cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şeqe
Şeqe yew organo ke gırêdayiyê wucıdê bınêniyo.
NGC 6594
NGC 6594, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Kısi
Kısi ya zi vacina, ganiyanê maykiyan de organê cınsiyo.
Gomu
Gomu (be Tırki: Komlar) sûka Zazayan Dêrsım de yew dewa merkezê qezay Pılemoriya.
Meryeme (sure)
Meryeme Qurane de jû sureya. Na sure de Meryeme İsa seni ardo dınya, heqa ena weqa de vaciyeno.
NGC 290
NGC 290, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Tukana miyan de ca gêno. 11 Nisane 1834 de terefê John Herscheli ra keşıf biyo.
Aleksandr Puşkin
Aleksandr Puşkin (be Ruski: Александр Сергеевич Пушкин, Aleksandr Pusjkin; b. Moskowa, 6 Heziran 1799 - m. Sankt Peterburg, 10 Şıbate 1837) yew nuştekar u şair Ruso. Heqa edebiyati de u şıiran nuseno. Aleksandr Pusjkin nuştekarê Evgeniy Onegin («Евгений Онегин») u Boris Godunovo («Борис Годунов»).
Anton Çexov
Anton Çexov (be Ruski: Анто́н Па́влович Че́хов, Anton Tjechov)(b. Taganrog, 29 Çele 1860 - m. Badenweiler, 15 Temuz 1904) yew nuştekar û tiyatrowano Ruso. Kıtabê ke ey nuştê, nê nuşteyê cı tiyatro de ameyê seyrkerdene.
Boçık
Boçık, yew leteyê qıno.
Karaburun
Karaburun, yew qezay u taxa wılayetê İzmiriya.
Cumhuriyetê Kongoyê Demokratiki
Cumhuriyetê Kongoyê Demokratiki yew dewleta qıtay Afrikaya. Caê xo verocê qıtay Afrika dero. Dorme ra Uganda, Rwanda, Sudan, Tanzanya, Zambiya, Angola, Burundi Cumhuriyetê Afrikaya Miyanêne, Cumhuriyetê Kongoy u Okyanuso Atlantik estê. Paytextê Cumhuriyetê Kongoyê Demokratiki Kinşasayo. Nıfusê xo 100,000,000o. Zıwanê xoyo resmi Fransızkiyo. Sistemê idarey cumhuriyeto. Cumhuriyetê Kongoyê Demokratiki serra 1960ıne de xo reyna ra, xoseriya xo ilan kerde.
İniyoderg
İniyoderg, dewleta Tırkiya de mıntıqaya Mıntıqay Anatoliya Rocvetışê Veroci de wılayetê Rıha miyan de yew dewa qezay Sêwrega.
Ekonomiye
Ekonomiye dewa İniyoderg be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewa İniyoderg de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de musayış vênenê.
Resayış
Raya dewa İniyoderg esta û kerda asfalt.
Xızmete
Dewa İniyoderg be postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Paşna
Paşna, qısımê lıngeyo peyêno.
Halil Sezai Erkut
Halil Sezai Erkut, Hacı Halil Sezai Erkut memur u siyasetkarê Tırkiya biyo. Mebusê Qırşehıri (1950 - 1954), u Anqara (1957 - 1960), serdarê belediyaya Anqara (25 Tışrino Peyên 1963 - 5 Heziran 1968) biyo.
Vedat Dalokay
Vedat Dalokay yew mimarê Tırkiya u serdarê belediyaya Anqara biyo.
Sêne
Sêne, qısımê wucıdê serêniyo ke vılê û zerre miyan dero.
.md
.md internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Moldawya nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Moldawya mocneno.
Gineya-Bisau
Gineya-Bisau yew dewleta qıtaya Afrikaya. Cayê xo verocê rocawanê qıtay Afrika dero. Dorme ra Senegal, Gine û Okyanuso Atlas estê. Paytextê Gineya-Bisau Bissauyo. Sistemê idarey demokrasiya. Gineya-Bisau serra 1973yıne de xo reyna ra, xoser ilan kerd.
Nıfus
Nıfusê xo 1,861,283 nefero. No nıfusa reza dınyay de 153ıne dera.
Zıwan
Zıwanê xoyo resmi Portekizkiyo. Lakin şar nê zıwani rocabe heyat de hend gurineno. Temiyan de zıwanê Kreyolki rewaç dero.
Din
Nimey dewlete bawerê dinê İslamiyo. Nezdiyê %40 bawerê dinanê dar u beriyo u %10 zi isewiyiye rê bawer keno.
Gozenage
Gozenage (be Tırki: Göcenek, Qozanege) sûka Zazayan Dêrsım de yew dewa merkezê qezay Pılemoriya.
Düren
Düren, dewleta Almanya miyan de jû sûka. Caê cı eyaletê Renê Zımey-Westfalya dero.
Lur
Şarê Luri pêro zıwanê Lurki ra qal kenê (no zıwan rê "Lori" zi vaciyeno) u zıwano İrankiyo de verocê rocawanio. No zıwan be zıwananê Farski u Kurdki ra gıreydayo, nê zıwanan miyan de maneno. Heto bin ra yew letey Luran zi rocvetışê İraqi dero. İraq de Luri be namanê Feyli (Kurdê Feyli zi vaciyeno) ra zi zaniyenê u Feyli Diyala (Xanaqin, Mendeli u Muqdadiyah) u Beğdad de ca gênê. Gorey Ensiklopediya İslami ra, zıwanê Lurki zıwano en nezdiyo ke hıma esto u be Pehlewki ra gıreydayo. Gorey linguist Don Still ra zi, Lurki - Bextıyarki yew versiyonê zıwanê Farskiyo ke direkt Pehlewki ra vıraziyao. Michael M. Gunter argument rameno ke şarê Luri be şarê Kurdi ra xeylê nezdiyo hama ê Kurdan ra der u dür kewtê verê 1,000 serran ra."
Luri demografiye de Kohgıluye u Buyer-Ehmed, İlam, Lurıstan u Çeharmehal u Bextıyari de şaro de en gırdo. Nêmê populasyonê Xuzıstani u %30ê populasyonê Buşehri zi Luran ra yena pêra.
Zıwan
Profesor Richard N. Frye nuşto ke "Luri u diyalektê inan Farsanê eyaletê Farsir a zaf nezdiyo u co ra ke Lur zi gırey dano zıwananê İrankiyanê verocê rocawankiyan.".
Zıwanê Lurki de dı grubê diyalekti estê:
Luri yewbiyayışê klananê Hind - İrankiyan ra amariyenê, rıçık u oricinê inan Asyay Miyani ra yenê. Michael M. Gunter nuşto ke Lur Kurdan ra nezdio hama Kurd niyo" O ilawe keno ki Şerefnamey Şeref Xan Bıdlısi "Dı şarê Luri ponc şaranê Kurdan miyan de ca gênê, ê xoseriye u serbestiye ver de xeylê kar kerdo."
Cênetik
Varyasyonê inanê NRYi vêniyeno ke Luri şaranê İrankiyanê binan ra cıra vêniyenê u inan de frekansê Y-DNA Haplogroup R1b asenê. Ninan teber de, R1 zi haplogruba de tewr gırda ke Luran miyan de asena. Haplogroup J2a (bıngrubi J2a3a-M47, J2a3b-M67, J2a3h-M530,) haplogruba dıyıneya ke merdumê Luri miyan de asena, be difusyon ra menda, Rocvetışo Nezdi de m. 8000-4000 Vİ veciyo. Haplogruba bini geyrena cı ki be %10ê Luran frekans mocneno u bıngruba [Haplogroup G-M201 (Y-DNA)|G2a]]ya be G2a3b ra. Lineages Q1b1 and Q1a3 present at 6%, and T at 4%.
