cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Franken, Haut-Rhin
Franken, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Est miyan de yew komunê wılayetê Haut-Rhiniyo.
Lancaster
Lancaster yew sûka dewleta Qraliya Yewbiyayiya.
Pabradė
Pabradė, yew sûka dewleta Litwanyaya.
1688
1688, Serrenamey Gregori de yew serra teqwimiya.
Qers (arezekerdış)
Mena na çekuye Qers vuriyena:
Bıza sıpiye
Bıza sıpiye, bıza ke zımey Amerika de serê koyanê Rocky de weşiya xo ramena u rengê xo sıpêyo, cı rê vaciyena. Bıza sıpiye cınsê xo Oreamnosan miyan de cınso tenyao ke hıma weşiya xo ra ramena u cınsê Capra (bıza koy) ra cıraya. Dergiya bıza sıpiye 120–170 cm miyan de vıriyena. Bızê sıpêyi wesar de muyanê xo vırnenê.
1791
1791  seserra 18ên dı ju serra teqwimi ya. Gorey reqemanê romenan  nuşiyen o.
Nyindrouki
Nyindrouki yew zıwano ke keyey zıwananê Okyanusya miyan dı ca gênê, oyo. No zıwan tewr rocawanê adey Papua sero qısey beno.
1792
1792  seserra 18ên dı ju serra teqwimi ya. Gorey reqemanê romenan  nuşiyen o.
Youri Djorkaeff
Youri Djorkaeff, yew futbolwano Fransızo.
Solgne
Solgne, jû komuna qezay Metziya. Cayê na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Moselleyi dero. Erdê komune 7,29 km2 ca gêno. Dormey Solgne ra komunê Buchy, Luppy, Sailly-Achâtel, Secourt û Vigny ca gênê.
Xızmete
Solgne de şebekey awe esto û sistemê kanalizasyoni vıraziyayo. Xeta elektriki û interneti anciyaya.
Nıfus
Grafikê diyagrami sero gorey serran ra nıfusê Solgnei ;
Göttingen
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Göttigeni;
NGC 2948
NGC 2948, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.
Ribadumia
Ribadumia, dewleta İspanya de eyaletê Galiçya de yew belediyay wılayetê Pontevedrao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Ribadumia;
NGC 6105
NGC 6105, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
Sori-Harenganki
Sori-Harenganki' yew zıwano ke keyey zıwananê Okyanusya miyan dı ca gênê, oyo. No zıwan adey Papua sero qısey beno. Amarê qıseykerdoğanê cı 450 merdımo.
.网店
.网店 internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
NGC 1091
NGC 1091, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf bio.
La Roche-sur-Grane
La Roche-sur-Grane, yew komunê wılayetê Drômea. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes de ca gêna.
Xızmete
La Roche-sur-Grane de şebekey awe esto û sistemê kanalizasyoni ratneyao. Xeta elektriki û interneti anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê La Roche-sur-Grane;
Bıvênên
Lista komunanê Drômeyi
Obsonville
Obsonville, yew komunê wılayetê Seine-et-Marnea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Île-de-France de ca gêna.
Xızmete
Obsonville de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Obsonville;
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
.schwartz
.schwartz internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
NGC 6843
NGC 6843, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Mergariji-Phonu
Mergariji-Phonu (be Tırki: Bostanlı, Panan) qezay Dêrsımi Nazmiya de yew dewa nahiya Yereskia.
Haplogruba R1b (Y-DNA)
Haplogroup R1b yew haplogrubo. Kokê xo texminen rocawanê Asyao. Heqa eno haplogrub de frekansê tewr berzi Ewropa Rocawani u zımeyê Deryayo Xezeri de estê.
Manchester
Manchester dewleta Qraliya Yewbiyayiya miyan dı yew sûka İngıltereya
Rosan Hayıg
Rosan Hayıg nuştekar u cıgeyraoğê do Zazao ke serra 1964ıne de dewa Çêrmuge Buderan de ameo dınya. 1981ıne de ameo Almanya. Wextê sıftekerdena Raya Piyay, yani wertey serranê 1985ıne ra tepeya be pêseroka Ayrey, dıme ra Piya, Zerqê Ewroy rê xızmete kerde, tepeya 90an ra tepeya Kormışkan, Ware, Tija Sodıri, ZazaPress, Vengê Zazaistani, Çıme, Zazana u MA rê xızmeta xo vêrde, nuştey u şanıkê cıyê ke ey day arê, ê zi veciyay. Hewna xızmeta cı pêseroka Zazana rê dewam kena. Ezaê Enstitüyê Zazaki u Cematê Zazayanê Almanyao ronaoğo.
Rosan Hayıg zeweciyaeyo u wahêrê 4 qeçekano (domanano).
Kıtabê cı
Nuştanê ey ra ğeyr dı kıtabê Rosan Hayıgi heta nıka veciyay:
PSV
PSV yew klubê futbolê dewleta Holandayo.
Şampiyoniya Ligê Holanda (Eredivisie)
1929, 1935, 1951, 1963, 1975, 1976, 1978, 1979, 1980, 1988, 1989, 1991, 1992, 1997, 2000, 2001, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2015, 2016, 2018
Kupaya UEFA (Kupaya Ligê Ewropa)
1978
NGC 2971
NGC 2971, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
2 Çıle
2 Çıle Serrenamey Gregoryani de roca 2ına.
NGC 5037
NGC 5037, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Saint-Caprais, Allier
Saint-Caprais, dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komunê wılayetê Allieriyo.
Albestroff
Albestroff, dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Moselley de yew komuna.
1689
1689, Serrenamey Gregori de yew serra teqwimiya.
NGC 6106
NGC 6106, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
AFC Ajax
AFC Ajax, yew klubê futboliyê dewleta Holandayo. Klub serra 1900ıne de, Amsterdam de ameyo ronayene. Rengê klubi sur û sıpêyo. Maçanê xo Johan Cruyff Arena de kay keno.
Şampiyoniya Ligê Hollanda (Eredivisie)
1917/18, 1918/19, 1930/31, 1931/32, 1933/34, 1936/37, 1938/39, 1946/47, 1956/57, 1959/60, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1969/70, 1971/72, 1972/73, 1976/77, 1978/79, 1979/80, 1981/82, 1982/83, 1984/85, 1989/90, 1993/94, 1994/95, 1995/96, 1997/98, 2001/02, 2003/04, 2010/11, 2011/12, 2012/13, 2013/14, 2018/19, 2020/21, 2021/22
Kupaya Super UEFA
1972, 1973, 1995
1793
1793  seserra 18ên dı ju serra teqwimi ya. Gorey reqemanê romenan  nuşiyen o.
Geispolsheim
Geispolsheim, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Hermitki
Hermitki yew zıwano ke keyey zıwananê Okyanusya miyan dı ca gênê, oyo. Nê zıwani adey Papua sero qısey biyêne, ewro zıwano merdeyo.
