cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zıwanê Nicer-Kongoy
Zıwanê Nicer-Kongoy yew keyey zıwanano ke zıwanê ke miyan u verocê qıtay Afrika de qal benê, inan gêno xo miyan. Zıwanê Swahili, Yoruba, Igbo, Fula, Shona, Zulu u zıwanê keyanê Afrikayıcan kewnê zerrey enê zıwanan.
NGC 2147
NGC 2147, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Saint-Georges-de-Pointindoux
Saint-Georges-de-Pointindoux, yew komuna Vendéeya. Na komune Fransa de mıntıqaya Pays de la Loire de ca gêna.
Qezeta
Qezeta ya zi rocname yew hacetê komunikasyonio.
Mana qezeta (İtalyanki: gazetta) xebera. 18.SS (seserre) ra tepiya, teyniya xeberê zey magazin, spor uçb. qezetan de ca gırewt, yanê qazetan de teyniya xeberi nê, ğeylê çiyo bin zi ame nuşnayene. Eve teknikê kağıde de çapkerdene, şıkiya u kot destê zêde insanan.
Qezetey ya her roce, ya zi hefte de reyê vecinê. Tayê qezetey estê ke moreyê wendoğannê xo hezar kes, tayê estê ke ê ine zi milyon keso.
Puşi
Puşi (be Tırki: Ziyaret), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero. Dewa Puşi wılayetê Semsuri ra 38 km, qezay Kolıki ra 5 km dûria.
Xuzıstan (eyalet)
Eyaletê Xuzıstani (zıwanê Farski de: استان خوزستان, Ostān-e Khūzestān ) hirıs u yew eyaletê İrani ra yewo. Erdê Xuzıstani 64.055 km²o u serra 2006ıne de amarê merdumanê xo 4.274.979 amariyao. Merkezê idarekerdışi Ehwazo. Heto bin ra no eyalet miyanê erdê İrani de merkezê petrolvetışio, cayê do muhimo u suka Ebedani ra petrol zaf veciyeno.
Sûki
Eyaletê Xuzıstani, vist u hirê şehrıstanan ra yêno pera. Sukê zey : Behbahan, Abadan, Andimeşk, Hurremşehr, Bender İmam Humeyni, Dezful, Şuştar, Omidiye, İze, Bağ Melik, Bender Mahşehr, Deşt Azadigan, Ramhurmız, Şadgan, Susa, Mescıdê Sılêyman, Minoo Adası u Huveyze estê naca de.
Dans
Dans ya zi reqs be ritmê muziki ra piya hereketkerdışê heme bedeniyo, hereketkerdışo plastiko u kaykerdışo. Dans u danskerdış yew hunero tekniko. Dans de bedenê merdumi be halê ritmiki ra hereket keno. Dans halê rohi u performansê merduman sero tesıro pozitif keno. Dans dewrê antiki de vıraziyao u dıma dansi merdum resımkerdış, muzik u şıir vıraştê. Dıma vıraziyayışê dansi, cayê dansi biyo hera u merasim u ayin de zi dans vıraziyao. Raveri merdumi dıma seydkerdış dans kerdo u be zeman, biyayış, merdış, cıtkerdış, ceng u seydkerdış de zi dans ca gırewto. Dans irtıbatê merduman de biyo gırê. Be kulturanê binan, zaf erme u gıleyi dansi veciyê. Merdımo ke dans keno, cı rê danskêr vaciyeno. Be herabiyayışê dansi ra piya, mektebê ke dans musnenê, ê amey akerdene.
Toqat
Toqat, sûka merkezi û qezayê da wılayetê Toqatiya.
Kırman (eyalet)
Eyaletê Kırmani (be Ostān-e Kermān) hirıs u yew eyaletê İrani ra yewo. Cayê xo verocêrocvetışê İrani de ca gêno u be erdê xo ra eyaletanê İrani miyan de eyaleto dıyıneo. No eyalet namê xo merkezê xo suka Kırmani ra gêno. Erdê eyaleti 181.714 km²o u nıfusê xo serra 2005ıne de 2.432.927 amariyao. Sukê eyaletê Kırmani: Baft, Berdsir, Bem, Ciruft, Refsencan, Zerend, Sircan, Şehr Babek, Kirman, Mahan u Kehnuco. %20ê şarê eyaleti dewi de, %80ê şarê eyaleti zi suki de weşiya xo ramenê.
Douy-la-Ramée
Douy-la-Ramée, yew komunê wılayetê Seine-et-Marnea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Île-de-France de ca gêna.
Xızmete
Douy-la-Ramée de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Douy-la-Ramée;
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
İgnostisizm
İgnostisizm ya zi İgteizm jew vınayışo ke vano Homa u werênayışi estiya Homa de mena çıniya. İgnostisizm de Homa sero werênayene u qalikerdene vengo u menay cı çıniya. İgnostisizm jew vınayışo teolociko.
Zıwanê Çin-Tibeti
Zıwanê Çin-Tibeti (ya zi cı rê Zıwanê Sino-Tibeti zi vaciyeno), keyeyê zıwanano ke zıwananê mıntıqanê Çin, Tibet û Nêmadeyê Çin-Hindi gêno xo miyan.
Warnécourt
Warnécourt, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Serrenamey Gregori
Serrenamey Gregori ya zi Serrenameyo miladi herunda Teqwimê Julieni de terefê Papa Gregory XIII ra vıraziyayo. Eno serrename de dınya dormeyê roci ra 365 rocan de çerexiyena.
Sêxı
Sêxı, (be Tırki: Çobantaşı) yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
Torres de Albanchez
Torres de Albanchez, dewleta İspanya de, eyaletê Endulusi de, wılayetê Jaén de yew belediyaya.
Deniz Gezmiş
Deniz Gezmiş (28 Şıbat 1947, Anqara - 6 Gulan 1972, Anqara ), dewrımwano Marksist-Leninisto Tırko. Liderê telebeno u aktivistê siyasetiyo.
Torres de Albanchez
Nıfus
Grafikê diyagrami sero gorey serran ra nıfusê Torres de Albanchezi;
NGC 567
NGC 567, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 1886 de terefê Francis Preserved Leavenworth (<span class = "indicateur-langue" title = "Article sur Wikipédia en English">en ) i ra keşıf biyo.
Tici
Tici (ya zi tiji, ) şewleyê ya zi taniya roci rê vaciyeno.
Perxungoka Cêrin
Perxungoka Cêrin (be Tırki: Ağaçeli, Perhenguk Aşağı ) yew dewa merkezê Çoligia.
Zeytin
Zeytin (be Tırki: Zeytin), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
NGC 312
NGC 312, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Simurg miyan de ca gêno. 5 Keşkelun 1836 de terefê John Herscheli ra keşıf biyo.
NGC 6665
NGC 6665, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Sinceny
Sinceny dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Akif Beki
Akif Beki (b. 2 Temuz 1971 Çolig), yew nuştekar u rocnamewano Zazayo.
Dık
Dık, (be Tırki: Dikköyü) yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
Essars
Essars, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
NGC 2172
NGC 2172, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
NGC 6650
NGC 6650, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Ryan Potter
Ryan Potter (b. 12 Keşkelun 1995, Portland, Oregon, DAY) yew aktoro Amerikayıco.
Usmaniya
Usmaniya, sûka merkezi û qezayê da wılayetê Usmaniyaya.
Vazdayış
Vazdayış, sporo ke be vazdayışi ra piya keriyeno. Vazdayış şeno ancênayışi rê ya zi weşiya dinamizê teni vıraştışi rê bıkeriyo. Merdım be vazdayış ra her dı payê xo ra kerdış dano kerdene, gamanê xo lerze keno u vaz dano. Vazdayış u payşiyayış yewbinan ra ciyayê. Payşiyayış de payê merdımi be herre ra miyandê halê temasi dero. Hema vazdayış de zi merdım verba antışê erdi de vındeno, payanê xo bero aver. Vazdayış şeno jogging ra heta depar ra şıro. Kamci merdımo me vaz dano, cı rê vazdar vaciyeno.
