cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Panc Keyey
Vêrde
Rıçıkê Panc Keyeyan banliyoyê sûka New Yorki de terefê gangsterê Sicilyayıcan ra yeno. Tewr verên, inan amnanê serra 1931ıne de terefê gangstero ke İtalyano Salvatore Maranzo ra, mergê Joe Massarie ra tepeya organize biyê. Maranzo, dıma zi mafyaya xo de yew hiyerarşiye vıraşta u na hiyerarşiye de leteyê Underboss (patrono cêrên), Consigliere (polo raşt), Capo (serdar) u Soldato (esker) vıraştê. Cı rê zi namê Capo di tutti Capi (patronê patronan) dayo. Ebe Lucky Luciano yewiya kari kerda. Mergê Masserie de Luciano Maranzoy rê desteg dayo u hiyerarşiyê mafya de cayê xo be yewbinan ra eyni rêze de kerda. Mergê Masserie ra dıme Maranzo zi merdo u terefê Komisyonê Mafyayan ra, sistemê patroniye eliminate biyo.
Cay
Ewro Panc Keyey, zaf cayê sûka New Yorki de karê kriminali (illegal) kenê. Karê inan, mıntıqanê New Yorkiyê binan ra gore Manhattan u Brooklyn de zafêrê. Genoves Manhattan, Bronx, Brooklyn u New Jersey de kar keno. Gambinos, Brooklyn, Queens, Staten Islan u Manhattan de kar keno. Bonanos Brooklyn u Staten Island de kar keno u tewr peyên zi Colombos Brooklyn u Long Island zi de kar keno.
Tızınut
Tızınut (be Tırki: Ekinci, Tüzünut; be Ermenki: Tızenud), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Tingena marcida
Tingena marcida familyaya suskan (oecophoridae) ra yew lolıko. Wetenê cı umumiyet ra Zelanda Newiya
Juri
Juri, cemato merdumano ke edalet sero kar keni. Hıkuki İngıltere de gerek merdumi edalet sero iştırak keri u a ri ra mahkemey ceza u mahkemeyi binani de derecey jewıne ra merdumi esti. Roli juriyun de limit esto emma juri muhimo çunki juri raştiya hediseyun sero qarar gêno u dano. Kari cezay de juri, fazi daway dıyıne de kowni dawa u beno mıdaxil. Teno ke ceza gêno, juriyi suçvıraştışi qarar dano, teno ke suci cı esto ya zi çıniyo, cı ri juriyi hıkumi qarar dano.
Vergo sıpê
Vergo sıpê (ya zi be namanê Vergê qutıbi, Vergo polar, Vergo arktik ya zi Vergê adey Melvillei zi şınasiyeno) yew vergo qıteko, keyey kutıkan Canidae rao, cınsê bınên ê vergê gewrio, gorey vergê Kanada] qıtekêro coka zi ey ra abırriyeno. Vergo sıpê dormey qutıbê zımey u adey Gronlandi dı cıwiyeno.
Asayışê cı
Pêro vergê sıpêy verganê gewran ra nımzê, hirıs u şeş u hewtay u yew inç yani neway u sey u heştay cm berz berziyenê. Zey ganiyanê çıçıkınê binan, neriyê verganê sıpêyan ê maykiyan ra gırdêrê. Herre ra berziya inan zi vist u panc u hirıs u yew inça. Eno zi be hesabnayışo metrik şeşti u hirê u hewtay u new cm beno. Vergê sıpêy verganê gewran ra şenıkê, se pound yani çewres u panc kg benê hema khalıkê verganê gewran şenê bıresê hewtay u new kgi. Goşê verganê sıpêyan qıtekê, postê inan qalındê, zerrey tenê vergê gewri kenê germ, nêverdanê hewao serdın bıkewo zerrey ganiy. Vergê sıpêy yaban dı hewt-des serri cıwiyenê, be merdıman zi şenê des u heşt serri bıcıwo.
Seydkerdış u werdış
Vergê sıpêy kospesê reni u naxırê miski seyd kenê, inan wenê. İnan ra cıya arwêşê qutıbi, mılıçıkê ptarmigani u lemmingi seyd kenê, inan zi wenê. Eger vewre zaf varena u varse bena, ê şenê kospesanê gırdan zi seyd kerê. Gorey cıgeyrayışan davist km2 parçey eraziyo gırd caygey seydkerdışê inano. Gorey qeydkerdış u cıgeyrayışanê BBCy vergê qutıbi ordegan zi wenê.
Vergê qutıbi benê kom, grubê da sosyale vırazenê u gruba inan dı tek teyna neri u maykiyê ke alfaê, ê şenê leyr dê cı. Hema eger yew gruba gırde vıraziya, çutê bini zi şenê nê yewbini u leyr dê cı. Cınayışê verganê qutıbınan aşmanê verênan ê amnani dı benê, yew verga mayki şeşti u hirê roci bena awri u dıma tek teyna yew mayki dı u hirê leyri zayena, ana dınya.
Sur, Diyarbekır
Sur yew sûka u taxa merkezê wılayetê Diyarbekıriya.
Charvonnex
Charvonnex, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Ağvanis
Ağvanis, (be Tırki: Gölova) jû qezay wılayetê Sêwazia. Namey qezay Ermenki ra yeno.
Çepek
Çepek (be Tırki: Eceler), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Layal Abboud
Layal Mounir Abboud (Erebki: ليال عبود) yew deyrvaca Lubnanıca. Muzikê popi ra senata xo icra kena. 15ê Gulana serra 1982yıne de ameya riyê dınya.
Alan Zweibel
Alan Zweibel (b. 20 Gulane 1950) yew berdenayoğ û nuştekaro Amerikayıco ke programanê zey Saturday Night Live, PBS' Great Performances û It's Garry Shandling's Show sero gureyayo.
.glade
..glade, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Soupir
Soupir dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Bendawe
Welato ke Zazay tede cıwiyenê, hete awan ra zaf zengıno u welatê Zazayan de eno semed ra xeylê awebendi vıraziyay.
NGC 326
NGC 326, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 24 Tebaxe 1865 de terefê Heinrich Louis d'Arresti ra keşıf biyo.
Bendawe
Dınya sero tewr awebendo gırd Çin de ca gêno. 185m berz u 2km 309m ki dergo. 26 Turbinu 18.200 Megawatt elektrik vırazeno ke eno zi 15 Sentrale Atomi ra zêdêro.
Darfur
Darfur (be Erebki: دار فور Dār Fūr) yew mıntıqaya de rocawanê Sudaniya. Erdê xo 493,180 km2yo. Nıfusê xo 6,000,000o. Mıntıqay Darfuri de zıwanê resmiy Erebki û İngılızkiyê. Zımey Darfuri de Mısır û Libya, veroc de Sudanê Veroci û Afrikaya Miyanêne û rocvetış de eyaletê bini estê.
Mıntıqey
Mıntıqay Darfuri bena 3 letey.
Matsa
Matsa (İbraniki: מצה), Cıhudiye de Mısır ra reyayışi ra dıme her serre 8 roci Roşanê Pesaxi de werdışê nanê bêmiraziyo.
Darfur
Mıntıqey
Serra 2003ıne de mıntıqaya Darfuri de yew cengê sivilan ameyo meydan û eno ceng de 300,000 merdumi merdê.
NGC 3898
NGC 3898, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Gürün
Gürün, (Gırun zi vaciyeno) jû qezay wılayetê Sêwazia.
Reginald Franklin
Reginald Carey Franklin (b. 30 Nisane 1880 – m. 25 Temuze 1957 İngıltere) yew kaykerê kriketiyo. Radfort de ameyo dınya.