Kerimler, Çaycuma
Kerimler, wılayetê Zonğuldaki de yew dewa qezay Çaycumaya.
İklım
Kerimler de iklımê Deryayê Siyay vêniyeno.
Ekonomiye
Kerimler de ekonomiye be heywanweyikerdış u ziraet ra bena.
Terbiyet
Na dewe de mekteb çıniyo. Kerimler ra domani şonê qeza de terbiyet vênenê.
Zinédine Zidane
Zinédine Zidane, yew futbolwan u antrenoro Fransızo. Real Madrid C.F. de direktoriya tekniki keno.
Kybartai
Kybartai, yew sûka dewleta Litwanyaya.
Kerimler, Çaycuma
Resayış
Kerimler de xeta ceyran u têlefoni esta. Raya dewe asfalta.
Chervey
Chervey, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Chervey;
Langy
Langy, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komuna wılayetê Allieriya.
Fréland
Fréland, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Est miyan de yew komunê wılayetê Haut-Rhiniyo.
Geiswiller
Geiswiller, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Roche-Saint-Secret-Béconne
Roche-Saint-Secret-Béconne, yew komunê wılayetê Drômea. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes de ca gêna.
Xızmete
Roche-Saint-Secret-Béconne de şebekey awe esto û sistemê kanalizasyoni ratneyao. Xeta elektriki û interneti anciyao.
Xariga Cêrêne
Xariga Cêrêne ya zi Xariga Bınêne (be Tırki: Aşağıdoluca, Aşağı Xarik) qezay Dêrsımi Nazmiya de yew dewa nahiya Yereskia.
Çemışgezeg
Çemışgezeg (be Usmanıcki: چمشکزک) qezayê da Dêsımia.
NGC 1067
NGC 1067, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf bio.
NGC 5714
NGC 5714, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
.iwc
.iwc internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
NGC 2992
NGC 2992, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Kerga bırri
Kerga bırriya siyaye (nameo taksonomik: Tetrao tetrix), kerga ke miyandê kerganê bırri (Tetraoninae) de ca gêna. Dergiya kerga bırri 40-45 cm miyan de vuriyena. Vengê cı berzo, coka bewrame ra nezdiyo. Kerga bırri zımeyê Asya de (Rusya), İskandinavya de u tayê zi miyanê Ewropa de weşiya xo ramena.
Friesen
Friesen, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Est miyan de yew komunê wılayetê Haut-Rhiniyo.
Veziroğlu, Şehzadeler
Veziroğlu wılayetê Manisa de yew mahlay qezay Şehzadeleria.
Terbiyet
Mahla de mektebo verên, mektebê miyanêni û lisey estê.
NGC 6844
NGC 6844, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Laura Prepon
Laura Prepon (7 Adar 1980, New Jersey) yew aktrisa Amerikayıca. Serra 1980ıne de sûka New Jersey de ameya riyê dınya. Eslen Cıhuda. Ebe rolê Karene ra How I Met Your Mother de kay kerdo.
Veziroğlu, Şehzadeler
Resayış
Ray û kanalizasyonê mahla esto.
Xızmete
awa mahla esta. Elektrik û internetê mahla anciyao.
Pırnar, Keşan
Pırnar, wılayetê Edirne de yew dewa qezaya Keşaniya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebeyi şınê merkez de wanenê.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Haplogruba R1a (Y-DNA)
Haplogroup R1a heqa cenêtikê merdıman dı yew haplogrubo.Eno haplogrub texminen 18,500 serri ra raveri ameyo meydan.Kokê xo texminen deştê Ewrasya u verocê Asyao.Heqa eno haplogrub dı frekanse tewr berzi verocê Asya u rocvetışê Ewropa de estê.
.osaka
.osaka internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
1794
1794  seserra 18ên dı ju serra teqwimi ya. Gorey reqemanê romenan  nuşiyeno.
Merdışi
25 Temuz - André-Marie de Chénier, nuştekaro Fransız biyo.
NGC 4062
NGC 4062, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Wolfsburg
Wolfsburg, yew sûka dewleta Almanyaya.
NGC 6107
NGC 6107, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
Wolfsburg
Nıfus
Grafikê diyagrami sero gorey serran ra nıfusê Wolfsburgi;
Feyenoord
Feyenoord, yew klubê futboliyê dewleta Holandayo.
Şampiyoniya Ligê Holanda (Eredivisie)
1923/24, 1927/28, 1935/36, 1937/38, 1939/40, 1960/61, 1961/62, 1964/65, 1968/69, 1970/71, 1973/74, 1983/84, 1992/93, 1998/99, 2016/17
Kupaya Şampiyoniya Ligê UEFA
1970
Kupaya UEFA (Kupaya Ligê Ewropa)
1974, 2002
Cheek to Cheek (album)
Cheek to Cheek yew albumê Lady Gaga u Tony Bennettiyo.
Asamki
Assamki (অসমীয়া Ôxômiya) zıwanê do Hind-Ewropao ke rocvetışê Hindıstani de qal beno. Assamki Hindıstan miyan de cayanê zey Assam u Arunaçhal Pradeshi de u tayê zi Bhutan de pêro piya terefê 13 milyoni merduman ra qal beno.
NGC 3320
NGC 3320, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Arsk
Arsk (be Tatarki: Арча, Arça), Rusya de mıntıqaya Tatarıstani de yew sûka.
Beyren-lès-Sierck
Beyren-lès-Sierck, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Moselley de yew komuna.
Bremen (eyalet)
Bremen, dewleta Almanya de yew eyaleto.
Gingsheim
Gingsheim, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Hupaki
Hupaki (zıwanê xo de Na:tinixwe Mixine:whe; İngılızki de: Hupa ya zi Hoopa) yew zıwanê do Atabaskiyo, zıwanê şarê Hupayo. Eno zıwan Amerika de eyaletê Kaliforniya de qısey beno u zıwanê Tsnungxwe ra zaf nezdiyo. Zıwanê Hupaki, seserra 20ıne de merd, dıme ra merdumi newe ra enê zıwani musayê, ewro amorê qıseykerdoğanê cı hirıs (30) tenano.
Mönchengladbach
Mönchengladbach, yew sûka dewleta Almanyaya.
Bipiki
Bipiki yew zıwano ke keyey zıwananê Okyanusya miyan de ca gênê, oyo. No zıwan adey Papua sero qısey beno.
3 Çıle
3 Çıle Serrenamey Gregoryani de roca 3yına.
Aristophanes
Aristophanes (wendışê namey cı: Aristofanes) nuştekarê komedyayo ke verê İsay de (V.İ.) serranê 456-386an miyan de cıwiyo.
Redondela
Redondela, dewleta İspanya de, eyaletê Galiçya de yew belediyay wılayetê Pontevedraya.
