cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Matematik
Mısır
Mısırıcan matematik tewr zêde seba karanê pratikan de, zey hesabkerdena yewmiya karker(-doğ-)an, non-potene, genım-sentene, gırdina cayan u hesabkerdena hudıdan ra gırewto xo dest. Mısırıcan çar şeklê hesabi zanıtêne.
Geometriye de inan rê hesabkerdena riyê hirêkose, çarkose u trapezan, nezdina reqemê çemberi π (pi) u hesabkerdena hecımê yew çarkosey (mıreba) be nê formıli V=a^2(h/3) naskerde biyo.
NGC 7793
NGC 7793, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
NGC 6168
NGC 6168, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Saint-Couat-d'Aude
Saint-Couat-d'Aude, yew komuna wılayetê Audea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Occitanie de ca gêna.
Xızmete
Saint-Couat-d'Aude de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Saint-Couat-d'Aude;
Bıvênên
Lista komunanê Audey
NGC 4223
NGC 4223, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Pontevedra (wılayet)
Pontevedra, dewleta İspanya de mıntıqa otonoma Galiçya de yew wılayeto.
NGC 1887
NGC 1887, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Sønderborg
Sønderborg, yew sûka dewleta Danimarkaya.
Oklahoma City
Oklahoma, Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyan de yew sûka û paytextê eyaletê Oklahomayo.
Serra roşti
Serra roşti ya zi Serra roşna (İng. light year, ly), roştiya ke yew serre de asmên de mesafe gêna. Nê mesafi rê zanışiye de serra roşti vaciyena.
Amorê pêvereştışi
1 IY (km) = pêtiya roşti (km/s) x yew serre (saniya)
NGC 6985
NGC 6985, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Zazakiyê Merkezi
Zazakiyê Merkezi, hirê fekanê bıngeyanê Zazaki ra yewo. No fek Pali, Çolig, Hêni, Xarpêt, Maden, Piran, Lıcê, Erğeni u Qulp de qısey beno.
Ğulamrıza Texti
Ğulamrıza Texti (b. 27 tebaxe, 1930. Tehran - m. 7 çıle, 1968. Tehran) oyo ke şamiyono kayanê olimpikano, (Melbrun, 1956), dı reyi şampiyonê dınyao (Tehran, 1959 u Yokohama 1961) u şampiyonê kayanê amnaniê Asyao (Tokyo, 1958). Ğulamrıza Texti tarixê İrani de gulaşgırewtoğo tewr namdaro. Ğulamrıza Texti ancênayış u têverakewtışê gulaşe de be centilmeniya xo şınasiyao. Ğulamrıza Texti Tehran de maya xo ra ameyo dınya. Key ke o des u panc serri biyo, kewto Klubê Puladi. Serra 1951ıne de İran de şampiyon çıniyao we. Uca ra raya xo kerda a, dınya sero namdar biyo. Xeylê ancênayışan de ameyo yewıne.
Konstantinos XI
Konstantinos XI, yew imperatorê imperatoriya Bizansi biyo.
NGC 3055
NGC 3055, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Osetki
Osetki (be Osetki: Ирон ӕвзаг Iron ævzhag ya ki Иронау Ironau, be Farski: اوسِتی) zıwanê dê Hind-Ewropayo û aidê zıwananê İrankiyano. Osetki mıntıqaya Kofkasi Osetya de sinoranê dıwelanê Rusya û Gurcıstani sero terefê texminen 700,000 hezar merduman qısey beno. Tırkiya de ki goçeranê Qefkasya miyan de Oseti ki est biy.
Neymar
Neymar da Silva Santos Júnior (b. 5 Sıbate 1992, Mogi das Cruzes), futbolwano Brezilyayıco ke pozisyonê forveti de kay keno. Nıka Paris Saint Germain de kay keno.
Peştuki
Peştuki (be Farski: پښتو pəʂ'to) zıwanê dê Hind-Ewropao û aidê Zıwananê İrankiyano. Texminen terefê 40-60 milyon Peştuyan ra dewletanê zey Efğanıstan û rocawanê Pakıstani Peştuki qısey beno.
Ömer Döngeloğlu
Ömer Döngeloğlu yew alım, nuskar u hediswano Tırko. Pandemiya virusê korona 2019-2020 ra 3 Gulane 2020 de virusê korona ra merdo.
NGC 6155
NGC 6155, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Vietnam
Vietnam yew dewletê da qıtay Asyaya. Cayê xo rocvetışê verocê qıtay Asya dero. Dorme ra Laos, Kamboçya, Çin û Okyanuso Hind estê. Paytextê Vietnami sûka Hanoiya. Nıfusê xo 87,375,000o. Zıwanê xoyo resmi Vietnamkiyo. Sistemê idarey sosyalizmo. Vietnami serra 1945ıne de xo reyno ra, xoser ilan kerdo.
Saint-Géréon
Saint-Géréon, yew komunê wılayetê Loire-Atlantikio. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Pays de la Loire ca gêno.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Saint-Géréon ;
Bıvênên
Lista komunanê Loire-Atlantique
Mıntıqay Laci
Mıntıqay Laci vist u dı (22) mıntıqanê Çadi ra yewa kı miyanê Çadi dı ca gêno. Merkezê mıntıqa sûka Boliya. Ena mıntıqa dı golê Çadiyo namdar Golê Çadi esto. Serra 2009 dı nıfusê ena mıntıqa pêro piya biyo 451,369 u %49,6ê nıfusê mıntıqa cêniyan ra ame pêra. Mıntıqay Laci, 2 wayirê dı wılayetano, namey inan zi pêdıma Mamdi u merkezê mıntıqa Bolo. Waliyê mıntıqa serra 2008ıne ra nata N'Garboudjoum Jacobo.
Saeta amnani
[[Dosya:DaylightSaving-World-Subdivisions.png|upright=1.67|thumb|alt=World map. Europe, Russia, most of North America, parts of southern South America and southern Australia, and a few other places use DST. Most of equatorial Africa and a few other places near the equator have never used DST. The rest of the land mass is marked as formerly using DST.| Gırwenayışê saeta amnani:
]] Saeta amnani, yew sistemê eyarkerdışê saetano. Semedo ke roşniya roci bêro gurenayış dewleti saeta xo vırnenê. Saeta amnani raver serra 1895i de George Vernon Hudsoni eşta ver. Dewleti saetê kenê miyan pê saeta amnani.
Ourense (wılayet)
Ourense, dewleta İspanya de mıntıqaya otonoma Galiçya de yew wılayeto.
Villey-Saint-Étienne
Villey-Saint-Étienne, yew komunê wılayetê Meurthe-et-Moselleo. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêno.
Bıvênên
Lista komunanê Meurthe-et-Moselley
Kemal Sunal
Ali Kemal Sunal (11 Tışrino Peyên 1944, Estamol - 3 Temmuz 2000, Estamol), kaykero Tırko. Têlevizyon, sinema u tiyatro de senatkaro de zaf populer biyo. Eslê xo Meletiyerao. Universıtey Marmara de wendo. Kaykerênia xoya sıftêne filmê Tatlı Dillimi de biya. 82 filman de kay kerdo. Serra 2000ıne de krize qelbi ra merdo.
Ioannes VI
Ioannes VI, yew imperatorê imperatoriya Bizansi biyo.
Kemal Sunal
Rêzê têlevizyoni
Sermeqale: Filmografiya Kemal Sunali
İrade
İrade, şenayışê kerdışanê xo be xo kerdışo. İrade de hireo serberst ke iradeo serbest dı prensibê muhimê. Merdım kıştê ra wayirê hirey xoyo u kıştê da bine ra zi be xo şeno hete bıdo vatış u kerdışanê xo. Felsefe de no mewzu sero werênayışi estê. Gorey filozofanê voluntaristan, bınê emel u kerdışanê merdımi de tım irade esto, irade be esasê xo weçinayışê aksiyonano. Gorey ê binan zi irade yew paradokso u problemo felsefiko. Felsefeo teolocik u ekolanê teolocikan de niyao ke wayirê iradey be xo Homao. Homa serenuşte (qeder) nuseno u gani u bêgani heme çi gorey serenuştey xo hereket keno. Dinê İslami de ney rê vanê iradeo cuzi, iradeo bin esto ke iradeo kullio, o zi ê Homao.