École nationale de l'aviation civile
École nationale de l'aviation civile (bıwane: Ekol nasyonal dö l'avyasyon sivil, ENAC) yew universıteyê Fransayo, û bacarê Toulouse dero.
Postin
Postin (be Tırki: Yolaltı), yew dewa Kolıkia. Cayê cı wılayetê Semsûri dero.
Oches
Oches, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Soullans
Soullans, yew komuna Vendéeya. Na komune Fransa de mıntıqaya Pays de la Loire de ca gêna.
NGC 5572
NGC 5572, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê yi miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Zıwanê Tibetki
Zıwanê Tibetki, zıwanê ke keyê zıwananê Tibetkiyan miyan de ca gênê, inan rê vaciyenê. Enê zıwanan vêşêri hetê şarê Tibeti ra qal benê. Hirê diyalektê zıwananê Tibetkiyan estê û mıntıqanê Amdo, Ü-Tsang û Kham de qal benê.
Hayduti
Hayduti ya zi Partiya Haydutan (be Almanki: Piratenpartei Deutschland), Almanya de yew partiya siyasiya. Na partiye serra 2006ıne de niya ro.
Silly-la-Poterie
Silly-la-Poterie dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Estevelles
Estevelles, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
NGC 316
NGC 316, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 19 Tışrino Peyên 1850 de terefê William Parsonsi ra keşıf biyo.
Ultramaraton
Ultramaraton, vazdayışo ke dûriyanê dergan miyan de keriyeno û normal-maraton ra dergo, cı rê vaciyeno. Sporê vazdayışê ultramaratonê merdımi, weş û werbiyayışê ten û virê merdımi cayê verêni de yenê. Herrê ke vazdayış tede asan niyo, uca de vazdayış û sporkerdış zerri û bazuyê merdımi wer keno.
Tomoe Abe domê 6:33:11 de 100 kilometre vaz dayo û cêniyan miyan de 100 kilometre de rekorê ultra maratoni şıkıto.
Kurık
Kurık, (be Tırki: Kumgeçit) yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
Kyoto
Kyoto, yew bacarê Japonyao. Nıfusê cı pê serra 2019i 1,467,702 merdımo. Sûkanê Japonya miyan de sûkê da muhima, heto ekonomik u sosyal ra zaf aver şiyo.
William H. Harrison
William H. Harrison, yew siyasetkaro Amerikano. Ey serdariya Dewletê Amerikayê Yewbiyayey kerda.
Çae Berbena
Çae Berbena (Çıra Bermenay) belkia lawıkay (deyray) Zazakiya tewr meşura ke ê hetê Dêsımia. Kami ena lawıke besta tê, nêzaniyena. Taê varyantê xo estê ke xeylê şairan vata, zey Zeynelê Qeremani, Ozan Emekçi, Memed Çapan, Ozan Rençber, Grup Yorum, Nilüfer Akbal u ê binan. Zerrekê (ihtıway) lawıke hetê butıniye ra yewbini nêgêno ya ki varyantê ke vaciyenê, cı ra zehf rınd nêasena. Yare rê hesrete, eşq hetê ra, ğurbetiye, ğeribiye heto bin ra, yenê ra zıwan.
Varyantê Zeynelê Qeremani
Zeynelê Qeremani na lawıke albumê Yaşlılar Dersim Türkülerini Söylüyori de vano, oyo ke bırayan Metin Kemal Kahramani ard pêser. Dewe dewe dewe dewe Dewe emser verra biya khewe Çae berbena? Çıra zibena? Kami do be to ro, mı rê nêvana Namê to çıko, mı ra nêvana?
Dewe dewe dewe dewe! Dewe emser verra, Heqo, biya khewe Yare mı xecelnê, kerde nêmê sewe wererê, tı xeberê mane ke, bê mın lewe Banê rınde banan’a doto Kıbare (rınde) ma rê nanê rae poto Kuto herey nêamo, mı qeda gıroto Banê rınde banan’a berzo Pırênê rınde tegel-kunderzo Adıro ke zerrê mı dero, Duzgınê Kemeri tenê zerrê to erzo Dewe dewe dewe dewe Dewe emser verra biya khewe Xeberê, de, mane ke, bê mın lewe.
Qese u qeyde: khan Çıme: Zeynelê Qeremani (Zeynelo Dawulci) het: Xozat, Dêrıke
Varyantê 2.
No varyant Mesut Keskini taê çıman ra dao arê.
Dewe dewe dewe dewe Dewe emser biya khewe Çae berbena? Çae jibena? Derdê (namê) to çıko? Mı ra nêvana? Ezu sonu qurbetiye Cigera mı to rê biya letiye Bonê yare dewe ra doto Yare ma rê nuno runın poto Zalıma yare emso nêamê Nêkut çımanê ma hewnê sewe
Torres, Jaén
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Torres, Jaén;
.staples
..staples, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Mıntıqaya Munixi
Mıntıqaya Munixi (be Almanki: Planungsregion München), yew mıntıqaya Almanyaya ke eyaletê Bavyera de mıntıqaya Munixiya metropolitane ifade kena.
Cenet
Cenet ya zi Behışt cayo ke merdum dıma merdışi şıno. Cenet zuani Erebki rayo. Behışt vateyo (qıseyo) İrankiyo. Gorey dinan ra eke ten merdumo de howlo u kari howli kerdo, o şıno canet. Pêro dinan de canet bipeyniyo u cayo zaf weşo. Cenet de merdum muqafati karani howli gêno.
NGC 568
NGC 568, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Heykeltaştoği miyan de ca gêno. 29 Tışrino Peyên 1837 de terefê John Herscheli ra keşıf biyo.
Cenet
Etimolociye
Cenet zuwanê ma rê zuwanê Erebki ra verayo/vêrdo. Zuwani Erebki de cenet (جنّة‎; jannah) yeno menay bostan. Zıwanê Ewıstki dı cenet paradiso (pairi-daêza). Paradis Ewıstki ra İrankiyo Kıhani rê be paridayda verayo. Uca ra Yunanki rê be parádeisos verayo. Paradis zuwanê Ewıstki ra hêdi hêdi zuwananê binan rê verayo (vêrdo). Paradis zuwanê Ewıstki ra zuwanê Erebki u Qurane zi verayo vêrdo. Firdaws (فردوس) Erebki u Qurane de namê cenetiyo.
Longpré-le-Sec
Longpré-le-Sec, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Longpré-le-Sec;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Coğrafya
Coğrafya, presiba ke gırey merdum u cayan geyrena cı, geyrayışê xo ra vetışê çıra-peyniye vecena. Gırey merdum u cay zerrekê coğrafyay vırazenê. Vatey coğrafya zıwanê Yunanki gaia (wendış: caya) (ca) u gráphein (nuştış) ra yeno pêra. Wexto ewroyêni ra 2200 serri ra veri, Eratosthenes merdumo verên biyo ke kamo ke coğrafya nuşta. Xeylê şınasiyê bini kewnê bınê zerrekê şınasiya coğrafya ra.
Qızılirmaq
. . Qızılirmaq (be Tırki: Kızılırmak, "Royo Sur") yew royo ke Tırkiya de u tewr dergo. Dergiya Qızılirmaqi 1.355 kilometreya.