Nıfus
Grafikê diyagrami sero gorey serran ra nıfusê Redondela;
1795
1795  seserra 18ên dı ju serra teqwimi ya. Gorey reqemanê romenan  nuşiyen o.
Šilalė
Šilalė, yew sûka dewleta Litwanyaya.
Dilaver Eren
Dilaver Eren (b. 1962 Qısle (Nazmiya), Dêsım) yew siyasetwano Zazao u mıhendısê elektrikio. Be xo dewa Puluri Zeranige ra, eşira Heyderan rao. Bıraê Faruk Ereni u lacê dedê Xıdır Erenio.
1ê Eylule 2019 ra nat serdarê DEZA-PAR eo, aya ke be namey Zaza Partisi çap de şınasiya.
Saint-Augustin, Seine-et-Marne
Saint-Augustin, yew komunê wılayetê Seine-et-Marnea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Île-de-France de ca gêna.
NGC 5038
NGC 5038, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Saint-Augustin, Seine-et-Marne
Xızmete
Saint-Augustin de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Saint-Augustin;
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
Saint-Bonnet-Tronçais
Saint-Bonnet-Tronçais, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komuna wılayetê Allieriya.
Qers (wılayet)
Qers (be Tırki: Kars) yew wılayetê Tırkiyayo. Riyê erdê wılayeti pêro piya 9.442 km²yo. Dormeyê Qersi de wılayetê Ardahan, Erzurum, Ağrı, Iğdıri û sinorê Ermenıstani estê.
Nıfus
Nıfusê wılayetê Qersi 312.205o.
Mondropolonki
Mondropolonki yew zıwano ke keyey zıwananê Okyanusya miyan dı ca gênê, oyo. No zıwan adey Papua sero qısey beno.
NGC 4108A
NGC 4108A, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanênê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Xariga Corêne
Xariga Corêne ya zi Xariga Serêne (be Tırki: Yukarıdoluca, Yukarı Xarik) qezay Dêrsımi Nazmiya de yew dewa nahiya Yereskiya.
.商店
.商店 internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Gundolsheim
Gundolsheim, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Est miyan de yew komunê wılayetê Haut-Rhiniyo.
Sazlıdere, Keşan
Sazlıdere wılayetê Edirne de yew dewa qezay Keşaniya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
NGC 5715
NGC 5715, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Kışla, Çaycuma
Kışla, wılayetê Zonğuldaki de yew dewa qezay Çaycumaya.
İklım
Kışla de iklımê Deryayê Siyay vêniyeno.
Ekonomiye
Kışla de ekonomiye be heywanweyikerdış u ziraet ra bena.
Terbiyet
Na dewe de mekteb çıniyo. Kışla ra domani şonê qeza de terbiyet vênenê.
Awe
Kışla de şebekey awa şımıtışi esto. Sistemê qanalizasyoni çıniyo.
Resayış
Kışla de xeta ceyran u têlefoni esta. Raya dewe asfalta.
Problemê xırabiye
Problemê xırabiye felsefey dini de yew perso.
Marc-André ter Stegen
Marc-André ter Stegen, yew futbolwano Almano. 30 Nisane 1992 de Mönchengladbach ameyo dınya. Oyo nıka FC Barcelona de kay keno.
Problemê xırabiye
Ornagê werênayışê ateisti:
Homa (Ella, Heq) u xırabiye
Homao ke dini vanê, eke raşti ki esto; yanê, jü ilaho ke heme çi zaneno, zorê xo şono heme çi, wayirê meremet u rındiya bêpeyniyo; eke esto, o hal de gunê kainat de qe yew xırabiye mebo. Zonenime ke kainat de xırabiye tey ğılena, zafa, gorê ney: ya Homa çino, ya ki Homao ke esto, o ero tarifanê dinu nino, o derece de rınd niyo.
Helbet ke fikırê teisti çêşitêna cüabi dê cı. Tainu tek be tek bıgêrime dest.
1- İradeo serbest
'''Homay, isoni heni afernê ke wayirê iradê serbesti. Jü neticê daena iradê serbesti ki uyo ke, gereke mordem qebul bıkero, isonê ke wayirê iradê serbestiê, beno ke bêedalet u xırabıni bıbê. Eke iradê mao serbest mebiyêne, jü robot ra ferqê ma nêmendêne.'''
No mıdefa, xırabiya ke riyê isonu ra bena, teyna cüabê ae dano. Jü dinawa ke tey nêweşiyê ya ki afato tebi çino, eke ma tey weşiye bıramıtêne, u raşti ki decê ke dina de, sebebê xuyo tek ison bıbiyêne, o wezêt de ma şikiyêne vacime: ''iradeo serbesto ke cı ra zofêr muhimo, xırabiye parçê eya, cia nêbena. Feqet dina ma, dina henêna ke, decê sebebanê tebiyu ki tey estê. Afatanê tabiyu de beno ke satê de be hazaru kes mıreno. Beno ke nêweşiyê pêskari be milyonu keşi surê do kılm de kisenê. Beno ke isoni biyais ra ebe qusıru, ebe nêweşiyu yenê dina. İradeo serbest nainu pêrünu ra durımê do bêelaqao. İsoni pêro ebe iradanê xuyê serbestu qerar bıdê ke rındi bê, oncia ki dina de dec beno.''
2- Guna
'''İsonê ke kewt guna, riyê inu ra dina mıkemeliya xo kerde vindi, u nêweşiye, afatê tebiy, çiyê nianêni yenê meydan.'''
Na mıdefa, mıdefawa ke vaciyay bi ke 7.4 bes nêbi? (hardlerzê İzmiti, 1999), uyo. Qırbani sucdar vetena. Hem afatê tebiyê ke dina de, inu gunê isonu ferz bıkime ki, no durım, phıtıkê (sawi, domanê hurdi) ke qe nêkewtê guna, durımê inu, ya ki durımê heywanu iza nêkeno. Phıtıki u heywani ki kunê guna? Eke vacê, lewê huşki de tern ki vêseno, no ki supe ano edaletê Homay.
3- Axırete
'''Edaletê heme xırabi u decê dınya, axırete de yeno meydan.'''
Edaletê decan ke bêro meydan zi, ê deci anciyay, u no nêşkino ey iza bıkero. Şıma ra ke pers bıkerê “''şıma ke bızanê, o desınde yeno pê guretene, ceza xo anceno; şıma izne danê ke jüyê domanê şıma bıkişo?”'', şıma senê cüab danê cı? Şıma vanê “''heya, eke edalet hurendia xo vêneno, domanê mı şiyo, problem niyo”, ya ki vanê “edalet nê, domanê mı vindi nêkerdene mı elaqedar kena!” ''? Mı waştêne ke domanê (qeçekê) mı weş bımano. No ki, no kritero ke verde ma formule kerd, ero cı yeno; oyo ke şeno xırabiye verde ra bızono u lınge berzo ver. ''Uyo ke, waxto ke xırabiye bena, qedina, o ra tepia edaleti ano meydan'', polês u sıstemê huquqio; Homao mıkemelo ke heme çi zaneno, zorê xo şono heme çi, o nê.
