cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Annake
Sacu Bonu Ser
Veren de, bonu verenu (ganu) millet çutur vıraştene.Millet şiyene koura kemer vetene. Ebe balyoze sıkıtene, ira dıma ebe arebe gawu kırısnene, ane dewe. İra dıma ki hime bon kınene, naray ustay xebetine, desu vıraznene. Sıfte dar eştene ser, binera ki uştune eştene ver. Ustune ki tepiya darura vıraştene. Naray eştene veru bonu ki bon merızıyeri. Naray ardene mertek eştene ser. Sere mertekura ki wole eşteni bonu ser. Sımerı ki sanen pıro ki mezelqiyo nıngane insanu.İra dıma ebe nınganane xu, dawastnane ki dilop mekero. Tayıne ki gonağe xu ceru taxtu sanıtene ver u ki, kuyutene tavanra ke, gonax daha rındek biasiyo. Suro ki desu be tavane xu qediyaya ne...
Suro ki desu be tavane xu qediyaya ne, milet bıne çeye xu de niştenero. Axur be gomi ki mal be naxır kerdene cı. Biyene usarı ki, çepelra ağıl ontene. Male qısır kerdene cı. Vera ağılera ki milet kotenera ki, verg cı mekiyo. Xerca nira, zuki zu aşqane teberra vırazene. U aşqane de, çamura xasera raki zu tendure vıraznene. Hard kınene, kene worte hard. A tandure deki nun pocene.
Zu ki kelpiçra bon vıraştene. Milet zuki kemera pur ra (renge kemera pur re ki sur beno) çe vıraştene. Çatiyo sacın guno verende çino bi. Milet çiyo niyanen nezanıtene, qekeni zu naylon çine bi, keyke şiliye varena, bonu dılop kerdene, her het biyene hit. Axre en peyniye de çatı veciya, sac veciya, milet teni bi rahat. Keyke vare varene, vare ebe xu amene cer. Milet sere bonure, nira tepiya, vare neeştene. Bonanu verenura ebe huyi darıken ra milet vare eştene cer. Otaw ki sac hona teni bahali bi. Hayu ki durume xu rınde, guretene. Hayu ki durume xu rınd niye (hal u vaxt e hu hurend de ne bi), neşkine biceri. ''
Guno verende Annake şiyo suke barbute. Suke de veresiye sac herno. Vato “zu asmıra dıma ez dene xu don sıma”. Merık niya xapıto. Sac gureto, ardo dewe. Zaf vaxt koto are, dene merık nedo. Vayıre sacu ki, şiyo i cendermeyura şikayet kerdo. Roje cendırma ame, dewede veciye. İki tam ama dewe, annake rast amo. Cira perskene “imam derviş kamo, ma qate i kenme”. Halbu ki annake ebe xu imam dervişo. Qese xu çarneno, vano ke “Annake na dewe da zu derviş esto, imam kotra amo, kotra veciyo”. Cendermeyu rüşneno le apqer.
Key ke apqer şene le apqeri, apqer sas beno maneno. Mı qe sac neherno. Nu çko ki, ni amey lemi. Durumi arez nekerdo. Peyendo yeno vir ki, nu iş onca, işo Annake yo. U arede ki, Annake dewera remeno, sono. Cenderme ki, teknene sone. İ nevineni. Axle xeyle vaxti kono are, Cenderme Annake yi suke de zu roce cene pe. Neşküne doğa bikeri, dire hire teni dane pıro, axre caverdane.
Şarê Ma Ray a İstanbuli Çutur Gureto, Çıra Şiyo İstanbul
Verende dewe de, hega ramıtene şarê ma. ebe gayu ebe kotane sar hega ramıtene.Ebe tırpane mergu çinitene., Ebe vaştiriye hega çinitene.Na ray ki genim çinitene, ardene dewe. u genim kerdene con.con ramıtene. genim kerdene pınağın. Sımeri ki dene mal be naxıri. Şarê ma dewede mal rotene, genim rotene, pes u naxır rotene.
Sımeri ki dene mal be naxiri. Mali yani gavıri, vareki, moziki rotene. E be di idare xo nene ro. Hetera ki, ron, dorağ, pendir rotene. hete ra ki haku dene çerçiyu. verra çi gureteni.çay, şekır, meyvu gureteni.
Zu ki meşe, zığe nene ro;hegmen rotene. yani idare xu niya vetene, nene ro. Goki be Vareku ki keten gırs. Celeb dene are.
Verê usari, payizi rotene.hin pere qazanmış kerdene. Verende İStanbul kes nezaneteni. Camord, dewede, pöri rençberiye de guriyene.Kes İStanbul niameni. Tayı ki çerçiyan kerdene, şiyene hete samsun, merzifon kars, vato be xınıs. Tayi ki şiye eşker, hini hini çimi cencu biyo ya.ira dıma gran gran ame İStanbul.
Raya İstanbul gurete. Musaye kare istanbul, İnşaat de guriye. Xortu xeribiye ra, gurbet ra pere rüsne dewe. Naray ebe nı perey teni dewan herne ebe nu pere.ebe nu pere mal be naxır herne.Celeb dene are. Camordu usar suke İstanbul de guriyene, Zımıstanı ki amene dewe.gran gran, hini hini şarê ma musa İstanbuli.Tayi ki dumanene xu gurete, arde İStanbul. Çe xu barkerde, arde İstanbul. Tayi ki şiye Almanya, Fransa. Hini hini vıla biye şiye.Dewe de, ye tayibe, caye xu; hegaye xu çine bi. İnura ortaxci (maraba) vatene. hega be merge xu çine bi, nü rüra i da rew ame İstanbul. İra ravi, dewe de raye çine bi, ceryan çine bi, mekteb çine bi, Neweşxane çine bi.işte Tv çine bi. Ciwiyayiş (Xeyat) dewe de tayi zori bi. Hama hama, dewe de mekten vıraziyeni, ray vırazıyeni, ceryan amene, Sar traktor hernene; şarê ma bi vıla,dewane xu caverde, ame istanbul.İtayi ki niyamo ta, itara ki tekıte şiye dewletu eurupa. Hergo jükek niştoro caye, biyo vıla.helme xu istanbul de gurete. Keyke niya şarê ma pêro piya zuraye de ame İstanbul, Zere Anneke zaf zondo, dezo.
Key ke goçe istanbul sıfte bi, millet çe xu barkerdene şiyene istanbul, zere Annake zondene. Vatene ki "meşeri istanbul meşeri, sıma uca de sekene. uca de qe doğa çino. zu xali erzene raste, zu Tv keneya.
Hatan sond bıne bonude sekene. xali nun bıde mi, Tv auğe bide mi. dana? nedane, vesan tesan sıma manene. en peyniye de sıma once yene dewa xu, mıra mecbur manene". tabi vatena Annake niyamo diyane. qatkerdo ki dewede kes nmendo, uki en peyniye de amo istanbul, le zav zeç e xude mendo, ita woşiyene xu ramıto, axre ita de biyo raxmetin.
U are zu mormeki zu qesa imiş kerdo. Sarra perskerdo. "Çıra (çayi), sar sono İstanbul". Cavabe xu ki "Çunki İstanbul neno ita (hete ma), mo sonme İstanbul
Kokumanê xo de, peyanu serri de, İstanbul de ciwiyo (woşiya xu ramıto). gran gran aqıle xu biyo teworti. Zuraye toruna xe biya vayir-vaşti.Nikahe torune xu bena. Nu ki sono Salone Nikah. i ki davet kene.
Key ke şiyo salone nikah, memuro nikah diyo. kınce memur zaf mendure kınce hakimo.Annake ki vato, heralde, nu hakimo. ira dıma lace braye xu amo cı vir. lace braye xu aphem, dewe de çatiye bonu rızıto, berdo suke de sace çati roto. nu mesela amo Annake vir.