İradeo bêpeyni
İradey sero nuştey verêni Yunano antik ra mendê. V.İ. seserranê 8. u 9. de Herakleitos u Leucippusi iradey merdımi sero nuştey nuştê. Herakleitos logos eşto ver, vato ke bınê heme kerdışan de logos esto. No logos çiyê niyanêo ke heme çiyê dınya o vırazeno, bê ey çiyê nêbeno. Wıni vênayışê ey deterministiko, iradeo deterministik eşto ver. Yani gorey ey iradeo serbest çıniyo. Herakleitosi ra tepeya filozofanê vênayışê Stoa no determinizm berdo aver, gorey inan dınya ke xırab bo u reyna bêro vıraştış, heme çi newe ra zey ê verêni biyêne. Yani prensibê do deterministik esto ke izıne nêdano gani kerdışanê xo kontrol bıkero. Filozofanê Stoa ra tepeya Epikurosi fıkırê xo eşto miyan. Gorey ey yew iradey Homay esto, no nêşeno bêro vırnayış. Kıştê bine ra zi iradey merdıman esto ke no gorey ê yewın qıtekêro.
Ewro ilım de her dı vênayışi zi qebul nêbenê. Çiyo ke bınê iradey yew ganiy derê nêno şınasnayış. Sendromê Alien Handi, şizofreni, epilepsi u sendromê Tourette elaqadarê iradey merdımiê.
NGC 838
NGC 838, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 28 Tışrino Peyên 1785 de terefê Wilhelm Herscheli ra keşıf biyo.
Ardwan
Ardwan (Qeraş, Ayreci, Arış tahnıtox): Merdımo kı tenan, arışan ayre dı tahneno ey rê vanê qeraş yan zi ardwan, ayreci. Merdımo kı ardi roşeno ey rê zi vanê ardci. Ayreyê veri heme ayrey awı bi. Madem kı qıse ayri ra abıyayo, ayreyêdê destan zi esto cı rê vanê dıstari.
Paolo Maldini
Paolo Maldini (b. 26 Hezirane 1968, Milano), yew futbolwanê defansi biyo. Klubê A.C. Milani de, 877 maçan de kay kerdo.
Saint-André-de-Roquelongue
Saint-André-de-Roquelongue, yew komuna wılayetê Audea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Occitanie de ca gêna.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Saint-André-de-Roquelongue;
Svendborg
Svendborg, yew sûka dewleta Danimarkaya.
Val-de-Bride
Val-de-Bride, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Moselley de yew komuna.
14 Gulane
14 Gulane Serrenamey Gregoryani de roca 134ina.
Balina
Balina (Lat. Cetacea), heywano çıçıkıno ke deryayanê gırdan de cıwiyeno (weşiya xo rameno). Balina heywanê do baqılo. Yunusi ki cınsê balineyan rayê. Balineyi gonigermê û zey naxıri zênê. Postıkanê balineyan sero pırç ya ki muyi çıniyê. Semedo ke bınê postıki de vezd (ron) esto. Awıkanê serdan de bınê tesirê serdi de nêmanenê. Yê balineyan 90 (neway) babetê xo estê.
Beauregard-Baret
Beauregard-Baret, yew komunê wılayetê Drômea. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes de ca gêna.
Xızmete
Beauregard-Baret de şebekey awe esto û sistemê kanalizasyoni ratneyao. Xeta elektriki û interneti anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Beauregard-Baret;
Bıvênên
Lista komunanê Drômeyi
NGC 3056
NGC 3056, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
.nadex
.nadex, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Jude Law
David Jude Heyworth Law (b. 29 Kanun 1972, Londra) yew aktoro İngılızo.
NGC 6987
NGC 6987, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Tatki (Kofkas)
Tatki ya zi Farskiyê Tati, yew zıwano İrankiyo verocio. No zıwan pê Farski zi şınasiyeno, la nêşeno be xo tam fam bêro kerdış pê Farski. Nê Tati ke Tatki qali kenê, Azerbaycan u Rusya de weşiya xo ramenê.
Zazakipediya:Ap Mıxsiyê Kheça de mucıliye
Ap Mıxsiyê Kheça de mucıliye No reportaj terefê Xal Çelkeri be Ap Mıxsi ra "Varto, Elawi, Khurrmanc, Seyd u Seyda ’be Tertelê Şêx Saidi sero amo kerdene.
NGC 5738
NGC 5738, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
NGC 1863
NGC 1863, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
NGC 7794
NGC 7794, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Spoon
Spoon, Austin (DAY, Teksas) ra yew gruba muzikê İndi-Rockiya. Grube be Britt Daniel (vokal, gitar); Jim Eno (nıqara); Rob Pope (bas) û Eric Harvey (klavye, gitar) ra ameya pêser.
Zazakipediya:Ap Mıxsiyê Kheça de mucıliye
''Xızır ap Mıxsi ra razi bo. Ê marê xêlê qesi kerd. Çı hêf ke bantê teyiba ma qediya bi.'' X. Çelker
Xal Çelker: Ap Mıxsi marê tenê biyenanê veri ra qal kena?
Kılise (arezekerdış)
Arezekerdışê Kılise vıriyeno:
Terteley Qozan
Terteleyê Qozan ya zi Herekatê Qozan (be Tırki: Koçuşağı Harekâtı, Koçuşağı Ayaklanması, 7 Tışrino Verên - 30 Tışrino Peyên 1926) yew terteleyê eşira Qozan, u herekatê tedib u tenkili biyo.
Zazakipediya:Ap Mıxsiyê Kheça de mucıliye
Ap Mıxsi: Rocê, Usıvê Poriki, Himetê Hazıri, Sey Mamudê Kheki, Derg, Aşur ênê Şaverdiye, cemat beno. Şadıja locıne kenê pırê dara, lınga xo danê pıro, vanê, “kırê Khurêşa de qena to bo, bıvêşo”. Yanê kıramete vazenê.
O taw Usıvê Poriki vano, Himetê Hazıri hêrsıno, tenê mıradiyo (herediyo) hevalanê xora. Va, o khurêsıjo jü kewto ra, delğe diyo, vato, “lao urzê ra Dewrêş Sıli haşt kerê. Owo ke ewro rüyê ma sıpê kero, Dewrêş Sılo. Sıpêlaê amê çengê ard kuya rüyê dêra”. Neyse hevalê dê vazeno ra, qılauna Dergi biye, keno pırr, ebe maşa adır nano ser, huye onceno. Tabi erenleranê verêna ke huye onte, êndi tamamo, mıradiş çiyê nêmaneno. Neyse ênê hurê, adır beno gur. Adır ke beno gur, Himetê Hazıri Dewrêş Sıl vazeno ra adır de nişeno ro. Adır de nişeno ro, tabi adır keno serd, cıra vecino. Keno serd cıra ke vecino, nê ênê têlewe cıra mevzuatê kıramete persenê. Vano, “ez serê Mışkoy de çırtani verde biya. Rea çêna mı ağwe kerdê mıra. Roc ke kewtê bınê hewri ez cemediyêne, roc ke veciyêne ez biyêne germ. Ez heşar biya ke adıro, cırpo vaz da”.
Mewzuat ke nêbo, nêbeno. Hatani adır şüyair nêbo, hata çıma nêbo, ya ki ağwe nêbo, kam kuno cı? Qa adır to vêşneno da, no niyaro, raşte zobin çiyê qebulnêkena da.