4- Malumat u idrakê mao ke sinorê xo esto
Malumat u idrakê mao ke şindorê xo esto, riyê inu ra beno ke ma nêşkinime bıvênime ke, çiyê ke ma ewro vênenime, u xırabın idrak (khav) kenime, i çiyê henênê ke, esıl ser fêlê dê daêna gırşi rê xızmete kenê, rındiyê da daêna gırse rê rae kenê ya.
No arguman ayne zeman de, ilaho ke ‘rındiya xo bêpeyniya’, limit ano gucê ey. O mesaj dano ke, Homay ke dec nêda ontene, nêşkino rındiya daa gırse biaro meydan. Yanê, jü ilaho ke serba rındiyê da daa gırse jü parçe xırabiye rê izne dano, eke bêpeyniye rındo, no durım de wayirê gucê bêpeyniye niyo.
5- Na dınya, yew caê imtanio
Beno ke no raşto. Beno ke jü tur testê sedaqati ra vêrenime ra. Peki, jü nêweşiya ke biyais ra ama, jü phıtıko ke riyê a nêweşiye ra merdo, ma qalê sedaqatê ey çıtu şikinime bıkime? Sedaqatê ni phıtıki sınevnaene çıqay be mentıqa? Şıma şenê vacê “''itha, çiyo ke yeno sınevnaene, sedaqatê ma u piyo''.” Feqet na qesa oncia ki nêşkina, phıtıko ke heyatê xo keno vindi, merdena ey iza kero.
No arguman oncia şindor ano gucê Homay, çıke vano ke Sıklê ke dec nêdino ontene, hini sedaqat yeno test kerdene, Homa inu nêzoneno.
6- Decê ke dina de, heyatê axıret'ê bêpeyni ra gore deve de keka
Şıma rê ke garanti bıkerê ke şıma temamê heyatê xo zerrê sıhet u zerreweşiye de viarnenê ra; yewo ke şıma cı ra hes kenê, ya ki domanê xo rê, ya ki domanê dê bini rê şıma şenê yew saete iskence bıkerê? Sure u sıxletiya deci itha muhim niyo. Teyna estbiyayışşê deci bile, yew ilaho ke ''êyê ke afernay, inan ra hes keno'', be estbiyaisê ey ra jübini nêcênê.
Yew argumanê verba ney ki ornagê hekimê dıdanio: Şıma ke domanê xo berd doxtori, şıma izne danê ke tenê dec bonco. Çıke no tedawi her çıqa ke dec dano, şıma hayrê cı benê ke wadeo derg de neticê xo rındêrê.
Argumano qarşiyê do rındo, feqet jü problem esto: İsonu hona tedawiyê dıdoni'o bêdec dos nêkerdo. Eke oyo ke dec dano u ''uyo ke dec nêdano'', nia biçım dı alternatifi bıdiyêne şıma, tedawiyê dındanio ke dec dano, şıma hona ki domanê fistêne cı? No arguman ki, serba ke vano “''Homay ke dec nêda, nêşkino tedawiyê dıdoni bıkero”'', be tarifê ilahi ra jübini nêcênê.
7- Dec ma keno kamıl
No arguman ki vano ke, “''xerca dec u xırabiye ra Homa nêşkino jü sıkıl sero bıfikıriyo ke isonu kamıl bıkero.”'' Zöbina, jü phıtıko ke riyê jü nêweşiya biyaişi ra dı-hirê heftey weş mendo, ebe dec merdo, ma şikinime qalê senê kamıl·biyaena ey bıkime ke?
8- Dec u xırabiye mebiyêne, ma rındiye khav nêkerdêne, teqdir nêkerdêne
'''Serba khav·kerdena surrê dê düji, gereke surrê do çewt bıvêniyo. Ê heme çi, zıdê xo esto.'''
No arguman ki vano ke, “''Homay ke xırabiye nêgurenê, bêcar nêkeno ke ebe isonu rındiye bıdo teqdir kerdene. Helbet ki eke zorê Homay şıno (şono) heme çi, isonê ke ey afernay, inu gereke rındiye bê xırabiye teqdir bıkerdêne. Eke sureo çewt nêdi, oncia ki gereke sureo düz khav bıkerdêne.''
9- Homay no kainat aferno, u tey çı ke esto, o wayirê eyo
Serbesto ke, ey ke çı waşt, bıkero; u no ey hetê exlaqi nêkeno 'xırabın'; çıke jü qeydê exlaqio ke ey gırê dano, çino.
No arguman dı çengu ra problemıno.
Ê verêni; dinan Homa 'rınd' tarif kerdo, uyo. Mesajo ke isonu rê rusniyo, Homao ke tey 'rınd' tarif biyo, gereke gorê izanê isonu bıbo. Ayne sıkıl de vacino ke Homa adılo, u qebul beno ke gorê izanê isonu ilahê do adılo. Pitis beno ke ceza bıdo sucdaru, mıkafat bıdo rından.
Bbe xulasa, yew sebeb çıniyo ke ma rındiya Homay ğelet bızanime. Yew ilaho ke, êyê ke ey afernay, inan rê qandê (semedê, seba) ke qet yew qeyde ra gırêdae niyo, keyf ra dec dano, ê zi be mefhumê maê rındi ra imisê yewbini nêbenê.
Dosnon
Dosnon, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Xızmete
Dosnon de şebekey awe, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao
Problemê xırabiye
9- Homay no kainat aferno, u tey çı ke esto, o wayirê eyo
Neticeo ke, ma ke enê mıdefan pêroyinan de u cüabanê inan de sêr kerd, tepeya vênenime niya biçımo:
Dosnon
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Dosnon;
Problemê xırabiye
9- Homay no kainat aferno, u tey çı ke esto, o wayirê eyo
1. Homa esto, hama mıkemel rınd niyo, qe ke nê, yew parçe xırabıno. Ya ki belkia qe nêviarneno ra xo. No ki, Homao ke dini tarif kenê, ero cı nino.
Dosnon
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
Yarhasanlar, Şehzadeler
Yarhasanlar wılayetê Manisa de yew mahlay qezay Şehzadeleria.
Ekonomiye
Ekonomiye be ticaret û ziraet ra bena.
Terbiyet
Mahla de mektebo verên, mektebê miyanêni û lisey estê.
Resayış
Ray û kanalizasyonê mahla esto.
Xızmete
awa mahla esta. Elektrik û internetê mahla anciyao.
Problemê xırabiye
9- Homay no kainat aferno, u tey çı ke esto, o wayirê eyo
2. Homa esto, rındê rındano, hama zorê xo nêşono her xırabiye ke mecal cı medo. Ya ki serba ke zorê xo nêşono cı, qe qarıs nêbeno. Oncia, Homao ke dini tarif kenê, ero cı nino.