Annake şiyo le memur, Vato ki, "Annake Aphem çatıyi rızıto, berdo, sac roto. Sıma qe doğa nevate, nekerdo.Sıma çıra i negurete pe, neeste xapis. U pere do sıma, co ki sıma doğa nekene." Tabi ki memur terso, Annake nasnekeno. Memuro nikahi ustoro, zırço Annake. Vato ki, ez tu don mahkeme, ez venge polis don.
Kokumanê xo de, peyanu serri de, İstanbul de ciwiyo (woşiya xu ramıto). otawu ,gran gran aqıle Annake biyo teworti. İstanbulde zu torine Annake biyo. Durume xu teni rınd biyo.zu apartmane xu biyo. Annake ki dayire yi en cerende niştoro. Gegane aqıle xu beno teworti, sono le torine xu, vano "Nu apartman kuli, pörü yemino. Ez pere qazanmış kerd. pere mira nu apartmen vıraştiyo". Torune xu ki teni yarenin biyo.
Vato ke "Ghalık, ez sepkeri ki ,tu nu apartmen bidere mi.". U ki vato, "tu çewres raye dorme na oda de bifirikiye, otaw, apartmen ye tu bo". Torune xu ki mexsus firikiyo, xoxo de vano ki ghalıke mi sekeno. firikiyo, amo le Annake, cıra perskerdo " ez apartman nıka heq kerd?". Annake ki gırs gırs qat kerdo, vato ki "Annake ez tu xapıto, apartman once ye mino".
Key ke İstanbulde ciwiyene, sebiyo sa torune xora hers biyo. Vato ez son mahkeme, qarakol tu şikayet kon. Tu aparmane mi, mı nedana. mı destra gureta. u are hem aqıle xu teworti biyo, hemi ki zaf rınd nediyene. Hers biyo, veciyo teber ki şero qarakol. hetera xuver xuver qısey (qali) kerdo, heteraki veciyo raye ame raye neşküno biveco. O are zu morsem nezdiye ci biyo, vato "Ghalık, zu derde tu esto, ez tore phışt bidine". ira ki mesela vato. Mordem ki nu gureto ki bero qarakol. qase zu sate rayede şiye, firikiye ama raye neqediya. En peyen de onca ame apartmane xu. Mordem vato ki "Ghalık, ez torune tuyune, tu mı nasnekerd". u ki, o taw naskerdo , vato" ee onca tuya"
Zu roce Annake onca İStanbulde biyo. Ama dendi teni biyo kokum. rayu olağu dürü teyna neşküno vecero. neşküno şerü düri.
Zu roce, teqlatane xu zu oda de biye are, kom biye. işte hetera wone, sımene hetera ki meyvet kene. Annake ki zu koşede niştoro, gegane goş ser nano ro meyvet, gegane ki u ki çi wono sımeno. hini hini meyvet sere ticaret to benoya. herkes qale zu çı keno.
Zu are, Annake ki inura vano "yaw ez neşkün şeri Eminönü. eke zukek mıre yardım kero, ez şiyeni Eminönü.". şare oda pöri merax kerde, cira perskerde. vate "çı kare tu esto eminönü de ghalo". u ki vano "çı kare mı beno, uca de meriku mase (balik) roşene, tayi kal a kal roşene, tayi ki pocene roşene. ez uk i son le dinude vindon, limone roşen. nu karde zaf pere esto. muxakak kamki masu herneno, limonu ki herneno". key ki niya vatu, mordemane xu cira huye. u ki hers biyo, vato "sıma hin bihuyeri, hatan sodır heyal kene, hewn vinene. sıma kame ticaret kamo. şeri şeri, sıma hawut herura har nebene"
Qate Mal Naxır Kerdayane
Verende şarê ma dewe de, mal kerdene oyiye. Serna şarê ma, mal zaf muhim bi. Şarê ma idara xu u malra nene ro. Biyene paiz, şare ma hardu vere çeber de nene ro; Cew kerdene sımer ser, tewdene, dene mali. u mali guretene besi. Mal werdene, werdene hin biyene qelewki niya;ira dıma payiz ki ama, u mal berdene, suke de rotene.idare yi çey ebe nu pare nene ro. Naray suke ra ebe nu pere, harde xu, laxane xu, kartole xu, deterjan, kıncu koli guretene. Pırçe malra ki puçe resin şarê ma vıraştene. Pırçe mali ki, kerdene cile, kerdene xali, kerdene cacimi. Pırçra milet, çuval, duruk vıraştene.Sıte malra ki, ron, pendir, dorağ, mast, pastıkan vetene şarê ma. Mal sarabırnene, kerdene patırma, qavurme. Goşt wordene sar. Vera tici nu goşt husk kerdene, sole kerdene, Key ki zımıstan ameyene, nu goşt eştene worte yemegu. yani mal (naxır) seba dewıcan zaf muhim bi. Şarê ma mergan, hêgayan, anciyan, fikı çinitene, kumkori çinitene vas kerdene worte mereke. Nu alafaı ki zımıstan dene mali.
Tabi zımıstan vare varene, mal neşküno veciyo teber. huyo ki vase xu zafo, rınd qate male xu keno (Şikino qate kero), male xu da rahat vecino usar. E ki vas rew qediyene se, Sar şiyene dewan binan ra, ciranura vas den kerdene. tayi vas hernene. vas guretene, ardene, dane male xu, vetene usar.Eki Zımıstan gıran biamayene, naray male sar vesaniyara, qırbiyene, merdene.
Ekseriya alafe male Annake zaf rew qediyene. biyene vera wesare, hona ki var tam nevilaşiye,gewiya hona pul pul veciyene;Ananke male xu vetene teber, çıraynene. Şarê dewe ebe ci huyene ama male Annakey gran gran biyene qelew.
Vareke
Verende milet male xu payiz be payiz rotene. Tayi male xu guretene, berdne, sukete rotene. Gegane ki Tucaru amene dewan, şar ra mal hernene. Key ki male herkes beno teworte, Sar neşükütene male xu nasbikerdene. Nü rüra herkes male xu Düri kerdene ki, nasbıkere. Zaferan goşe pesu de duri nene pa. tayi goş verra dilmiş kerdene, tayi goş qulekerdene, tayi pe goşra bırnene. Tayi ki goşe rast de, tayi ki goşe çep te duri kerdene, hin herkes male xu belikerdene. Tayi ki astam kerdene sur, goşe mal dağkerdene, vesnene.
Annake male xu goşe çapte duri kerdene. lace braye xu ki goşe raste duri kerdo. Duri mendure jubin, sade goş ferq keno.Vareka apmem şiya, kota worte male apimami, neşkiye cira abırneri. Çe apmeme vato ki "keyki bi sond, vareki ama, ma vareka xu wortera cenme." Ananke ki aroce, na vareka tewr (en) gırse, rındeke, qelewe berdo roto. Vato ki na vareke mına. i ki vate "hin beno, vare ka ma, eskera şiya kota worte male tu. ma vareka xu vacenme tora". Annake ki vato "qe doğa nebeno, ezu ki varek don sıma".Niya vato, ira dıma, şiyo vareka ki en persane gureto, do çe apmem. İ ki qatkene ki neşküne Annake de bas kere, bezer bezer vareka qıckeki cênê sonê.
Norşên
Norşên (be Tırki: Güroymak), namey yew qezay ke gırêdayiya Bıdlisiya. Hetê rocvetışê Tırkiya dera. Namê xo rê tayê vanê Farski ra yeno tayê zi vanê Ermeniki ra yeno. Maneyê xo Farski de kumeyê roşniyan beno. Maneyê xo Ermeniki dewa newiye beno. Pilê mensubê teriqatê Naqişbendi tiya de zaf biyê vaciyeno. Key ke serekcumhurê Tırkiyayo verên Abdullah Gul, serra 2009ıne de, qalkerdışê ita be namey Norşini kerd, Norşin zaf ame program. Namê xoyo resmi Güroymak bıbo zi, waştışê şarê itayi ra gore nê namey gani peyser bıgêro.