Netice, oca ra ênê, tabi ênê, khurêşa pê hesinê ke şêx kewto wertê Lola. Kewto wertê Lola, taugê dê ’be xo şono. Taugê mêrıki ’be xo şono. Pila têdine marê qesi kerdêne. Neyse va, taug şono, hama se ’kerê ke Lol cêra ra, yanê hetê Lola (Lolıji). Taug ’be xo şono da, mılet inam keno, itiqatê xo ’be cı ano. Tabi xo resneno Kêralığ, Usıvê Porıki vano:
“Dergo! Cın u periyo to sero. Sey Mamudê Kheki, seyro to sero, wendena dê ki biya herhalde. Eke mevzuato, adıro ki mı sero”.
X.Ç.: Nê kamê, koti raê?
A.M.: Dewrêş Sılê Şorıki, lacê Porıkiyo. Eskender ra o. Piyê Sey Sılêmaniyo, Şema de merdo. Derg ki piyê Sausêniyo, wairê tasê. Çê Dergi Khaliyanê, tasa xo esta, Sercuge de vındenê. Usivê Poriki ki Eskender rao, o ki ca be ca feteliyêne, nê ki Aliyanê. Çê Sey Mamudê Khkei ki Khaliyanê. Khali ’be Ali ra bıraê jüminiê, lacê Khurêşiyê. Koka dine jüya.
Tabi pêhesinê, ênê ke çê Qemerê Cana de cemat esto, Kêralığ de. A şewe şêx saci keno sur, tezbanê xo sera waneno u tezba erzeno saci, sêr keno, wairê sêr biyo, Va, Usıvê Porıki saciya ke biya sur, biya nar ebe dest gureta, dergê talıba kerda. Qe kesi qewet nêkerdo, Qemerê Cana a saci gureta. A saci ke gureta, adır kewto minderê bınê şêxi. Therefê Heqi ra ke adır kewto minderê bınê şêxi, şêxi xo kerdo top u biyo tik. Cemat ke biyo serd, Usivê Porıki vato, “şêxo hona na qe çiyê niya, ez o to şodır kunime qılağe. Şodır qılağê finime ta, tı cıkuye, qılağê ki finime ta, ez kuna cı. Xora ez ke vêşa, talıb-murid ’be to helal bo, eke tı vêşa talıb-murid ’be mı helal bo, tı ki şona, xelesina ra”.
A şodır şêx wazeno ra, niya dano ke taug ki êndi nêşono, sêr biyo betal. Şêx dewe caverdano u şono. Her kes, talıb-muridi, reyna cêrenê ’be Seyida ser. Ewro ki heni biyo, lazımo ke jüyê de zê Usıvê Porıki reyna ravazo. Yano na ağwe çıme ra biya şeliye...
X.Ç.: '''Apo to vake Lolanê a heti amê ke bıcêrê ra. Nê qey cêrêne ra?'''
Matthaios Kantakuzenos
Matthaios Kantakuzenos, yew imperatorê imperatoriya Bizansi biyo.
Zazakipediya:Ap Mıxsiyê Kheça de mucıliye
A.M.: Ma qey! Nina mewzuat diyo, taug ’be xo şiyo ya!
X.Ç.: Nê teyna ebe jü şiyena taugi amê ke bıcêrê ra, ya ki çiyê de bin biyo?
A.M.: Yanê taug ke şiyo, vato no piro, seyido, coka. Zobina çiyê ra niyo. Se ke vanê Mansur nişto duwari, duwar ramıto, heni. Beka no khalikê Bamasurano ki, nê ki taug ramıto, taugê nê ’be xo şiyo. Nıka jü ke taug nişo, taugê dê ke ebe xo şoro, tı ki itiqatê xo be cı ana. No ki jü mevzuato da! Xora itiqatê Loli verêcoy ra zêdo. Yanê Lol seba taugi ra itiqatê xo ’be dê ardo, vato no ki piro, seydo.
Nıka ki torê mevzuatê Sey Mamudê Kheki qesibıkêri.
Ferat Ağa Van de yüzbaşi biyo. Oca zaf şêxê de alim, gıran biyo. Ferati ra vato, “bê tariqa mı kuye!” Şêxi vato zanena? Ê ki vato ke, “seydê de mı esto, tenêna ustıno. Tı ke nişanê de seydê mı uca ra mırê biyarê, ez kun tariqa to. Tı ke ê nişanê dê miyarê ez nêkun tariqa to”. Ferat Ağa ki mordemê de baqıl biyo, zana? Neyse no şêx ğêal keno. Ðêal keno, şono çê sey Mamudê Kheki de vecino. Kulikê sey Mamudi vera maşa bena, pê adır nano qılaune ser. Nıka cınbıze esta ya, heni zê dae maşaê bena. No şono ke a maşa dey biyaro. Cêniya sey ferq kena, Mamudi ra vana, “dereza dızdi amê, tı heşara?” Sey Mamudê Kheki vano “ez heşara, vengê xo meke ke ez ey pêbıcêri.”
Şêx vano, “dest kerd derg, neke ez pê bıguretêne, ez kaşê ucay kerdê.” Vano, “seydê to mıra ustıno, ewala mı cırê esta.” Yaxê Ferat Ağay verdano ra. Maneno, Ferat Ağa amnani êno izne. Sey Mamudê Kheki pêhesino ke Ferat Ağa amo, vano, “şori diyena Ferati.” Şono selam dano cı, vano, “ero Fero tı oca qey vındena, dızda ruşnena mı ser?” Nê mevzuatê niyanêni biyê, nê zuri niyê. Ê tabi o taw iman biyo, itiqat biyo. Nıka dariyo we. Onciya Heq u tala raştkêro.
X.Ç.: '''Apo to marê Pir u Ağaa ra qesi kerd. Hukmê nine bi, çinê bi, wertê nine senên bi?'''
Heqe ke persena nê domanê nıkay tai ki raşt vanê. Heqiqete ke persena, eke ma Ademi ra bime koka ma jüya, na zure niya. Eke ma Eli u Mıhemedi ra bime ki koka ma jüya. Eke ma qewmê Gürüf u Naciya rayme, anciya koka ma jüya. Çıke ma goşt u nenıgime. Ne pir bê talıbi beno, ne ki talıb bê piri. To di, ewro ağwe çina, arê thawa fetelino? Her ca biya züya, isani ki biyê züya. Mevzuat qey dariyo we? Mevzuat, eke iman, itiqat nêmend, darino we. Zeriya mordemi ke biye kemer, cıra çiyê nêroeno, nêbeno kewe. Heq ademi dero. Alem ademi dero, çıke esto ademi dero. Çıke cêrena, ademi de vinena. Adem her çi keno. Mevzuat ki, kıramete ki, her çi ki ademi dero. Adem vırazeno, adem rıjneno. Niya de!, tırene ki ademi vıraşta, thiyare ki ademi vıraşto, bomba ki. Nê zurê?
Eke Pir u Ağaê ma verde ra sağlem bımendêne, ewro vergê xo ki piya çerdê. İne ke heni nêkerdêne, ma ki na roce nêdiyêne. Suj hurdim heta de ki esto. Niyade!, Xıd hawt seri Pirsultani rê xebetiya. Se kerd ki kutikê Pir Sultani nêmusay cı. Oca jü va Piro, Xıd ita xızmete keno, hama kutıki anciya ki lawenê cı. Vake, qıc de xeta çina, xeta pil dera. Xeta Xıd dera. Xıd ke sağlem biyêne, kutıki nêlawêne dê. Eke Ağa u Piri sağlem bımendêne, na raa ma niya nêbiyêne zayıf...
X.Ç.: Apo, zerê her kesi de Şeytanê esto, çıko?