Kultur
Luran miyan de, waştış u kerdışê serê eşiran şarê goçkerdoği ser de zaf kar kenê, gırdiya inan mocnenê, yanê qısey pilan mılet ser de dominanto. Hama şarê ke suke de cıwiyenê, inan ser de qısey pilan u kulturê eşiri nêvêrenê. Bextıyari u şarê Kurdi de, cêniyê Luri wayirê xoseriya gırde gorey şaranê İrankiyê binan ra.
Baweriye
Mabênê Luran de, zaf mıxtelif din u itıqadi estê. Hama zafêri mısılmanê u mısılmanê dê şiıyê. Heto bin ra Luri zi estê ke xo Zerduşt vênênê.
Beydağ
Beydağ, yew qezay u taxa wılayetê İzmiriya.
Lekî
Lekî, tayînan çim de lehçeyanê Ziwanê Kurdkî ra yew o tayînan çim de zî ziwanêko ke Kurdkîyê Verocî ra zehf nezdîyo. Zaf nezdîyê Kelhurî yo. Heta tay kesan gore Lekî yew şîweyê Kelhurî (Kurdîya Xwarig) ya (bwn: Wikipedîyaya Lekî). Labelê seba ke lekî nêzê Lurkî û Farskî ya, binê tesîrê înan de menda. Ti ra zaf çekuyî girewtî.
Lekî Başur Rojhilatê Kurdistan de, Lekîstan, Lorîstan, Îlam, Pahla û Hemedan de, hetê kurdanê Şîîyan ra yena qisekerdiş. Goreyê Anonby Lekî mabeynê Kurdkî û Lurkî de yew pird a.
Çend eşirî Lekan Başurê Kurdistan de Deşta Germîyan de ciwîyenê. Tirkîye de mintiqaya Haymana yê Enqere û Vakurê Kurdistan de zî eşîrî Lekan ra Şêxbizinî, Hemewendî estê û bi Lekî qiseykenê.
.ml
.ml internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Mali nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Mali mocneno.
NGC 4536
NGC 4536, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Vergilius
Publius Vergilius Maro (b. Mantova, 15 Tışrino Verên 70 V.İ. - m. Brindisi, 21 Keşkelun 19 V.İ. yew nuştekar u şairê Cumhuriyetê Roma biyo. Vergilius nuştekarê Aeneis, Georgica u Bucolica.
Gineya Ekwatori
Gineya Ekwatori ya zi Cumhuriyetê Gineya Ekwatori yew dewleta qıtay Afrikaya. Cayê xo verocê qıtay Afrika dero. Dorme ra Gabon, Kamerun, São Tomé u Principe u Okyanuso Atlantik estê. Paytextê Gineya Ekwatori Malaboyo. Nıfusê xo 504,000o. Zıwanê xoyo resmi Portekizki, Fransızki u İspanyolkiyo. Sistemê idarey cumhuriyeto. Gineya Ekwatori serra 1968ıne de xo reyna ra, xoser ilan kerd.
Mehmet Altınsoy
Mehmet Altınsoy yew serdarê belediyaya Anqara biyo.
Partîya Yewîya Demokrate
Partîya Yewîya Demokrate ya zî bi kilmek ra PYD (bi Kurdki: Partiya Yekîtiya Demokrat) Rojawanê Kurdistan de yew partîya Kurdan a. Xeta PKK de sîyaset kena û serekê ci Salîh Muslîm o. Rojawan de hema-hema pêro bajarê Kurdan binê hukmî PYD de yê.
Seyşeli
Seyşeli yew dewleta qıtaya Afrikaya. Cayê xo verocê rocakewtena qıtay Afrika dero. Seyşeli 158 adeyan ra mıteşşekılê u dorme ra tenya Okyanusê Hindi esto. Paytextê Seyşelan Victoriayo. Nıfusê xo 80,654o. Zıwanê xoyo resmi İngılızki u Fransızkiyo. Sistemê idarey demokrasiya. Seyşelan serra 1976ıne de xo reyna ra, xoser ilan kerd.
Komoroy
Komoroy yew dewleta qıta Afrikawa. Caê xo verocê rocakewtena (rocvetış, şerq) qıta Afrika dero. Komoroy çar (4) adeyan ra mışekkılê u dormey ra tenya Okyanusê Hindi esto. Paytextê Komoroyan Moroniyo. Nıfusê xo 798,000a. Zıwananê xoyo resmi İngılızki, Erebki u Komorokiyo. Sistemê idarey demokrasiya u Komoroyan serra 1975ine de xo reyna ra, xoser ilan kerd.
Tıl
Terbiyet
Dewe dê mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
.mm
.mm internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo u seba dewleta Myanmari nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Myanmari mocneno.
NGC 2394
NGC 2394, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Ali Dinçer
Ali Dinçer mıhendisê endustriye u siyasetkarê Tırkiya biyo. Serdarê belediyaya Anqara (11 Tışrino Peyên 1977 - 16 Keşkelun 1980), mebusê Bursa (1991 - 1999) u Anqara (2002 - 2007) biyo.
.mr
.mr internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Moritanya nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Moritanya mocneno.
.mn
.mn internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Moğolıstani nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Moğolıstani mocneno.
Haculiye
Haculiye (be Tırki: Hacılı) sûka Zazayan Dêrsım de yew dewa merkezê qezay Pılemoriya.
Marcus Tullius Cicero
Marcus Tullius Cicero (b. Arpino, 3 Çele VM 106 - m. Cuma, 7 Kanun VM 43 yew nuştekara, siyasetkar u filozof Cumhuriyetê Roma biyo. Cicero nuştekarê In Catilinam I-IV.
Xozık
Xozık, wılayetê Xarpêti de yew dewa qezay Kebaniya.
Terbiyet
Dewa Xozıki de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewa Xozıki esta û kerda asfalt.
Xızmete
Dewa Xozıki de postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê na dewe esto.
Cumhuriyeto federal
Cumhuriyeto federal jew sistemo cumhuriyeto ke federasyon ra vıraziyeno. No terim de cumhuriyet esto çunki monarşiye de sistemo federal nibeno. Cumhuriyeto federal de hıkumeto federal u quweti binan miyan de cıray quwetan esta. Cumhuriyeto federal de kari mılli u politikay perey de jewiya quwetan esta.
Sakarya (arezekerdış)
Bınê Sakarya de nê meqaley estê:
Îlam
Îlam yew bajarê rojhilatê Kurdıstanî û merkezê Eyaletê Îlamê Îranî yo. Tede Kurdê Kelhur zafane yê. Îlam rojhilatê Kurdistan de Kirmaşan û Urmîye û Sine û Bukan ra pey bajaro tewr gird o.
Kerge
Kerge, (be İngılızki: Vineyard) yew aktivitey mewsimiyo. Degmesi Keşkelun u Tışrino Verên dı merdımi şınê nê aktivitey kenê. Rezan ra engur cıkerdış u pıloğnayışi dıma, pasteğ, ıskıci, kesmey u rıb-vıraştışi rê vanê. Tay dewletan dı wextê şerab-vıraştışi zanêno.
Cumhuriyeto parlamenter
Cumhuriyeto parlamenter jew sistemo cumhuriyeto ke tede merdumo ke serdar ra peyni yeno, ey/ay sero weçinitiş beno. Cumhuriyeto parlamenter de serdar wayirê deha kemi heqano u pêro heqan wezır sero yeno pêro.
.mt
.mt internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Malta nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Malta mocneno.