Zazakipediya:Kınci rıjnayenı
Şıma zanê kınci zey tene, zerzewat u qezencandê binan, erdi miyan dı lemda xo sero nino arêkerdenı u rıjnayenı. Kınci ame wextê biyayenı tepeya, tewdê lemda cı ya erdi miyan dı qılayneyêno, werzaneyêno. Hera kı kok u riçandê cı ya werzena, erdi miyan dı wextê qılaynayenı dı yena roşanayenı u cı ra bena pak. Bahdê qılaynayenı u pak kerdenda kok u riçan, ê lemanê kınci gênê u anê erdo dawıte dı, banan sero, cadê cıwênano duz u dawıte dı, yan zi cılan sero zey koliyandê koziga şaneyênê pê ver qandê wışk biyayenı. Tiji vera bi wışk tepeya, ê kınci lem bı lem roşanenê. Dı a roşanayenı dı kınci cı rıjêno. Wexto kı roşanenê, serê cı kenê vera erd, kokê cı kenê berz u bı o hesaba roşanenê. Heme rıjna tepeya ey arêkenê pêser, pırojında qül werdına yan zi elega ey elegı kenê. Semedê eleg kerdenı qandê kı wexto kı rıjnenê perê ciyê wışki zi tey kewnê. Eleg yan zi pırozın kerdena inan pê ra abırnenê. Tabi nê kari zi wextê qılaynayenı ra heta roşanayenı heme dewı zi piya kenê. Yanê nê ! kar u bari zi qolektif kenê.
Gurciki
Gurcıki (zıwanê xo de: ქართული ენა / Kartuli ena) zıwanê Gurciyano, zıwanê Kofkasiyo, zıwananê Kofkasi miyan de zıwanê verocio. Eno zıwan tenya Gurcıstan de zıwano resmiyo. Gurcikiyo Modern temelê fekê Kartli (Gurcikiyê rocvetışi) ra xo resao u hata seserra 5. ra edebiyatê Gurciyan de zıwano tenya biyo. Gurciki 3,9 milyon tenê ke Gurcıstan de cıwiyenê (%83ê nıfusê Gurcıstani beno) zıwanê inano. Yew zi teberê Gurcıstani de Tırkiya, İran, Azerbaycan, Rusya, DAY u Ewropa de terefê 500.000 merduman ra qal beno. Gurciki, oyo ke grubê Gurciyanê etnografiki yani şarê biniê ke zıwanê Kofkasiê veroci ra qal kenê yani zıwanê Svanki, Megrelki u Lazki ra qal kenê, zıwanê edebiyatê inano zi. Heto bin ra, Cıhudê Gurcıstani zi estê ke Gruzinik ya zi Kivruli name beno, Gurcıstan de terefê 20.000 merduman u yew zi cayanê binan de terefê 65.000 merduman (İsrail de 60.000 teni) ra qal beno.
Sınıfnayış
Gurcıki oyo ke miyanê zıwananê Kofkaskiyê verociyan de zıwano en gırdo, herao. Zıwanê Kofkasiê veroci zi Gurciki teber de, Svanki (zımey rocawanê Gurcıstani de mıntıqa Svaneti de qal beno), Megrelki (rocawanê Gurcıstani de Samegrelo u Abhazya de qal beno) u Lazki (ekseriyetê cı Tırkiya de u dormey Deryayê Siyay de qal beno) ra vıraziyenê.
Fekê zıwanê Gurciki
Gurcıki xeylê fekan ra vıraziyeno u namê fekanê xo zi: diyalektê İmereti,diyalektê Raça-Leçhum, diyalektê Guria, diyalektê Acaray, diyalektê İmerhev (Tırkiya de qal beno ), diyalektê Kartli, diyalektê Kaheti, diyalektê  İngilo (Azerbaycan de qal beno),diyalektê  Tuşi,diyalektê Hevsuri, diyalektê Mohevi, diyalektê Pşavi, diyalektê Mtiuli, diyalektê Fereydani (İran de qal beno) u yew zi diyalektê  Mesheti.
Sistemê nuştışi
Zıwanê Gurciki pê Alfabey Gurcki nusiyeno. No alfabe yew alfabeo de xosero yanê alfabeo cırao, be alfabeyanê binan ra gırey nedao. Yew zi terefê Gurciyan ra vıraziyao, aferiyao. Alfabey ewroyên rê Gurciy vanê mhedruli. Esasen xeylê alfabey estê hama yew alfabe çıniyao we ke zıwan be bınusiyo. Hirıs u hirê herfi eno alfabe de ca gênê u zafêrê herfan xısusiyê.
Koyê Everesti
Koyê Everesti (Tibetki: Çomolungma, Nepalki: Çonnolugma Sagramata) dınya sero tewr koyo berzo. No ko sinoranê Çin u Nepali miyan dı ca gêno. Koyê Everesti Himalayan dı vist u heşt (28) dereca verıniya zımey be heştey u hewt (87) dereca derganiya rocvetışi dı ca gêno. Hetê verocê rocvetışi, zımey rocvetışi u rocawani, tewr noxtey cıyê berzi dı no ko 8.848 m beno, gılê cıyê veroci dı zi heta 8.748 m reseno. Koyê Everesti zımey rocvetışi ra Platoyê Tibeti ra (nezdiyê 5.000 m) şeno bıvêniyo. Riyê gılanê Çangtse, Khumbutse, Nuptse u Lhotsey ra ko Nepali ra nêşeno bıvêniyo, nêasanê.
Name
Zemanê veri dı namey nê koy Chomolungma biyo. Şarê ke dormey nê koy dı weşiya xo ramenê, inan o wıni name kerdo. No name xeritanê Ewropayıcan dı zi ca gırewto. Key İngılızan Hindıstan kerdo koloni, mudirê kadastroy George Everest ra tepeya Andrew Waugh ameyo ra ser. Ey teklif kerdo ke namey nê koy wa Everest bo. Ey teklifê xo kırışto Cemiyetê Coğrayay Qıraliyetê Londra. Teklifê ey qebul biyo. 1865 de zi dınya sero tewr koyo berz Everest weçinayo.
Linkê teberi
Koyê Everesti sero zıwanê İngılızki ra melumati:
Homa
Homa (pê fekê Zazakiyê bini: Huma, Oma) taê dinan de vıraştoğo kainato, erd u asmênio u vıraştoğo heme çiyano, vıraştoğo en gırdo. Xısusên Homa dinanê monoteisti de esto. Homa quweto en berzo u serê merdıman de ca gêno. Konseptê Homay, din be din vıriyeno. Politeizm de Homa tek niyo u her çi sero Homaê bini estê. No bawerkerdış Yunanıstano Antik u mitolociya Nordike de zaf verêno, esto. Maney politeizmi çekuyanê poly (zaf, xeyli) u theoi (homa) ra vıraziyao. Estiya Homa vênayış be vênayış vıriyeno u her ca de hem (eyni) niyo. Homay politeistan tenya niyo u ê xeylê Homayan rê bawer kenê. Monoteizm (ya zi Teizm) de Homa tenyao u yewo, ey ra ğeyri Homa çıniyo u nêşeno bo zi. No bawekerdış vano ke eke zêdey yew ra Homa nêşeno bo. Homao tenya, wayirê heme çiyano u oyo ke her çi vıraşto. Eno bawer de Homa her çi çıniya ra vıraşto, quweta xo zaf gırda u o her çi zano. Panteizm de Homa kainato. Yani Homa u kainat hemê (eyniyê). No bawerkerdış de Homa yew ten (merdım) niyo u pêro dinanê rocvetışi de esto. Deizm de Homa tenyao u en gırdo. Wayirê her çiyo. Homay deistan zey Homay monotesitano hema deisti din ra bawer nêkeni. Cınsiyetê Homay pêro çıniyo u belli niyo hema zıwanan de Homay rê vatene çekuyanê nerili gureniyenê.