Coğrafya
Lızgey coğrafya
Coğrafyay beşeri
Zeynelê Qeremani
Zeynelê Qeremani ya ki Zeynê Mexşi, resmiyet de Zeynel Kahraman, şairê (deyrbazê) dê Dêsımio namdar bi. Serre nêzaniyena, labelê 38i ra aver dewa Xozati Dêrıke de ameo dınya. Eşireta Bextiyaran ra bi. Zıwanê xo hem Kırdaski bi, hem ki Zazaki. Ey thembur vıraştêne, dawul ki cenıtêne. Doman u tornê ey ki dawul, qırnata ya ki thembur cenenê.
Serra 1997ıne de albumo ke Metin u Kemal Kahraman inan vet, Yaşlılar Dersim Türküleri Söylüyor de dı lawıki, jûyê Zazaki Çae Berbena, jûyê Kırdaski Xerîb xerîb Keko Ez be birîn im, vati. Albumê Metin Kemal Kahramani Sürela de ki be Tırki Xozat'ın yolları vat. Dıma be peştia bıraan Metin Kemal Kahramani albumê do xoser be namey Melem Tıya vet. Almanya de ki konseran de veciya. Gulane 2012ıne de şi heqiya xo.
Piyê qırnataci Ali Rıza Kahramanio.
Payşiyayış
Payşiyayış, ancênayışo ke atletizm miyan de ca gêno. Payşiyayış vazdayış ra ciyayo. Payşiyayış de ganê yew payê merdımi erd sero bıbo, be halê temasi de bımano. Olimpiyat de payşiyayış vist u pancas kilometre miyan de vıraziyeno.
Estrée
Estrée, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
NGC 7700
NGC 7700, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Sigournais
Sigournais, yew komuna Vendéeya. Na komune Fransa de, mıntıqaya Pays de la Loire de ca gêna.
Balçık
Balçık (be Tırki: Balçıkanlı) namey yew eşira Zazayano. Eşira Balçıkan zêdêri Pılemoriye, Nazmiya u Erzıngan de cıwiyena.
NGC 5567
NGC 5567, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Muzikê Zazayan
Muzikê Zazayan, heta serranê '90an zafêr muzikê şari ra amêne pêra u babetê bini zaf çine bi. Enstrumanan ra thembur, curre, keman, qırnata, dağule, zurna, thıpıke (tef) uêb. amêne cınıtene. Şüare, lawıke/deyre, hewaê kay (muzikê veyvey), dêse (ilahi) muzikê şari de zaf caê de mıqerremi gênê-pê u tarixê muzikê şarê Zazay de zaf muhımê.
Heto bin ra ki/zi, serranê '90an ra têpia muzikê Zazay xeylê raye gırewte u zaf ravêr şi. Muzikê Zazay de babetê newiê zey rock, muziko elektronik, blues, jazz, rap/hiphop, muzikê foni u enstrumanê newiê zey gitar, gitaro elektronik, gitaro akustik, themburo elektronik, piano kewti muzikê Zazay. Ma nıka şikinime vacime ke, muzikê Zazayio nıkaên reşto standardanê muzikê dınya.
Hêni
Hêni (be Usmanıcki: هانی Hani ya zi پالی معدن / Pali Maden, bı Tırki: Hani) yew qezaya wılayetê Diyarbekıria. Cayê xo zımeyê wılayetê Diyarbekıri dero u Diyarbekıri ra 60 km dûrio.
Nizdi vist heb dewi Hêni dı esti. Miyon Hêni dı u dewan Hêni dı Zazaki qısey beno. Hirê çeyr dewan Hêni dı zi hem Zazaki u hem zi Kurdki qısey beno.
Mehleyê Hêni
Şeş mehley Hêni esti. Rez Êmşing u rez dibri. Bin Hêni pêri bexçeyo.
Bilge Karasu
Bilge Karasu (b. 1930, Estanbol; m. 1995, Anqara) nuştekarê do Tırko ke roman, hêkat û essay nuştê. Kışta bin ra Karas merdımê do delğeyın bi ke nuştanê (metınan) xo de şi meselanê felsefi ser. Nuştê ey zi kewtê miyanê cıgeyrayışanê felsefi. O hetê romanê postmoderni ra nuştekaranê gırdan ra yewo Tırkiya de.
O serra 1930 de maya xo ra bi Estanbol de. Zafêr zaniyeno ke mınasebetê ey pê siyasetkaro Osmanıco Cıhud Emanuel Karasu û bırazaê Emanuel Karasu vıraştoğê Gruba Danone İzak Karasu esto, hama eno raşt niyo Karasu nezdiyê inan niyo. Ma û piyê Karasu her dı zi raveri Cıhudi biy dıma ra biy Mısılmani. Key o bi qıc (qıtek, qeçek, doman) Lisa Terakki ê Şişli de û oca ra tepeya zi Universitê Estanboli Fakultê Edebiyati de Lızgê Felsefa de wend. Serra 1963 de pê bursê Rockfelleri şi Ewropa, 1965 de ageyra Tırkiya û başle kerdo çiyê bıçarno (ta do). O servisanê teberiya Muduriyetê Pêroyiya Çap-Phêl û Turizmi û Radyoê Anqara de guriyo. Ey kayi nuştê Radyoê Anqara rê. Ey serra 1973 ra heta merdışê xo Universitê Hacettepe Lızgê Felsefe de ders da cı. Anqara de Kûçê Nilgün de yew bono qıtek de zaf serri weşiya xo ramıte. Tarixê 14 Temuz 1995 de qanserê pankreasê ey zi ramenê, Xestexanê Universitê Hacettepe de merd. Mezela cı Qabrıstanê Karşıkaya de ca gêna.
Heyato edebi
Ey serra des û hewtıne de başle kerdo çiyê bınuso. Nuştê eyo verên serra 1950 de, hêkatê eyo verên zi Pêseroka Seçilmiş Hikayeler de çap bi 1952 de. Ey meselanê merdımi gırewtê destê xo, heyato rocane, heyato rocane de çı yeno serê merdıman û çı merdım nêşeno hal bıkero, gırewtê qeleme. Nuştê ey dormey mewzuyanê sinayış, tersayış, merdış, embazi, tenyayi, bêbaweri de geyray û ey enê mewzuy pê zıwano sembolik nuşto. Ey surreal nênuşto,çı heyat de beno se nuşto. Zıwanê ey weçınıteo, ey zıwanê xo sero zaf kay kerdo, vırnao û guriyo. Zıwanê ey Tırkiyo pako, zelalo.
O nuştekaro tenyao (teko) ke Amerika ra "Odulê Pegasusi" gırewto. Ey eno odul pê kıtabê xo "Gece" (Şewe) gırewto. Odul ra tepeya kıtabê ey çarniyay a zıwanê İngılızki, ey taê universitanê Amerika de konferansi day romanê xo sero. Merdışê cı ra ver kıtabê xo Narla İncile Gazel (1995) de, merdışê cı ra tepeya zi kıtabê eyo peyên Alt Ay Bir Güzdür çap kerdo.
NGC 2167
NGC 2167, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Dugernan
Dugernan (be Tırki: Alıncık, Dügernan ) yew dewa merkezê Çoligia.
Rahmi Özkan
Rahmi Özkan, (b. 1939 Sêwrege) yo namdarê avukatu Zazayo. Universıtey Estanboli de fakulteye hukuk de vendo.
Kurr
Kurr, (be Tırki: Dikme) yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
Sistemê nuştışi
Sistemê nuştışi sembolo ke çiyê ke zıwan miyan de ca gêne, inan mocnayene rê guriyeno.
Estrée-Blanche
Estrée-Blanche, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Uşak
Uşak, sûka merkezi û qezayê da wılayetê Uşakiya.
Sapogne-sur-Marche
Sapogne-sur-Marche, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Filolociye
Filolociye şınasiya ke vêrdey averşiyayışê zıwanan geyrana, cı rê vaciyena. Yunankiyê kıhani de philos (heskerdış) û logos (şınasiye, zanıtış) ra yeno meydan û çarnayışê xo "heskerdışê vatey"o.
