İbn_Xaldun
Heyatê ey
Namey cıyo pêroyi Ebu Zeyd Ebdurrehman bin Muhemmed bin Xaldun el Xedramiyo ya zi Ebdurrehman bin Muhemmed bin Ebu Bekır Muhemmed bin Heseno. Kunya xo de nameyê Ebu Zeydi lacê cıyo pil Zeyd ra yeno. Yew zi Mısır de serqadıyiya Malikiya kerda coka ey rê Weliyuddin vaciyeno, keyey xo Yemen ra wılayetê Hedramuti ra ameyo coka zi ey rê Xedrami zi vaciyeno, o Tunıs da maya xo ra ameyo dınya coka zi ey rê Tunısi zi vaciyeno teberê heme ninan de ey zafêrê heyatê xo Mısır de viyarno ra coka zi ey rê Meğribi zi vaciyeno. O heta ınka zaf mıxtelıf naman ra şınasiyao. Heyatê İbn Xalduni ra heta ewro çiy zaf mendê, heyatê xo rınd nusiyao û hewl şınasiyeno. Heyatê ey sero tewr çımeyo rınd Et Tarifo ke ey o nuşto, otobiyografiya eya. Enê eseri de heyatê xo sero ey her çi be detayan nuşto û resno ewro. Otobiyografiya ey de keyey ey û keyey ey kamca ra ameyo kamiyo heme ninan sero ey çiyê zaf nênuşto. Keyey ey Endulus de weşiya xo ramıtêne û nameyê keyey ey Beni Xalduno. O serra 1332yıne de Tunıs de maya xo ra ameyo dınya. Keyey xo Endulus de karê gırdi kerdê hema o taw qıralê Kastilya Ferdinan III mıntıqaya Endulusi viyarno xo dest û keyey xo mecbur mendo ke bêro zımey qıtay Afrika Tunıs. Keyey xo Tunıs de nezdiyê xanedanê Xafsi de xızmetanê resmi de ca gırewto. Hema piyê û kalıkê İbn Xalduni heyato politik ra anciyay û xo dao heyatê mistiki. Bıray cı Yehya bin Xaldun tarixêr biyo û xanedanê Ebdulwadiy sero kıtabê nuşto hema suiqast ra şiyo qurban û kışiyao. İbni Xalduni otobiyografiya xo de nuşto ki rıçıkê keyey xo sehabey peyğamberê dinê İslami Mıhemmediyo Yemenıc Xedramut ra yeno û keyey xo seranê herabiyayışê herranê İslami de ameyo İspanya. O rıçıkê xo resneno Wail bin Hacer. Wail bin Haceri zi vatenan ra gore Mıhemmed diyo û duay ey gırewta û ey ra hewtay hedisi rivayet kerdê. Keyey İbn Xalduni serranê seserra heştına peyênan de Yemen ra veciyo û ameyo İspanya. Seserra dıwêsıne de zi İspanya vêrda a destê Ferdinandi û keyey ey goç kerdo Tunıs. Namey keyey Xaldun zi pilê keyey Usman bin Xaldun ra yeno. Rıyê edetê şarê Yemeni ra nameyê Xalıdi ra herfê nun û wawi kerdê cı û name çarno a halê cıyo ewroyên Xalduni. Keyey Beni Xalduni zaf serri mıntıqey Endulusi Carmona û Sevilla de cıwiyo. O wext ucay destê mısılmanan de biy. İbn Xaldun otobiyografiya xo de vano ki ‘’ê piyê ma Erebanê Yemeniyê Xedramutıci ra, Wail bin Hecero ki tewr namdaro Erebano, inan miyan ra tewr şınasiyeno û tewr pilo, ey ra yenê. Verba ninan de zi nuştoğo bino ke otobiyografiya ey nuşta, Muhemmed Ebdullah Enan enê vatışê İbn Xalduni pers keno û veri ra rameno ki keyey İbn Xalduni şeno Muladiyan ra bo, Muladiyan zi statuyê sosyali gırewtene rê ida kerdo ki ê eşiretanê Ereban rayê. Enano yew zi vano ki o zeman de tayê grubanê Berberiyan zi rıçıkê xo Eraban ra resnayêne û coka tayê rayê şaşi vıraştêne. Enan ena iday xo be detayanê xo zaf rınd pelge kerdo. Bınê enê ğeyretê Berberiyan de nıfuzê sosyali û politiki destê xo ra vıstış rakewno, a derg beno. Yew vinayışo bin zi ida keno ki İbn Xalduni zi zey zafêrê cayê biyayışê xo Berberiyan ra yeno, Berberiyo. Berberiyan ra heyraniya xo dewrê xo ra dûri menda. Ey nuştışanê xo de Berberiyan ra cao hewl cêra kerdo, têversanayışê inan be Ereban de ifadey derzinıni guriy û hedisey û dewletê ke teberê Meğrıbi de manenê ey xo inan ra dûri tepışto coka zi estamardışi vıraziyay ki oyo Berberiyo. Muhemmed Hozien ena ida rê vano "Keyey İbn Xalduni şeno Berberi bıbo, be naye ra piya eger piyê xo Endulisi ra abırriyê û amey Tunıs o taw ey xo ra nêvinayêne ki rıçıkê xo zey Erebi ida bıkero". Çınke o taw Muwehidan û Murebıtan Endulus de hukım ramıto û ê zi Berberi biy coka zi İbn Xalduni koka xo inkar nêkerdêne. Rıyê o sebebi ra Hozein ra gore oyo Erebo.