Leoparê vewre
Leoparê vewre (be Latinki: Uncia uncia) yew xoneyo gırdo ke koyanê miyen u verocê Asya de cıwiyeno. Xoney leoparê vewre be xo kewto lista ganiyanê vıni-biyaeyan miyan, çunkê amarê enê xonan zaf kemiyo, hêdi hêdi zi benê kemi. Serra 2003 de, pêro dınya sero 4,080–6,590 miyan de xonê leoparê vewre mendi bi. Gorey vervênayışanê serra 2016, 4,080 ra heta 8,700 xoney estê. Leoparê vewre koyanê berzan weçineno xo rê u enê koy 3000 u 4000 metre ra berzêr beni. Dewletê ke hetê zımey de manenê, leopari uca de cayanê nızmêran weçineni. Be taksonomikal, leoparê vewre be namey uncia uncia sınıf biyo. Cıgeyrayışanê cênetikan moto ke o yew lızgey cınsê Pantherao u coka o zerrey a lista de sınıf biyo. Dı cınsi yewbini ta bestiyeni hema vıriyayışê gênetiki miyanê inan de nêronışto.
Cınsê leoparê vewre averi hetê naturalistê Almani Johann Christian Daniel von Schreberi ra veciyay, ey asayışê dı cınsan gurey xo be tarixê vetışê 1777 Die Säugethiere in Abbildungen nach der Natur mit Beschreibungen de vıraşto. Cchreberi enê xoney rê namey Feli uncia dao cı u cayê cı zi Barbary, İran, rocvetışê Hindıstani u Çin pêhesno. Ewro zaniyeno ke enê xoney dormey miyanê qıtay Asya de weşiya xo rameni.
Karakterê cı
Leoparê vewrê zafêr xoneyê do teynao, tek teyna tayê pısıngê leoparê vewre be leyranê xo zi estê. Ê zi leyranê xo kafanê koyan de be demanê dergan kenê pil. Tenê leoparê vewre yew cao ke hewl-şınasiyeno de weşiya xo rameno, hema key leoparê vewrê bini yenê u kewnê cayê xo, nêdano pıra leoparanê binan u cayê xo tam nêsevekneno. Cayê cıwiyayışê leoparê vewre zaf gırdo. Nepal de kamca de seydi zafê, yew cayê cıwiyayışi şeno qıtek zey 12 km2 zi bo, gırd zey 40km2 zi bo, cayê cıwiyayışi pêro seydan ra bestiyeno, gorey amarê seydan vıriyeno.
Zey xone u pısınganê binan, leoparê vewre zi cayê xo be boya xo moteno. Leoparê vewre herre kıneno, mıceno cayê xo keno beli. Leoparê vewre şewdır ra ver u şewan de veciyeno teber u geyreno, seyd keno. Leoparê vewre be postê xo, xo weşık nımneno u beno kamufle.
.mu
.mu internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Mauritiusi nuşiyeno. No kılmkerdış internet de peranê Mauritiui mocneno.
.my
.my internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Malêzya nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Malêzya mocneno.
Melih Gökçek
Melih Gökçek, '''İ. Melih Gökçek, İbrahim Melih Gökçek''' serdarê belediyaya Anqarayo.
.mx
.mx internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Meksika nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Meksika mocneno.
Sıxletiya nıfusi
Sıxletiya nıfusi miqdarê merdımanê yew mıntıqao. Heqa sıxletiya nıfusi de istastiko matematikên.
Nıfus û sıxletiya nıfusê dewletan
Mıntıqeyê otonomi italik nuşiyayê.
Gılık
Ê gılıki 8000 sınırê xo estê. Qalıkê gılıki, oyo ke nazıko, ey paweno (şevekneno). Teber ra tenya leşa cı be gıpıko xeylê nazık ra asenê, êyê ke letey diyaneyê, verêniya qermeçê lewanê hurdiyan raê u hetê qalıkê gılıki ra qısmen ya ki temamiye ra nımıteyê. Nê pia tek se ra desê (%10) hecmê gılıki têdine yenê.
Gılık ra be sıxletiye pencê sınıran pıraê ke ena ri ra nazıko u tehrikanê cınsiyan rê dest dano. Ceniyan][ ra leteo zêde be qurde-kerdena gılıki resenê [[orgazm, mıkhır benê. Xeylê geyrayış u analizan çım de letey ceniyano zêde eke gılık ki tey qurde bi, temas ke kerd, o taw şenê orgazm bên.
Arâches-la-Frasse
Arâches-la-Frasse, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi miyan de yew komuna wılayetê Haute-Savoieya.
Şçetsin
Şçetsin (be Polonki: Szczecin), yew sûka dewleta Polonyaya gırda.
Zenga
Zenga (be Tırki: Dolunay) dewê da qezaya Lıcêya. Şarê dewe Zazayê û Zazaki qısey kenê. Dewe qezaya Lıcêyi ra 50, bacarê Diyarbekıri ra zi 80km dûriya.
.na
.na internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Namibya nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Namibya mocneno.
.eg
.eg internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Mısıri nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Mısıri mocneno.
.mz
.mz internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Mozambiki nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Mozambiki mocneno.
Khınıku
Khınıku (be Tırki: Çobanyıldızı, Kınolar, Serçim) sûka Zazayan Dêrsım de yew dewa merkezê qezay Pılemoriya.
NGC 6595
NGC 6595, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
.nr
.nr internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Nauruy nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Nauruy mocneno.
Pıt
Pıt merdum de halê tewr qıteko. Biyayış ra hata averşiyayışi merduman ri pıt vaciyeno. Jew pıtbiyayışi cı de pêro 3.2 (hiri - hiri nxt. dı) kiloy u berziya cı 35–50 cm miyan de bena. Pıt hata 6 aşman ra şıti marda xo şımeno. Jew pıto qıtek jew howta (hefte) de 17-18 sati kewno ra. Hiri aşman pey rakewtışê cı hêdi hêdi kemiyeno u benı 15 sati.
Judas
Judas (Cûdas) yew kılama ke muzisyene Lady Gaga serra 2011ıne de vata. Kılame albumê Born This Wayi raya. Formati cı CD singleyo. Domê cı 4:09 deqiqeyê. Kılame terefê şırketê Streamline ra qeyd biya û çap biya. Terzê kılame elektro house û danso. Klibê kılame zaf kareografiko. Klib de yew hêkata İncile esta. Reedus hewari Yehudayi û Lady Gaga zi Meryeme rê gan danê.
Saete
Mana na çekuye saete vuriyena:
Federasyon
Federasyon organizasyono ke tede yew ra zêde dewleti arê benê u kewnê bınê yew sistemê idarey ra. Federasyon de nê dewleti karê teberi de yew benê u quweta politike vırazenê hama karê zerrey de her dewlete wayirê idarey xo bena. Zereey sistemê federasyoni de dı sistemê bıni estê; Cumhuriyeto federal u Dewleta federale. Cumhuriyeto federal de şar be reyê xo serê xo çıneno we, dewleta federale de zi hem sistem esto hama dewleta federale cumhuriyet çıniyo, dewleti arê benê u sistemê xo vırazenê. Her dewlete de qanunê xo estê, qanunê her dewleti yewbina ra cırayo, hama ser de yew qanunê seri esto u gereke ke ezay federasyoni nê qanun rê riayet kerê.
NGC 4537
NGC 4537, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
NGC 2375
NGC 2375, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
.np
Toppdomän
Admiral Piett
Fleet Admiral Firmus Piett, yew karakterê Star Warsiyo. Film dı yew amiralo.
Attika
Attika (be Yunanki: Αττική) Yunanıstan de Atêna, Attikaya Rocvetışi, Attikaya Rocawani û Pire ra piya, 13 mıntıqeyanê idarey ra yewa. Deryayê Egeyi de yew nêmadeyo. Attika dewrê klasiki ra dıme, sûkanê dınyaya antiki ra biya yew tewr muhime.