A.M.: Niyade! Rocê Musa ’be Melekê Tawuzi ra benê heval, şonê çê Melekê Tauzi. Şonê çê dê ke hebê astırê (cacım) xuyo siya koşê de ronao; gemê de xuyo mıqarli oca dardekerdo; jü kup oca ronao, tenê aqıt tedero; dawılê de xo oca dardekerdo. Musa pers keno, vano, “nê çıkê na çê tode, wesifê nine çıko? No çı gemo naca?” Vano, “tai insani estê malê xo wenê, raa Heqi de danê, insanetêni kenê; ez ke va biyari cı nê gemi şanena fek ine ke, ne insanetêni bıkêrê, ne ki burê.” Vano, “ma no astıro siya çıko?” Vano, “taê mordemê Heqi estê, şodır rê ke saatê dı saati maneno, wazenê ra venga Heqi danê, ibadet kenê. Ez ke va biyari cı, nê cılıki erzena ser ke hewn de bımanê.” Musa vano, “ma ano kup çıko?” Melekê Tauz vano, “ano kupi ki aqıt tedero. Şirıno, kena mêrık u cênıke ra ke jümini bılêsê.” Vano, “ma no dawıl çıko?” Vano, “ine ke jümini lişt, nafa ki anê dawılê xo dan pıro, kena eşkera.”
Raşt ki henêna, mudetê xırabe, ya aşmê ra, ya ki çewres roca, peydo bena eşkera. Raşt u xırabe têwerte de nêbena.
X.Ç.: Seynesemi qey heni vato?
A.M.: Yao vano; ya rınd dewrêşêni bıke, ya ki şeytaniye bıke. Ya raşte ra şo, ya ki zura bıke. Hurdimina ray jü piyay rê nêkunê. Hem dewrêşêni u heqiqet, hem ki politika u zuri piya nêbenê. Ê dawawekilêni kerdêne. Vano, „Dawawekili gereke zura ki bıkêro. Madem tı dewrêşa, karê to ’be zura çino. Madem tı mordemê Heqiya, qey nişena taug ra ke isani to bıfetelnê. Tı seba imam Usêni rê hêsira kena war, cıl de kuna ra, hem ki zê boğiya nişena taug ra. Sebebo ke nê isani to bıoncê çıko? Nê insanê, nê heywani niyê. Na dewrêşêniya?“ Coka vato Seynesemi.
Daîmî Dogan
Daîmî Doğan, 1973 de Dêrsîm de dewa Gavraxî ya Pulemurîye de ameyo dinya. 1980îne de pîyê xo ke merdo, cavurîyê şîyê Erzingan. Zonê Tırkan Erzingan de hewt serrîyê ra dıma musayo. Wendexaneyo verên, mîyanên û lîsa Erzingan de, ûnîversîte zî İzmîr û Erzingan de wendê. 1999 ra nat lîse de malimîye keno. Erzingan de sendîka wa maliman (Eğîtîm Sen) de îdarekarîye kerde. Komela Kulturê Dêrsîmî yê Erzinganî de idarekariye keno. Komela Kulturê Dêrsîmî yê Erzinganî de kursê kirmanckî dano.
Zazakipediya:Ap Mıxsiyê Kheça de mucıliye
A.M.: O verêcoy wairê itiqat bi, eke merd ki wairê itiqat bi, hama ê qaytê ê bina kerd, rae ra veciya. Va, qey fılan ağa ebe taug fetelino, qey ez mefeteli? Coka raşte ra kewt duri. Mêrıko ke raa raşte ra şoro, guna xo ’be isana êna. Mêrıko ko guna xo ’be isana niyamê, lacê xo, ciranê xo, qewmê xo jü nêguret, o ağa niyo, nêbeno. Kes ki dêra hesnêkeno. Ağa owo ke her kesi jü bıcêro.
Daîmî Dogan
2005 ra nat zaf ê pêserok û rocnameyan de tirkî û kirmanckî nusteyê ey ameyê çapkerdene (neşirkerdiş). Tirkî û kirmanckî şîîran nuseno. Rocnameyê Dêrsîmî de kirmanckî meqaleyan nuseno. Weşanxaneyê Roşna ra name, Huyayîş Karode Revolusyonist yo ra jû kitabê fiqrayan vejîyo.
Taciki
Taciki (be Ruski: тоҷикӣ tojikī, be Farski: تاجیکی) zıwanê dê Hind-Ewropayo u aidê Zıwananê İrankiyano. İnsan şeno Taciki rê fekê Farski zi vaco, çıke belkiya %98 zey yewbiniê u Farskiyê İrani, Derki u Taciki yewbinan de hetê arezekerdene (fehmkerdene) ra kenê têsere. Texminen 40,380,000 merdum Taciki qısey keno. Taciki Tacikıstan de zıwano resmiyo u be herfanê Kırilki nusiyeno.
.cfa
.cfa, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
NGC 4224
NGC 4224, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Vouzon
Vouzon , yew komunê wılayetê Loir-et-Cherio. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Centre-Val de Loire de ca gêno.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Vouzon ;
Carles Puyol
Carles Puyol i Saforcada (Katalanki:ˈkarɫəs puˈjɔɫ) 13 Nisane 1978 de "La Pobla de Segur" dı ame dınya. Puyol ju futbolwanê defansi biyo. Klubi FC Barcelona de kay kerdo.
Xıristiyan
Şarê dinê Xıristiyaniye rê vanê Xıristiyan. Xıristiyani bawerê İncile kenê.
Coupvray
Coupvray, yew komunê wılayetê Seine-et-Marnea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Île-de-France de ca gêna.
İsyanê Arakani
İsyanê Arakani yew serewedarıtışo ke zımey eyaletê Myanmari, Rakhine dı rameno, namey eyo. Kamê ke sere darenê we, ê şarê Rohingya raê. Rohingya yew etniko mısılmano qıteko ke Myanmar dı nezdiyê sinorê Bengladeşi dı cıwiyeno. Serewedarıtışê Rohingyan, raver serra 1947 dı dest pêkerdo, ê İslamistan ra peşti gênê. Hukmatê Myanmari enê İslamisti ardê cêr, kerdê xırab. Labelê, hewna zi tedı tayêna isyankari estê ke lecê xo ramenê.
Coupvray
Xızmete
Coupvray de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Coupvray;
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
Vineuil, Loir-et-Cher
Vineuil, Loir-et-Cher , yew komunê wılayetê Loir-et-Cherio. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Centre-Val de Loire de ca gêno.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Vineuil, Loir-et-Cher ;
Bıvênên
Lista komunanê Loir-et-Cheri
Zazakipediya:Ap Mıxsiyê Kheça de mucıliye
X.Ç.: '''Memed Şerif kıtabê xode vano ke ma Tırkime. Tı se vana?'''
A.M.: Nıka ê qey heni vato? Ê ki zanıto ke ma na mane de Tırk nime, gonia ma u ina jü niya. Ma Elawime, Haci Bektaşi Veli de reseme pê, coka vato ma xalıs-muxlıs Tırkime.
X.Ç.: ''Apo tek tek piya ca verdime. Tenê ki qomê mara qesi bıke. Wertê qomê ma u qomanê bina senên bi?'''
A.M.: O taw hokmat Çê Eliyê Mıhemedê Xelili bi. Xalıt Beg, İsmail Beg u Hesen Efendi bırayê jümini bi. Jü Alangoze de, jü Qerqerute de, jü ki Leylege de vındetêne. Nê Cıbranê, ağayê Cıbrananê. Nafa êma ki verba dine de, Lola de Usên Ağa, Xormeçka de Çê Feri de Xel (Xelil) biyê. Xelê Thali, lacê İbrahimê Thali, Qasıma de.
Qasım Beg, Usên Ağay ra qariyêne. Yanê Usên Ağayê Qeracêre teliyê verê pırnıkanê dine bi.
Nê oca ejder biyê; o qolê maê Xormeçıka de Xelil, na qolê maê Lola de ki Usên Ağa teli biyê verê pırnıkanê inade (Khurrmanca de).
O taw, Cumhuriyet ra avêr aşiretêni biya, yanê elawıtêni u sunitêni biya, pêrodaiş biyo. Niya dano ke Usên Ağa zêde ewk keno (xover dano), esker vazneno ra ser. Esker, yanê bêemr vazneno ra ser. Alaiyê esker ano dewe ser. Tabi Usên Ağa ’be 5-6 xulamanê xo u dirê tenê ki cirani biyê.