3. Homa çino. Helbet ke mıdefê bini ki mewcudê, hama genel ra, madeyê ke xulasa mıdefanê, zê ni corênanê. Xırabiya ke dina de, serba argumanê Homayê teisti meselê da gırsa.
Yewiya Erebanê Meğrıbi
Yewiya Erebanê Meğrıbi (YEM, Fransızki Union du Maghreb arabe; Erebki اتحاد المغرب العربي Ittiḥād al-Maġrib al-ʿArabī [Ittiḥād al-Maġrib al-ʿarabī]) yew werêamayışê Erebanê heminano ke hetê ekonomiye u siyaset de piyabiyena Afrikaya Zımey xo rê menzil gırewta.
Fıkrê piyagureyayene (piyaxebetiyayene) serra 1985ıne de azadbiyena Tunıs u Fasi ra dıme veciya. Labelê pêseramayış hirıs serri ra tepeya tewr verênde nê panc dıwelan miyan de, yanê mabênê Libya, Cezayir, Moritanya, Tunıs u Fasi de ame meydan.
Serrê ra tepeya, serra 1989ıne de werêamayışo resmi terefê dıwelanê ezayan ra ame imza kerdene. Serveriya na komele serre de reyê dıwelan miyan de vuriyena.
Labelê, sebetanê mesela Sehra Rocawani ra Fas u Cezayir miyan de lec bi têra u xeylê wext pêseramayışi nêşa bıbo. Pêseramayışo ke gani serra 2005 miyan de bıbiyêne, seba redkerdena Fasi ancia phızqiya. Çıke Cezayiri gıraniya xo serbestiya Sehra Rocawani sero day biye u nae sero Fas ki zaf qehrna bi.
Fas serra 2005ıne de na komele ra bırriya a. Ey ra ğeyri ezayê bini pêro ezayê Liga Ereban u Yewiya Afrikayê zi.
Gœrlingen
Gœrlingen, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Tulu-Bohuaiki
Tulu-Bohuaiki yew zıwano ke keyey zıwananê Okyanusya miyan dı ca gênê, oyo. No zıwan adey Papua sero qısey beno.
NGC 1043
NGC 1043, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
NGC 2975
NGC 2975, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Saksonya Cêrêne
Saksonya Cêrêne, dewleta Almanya de yew eyaleto.
Qers
Qers (be Usmanıcki: قارص), sûka merkezê wılayeti u qezayê da Qersiya.
.samsung
.samsung internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
NGC 3321
NGC 3321, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Romans-sur-Isère
Romans-sur-Isère, yew komunê wılayetê Drômea. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes de ca gêna.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Romans-sur-Isère;
Bıvênên
Lista komunanê Drômeyi
Pescennius Niger
Pescennius Niger, yew imperatorê İmperatoriya Roma biyo.
Lapalisse
Lapalisse, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes miyan de yew komuna wılayetê Allieriya.
Nélson Semedo
Nélson Semedo, yew futbolwano Portekizıco. 16 Tışrino Peyên 1993de Lizbon de ameyo dınya. Oyo nıka FC Barcelona de kay keno.
Xodıke
Xodıke (be Tırki: Yazgeldi) qezay Dêrsımi Nazmiya de yew dewa nahiya Yereskia.
CSKA Moskowa
Şampiyoniya Ligê Rusya
1946, 1947, 1948, 1950, 1951, 1970, 1991, 2003, 2005, 2006, 2012-13, 2013-14, 2015-16
Kupay UEFA
1977,2001,2005,2019
1796
1796  seserra 18ên dı ju serra teqwimi ya. Gorey reqemanê romenan  nuşiyen o.
4 Çele
4 Çıle Serrenamey Gregoryani de roca 4ına.
Fredericia
Fredericia, yew sûka dewleta Danimarkaya.
NGC 5039
NGC 5039, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Arxat
Arxat yew dewa Zazayana. Cayê xo zerrey sinorê qezay Darê Hêni dero.
Guebwiller
Guebwiller, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Est miyan de yew komunê wılayetê Haut-Rhiniyo.
NGC 4068
NGC 4068, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
.cartier
.cartier internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Kheheki
Kheheki yew zıwano ke keyey zıwananê Okyanusya miyan dı ca gênê, oyo. No zıwan adey Papua sero qısey beno.
Gœrsdorf
Gœrsdorf, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Werxanci
Werxanci (Werxanwan): Merdımo kı werxan yan zi doşegi degêno, derıbneno, derzeno, vırazeno u roşeno ey rê vanê werxaci yan zi doşegçi. Nê doşegan en bol ki peşmi u pemera vırazenê. Verê vıraştane pemi yan zi peşmi weş benê cınenê, cêra vejenê u kenê têl têli. Bahdo qümaşê, yan zi parçey bındê cı erdo weş rakenê, ê pemi yan zi a peşmiya xo anê ey sero rakenê. Wıni rakenê, wıni kenê vılla kı, cayê ne berz u ne zi nızm bımano, heme zey pê biro.
Tay, tay keyey estê kı, bı xo şınê nê wustayan ser, dergey u herayeya doşeg yan zi werzandê xo cı rê vanê, do qamcin qümaş ra u kamcin rengıra vıraziyo danê nişan kerdenı. Bazarê xo kerd tepey a wustay zekı inan vato wıni u ê çiyan ra werxan, doşeg yan zi balışnanê ninan vırazenê. Vıraşti u bi hadre tepey a veyndanê wêrandê cı. Ê zi şınê peranê xo danê u gênê benê. Wexto kı pey qayıl nêbê newera danê vıraştenı.
Tabi bol keyey estê kı ninan keydê xo dı bı xo vırazenê. Yanê bı xo çiyê xo gênê u bı xo keydê xo dı bı imkanandê xo ya vırazenê. Çımkı ê kı dukanan sero vırazênê u yenê rotenı, ê keye dı vıraştenı ra bol vay mal benê. Qandê coy bı xo vırazenê. Labırê ê kı newe jewjênê kes şeno vajo kı, heme doşeg, werxan u balışney inan kışta nê wustayan ra vırazênê. Yanê heme teber dı, dukanan sero yenê herinayenı. (Wustay wexto kı ninan vırazenê rışenê dukandaran rê, ê zi dukanandê xo dı ninan roşenê).
1690
1690, Serrenamey Gregori de yew serra teqwimiya.
NGC 6109
NGC 6109, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
1797
1797  seserra 18ên dı ju serra teqwimi ya. Gorey reqemanê romenan  nuşiyen o.
Arthur Melo
Arthur Henrique Ramos de Oliveira Melo, yew futbolwano Brezilyayıco. 12 Tebaxe 1996 de ameyo dınya. Oyo nıka FC Barcelona de kay keno.