Torreperogil
Torreperogil, dewleta İspanya de eyaletê Endulusi de wılayetê Jaén de yew belediyaya.
Serval
Serval serfamilyay çıçeyınan ra, yew tewrê Pısıngano.
NGC 7600
NGC 7600, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Muzikolociye
Muzikolociye şınasiya sosyal ke muzik sero geyrena cı. Piyê muzikolociya Friedrich Chrysandero u serra 1863ıne de vatey muzikolociye vıraşta u kıtabê xo de nuşta.
Yozğat (arezekerdış)
Mana na çekuye Yozğat vuriyena:
NGC 317A
NGC 317A, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Andromeda miyan de ca gêno. Tışrino Verên 1885 de terefê Lewis A. Swifti ra keşıf biyo.
Nadir Şah
Nadir Şah Efşar (Farski: نادر شاه افشار) tarixê İran u İranıcan dı tewr imperatoranê gırdan ra yewo. O amnanê serra 1698 dı Deştgerd dı maya xo ra ameyo dınya. O serranê 1736–1747 miyan dı texti ro mendo, hukım ramıto. Ey imperatoriya İrani vıraşta, İran, Azerbaycan, zımey Hindıstan u yew letey Asya Miyanêne gırewtê imperatoriya xo miyan. Ey vera Efğanan, Usmanıcan u İmperatoriya Baburi leci kerdê, enê dewleti kerdê meğlubi.
NGC 5568
NGC 5568, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Balenyà
Balenyà, qezay Osona de yew belediyaya. Caê xo dewleta İspanya de, mıntıqaya Katalonyay otonome dero.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Balenyà;
Bălţi
Bălţi, Cumhuriyetê Moldova de bacarê do tewr gırdo.
Çekan
Çekan, (be Tırki: Direkli) yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
Étaing
Étaing, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
NGC 569
NGC 569, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê Maseyan miyan de ca gêno. 1 Tışrino Verên 1864 de terefê Albert Marthi ra keşıf biyo.
NGC 6651
NGC 6651, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
World Wide Web
World Wide Web (Zazaki: Dınya sero pirıki) ya zi be namanê WWW ya zi Web ra zi şınasiyeno, interneti sero sistemê pirıkanê komputerano ke dokumenanê hiper-metinan ra yeno pêra.
Maison-des-Champs
Maison-des-Champs, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Maison-des-Champs;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Estamol
Estamol (Astamol, Ostomol, Estemol, İstambol; be Tırki: İstanbul, Latinki: Constantinopolis / Byzantium, Yunanki Κωνσταντινούπολης Kônstantinúpolis / Βυζάντιον Byzantion) yew bacarê Tırkiyao. Nameyê xo heni aseno ke Yunanki (fekê Dorki) eis tàn pólin εἰς τὰν πόλιν (be bacar, Trk. şehire, İng. to the city) ra yeno. Estamol mıntıqa ra zımeyê rocawanê Tırkiya dero. Estamol qıteyanê Ewropa (Trakya) û Asya (Anatoliye) seroyo.
Etimolociye
Estanboli rê verênan babet babet nameyi nayê pa. Nê nameyan ra Byzantion, Augusta Antonina, Nova Roma, Konstantinopolis û Konstantiniyyeyo.
İklım u nıfus
İklımê Estamoli zaf honıko. Zımıstani ayam beno serd. Erdê Estamoli her daim kheweyo (kıhoyo). Nıfusê bacarê Estamoli nezdiyê 13 milyoniyo, labelê her roc zêdiyeno. Nıfusê barkerdoğan zafo. Bol merdumê dewıci ameyê Estamol. Seba ke nıfus zafo, gımarê (leymê) hewayi û problemê trafiki deyrayê.
Ekonomiye
Nıka Estamol merkezê Ekonomi û kulturê Tırkiyayo. Estamol ra zaf fabrikê wesaitan (erebe) û elektronik û çhekan, ê çimento û tekstili (kurasi) estê. Universıteyê Boğaziçiyi (Boğaziçi Üniversitesi) bacarê Estamoli dero. Hirê taxımê meşhurê futboli estê: Galatasaray, Beşiktaş JK û Fenerbahçe.
Zanışiye
Üniversıteyê Estanboli:
Tarix
Estamol bacarê do khano. Wextê İmperatoriya Roma biyo xırabe û Estamol biyo paytextê İmperatoriya Bizansi. Wextê İmperatoriya Bizansi de Estamol biyo mekezê Yunananê Xristiyananê Ortodoksan. Merdumê Bizansıci xeylê kiliseyi vıraştê. Aya Sofya kiliseyo tewr gırd bi. Serra 1453ıne ra dıme İmperatoriya Usmanıcan Estamol gırewt. Wextê İmperatoriya Usmanıcan de Estamol bi merkezê İslami. Ewro Estamol biyo merkezê iqtısad û kulturê Tırkiya.
Sûkê wayiye
Berlin, Qahire, Uskub, Vilniyus, İsfehan, Cidde, Almaty, Beyrut, Constanța, Durrës, Houston, Jakarta, Johor Bahru, Kazan, Xartum, Köln, Lahore, Rebat, Guangzhou, Shanghai, Semerqand, Taşkent, Mary, Kabil, Sucre, Surabaya, Tebriz, Mogadişu, Constantine, Atêna, Floransa, Prag, Rotterdam, Sankt Petersburg, Serayevo, Stockholm Municipality, Strasbourg, Venedik, Warşowa, Havana, Buenos Aires, Meksiko City, Rio de Janeiro, Toronto, Amman, Şam, Emirate of Dubai, Shimonoseki, Parintins, Mülheim, Londra, Plovdiv, Amsterdam, Tıflis, Nur-Sultan, Wiyana, Budapeşt, Xi'an, Kazablanka, Karaçi, Lagos, Bakı, Amsterdam, Busan, Bukreș, Tirana, Smolyan, Dubai, Odessa, Barselona u Benghazi
The Hobbit: The Desolation of Smaug
Hobbit: Dezolasyonê Smaugi ya zi Hobbit: Erdê Smaugio Biawdar (ebe zıwano oricinali ra; The Hobbit: The Desolation of Smaug) jü filmo ke sera 2013 de terefê şırketê Warner Bros ra çap biyo. Formatê filmi fantastik u macerayo, direktorê filmi Peter Jacksono u produktorê filmi Carolynne Cunningham. Film eserê romanê J. R. R. Tolkieni Hobbit ra biyo ebe ilaweyê Peter Jacksoni ra biyo adapte. J. R. R. Tolkien romanê Hobbiti sera 1937 de nuşto u no filme leteyê romanio dıyıni qısey keno. Eno filme de zemanê ke Efendiyo Iştaneyan ra vero qısey beno. Film de hobbit Bilbo Baggins ebe (Martin Freeman) sihırbaz Gandalf (Ian McKellen) u grubê ke 13 cuceyan ra yeno meydan u liderê inan Thorin Meşekalkano (Richard Armitage), ê Mirkwood, Esgaroth u Dale şıni u ena ra dıme ebe ecderha Smaug (Benedict Cumberbatch) ra ceng keni.