Parlamento
Parlamento nameo ke rıçıkê xo zıwanê İtalyanki ra gêno, arezeyo xo vatene, vatışo u qanun veceno, namê meclısio. Parlamento de wekıli karê dewlete vırazeni. Dınya ser de her ca de parlamento esto, parlamento gorey waştışê wekıl u hukmati ra qanun veceno, karê dewleti vênêno. Tırkiya de parlamento serra 1876ıne de vıraziyao. No parlamento de dı meclısi biyê. Dıma serra 1982yıne de sistemê parlamentoy, yew parlamento çıniyao we.
.ne
.ne internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Niceri nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Niceri mocneno.
Toppdomän
Nêmkurey Rocvetışi
Nêmkurey Rocvetışi mıntıqey u qıtey dınyayo ke Greenwich ra rocvetış de esto. Qıtay Asya, Ewropa, Awıstralya u Afrika Nêmkurey Rocvetışi derê. Gorey erdi, Dınyaya Kıhane u Nêmkurey Rocvetışi zaf nezdiyo.
NGC 313
NGC 313, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê Maseyan miyan de ca gêno. 19 Tışrino Peyên 1850 de terefê Bindon Blood Stoney, William Parsonsi ra keşıf biyo.
Dingy-en-Vuache
Dingy-en-Vuache, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Grande Porto
Sûki
Mıntıqay Grande Portoy de 9 sûki estê:
Fehmî Bîlal
Fehmi Bîlal (b. 1887, Licê - m. 1967, Dîyarbekîr) sîyasetmedar û nuştox û micadelekerdoxêko Kurd bî. Wextê Serewedartişê Şêx Seîdî de sey sekreterî ca girewt bî. Bi nameyê Fehmîyo Lîcyij zî şinasîyeno.
Serewedaritişê 1925î de ca gêno, şikîyayîşê micadeleyî ra dima şino Binxete yanî Kurdistanê Surîya. Ronayîşê Xoybûn de xebata ey zaf a. Ey bi ziwanê Fransizkî zî zanayêne, seba ney zî têkilî bî Ewropa ra ronay bî. Ey eserê La Fontaineî açarnaybî Kurdkî û heto bîn ra zî şiîrî nuştêne. Çi heyf o ke zafaneyê ci kewtê destê Dewleta Tirkan û ameyê veşnayîş. Û mîyanê înan de arşîvê Şêx Seîdî zî est bî.
Dewleta tirkan seba kurdanê Binxetî ke vakur ra şîyê weyra, efûyêk vejena. Fehmî Bîlal ageyreno vakur, labelê dewlete sozê xo nêana ca û ey sirgûnê Isparta kena. Weyra de nêweşîya ey giran bena, no semed ra dewleta Tirkan cezayê ey sist kena û destûr dana ey ke ageyro Kurdistan. Fehmî Bîlal, 1967 de mîyanê feqîrîye de rehmet keno.
Xırabrês
Xırabrês, dewleta Tırkiya de mıntıqaya Mıntıqay Anatoliya Rocvetışê Veroci de wılayetê Rıha miyan de yew dewa qezay Sêwrega.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Xızmete
Dewe de postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Urmiye
Urmîye Dewleta İrani de eyaletê Azerbaycanê Rocawani de yew suka.
Aseksuel
Aseksuel, oryantasyonê do sekuselo ke merdım tede cınsê bıni ya zi cınsê xo qet yew cınsi nêsineno,   ya zi antışo cınsi yani cazibeo cınsi ke merdım wayirê eyo kemiyo ya zi qet çıniyo. Merdımo ke aseksuelo ya zi xo hıni mareno heme faliyetanê sekuselan ra dûri vındeno u maneno. Wıni zi aseksuel o beno ke oryantasyonanê sekuselan de heterosekusel, homoseksuel, biseksuel ra tepeya oryantasyono çeharıno u varyasyonê do nê oryantasyonano ke heteroseksuel, biseksuel u homoseksuel piya nê oryantasyonanê seksuelan anê pê. Serra 2004ıne de cıgeyrayış vıraziyao ke şarê dınya miyan de %1ê insananê dınya xo aseksuel marenê, yani qet cınsi ra hes nêkeno. Yew zi cıgeyrayışan no zi moto ke taê merdıman riyê din u itıqadi ra ya zi riyê kulturi ra seks ra xo dûri verdanê u wıni dûri manenê. No hereket aseksuelan miyan de nêmariyeno. No kışta asayışi ra zey pê aseksuelan aseno ema çiyê do kulturel mariyeno, çiyê do ciyao. Hereketê seks ra dur mendış, oryantasyonê seksueli nêvuriyeno, heyatê merdımi de her tım rameno heta merdışi ra. Tayê aseksuelan semedê partnerê xo şakerdene şenê bıkewê fealiyetê seksi ra u şenê wayirê qıci bıbê.
Mikronezya
Mikronezya (be Yunanki mikros (μικρός) (menay cı: qıc) u nesos (νῆσος) (menaya cı: ade), yew mıntıqaya Okyanusyaya bınêna. Mikronezya yew gruba adeyana ke rocakewtena Papua Gineya Newiye de ca gêna. Dewleta ke na mıntıqa dera cayê de qıckeki gêna.
Aseksuel
Klasifikasyon
Aseksualite oryantasyonanê seksuelan miyan de vêniyeno u de amoriyeno ewro. Hama oryantasyonanê seksuelan miyan de qabulkerdışê aseksualite zaf neweo. Cıgeyrayışê aseksualite sero zaf neweyê  hem sosyolociye de u hem zi psikolociye de aseksualite sero cıgeyrayışi roc be roc gırd benê. Tayê cıgeyrayoğan aseksualite oryantasyono seksuel vênêno hama heto bin ra zi tayê cıgeyrayoğan zi no vênayış de niyê.
Be averşiyayışê interneti, merdımê aseksueli zi interet ser de arê biyê. Terefê David Jayi (merdımê de aseksuelo) ra organizasyonê aseksuelan vıraziyao.
Claudia Roth
Claudia Benedikta Roth 15ê Gulana serra 1955ıne Ulm de amê riyê dınya. A yew siyasetkara Almana û nıka Almanya de sereka partiya Bündnis 90/Die Grünen (Yewiya 90/Keski)a.
Kongo
Bınê Kongo de enê meqaley estê:
Claudia Roth
Partiye
Claudia Rothe serra 1971ıne ra heta 1990ıne biye ezaya demokratanê royalan (Jungdemokraten); na heta serra 1982ıne yewına royalanê Partiya Azada Demokrate (FDP) ra biye. Serra 1987ıne ra nat Partiya Keskan ('Die Grünen'') dera. 9ê Adarê serra 2001ıne de sereka partiya Bündnis 90/Die Grünen (Yewiya 90/Keski) çiniye we.
Muzikê Keltan
Muzikê Keltan ya zi Musikê Keltıcan zi zaniyeno. Zafêri kulturanê İskoçya, Galler, İrlanda u Asturyasi ifade keno. Muzikê şariyo ke seserran ra nat dewam keno, ey rê vaciyeno. Esas enstrumani be Keman, Gitar, Arp u pey Fluta cıniyeno.
.ng
.ng internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Nicerya nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Nicerya mocneno.
Archamps
Archamps, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi miyan de yew komuna wılayetê Haute-Savoieya.
.ni
.ni internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Nikaragua nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Nikaragua mocneno.
Toppdomän
Çay
Mana na çekuye Çay vuriyena:
Jülich
Düren , dewleta Almanya miyan de jû sûka. Caê cı eyaletê Renê Zımey-Westfalya dero.
