barbados gırêdaiyê Qraliya Yewbiyayiyeyo.
Peteriç
Peteriç (be Tırki: Bayırbağ ) wılayetê Erzıngani de yew dewê da qezay Cimıneya. Pıtarız ya zi Pıtarıc vaciyeno, dıma inan dün u zıwan vırna bı. Dewe veri 50 ermeni, 80 Tırk, 20 Kırdasi cıwiyay bi, dêwê miyna de Kıliseya Aziz Sarkisi bi, fına dêwê tebera Manastıra Surp Nikoğayosi bi
.aw
.aw internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Aruba nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê "Aruba" mocneno.
İmperatoriya İnka
İmperatoriya İnka (ya zi Sivilizasyonê İnka) verocê Amerika de, rocawanê mıntıqaya Koyê Andi de dormey sûka Cuzco de Manco Capaci seserra 11ine de Qraliyetê Cuzco vıraşta. 1438 de Pachacuteciya piya herra xo kerdê hera. Pachacuteci İmperatoriya inka vıraştê. Namey cıyo bin zi Tawantinsuyuyo.
Serra 1532yıne de Huascaru Atahualpa miyan de lec veciyo. No fırset İspanyol amiral Francisco Pizarroy rê beno mahne. Ey mıntıqeyê İnkayan talan kerdê. Serra 1572yıne de Vilcabamba İnkayan heme ispanyoli kıştê.
Yaziören
Yaziören (be Tırki: Yazıören ya zi Velolar), yew dewa Puluriya.
.citadel
..citadel, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Sanıka Diksılêmani
Beno, nêbeno… qulê Heqi dina de jü nêbeno. Taê theyrê Heqi ki jê qulê Heqi benê. Rozê Sultan Sılêman derd u khulê qomê xo dıma cêreno ke cı rê çare bıvêno. Roz u asmi vêrenê ra, Sultan Sılêman riyê çêyi nêvêneno. Cêniye rê beno qurdesan, xo nana ’ro neweşiye.
Se kero, se mekero, teknena sona lewê Pire, vana: - Sultan Sılêman derd u khulunê her keşi rê çare vêneno, hama gos mı ra nêkuno, riyê mı de nianêdano. Ez se bıkeri ke ey biyari howa xo ser? Pire aqıl dana cı, „nia, nia bıke“ vana.
A ki vatena Pire ana ser, rozê pesewe ra urzena ra, nuno husko çhikonek kena phıstınê xo, huşki ra kuna cıle, mêrdê xo pina.
Axıri Sultan Sılêman vejino yeno çê. Yeno ke, cêniya xo hawa cıle dera. Pers keno: - Sultana mı, to rê se biyo?
Cêniye vana: - Ez nêwesu, parşuyê mı şikiyê, nêşikin ke raurji karê çêyi bıkeri. Xo ke cıle de nat-bota dêm dana, beno ve qırçe-qırça parşiyunê cênıke, parşi habire qırçenê. Sultan Sılêman nêsono ser ke, nuno husko phıstınê cênıke de şikino. O ve xo ki cêniya xo ra zaf has keno, hama se bıkero waxtê xo çino.
Cêniya xo na hal de ke vêneno, kuno qısawete. Sono dermani dıma cêreno, se ke keno, cênıke wes nêbena. Her roz vana, „parşiya mına şikitaiye“ zovina thawa nêvana.
Teseliya Sultan Sılêmani ke kuna, cı ra pers keno, vano: - Dezê torê çı ke dermano mı ra vaze, ez şêri dos keri biyari, heni bo ke to wes keri.“
Cêniye ki xo ra na perşi sero nurnena. Desınde vana; „Tı ke purtê theyr u thuru ra qatê cıle mı rê bıvırazê, beno ke o waxt parşiyê mı wes bê. Dezê mı rê zovina çare çino. Sultan Sılêman sare xo verde nano ro, kuno ğeyalê wastena cêniya xo.
Peyniye de telal dano pırodaene: - Çıxaşi theyr u thur ke esto, verê saraya Sultan Sılêmani de bêro pêser. Sultane nêwesa, purtê theyru ra qatê cıle cı rê dermano!