Etimolociya Homay
Homa zıwanê Zazaki de maney "Reb"i (be Erebki: رَبٌّ, be İbranki: Rabi רב) areze keno. Zafêri Homay rê Heq (be Erebki: الحقّ) zi vaciyeno. Heq, İslam de yew nameyo ke Qurane de vêreno u 99 (neway u new) namanê Ellahi ra yewo.
.cx
.cx, internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba Adey Christmasi nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê "Adey Christmasi" mocneno.
Jahr: Stranên Bê Zeman û Bê Ziman
Jahr: stranên bê zeman û bê ziman, albumê Mehmet Atli'yo joyînan(awlîn) o.
Mehmet Atli der heqe albumîde vano kî: "Qeybi gurkî, ez Merdimêkew bi di ziwanan biya, ez ana zegurkî bêziwan bî. Lawikê min, çekuyê bêziwaniya minê. Qeybi enajoy muzik mirê beno sebebê amrêmin u ez xu bi muzik, zey merdimêkey dinya, his kena. Ez nêwazenakî, tenî qeybi gurkî vateyê lawikanê min kurdîyo, insanî qasetêminra hasbikerê, yanzî tenî qeybî ajoy hasnêkerê."
2003 de hamew hadrekerdişî u Lizge Muzîk ra veciyaw o. Tede 11 habî lawikî estê.
Challonges
Challonges, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
.doctor
..doctor, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Çamlıca
Çamlıca, wılayetê Semsûri de yew dewa Bêsniya.
.fk
.fk internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba Adey Falklandi nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê "Adey Falklandi" mocneno.
NGC 6612
NGC 6612, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Kelarıc
Kelarıc (be Tırki: Karakaya ) wılayetê Erzıngani de yew dewê da qezay Cimıneya. Na dewe din u zıwanê xo vırnayo, Tırkki qısey kenê
Fauna
Fauna pêro heywanê ke yew ca de weşiya xo ramenê, inan rê fauna vaciyena; nameyo pêroyiyo.
Taoyê programi
Taoyê programi (İngılızki: The Tao of Programming) kıtabo ke Geoffrey Jamesi serra 1987ıne de nuşto. Program miyan de programnayışi sero kodi estê.
Le Thuel
Le Thuel dewleta Fransa de mıntıqaya Hauts-de-France miyan de yew komunê qezay Aisneyo.
NGC 4928
NGC 4928, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Fekê Sirioni
Fekê Sirioni oyo ke cao vıraşteo ke Cihanê Miyani de ca gêno, mıntıqa Beleriandi de cao en verocio. Dormey cı de rocvetış de royê Sirioni esto u inca ra deryay rê hıdudê xo a beno.
Fekê Sauroni
Fekê Sauroni oyo ke feko ke romanê The Lord of the Ringsi de ca gêno, fekê Sauronio ke qısey Sauroni ano u beno. Fekê Sauroni Lecê Morannoni de Bero Siya ra veciyeno u Aragorn u Gandalf rê qal keno. Film de qal beno ke Fekê Sauroni dıma qalkerdışê xo terefê Aragorni ra kışiyeno hema romanê J.Tolkieni de waziyet wına niyo, dıma qalkerdışê xo Fekê Sauroni zerrey Berê Siyay ra peyser şono u kewno eskeranê Sauroni.
Zazakipediya:Kerge u Veyvey Kerge Kerdenı
Ma hetı bahdê biyayenda Engurda şirê şarê dewandê ma heme piya vıjêno kerge kerdenı. Dewızi şınê Rezan miyan dı cayê do duz u berz dı, yan zi deyeyê sero cay kergi vırazenê. Dewızi herzaley vırazenê, cay xo yê rakewtenı u bın dı sersi dı ronıştenı vırazenê. Lênanê xo yê kergi, fıraq-mıraqanê xo yê tey şami vıraştenı, werdenı, engurı çinayenı, cadê kergi ardenı u herwına cı rê çıçi lazım o benê cadê kergi. Bı tonana koli anê qandê gırênayenda kerge u Rıbi. Camêrd u xortê dewı heme wertiyê xo yê tey rakewtenı gênê u şınê kergan ser. Şewra rewê honık dı cıni, xort, keyney u qeçi şınê rezan miyan dı engurı çinenê. Camêrdi zi inan kenê selan u sandıqan miyan u anê cadê kergi. Rezê kı duriyê sandıqan barkenê bergir, Qatır u Heran u wıni anê. Rezê kı nezdiyê cadê kergiyê camêrdi sandıqan yan zi selan erzenê xo doşi u anê. Şewra ra heta nezdi dıhirı engurı çineyêna u kırêşêna kergi ser. Tay cıniyê bı emıri zi dewı dı manenê qandê şami vıraştenı. Dıhirê heme piya nanê xo yê dıhirı wenê. Eger roj bol germ bo tay şınê daran bın dı sersida daran dı rakewnê. Taydê cı zi xo vıradanê roy (Fırat) ver yan zi cayo kı awi, doli tey estê ê cayan, kewnê awı u xo kenê honıki. Eger dınya bol germ nêbo, bahdê werdenda nandê dıhirı dina seati tepey a fına şınê rezan miyan dı engurı çinenê u anê. Engura kı çinaya u arda kergi ser, ay cayê dı sersiya dar u herzalan bın dı mühafaza kenê. Qandê kı tiji vera, roji vera wışkı nêbo u awa cı niyanciyo. Şıma zanê tijiya welatê ma, dı seatan miyan dı heki pêyşnena.
Şandê cı dı heme kergi sero resenê pê, kom benê. Tay engurı pay kenê, tay isot, bancani u çiyo zey inan erzenê adıri ser u adırdı sur kenê, tay lênanê rıbi nanê adıri ser u rıb gırênenê, tay pastêx, kesmey, sıncıxi u herwına vırazenê. Çend seati şanê ser gırweyay tepey a yenê roşenê. Ê kı dewda cı dı aşıqi estê, aşıqê cı yenê cı rê saz, luli yan zi nıqara u zırna cınenê u nê zi vero govendı gırêdanê u kay kenê. Ê kı vengê cı weşo u dêri zanê dêri kenê. Bı no hesab a heta nezdi zerq eştenı kêf u kay kenê. Tay dewê kı rezê cı boliyê, kergeyê ê dewanin di-rê heftey rameno. (Mesela veri kerge kerdena dewda ma nezdi mengê ramıtê). Bı no hesab a hergı şewı kêf u şahi kenê. Qandê coy ma wextê vıjyayenda kerge kerdenı rê vanê roşanê kerge kerdenı.
Nuştoğ: Koyo Berz
Makedonki
Makedonki (be Makedonki: македонски, makedonski) yew zıwano Slawkiyo û Makedonya de zıwano resmiyo.
Burunçayır
Burunçayır, wılayetê Semsûri de yew dewa Bêsniya.
Flora (botanik)
Flora pêro nebat, vaş, dare u bakteriyê ke yew ca dı cıwiyenê, nameyo pêroyiyo ke inan rê vaciyeno.
NGC 263
NGC 263, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 1886 de terefê Francis Preserved Leavenworthi ra keşıf biyo.
.duck
..duck, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
.fo
.fo internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba Adey Feroy nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê "Adey Feroy" mocneno.
Asuman Krause
Asuman Krause (b. 1 Adar 1976; Berlin, Almanya), yew kaykera u spikera Tırka.