NGC 2376
NGC 2376, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
NGC 6596
NGC 6596, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Marmaseo elektrikın
Marmaseo elektrikın (Electrophorus electricus) yew masey kardio ke taxımê masanê elektrikınan rao û elektrik vırazeno. Maseo elektrikın key seyd keno ya zi xo şevekneno, şeno elektrikê xo bıgırweyno. Marmaseo elektrikın hetê verocê Amerika de mıntıqanê Orinoco de, awanê mêli û bêoksikejınan de weşiya xo rameno.
Marmaseo elektrikın zey nameyê û asayışê xo yew masey taxımanê marmasan ra niyo, taxımanê masanê kardınan'ê newan miyan de ca gêno. Bedenê cı dergo, şeno 2,5 metrey derg û vist kilogram gıran bo. Rengê cı qehwey ra heta gewri vıriyeno. O fekê xo ra oksijen gêno û her des deqey ra tepeya veciyeno awe ser û tenefus keno. Bedenê xo streso berz vırazeno, eke organê ey çarniyay û biy elektrikıni û elektroplaks tey esto. Yew marmaseo elektrikın wahêrê 5.000 - 6.000 elektroplaksio û pê enê elektroplaksan û yew stres be 500 Volt û 500 Watt vırazeno. Elektriko ke marmaseo elektrikın vırazeno, masanê qıckekan kışeno, yew zi zerar dano merdım û şeno merdımi dırbetın kero. Zemano verên de marmasanê elektrikınan be elektrikê xo estori kıştê, coke raa merdımê verêni ey ra tersaê. Hema ewro merdımi ey akvaryuman de kenê pil.
Şemzînan
Şemzînan (bi tirkî: Şemdinli) qezayê Hekari (wılayet) yo. Binê îşxalê dewleta Tirkîye de yo. Êraq û Îran de cîran o. Nameyê merkezî qeza, Nawşare yo.
Arenthon
Arenthon, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi miyan de yew komuna wılayetê Haute-Savoieya.
Şemzînan
PKK şerê xo yo çekdarî na qeza ra dest pe kerd bi.
Argonay
Argonay, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi miyan de yew komuna wılayetê Haute-Savoieya.
Çay, Afyonkarahisar
Çay (be Usmanıcki: چای) yew qezay Afyonkarahisaria.
Heimbach
Heimbach , dewleta Almanya miyan de jû sûka. Caê cı eyaletê Renê Zımey-Westfalya dero.
Çıçe
Çıçe (be Latinki: mamma) tek tenya ceniye de nê cıwamêrdi de ki estê, ama zey ê ceniyan gırdi niyê u cıwamêrdi nêşenê bılawnê.
Armoy, Haute-Savoie
Armoy, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi miyan de yew komuna wılayetê Haute-Savoieya.
Merwanî
Merwanî (bi erebkî: مروانيون Marwānīyūn) nameyê yew xanedanê Kurdan o ke mîyanê serranê 960 û 1100an de, zımey û verocê erdê Kurdistanî (ewro verocê Tirkîya u zimey Iraq) binî hukmî înan de bi.
Ronayîşî Dewleta Dostikî-Merwanî
Dewleta Dostikî yan zî dewleta Merwanî serra 982yanê mîladî de ronîyaya. Ronayoxê dewleta Bazê Dostikî yo. Baz, wextê xo de bi camêrdî û cîhatî amebi sinasnayîş. Ibn Eleşîr kitabê xo El-Kamil fîl-tarî de vano ke xalîfeyê Ebasîyan Uhetê Dewle wexto bi Bazê Dostikî de ronişeno, bi nimitkî wezîrî xo ra vano, no merdim çew tersneno.
Baz, biryarî ronayîşî dewletêk keno û hêverî hêrîşî Erdîş keno. Û dima ra yew bi yew cayanê Kurdan fîneno xo dest. Bi no hewa vengê Bazî heme derûdor de vila beno. Dewletê cîranî bihêzbîyayîş û vilabîyayîşî Bazîê Dostikî seba xo talûke vînenî. Dewleta Biweyhî û Dewleta Ebasîyan verba Bazê Dostikî tedarîkî şerî kenê. Labelê tedarikî înan verba hêrîşanê Bazî de bêkar (bêtêsîr) manenê. Axîr hêrîşî Mûsilî de Bazê Dostikî mireno.
Mergî Bazî ra dima, Ebasi û Biweyhî û Romî wina texmîn kerdbi ke êdî tersa Merwanîyan ra qedîyayî. Labelê wina nêbi, ardimkerdox û qomutananê Bazî, bi xisusî Ebû Elî Lajê Merwanî yew mudeyo kilm de heme bacarê ke vînde kerdbî, newe ra dest vistî. Goreyê Ibn el-Kesîr el-Dîmeşqî xelîfetîya Fatimîyan, bihêzbîyayîşî Merwanîyan ra keyfweş bî. Heta zaf dîyarî û entîke zî Mîr Ebû Elî rê şawitîbî. Û Ebasi û Bîzansîyan zî Mîrî ra dewaya dostanî kerdîn.
Hîrabîyayîşî Sînoranê Merwanî
Paytextê ci Ferqîn bi; Dîyarbekir, Erdîş, Urfa, Nisêbîn, Mêrdîn, Mûş, Heskîf, Xarpêt, Qamişlo, Amûdê, Musîle Serêkaniyê, Dêrîk û Wan kewtibî binê hukmî Merwanîya. Wextê bihêzbîyayîşî Merwanîyan de, Biweyhî û Ebasî Baxdatî de bî, Fatimî zî Misir de bî û nê her di dewletan seba serekîya misilmanan her dem lec kerdîni. Heto bîn de zî Bizans estbî. Bîzans û Ebasîyan zî seba hîrakerdişî sînoranê xo lec kerdîni. Mîranê Merwanîyan xelîfeyîya Ebasîyan qebûl kerdbi, labelê mîyanê înan û Fatimîyan zî hewlbi. Û weziyeto winayîn de seba bihêzbîyayîşî Merwanîyen her çî amade bi.
NGC 3873
NGC 3873, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf bio.
.no
.no internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Norweçi nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Norweçi mocneno.
Saete (hacet)
Saete yew aleta u wext cı ra waniyeno. Xeylê cınsê saetan estê. Misal, saeta istopi. Ebe na saete insan şeno wexto ke insan wazeno bızano çıqasê wext kar ya zi eylem kerdo bızano. Yew nameyo bin zi kronometreyo. Serê saete 24 letey estê. Her yew lete keno yew saete u her yew saete 60 deqiqaya.
Tarixê saete
Tarix ra hetan ewro insanan be asmên de niya dêne, waşto ke texminen vırazê ke, key genım çinenê, key cıte kenê, key bostanan ramenê. U sebeb ra wexttexminkerdene zaf muhim biya.
İnsanan qaytê asmêni kerdo u lewiyayışê estareyan de niya do u heni texmin ramıto. Mısırê tarixê verêni de yew teqwim (teqwimê Mısıri) vıraziyao. No teqwim be hereket u lewiyayışê roci ser ameo vıraştene. Texminan ra gore saeta roci tewr verênde 3000 (hirê hezari) İ.R. (İsay ra raveri) vıraziya.
.pw
.pw internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Palauy nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Palauy mocneno.