Veng gıneno ’ro her ca, theyr-thur pêro heşino pê, verê saraya Sultan Sılêmani de yeno pêser. Sultan Sılêman yeno pêro theyr-thuri moreno, niadano ke pêro theyri amê, hama ju tey çino. „Kamci amo, kamci nêamo?“ Dos kenê ke, Diksılêman nêamo. Sultan Sılêman wazeno ke Diksılêman ki bêro. Xeverê cı rê rusneno, hama Diksılêman a roze nino. Theyrê bini ki bê dey raji nêbenê ke purtê xo bıdê, vanê „hata ke Diksılêman nêame ma purt-murt nêdame“.
Rozê, dı roji ke Diksılêmani sero vındenê, Goyine vana: - Ez gereke şêri, nıka çhuçıkê mı halêne de geste merdê!
Kes gos pıra nêkuno, hama a boyna dekernena, qe arê cı nêdana boyna wanena. Sultan Sılêman qayit keno ke, Goyine rê rehetiye çina, habire wanena; ano Goyine purt keno, keno sılto sur, rusneno halêni.
Roza hirêyıne Diksılêman vejino gırka-gırka yeno. Sultan Sılêman qarino, vano: - Tı çıra xo nia gıran cêna? Fırna to çaê honde biya berze, ma tede nêkena? Hondaê theyr-tur amê ita rê, çımê xo raa to dero…
Diksılêman vano: - Ya Hezreti Sılêman, tı pila, zoneme, tı ke çık bıwazê, yeno hurêndi. Her çi bınê emrê to dero. Hama raştiye ke persena, nafa canê mı nêwast ke ez bêri. Tı ki zonena ke, her çi ve hayê xo. Na dina sero isan eve aqıl u sıtara xo, heywan eve çermê xo, theyr-thur ki eve perr u purtê xo weşino/cüyino. To çaê eve vatena cêniya xo ra ma theyr-thuri purt kena ke? Zımuston serd u puk de, amnon germo kelaz de ma bêperr u bêpurt se bıkerime? Jü roze de hazar theyr yeno dina, hazar u jü theyr ki mıreno.
Sultan Sılêman vano: - Yanê, tı vana se hazar theyr yeno dina, se hazar u jü theyr ki mıreno, ya? - Heya, o jü theyro feqır ki wastena cêniya to ra mıreno. Coka mı honde gıranêni kerde, herey amune. Heqaniye ke persena, ez nêwazen purtê xo bıdine.
Dustê na qesê Diksılemani de Sultan Sılêmani vengê xo nêvet, tenê ğeyal ra têpia va[t] ke: - Heni aseno ke, tı theyrıko de zaf baqıla. Serva na qesa to, ez doçhıko de zernên dan to, so dina u dare ra bıfeteliye u koti ke wazena şikina şêrê uza weşiya xo serbest bıramê.
Diksılêman cêreno ra, Sultan Sılêmani ra vano: - Nê, ez doçhıko zernên nêwazen. Çı ke, ez ke doçhıko zernên ra bıfeteliyi, isan kuno ’ra mı dıme, wazeno mı bıkiso ke doçhıko zernên mı ra bıcêro. Eve na tore, peyê mı de az uzê mı nêverdano…
Sultan Sılêman na qesey sero ke tenê fıkırino, vano: - Eke henio no doçhıkê to purtê to ra bo, her ca to rê cenet u omrê to zaf derg bo! Peyniye de Sultan Sılêman theyr-thuri pêro serbest verdano. Theyr-thur pêro sayiya Diksılêmani de purtbiyene ra xeleşino ra, hama teyna theyra Goyine sıltık manena. A roze ra nat, çımê keşi era Goyine nêgıneno.
Vanê ke; kam ke Goyine diye, mıreno. Goyine a lerzekerdena xo ver, heni sılt u ruta. Usar ke ame, dar u ber ke bi khewe, merx u kınkor ke jêdiya, vengê Goyine hona vejino.