Rıha (wılayet)
Rıha (be Tırki: Şanlıurfa), yew wılayetê Tırkiyao. Merkezê wılayetê Rıha bacarê Rıhao. Nıfusê wılayetê Rıha 1,436,956o. Zerrey wılayeti de 10 qezey estê. Riyê erdê xo 18,584 km²yo. Dormey wılayetê Rıha de Anteb, Semsûr, Mardin, Diyarbekır u dewleta Suriya estê.
Hewa
Wextê amnani de heway Rıha zaf beno germın.
Tot
Tot (be Tırki: Dutköy), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Ulaş Bardakçı
Rasih Ulaş Bardakçı (1947, Newşeher - 19 Sıbat 1972 Estambol) yew newedarê çepê Tırkiya bi. Teşkilatan u partiyanê THKC, FKF, TİP, Devrimci Gençlik de fealiyeti vıraştê. Serra 1972ıne, Estambol de hetê qewetanê dewleta Tırki ra kışiya.
Fil (Sure)
اَلَمۡ تَرَ کَیۡفَ فَعَلَ رَبُّکَ بِاَصۡحٰبِ الۡفِیۡلِ ، اَلَمۡ یَجۡعَلۡ کَیۡدَہُمۡ فِیۡ تَضۡلِیۡلٍ ، وَّ اَرۡسَلَ عَلَیۡہِمۡ طَیۡرًا اَبَابِیۡلَ ، تَرۡمِیۡہِمۡ بِحِجَارَۃٍ مِّنۡ سِجِّیۡلٍ ، فَجَعَلَہُمۡ کَعَصۡفٍ مَّاۡکُوۡلٍ
NGC 554
NGC 554, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 1886 de terefê Frank Mulleri ra keşıf biyo.
Châtel, Haute-Savoie
Châtel, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Samsun
Samsun, sûka merkezi u qezayê da wılayetê Samsunia.
Honi
Honi (be Tırki: Dumlu), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Soucy (Aisne)
Soucy (Aisne) dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
.homesense
..homesense, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
NGC 2057
NGC 2057, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Chaumont, Haute-Savoie
Chaumont, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Kayapınar, Diyarbekır
Kayapınar (ya zi Payas) yew sûka u taxa merkezê wılayetê Diyarbekıriya.
NGC 2033
NGC 2033, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Ostel
Ostel dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Alzey
Alzey, be namey xoyo verên Altiaia, sûkê da Almanya ya qıca ke eyaletê Renland-Palatinya dera. Sûka Mainzi ra 33 km dûria, cı ra hetê rocawanê veroci ser kewna.
.honeywell
..honeywell, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Ata Demirer
Ata Demirer yew kayker u komedyeno Tırko. Ey sinema u têatro de kay keno.
Pesax
Pesax, yew roşano ke Musewitiye (Cıhudiye) de 14 Nisane de ver keno/dest pêkeno u 7-8 roci anceno. İsrailıci nê rocan de, Mısır de hêsirine ra xelesiyayışê xo, anê ra xo viri.
Keyan/Çêan de seder weriyeno; sinagogan de duey u ayini benê. Vereniye u peyniya eydi/roşani de guriyaene/xebetiyaene tometa.
Na eydi/roşani ra "eydo/roşano bêmir" ki vaciyeno.
NGC 6631
NGC 6631, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Keferme
Keferme (be Tırki: Doluca), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
NGC 281
NGC 281, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê Qıraliça miyan de ca gêno. 16 Tışrino Peyên 1881 de terefê Edward Emerson Barnardi ra keşıf biyo.
Zazakipediya:Dêsker
Dêsker (düwarci, dêsvan, dêsvaney): Merdımo kı dês keno ey rê vanê dêsvan yan zi dêsker. Ê zenati rê zi vanê dêsvaney. Demo kıhan dı dêsvaney zahf perey kerdê u bol ravey şibi u zeneatê do verkewte bı. Ewro zi hewna o zenat perey keno u zeneatê do ravey şiyayeyo. Qonax, qele, pırd, set, bend, xan u hemamê (keraşo) ê wexti heme destandê zenetkarandê nê zeneati destan bın ra ravêrdê u bı destandê inan a ameyê kerdenı, vırazıyayê. O wext vıraştena dêsan dı si kar ardê. Labırê ewro zewbi çiyo suni u ê fabriqan zahf kar anê. Mesela tuxla, birket, kerpiç u çiyo zey inan.
Ewro teknik zahf ravey kewto u verdı şiyo. Zahf çiyê nê cayandê xo tey sıtarkerdenı heme hadre fabriqan ra yeno u pa vırazêno. Demdo veri dı zey ewroy, wına çimento u fabriqeyê çimentoy zi çınê bi. Dêskerdenı rê zi zaf zanayenı lazıma. Wexto kı dêsê raşt niro yan zi si weş siyerı nênışo bahdo şeno bıxıliyo u bıbo sebebê kıştenda ê kı bındı manenê ê ê kesan.
Nuştoğ: Koyo Berz
Maçoneria Maurer Mampostería Maçonnerie Metselen Murarstwo Alvenaria Murförband
Mışaz
Mışaz, (be Tırki: Koyulhisar) jû qezay wılayetê Sêwazia.
Greenpeace
Greenpeace (ebe Zazaki: Sulho Kesk) yew organizasyono de sivilo. Merkezê xo sûka Amsterdam, Hollanda dero. Serra 1971 de Kolumbiyaya Britanya (Kanada) de sûka Vancouveri de saz biyo. Turê cı organizasyono de siviliyo. Hedefê Greenpeacey heme ganiyanê dınyay ebe raya aştiye mıdefakerdışo. Heqa meseleyê Germiya Global, imhakerdışo nebatan, tepiştışo masi, ilmo cenêtik, nukleer u binan de kampanya Greenpeacei esto. Seba asên mıdahelekerdış her dewlet de lobiya Greenpeaci esto. Serê Greenpeacey Ana Toniyo, mudırê Greenpeacey Kumi Nadiooyo. Butcê cı goreyê serra 2011 ra 236,9 milyon $o. Amorê personalanê cı 2,400 kesiyo u 3 milyoni ra nezdi kesi Greenpeace rê desteg dano u eyni zeman de Greenpeace tayê weqfan ra zi peşti dano. Prensibê Greenpeaci de hukımatan ra, şırketan ra u organizasyonê politikan ra desteg ya zi yardım qebul nêkerdış esto.
Tarix
Greenpeace terefê tayê merduman ra 1971 de Kanada de ameyo sazkerdene. Protestoyê Greepeaceio tewr verên, Alaska da keriyayo. Greenpeaceıcan tewr verên santralê nukleerio ke Amchitka dero, ey protesto kerdo u enê protesto ra dıme Greenpeace terefê enê protestokaran ra ameyo sazkerdene.
Meqale
Meqale (be Erebki: مقاله ) namey yew tewrê nuşteyiyoo ke heqa yew xısusi de melumat dano u ğezeta u rocnamey de çap beno. Meqale de nuştekaro meqale, heqiqet ebe raya zanışiye ra, seba mıdefakerdış kar keno. Meqale miyandê nuştey fikiri, nuşteyo de tewr zoro. Meqale ebe zıwano zanışiye ra nusiyeno u uslubê cı pêro de ciddi beno. Esasê meqaley de musayış esto u no sebeb ra nuştışê meqaleyan de nuştekari zıwano asen u zıwano ke semede musayış zor niyo, inan tercıh keno. Meqale de yew plano de nuştışi esto. No plan de qısımê Akerdış, Qısımo esas/Herakerdış u Veciyayış estê. Akerdış qısımo meqaleyo tewr verênio. No qısım de zerrêkê nuşte de tayn melumati-dayış esto. Qısımo Esas de nuştekar se qısey-kerdene wazıno, heqa o hısus de fikırê xo raya derg ra nuseno. Veciyayış de nuştekar nuştey xo ra yew xulasa keno u heqa nuştey cı de hukımo xoyo tewr peyên dano. Qısımo Akerdışi u qısımo Veciyayışi pêro de yew paragraf ra yeno meydan. Qısımo esas yew ya zafêr paragrafi ra yeno meydan. Rıstımê meqale, Literaturê Ewropay ra yeno u ebe ğezeta ameyo Literaturê Usmanıcan u literaturê rocvetışıcan. Literaturê Usmanıcan de Muqaddime, meqaleyo de tewr verêno u terefê Şinasi ra nusiyao. Ewro zaf ğezatey u rocnamey de meqale terefê zaf nuştekaran ra nusiyeno u çap beno.