X.Ç.: Manê qesa „bêemır“i çıko?
A.M.: Yanê emrê hokmati cao caên ra çinê biyo. Yanê Çê Xalıt Begi, İsmail Ağay u Hesem Efendi kisê xora (alayê) arda. İsmail Ağa yüzbaşi biyo, Xalıt Beg albay biyo. Yanê nê hokmat biyê, nine vaznora ser. Xalıt Beg waxtê dewleta Osmana de zerê Muş de albay biyo. Tabi ke vaznenê ra ser, esker dormê dewe cêno. Herçiyê ke şodır rew vazenê ra, esker pêroine gırê dano, şodır ke beno pak nanê dewe ra. Yüzbaşi davançhê cêno, vano, “yao no gomo, nê gomi de kam esto!” Hucımê zerê dewe keno. Se ke hucımê zerê dewe keno, nanê pa zerê dewe de yüzbaşi kışenê. Endi mewzi (meteris) de nanê pa, dotra esker zaf vecino, çarawêrê (dormê) dewe cêno, alayê eskero êno da! Nê nanê pa, tabi pey ra dewici ênê, nanê eskeri ra. Êndi esker remeno. Yüzbaşi ’be 4-5 eskeri ra ke ênê kiştene, nê êndi eskeri ra nênanê, vanê gunao. Hama nina ra ki 2 teney benê birindar. Jü lacê Usên Ağay Hes (Hesen), jü ki lacê Mamud Ağay Usıv, nê benê birindar. Hesi benê Segıre de danê we, mıreno. Usıvi benê o hetê Emera de kewraê dine benê, Xormeçıka, teslımê dine kenê, hona bırindar biyo. Tabi Xormeçıka tersanê hokmati ra ey benê weş kenê çale, vanê hokmat ke bivino ma qır keno.. Vanê hêştê ke nalêne.
Vatê wertê dewe de bore bora Usên ağay biya, vato, “lao panê metersê, esker nıka remeno.” Ê ’be xo pêa nêkişto, vatê helane dênê. Ê vate, “lao meşorê esker, şıma ênê kiştene. Ê, mı hemı hemı erzenê dare.”
X.Ç.: Axiriya dê se biye?
Saint-Étienne-de-Montluc
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Saint-Étienne-de-Montluc ;
Anna, Valencia
Anna''', dewleta İspanya de, eyaletê Valensiya de, wılayetê Valensiya de yew belediyaya.
Saint-Étienne-de-Montluc
Bıvênên
Lista komunanê Loire-Atlantique
Zazakipediya:Ap Mıxsiyê Kheça de mucıliye
X.Ç.: Koti?
A.M.: Atatürki Xarpêt de êşt dare. O, Khaliyê bırayê dê piya êşti dare.
Vahl-lès-Faulquemont
Xızmete
Vahl-lès-Faulquemont de şebekey awe û sistemê kanalizasyoni esto. Xeta elektriki û İnterneti anciyao.
Zazakipediya:Ap Mıxsiyê Kheça de mucıliye
X.Ç.: Qey nê êşti dare?
A.M.: Meselê dê zaf bi. Usên Ağa mordemê de zaf wairê namusi bi. Ê çêna bırayê xo da kiştene. A jüye cêniya Bamasurici biya. Ae berd Bamasurıc da kiştene ke jüyê de bini bıcêro. Ê ki a dê kiştene. Maa çêneke gerê Usên Ağay kerd ke, ê a cebren berda da kiştene. Usê Musi bi Tata ra. Ê mıra va ke, “eke na dawa nêbiyêne Usên Ağa berat kerdêne.” Zobin ki babırê dê u Dêsımi piya bi. Şiyêne, amêne. Waxto ke Khurrmanca ita Varto de heqaret re ma kerdêne, ê vatê “nao şona Dêsımi ana.” Yano Dêsım ra tersêne, Dêsım vana vêrena ra! Ê tabi verba eskeri bi. İrtibatê xo ’be Çê Usên Beği bi, na Çareki estê ya, dine de bi. Muhaberê xo u Dêsımi piya bi canım. Ma Dêsım ra ke nêbiyêne!, yanê tersanê Dêsımi ra Khurrmanci nêthawrêne qarşê Vartoy bê.
Sıro ke Kewranê Ahmed Begê Bulanıği, çewres erebane (erebo ke pê gaa oncino), şono Muş ra sole cêno, peyser êno, dı-hirê tenê Lola raştê cı bene; nê Lola heni cao bila sebe de (bêsebeb) cênê gırê danê. Ahmed Beg ağayê o muhiti biyo, ağayê Bulanıği biyo, werezaê xo ki tey biyo. Khurrmanca ra modemanê Dürey ke Lola gırê danê, o jü remeno xo xelesneno ra. Seydhesen beno, Khaliya ra piyê Seydali, o remeno. Ali Abas gırê dino, Ali Abas ki Çê Ali Ağay rao da! Teba (ebe) Aliyê Mirzka, Aliyê Mizka hona nê serra merd da! O jü xo xelesneno ra, se ke xo xelesneno ra, xebere benê Usên Efendi rê. Usên Efendiyê Lola, Sercuge, o ki Çê Ali Ağay rao. Xebere benê cırê, vanê, “se kena kewranê Khurrmanca amo, peyaê ma gırê dê.“ Tabi domanê Boloy biyê, domanê Boloy Khurrmanc biyê, hama werezayê Lolanê, Varto raê. Nê domanê Boloy teba (ebe) Lola pêra kunê re dıme. Tabi Usên Efendi veng dano, vano, “lao dudi-qudi kar mefiyê hata ez ama, yanê pıra menê. Ez ên ebe rındêni hal ken.” Domanê Boloy veng danê, vanê, “lalao xalê ma se vano?” O Memedaliyê Qemerê Cana esto, vano, “xalê şıma vano pırodê hata ez ama.” A domani endi se resenê cı, nanê pa.
Waxto ke nê pêa gırê danê, khalê oca beno, ê nêverdanê wertê kewrani. Khal vano, “lao lao Lolanê ke mı dine!. Un mı nebın nav xwe, a nıha gaziya lola tê“ (lao lao, Lolanê ke ez nas kena! Şıma mı meberê wertê xo, anıka gaziya Lola êna.)
Ê tabi se resenê cı, nanê pa. Hêştaê ga biyo, çewres erebane biyo. Her erebani ser pêaê, dı pêay biyê. Peroine qır kenê. Jü Ahmed ’be werezayê xo xelesinê ra. Astorê Ahmedi hewl beno, werezaê xo erzeno terkiyê xo (piya nişenê jü astore ra), kenê nêkenê, gula nêresena cı. A şewe ê ga u maa, erebanê gaa pêro kenê vindi, çamura u hezoka (çamura xoriye) de. Qe jü ga nêverdanê, meyita pêro kenê vindi, tek pêa maneno. Ê ki vinenê, adır verdanê cı ke nasnêbo. Tabi waxto ke kefşe êna, Lola vanê êmao, ê ki vanê êmao. Ê tabi Ahmed Beg xelesino ra, êno, tabi hukmê Khurrmancano; Elawi şênıkê (kemiyê) ita de. Usên Efendi ra vano, “lalao va berxê bavê te bû, te ser jê kır?“ (Ero no selxê piyê to bi, to sere bırna?) Şonê lêwê ewki, paşa beno Varto de da, namê dê çı beno! Usên Efendi baqıl biyo, tabağa xuya gırse, tabağa tutıni, keno pırê zerna, keno cêbê xo. Dı pêa ra piya şonê. Kuno zerre, tabağe dergê cı (hakimi) keno. Hakım niya dano ke no tutın niyo, şono ser. Tabağe keno thal, dawa heni gırêdina.
A.M.: Nê, canın nê! Qasım Beg biyo. Qasım Beg ’be xo xebere da cı. Muhaberê dina jü bi. Qasım Beg MİT bi.