Toppdomän
Roşanê Cumhuriyeti (Tırkiya)
Roşanê Cumhuriyeti roşano de gırdo u roşano mıllio ke tarixê 29ê Tışrino Verên de firaz beno, bımbarek beno. Roşanê Cumhuriyeti her cayê Cumhuriyetê Tırkiya u Cumhuriyetê Tırkê Qıbrısê Zımey de roşano mıllio, tetilo mıllio. Cayê ke tede Roşanê Cumhuriyeti yeno bımbarek kerdene, dıma meste tarixê 28ê Tışrino Verên de u 29ê Tışrino Verên yew u nim roc tatilo resmio. Tışrino Verên 29 de stadi de xeceliyayışi vıraziyeni, şan de zi Vazdayışê feneri beno. Vıraştoğê Cumhuriyetê Tırkiya Mustafa Kemal Atatürk serra cumhuriyetio desıne de vato ke no roşano Tırkiya de roşano en gırdo. Verê vıraziyayışê Cumhuriyetê Tırkiya, İmperatoriya Usmanıcan de 624 serri de 36 padişahi ca gırewto, wayiriya hakimiyetê mıtlaqi vıraşto. Be ilanê Roşanê Cumhuriyeti, şarê Tırkiya destê padişahan ra xo reyno, mılet wayirê xo biyo.
Kobani
Kobani ya zi Eyn el-Ereb (be Erebki: عين العرب ; Ayn al-Arab, Kurdki: Kobanî) yew sûka ke zımey Suriya de ca gêna. Cayê cı Suriya de wılayetê Halebi (Aleppo) dero. Nıfusê cı 62,634 merduman ra yeno pêra. Eyn el-Ereb de Kurdi, Erebi, Tırkmeni u Ermeniy estê u cıwiyenê. 1915 de Terteleyo gırd ra tepeya hukmatê Tırkiya Ermeniyan ard Eyn el-Ereb. Dewleta İslami İraq u Şam de raveri şı payexti Kurdan suka Erbili sero u hata 36 km nezdi amey u bahdo peyser amey u suka Eyn el-Ereb sero hereket kerdo. Herekatê DİİŞ de ra tepeya zafê Kurdan remayê Tırkiya. Hirê roci de 100.000 (100 hınzar) Kurdi u Erebê Suriyayıci remayê Tırkiya. Remayış u ameyışê mulcetiyanê Suriyayıcan ra dıma xıdudê Tırkiya de perodayışi veciyê u amey meydan.
.pk
.pk internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Pakıstani nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Pakıstani mocneno.
Kewçıke
Kewçıke yew hacetê werdena. Tewr zêde be kewçıke germi (çorba) şımiyena. Heta Seserra 19ine kewçıke dar ra vıraziyaêne. Êyê ke dewleti biyê, inan şao kewçıka madenêne bıgêrên.
Raver-şiyayena Endustriye ra tepeya her kesi şao xo rê kewçıke bıherino.
Essbesteck
NGC 2377
NGC 2377, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
.uz
.uz internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Ozbekıstani nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Ozbekıstani mocneno.
Arthaz-Pont-Notre-Dame
Arthaz-Pont-Notre-Dame, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes, miyan de yew komuna wılayetê Haute-Savoieya.
Remezan
Remezan ya ki Aşma Remezani (Erebki: رمضان Ramaḍān „Germê amnani“), wextê Omeri (çar xelifan ra dıyın) de ama tertıb kerdene. Na aşme serrenamey hıcri ra gore aşma newina. Aşma Remezani aşma roce-gırewtışia u dinê İslami de firaz yena qebul kerdene.
Amy Winehouse
Amy Jade Winehouse (1983/09/14 – 2011/07/23) yew senatkara Qraliya Yewbiyayiya namdare biye.
Remezan
Peyniya aşme de (Qediyaena rozey ra dıme) Eydê/Roşanê Fıtıri hetê mısılmanan ra yeno mıbarek kerdene. Ney eydi/roşani rê Eydê/Roşanê Remezani ya ki Eydê/Roşanê Şekeri ki vaciyeno.
Amy Winehouse
Merdışê xo
Roca 23ê Temuzi, serra 2011ıne de, sata 16:00 de Londra de merde. Amy Winehouse 27 serriye biye.
Remezan
Dıwelê ke nıfusê xo zêdêr mısılmano Remezan de mıxtelıf emelê zagoneli yenê kerdene u tainan de kulturê de Remezanê mıayeni amo meydan.
Çekuya Remezani Erebki Remeza rıstımê "germ-biyaene" ra yena. Seba ke, ibadetê roce-gırewtışê Remezani mıxtemelen sıfte amnani biyo.
Roceyê Remezani
Kıtabê dinê İslami Qurana ke Mıhemmedi rê ama, sura Beqera de aşma Remezani seba mısılmanan roce-gırewtene emır biya.
Sakine Cansız
Sakîne Cansiz (be Tırki: Sakine Cansız) yew sereka PKK biye. 1958 de mezray Taxtalî, Korkes de ameya dinya. Cansiz, yew Elewî û Kirmanc (Zaza) biye. Namey xoyê kodi Sara biye, no name ki pirıka xoya Ermeniye ver nao xo ra. Dewa Liceyî, Fis de Cansiz û Ebdulah Ocalan û embazanê binan PKK 1978 de na ro. Cansiz 1978 ra hepîsxaneyê Xarpêt û Diyarbekîrî de menda. Uca de hepsiyan organize kerdê. Badê hepis ra şiya Bekaa PKK de wezife girewta. Cinîyan sero, meseleyanê Elewiyan û Kirdan sero zaf fealiyet kerdo.
Remezan
Sıhur
Rocey Remezani gırewtene ra ver, verva şewdıri werd weriyeno. Wextê sıhuri de, peşewe dewılçi mabênê soqaqan de dewıl cınenê u mıleti kenê hesar/aya.
Fıtara
Heme roce, gırewtena rocey ra dıme ancia/fına werd weriyeno. Ney ra 'fıtara' vaciyena. Seba aşına-kerdışê wextê fıtara, zafê cayan de tope erziyena.
Ayse
Ayse, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi miyan de yew komuna wılayetê Haute-Savoieya.
Arçin
Arçin (be Tırki: Yenibaşak) yew dewa qezay Boglani u wılayetê Çoligia. Şarê Arçini Zazaki qısey keno. Nıfusê dewe 1426o. Boglani ra 34 km u Çoligi ra 80 km dûriya. Namey muxtarê dewa Arçini Zeynel Durmazo.
.pa
.pa internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Panama nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Panama mocneno.
NGC 338
NGC 338, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Maseyan miyan de ca gêno. 1877 de terefê Wilhelm Tempeli ra keşıf biyo.
Linnich
Linnich, dewleta Almanya miyan de jû sûka. Caê cı eyaletê Renê Zımey-Westfalya dero.
.py
.py internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Paraguay nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Paraguay mocneno.
Qurze
Qurze, wılayetê Çoligi de yew dewa Gêğiyeya.
Şeytan
Şeytan oyo ke din u mitolociye de bawer u inam beno u esto ke merduman raya xo ra veceno, xırabiye vırazeno. Şeytan dini de est qabul beno hama şınasiye de Şeytan rê ca çıniyo, Şeytan çiyo zuro yanê çiyê zey Şeytani çıniyo.
Tarixê Şeytani
Mısırê antiki de Set Homayo va, fırtına u tariyano,Set (Seth, Setesh, Sutekh, Setekh ya zi Suty), be Homayo asmênan Horus ceng keno u meğlub beno u Homayo asmênan Set çolan rê rameno u Set semlobê xırabiyan beno. No u çiyê aniyên/wınasiyên (or, vatışê Amini) vatışê din u itıqadi terefê İbraniyan ra vıraziyao, wexto ke İbraniy Mısır de cıwiyê, ê nê itıqadi Mısırıcan ra gırewtê. Şeytan yeno mena "Mıxalif, şıkıtoğ u xırabekerdoğ" i ra u rıçıkê xo İbranki "Satan" yanê "komplo vıraştış"o. Şeytan İbranki ra vêrdo Latinki u Yunanki ra, uca ra zi kewto zıwananê binan ra.