Meqale beno dı letey;
Penir
Penir (pendir, ebe Farski [pê + nir] yeno era manê çiyo ke niriyayo), yew tewrê qatığio ke şıt ra vıraziyao.
Rêçık
Qısey peniri, çekuyê da İrankiya ke rêçıkê xo İrankiyo Kehan *payah- "şıt" (Vêda páyas "şıt") ra yeno. No qıse Farski ra kewto Tırki u Ermenki u zıwananê binan ki.
Zazakipediya:ardene
Ena pele de wextqısey ardene sero melumat esto. Tiya de "varyantê wextqısey, wextqısey ra name, mena wextqısey, ebe zıwananê binan mena cı, rıstımê wextan u anciyaena wextqısey be gorey wextan (wextê nıkay, wextê veri u sıfet-namey wextqısey)" mocniyena.
ardene [an-, ard-, -ar-] : No wextqıse bêqeyde u transitifo.
NGC 2009
NGC 2009, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Chavannaz
Chavannaz, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Serra Fili
Hedisey fili namê rivayetio ke tede vaciyeno ke verê biyayışê peyğamberê dinê İslami Mıhemmedi ra, serdarê Yemeni (ya zi Hebeşıstani) Ebrehe Kabe xırabekerdene waşto Kabe sero vaz dao u Homay İslami Allah ordiyê Ebrehey sero teyri rıştê/şawıtê u ordiyê Ebrehey xırabe kerdo.
Çımey u referansi
Hedisey fili raşto ya zi raşt niyo nêzaniyeno. Çunkê hedisey fili sero çımey raştıkêni çıniyê. No hedise biyo ya zi nêbiyo, eke biyo se senê biyo, çı wext biyo u kamca de biyo nêzaniyeno tenya fek be fek ameo ewro. Hedisey fili sero tarix de belge, ewraq ya zi çiyê do bini zi çıniyê, nêmendê. Co ra ke hedisey fili tarix de qabul nêvêniyeno.
Heto bin ra Hedisey fili sero her ca de qalkerdışê bini estê. Yanê Qurane de cıra qal beno, şaran miyan de u merduman fek de cıra qal beno. Yani versiyonê cıyê bini zaf estê.
Miyandê tarix de merdum zey Ebrehey biyo. Tarixê maya xo ra biyayışê Ebrehey nêzaniyeno hama no zaniyeno ke Ebrehe serra 553yıne de (ya zi 525ıne de) merdo. Ebrehe en verên yew waliyê qraliya Habeşıstani biyo u dıma xoseriya xo ilan kerda u Yemen de dewlete vıraşta. Ebrehe erdê Yemen u Hicazi vıstê destê xo ra, no zi zaniyeno. Hama Ebrehe Meka ya zi Kaba sero şiyo no nêzaniyeno, yanê ney sero delıl çıniyo. Coka ke Hedisey fili mitolociya İslami miyan de vêniyeno, riwayet u hêkat qabul beno.
17 Kanun
17 Kanun, Serrenamey Gregoryani de roca 351ına.
Pavant
Pavant dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Dardağan, Kolık
Dardağan, yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Kötü Kedi Şerafettin
Kötü Kedi Şerafettin namey yew filmo ke formatê cı komediyo u Tırkiya de çap biyo.
Augusta, Maine
Augusta, Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyan de yew sûka û paytextê eyaletê Maineyo.
Tawsi
Tawsi (be Tırki: Damlacık), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
NGC 282
NGC 282, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 13 Tışrino Verên 1879 de terefê Édouard Stephani ra keşıf biyo.
Wikipediya Polonki
Wikipediya Polonki yew versiyonê wikipediyayo Polonkiyo. September, 2023 ra tepiya meqaleyi tede estê. Heta nıka reyi vurnayışi tede biyê. Wikipediyaya Polonki de sıfte kerd.
Chênex
Chênex, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Şeherqışle
Şeherqışle, (be Tırki: Şarkışla; be Ermenki: Marandara, Malandara) jû qezay wılayetê Sêwazia.
Saint Paul, Minnesota
Saint Paul, Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyan de yew sûka û paytextê eyaletê Minnesotayo.
Merkık
Merkık (be Tırki: Çukurtaş, Merkük), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
NGC 2059
NGC 2059, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Lista waliyanê Çoligi
Cêr de waliye ke Çoligi de wezifa kerda, lista inan esta;
Bazık
Bazık (be Tırki: Çaybaşı, Bazük), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Hamas
Hamas (Erebki de: حركة المقاومة الاسلامية; Harakat al-Muqawama al-Islamiya) nameo resmi Hereketê Xoverdayışê İslami partio politiko u organizasyono ke Fılıstin de parlamento de çıniyao we. Serra 1987ıne de terefê Şêx Ehmed Yasin, Abduleziz el Rantısi u Mıhemmed Taha ra, dest pê kerdışê intıfada verêniye ra veri vıraziyao u organizasyonê Bıraê Mısılmani ra gırey dayo. Hamas suka Ğeza vısto destê xo ra. Hamas Sahılê Rocawani (West Bank) u Ğeza destê İsraili ra gırewtene fêlê xo vênêno u erdê İsraili ser de Fılıstino xoser vıraştene wazeno. Erebıstanê Seudi, Qeter u dewletê biniê Erebi desteg danê Hemasi. Organizasyonê Hemasi, be propaganda u sendikayan sempatizanê xo arê keno.
Hamas kewto Lista organisyonanê teroristan terefê Yewiya Ewropa, Kanada, İsrail, Mısır, Japonya,   u Dewletê Amerikayê Yewbiyayey ra. Australya u Qraliya Yewbiyayiye eskeriya Hemasi zey organizasyono terorist qabul kerda. Organizasyon illegal vêniyao Urdun de.
Ğazel
Ğazel (غزل) namê şıiro ke liriko u heqa eşq, heskerdış, tebiet, şerab u binan dero. Ebe menaya kılmi, ğazel şıiro de liriko. Literaturê Dewrê Miyani de turê ğazeli ra zaf şiıri nusiyao. No literatur rê Literaturê Ğazeli vaciyeno. Ğazel, literaturê Ereban ra İranıci rê u inan ra ameo Anatoliya. Ğazel beyidan ra yeno meydan. Menaya namê beydi, Zazaki de dıyo. Yew ğazel de pêro de ,des - des u ponc beyti esto. Ema tayê ğazelan, des u ponc beyitan ra zafêr beyitan ra vırazeno. Nê ğazeli rê Ğazelo Mıtavvel (Ğazelo Derg) vaciyeno. Nuştışê beyitan ebe nizamê; aa ba ca da.... ra nusiyeno. Beyitê Ğazelio tewr verên Metlaa (biyayış) yo. Beyito ke metlaa ra dıme yeno husn-i metlaa vaciyeno. Beyitê Ğazelio tewr peyên Meqtaa (qedbiyayış)yo. Beyito ke meqtaa ra dıme yeno, husn-i meqtaa vaciyeno. Namê beyitê Ğezelio tewr weşi rê Beyt el Ğazel ya zi Beyitê Şah vaciyeno. Mexlayê nuştışê şıiri, qısımo meqtaa dero. Zerrêkê Ğazelan yew mewzu ra nêvırazeno, miyandê beyitan, gıreyê menay çıniyo. Ğazelo ke tede tena heqa yew mewzu de melumat esto Ğazelo yek - aheng vaciyeno. Ğazelo ke heme beyitanê cı de menaya nuştışi de gıreye esto, Ğazelo yek - veng vaciyeno. Ğazelo ke ebe qefiyayê zerrêki ra nusiyena, Ğazelê Musammat beno. Tarixo Anatoliya de Fuzuli, Baki, Nedim, Naili, Şêx Ğalib, Şêxulislam Yehya, Yehyayo Taşlicayıc, tayê nuştekarê ğazeli rao. Yew nımune ğazel ra;
Viuz-en-Sallaz
Viuz-en-Sallaz, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Providence, Rhode Island
Providence, Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyan de yew sûka û paytextê eyaletê Rhode Islandiyo.