Tema
Film ebe cayo ke name cı Breeyo u dewa Shirey ra nezdiyo ra sıfte keno. Gandalf u Thorin Viyaldar eno ca de yew şewa vartışi de yew mehzen de qal keni. Gandalf, Thorin Viyaldari vino u ey ra Koyo Tenyay ecderha ra peysergrewtış wazıno. Thorin en verên de vano ki o pi ho gerino cı ema eno ra peyni teklifê Gandalfi qebul keno. Gandalf inca de Thorin rê qalê cı ebe piê Thorini ra qal keno u ey rê inca de yew mesaco ke ebe zono siya ra nusiyao wano. Gandalf inca de Thorin rê Bilbo Baggins qıse keno. Eno qalkerdış ra 12 aşmi dıme ê raye vecini. Orgi pey inan ra yeni u ê (Gandalf zi miyan de) yew bon ra şıni. Eno bon bonê Beorno. Beorn yew şekılvurnayoğo. Tay zeman de o beno heşo gırdo siya u tay zemani de beno merdum. Beorn cuceyun ra hes nêkeno. Ema inan yardım keno çunkê Piskerdoğ Azog u orgi keyey Beorni kışti. Boni Beorni de Gandalf, Beorn, Bilbo Baggins, Thorin Viyaldar u cucey binan qarar dani ki ê serê bırr Kuytuormani ra şıni. Beorn inan vano ki ê sere Kuyutormani ra nêşıri, orgê Morya u sıhirbazo mergi yew biy. İnan raya Elfi ra şiyayış tewsiye keno. Ê tewsiyey Beorni qebul nikeni. Beorn inan rê estori dani u ê ebe estoron ra raya vecini. Wexto ke ê Keyberê Kuytuormani ra yeni, Gandalf serê yew dare de mesacê Galadrieli vinıno u raya cı vurno, inan ra bin şıno. Ê zerreya bırri kuni cı u uca de beni vindi. İnca de morcelay inan tepşıni. Bilbo Baggins inca de ebe Engıştaneyo Gırdi ra inan morcelayan ra peyser gêno u hamey morcelayan kışino. İnca de Elfi yeni u inan tepşıni. Elfi inan dewa elfan rê ardi. Thorin Viyaldar ebe serê Elfan ra qal keni u serê Elfan Thorin Viyaldar rê yew biyayene teklıf keno ema o teklıfê qıralê Elfan qebul nêkeno. Bilbo Baggin inca de Engıştaneyo Gırdi yew kez deha ra keno u ambazê ho destê Elfan ra gêno. Wexto ke ê destê Elfan ra vecini, Orgi raye de inan vinini. Eno zeman de Gandalf zi Koyo Tenya rê resıno u inca de ebe Radagasto Şalên ra te lewe yeno. Ê Koyo Tenya de mezeli Newiyani de gerini u heqa newiyan de qal keni. İnca ra peyni, Bilbo Baggins, Thorin Viyaldar u bini, yew masepêgıretoğ inan Dewa Mase ardo. İnca de ê serê dew ra izin gêni u serê dewe inan qandê [Koyo Tenya şiyayene izin dano. Wexto ke ê nezdiyê Koyo Tenya yeni, ê inan miyan ra Bilbo Baggins weçıni u Bilbo şıno Koyo Gırd. Zerrey Koy de ecderha (Smaug) Bilbo Baggins vinıno. Bilbo Baggins ecderha Smaug rê vano Ez nêame qandê to ra çi dayene, ez terefê koyo bini ra yenan, ez şans bar kenan u serê mı de şans esto. Bilbo Baggins seba Smaug xapiyene zaf xaptino ema ecdarha ey ra inam (baver) nêkeno u kayê Smaugi areze (fam) keno. Ecderha seba Baggins mordene fekê cı ra adır vecnıno ema Baggins zerrey Koy terk keno u nêşeno Kerreya Arkeni bıgıro. Peyniya film de Gandalf terefê Sauroni ra tepşiyao u beno heps. Orgi dewa mase paynıni. Ebe kayê gruba cuceyan ecderha Smaug Koyo Tenya ra vecıno u seba ceza dayene Dewa Mase sero şıno. Sehney filmio peyêni de ecderha Smaug vano Ez jew adıro u ez mergo. Bilbo Baggins ki vano: Ma se kerdo u film peyni gêno.
Kaykeri
Martin Freeman: Bilbo Baggins Ian McKellen: Gandalf Richard Armitage: Thorin Meşekalkan Benedict Cumberbatch: Smaug (sadece ses) ve Ölü Dirilten Orlando Bloom: Legolas Evangeline Lilly: Tauriel Luke Evans: Bard the Bowman Lee Pace: Thranduil Stephen Fry: Göl Kasabası'nın Efendisi Graham McTavish: Dwalin Ken Stott: Balin Aidan Turner: Kíli Dean O'Gorman: Fíli Mark Hadlow: Dori Jed Brophy: Nori Adam Brown: Ori John Callen: Óin Peter Hambleton: Glóin William Kircher: Bifur James Nesbitt: Bofur Stephen Hunter: Bombur Cate Blanchett: Galadriel Mikael Persbrandt: Beorn Sylvester McCoy: Radagast Craig Hall: Galion Ryan Gage: Alfrid John Bell: Bain Mark Mitchinson: Braga Manu Bennett: Kirletici Azog Lawrence Makoare: Bolg Ben Mitchell: Narzug Richard Whiteside: Barliman Butterbur Dallas Barnett: Bill Ferny Sr.
Dewleta Sefewiyan
İsmail Sefewi emirê Axqoyunıcan Elvend Mirza nezdiyê Şarur (Naxçıvan) de kerd meğlub, yew serre ra dıme zi amnanê serra 1501ıne de zi Tebriz de xo Şah pêhesno. I. Tahmasb zi heme Azerbaycan kerdo dewleta xo miyan, aniya zi Azeri siya ordiyê Sefewiyan temeli vıraştê. Dıma zi ey heme İran vısto ra xo dest, 1502 de zi resmên Şahê Sefewiyan biyo, I. İsmail temelê dewleta Şışi eşto cı.
Alan (arezekerdış)
Bınê Alani de nê meqaley estê:
Servais
Servais, dewleta Fransa de, mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komuna qezay Aisneya.
Ali (ezbete)
Ali namey ezbetê da eşira Balabanano.
Yozğat
Yozğat, (be Usmanıcki: Bozok) sûka merkezi û qezayê da wılayetê Yozğatiya.
Fampoux
Fampoux, dewleta Fransa de# mıntıqaya Hauts-de-France de yew komuna wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Sévigny-Waleppe
Sévigny-Waleppe, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
NGC 2170
NGC 2170, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Eskişeher (arezekerdış)
Bınê Eskişeheri de nê meqaley estê:
Başmakçı
Başmakçı (be Usmanıcki: باشماقجی, be Zazaki: Başmaqçiye) yew qezay Afyonkarahisaria.
Zonğuldak (arezekerdış)
Mana na çekuye Zonğuldak vuriyena:
Risto Ryti
Risto Heikki Ryti [ ˈristɔ ˈhɛi̯kːi ˈryti ] (z. 3 Şıbat 1889 Huittinen; m. 25 Cetan  1956, Helsinki) yew hıquqwan, politikawano Finlandayıc bi. Risto Ryti 1940 ra heta 1944 Finlandiya de serdariye kerd bi.
Thénorgues
Thénorgues, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
NGC 2166
NGC 2166, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Ğerib
Ğerib, (be Tırki: Garip) yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
NGC 318
NGC 318, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 19 Tışrino Peyên 1850 de terefê William Parsonsi ra keşıf biyo.
İlmê theyr u thuri
İlmê Theyr u Thuri (Ornitology) yew lızgey zoolociyo ke balê xo dano a theyran. Nezdiyê 10.000 cınsê theyr u thuri sero xebetiyeno.