Vahl-lès-Faulquemont
Nıfus
Grafikê diyagrami sero gorey serran ra nıfusê Vahl-lès-Faulquemonti ;
Zazakipediya:Ap Mıxsiyê Kheça de mucıliye
X.Ç.: Qasım Beg kamo?
A.M.: Qasım Beg Khurrmanco, mezra Baska Qula rao. Zamaê Xalıt Begiyo, waa Xalıt Begi lêwê Qasımi dera. Qasım Beg yaman biyo; qayt biyo ke nê qesa dê nêkenê, Xalıt Beg ki qesa dê nêkerda, zorê eskeri ki zano, niya do ke çiyê fayde nêkeno, endi Qasım Beg zonê dêde (Xalıt Beg de), zonê ki Atatürk de qesi kerdo. Tabi ê xebere danê Qasım Begi, vanê, “şêx felan roce pırd ra derbaz beno (vêreno ra).” Nafa Qasım Beg ki xebere dano eskeri, vano, “pırd de vınderê! Şêx êno. Heqibê xo ki pırê zernano. Zerna erzeno, biliya zerna mekuyê, şêxi pêbıcêrê!” O pırdê Evdırehmani de, raa ke şona Tepe, a raa Muşi! Hokmat oca şêxi pêcêno.
X.Ç.: Hama vanê ke Xalıt Begi u Qasım Begi ra piya Şêx Saidi de xebetiyê (guriyê)!
Anna, Valencia
Xızmete
Anna de şebekey awe esto u sistemê kanalizasyoni vıraziyao. Xeta elektriki u interneti esta.
Zazakipediya:Ap Mıxsiyê Kheça de mucıliye
A.M.: Nê, nê. Çıxa ke nê piya xebetiyê ki, Qasım Begi MİTêni kerda babao! Yanê hem dinede xebetiyo, hem ki ninede. Yanê ê ağaê maê Xormeçıka pêro Qasım Begi êştê dare, qa o taw MİT biyo da! Ê ke bêçıke bıêştene re kami o erziyêne re dare. Usên Ağay daim Qasi ra xevêr dêne, vatêne, “tı fesada, tı şeytana.” Qas hata serrê dı serri ki dewa made biyo.
Anna, Valencia
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış, mase tepıştış, turizm u ziraet ra beno.
Zazakipediya:Ap Mıxsiyê Kheça de mucıliye
X.Ç.: Yanê tı vana ke çiyê de Lola pêguretena Şêx Saidi de çinê biyo?
Anna, Valencia
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Annai;
Zazakipediya:Ap Mıxsiyê Kheça de mucıliye
A.M.: Nê, nê. Yao Lola qey pêgureto? Lola wertê eskeri de biyê. Waxto ke kerdo xırabe, nê êlawi, yanê ha Xormeçık, ha Lolij biyê tabiyê hokmati. Hokmati Memexalit, Xel u ê bini kerdê qomandan, biyê milis. Memexalıti waştêne ke Muzıra (na dewe de hem Khurmanci estê, hem ki Şarê Ma) werte ra wedaro, xatırê Çê Ferati ra qarşê cı nêbi. Qolê o heti de ağlerê Xormeçıka bi, qolê na hetê ma de ki ağlerê Lola bi. Heyder Beg ki milis bi.
Qasım Beg, Xalıt Beg, İsmail Ağa u Hesen Efendi ki qomandanê Khurrmanca bi. Qasım Beg zamaê dina bi. Niya do ke hokmat inê cêno. Mordem baqıl biyo, vato, “lao niya mekerê, şıma kenê vindi.” Niya do ke qesa dê nêkenê, Qasım o taw Atatük de ki mucıl biyo, vato, “nê nênê rae, nê herê.” Qasımi ke dest dergê kami kerdêne, o êştêne dare. Yanê şêxi (Şêx Said) ki Qasımi da guretene. Xalıt Beg ki ê da xeneqiyaene. Usên Ağa u Khali Ağaê dewa ma ki ê day xeneqiyaene. Qasi ke bêçıke kami ranêne o xeneqıtêne. Vanê dı dolımi laê Khali Ağay vısıyo, kındırê xo vısiyo, lacanê kutıka defêna êşto dare.
Qasım Beg dewlete ra piya guriyo. Tertele ra tepiya nêtawro ke bêro Baska wertê mordemanê xo. 1966 ra tepiya jü raa amo. Khurmanca waşto ke bıkışê. Xebere da dewlete. Esker helikopter ra amo gureto berdo, xelesno ra.
X.Ç.: Apo nê mesela tı koti ra zana?
A.M.: Lalao qa nê herdiş sıpiyanê ma vatê. Pilê maê ke şer kerdo hona des-des u phonc serri çino merdê, da! Perine di, perine marê qesi kerdê.
X.Ç.: '''Apo to vake Qasım Beg serrê dı serri dewa şıma de biyo. O dewa şıma de çı cêrêne?'''
A.M.: Qasım Beg ’be xo, çê xo serrê dı serri dewa made biyo. Ahmedê Khude, Xalıt Beg, maa dê Khovıke de bi çê xo. Babao, hukım mêrka de bi. Hukım Çê Eliyê Mıhemedê Xelili de biyo. Hokmat mêrka biyê. Qaymaqamê ê muhiti vato, “ita dı ejdihari estê. Pırnıka nê dı ejdihara verde ki dı teli estê. Jü Usên ağao, jü ki Xelo. Eke dinara nêbo nê ejdihari nê mıleti oncenê we.” Vatê İsmail Ağay Avdelıjê ma, ê Kımsorcıkê ke werte derê, kerdêne top, berdê hêgaê xo. Hêga çinıtê, vatê “lao şorê ma ..., waa ... şodır anciya bêrê.” Heqe nêdêne cı, ser de ki cıra xevêr dêne (mılqi kerdêne). Usên vıstewrê mı hona des serri çino merdo. Ê daim marê qesi kerdêne. Nê zur niyê. Yanê Lola u Xormeçıka ki saa Usên Ağay u Xeli de biyê (payra mendê). İne hurdimina sozê xo kerd bi jü.
Nê firar benê. Rocê paşa amo muxtara beno, vano, “Xel u Usên Ağay biyarê teslim kerê.” Muxtar Usênê Babay beno. Şono vano, “lacê ağay hokmati emana ma berda (rehetiye be ma nêdanê), tı se vana?”
Vano, “ero Usên!, ez ewro êna, mı berê teslim ke, qewm raxelesiyo, wa ez şori.” Neyse cêno, beno lewê paşay. Paşa vano, “Usên Ağa tı ama, ma to qey Xelil Ağa tey niyard?”
Vano, “paşa ewro izne bıde mı, ez şori meşte Xelil Ağay bıcêri bêri.” Paşa vano, “hay hay! Şo, meşte Xelil Ağay bıce bê!”
Tabi eke şonê, Usên Ağa, Usênê Babay ra vano, “Usên! mı pêsirê (yaxê) to xelesno ra, êndi o (paşa) tora nêşikino ma bıwazo.”
Usênê Babay vano, “se ke asparê Xelil Ağay dotra amay, kewti Khovıke, mı nêzana Usên Ağay se çım şıkıtre cı, se bi aspar, se kewt rae? Tekıt şi.” (Wertê cenderma ra remo şiyo) Usên Ağa zaf mordemê de xurt (çhêr)bi.
Usênê Babay roca bine şono lewê paşay. Paşa vano, “kanê, kotirê?” Usênê Babay vano, “rema şi.” Paşa vano, “muxtar tı wairê heqa. Sebebo ke ez Usên Ağay bıverdi ra çıko? Suj mıdero.”
Tabi Cumhuriyete ra tepiya Usên Ağay tenê çi kerdi, Qasi ki bêçıke nê pa, guret berd eşt dare. Usên Ağay daim vatê, “Qaso tı şeytana, tı fesada.” Çıke ê zanıtêne ke Qas hokmat dero, êra karê nêna, zerare êna.