Şınasiye de Şeytan
İlım u şinasiye ne mumkın niyo ke çiyê zey Şeytani bo. Yanê ilım qebul keno ke Şeytan merdum mezgê xo ra vıraşto. Şeytan sero taê vênayışi estê:
Ballaison
Ballaison, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komuna wılayetê Haute-Savoieya.
La Balme-de-Thuy
La Balme-de-Thuy, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi miyan de yew komuna wılayetê Haute-Savoieya.
NGC 2187
NGC 2187, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Aviernoz
Aviernoz, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Bassy
Bassy, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
.pg
.pg internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Papua Gineya Newiye nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Papua Gineya Newiye mocneno.
Gulistan (eyalet)
Eyaletê Gulistanî (Farski: استان گلستان, Ostān-e Golestān) yew eyaletê İraniyo ke zımey rocvetışibde ca gêno. Merkezê eyaleti sûka [[Gurgan]iya.
Nıfusê cı nezdiyê dı milyoniyo. Farsi, Kurdi, Mazenderan u Tırkmeni tede de cıwiyenê.
Engıştane
Engıştane (ya zi niştane, iştane, engıraşte, engılostık) tewr zêde insanê ke nişan kenê ya zi zeweciyayê, inan rê herinenê u kenê bêçıka (engışta) yewbini ra. Hema tayê qet tenya seba xemelnayışi kenê bêçıkanê xo ra.
Çatale
Çatale yew haceta ke hirê ya ki çıhar (4) bêçıkê / engıştê xoyê phiji estê; pê werdo hest weriyeno. Çatale verê coy zêde dar ra, hama asın ya ki sêm ra ki vıraziyena.
Mısayib
Mısayibêni raya Elewiyêni de albazênia. Hem dınya de hem ki axırete de cayê xo zaf gıran u mıqerremo. Mısayibi guna u sewabê zubini ra ki mesuldarê. Gunê her daim zubini biyarê raya raştiye u heqiqate ser. İnsan eke zu kestê mısayibêni guret, no heta merdeneo u tenya zu rayê beno. Familya mısayiban ki zubini rê benê mısayib u her cihet ra qedr u qıymetê zubini zanenê. Hurmete de zubini rê qısur nêkenê.
Koryay Zımey
Koryay Zımey ya zi Korya Zımey (be Koryaki: 조선민주주의인민공화국, 朝鮮民主主義人民共和國) yew dewleta qıtaya Asyaya. Cayê xo rocakewtena qıtaya Asya dero. Dorme ra Rusya, Çin, Koryay Veroci u Okyanuso Gırd estê. Paytextê Koryaya Zımey sûka P'yŏngyango. Nıfusê xo 23,113,019o. Zıwanê xoyo resmi Koryakiyo. Sistemê idarey otokrasiya u Koryay Zımey serra 1919ıne de xo reyna ra, xoser ilan kerd.
Vêrde
Şari Korya veri İsay zımey Mançurya u Moğolıstani ra ame Korya. Dıma İsay seserra 1. de Korya de qırali veciyi u dewleti vıraziyayi. Seserra IV. de hiri qıraliyi vıraziyayi Korya de u enê qıraliyi caê koloniyani Çinıcan gıroti. Dıme ninan qıraliya Goguryeo, hardê zımey Koryay işğal kerda. Veroc de zi qıraliya Baekche u qıraliya Silla veroci Korya inan miyan de pay kerdi. Serra 918 de Korya de Xanedani Koryo vıraziyao. Serra 918 ra heta 1392 Korya bınê hakimiyati xanedani Koryo de mendo. Dıma xanedani Koryo, xanedani Chosun veciyo u heta 1910, ponc seserri erdi Korya sero hakim biyo u sevekno. Serra 1910 de Koryo kowto bınê işğalê Japonya ra. Heta serra 1945, hirıs u ponc serri Korya jew letey Japonya biyo. Pê Cengi Dınyay II. ra, Korya xoseriya xo gırota. 1950-1953 miyan de Cengi Korya amey meydan, u hardê Korya biyo dı letey: Zıme u Veroc. Zımey Korya pey Sovyetan şiyo, sistemi xo sosyalizm kerdo, veroc zi pey Amerika şiyo u sistemi xo kapitalizm kerdo. Ewro Korya de dı dewleti esti u Koryay Zımey zi enê dewletan ra jüya.
Demografiye
Koryay Zımey jüw dewletê de qıteka, hardê xo gırd niyo u zımey nêmadey Korya ra yena pêra. Hardê xo 120,540 km2 gırdo, %4ê hardê xo owe ra vıraziyeno, dınya ser de dewletê da 98ına. Nıfusi xo 25 milyon ra nezdiyo, pêro Koryayıco. Standardê cuwiyayışi (heyati) zaf howl niyo, merdum sero 69.81 serreo. Şarê Korya pêro Koryayıco, Koryayıcan teber de, Çinıci, Japon u Tay zi esti emma nıfusi inan zaf kemiyo. %99ê nıfusi Koryay Zımey şeno bıwano u bınuso, nısbati wendış u nuştışi zaf berzo.
Zuanê Koryaki zuano resmiyo Koryay Zımey de. No zuan pê Alfabey Çinki ra nusiyeno. Dinê Koryay Zımey çıniyo, dewletê de Ateista. %71ê şarê Koryay Zımey zi bêdiniyo, ateisto. Dıma Bêdinan, %16ê nıfusi Koryay Zımey şamanistê, %13ê nıfusi Koryay Zımey zi Budistê. Koryay Zımey de din merduman miyan de muhim niyo, ca nêgeno.
Ekonomiye
Ekonomiya Korya Zımey akerd niya, zaf padaya. Sistemi xo sosyalizmo, a ri ra vera kapitalizmi de manena. Korya Zımey bınê ambargo de zaf menda, u hıma zi manena. A ri ra ekonomiya xo nêşena aver şıra. Ekonomiya Korya Zımey pê Çini roştış (import) u herinayış (eksport) kena.
NGC 2378
NGC 2378, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
.pe
.pe internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Peruy nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Peruy mocneno.
Mijdani
Mijdani, yew deyira Mikail Aslaniya ke albumê Zernkut / Simya miyan de ca gêna.
Monnetier-Mornex
Monnetier-Mornex, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Montserrat
Montserrat, qıtay Amerikay Zımey de Antillan sero yew ade-dewleta. Hetê idarey ra gırebiyayiya Qraliya Yewbiyayiyeya.
.pl
.pl internet de nameyê bandıra sewiyaya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo û seba dewleta Polonya nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Polonya mocneno.
Châtillon-sur-Cluses
Châtillon-sur-Cluses, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Haute-Savoieyo.
Keşmiro Azad
Keşmiro Azad (be Urduki: اسلامی جمھوریۃ آزاد کشمیر, Zazaki: Cumhuriyetê Keşmirê Xoserio İslami), yew cumhuriyeto ke Pakıstan ra bestiyayo. Erdê xo 13.297 km²yo. Nıfusê xo 4,5 milyono. Coğrafya u qanunê xo ra gore Azad Keşmir Pakıstan ra ciyayo. Rocvetışê Keşmiri de Hindıstan, veroc de Pencap, rocawan de Khyber-Pakhtunkhwa u zımey de Gilgit-Baltıstan estê. Serra 1947ıne de Cengê Hindıstan-Pakıstani 1947 ra ver hem Pakıstani hem zi Hindıstani ena mıntıqa idare kerdêne. Lec ra pey, mıntıqa vêrda ra Pakıstan, ey ra bestiyayo.