NGC 2989
NGC 2989, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
.sky
.sky internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
NGC 5716
NGC 5716, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Siğilli, Keşan
Siğilli wılayetê Edirne de yew dewa qezay Keşaniya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Deşt, Nazmiya
Deşt (be Tırki: Doğantaş) qezay Dêrsımi Nazmiya de yew dewa nahiya Xakısia.
Nemenčinė
Nemenčinė, yew sûka dewleta Litwanyaya.
Châtres, Seine-et-Marne
Châtres, yew komunê wılayetê Seine-et-Marnea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Île-de-France de ca gêna.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Châtres;
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
NGC 1019
NGC 1019, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Portas
Portas, dewleta İspanya de eyaletê Galiçya de yew belediyay wılayetê Pontevedrao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Portas;
Tabitha St. Germain
Tabitha St. Germain yew kaykera, komedyen u deyirvaca Kanadayıca.
Eyalet
Eyalet (Erebki: iyālat ﺇﻳﺎﻟﺔ) yeno maney "hetnayış, idare". Tayê dewletan de dewlete ra cêr idarekerdışê wareyano.
Éclance
Éclance, yew komuna wılayetê Aubea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêna.
Xızmete
Éclance de şebekey awe, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Éclance;
Bıvênên
Lista komunanê Aubey
1798
1798  seserra 18ên dı ju serra teqwimi ya. Gorey reqemanê romenan  nuşiyen o.
Loniuki
Loniuki yew zıwano ke keyey zıwananê Okyanusya miyan dı ca gênê, oyo. No zıwan adey Papua sero qısey beno.
NGC 3322
NGC 3322, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
1691
1691, Serrenamey Gregori de yew serra teqwimiya.
Sofya
Sofya (be Bulgarki: София) paytext û sûka Bulğarıstaniya tewr gırda.
Coğrafya
Sûka ke newaldê Sofya sero xeylê cayê do hera gırewto, rocvetışê cı de rêzekoyên (Stara Planina), rojakewten û veraroj-rojakewtenda cı de Sredna Gora, veraroj û veraroj-rojawandê cı de koyê Vitoşa, rojawandê cı de zi koyên ke be Lulin, Viskar û Çepin name benê, estê.
.doosan
.doosan internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Saint-Bonnet-de-Four
Saint-Bonnet-de-Four, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi miyan de yew komuna wılayetê Allieriya.
Grentzingen
Grentzingen, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Est miyan de yew komunê wılayetê Haut-Rhiniyo.
NGC 6110
NGC 6110, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogo Neweyo Pêroyi de ca gêno.
Clodius Albinus
Clodius Albinus, yew imperatorê İmperatoriya Roma biyo.
Nahiye
Nahiye, terminolociye de "qeza ra tayn, dewan ra gırd" cayê cıwiyayışiyo.
NGC 4108B
NGC 4108B, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Kızılbel, Çaycuma
Kızılbel, wılayetê Zonğuldaki de yew dewa qezay Çaycumaya.
Gültan Kışanak
Gültan Kışanak yew siyasetkara Zazaya. Heziranê 1961ıne de Xarpêt de ameya riyê dınya. Namey piyê xo Lutfuyo. Namey maya xo Maleka. Kışanaki Fakultey Komunikasyoni, Universıtey Ege de qedêna. Serra 2007ıne de Partiya Cemaetê Demokratiki (DTP) ra Diyarbekır de wekil veciya. Weçinıtış ra dıme, serra 2009ıne de Partiya Cemaetê Demokratiki (DTP) qedeğen biye. Serra 2010ıne de biya hemserdarê Partiya Aşti u Demokrasiye (BDP).
Kızılbel, Çaycuma
İklım
Kızılbel de iklımê Deryayê Siyay vêniyeno.
Ekonomiye
Kızılbel de ekonomiye be heywanweyikerdış u ziraet ra bena.
Chemnitz
Chemnitz (bıwane: Kemnits), yew sûka dewleta Almanyaya.
Kızılbel, Çaycuma
Terbiyet
Na dewe de mekteb çıniyo. Kızılbel ra domani şonê qeza de terbiyet vênenê.
Awe
Kızılbel de şebekey awa şımıtışi esto. Sistemê qanalizasyoni çıniyo.
Resayış
Kızılbel de xeta ceyran u têlefoni esta. Raya dewe asfalta.
FC Zenit Saint Petersburg
FC Zenit Saint Petersburg, yew klubê futboliê dewleta Rusyayo.
Şampiyoniya Ligê Rusya
2007, 2010, 2011, 2019
Kupay Super UEFA
2008
Kupay UEFA
2008
1799
1799  Seserra 18ine de jû serra teqwimiya. Gorey reqemanê romenan ra  nuşiyeno.
.lidl
.lidl internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Mokerangki
Mokerangki yew zıwano ke keyey zıwananê Okyanusya miyan dı ca gênê, oyo. No zıwan adey Papua sero qısey beno.
NGC 2987
NGC 2987, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Pakruojis
Pakruojis, yew sûka dewleta Litwanyaya.
NGC 5040
NGC 5040, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Ousmane Dembélé
Ousmane Dembélé, yew futbolwano Fransızo. 15 Gulane 1997 de Vernon de ameyo dınya. Oyo nıka FC Barcelona de kay keno.
Dinçer, Şehzadeler
Ekonomiye
Ekonomiye be ticaret û ziraet ra bena.
Varto
Varto (be Usmanıcki: وارطو) ya zi Gımgım (be Usmanıcki: کوم کوم) yew qezay Muşiya. Qezay Vartoy, Muş de zımey rocawani de ca gêna. Zımey xo de qezay Xınısi, rocawan (ğerb) de wılayetê Çolig u qezay Bulanıği, veroc (cenub) de zi sûka Muşi estê. Varto, qezay zerrey Muşi ra tepeya gırdiye ra qezaya dıyına.
Dinçer, Şehzadeler
Terbiyet
Mahla de mektebo verên, mektebê miyanêni û lisey estê.
Gottenhouse
Gottenhouse, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
Dinçer, Şehzadeler
Resayış
Ray û kanalizasyonê mahla esto.
Xızmete
awa mahla esta. Elektrik û internetê mahla anciyao.
NGC 3323
NGC 3323, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Varto
Tarix
Varto de des medeniyetan hıkum kerd: Medi, Persi, Parti, Romayıci, Bizansıci, Selçuqıci, Aqqoyunıci, Qereqoyunıci u Osmanıci. Tarixê 1923y de, Cumhuriyetê Tırkiya hekimıyet ard Varto. Namey Vartoy zıwanê Ermeniki qısey "vard" (վարդ)i ra yeno pêra. No qıse be xo, zey xeylae qısey, Partki ra kewto Ermeniki miyan u mena cı "vıl(ık)"a (çıçega) ya ki gula; Ewıstki de vardâ- bi.