Oncia vanê ke; Goyine sıltbiyena xora nê, a merdena isani u asayışê xo ra ar kena. Coka her daym kuna qurnıkê dari, kuna bınê merx u kınkori hona dest kena cı wanena.
Ma oncia ki bêrime hal-mezalê cêniya Sultan Sılêmani. Hala niadime, aye rê sebiyo. Heya, peyniye de jürê cêniya Sultan Sılêmani vejiyo werte.
Vanê; Sultan Sılêman eve purtê Goyine amo çê, cêniya xo hona cıle de biya. Biyo ve guçıkê orğane ro ke, cêniya xo cıle ra vezo. Diyo ke cêniya xo bınê cıle de rut u rupala. O purtê Goyineo ke dest de biyo, gureto esto saqunê cêniya xo ser ke, ayvê daye eve na tuk bıtêmno. Oncia vanê ke; muyê ke bınê çeng u wertê saqunê isani de vejinê, uza ra mendê.
Aşağısöğütlü
Aşağısöğütlü, wılayetê Semsûri de yew dewa Bêsniya.
Sehabe
Sehabe yew terimê İslamiyo. Sıxletê çekuye Eshabo (be Erebki: الصحابة ). Merdumo ke Mıhemmed diyo, vênayo, ey de qısey kerdo, ey de embaziye kerda û ey rê biatkerdoğan rê vanê sehabe. İslam de nê kesan rê Eshâb-ı Kirâm zi vanê.
Glasgow
Glasgow, dewleta Qraliya Yewbiyayiye miyan de yew sûka İskoçyaya.
Arnawudki
Arnawudki (be Arnawudki: gjuha shqipe), yew zıwano ke aidê gruba Arnawudkiyo. Arnawudki Arnawudiye u Kosova de zıwano resmiyo. Dınya de texminen 6-7 milyon merdumi Arnawudki qısey kenê.
Pascal Quignard
Pascal Quignard (b. 23 Nisan 1948) yew nuştekaro Fransızo. Ey serra 2002ıne de Xelata Gonkuri (be Fransızki: Prix Goncourt) gırewta.
.bm
.bm, internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Bermuda nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Bermuda mocneno.
Wikipediya Boşnaqki
Wikipediya Boşnaqki yew versiyonê wikipediyayo Boşnaqkiyo. September, 2023 ra tepiya meqaleyi tede estê. Heta nıka reyi vurnayışi tede biyê. Wikipediyaya Boşnaqki de sıfte kerd.
Yoncali
Yoncali (be Tırki: Yoncalı, be Ermenki: Ortinik) yew dewa Puluria.
Başlı
Başlı, wılayetê Semsûri de yew dewa Bêsniya.
Zazakipediya:Veyvey Bılxülan
Bahdê hewadayenda cıwênan u zerekerdenda teneyan, şarê ma dest bı gırênayenda veyvedê Bılxülan kenê. Bılxül kamci xeleyo en rındo, bıqüwetıno, nanın ey ra vırazêno. Teney kamcin erdi nanıno bıqüweto, ey qandê Bılxüri hewadanê u bılxürê xo ey ra vırazenê. Qandê gırênayenda Bılxülan verêcoy hefteyê hadreyey u hazıreya cı yena kerdenı. Qandê lênandê Bılxür gırênayenı adılganê gırdi u hebê xori yenê vıraştenı, qandê adır tey wekerdenı. Qandê wekerdenda ê adıri çar u koli yenê ardenı u rokerdenı. Qandê sero rakerdenda Bılxürdê gırênayi, meydanê do duzo hera dı cıli yenê rakerdenı. Qandê şıtenda xeledê Bılxüri teşti yenê hadrekerdenı.