Qameran
Qameran (be Tırki: Arslanbeyli) yew dewa Zazayana. Cayê xo zerrey sinorê qezay Boglani dero. Nıfusê dewe 345o. Boglani ra 48 km; Çoligi ra 96 km dûriya. Namey muxtarê dewa Qameran Hüsnü Vereno.
Usılê Dini
Usılê dini de 5 (phanc) şertê imani estê. Şıi u Elewiy ninan pêrune rê iman kenê.
2. Edalet: Ella kesi rê zulım nêkeno. İnsan çı ke heq keno se ey rê ey dano.
3. Peyğamberine: 124 (se u vist u çar) hezari peyğamberi amê. Ma ninan pêrune qebul kenime. Pêro Ellay rusnê.
4. İmametine: Peyğamberine dıma Ellay 12 (des u dı/dıwês) İmami rusnê. Keso ke inan qebul keno, o gani raya inan ra şêro.
5. Mead: Axırete rê iman: Oyo ke yeno dınya, o rocê mıreno. Merdene ra dıme ki Ella dey ra pers keno, yanê hesabê dey vêneno. Hesabi ra dıme o kes ya şono cenet ya ki ceneme.
Bulğarıstan
Bulğarıstan (България), dewletê da qıtay Ewropaya. Cayê xo rocakewtena (şerqê) qıtaya Ewropa dero. Dorme ra Makedonya, Sırbıstan, Romanya, Tırkiya, Yunanıstan û Deryao Siya estê. Paytextê Bulğarıstani sûka Sofyaya. Nıfusê xo 7,726,000o. Zıwanê xoyo resmi Bulğarkiyo. Sistemê idarey cumhuriyeto. Bulğarıstani serra 1878ıne de xo reyna ra, xoser ilan kerd.
Nıgit
Nıgit, wılayetê Rıha de yew dewa qezay Sêwrega.
Enbar
Enbar cayo ke tede tene, erzaq depo beno. Tayi enbaran de naxıri zi benê. Pêro de enbari dewe u gome de vıraziyeni u beni. Ewropa de dewan de kulturê enbarvıraştışi zafo. Enbar de hem nonwerdi u sımeni pawnıyeni u hem zi naxıri, ga u monga, her u estor est beni.
Gırvas
Gırvas (be Tırki: Arakonak) yew dewa qezay Boglani u wılayetê Çoligia. Şarê Gırvasi Zazaki qısey keno. Nıfusê dewe 2.562o. Boglani ra 7 km u Çoligi ra 67 km dûriya. Namey muxtarê dewa Gırvasi Nazmi Çalışano.
Pısınga yabani
Pısınga yabani (ya zi be namanê Weşaq, Wersaqi zi şınasiyeno) keyey Felidae ra yew cınsê pısıngano ke çehar ganiyan gêno xo miyan. Zıwanê İngılızki de inan rê vanê lynx u no name zi zıwanê Yunanki rao, rıçıkê cı Yunanki ra zi reseno zıwanê Hind-Ewropakiyo Verên. Verorê Lynxi leuko, o zi zey "roşti, bereqın" yeno tadayış, çarniyeno. No name, inan rê rıyê çımanê inanê bereqınan ra ameyo dayış. Yew zi pısıngê da bine be namey Goşsiya (namey cıyo taksonomik Caracal) esto ke cı rê zi vanê Lynx. Hema enê dı cınsi yewbini ra abırriyeni, nêgıneni ro yewbini.
Asayış
Weşaq wahêrê boçıkê do kılmio, goşanê xo sero purtê pil u dergi be rengê siyay estê. Paê weşaqi hiraê, o be nê payanê xo şeno asan vaz do vewre sero, payanê xo hewl gureneno. Gorey pısınganê binan u pısıngê ke merdımi keyey xo de kenê pil, zımbêlê weşaqi dergê. Rengê postê weşaqi miyanê renganê qehwe u zerdi (tayêna be rengê sıpêy estê) vıriyeni u dem be dem postê inan sero zağê tari-qehwey zi estê, vêşêr payanê inan sero. Cınsê pısıngê yabani, pêro wahêrê muyanê sıpêyanê ke sinê u vêre inan de ca gênê, veciyenê miyan. Enê muy parçê muyanê binanê ke bedenê ganiy derê. Rengê weşaqi, dergiya muyan u paê cı çıqas gırdê, pêro ninan gorey cayê cıwiyayışê weşaqi vıriyeni. Verocê rocawanê DAYi de, weşaqi be muyanê kılman, renganê tariyan u payanê qıtekan u kemi-hiran estê. Key hewa vıriyeno, beno serdın u hetanê zımey de weşaqi be muyanê wışkan u sıxan, renganê nezdiyê sıpêy (zey gewr), payanê hiran u pilan estê. Weşaq be enê payanê hiran vewre sero lezêr vazeno, pay şıno u vaz dano. Enê payanê tayê weşaqan şenê dest ya zi payê merdıman ra gırdêr bê.
Weşaqê Ewrasya
Çehar cınsanê pısınganê yabanan ra tewr gırdo, cı ra lynx lynx vaciyeno. Weşaqê Ewrasya Ewropa, miyanê qıtay Asya u mêşanê (bırranê) Sibirya de cıwiyeno. Eno cıns nêsevekniyeno yani nêno sıtar kerdış çunkê amarê inan nêkemiyeno. Populasyonê weşaqê Ewrasya qıtay Ewropa ra esteriyao, hema waziyeno ke reyna bıcıwo coka karê reyna ardışê cı yenê kerdış yani reintrodukte beno. Weşaqê Ewrasya qıtay Ewropa de heşo gewr u vergo gewr ra tepeya tewr heywano gırdo, hetê rêze ra ê hirêyıno. O goştwero gırdo, her roce yew u dı kilogramê goştan weno, caygey cıwiyayışê cı zaf hirao.
Amnan de postê weşaqê Ewrasya kılmo, zey sûr u qehweo ke zımıstan de beno gewr, qehweo tari u wışk. Weşaqê Ewrasya peyê seydê xo şıno, xo nêmoteno cı, hol keno (çıng dano) seydê xo ser u seydê xo tepışeno. Werdê weşaqê Ewrasya kospesê kılmeki, awrêş u heywanê binê qıtekê. Weşaqê Ewrasya ganiyê do oppurtunisto, yani fırset geyreno cı u key u kamca de seydê xo vêneno, seyd keno u weno.
Weşaqê Kanada
Weşaqê Kanada (Lynx canadensis) felidê zımey Amerikao, mêşan u warey tundra de, Kanada u Alaska cıwiyeno, tayê inan zımey DAYi de zi şenê bêrê vênayış. Hetê verori ra weşaqê Kanada Alaska ra heta Kanada u uca ra zi zafêrê eyaletanê DAYi de amey vênayış. Eyaletanê rocvetışi de o mêşey be pelanê gırdan ra mêşey heta pelanê qıtekan, wareyê do gırd de cıwiyo. 2010 ra nat, be ğeyretanê reyna-gan dayışi (cı rê vanê reintroduction) merdıman des u yew serre gureo u dıma şao gan bıdo cı u coka zi Kolorado de zi cıwiyeno.
Weşaqê Kanada zaf hewl tıllo keno u asnaw keno, asnawkero hewlo. O cayanê vêranan de, darê ke rıciy u bınê salekanê verênan de cıwiyeno. O waherê payanê hirano, postê cı wışko u bobcat ra dına (dı reyi zêde) leze pay şıno. Werdê weşaqê Kanada arwêşo deştıno. Amarê weşaqanê Kanada zi arwêşanê deştınan ra bestiyeno. Key arwêşê deştıni benê zaf, weşaqi zi benê zaf key ê benê tayn, weşaqi zi kemiyenê u benê tayn. Teberê arwêşanê deştınan de ganiy be gırdiya miyani zi benê werdê weşaqê Kanada.