Kırmanc
Zazayê Elewiyê Dêsımi, xo rê Kırmanc vanê. Maney na çekuya "Kırmanc"i teyna Zazayo Elewi niyo. Dêsım de şaro ke kokê xo ocağan ra nêno, yanê oyo ke pir, rayber niyo ê rê zi Kırmanc vaciyeno. Ema elaqa çekuya "Kırmanc"i be "Khurrmanc"i çiniyo. Çıke Zazayê Elewiyê Dêsımi xo rê Kırmanc vanê, feqet Kurdanê Elewiyan rê Kırdas u Kurdanê Sunniyan rê zi Khurr vanê. Yanê Dêsımıci be xo rê Kırmanc vatene, hem Kurdanê Sunniyan ra hem zi Kurdanê Elewiyan ra xo bırnenê, cêra kenê. Feqet zaf rey, Elewiyê Dêsımi Elewiyanê pêronan rê zi "Kırmanc" vanê; ha Elewiyo Tırk bo ha Elewiyo Ereb bo u ha Elewiyo Kurd bo, ferq nêkeno.
Sermoise
Sermoise dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Kırmanc
Eke ma Zazakiyê Dêsımi de maney çekuya kırmanci bınusime, enê şınasnayışan vênenime;
Edip Cansever
Edip Cansever (b. 8 Tebaxe 1928 Estamol, m. 28 Gulane 1986 Estamol) ju şair u nuştoxo Tırko.
Saint-Étienne-à-Arnes
Saint-Étienne-à-Arnes, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Cihano Miyanên
Cıhanê Miyani yew erdo ğeyaliyo u yew erdo ke terefê J. R. R. Tolkien ra vıraziyao. Cihano Miyanên romananê J. R. R. Tolkieniyê fantastikan de ca gêno u Efendiyo Engıştaneyan u Hobbit de, miyandê ninan de zaf namdaro. Namey Cihanê Miyanêni mitolociya Cermeni ra yeno u be namey oricinali ra namê cı Midgardo. Eyni zeman de Cihanê Miyanên ra Middenheim, Manaheim u Middengeard zi vaciyenê. Gorey mitolociya Cermenan ra Midgard asmênan miyan de ca gêno u be namey Bifrösti ra, uca de pırd esto u no pırd Cihanê Miyanêni ra raya veciyayışiya u cihanê Homayan Asgard ra raya şiyayışiya. Bınê Cihanê Miyanêni de welatê merdeyan Hel esto. Asmên yeweiyayışê newe ra, cihanê fiziki ra ameyo meydan. Tayê cihanan ; cihanê merdıman (Midgard), cihanê elfan (Alfheim), cihanê cuceyan (Niðavellir), cihanê Homayan (Asgard u Vanaheim) u cihano gizan/dewan (Jotunheim ve Muspelheim).
Rafet El Roman
Rafet El Roman (b. Ağustos 25, 1968) be namê biyayışi Rafet Yaşdut jew muzisyeno Tırko ke serra 1968 de suka Edirne de marda ho ra bi. Zemano ke tede pi cı keyey ho berd Almanya, serra 1970 de, Rafet biyo dı (2) serri. Hata howt (7) serran, o dewa Uzunköprü Ömerbey de be pırıki cı mend. O sınıfo verêni dewa ho de wend u dıma şı Almanya. Almanya de musayışi cı kerd temam. Zemano ke o des u şeş (16) serran bi, beste deyr u kılami nuşt. Veri namdarbiyayışi cı, o camiye de be vengi cı muezini kerd. O serra 1988 de kari cı sıfte kerd u sexne rê veciyo. Serra 1992 de Almanya de dezgehi Saarlaendischer Rundfunk Radio ra vengo en howl çıniyao we. 1994 de Festivali Kulturi Frankfurti de Media Artist Award – Medya Oduli Senate groto. O serra 1995 de ame Tırkiya u albumi cıyi verêni u albumi cıyi solo Gençliğin Gözyaşları Hesirê cıwani veciyo. Eno albumi cı zêde 1 milyoni roşiyao. 1998 de albumani cı Awrupa de zi veciyi piyasa. O filmi Propaganda de be Kemal Sunal, Metin Akpınar serrol de kay kerd. O kamiya ho vurn u be mucadeley hukuki, peynamey cı vurn u kerd El Roman.
Famechon, Pas-de-Calais
Famechon, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Cihano Miyanên
Cayê cı
Cayê Cihanê Miyanêni rocvetışê Deryayê Gırdi de ca gêno. Zafêrê efsaneyanê Tolkieni ena mıntıqa de vêrenê ra. Eseranê Tolkieni de Cihanê Miyanêni de zemanê tewr verêni de qet koy, roy u ê bini nêvıraziyayi u cihan vengo. Wexto ke cihan veng biyo, tewr verên cihan de mıntıqa Amani ca gırewto u rocawan de mıntıqê bini biyê. Miyandê erdi de zi Cihano Miyanên ca gırewto. Namê miyani zi tiya ra yeno. Homayanê mitolocikan ra tepiya koy, roy, mıntıqey u şari vıraziyayi.
Şari
Biyayışê cihanê miyanêni ra pey Homao mitolocik inca de tayê şari vıraştê. O tewr verên merdımi vıraştê u inan ra pey be rêze ra piya ê bınêni vıraziyayi;
Heqa cı de kıtabi
Heqa Tolkien u cihanê cı de zıwanê İngılızki de heta enıka zaf eseri nusiyayê. Tayê inan:
Balsareny
Balsareny, dewleta İspanya de, mıntıqaya Katalonyaya otonome de, wılayetê Barselona de yew belediyay komarkay Bagesiya.
Khurr
Hetê Dêsımi de, "Kurdanê Sunniyan" rê Khurr vaciyeno. Na çekuye, tayinan çım de kılmkerdışê çekuya Khurrmanciya, tayinanê binan çım de zi qısey Kırdaski laci ra yena. Çımke Kurdê Sunniy laci rê kurr vanê, Kurdê Elewiy zi law vanê. Naye rê analog zi Kırdasê Elewiyê ke Pêrtage de cıwiyenê, Zazayanê Dêsımi rê lacek vanê.
Binê Dara Valêre de
Binê Dara Valêre de, kitabê yewin yê Roşan Lezgînî yo. Kitab, des (10) hîkayeyan ra yeno pê. Hîkayenuştişê kirmanckî de yew cayê nê kitabî yê baş esto. Nuştoxî bi ziwanêko weş, hîkayeyanê xo bi hostayîye ardo pê. Nuştoxî bi nê kitabê xo serra 2002 de xelata Weşanxaneyê Apecî girewta. Na reya verîne bîye ke Weşanxaneyê Apecî xelate daybî bi kitabê ke bi kirmanckî nusîyayo.
Çapa yewine yê Binê Dara Valêre de reya verêne serra 2002 de Swêd de Weşanxaneyê Apecî ra weşanîyayo. Dima, çapa diyine serra 2003 de sey kitabê yewin yê Weşanxaneyê Vateyî weşanîyayo. Reya hîrêyine zî serra 2012 de hetê Weşanxaneyê Roşna ra çap bîyo.
Begues
Begues, dewleta İspanya de, mıntıqaya Katalonyaya otonome de, wılayetê Barselona de yew belediyaya qezaya Baix Llobregatiya.
NGC 6652
NGC 6652, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Lista personelanê CNN
Cêr de lista parsonelê CNN estê.
NGC 5569
NGC 5569, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Seringes-et-Nesles
Seringes-et-Nesles, dewleta Fransa de, mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komuna qezaya Aisneya.
Fatih Mehmet Maçoğlu
Fatih Mehmet Maçoğlu (b. 20 Kanun 1968, Pulur), serdarê belediyay Pulurio. Weçinê Tırkiya'ê 2014ıne de Partiya Tırkiya'ya Komuniste ra eza weçiniyao. Maçoğlu, (TKP) u (DHF) ra ezaê barebırayiye ra weçiniyao.
Maçoğlu weçinê 31.03.2019ıne de serdarê beldiyay Mamekiye çiniya we.
Qerweliyanê Cêrin
Qerweliyanê Cêrin, (be Tırki: Gölçekanat) yew dewa merkezê qezay Çoligiya.