X.Ç.: Ez hona ki nêşiya ser ke Qasım Beg dewa şıma de qey mendo (çı cêro)!
A.M.: Bao, o her ca de mend. Hukm mêrka de bi. İne (Khurrmanca) wertê xode çey kıfş kerd bi, ruşna bi dewanê ma. İne waştêne ke hokmatê xo ronê. Tı zana ine çı ard be serê Khovıke. Şêrê Khovıke de, na jümini ra, kokê jümini ard. Mıletê ma xover da, na pa. Leylege, Qerqerute piya ama bi. Khurrmanca, dewê ke rae seraê, talan kerdê, heni amê.
Elawi u ine Khovıke de, Gestemerde de do pêra. Çê Ferati, Ezizê Ferati, tumê bınê Xelefa guret bi. Vatêne, ê khulıkê xo berd bi dot tumi sera nabi ro, na het de ki kewt bi meterıs. İne nêne khulıki ra, nê nêne ine ra. Êra ke nêbiyêne, raa xo sera Xelefa ki kerdêne xırabe, vaşê dine ki vêşnêne. Ê no pa, nêverdo dewe kuyê.
Memê Memişi Xunis de beno, êno xo Hazır Baba de resneno cı. Vatêne ê tabure bile teyna kerdê vıla. Dıma Lolanê mara, Xormeçıka ra, her ca ra yardım amo. Hata Xelê Tali ki amo, hama heyan (hata) ke xo resneno cı, ê bini dewe ra vetê.
Lola u Xormeçıka şikiyêne xover bıdê, hama Avdelıja nêşikiyêne. Çıke ê ine ra nezdi bi, heyan ke Lola u Xormeçıka gaziya dine de bışiyêne, Khurrmanca karê dinê dêne arê. Coka ine Avdelıji kerd bi zê xo, waşt bi ke nezdi de dewanê mara nê, pilanê xo niya biyo. Xora Avdelija ki tersa ra hetê Khurrmanca de no pa, Gestemerde de dı-hirê piyaê Lola kiştê. İsmailê Sedxani, waxto ke dı-hirê xortê Lola, Lolanê cêri ra ênê Gestemerde, piyaê xo ruşnê, ê nezdiyê Zaçêxe de dê kiştene. Ê nêcêrê ra, mêrka ki mejbur mendê, çıke çê xo wertê ine de biyê. Heni kerdo ke pê xo bıxelesnê ra.
Nıka waxtê tertelê Şexi de, Qawazê Mamud Ağay dewa made bi, piyê Hesen Xoci da; nafa cêniya dê çêna İsê Şêxi biye, Muzıra ra. Qawazi tım qesi kerdê, vatê, “mı niya da, peroco, İsê Şêxi piya ruşno mı ser.” Vato “emşo ma danime pıro, elawi-melawiya qırkenime, Qawazi ra vace, zamaê mıno, çêna mı lewe dera, çê xo barkêro, xo berzo caê. Ez nêşikina endi o taw cırê wair bi.” Tabi Qawazi va, “ma ki postê ruşno Khela Xunısi, hama hona xebere niyama. Osman Nuri Paşa amo Khela Xunısi.” Neyse Khela Xunısi ra ordi amo, alaiyê ama, êna Khurrmanca ser, Khurrmanca bırnena. Badêna ke poste êno, Osman Nuri Paşa vano ke, “mêşte ke zerqê tiji êşt, ma -Arpa Deresi- de topa ro (ebe topa) koşkê Xalıt Bêgi gırê danime. Şıma ki o taw, her kes polê (paçê) de sur tfangê xo serde kêrê, bıhejnê (bısanêro) ke ma şıma nas bıkime; herçi elawi kıfş bo.” Vano, “mı ki ard Aliyê Şamaliya ruşna.” Va, “lao ê piya ruşno mı ser, vıstewrê mıno, mêşte mıra lom mekêro.” Mı cıra va, “vıstewrê mıra vacê, emşo se keno bıkêro, zav-zêçê xo bıcêro dewê kuyo. Mêşte ez ki nêşikina ê raxelesni.” Neyse İsê Şêxi nezdi biyo, zav-zêçê xo kerdo top, amo kewto Çê Ferati. Şeş-hawt piyaê mêriki ki ênê kiştene. Va, şodır zerqê tiji êşt-nêşt topa va gırm u hetê de koşkê Memexalıtiyo jü berd; koşk hona xırabo, da! Va, endi Xormeçıkanê ma, Lolanê ma her kes bi aspar, polê suri kerdi namluyê tıfanganê xo ser ke wa pê kıfş bê. Poarola eskeriya, endi esker zano ke kamê. Polê suri hejnay u verba eskeri şi. Kewti vırniye, endi herçiyê ke kişti kişti, herçiyê ke mendê ki talan kerdi. Malê dine pêro berd. Çêverê Leylege hona haê dewanê made parê.
A.M.: İne ki do pıro Raqasa kerda xırabe, Tata kerda xırabe. Ma ki fırsend ke diyo êdine ardo.
O waxt herçi Khek u bokê Leylege, Qerqerute, Alangoze, hetê Golilgi pêro kişti da!. Vatê, Çemê Sêrti de çewres hebê dine qırkerd.
X.Ç.: '''Nê çı waxt qırkerdê? Qey qır kerdê?'''
A.M.: Waxtê Tertelê Şêxi de qırkerdê. Ma, tabi, verba hokmati amê. Nê qey verba hokmati amê, zana? Yanê heqa Khurrmanca, heqa xo sero nê, şewqe qebulnêkerdêne. Xalıt Beg zaf sofi bi, dindar bi, şêriatçi bi. Libas (kınc u khol) qebulnêkerdê; vatê cêni kerdê tango, cüamêrda şapıki kerdê pay, çakêt do xora, no libasê Xıristiyanano. Yano şewqi ser ro kokê jümini ardo. Hona hona ki nêvanê? A sere ma şime Anêre (dewê de Vartoy) çêneke wazenime. Çê Heci Zeki dera, mı niya da seydaê dine veciya amê. Tabi ez sereqota (şewqe mı ser ra çino). Xêlê ke mucıl bi, va ke, “lao şıma zanê kıtab vano mordem ke sereqot bo, zaf gunê de gırsa.” Mı ki cıra va ke, “seyda!” Va ke, “çıko?” Mı va, “ez ke maa xora biya şewqe serê mıra çinê bi. Eke şewqe serê mı sera bıbiyêne, mı ke ronêne heqa to biye.” Nafa tai xorti ama bi, ine hetê mı guret u va, “seyda, seyda şımaê ke ver şonê, şıma fesadiye kenê, şıma node maa ma.” Baobao esas ê yobaza fesadine kerda. Waxtê her aşire de yobaz biyo, mılet xo dıma berdo.
X.Ç.: Apo şıma herhal zêde Khurrmancanê Leylege u Qerqerute ra zor diyo!
Amaro reel
Amaro reelebe menaya kılme ra yewbiyayışê amarê rasyonal û amarê irrasyonaliyo. Yanê her amar ya rasyonalo ya zi irrasyonalo û ney rê amaro reel vaciyeno. İşaretê yew amarê reeli ebe ifadeyi ra \mathbb{R}yo.