Qeside
Qeside (قصیده) namê şıiriê ke heqa din u pilê dewleti dero. Qeside Literaturê İran i ra ameyo Anadoliya. Nizamê Qasideyo nuştışi, aa ba ca da...yo u ebe nuştışê Ğazeli eyniyo. Dergiya Qasideyan pêro de 33-99 beyitan ra vırazeno. Namê beyıtê Ğazelio tewr verên rê metlaa, namê beyıtê Ğazelio tewr pey rê meqtaa vaciyeno. Beyıto ke tede namê şaıri esto, beyıto tac vaciyeno. Beyıtê Ğazelio tewr weş rê Beyt el Qasid vaciyeno. Qesidey, qezencê şairan biyo tarix de. Namê qesideyan mewzuyê ke qeside de nusiyeno ra yeno. Qesideyo ke ebe herfa r ra qadino, Qaside-i Raiya vaciyeno, qesideyo ke ebe Su ra qadino, Qaside-i Su vaciyeno. Tarixo Anatoliya de Nedim, Nef'i, Baki, Fuzuli u Ehmed Paşa, tayê nuştekarê qesidey rayê.
Nuştekarê ke qesidey nuştê, leteyê qesidey;
Leteyê Qesidey;
Turê Qesidey;
Yew qeside;
Pomakki
Pomakki jew zıwanê Slawano.
Chevaline, Haute-Savoie
Chevaline, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Dendıkci
Dendıkci: Merdımo kı dendıki, fıstıxi, nıhey, qıznawi u çiyo zey inan (yanê çiyê çerezi) pıraynayê u rotê ey rê vatê çerezci yan zi fıstıxci, yan zi dendıkci. Fıstıqcinı, dendıkcinı kerdenı rê zi ca u sermaye, makiney tey pıraynayenı u herwına lazım bı.
Çıralıq
Çıralıq (be Tırki: Çıralık), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Jefferson City, Missouri
Jefferson City, Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyan de yew sûka û paytextê eyaletê Missouriyo. Na sûke serra 1825ıne de ameya awankerdış û namey cı serekê Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyan, Thomas Jefferson rayo.
NGC 283
NGC 283, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 1886 de terefê Francis Preserved Leavenworthi ra keşıf biyo.
Miguel de Cervantes
Miguel de Cervantes Saavedra (b. 29 Keşkelun 1547, Alcalà de Henares, İspanya - m. 23 Nisane 1616 Madrid, İspanya) yew nuştekaro, şair u tiyatrowano İspanyol biyo. Cervantes nuşkarê Don Quixoteyo.
Darwan
Darwan (Maxvan): Merdımo kı max, tirı, estunı u darê ban vıraştenı roşeno, yan zi resneno ey rê vanê maxci yan zi darwan. Dar u berê banan ya mêşan dı yan zi dahlan dı yeno reseynayenı. Maxci darê kı newe bırênê inan herineno, ano gıranê cı cıkeno inan duz keno, purê (qaşê) cı roteno (Purkeno) u qandê rotışi hadre keno. Cayo kı o dar u ber tey yeno rotenı ê cay rê zi vanê meydanê dar rotenı yan zi darxane. Darwaninı kerdenı rê zi sermaye lazım bı. Vanê dari bıherinayê yan zi bıresnayê u biyardê bırotê.
NGC 376
NGC 376, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Tukana miyan de ca gêno. 2 Keşkelun 1826 de terefê James Dunlopi ra keşıf biyo.
Mesnewi
Mesnewi (مثنوی) yew turê şıiriyo ke heqa ceng, eşq, hediseyê tarixi, hêkat, din u tesawıf dero. Mesnewi goreyê şıirê bini dergêro. Mesnewi Literaturê İrani ra ameyo Anatoliya. Sistemê mesnewiyo nuştuşi (aa bb cc dd...) yo u mesnewi ebe weznê eruzi ra nusiyeno limitê amorê beyitan çıniyo. Esero ke yewbiyayışê ponc mesnewiyan ra yeno meydan hamse vaciyeno.
Mesnewiy; Eyni zeman de kıtabo ke heqa nesihetdayış de nusiyeno, inan zi mesnewi vaciyeno. Mesnewiyo Celaledino Rumi Mesnewi zaf namdaro.
Yew mesnewi;
NGC 2084
NGC 2084, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
NGC 2085
NGC 2085, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Viry, Haute-Savoie
Viry, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Kiev
Kiev, yew sûka u paytextê dewleta Ukraynayo.
Dargır
Dargır ya zi Dara Gıri (Çataltepe), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Nouzonville
Nouzonville, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Hasibe Eren
Hasibe Eren yew senarist u kaykera Tırka. A sinema u têatro de kay kena.
Elkan
Elkan yew dewa Zazayana. Cayê xo zerrey sinorê qezay Çêrmugi dero.
Minsk
Minsk, yew sûka u paytextê dewleta Belarusiyo.
Keyeyê zıwanan
Ena perre de lista keyanê zıwananê dınya esta.
NGC 2086
NGC 2086, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Tallinn
Tallinn, yew sûka û paytextê dewleta Estonyayo.
Çeltik
Çeltik, yew qezay wılayetê Qonyaya.
Rubai
Rubai (رباعی) yew turê nazımio. Rubai de eşq, heyat, insan u fikırê feslefiy qısey benê. Rubai ebe wezno eruzi ra nusiyeno. Literaturê Anatoliya ra ame İran ra. Nuştışê mısrayê 1, 2,, u 4. de qefiya esta, nuştışê mısrayê hirêyıni serbesto. Nizamê cıyê nuştışi aabayo. Rubai de mehlas çıniyo, sistemê ehrab u ehrem u ahengê inan ra nusiyeno u vist u çehar qalıbê cı estê. Rubai de teyna yew fikır, raya tewr kılmi ra qısey beno. Heme mısrayanê cı de gıre esta ema mısrao hirêyın, mısrao de tewr quwetıno. Umer Xeyyam serê nuştekaranê Rubaiyo u rubaiyê xo zaf namdarê heme dınya de. Umer Xeyyam ra ğeyri, Mewlana, Haleti, Şêx Ğelıb, Fuzuli u Yehya Kemal zi nuştekarê rubaiyê.
Chaleins
Chaleins, yew komuna wılayetê Eniya. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
Lista waliyanê Anqara
Ena yew lista waliyanê Anqaraya:
Lista waliyanê Estamoli
->Estamol
Kosan
Kosan (be Tırki: Çakıreşme), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Bıriman
Bıriman (be Tırki: Çardak), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Dest
Dest organê pêgırewteno. İnsani şenê pê destan çi pêgirên (bıtepışên) u niya kar bıkerên, bıwerên u bışımên. Tenya pêgırewtene nê, be destanê xo insan werdê xo bırrneno u keno pak. İnsan be destanê xo nusneno.
Tayê zagonan de şeklê bêçıkan (engıştan) hewa vıstene ra xeylê mena veciyena u nê işaretan ra tayê yenê mena mılqi (kıfıri). Merdumê ke lalê, şenê be işaretanê destan yewbini de qısey bıkerên.