Duingt
Duingt, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
1011
1011, Seserra 11ine de yew serra teqwimiya.
Saltanatê Memlukan
Mena na çekuye Saltanatê Memluki vuriyena:
Teizmo agnostik
Teizmo agnostik jew vinayışo felsefiyo ke tezim u agnostisizm keno jew. Jew teisto agnostik teyna jew Homa inam keno emma raştiya ya zi vıraniya no hareketi ho nızano, yani vano Homa esto vatene nışınasiyeno. Jew teisto agnostik şeno Homay cı sero agnostik bo.
NGC 3888
NGC 3888, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Uruk-hai
Uruk-hai şaro vıraşteo ke Cihanê Miyani de terefê Sarumani ra vıraziyao. Uruk-hai arêbiyayışê ırqanê ork u goblini ra aferiyao. Be waştışê Morgothi ra Sauron ork u merdumi arê kerdê, meleznê u ırqê Uruk-haiê verêni vıraştê. Dıma Sauron, Cengê İştaney de Saruman zi be ena raye ırq vıraşto, na ri ra Saruman ırqê xoyê melezi vıraşto. Hama ırqê Saruman, gorey ırqo ke Sauron zemanê verêni de vıraşto ra merdum ra deha nezdi, nezdiyêr biyo.
Nuştekarê romani J. R. R. Tolkien no mewzu sero wına vato: "Hena aseno ki Çağê Hirêyıne de Saruman ırqvıraştış newe ra diyo, ya zi kıtab ra musao u waştışê efendibiyayışê xo, ey berdo karê xırabıni kerdene rê: Ork u merduman meleznayış, arêkerdış. Peyniye de, orkmerdumo gırd vıraziyao ke şeytani, bêitımad u cêri veciyo"
Irqê Uruk-Haii merdum ra deha dergo hama gıcıkê xo zey gıcıkê merdumano. Gorey orkan ra quweta inan zafêra, zırx u çekê inan deha zêdeyê u kabiliyetê inan zi deha berzo. Co ra ke ırqê Uruk-Hai, inan Cihanê Miyani de ırqı en gırd u xofın kerdê. Key ke Saruman kışiyao u merdo, şarê Uruk-Hai zi peyniye diyê, qediyê. Çunkı şarê Uruk-Hai nêşeno xo zêde kero, tenya terefê vıraştoğan ra aferiyeno.
Cran-Gevrier
Cran-Gevrier, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
NGC 4904
NGC 4904, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Gitar
Gitar endustriyê muziki de aleto ke gitarist cıneno, cı rê vaciyeno. Gitar be engışte ya zi be pena ra piya cıniyeno, be engışta xo lerznayış layan sero gitar veng veceno. Gitar her tipê muziki de esto u guriyeno.
Gitari
Gitar be xo zaf grubanê bınênan ra vıraziyeno. Namê inan hetê cêrêni de nusiyenê:
Adır
Adır, çiyo ke vêsayena maddeyan de cı ra tani, roşti û dû veciyeno.
Betonvaney
Betonvaney (Beton, betonrıjnayox, betonci, betonvan): Merdımo kı beton vırazeno u rıjneno ey rê vanê betonvan yan zi betonci. Ban, qonax, xan, saray u herwına çiyê xo tey sıtarkerdenê kı vırazıyayê, qandê ser u bınê inan gırotenı beton rıjnayê. Beton qandê emnıyetê nê vıraştan, insanê kı inan miyan dı sıtar benê u heyatê xo ramenê zor mühim u lazım bı. Serê cı qandê zımıstani, qandê varan, şıli u şerpi, serd u germi gırotenı beton zaruri bı. Bınê cı zi qandê vıjyayena heşeri, demaşkül u çidê wıni lazım bı. Jew zi qandê raştkerdenı u duzbiyayenı lazım bı. Betonê ê wexti zi ya qum u têmıyankerdena çimentoy ra, yan zi alawıtena lınci ra vırazıyayê. Vıraştena lınci dı sımer karardê, sımer dekerdê u têmıyan alawıtê.
NGC 542
NGC 542, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Andromeda miyan de ca gêno. 10 Tışrino Verên 1855 de terefê William Parsonsi ra keşıf biyo.
Pışgatağ
Pışgatağ (be Tırki: Pişkindağ ) wılayetê Erzıngani de yew dewê da qezay Cimıneya.
Birketci
Birketci (birketvan, pirketcı): Merdımo ke birket vırazeno u roşeno ey rê vanê birketci. Cao ke tey birket vırazêno u roşêno, ê cay rê zi vanê birketxane.
.gg
.gg internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba Guernsey nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê "Guernsey" mocneno.
.gf
.gf internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba Guyana Fransıze nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê "Guyana Fransıze" mocneno.
Mısırki
Mısırki, zıwano kıhano ke demê verêni de Mısıri sero qal biyêne. Mısırki be zıwanê Sumerki ra piya, tewr zıwananê kıhanan miyan de ca gêno. Mısırki zıwano Afroasyatiko, papirusan sero nusiyao.
Afrikati
Afrikat pêrabestnayışê dı vengano. Nê vengan ra yew plozif, yew zi frikatifo.
NGC 6636
NGC 6636, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Boncuk
Boncuk, wılayetê Semsûri de yew dewa Bêsniya.
Danki
Danki (be Danki: dansk) yew zıwanê Hind u Ewropakiyo. Danimarka de zıwano resmiyo. Mıntıqay Danimarka û zımeyê Almanya de texminen 5-6 milyon merdımi Danki qısey kenê. Danki, zıwananê İskandinavki ra zaf nezdiyo.
Yewiya Sovyetan
Yewiya Sovyetan ya zi Yewiya Cumhuriyetanê Sovyetanê Sosyalistan (be Ruski: Союз Советских Социалистических Республик, Soyuz Sovetskikh Sotsialisticheskikh Respublik, /sɐˈjʊs sɐˈvʲeʦkʲɪx səʦɪəlʲɪˈstʲiʨɪskʲɪx rʲɪsˈpʊblʲɪk/; СССР, SSSR), serra 1917ıne de rıciyayışê İmperatoriya Rusya be Dêmdayışê Sıbati ra heta Bolşevikan be Dêmdayışê Tışrinê Verêni ra eyni erdan sero heta serra 1991ıne, yew dewleta ke ameya pêra.
Çımê Horusi
Çımê Horusi, oyo ke çımo ke Mısırê Antiki de asayışi de mocniyeno ke çımê Homay Mısıri Horusio çepio “Çımê Aşme” zi vaciyeno, cı rê no name daniyeno. Mısırê Antiki de vaciyeno ki çımê Horusi oyo ki vano çımê zerrey ra qet çi nêşeno bıremo, niyetê merdumi zaniyeno. Çımê Homay Horusi, terefê şeytano ke Mitolociya Mısırê Antiki de ca gırewto u namê xo Setho ra veciyao, Seth çımê Hoursi hewnê xo de veceno.
NGC 264
NGC 264, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Heykeltaştoğ miyan de ca gêno. 30 Tebaxe 1834 de terefê John Herscheli ra keşıf biyo.
Berlin
Berlin yew bacarê Almanyao u mıntıqa ra rocvetışê (şerqê) Almanya dero. Yewbiyayışê Almanya Federale u Cumhuriyetê Almanyayo Demokratik ra dıme Berlin serra 1990ıne de bi paytextê Almanya. Berlin bacarê Almanyao tewr gırdo.
Muquf
Muquf (be Tırki: Ünveren) qezay Dêrsımi Pılemuriye de yew dewa nahiya Seteriya.