Zazakipediya:Ap Mıxsiyê Kheça de mucıliye
A.M.: Yao nıka Leylege nêmo jü Avdelanê (Avdelıjê). Êwo (ine ’be) Gulıka Deri mordemê jüminiyê heqê. Nafa ê cêrê ra. Waxtê Tertêlê Şêxi de ke êşt bi ser, Leylege ra ama bi çê Usên Ağay. Jüya Çê Mehoy Usên Ağayê Kheça guret bi. Pêro ama bi çê xalanê xo. Bar kerd bi ama bi; Elê Mehoy vato, “lalao şıkırbo ke ma amayme kewtime na dina roştiye, a dina tariye ra xelesiyayme ra.” Hama Tertelê Şêxi ke bıriya, hokmat ke nişt ro, defêna şi, bi Khurrmanc. Çê Mehoy hona dahasê serre ra ravêr ki wairê mısaibi bi, wairê pir u rayberi bi. Hona ki tede estê. Lacê dê istişanê de henêno ke, dêma a serre ama bi dewa ma; cıra Hêci Celo vanê. Nat u dot ra ke qesi kerd, mı cıra va, made şerti hirê wê, şıma de phoncê. Made vacino ke destê xorê, miya xorê u fekê xorê wair veciyê. Made zêkat, nımac u Hec çino. Xora kam ke nê hiremine biya ro ca, ewliyao, Heq lêwê dê dero. Hêrs bi va ke, “çiyêde niyanên nêbeno.” Mı ki va, eke wazena rêisê Dinayeti rê mektube bıruşne, gerê ma bıke. Ma Musılman nime lao. Hec, nımac u zekat made çino. Hona hona ki ma jümini de qesinêkenime.
X.Ç.: Apo nıka nê waxtê tertelê Şêx Saidi de cêrê ra?
X.Ç.: '''Nıka Dılmıj çıko? Khurrmanc çıko?'''
A.M.: Se ke made seyidi, piri estê, êdine ki şêxê xo estê. Nê pêro Dımıliyanê. Nê Dımıli ki mara bıriyê ra. Elawiya ra bıriyê ra, şiyê raa dine ser.
A.M.: Qey vurna çıko! Ma to anê Avdelıji nêdi? A tayfa dine, piyê Ali Çawuşi ê, to diyo se biyê da! Nina ki raa xo vurna.
Nê Aczimendiyê ke ewro werte de hılpenê, ê ki cêrê ra. Dinê xo vurno, to di qe çımanê dine ra jü hesire êna? Nê, huşko holê, je paçikiyê. İbabetê xo ki huşko holo, şeriyat wazenê.
X.Ç.: To va ke Dımıli cêrê ra?
A.M.: Heya, ê cêrê ra. Anê şêxê Khurrmanca estê-çinê pêro (têde piya) Dımıliyê, pêro elawi biyê, cêrê ra. Şadıji pêro elawi biyê, cêrê ra. Avdelıji pêro elawiyê, Bamasurıc pêroê xo elawi biyo, hama cêrê ra. Gaborıci, Xırananya (Xırancıki) cêrê ra. Pircana de ki zaf cêrê ra biyê Khurrmanc. Yanê zaf aşiri cêra ra. Ana Muzıra Muxendiye ra amê, elawi biyê, hama şeş-hawt pêrê de merka cêrê ra. Yano vanê, koka xo Bamasurıca. Qamışliya Xunısi Bamasuranê, ana hetê şıma de Qauke (dewê de Vartoy) esta, ê ki heni biyê. Alişan Efendiyê dewa ma anê serra cêra ra. Şi Hec amê, herroc camiye de bi, da! Rocê rüyê dêra mıno Leylegıca da pêro. İne vake, “koşê de ceneti ê Heci Alişoyo (Alişaniyo).” Noo ke niya vano jüyê de Leylego, Avdelijo da! Ez hüya mı va, qey? Vake, “qe çê Heqi ra nêvecino coka.” Mı va, na camiya dewa şıma kami vıraşta? Vake, “Heydê Derde u Kazi vıraşta.” Mı va, cao ke Heydi u Kazi vırazê tawa beno çê Heqi?
X.Ç.: '''Apo, taê vanê şêx, taê ki vanê seyda. Manê nine jüyo, ya ki zobinao?'''
A.M.: Made jüyo ke xaso cıra vanê seyid, pir. Yanê eslê pêxamberi rao. Seyda ki henio. Dımıliya de êwê ke xasê ina ra vanê seyda. Yano nıka Khurrmanca de heni niyo, jüyo ke bıwano beno xoce. Hama Dımıli, her çi Zazaê ke wertê Khurmanca derê, pêro dine mordemê ewliyaê, cıra şêx u piyaê pili vecinê. Nıka nê pêroê ine danê kaykerdene. Yano pilê xo (pilê Khurrmanca) pêro Dılmıjê. Şêxê xo, seydaê xo pêro Dılmıjê. Xalıs Khurri têde çinê, pêroê xo Zazaê. Nia de! Şêxê Meleka ke vanê ağwa dera vındena, Dılmıjo. Efendım Şex Said Efendi, mêrıki hukım kerdo, hona hona ki hukmê xo esto, Dılmıj biyo, Zaza biyo. Bingol de Çê Şêxê Çane Zazaê.
(...)
Vahl-lès-Bénestroff
Vahl-lès-Bénestroff, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Moselley de yew komuna.
NGC 2515
NGC 2515, yew cısımê asmênio. Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
Hjørring
Hjørring, yew sûka dewleta Danimarkaya.
Matt Bomer
Matthew Staton "Matt" Bomer (biyayış: Tışrino Verên 11, 1977) yew kaykero Amerikano. Ey tewr verên be filmê Guiding Light, serra 2001 dı veciyo ro têlevizyon ver, sıftê xo kerdo. O be filmê têlevizsyonê [NBC]]y Chuck ra zi biyo namdar, xo şınasno merdıman. Serranê 2009 - 2011 miyan dı zi filmê White Collar ra zi rolo yewın gırewto, kay kerdo. Ey xeylê xelati gırewtê, ancênayışan dı namzad biyo, Filmê sezono çeharın, FX rê kaykero meyman biyo.
Bomer Webster Groves, Greater St. Louis, Missouri, de zey lacê Elizabeth Macy (née Staton) û John O'Neill Bomer IV ameyo dınya. O Spring, Texas, yew qezay Houstoni de biyo pil, û kewto Klein High School, ey uca dı Lee Pace şınasiyo. Pace û Bomer her dı zi Alley Theatre dı kayi kerdê, kewtê ra tiyatro. Serra 2001 dı o Carnegie Mellon University ra Pittsburgh, Pennsylvania de be dereca Bachelor of Fine Arts mezun biyo.
La Courtète
La Courtète, yew komuna wılayetê Audea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Occitanie de ca gêna.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê La Courtète;
.liaison
.liaison, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê bırriyayo a.
NGC 3081
NGC 3081, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Villeromain
Villeromain , yew komunê wılayetê Loir-et-Cherio. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Centre-Val de Loire de ca gêno.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Villeromain ;
Bıvênên
Lista komunanê Loir-et-Cheri
Oldsum
Oldsum (Frizki: Olersem), zımey Almanya de eyaletê Schleswig-Holsteini wılayetê Nordfrieslandi jû nahiyeya. Senciya erdi 13.3 km²yo. Nıfusê cı 30 Heziran 2005 de nezdiyê 564 nefero. Serdarê belediya Jens Pederseno.
15 Gulane
15 Gulane Serrenamey Gregoryani de roca 135ına.
Ioannes VII
Ioannes VII, yew imperatorê imperatoriya Bizansi biyo.
NGC 5739
NGC 5739, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Terteley Pılemoriye
Terteleyê Pılemoriye ya zi Herekatê Pılemoriye (be Tırki: Pülümür Harekâtı, Pülümür Ayaklanması, 8 Tışrino Verên - 14 Tışrino Peyên 1930) yew terteley qezay Dêsımi u herekatê tedib u tenqili biyo. No harekat de Gaz karniyayo. No gaz o dem de waştışê Mustafa Kemal Atatürki u tesdiq kerdışê meclisiya Dewletê Yewbiyayiye u Almanya ra herinayo.
Virecourt
Virecourt, yew komunê wılayetê Meurthe-et-Moselleo. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêno.
Herzeleid
Herzeleid, Almanya de  yew albumê gruba Rammsteiniyo. No album 29 Keşkelun 1995 de ramıto piyase.
Virecourt
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Virecourt ;
Bıvênên
Lista komunanê Meurthe-et-Moselley
NGC 7795
NGC 7795, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.