Elmalı
Elmalı, dewleta Tırkiya de yew qezay wılayetê Antalyaya. Merkez ra 114 kilometre dûriya. Elmalı sinorê wılayetê Aydıni de ca gêna.
Tarix
İsay ra ver mıntıqaya Likya de manay biya. Elmalı tarix de pê nameyanê "Kabalı", "Amelas" û "Elmalu" vaciyaya.
Challes-la-Montagne
Challes-la-Montagne, yew komuna wılayetê Eniya. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
Selah
Selah (be Tırki: Çaltılı), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Villy-le-Pelloux
Villy-le-Pelloux, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Dara Hêni
Dara Hêni ya zi Dara Yeni (be Usmanıcki: داراهينی, be Tırki: Genç) yew qezaya Çoligia. Hama Çolig wılayet nêbi, Dara Hêni xuser yo wilayet bi (heta nimê Diyarbekri bestê Dara Hêni bi, yo waxti zi bestê tay wılayetani binun bi). Yo numey yi zi "Gênc"o. Gênc numey merkezi Dara Hêniyo, tay vuni Tırkiyo, la Tırki niyu. Mena kelima "gênc" ya zi "gênz" Farıski dı "xazine" wo.
Finike
Finike, yew qezay Antalyaya.
Dermanci
Dermanci (Dermanvan, dermandar): Merdımo kı derman vırazeno yan zi roşeno ey rê vanê dermanci. Cayo kı tey derman vırazêno u roşêno ê cay rê zi vanê dermanxane, yan zi Ezexane. Dermanxane dı babet-babet derman yeno hadrekerdenı u rotenı. Tay dermandari estê bı xo derman vırazenê u roşenê. Qandê derman vıraştenı bol vaş u vıllıki welatê ma dı estê. Derman sera hewtayê cı vaş u vıllıkan ra vırazêno. Qandê derman vıraştenı vaş u vıllıkê welatê ma şari dest nêkewnê. Labırê çı fayde ma nêzanê hemını kar biyarê u cı ra derman vırazê. Dermancinı kerdenı rê zi zaf zanayenı lazım bi. Vanê vıllıki bısınasnayê u derman vıraştenı ra fahm bıkerdê. Dermanê şaş vıraziyayê yan zi şaş bıdeyayê jewi şayê pa bımıro zi. Qandê coy vanê dı o wardı weş zanayebiyayê.
Dara Hêni
Tarix
Dara Hêni yew qezawa kıhun a. Serrê 1878i dı hıkumetê Osmanıcun idarê xue kerdo newe u wılayetê Bıdlis ardo meydun. Qezê Dara Hêni uca ra yena berd best Bıdlis. Bêntê serrun 1924-1927 dı Dara Hêni bi yew wılayet. Labelê wextê Şêx Seidi dı hıkumati Tırkiya Dara Hêni kerdo xırabi u serrê 1927'i dı Dara Hêni bi yew qezê wılayetê Xarpêti. Serra 1936'i dı wexto go wılayeti Çoligi ume meydan, Dara Hêni bestiya wilayeti Çoligi.
Erd u coğrafya
Dara Hêni dı yew belediya merkezı dı u dı belediyê zi nahiyun esti. Hiryes (13) mehlê u hiryesi zi muxtar mehlun esti. İnun ra punc ayê belediyayê, hot ayê nahiyê Siwunê, yew ayê nahiyê Valyera. Dara Hêni di pa qezuna şeşti u dı (62) dewi u dı sey çewres u hirye (243) mazrê esti. Kıştê Dara Hêni ra Ruey Muradi viyerenu. Verarueci Dara Yeni dı yew kuwo berz estu, yani Kuey Ziyari, estu.
Frank Plasberg
Frank Plasberg (b. 18. Gulane 1957, Remscheid) yew rocnamewan u moderatorê têlevizyonio de Almano. Serra 2001ıne ra nat Plasberg têlevizyonê WDRi de programê Hart aber fairi rê keyayiye keno.
Chaley
Chaley, yew komuna wılayetê Eniya. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
Kirbız
Kirbız (Büyükbey), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Lista waliyanê Antalya
Antalya;
Danimarka
Danimarka mıntıqa ra zımey Ewropa dera. Zımey Danimarka de İswec u Norwec; veroc de Almanyaya Federale; rocawan de Deryay Zımey; rocakewtene de Deryayo Baltik estê. Paytextê Danimarka Kopenhageno.
Dewleta Danimarka hirê leteya. Erdê Danimarkayê seri nêmadeyo (Jylland). Welato Khewe u Adeyê Forey gırêdayeyê Danimarkayê; feqet pêro otonomê. Erdê Danimarkayê seri xeylê adeyan ra ibareto. Sistemê Danimarkayo siyasi monarşiya qanuniya, labelê Danimarka dewleta demokrasiya. A ezaya NATOy u Yewiya Ewropa u Mıletê Yewbiyayeya.
Tarix
Seserra 8., 9. u 10. de Danimarka İswec u Norwec pêro Viking biy. Wextê seserra 10. de Vikingan qıtaya Ewropa feth kerde. Serra 965ıne de şarê Danimarka Xıristiyaniye qebul kerde. Wextê Herbê Dınyayê I. u II. de dewleta Danimarka bêhete biye. Feqet sureyê Herbê Dınyayê II. de Danimarka bınê işğale Almanyaya Federale de mende.
İklım
İklımê Danimarka zaf serdın niyo. Sebeta Gulf Streami (awa honıke) ra ayamê xo zaf honıko, hem zi zaf varan vareno. Ebe wertêniye (weseti) 170 roce varan vareno.
Sûki
Sûka Kopenhageni zaf raver şiya. Hem merkezê iqtısadi hem zi merkezê siyasetê Danimarkaya.
Nıfus
Nıfusê Danimarka 5,6 milyonio. Nıfusê goçeran 461.614o; xeylê merdumi Welato Khewe u Adeyanê Forey ra estê. Zıwano resmi Dankiyo, labelê tayê merdumi Almanki qısey kenê, hetê zıwan u kultur u terbiyeti ra wayirê heqanê.
Din
Dinê Danimarka Xıristiyaniya; itıqatê mılletê Danimarka Luteraniya (%84,3), hema dino resmi niyo. Tayê mısılmani zi estê (%2).
Ekonomiye
İqtısadê Danimarka zaf qewetıno. Standardê weşiye berzo. Dewıcê Danimarka zaf ebe kalite ber vecenê, beranê ziraeti idxalat (eksport) kena. Xeylê karkeri ezayê sendikayê (%75). Semedê referendumê serra 2000. de şarê Danimarka yewiya pereyê Ewroy qebul nêkerde.
NGC 2039
NGC 2039, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Villaz
Villaz, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Çumra
Çumra, yew qezay wılayetê Qonyaya.
NGC 2087
NGC 2087, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
NGC 2063
NGC 2063, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
NGC 401
NGC 401, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 30 Kanun 1866 de keşıf biyo.
Villy-le-Bouveret
Villy-le-Bouveret, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Champagne-en-Valromey
Champagne-en-Valromey, yew komuna wılayetê Eniya. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
Challex
Challex, yew komuna wılayetê Eniyo. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
Hesenê Reqasa
Hesenê Reqasa nuştekar u cıgeyraoğê do Zazao. Mesleg ra diplom ekonomo. 1973yıne de dewa Vartoy Reqasa de ameo dınya. Eşireta Xormekan rao. Hewna ke doman biyo, keyey xo ra pia ameo Almanya. Universıtey Esseni de iqtısadê bazari (Tr. işletme) wendo u no sektor de xebetiyeno. 1998ıne ra tepeya redaksiyonê pêeroka Warey de ca gırewt. Taê nuştey xo pêserokanê Ware u Tija Sodıri de zafêr Zazaki sero Zazaki de veciyay. Almanya de tewrê semineranê Zazaki bi. Redaksiyonê projey qısebendê Zazaki-Tırki de ca gêno. 2012 - 2013 Yol TV de be namey Vengê Dêsımi yew programê Zazaki vıraşt. Zeweciyaeo, wahêrê dı domanano. Domananê xo de Zazaki qısey keno. Namey lacê xo Verşano, namey keynay xo ki Şiliya.