Qandê rêjkerdenda awda cı perzunê têlınê sapıni, serad u pırojıni yenê temin kerdenı. Cıni u keyney, xeleyo kı qandê gırênayenı do hadrebo, ê xeli iniyan sero teşten miyan dı şüwenê, awa cı rıjnenê, rêjkenê, ê xeleyê şıti kenê çıwalan miyan, camêrd u xorti ê çıwalan erzenê xo miyane, xo doşi u kırêşenê, gênê u anê vıradanê ê lênandê baqırênanê Bılxür gırênayenı. Tay camêrd u xorti zi adırê bındê ê lênan wekenê u awa pakı verdanê ê xeli ser. Ê lênanê Bılxür gırênayenı nimera Xele kenê pırr, nimeyê bini zi awı vıradanê ser. Şıma zanê wexto kı xele gırêneyêno a awı anceno, tey maseno u ê nimeyê bini keno pırr. Eger nime ra veng nêmano, xeleyo kı gırêneyêno u maseno ê lênan ser ra rıjyêno erd. Qandê coy vanê birê eyar kerdenı. Tabi ney rê zi tecrübe u veri gırênayenı lazım a kı, bızanê çend awı weno, çend maseno u çend ca gêno, keno pırr. Bılxür ard verda ê lênandê baqırênanê gırdan miyan tepey a, adırê bındê ê lênan tay-tay wekenê. O xele dı ê lênan miyan dı bı kêfdê xo ya yeno gırênayenı. Wexto kı kewno gırey u gırêneyêno,kıştê ra jew bı textêna lêni têvdano kı bın nêtepşo, kıştê ra zey qümıla çorşmey ê lênan merdımi pêpeya-pêpeya şınê u yenê, kıştê ra zi xorti govendı gırêdanê u xo rê kay kay kenê. Kışta binı ra zi qeçekê werdi vera pê danê u xo rê kaykenê. Dewıjê şardê ma, heme piya Bılxüranê xo gırênenê u kêfanê xo kenê. Lulivani luli, Sazvani saz, Erbanevani erbana, eger dı a dewı dı aşıqê a dewı estê se ê zi nıqara u zırnanê xo gênê u yenê meydandê Bılxür gırênayenı, ju ju fın mabêndı cınenê u kêfê ê şari kenê weş. Ê zi o kı şeno u cı dest ra yeno kewno govendı u kermanê xo rıjneno. Qeçê werdiyê mabêndê panc u dıwês seran dı, xo rê zewbi kay kaykenê, vera pê danê, pê fetılnenê u çorşmey ra remenê. Ju-ju fını zi yarmetey danê may u piyandê xo u geyrenê inan destan vera.
Xele gırêneya tepey a ê lênan miyan ra bı kondêzandê perzunınanê sapınênana yeno vetenı, rêjkerdenı u bı pırojın u seradana kırêşêno ê cılandê rakerdan ser. Wextê vetenı dı tay awa cı rêjkenê, tay kırêşenê cılan ser u taydê cı zi ey ê cılan sero kenê vılla u rakenê. Bı no hesaba Bılxür yeno gırênayenı u cılan sero yeno rakerdenı. Rojê o Bılxür ê cılan sero tiji vera beno wışk.
Wexto kı soqi küwenê pê feki ra dêran gênê u dêri kenê. Jew vano ê bini zi ey dımı ey fekra gênê u vanê.
Küwatena soqiyan qedinê tepey a, no fın ey dı makinandê Bılxür tahnayenı dı yan zi dıstaran miyan dı tahnenê. Wexto kı dıstari tahnenê zi hirê merdımi dıstari kışta roşenê. Dıdiyê cı dıstari çerx kenê u tahnenê, ju yan zi jewdê cı zi nano feka. Yanê lep bı lep ê xeleyê gırênayi gêno u a qülda dıstari ra vıradano fekdê dıstari. Heme xeleyo gırênaye tahna tepey a, ey bı rovıtena kenê hirê qısımi. O kı hebê gırd tahneyayo ey qandê Bılxüri, o kı hebê ey werdiyêri tahneyayo, qandê qimi u o kı en werdiyo zi qandê küfte degrotenı weçinenê. Bı no hesaba kenê hirê beşi. Tabi wexto kı ney cê ra abırnenê, bı pırojın u elegana u bı ê hecatana rovıtena pê ra ca kenê. Wexto kı rovêrenê o kı şıno bın beno qısımê, o kı sero maneno beno qısımê.