Berlin
Tarix
Berlin bacarê do khano u seserra 12ine de niyao ro. Verênde serra 1701ıne de bi paytextê Brandenburgi. Serranê 1701 u 1871e miyan de Berlin paytextê Qralina Prusya biyo. Raveri ra serra 1871e de Berlin paytextê Almanyayo. Wextê dêmdayışê endustriyede Berlin zaf biyo gırd u biyo merkezê transport u iqtısadi. Serra 1936i de kayê Olimpiya Berlin de biyê.
Wextê Herbê Dınyayê Dıyıne Berlin biyo xırabe. Serra 1945i de Berlin bi dı letey. O ra dıme mıntıqa rocawanê (ğerbê) Berlini be terefê Qraliya Yewbiyayiye, Amerika u Fransa ra pia idare bi. Mıntıqa rocvetışê (şerqê) Berlini ki terefê Rusya ra idare bi. Serra 1949i de hetê rocvetışê (şerqê) Berlini bi paytextê Cumhuriyetê Almanya Demokratike. Serra 1961e de Berlin miyan de seraser yew dês vıraziya. Labelê serra 1989i de no dês ancia rıziya u dı heti biy yew, amey pêser.
.gp
.gp internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain [ccTLD]) ra yewo û seba Guadalupi nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê "Guadalup"i mocneno.
Berlin
İklım
Ewro nıfusê Berlini 3.3 milyono; labelê nıfusê metroy 4.2 milyono. Zaf mıxtelıf mılleti tede cıwiyenê: şarê Polonan, Zazayan u Tırkan tede zafo. Nıfusê şare Tırkiya 117,624o.
İklimê Berlini honıko; sıliye zaf varena. Seba awıka germıne (Gulf Stream), hewaê Berlini zaf serdın niyo. Erdê Berlini her daim kheweo (kıhoyo).
İqtısad
Nıka Berlin bacarê da moderno. Banê xeylê berzi u bınaê ke hetê mımarine ra mıkemmel vıraziyaê tede estê. Ewro Berlin merkezê huner, zagon, siyaset u turizmio. Sektorê dewlete zaf gırdo. Merkezê Deutsche Welle u Der Tagesspiegeli Berlin de ronaeyo.
Beşyol
Beşyol, wılayetê Semsûri de yew dewa Bêsniya.
Marcellaz-Albanais
Marcellaz-Albanais, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Mesut Keskin
Asmêno Bêwayir (namey xoyo raştıkên Mesut Keskin) yew cıgeyraoğo Zaza u merdumê ilmê zıwananê Hind-Ewropao. Serra 1973ine de Estamol de ame riyê dınya. Keyey xo taê serri raver dewa Mazra Sılêmanu, Pılemoriye (Dêrsım) ra bar kerdo, ameo Estamol. 1975 de piyê ey o be maa cı ra ardi Almanya. Ae ra nat na dıwele de weşiya xo rameno. Almanya de şi mekteb. 1992 de kewt universıte u mıhendısina makina (vıraştena makina) heta lisansê veri wende.
Oyo ke Zazaki verê coy tenê areze (fehm) kerdêne, emma qısey nêkerdêne. 1993 de dest kerd zıwanê ma u piyê xo, gına sero, musa. 1996 de redaksiyonê pêseroka Warey de ca gırewt. 2005 ra heta 2008 ki redaksiyonê pêseroka Mirazi de ca gırewt. Taê gurenayışê xoyê zıwani, nuştey, kılamê xo kıtaban u pêserokan u internet de veciyay (taê ebe namey xoyê keyey, Mesudê Keşki). Taê kıtabi u xeylê nuştey nuştekaranê Zazaki redakte kerdê. 2013ıne ra nat pêseroka MA de nuştan redakte keno, yew ki pela internetia Zazaki Zazakikozmos [] de ki nuseno u editorine keno. Editorê pelga www.zazaki.de u ezaê diwanê idarey Enstitüyê Zazakiy u Cematê Zazayanê Almanyao. Taê nuştanê pêseroka Piltani ki redakte keno. Hewna ki Wikipediya Zazaki de admino.
Nıka Frankfurtê Maini de diwanê idarey Enstituyê Zazaki de gureyeno u zemanê temsilkarê pêseroka Miraziê Ewropa bi. 2005 ra heta 2008 Universıtey Frankfurtiê Goethey de qısmê ilmê zıwanan de ilmê têverşanaena zıwanan (ilmê qıyasê zıwanan) de lızgey Hindo-Ewropaistiki (Indogermanistik) wend. Paizê 2008ine de teza xoya mastıri dê zerre. Teza xo diyalektanê Zazaki sero nuşte. Çıle (Kanuno Peyên) 2009 de wendışê universıtey qedena. 2009ine ra nat teza xoya doktora eyni universıte de vırazeno. Universıtey Frankfurti de 2009 - 2016 dersa zıwanê Zazaki dê. 2020 ra nat ki ê universıtey de gramerê Zazaki sero seminer dano. Yew ki Gulana 2020. ra heta nıka namey Enstitüyê Zazaki ra dersa Zazaki online (internet de) salıx dano.
Keskini Şazadeo Qıckek Küçük Prens çarna Zazaki, serra 2009ine de kıtab de Almanya de veciya. Kıtabê eyê dersa Zazaki be terifê Almanki, be namey Zonê Ma zanena? Gağandê 2012i de be destê projey taê embazan u nuştekaran veciya. Guciga 2017ıne de ey çarnayışê Şazadey Qıckeki be halo rocanekerde newede İstanbol de, Dersim Yayınları de vet. Nê vetışxaney de ki Nisana 2017ıne de kıtabê xo'yê derse Zonê Ma Zanena? Almanki ra çarna Tırki u pê Zazakiyê Hemıne be namey Şıma Zazaki zanenê? ra vet. Kıtabê xo'yê ders'o peyên pê metodanê ilmi standardizekerdena Zazaki rê gamê da verêna. Karê etimolociya (rêçıkzanayışê) Zazaki sero ki gırwey xo hao dewam keno.
Akuzatif
Akuzatif, gramer de yew halê nameyano.
Girdkuh
Girdkūh (be Farski: گردکوه‎) jew kelaya tarixiya ke zımey İrani de ca gıreta u merkezi Xaşhaşiyan biya. Girdkuh dewleti Hesen Sebbahi de dıma Elamut biya kelaya dıyıne. Kelay Girdkūhi merkezi fedaiyan biya. Serra 1253 de 5,000 merdumi verda Xûlagu Xan ceng kerdi. Dıma İstıleyê Moğolan kela biya xırabe.
Jacques-Pierre Amette
Jacques-Pierre Amette (b. 18 Gulane 1943) yew nuştekaro Fransızo. Ey serra 2003ıne de Xelata Gonkuri (be Fransızki: Prix Goncourt) gırewta.
Diyalekt
Diyalekt (Yunanki: διάλεκτος) zıwan miyan de leteyê zıwaniyo ke yew lokasyonê coğrafi de hetê merdıman ra qal beno, cı rê vaciyeno. Her zıwan zaf diyalektan ra yeno pêra, hema ênê diyalektan ra yew diyalekt esas gêriyeno u o beno diyalekto standard. Diyalekt zıwan miyan de fek ra cêra beno. Fekanê zıwani de yew dewlete de qalkerdış u vatışê zıwani de cêrabiyayış esto, hema diyalekt oyo ke zemanê verêni de zemanê ke nêzaniyenê, o taw qalkerdış u vatışê zıwani de ferqınbiyayış veciyeno, cı rê vaciyeno.