Köseler, Kolık
Köseler, yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Villard, Haute-Savoie
Villard, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
NGC 2015
NGC 2015, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Les Villards-sur-Thônes
Les Villards-sur-Thônes, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
NGC 284
NGC 284, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 1886 de terefê Francis Preserved Leavenworthi ra keşıf biyo.
Veyrier-du-Lac
Veyrier-du-Lac, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Bitbağ
Bitbağ (Büyükbağ), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Chevenoz
Chevenoz, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Elnes
Elnes, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Tılbe
Tılbe ya zi Qeretılbe (be Tırki: Geldibuldu), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Göçeri, Kolık
Göçeri, yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
NGC 285
NGC 285, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê Balina miyan de ca gêno. 1886 de terefê Francis Preserved Leavenworthi ra keşıf biyo.
Missy-aux-Bois
Missy-aux-Bois dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Tenkid
Tenkid (تنکید) nuşteo ke qandê (semedê, seba) hetê senakariya weşi ya zi hetê xırabe-tenkidkerdışi nusiyao. Tenkid eyni zeman de qandê (semedê, seba) hetê eseriyê weşi sero ya zi hetê eseriyê xırabi sero zi nusiyeno. Tenkid de objekktifbiyayış (bêhet) zaf muhımo. Yew tenkido hewl, şexsibiyayış ra dûriyo. Zemanê verêni de kamo ke nuştey tenkidi nuşto, ey/aye rê munekkid vaciyao.
Tenkid 2 (dı) leteyan ra yeno pêra:
Kalecik, Anqara
Kalecik, dewleta Tırkiya de 25 qezanê Anqara ra yewa.
.hyatt
..hyatt, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Rumilly-lès-Vaudes
Rumilly-lès-Vaudes, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Rumilly-lès-Vaudes;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Champfromier
Champfromier, yew komuna wılayetê Eniya. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
20 Kanun
20 Kanun Serrenamey Gregoryani de roca 354ına.
Chevrier
Chevrier, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Chanay
Chanay, yew komuna wılayetê Eniya. Na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de, wılayetê Eni de ca gêna.
NGC 426
NGC 426, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 20 Kanun 1786 de terefê Wilhelm Herscheli ra keşıf biyo.
Eşme
Eşme, yew qezay wılayetê Uşakiya.
Yenimahalle
Yenimahalle, dewleta Tırkiya de 25 qezanê Anqara ra yewa.
NGC 2026
NGC 2026, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Bırçiyan
Bırçiyan (be Tırki: Gökçe), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Gaxındax, Çêrmug
Gaxındax yew dewa Zazayana. Cayê xo zerrey sinorê qezay Çêrmugi dero.
Tirana
Tirana, yew sûka û paytextê dewleta Arnawudiyeyo.
Chilly, Haute-Savoie
Chilly, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Cıhudiya ortodokse
Cıhudiya ortodokse (zıwanê Cıhudi de: יהדות אורתודוקסית; zıwanê Yidişki de: ארטאדאקסישע יידנטום) yew itıqado Cıhudio u baweriya Cıhudiye de mezhebo en gırdo. Ewro şarê Cıhudi miyan de çehar mezhebê bıni estê: Cıhudê ortodoksi (Haredi), Cıhudê konservativi, Cıhudê reformisti u Cıhudê neweravıraştışi. Cıhudiya ortodoksi xırabiyayışe mabedê Cıhudan ra nat, itıqad u istıkbalê baweriya Cıhudi mocnena, temsıl kena. No mezheb, ınka zi İsrail mezhebo hakimo. Cıhudê ortodoksi bawer kenê ke itıqad u kerdışê Cıhudiê dini heta Musa ra ınka raşt vıraziyaê u ideolociya cematê Cıhudiê laik u sekuleri raşt nêvênênê u qabul nêkenê. Cıhudiya ortodoksi de Tewrate u Talmut, her dı rê zi bawerkerdış esto. Gore ortodokstan Cıhudi qanunê Tewrati ra riayet nêkerdê u co ra ke inan surgun werdê. Eke şarê Cıhudi towbe keni u pêro qaydey Tewrati çım kenê u qanunê xo caê xo ra anê; Mesih yeno u Cıhudi keyey xo ra abıriyenê, mabedê Sılêmani newe ra vıraziyeno. Ortodoksê Cıhudi şerietê Cıhudiye miyan de vurnayışkerdış ya zi ey sero fıkırê xo vatış qabul nêkenê. Hama semedê şertê ewroyêni de cıwiyayene taê zuran kenê. Ornagên şeriatê Cıhudiye de roca şeme de adır wekerdene qedexeo, illegalo. Cıhudê ortodoksi be parametrey elektrikiê otomatiki ra adır wekenê u be destê xo adır dê nêgunenê. Yew zi Cıhudê ortodoksi roca şemiye de otomobil nêrameno, po nêdanê u aletê elektrikıni rê dest nêkenê. Ê şımıtene u werdene de qaydey dini Koşer (ya zi Kaşer zi vaciyeno) ra gırey dayê. Şımıtış u werdışê ke qaydey Koşeri ra cıraê, inan nêwerenê u nêşımenê. Caê ke tede nanwer u taştê ke qaydey Koşeri ra durê, uca ra çiyê nêheriyenê ya zi roşiyenê. Anciya zi gorey qaydey Koşeri ra goşt be şıti ra nêweriyeno, şıt zi be goşt ra nêşımiyeno. Tasê ke tede şıt esto uca de goşt nêpewceno/nêpoceno. Cıhudê ortodoksi, Cıhudê biniê ke inan teber de manenê, inan Cıhudê raştıkêni nêvênêni u inan rê zey gunakar ewnenê. Pêro Cıhudanê ortodokstan Siyonistê. Ê inam kenê ke eke ê qanunê Tewrati cıwiyaıyşê xo de tetbik kenê se, ê wayirê riyê erdi benê u mabedê Sılêmani anciya vırazenê. Cıhudê haredii inan miyan de xeylê grubanê bini rê lete benê u rituelê inan cıwiyayışê rocane de nezdiye mocnenê hama taê waziyetan de zi inan miyan de ferqê cıddi u pili asenê ke coke ke ê gruba tam homojeni niyê. Cıhudê ortodoksi beno hirê bınlızgey:
Bervedol
Bervedol (be Tırki: Gölgeli), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Sorbais
Sorbais dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Coğrafyay Ewropa
Cayê Ewropa Nêmkurey Zımey dero. Erdê xo 14,000,000 km2yo û nıfusê xo texminen 700 milyoni ra nezdiyo. Ewropa, miyandê qıtan de qıtayê da dıyıne tewr qıteka. Zımey û rocawanê Ewropa de koyê kıhani estê. Verocê Ewropa de zi Koyê Alpi estê. Ewropa de merdımi zımey Ewropa û miyanê Ewropa de goreyê cayê binan ra zafêr cıwiyenê. Deştê Gırdi Fransa û verocê Britanya Gırde ra sıfte beno û Almanya û Polonya ra heta Rusya şıno Ewropa de. Erdê Ewropa rocvetış de ebe Koyê Urali, Kofkas û İstanbul Asya rê cirano, veroc de Deryayo Sıpê rê cirano.
Cayê Ewropa
Cayê Ewropa ebe menay kılmi, zımey de Gronlanda û Deryayo Zımeyê Cemed rê, veroc de Deryayê Miyanêne ra Afrika rê, rocvetış de Asya rê û rocawan de Okyanuso Atlantik rê cirano.