Toyota
Toyota Motor Corporation (TMC ya zi Toyota), yew markay erebeya. Toyota Japonya de vıraziyeno. Modelê şırketiyê Corolla dınya de tewr zaf raver şiyo. Toyota serra 2014ıne de dınya rateyış de biyo yewın.
İsfehan
İsfehani (be Esfahān) yew sûka u paytextê eyaletê İsfehaniyo.
Sèvremont
Sèvremont, yew komuna qezay Fontenay-le-Comteya. Cayê na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Pays de la Loire de, wılayetê Vendéeyi dero.
Xızmete
Sèvremont de şebekey awe esto û sistemê kanalizasyoni ratneyao. Xeta elektriki û interneti anciyao.
Embıryani
Dormey Sèvremont ra komunê Saint-Amand-sur-Sèvre, Le Boupère, Les Châtelliers-Châteaumur, La Pommeraie-sur-Sèvre, Pouzauges û Saint-Michel-Mont-Mercure ca gênê.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Sèvremonti ;
Éterpigny, Pas-de-Calais
Éterpigny, dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France de yew komunê wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Rustem Ferruxzad
Rustem Ferruxzad (be Farski: رستم فرّخزاد Rustam Farrokhzad), leckero İranıco ke demê İmperatoriya Sasaniyan de cıwiyo. Rustem şarıstandarê verocê İrani biyo. Rustem kewto ceng verba Ereban de. Rustemi herrê xo zaf pawıtê verba Ereban de, Lecê Qadisiya de zi weşiya xo vıni kerda, merdo.
Namey Rustemi Şahname de esto. Rustem miyandê İranıcan de zaf namdaro.
NGC 571
NGC 571, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 1 Tışrino Verên 1864 de terefê Heinrich Louis d'Arresti ra keşıf biyo.
Brienne-le-Château
Brienne-le-Château, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Sorihuela del Guadalimar
Sorihuela del Guadalimar, dewleta İspanya de eyaletê Endulusi de wılayetê Jaén de yew belediyaya.
Brienne-le-Château
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Brienne-le-Château;
Sorihuela del Guadalimar
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Sorihuela del Guadalimar;
Brienne-le-Château
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
.smart
..smart, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Plajê Sarımsaklı
Plajê Sarımsaklı (be Tırki: Sarımsaklı Plajı) jew plajo ke Tırkiya de suka Balıkesiri de Ayvalık de ca gêno. Cay cı merkez ra 8 km düro. Dergiya plaji 7 kmo u plaj se metre (100) herayo. Plaj de merkezi cakerdışi, tesisi vındışi, kafetaryay, restoranti u gazinoy esti.
Omicourt
Omicourt, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Masey mandalina
Maseyê mandalina yew mase yo, awa solıne miyan de cıwiyeno.
Ian Bohen
Ian Stuart Bohen, (d. 24 Keşkelun  1976), yew aktoro Amerikayıco. Teen Wolf de gan dao karakterê Peter Hale.
Sergy (Aisne)
Sergy (Aisne) dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
Charles Bukowski
Charles Bukowski (b. 16 Tebaxe 1920 – m. 9 Adar 1994) yew şair û nuştekaro Amerikan biyo. Namê biyayışi Heinrich Karl Bukowskio. Amre xo tewr zaf Los Angeles kedineyo. O, nuştışe romane xo Pulp dıma 1994ıne de neweşiya losemi de Kaliforniya de merdo.
Some Things I Know
Some Things I Know jew albumê Lee Ann Womackiyo. Eno albumê cı 1998 de veto. Billboardan de rêza 20ıne ra kewto lista. Album de dı singley esti, nameyê cı "A Little Past Little Rock" u "I'll Think of a Reason Later"o.
NGC 6653
NGC 6653, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Ester
Ester (İbraniki: אֶסְתֵּר û İngilizki: Esther), zerri Tewrate ra nameyê yew kitabio.
Tewrate de qismo ke yahudiyan miyan de tewr (en) zaf yenu wendiş ra yew zi Ester u. Ester, seserran o ke keyani yahudiyan de, bilxessa Purim de her serr yenu wendiş. Ester, yahudiyan miyan de yew kitabo namdar (populer) u. Ester, yew kitabo ke, kameyi (kimligi) yahudiyano mili û wahari xo viciyayişi ifade kenu. Pur, sey roc dişmenan ra xelesiyayişi, roc xovirardişi û yenu bimbarik kerdiş. No kitab nameyi xo, nameyi na keynek ra, yani Ester ra genu.
Tarix
Şuşan (Latinki Susa, İbraniki Sushan) yew deme paytexti elaman biyu. Cuwa pey Dariyuso Yewin (Dariyus I) newe ra imar kerdu. Yew deme biyu merkezi idari ey medan/persan. Şuşan ewro İran de yew ca yo. İran İskendero Gırd, Şuşan işgal û talan kenu. M. A. Dielafoy reya verên Şuşan de yew cigêrayişo arkeolojik virazenu. Şuşan de odayi qirali, harem, "cenet" (bexçeyi ceneti), qenali awka ke royo nizdi ra arda, viciyeni orte.
Namê Esteri
Nameyi Ester ser o zi zaf munaqeşe estu. Nameyi Ester o raşt bi İbraniki Iddessa (Hadassah, 'myrtle') yo. Wina eysenu ke Ester ya nameyi Homayê (ilahe) Babilan Iştar (Ishtar) ra, yan zi Farski "sitar, 'star' ra yenu. Wexti sumeran û Babiliyan de Iştar nameyi "Xanimê Homayan" o. (50) Iştar, sumeran û Babiliyan het de, nameyi "Xanimê Homayan " o La esli xo de, no name, yani 'Ester', yew nameyo Fariski yo. Manayê ci zi "estare" yo.
Statuyê kitabê Esteri
Goreyê tayê nuştox û cigêrayoxan, Ester, dini yew kitab niyo; çunku tede nê (niye) behsi Homayi, Musayi, Dawidi û Qudisi (Yeruşalimi) benu; nê itiqad û emeli yahudiyan (cuyan) ser o merdim tawey tede veynenu; nê zi kultur û karekteri yahudiyan ifade kenu. La hunci zi kilisey İsewitine/Xrıstiyanan RI (Raver Isayi) 120 de Ester sey yew kitabo diniyo ke resmi her ca de viyerenu qebul kenu. Welakin Martin Luther, kitabi Esteri sero vunu "werrikna kitabo winayen çinibin" û Ester ra (no kitab ra) nefret kenu, ey bin ra red kenu. Temayê Esteri, surguni yahudiyan û xelasey ninan ser o ya. Tede motifi dini çiniy, la kamey û miliyetperwerey yahudiyan tede eşkera ya. Heto bin a no name, Ester, zaf nizdiyey Ishtar (Iştar) o, ke Iştar nameyê yew Homayê (ilahe) putperestani ey demeyi yo.
Goreyê sewbina nuştoxan "Festê Purimi" hinya zaf nizdiyê "roşani wesari" ey medan/persan a, yan zi festê babilonijan a. Ninan gore "Pur", sey çeku, ya çekuya asuriki "puru/puru" ra yena, ke manayê ci "ca/mevqi" yo, yan zi "lot" (vicak) ey farisan a ke merdim yew çeşit key şansi key kenu. Pur yew nameyo ibraniki yo. Purim roşani yahudiyan o, aşmê sibat yan adari de yo, semedê virardişi xelasey qewmi yahudiyan o ke bini zulmi Hamani ra qediyo, (bimbarik) benu.