Biyanci
Biyanci (Biyanvan, susci, susvan): Merdımo kı dardê susi (Biyani) ra awa susi vırazeno u roşeno ey rê vanê biyanci. Biyani rê ma vanê sus u awda cı rê zi vanê awa susi. Tay merdımi awa cı vırazenê, kenê irbıqêdê serdê doşi miyan u küçe bı küçe, qolan bı qolan, dever bı dever sukı miyan ra (Çarşi miyan ra) geyrenê u roşenê. Tay cay zi estê zey honıkxaniya akenê u tey roşenê. Cayo kı zey honıkxaniya akerdo u tey sus roşenê ê cay rê vanê susxane. Sus roy verdı, layan verdı qum u herda qumını u herda sura cıftını, kilını miyan dı beno. Kes riçanê cı erdi bın ra vejeno u ano cı ra awa susi vejeno. Veri ê riçanê susi awı miyan dı newsınenê, bahdo cı ra awı vejenê.
One
One (be Fransızki: Aulnay [onɛ], yew komuna wılayetê Obiya. Na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Nıfus
Grafikê diyagrami sero goreyê serran ra nıfusê Oneyi;
Bıvênên
Lista komunanê Obi
Bolu (wılayet)
Bolu (be Zazaki: Boliye) yew wılayetê Tırkiyayo. Merkezê wılayetê Boluy sûka Boluyo. Riyê erdê wılayeti pêro piya 8.276 km²o. Dormeyê Boluy de wılayetê Sakarya, Bilecik, Eskişeher, Anqara, Çanqıriye, Qerebuk u Zonğuldaki estê.
Qezeyê Boluy
Qeza merkezi ra piya wılayetê Boluy de 9 (new) qezey estê.
Zengiyan
Zengiyan (be Erebki: زنكيون) mabeynê serranê 1127 ya zi 1128 u 1250ıne de yew hıkumetê atabeganê İslamia Sunniye u emiriya Mosuli (1128 - 1234), Heleb (1128 - 1183), Şam (1154 - 1174), Sincar (1171 - 1220) u Cezirey (1180 - 1250) biyo. Zıwanê Zengiyanio resmi Erebki biyo.
Marcellaz
Marcellaz, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Fars
Çekuya Fars hetê etnozıwanzanoğan ra yena na mena ke, êyê ke xelqê Farsan rayê:
İkonê geyan
İkonê geyan (İngılızki: gay icon), kamci merdımo ke komê LGBTi, merdımê geyi sinenê (hes kenê), cı rê vaciyeno. LGBTyan miyan de, kulturê inan de cayê enê ikonan gırdê.
Bolu
Bolu (be Zazaki: Boliye, be Usmanıcki: بولی) sûka merkezê wılayeti u qezayê da Boluya.
Borıci
Borıci: Merdımo kı bori vırazeno, roşeno, yan zi erdi bın ra qandê awı berdenı rêz keno, ey rê vanê borıci yan zi borivan. Borıci boriyan gorey dergey u kılmeyda cı, inan cıkeno, keno pê ya u pê dımı rêz keno. Borıcılıxey rê zi wüstayinı u zanayeney lazıma.
Karagüveç
Karagüveç, wılayetê Semsûri de yew dewa Bêsniya.
.gl
.gl internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba Gronlanda nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê "Gronlanda" mocneno.
Sorperan
Sorperan (be Tırki: Demirpınar ) wılayetê Erzıngani de yew dewê da qezay Cimıneya. Namey dewe zazakiya cı fekêderey yo
Eartha Kitt
Eartha Mae Kitt (b. 25 Kanun 1927, North, South Carolina, DAY) yew aktrisa Amerikana.
Mıti
Mıti (ya zi Muti) qezay Dêsımi Pılemoriye de yew dewa nahiya Seteriya.
NGC 4905
NGC 4905, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
.gs
.gs internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba Adeyê Corciya Veroci û Sandwiçê Veroci nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê "Adeyê Corciya Veroci û Sandwiçê Veroci" mocneno.
NGC 2150
NGC 2150, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
NGC 3889
NGC 3889, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
De facto
De facto, ya zi De fakto, nameo Latinkio. Arezey xo oyo ke pratik de, fêlên beno. Namê de-faktoy verba namê De jurey de vındeno. Yew ancênayışê hıquqi de esasen çı esto, no de faktoyo hama qanun de çı nuseno o zi De jureyo. Nuştışê enê namey zaf herao ke zaf mıxtelif ca de esto. Raveri serra 1602ıne de İngıltere de nusiyao.
Baburname
Baburname, jew kıtabi vıraşteri imperatoriya Baburi Babur Şaxiyo. No kıtab ey xo eşto qelem. No eser edebiyat de otobiyografi ravireno.
Pintıge
Pintıge (be Tırki: Doğanpınar) qezay Dêrsımi Pılemuriye de yew dewa nahiya Seteriya.
Zazam
Zazam (, yew zi latinizasyonê cı noyo: Zazom) dewa Borborud-e Gharbi Ruralia, ke suka merkezia wılayetê Aligudarz i, eyaletê Lurıstani, İran de ca gêna. Gorey texminê serra 2006ıne, ena dewe de 1,405, teni u 266 keyey estê u mıntıqa xo de dewa en gırde bena.
.im
.im internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba Adey Meni nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê "Adey Meni" mocneno.
NGC 6613
NGC 6613, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Floransa
Floransa (be İtalyanki: Firenze), dewleta İtalya de yew sûka. Zımeyê İtalya de paytextê wareyê Toskanayo û hem zi merkezê wılayetê Firenzeyo.
Bailando
Baliando (Zazakiyê cı: Danskerdış) jew kılama Enrique Iglesiasia ke albumi Sex and Love raya. Kılame tarixi Ağustos 4, 2014 de biya çap. Album de kılame sera 4 (çehar) versiyoni esti. Formati kılame Digital downloado. Dergiya kılame 4:03 daqiqaya. Tebestoği kılame Enrique Iglesias, Descemer Bueno, Alexander Delgado u Randy Malcom Martinezo. Produktori kılame Carlos Paucaro. Kılame be zonani İspanyolki u İngılızki ra vaciyena. Enrique Iglesias na kılame be Sean Pauli vano.
Vivaryum
Vivaryum (Latinki: vivaria, vivariums: "cıwiyayış", "cayê cıwiyayışi") cao ke ameyo padayış, cao padayeyo ke uca de heywani ya zi vılıki tepışiyenê u resayışê inan benê cıgeyrayış, çım erziyeno, cı rê vivaryum vaciyeno.
NGC 265
NGC 265, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Tukana miyan de ca gêno. 11 Nisane 1834 de terefê John Herscheli ra keşıf biyo.
NGC 543
NGC 543, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 31 Tışrino Verên 1864 de terefê Heinrich Louis d&i ra keşıf biyo.
İntegral
Metodê integral-gırewtışi
Seba integral grotışi raya tewr asêni varyan vurnayışo; Bin de jü polinome esto u eno polinome 6. derece rao. Eno polinom ebe fonksiyonê basiti ra çozkerdene mumkın niyo. Na riye ra varyant vurnayış seba çozkerdene asêniye dano:
Ena denkleme de x3 = u ebe vurnayışê varyanti denlkem bin de ma nuseni ;
Ena raya ra denklem derecey 2. ra biya. Rıstımê enay denkleme ;
Ebe ena vurnayışo newa ra netıcey varyantê esasi de cay ho ra bınusi ;
.hm
.hm internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba Adey Heard û McDonaldi nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê "Adey Heard û McDonaldi" mocneno.
Bostanci
Merdımo kı karê bostani keno, vanê karıtenı, awdayenı, zıbılkerdenı, kendenı, mabêndayenı, seyregkerdenı, vaş miyan ra çinayenı, kokanê cı pırrkerdenı, lemanê vêşan qılaynayenı, gezoy cı pakkerdenı, çorşmey cı gırotenı yan zi telikerdenı, tizi vera muhafaza kerdenı, Arwêş, Küze, Kürbeş u Xozan ra pawıtenı u herwına biyayenda cı ra fahm bıkero. Merdımo kı nê çiyan nêzano, o nêşeno weş bostancinı zi bıkero yan zi cı ra weş qezenc bıgiro. Karê bostancinı zi jew qolê kardê zıraetiyo. Mesela wexto kı kes nêzano kamcin zebeşı biya u şıro juda xaxı cıkero u biyaro nêbeno. Wexto kı ju zebeşı bıbo u çend rozi vêşi tı ay lemı sero verdê, a do ravêro u niro werdenı. Qandê coy vanê kes ê kar u bardê bostaney ra fahm bıkero.