İklımê Ewropa
İklımê Ewropa gorey menay pêro ra nermo. Zımey Ewropa gorey cayê binan ra xeylê serdo û na mıntıqa rê İklımê Serdi tesır keno. Verocê Ewropa zi zaf germo û tesırê İklımê Deryay Miyanêni dero. Miyanê Ewropa ne zaf germo ne zi zaf serdo, iklımê cı nermo. Goreyê iklımê cı, waziyetê rocvetışê Ewropay gorey cayê binan ra ferqliyo. İklımê Rocvetışê Ewropa zey iklımê Zımeyê Ewropa ema eyni zeman de vartış zaf kemiyo zey iklımê verocê Ewropa.
İklımê Zımey Ewropa
Ewropaya Zımey rê iklımo serdi tesır keno. İklımê Zımeyê Ewropa, goreyê cayê Ewropayo binan ra zafêr serdo. No mıntıqa de iklım zaf serd beno û vartışo vewri zaf beno sezonê zımıstani de. Zımıstani de Ewropaya Zımey de hewa akerd nêbeno û her roci hewrın beno. Amnan de iklım goreyê zımıstani ra nermêr beno û varıt varıno. Hewa deyi zımıstani zafêr akerd û rocın beno. Mewsımê payız û wesar de hewa goreyê mewsımê zımıstan û amnan ra hewa deha nerm beno.
21 Kanun
21 Kanun Serrenamey Gregoryani de roca 355ina.
Coğrafyay Ewropa
İklımê Verocê Ewropa
Ewropaya Veroci rê İklımê Deryayê Miyanêni tesır keno. İklımê verocê Ewropa germo. Ena mıntıqaya Ewropa de vewr qet nêbeno. Verocê Ewropa de zımıstani de hewa serd nêbeno, tena nerm beno û varıt varıno. Her mewsım de, ena mıntıqaya Ewropa de hewa yew derecey ra kemiyêr qet nêbeno. Amnani de hewa zaf germ beno verocê Ewropa de û varıt nêbeno. Payız û Wesar de zi hewa germ beno. Ena mıntıqaya Ewropa de varıt tena sezonê zımıstani de beno. İklımê ena mıntıqaya iklımê verocê Tırkiyay hema/eyniya.
Koy
Erdê Ewropa zaf berz niyo û zaf koyın niyo. Tena Zımeyê Ewropa û Verocê Ewropa de tay koyi estê. Zımeyê Ewropa de Koyê İskandinawya estê. Koyê ke Zımeyê Ewopa de estê, zaf berzê û her mewsım vewr esto nê koyi de. Verocê Ewropa de Koyê Alpi estê. Koyê Alpi zi berzê ema heta koyê zımeyê Ewropa berz niyê. Koyê Alpi polo turizmi ra zaf namdarê. Koyê Alpi koyê de rezkiyo û xıdudê Koyê Alpi verocê Fransa ra sıfte beno û heta rocawanê Macarıstani şono. Mont Blanc, noxtaya de tewr berzo Koyo Alpi de. Berziya cı 4,810 metreyo. Leteyê Koyê Alpiyo ke erdê Fransa derê, inan rê Alpê Fransızi vaciyeno, leteyê cıyê ke İswiçre derê, inan rê Alpe İswıçre vaciyeno û leteyê cıyê ke Awısturya derê, inan rê 'Alpê Awıstırya vaciyeno. Verocê Ewropa de eyni zeman de İspanya de zi koyi estê. Miyanê İspanya û Fransa de Koyê Preney estê. İtalya de koyê Apelini estê. Rocvetışê Ewropa de, Nêmadeyê Balkani de koyi estê. Rocvetışê Ewropa de, zımeyê Romanya de Karpati estê. Zımey-Rocvetışê Ewropa de Koyê Qefqasi estê. Tewr rocvetış de zi Koyê Urali estê. Noxtayê Ewropayo tewr berzi Koyo Elbruziiyo. Berziya cı 5642 metreyo.
Deşti
Qıtaya Ewropa goreyê deşti ra zengıno. Qıtaya Ewropa de zaf deşti estê. Zımeyê Ewropa de Deştê Ewropaya Zımey esto. No deşt, deşto de tewr herayo Ewropa de. Deştê Ewropaya Zımey, zımeyê Fransa ra sıfte beno û heta Rusya û Sibirya şıno. No deşt, zaf mexsuldaro. verocê Ewropa zaf koyıno û terefê deştan ra zengın niyo. Tena rocawanê İspanya, Portekiz, zımeyê İtalya û Macarıstan de deşti estê ema inan zi zaf hera niyê. Adeyê Britanya, İrlanda de zi deşti estê û nê goli zaf mexsuldarê ema ê zaf hera niyê. İzlanda de deşt çıniyo.
Sivaslı
Sivaslı, yew qezay wılayetê Uşakiya.
Coğrafyay Ewropa
Deryay
Hiri polo qıtaya Ewropa de deryay estê. Zımeyê Ewropa de rocawanê dewletê Norweci de Deryayê Norweci esto, zımeyê qıtaya Ewropa de Deryayê Zımeyê Cemed esto. Miyandê İskandinawya û Ewropaya Rocvetışi de Deryayo Baltıki esto, miyandê Britanyaya Gırde û Fransa de Deryayê Manşi esto. Miyanê Britanyaya Gırde û Ewropaya Zımeyi de Deryayê Zımey esto. Rocawanê Ewropa de Okyanuso Atlantiki esto. Verocê Ewropa de zi Deryayo Sıpê û Deryayo Adriyatiki estê. Veroc-Rocvetışê Ewropa de Deryayê Egey esto û polo Tırkiya ra Deryayo Marmara esto. Deryayo Marmara xıdudê qıteyê Ewropa û Asyaya. Miyanê İtalya û Sicilya Sardinya de Deryayo Tireni esto. Noxtayê qıtaya Ewropayo tewr berzi de zi, (zımeyê Rusya û Sibirya de) Deryayê Barentsi esto.
Adeyê Ewropa
Qıtaya Ewropa de zaf adey estê. Goreyê cayê Ewropayo binan ra, zımey û verocê Ewropa de adey zafêr estê. Zımey de dormeyê Deryayo Baltıki û Britanyaya Gırde de, veroc de zi dormeyê Deryayo Miyanêne, Deryayê Ege û Deryayo Adriyatiki de adey zaf estê. Adeyê Ewropa ra tayê;
Tebiet
Tebietê qıtaya Ewropa zaf herayo û zaf mıxtelif ganiyan rê wayiro. Terefê dareyan û vaşan ra Ewropa zaf zengıno û dınya de zaf zengın qıteyan ra yewo. Her cayê Ewropa de zaf dari estê. Zımeyê Ewropa de dari dergê û nê dari iklımê serdi rê adapte biyê. Ema dormeyê zımeyê Ewropa de dari ya zi vaşi çıniyê, çunkê iklımê awca zaf serdo û semedê nebatan weş niya. Xericê inca, her cayê Ewropa semedê nebatan zaf hewlo. Miyanê Ewropa de pelgê dareyan herayê. İklımê Okyanusal Miyanê Ewropa rê tesır keno. Verocê Ewropa de dari zaf derg niyê. Namê nê daran Makiyo. Menaya Maki, darê kılmo. Sebebê kılmiya dareyan İklımê Deryayê Miyanêniyo. Dari û vaşi ke qıtaya Ewropa, iklımê nerm rê adapte biyê. Mısal, darê iklımê germ ya zi darê iklımê serd û darê (vaşi û vıli zi) ıklımê binan Ewropa de nêcıwiyenê. Ewropa de turê nebatan zaf niyo. Ewropa de zaf heywani nêcıwıyenê. Çunkê merdımi erdê tebiiyê heywanan xırab kerdo. Zımeyê Ewropa de Bizonê Ewrasya erdê cıyê tebii de cıwiyenê. Verocê Ewropa de tayê mari û perrınio (theyri) endemiki cıwiyenê. Dormeyê qıtaya Ewropa de zaf cınsê masan cıwiyenê. Heywanê ke iklımê germi de cıwiyenê, zey Fil, Şêr, Hippopotam, Gergedan û binan nêcıwiyenê. Çunkê erdê Ewropa semedê nê heywanan weş niyo û serdo. Mongaya Hollanda cıhan de xeylê namdara. Ewropa de tena tayê heywanê qıteyk zey pısıng, kutik, kerg, varg, lü, mar û bini tebietê inanê tebii de cıwiyenê.