Coğrafya
Riyê erdê Vartoy 1418 km²'o. Zerrey Muşi de %17,3 ca gêno. Erdê Vartoy koyıno u xeylê koê berzi estê. Her hetê xo be ko gırewtiyo, na qeza Muşi de tewr cao berz dero. Na qeza de Koyê Bingoli berzbiyena xo hetê koanê Çoligi ser, hete veroci (cenub) 3000 metreyo, hetê Xamırpêtio, Koyê Şerefedini de 2300 metre ra berzê.
Varto de dı çhemi (roy) estê. Namey roan Çhemê Muradi u Çhemê Bingolio. Qeza caê xo ebe Roê Muradi be awa Çoligi bi ninan bena dı lete. Roê Muradi hetê rocvetışi (şerq) ra yeno. Hetê rocvetışê rocawani (ğerb) ra zey sinori miyan de qezan ra vêreno ra. Hetê dewanê "Kayalıderey" ra awa Çoligi zey yew zendi (henışk) gêno, ebe hetê veroci ser ca verdano, şono.
Varto de yew gol esto. Namey cı Xamırpêto (Tırki: Akdoğan). Golê Xamırpêti rocvetışê (şerq) Vartoy dero. Verocê na goli de ki hema golê Xamırpêtio qıc ca gêno.
Tarixê Vartoy de hirê bûmlerzê gırdi estê. Serra 1903ine de (tesirê bûmlerzi: 6,7) 2626 merdumi, serra 1946ine de (tesir zelzeley: 5,7) 839 merdumi, serra 1966ine (tesirê bûmlerzi: 6,9) 2118 merdumê Vartoyıci merdi. Zelzeley 1966ine de 2118 Vartoyıci merdê. No bûmlerz de qeza pêro rıjiyawa. Merdena serra 1985ine de nıfusê xo 44.116 biyo. Muş de hem erd de hem ki nıfusi de qeza çarina. Serra 1966ine de bûmlerzi ra tepeya xeylê peyay merdê u jew ki hem dewan de, hem ki zerrey qeza de xeylê bani rıjiyaê; sebeta nae ra ki xeylê koçberiye biya.
Nuştekar
Nuştekar, merdumo ke nuşte, roman ya zi şanıkan nuseno, ey rê vanê.
Saint-Germain-de-Prinçay
Saint-Germain-de-Prinçay, wılayetê Pays de la Loire de yew belediyaya. Komuna Vendéeye de manena.
Varto
Nıfus u ekonomiye
Merdumê Vartoyıci zafê; nıfusê Vartoy deva devê 50.000'io. Varto de hem zaf Zazay estê, hem ki Kurdi. Zazayê Vartoy Elewiyê, Kurdê Varto zêdêri Sunniyê. Varto de mılet suka Muşi de malê rençbertiye roşeno, dewan de ki rençberiye keno u mal-dewar keno weiye. Hêga ramıtene ra zêde mal, dewar kenê weiye. Mêşın u bızi xeylêrê. İtıka de tewr zêde genım rewiyeno. Zerzawat reseno ra, yemış ra say u muri xeylê estê.
Zagon
Folklorê Vartoy de reqıs cao de hewl gêno. Kaykerdışê "Çhepki"yo ke namdaro, kayê Vartoyo. Veyvan de merdumê Vartoy çhepki zaf kay kenê. Xorti ki zaf hewesê nê kay kenê.
Nahiyey u dewê Vartoy
Varto de dı nahiyey u 86 dewi estê.
5 Çele
5 Çele Serrenamey Gregoryani de roca 5ına.
.garden
.garden internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Geiswasser
Geiswasser, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Est miyan de yew komunê wılayetê Haut-Rhiniyo.
Qeza
Qeza, terminolociye de "sûkan ra werdi, bucağ ra gırd" cayê cıwiyayışiyo.
Laprugne
Laprugne, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi miyan de yew komuna wılayetê Allieriya.
NGC 4092
NGC 4092, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Naranggaki
Naranggaki yew zıwanê do Aboriciniyo, zıwanê şarê Naranggayo. Dıma kolonikerdışê Australya, zıwanê Naranggaki hêdi hêdi estiya xo kerde vıni u eno zıwan serra 1936ıne de merd. Komitey Aboricinan, serra 1980ıne de qerar dayo ki zıwanê Naranggaki newe ra bımusiyo, merdumi newe ra enê zıwani qısey kerê. Zıwanê Naranggaki, terefê hukımetê Australya ra şınasiyao, zıwanê mektebi bi u qıcê Naranggaki zıwanê ma u piyê xo newe ra musayê. Gorey amordışê serra 2006ıne ra, 24 teni zıwanê Naranggaki qısey keni.
Schleswig-Holstein
Şleswig-Holştayn (be Almanki: Schleswig-Holstein) yew eyaletê Almanyao.
Romeyer
Xızmete
Romeyer de şebekey awe esto û sistemê kanalizasyoni ratneyao. Xeta elektriki û interneti anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Romeyer;
Bıvênên
Lista komunanê Drômeyi
Borzya
Borzya yew sûka Rusyaya. Sinorê Çin u Moğolıstani de yew sûka.
İqtısad
Borzya mıntıqaya Trans-Baykali de merkezê komanyaya. LLC Asansor, Borzinsky ATP, Bankey u ATB Oriental Express Bank en gırd şirketi. Borzya dı 2010 dı 36 teney  Motorize Piyade Tuğayi kerdê Tasfiye.
Valensiya
Valensiya (be İspanyolki: Valencia), yew eyaletê dewleta İspanyayo.
Borzya
Cay Weşi
Suk dı Serda 1941-1945 dı 44 cendermey katliam kerdê. Kandê êna DI Matafonova, Altagachanskogoy, mezeli u parki vıraştê.
Pak-Tongki
Pak-Tongki yew zıwano ke keyey zıwananê Okyanusya miyan dı ca gênê, oyo. No zıwan adey Papua sero qısey beno.
O Porriño
O Porriño, dewleta İspanya de, eyaletê Galiçya de yew belediyay wılayetê Pontevedraya.
Nıfus
Grafikê diyagrami sero gorey serran ra nıfusê O Porriñoyi;
Suluca, Keşan
Suluca wılayetê Edirne de yew dewa qezay Keşaniya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Kana Hanazawa
Kana Hanazawa(b.25 Sıbate1989) yew kayker u senatkara Japona.
1800
1800  seserra 19ên dı ju serra teqwimi ya. Gorey reqemanê romenan  nuşiyen o.
La Haute-Maison
La Haute-Maison, yew komuna wılayetê Seine-et-Marnea. Na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Île-de-France de ca gêna.
Xızmete
La Haute-Maison de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Gottesheim
Gottesheim, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Bas-Rhini de yew komuna.
La Haute-Maison
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê La Haute-Maisoni;
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
FC Shakhtar Donetsk
Shakhtar Donetsk, yew klubê futboliyê dewleta Ukraynayo.