Kitabi Ester kami nuştu belu niyo. Tayê vuni Ezra nuşto, la no vate zaf muteber niyo. Tayê vuni Mordekay bi xo nuşto. Tayê zi vuni Nehemya nuşto. Nehemya, Artexerxesi ri, ke o laji û xelefi Ahaşveroşi yo, hizmet kerdu (465-424 VI). Tayê zi vuni ke Ester yan wexti qiral Ahaşveroşi de, yan zi wexti laji ey Artaxerxesi de, Şuşan de çap biya. Heto bin a tayê nuştoxi zi vuni Ester raşta yew kitabo tarixi yo û çiko ho tede heme raşt u, tayê zi tam tersi ney vatey vicêni û vuni Ester yew fantazi yo. La wina eysenu ey ke Ester nuştu qanun, orf û edetani medan/persan û mimari bacari Şuşani, sarayê Şuşani û welati medan hol sinasnenu. Mumkun û ke yew yahudiyo ke surgun biyu şiyu uca, o deme welati medan de ciwiyo, biyu şahidi na mesela û na mesela nuşta, yan zi fek ra neqil kerda.
NGC 572
NGC 572, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Heykeltaştoğ miyan de ca gêno. 4 Keşkelun 1834 de terefê John Herscheli ra keşıf biyo.
Santo Tomé, Jaén
Santo Tomé, dewleta İspanya de eyaletê Endulusi de wılayetê Jaén de yew belediyaya.
Eskişeher
Eskişeher, dewleta Tırkiya de yew qezay u merkezê wılayetê Eskişeheriyo.
Santo Tomé, Jaén
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Santo Tomé;
NGC 319
NGC 319, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Simurg miyan de ca gêno. 5 Keşkelun 1834 de terefê John Herscheli ra keşıf biyo.
.tjx
..tjx, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Piruz Nihavendi
Piruz Nihavendi (Farski: پیروز نهاوندی), leckero İranıco ke bınê leckeriya generalê İranıci Rustem Ferruxzadi de ceng kerdo. Piruz Nihavendi leckerê Sasaniyano. Lecê Qadisiya de hetê mısılmanan ra tepışiyayo, kewto destê mısılmanan. Mısılmanan o kerdo tepışte (esir). Piruz Nihavdi İrani sero hêrış, işğal u istılekerdışê Erebanê mısılmanan de zaf xoverdayış u pêrodayış mocnê, herrê İranıcan verba Ereban de pawıtê/şeveknê.
Piruz Nihavendi çımê İranıcanê İraniyan (İranıcê ke İran de cıwiyenê) de zaf firazo. Kıştışê Umeri ra pey namê ey vıla biyo. Mezela cı İran de Keşhan (Pars) de ca gêna.
Xorasanê Rezewi (eyalet)
Eyaletê Xorasanê Rezewi (Farsça: استان خراسان رضوی Ostān-e Khorāsān-e Rażavī ) hirıs u yew eyaletanê İrani ra yewo. Cayê eyaletê Xorasanê Rezewi, zımeyêrocvetışê İrani dero u dormey ra Efğanıstani rê cirano. Hukmatê İrani serra 2004ıne de eyaletê Xorasani lete kerdo u Xorasanê Rezewi zi statuyê eyaletê xoseri gırewto.
Merkezê eyaletê Xorasanê Rezewi suka Meşhedio. Erdê xo oyo ke 144.681 km²o u nıfusê xo pêro-piya 5.203.000o.
Sukê Xorasanê Rezewiê gırdi: Kuçan, Dargaz, Çenaran, Serahs, Fariman, Torbat Cam, Taybad, Haf, Roşthar, Kaşmar, Bardeskan, Nişabur, Sabzevar, Gonabad, Kalat, Halilabado.
Nıfusê na mıntıqa Farsi, Kurdi u kemi Tırkmeni ra yêno pera.'''
Saint-Germain-sur-École
Saint-Germain-sur-École, yew komunê wılayetê Seine-et-Marnea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Île-de-France de ca gêna.
Xızmete
Saint-Germain-sur-École de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Saint-Germain-sur-École;
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
Sinanpaşa
Sinanpaşa (be Usmanıcki: سنان پاشا) yew qezaya Afyonkarahisaria.
Eskişeher (wılayet)
Eskişeher, yew wılayetê dewleta Tırkiyao. Riyê erdê wılayeti pêro piya 13.653 km²yo. Dormey Eskişeheri de wılayetê Bolu, Anqara, Qonya, Afyonkarahisar, Kütahya u Bileciki estê.
Nıfus
Nıfusê wılayetê Eskişeheri 871187 nefero.
Omont
Omont, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Ardennesi de yew komuna.
Piran
Numêy Piran, çekuy "pir" ra yenu. Êy waht de Piran de zafu pir roniştuno. Yew Piranic est ki inkey hati Piran de kitabe nısêna. Numeyê nuskar Hasan Guneş'a. Guneş vun ez inu kitab kê ibreti dunya nusenu. Vun va piyri, tiki wa şermay degerê Piran bizuni; kitabê mi tek kê insan niw yu wun in kitab ey mongayu ey kutugu ey cunawaru ey heşo ey beyguru ey katuru wa ey şumab. Ez in nısen wa milletê Zaza buna ow Piran hasbika. Ez yewna çi ni wazenu. Her inson yew dawar ra ame u yew dawar nê eşkeno inson bib. O wunuk ki yew lacek Piran de est tiki dawar ra hinkeyn oy zaf hiş bên.
Piran, Diyarbekır ra 90 km, Ergani ra 30 km dürio. Ki Dêrbekır veyca rayır guyn ki Ergani ra şir. Rayır Dêrbekır, Piran u Ergani ra viryên.
NGC 2131
NGC 2131, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Bailly-le-Franc
Bailly-le-Franc, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Bailly-le-Franc;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
CNN
CNN  yew kanalê xeberanê têlevizyoniyê Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyano. Terefê Ted Turneri ra serre 1980ıne de ameyo ronaene.
Her
Her (Equus africanus asinus) yew heywanê de baranteno. Lıngê heran yê estoran ra ferqınê, coka heri şenê davacerdeki rınd/hewl veciyê ra gılan. Heri estoran ra zêde bar şenê bıancê. Heri vaşwerdoğê (vecetaryenê) u xeylê wext şenê teyşaniye rê tehemul bıkerê. Raya raşte de ê şenê 50 km/ç [çipeniye = xız, surret] bıvezê.
Rengê muyanê xoyê tayine bozo, yê tayine qehwerengi, yê tayine ki siyao. Erd ra berzeniya peştia heran teqribi 90-160 cm (santimetre)wo. 2-2,5 serre de benê pil u şenê kurri/kurrık bıkerê. Dıganiya heran teqribi 12 ya ki 14 aşmi bena u kurrıkê xo 6 ya ki 9 aşman xo de fetelnenê u kenê weyi, cızık /çıçık danê cı.
Dınya
Dınya (sembolê cı: ), yew estareyê sistemê rocio. No geyrenık alemê mao û sistemê roci ra geyrenıko hirêyıno. Sistemê rociyê ma de çehar geyrenıkanê erdênan ra yewo. Yanê riyê erdê cı wışko. Ê hirêyê bini Merkur, Venus û Marsê.
Her
Heri estoran ra zêde cıwiyenê/weş manenê. Teqribi 40 serre cıwiyenê.
Anciya/Fına yê heran 5 parsuyê xo zêderê u qromozomê xo ki 31 cıteyê. Yê estoran 31 cıteyê.
Mıayenê newiyo ke serê DNSê heran de vıraziyo, veto meydan ke koka heran Afrika ra yena. Heri xeylê raver ra destê insanan ra ameyo weyikerdene. 4000 milad ra raver Mısır de dormeyê Nili de insanan heri kerdê weyi. O ra tepiya ki Mezopotamya de insanan weyikerdena heran musay.
Bayat, Afyonkarahisar
Bayat (be Usmanıcanki: بايات, be Zazaki: Beyat) yew qezay Afyonkarahisaria.