Ewropay Zımey
Ewropay Zımey ( ebe İngılızki: Northern Europe ) mıntıqa zımeyê Ewropaya. Ena mıntıqa de dewletê İsweç, Norweç, Danimarka, Finlanda, Letonya, Estonya, Litwanya û İzlanda estê.
Ewropay Veroci
Ewropaya Veroci ( ebe İngılızki: Southern Europe ) mıntıqa verocê Ewropaya. Ena mıntıqa de polo rocawan ra rocvetış rê dewletê Portekiz, İspanya, İtalya û dewletê Balkani estê.
Ewropay Rocvetışi
Ewropay Rocvetışi (ebe İngılızki : Eastern Europe) mıntıqa rocvetışê Ewropaya. Ena mıntıqa de dewletê Polonya, Romanya, Belarus, Ukrayna, Moldawya û Rusya estê. Leteyê ke aidê Rusyayo û qıtaya Ewropa derê, nê erdi rê Ewropaya Rusi vaciyeno.
Ewropay Rocawani
Ewropay Rocwani (ebe İngılızki : Western Europe ) mıntıqa rocawanê Ewropaya. Ena mıntıqa de dewletê Fransa, Hollanda, Belçika, Luksemburg, Almanya, Britanyaya Gırde û İrlanda estê. Na mıntıqa de dewletê Hollanda, Belçika û Luksemburg rê Benelux vaciyeno.
Ewropa Miyanêne
Ewropa Miyanêne (ebe İngılızki: Central Europe) mıntıqa miyanê Ewropaya. Ena mıntıqa de dewletê Awıstırya, Macarıstan, Slowakya, Cumhuriyetê Çeki û Slowenya estê.
Lûwa vewre
Lûwa vewre (Vulpes lagopus) ya zi be namanê lûwa qutıbi, lûwa sıpiye, lûwa polare zi şınasiyena, lûwa qıteka kı mıntıqanê arktiki ê nêmêkurey zımey sero weşiya xo ramena. lûwa qutıbi tenê xo çarna a iklımê dormey qutıban, oca dı zaf rınd cıwiyena. Bedenê cı 46 u 68 cmran miyan dı ca gêno. Postıkê cı amnan dı zey siyao, zımıstan dı zi sıpêo yani gorey dormey xo rengê postıkê xo vırnena. lûwa vewre ganiyanê qıtekan seyd kena u wena.
lûwê vewre ganiyê do yew-cênıkıno, yani tek teyna yew cênıka cı beno. lûw (mayki u neri) leyrê xo piya kenê pil. Tayêna zi lûwê bini zi peşti danê lûwanê binan u leyrê lûwan pêro piya kenê pil. Yew zayış dı 11 u hetana 22 leyrê lûwanê vewre benê. Key leyrê lûwanê vewre benê çehar aşmi, keyey xo ra abırriyenê, şınê cayanê binan ser. Pısınga yabani u heşo sıpê dışmenê enê luyanê.
Priştina
Priştina, yew sûka u paytextê dewleta Kosovayo.
Chaneins
Chaneins, yew komuna wılayetê Eniya. Na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de, wılayetê Eni de ca gêna.
Gazipaşa
Gazipaşa, yew qezay Antalyaya.
Mehmet Rauf
Mehmet Rauf ( b. 1875, Estanbol ; m. 1931 Estanbol ) yew nuştekaro de Tırko. Serra 1875 de sûka Estanboli de maya cı ra biyo. Lisê Deryayi de wendo u inca ra biyo mezun. Heyatê cıyê nuştış rê Qezatê Hizmeti de sıfte kerdo. O serra 1896 de cemaetê Edebiyat-ı Cedide tey biyo. Cemaetê Edebiyat-ı Cedide leğw biya serra 1901 de u o no tarix ra heta 1908 nuşte nênuşto. Serra 1908ıne de cıwiyayışê cıyê dıyıne nuştış, sıfte biyo. No nuştekar serra 1931 de sûka Estanboli de merdo.
Senatê cı
Mehmet Rauf miyandê nuştekaranê Edebiyat-ı Cedide nuştekaro de dıyıne gırdo. O heyatê cı de zaf romani, hêkati u kayê tiyatroy nuşto. Eserê cı hissê romantiki, ğeyali u eşqê romantiki ra nuşto. Eserê cı de heqa cıwiyayışê sosyali de nuşte çıniyo. Halit Ziya ra zaf tesıriyayo (tesırıni ameyo). Uslıbê cı goreyê uslıbê Halid Ziya ra asenêro u sedeyo. Eserê cı de tehlilo psikolocik rê zaf cay dayo u tehlılê ruhi de zaf raver şiyo.
Eseri
Eserê cı Eylul, miyandê eseranê cı esero de tewr muhımo. Eylul Edebiyatê Tırki de romano de tewr verên psilokociko. No eser terefê tehlilo psikolocik ra zaf hewlo. Romanê cıyê bini ; Genç Kız Kalbi, Son Yıldız, Karanfil ve Yasemin, Ferday-ı Garam u Kan Damlasıyo. Siyah İnciler şıirê cı ra yeno meydan. Eyni zeman de ebe namê Pençe, Cidal u Sansar hiri kayê cı estê.
Tiyatro
Tiyatro, nuşteo ke heqa yew xısusiyeti de nusiyao u sehna de terefê kaykeran ra kay beno, cı rê vaciyeno. Temay tiyatroy cıwiyayışo. Tiyatro yew senata de şowia u rıstımê cı qıseykerdış u xomocnayışo. Eserê tiyatroy de hedisey terefê nuştekari ra qısey nêbenê, kaykero ke tiyatro de kay keno, hedisey terefê ey ra qısey benê. Zıwanê eserê tiyatroy zıwanê do asano u zıwanê şario. Rıstımê tiyatroy heta Yunanıstanê Antiki şıno. Tiyatro tewr verên seba Homayê Yunananê Şerebi Dionyos organize biyo. Tragedya u komedya tiyatroyê kıhani ra tayê ornagan vırazenê u nuştışê inan şıiro. Dram zi tiyatroyanê newey rao u nuştışê cı nezım u neşıro.
Villatorres
Villatorres, dewleta İspanya de eyaletê Endulusi de wılayetê Jaén de yew belediyaya.
Tiyatro
Dram
Tiyatroyo ke hem heqa qeder u hem zi heqa komedi dero.
Villatorres
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Villatorres;
Julia Child
Julia Child McWilliams (b. 15 Tebaxe 1912 - m. 13 Tebaxe 2004 ), yew şefa mıtfaxia Amerikan biya. Serrenna 1960-70ıne de programe werdışe ay televiyoni de biyo. Ser mutfağe Fransızi de zaf xebetiya. Kıtaba ay bahsê ke mutfağe Fransızi Mastering the Art of French Cooking zaf namdara serre 1961ıne de veciya.
Tiyatro
Pandomim
Fikır u hissi ebe raya muziki u densi ra qıseykerdışo. Ebe menay kılmi Pandomim ebe hereketê dest, pol, ri, lıng u vucudi ra seba temay tiyatroy qıseykerdış kar keno.