Şampiyoniya Ligê Ukrayna
2001-02, 2004-05, 2005-06, 2007-08, 2009-10, 2010-11, 2011-12, 2012-13, 2013-2014, 2016-17, 2017-18, 2018-19, 2019-20
Kupaya UEFA (Kupaya Ligê Ewropa)
2009
Kupaya Super UEFA
2009
NGC 3324
NGC 3324, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Qatır
Qatır (be Latinki: Equus mulus) yew heywanê baranteno. Zafên hero neri u bergira mayki ra bena. Reyna bergiro neri u hera mayki ra zi bena. İn rê ki vane Bardo.
Xatar
Xatar (ya zî Xeter) be nameyê xoyo raştikên Jîwar Hacibî (24.12.1981 de Kurdistanê Îranî de ame dinya) rapvatoxê Kurmanc o. Gangster rap virazeno û Almanya de namdar o.
Cuya xo
Keyê Xatarî serra 1985ine de lejî ra remayî ameyî Almanya. Xatar Almanya de namdar o, rapê xo û seba dizdîyê zernî ke serra 2010ine de kerdo, xeylê wextî Almanya de nameyê Xatarî vajîyayo.
Saint-Gervais, Vendée
Saint-Gervais, wılayetê Pays de la Loire de yew belediyaya. Komuna Vendéeye de manena.
Mursiya (eyalet)
Mursiya, yew eyaletê dewleta İspanyayo.
Gildwiller
Gildwiller, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Est miyan de yew komunê wılayetê Haut-Rhiniyo.
Meklenburg-Pomeranya Veri
Meklenburg-Pomeranya Veri (be Almanki: Mecklenburg-Vorpommern) yew eyaletê Almanyao.
NGC 2973
NGC 2973, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
1693
1693, Serrenamey Gregori de yew serra teqwimiya.
NGC 4093
NGC 4093, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Saint-Gilles-Croix-de-Vie
Saint-Gilles-Croix-de-Vie, wılayetê Pays de la Loire de yew belediyaya. Komuna Vendéeye de manena.
Agariyaki
Agariyaki yew zıwanê Hindıstaniyo. Aidê gruba Zıwanê Mundayo.
Švenčionys
Švenčionys, yew sûka dewleta Litwanyaya.
Beyannamey heqanê insananê erd u asmêni
Beyannamey heqanê insananê erd u asmêni (be İngılızki: Universal Declaration of Human Rights ya ki kılmek ra UDHR), beyannameyêko ke Mıletanê Yewbiyayeyan Komisyonê Heqanê İnsanan Heziranê 1948i de kerd hazır u tayê vurnayışan ra tepeya 10ê Gağande 1948i de, cemaeto ke Paris de diya arê u qebul diyayo, beyannamey Diwanê Heminano. 30 maddeyan ra yeno pêra. İmzakerdene de, dewletanê Herbê Cihaniê 2. ra dıme, tesirê naye ki bi ke nê cihetê bınê teminati gırewtena heqanê ferdan de amey werê. Eleanor Roosevelt no beyanname "Yew Magna Carta (Magna Karta) heme insaniyetiye" name kerd. 10ê Gağando ke no beyanname imza bi, Roca Heqanê İnsananê Dınya yeno mıbarekkerdene.
Andra-Huski
Andra-Huski yew zıwano ke keyey zıwananê Okyanusya miyan de ca gêno, oyo. No zıwan adey Papuai sero qısey beno.
Beyannamey heqanê insananê erd u asmêni
Beyannamey heqanê insananê erd u asmêni
SIFTE
Madde 2: Heqê ke ni beyannamey de ameyê nuştene, heme kes seba inan wayirê serbestin u heqo. Cıns, cıbıliyet, reng, zıwan, din, siyaset be itıqatê dê bini; wariyet ra gore jübini ra cêr-cor nêvêniyenê.
Henio ke; insani senê dewlete, senê erd, senê war u wurt u ca u cangehi sero benê, bıbê; wa nê dewleti, erdi, war u wurti bara siyaseti, bara huquqi ra jübini ra cêr-cor nêvêniyenê, ê têde têduşt rayê.
Madde 3: Weşiye, serbestiye, zerrehonıkiye heqa heme insanana.
Madde 4: Kes kesi nêşeno kole u qulê xo kero. Koleyin u tacirina koleyan heme cihet ra mena (tuhmeta).
Madde 5: Qe kesi rê eza u cefa nêdiyeno antene. İnsaniyetine ra düri, kes be kesi ra nêşeno kayê xo bıkero.
Madde 6: Kam, koti (kamca) de beno bıbo, wahêrê heq u huquqê xoyo. Kesê bini gereke heq u huquqê cı nas bıkerê (bışınasnê).
Madde 7: Qanunan ver de heme kes têduşt rao. Sıtara qanunan ra xeyr vênıtene ra, heqa xo gırewtene de têde jü düs rayê. Kam ke na beyanname ra keweno düri ya ki serba düri vıstenê fit şaneno cı; verbe inan heqa xo esta ke xo şevekıtene (pawıtış) rê sıtara duwelan bıwazo.
Madde 8: Ebe qanun ra insan biyo wahêrê senê heq u huquqan; seba (qandê) inan, senê cad, senê fêlo xırab şaniyeno pê, pêşaniyo; nê heq u huquqê xo rê wahêr veciyayene rê, seba nê fêl u cadi, mehkemanê mılliyan rê şiyene rê heqa xo esta.
Madde 9: Kes kesi zey vatena xo pênêgêno (nêtepışeno), nêerzeno zerre, nêşeno mıhacir kero.
Madde 10: Gereko xêr u xeta jüyê be heqi ra, mehkemanê heqaneyan de eskera bıvêniyo.
Madde 11: a.) Kam ke xetayê keno; hata ke dewa i mehkemanê heqaneyan de nêvêniyo, xeta xo isbat nêbo, o bêxeta u bêguna say beno.
b.) Wexto ke çiyê kerdo; bara huquqê mılli bara huquqê enternasyonali de cırmê xo çıniyo, seba na kerdene cırm nêbırrino. Peyê coy na kerdene rê cırm bıbıriyo ki, cırmê verêni ra zêde nêbırino.
Madde 12: Kes kêfane nêşkino salatê kesi bo ; mulxıt, çê/kê, xebere ardene-berdene, nusnayene rê. Qanuni seba çiyê niyanêni her kesi cênê bınê sıtara xo.
Madde 13: Kam kamci dewlete wazeno, aca de serbest fetelino/geyreno, koti wazeno aca de minê xo kuno.
Madde 14: a.) Kam ke bınê zulmi de mend, şiya duwelanê binan kewtene rê heqa xo esta. Heqe awa ke i duweli inun bıcirê/bıgirê bınê şiya xo.
b.) Kam ke siyasi niyo, kam ke huquqê Mıletanê Jübiyayeyan dewesneno, o na heqe nêşkino biaro zıwan (jüan/zon).