Sıbate
Sıbate, des u dı (dıwês) aşmanê (menganê) serra ra aşma (menga) dıyına.
Ahmet Kaya
Ahmet Kaya (b. 28 Tışrino Verên 1957, Meletiye - m. 16 Tışrino Peyên 2000, Paris) yew senatkaro Kurd bi. Serranê 1980 be 1990i de zaf albumi vıraştê u vetê piyasa. Kasetê kılamanê xo zafêri protesto bi. No ri ra, ê serran de zaf biyo namdar.
O zi hetê ra şiyo mekteb, hetê ra zi dukanê plakan de gırweyo. Hetê ekonomiye ra weziyetê keyey xo zaf xırabın biyo, no ri ra keyê xo bar kerdo, ameyo Estanbol. O zi karanê perakendan de gırweyo. Yew are riyê afiş-dardekerdene ra mapus de kewto ra. Mapus ra dıme meşkê xo esto themburi ser. Ebe embazanê xo thembur cınıto. Yew are Ruhi Su şınasiyo (nas kerdo), yewbini nas kerdo. Şiyo eskeriya xo kerda, key ke peyser ameyo, o taw Emine Kayaye de zeweciyo.
Karê xoyo profesyonelo verên
Riyê karnêdiyene ra bêpereyine ra zaf anceno, beno pêrsan u zaf zeberino. O are cênıka xo zi bena ciya, ey ca verdana.
Xeylê zehmet ra dıme zu album veceno. Namey albumê xo Ağlama bebeğim (meberme pıtê mı) beno. Ey ra dıme Acılara tutunmak (decan ra zeleqiyaene) veceno. Wayirê stüdyoy bıray Selda Bağcane beno. Yew are bıray Selda Bağcane zi mapus de kewto ra. Uca de Gülten Hayaloğluye nas kerda. Gültene be Ahmeti yewbini nas kenê. Album ra dıme zeweciyenê.
Wexto ke Gülten Hayaloğluye mapus de biya, Nevzat Çelik zi mapus de biyo. Nevzat Çeliki yew şıira rındeke nuşta. Gültene a şıire gêna, bena dana Ahmeti. Ahmet zi a şıire ra kılama Şafak türküsü (kılama şewdıri/deyira şefaqi) vırazeno. Key ke no qeyd veciyeno piyasa, zaf veng veciyeno. Ahmet nê ra dıme zaf beno namdar.
Seyfi Cengiz
Seyfi Cengiz yew nuştekar u siyasetkaro Zazayo sosyalisto. Dêsım de dewa Mamekiye Xêçe de ameyo dınya. Hetê pi ra eşira Sarısaltığan ra, hetê maye ra ki eşira Bextiyaran rayo. Ebe xo Terteleyê Dêsımi sero xeylê meqaley nuşti u alem gına na mesela sero. Tırkiya de partiyanê THKC u Kurtuluş u Têkoşine de ca gırewt. Vetoğanê pêseroka Desmala Sure rayo.
Ronoğê Partiya Sosyalistanê Dêsımio ke tepeya name vurna, kerd Partiya Serbestiya Dêsımi. S. Cengiz ke Tırkiya ra mecbru mend, rema, raver şi Londra de mend, dıma ame Almanya, nıka bacarê Kölni de maneno. Daphanc serrio internet de nuştan nuşneno.
Mazra Sılêmanu
Mazra Sılêmanu ya ki Mezra Sıleymanan (be Tırki: Süleymanuşağı) qeza Dêrsımi Pılemoriye de yew dewa nahiya Seteriyea. Merkezê qeza Pılemoriye ra teqriben 35 km, suka Erzıngani ra 50 km, Mamekiye ra 100 km dûriya, Dêsım ra hetê zımey ser kewna, sinorê wılayetê Mamekiye be Erzıngani dera, fekê çhemi (Trk. Karasu) u raya şuşa Erzıngan - Têrcani sera raya dewe bırriyena a, cêr ra be Mezra 4 km anceno. A mıntıqa rê Derê Sanse ya ki Derê Balabanu ki vanê.
Namey dewe Eşira Balabanan, ezbeta Sılêmanan ra yeno, çıke Balabanan raver na dewe kerda şên, ezbeta (êla) Sılêmanan ki na dewe de menda, 3 ezbetê bini, zey Hesenan, Uşênan, Aliyan şiyê dewanê dormey, uca kerdê şên. Mazra Sılêmanu de eşirê zey Balabanan, Areyican, Kudan, Rutan, Heyderan estê.
Dewê ke dormey Mazra Sılêmanu derê: (natê çhemi) Yarbaşiye (Temt), Muquf, Çors ; (dotê çhemi) Textu, Canbegu, Reskê Menku
Hewşê dewe Helel dero. Namey ziyara dewe Dewrês Gulabiyo < Derwêş Gulabi. Ziyare ra teke ra vıraziyawa. 2005 de ki şarê dewe, zafêr keyê (çê) Rutan (Çê Sayderi), hewş de banê cemi vıraşt.
Şarê dewe pêro Zazaê Elewiyê u Zazaki qısey kenê. Feqet xortê ke tebera biyê pili, ya şenık Zazaki zanenê ya ki qısey nêkenê.
Naye ra 50 serre raver ke dewe de 25-30 keyey reştêne pê, serranê 70an de taê dewe ra terkıti şiy, çıke caê xo çınê bi, tayê şiy ğeribiye, welatanê cêri, zey Estamol u İzmir ya ki dıwela Almanya karkeri ke gırewtêne, tayê şiy uca ki.
Serranê 1990an de ke welat de herb zêdiya, be zorê dewlete na dewe de ki mılet vet teber, thal verda. Cengê mabênê dewlet u PKK de ke bi şenık ya ki zamanê bırriya, tayê anci geyray a (cêray ra) dewe ser.
Nıka na çağ ra amnani dewe tenê bena pırre, zımıstani mılet şono Erzıngan ya ki Almanya de maneno, o taw dewe de 1 ya ki 2 keyey (çêyi) zımıstan viyarnenê ra.
Cayê dewe
Ê Mazra
Ê Miyandonıke
Ê Heleli
Ê Geçıqırani
Abga
Abga (be Tırki: Çayırlı ) wılayetê Erzıngani de yew dewê da qezay Cimıneya.
Afet İnan
Afet İnane yew nuskara Tırke biye. Keynay İsmail Hakkı Uzmay u keynay zerria Atatürki biya.
Tokar
Tokar, wılayetê Semsûri de yew dewa Bêsniya.
Cafer
Cafer namey jû eşira Zazayano.
Boyaxci
Boyaxci: Merdımo kı boyax vırazeno, boyax roşeno u boyax keno, ey rê vanê boyaxci yan zi boyaxvan. Boyax u boyaxkerdenı zi babet bı babetiya. Boyaxkerdena çiyandê textınan, boyaxkerdena dês u zewbi çiyandê wınisinan, boyax kerdena sewl u herwına. Boyax zi bı rengı-rengo. Boyax kerdenı hım çiyan weş mısneno, nişan dano u hım zi metin tepşeno. Wexto kı kes çiyê boyax keno, o rew rewi çırmış nêbeno u nêrıjyêno.
Qelecuğe, Pılemoriye
Qelecuğe (be Tırki: Başkalecik) qezay Dêrsımi Pılemuriye de yew dewa nahıya Seteriya.