cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zazakipediya:Piya-ciya nuştene
IV. Sıfetbiyayış u nışange [beno serdın, kewnê zerre]
Sıfet: Çay serdın bo. Ni kınci yewa bê. Keyna qıce ke pile bo, ez bıguri. Waxt tengo, (era) derg mekero.
Nışange: Meymani zerre kuyê (bıkuyê zerre)! Ez ninu bıraê to di ya ki to di (bıdi býraê to ya ki bıdi to)? Nae bere, cıde, ya ki mı de (bıde mı). Nae berze uca / uca meerze! O resman (era) şıma musno (bımusno şıma).
Na hal de namey ya ki sıfeti hem qesê xoserê (şikinê teyna vınderê), hem ki her tım hurendia verbendê emri be modusa waştene bı- nêcênê. Ae ra mı çım de gereke cia bınuşiyê.
Ma, cıdaene se bena? Halê cıdaene; cıde; cıke; cımusne uib. de “cı” hem hetê usılê vatene ra mınasıbo, hem ki ebe karê cumla zê yew fêlbendi vıleşiyo pê ke, merdım nine endi pia bınusno.
Nuştışê fêlnamey: pia / tire (-)
Fêlname de merdım şeno piya, ya zi ebe yew tire “–“ ki bınusno:
Têlewe-amaena ma bena. Serdın-biyaena çay. Yewbiyaena kıncan / yewa-biyaena kıncan.
V. Qıseyê ke vıleşiyê pê (amê pêser) [ver-de, şan-de, rew-ra, kopula…]
Yew qese tım yew kelıma ra ibarete nêbena; bena ke dı ya ki hirê kelımu ra ki bêro pêra, ya ki peybendi pasanaiyê. Nine ra qeseê ebe maneo newe yeno meydan. Taê qesey ki estê ke kelıma ebe ver- ya ki peyhurendi ra esıl sero ciarê, hama ebe zamani ra hunde zêde vaciyê ke, biyê zê yew qesey. Almanki de nae ra Univerbierung („pê-rewiyais“) vacino. Ni zafêr sıfet, name ya ki zerf benê.
Bara hemfıkırbiyaena na mewzuy de xebera ma tenêna çetın bena yew, çıra ke qıstasê ilmi ra zêde vatena mıleti be diyalektu ra qerar danê ra cı.
Qeseê ke vıleşiyê pê, esıl sere dı ya ki hirê qesu ra yenê pêser. Gorê adetê raştnustene, ni qesey gereke cia bınuşiyê. Hama ni kelımey ke zaf yenê vatene, merdımi rê endi zê yew qesey yenê. Sebebo pil ki gınaena yew herfa. Leteo zafêr ni peyhurendiê ke endi vatene de zeleqiyê namey ya ki zerfi ra, biyê zê yew çekuye.
Nae ra qıstas no beno: kamci qeseo ke ma rê zê yew qesey yeno, pia nusnaena cı tenêna maqul bena. Kritero muhim ki wendisê kelıma gereke ero usılê vatene bışikiyo.
Bara na qıstasu de bêhetbiyaene (obcektivite) çetıne bena. Çıra ke kes be kes, fek be fek, het be het vurino. Coka, isani ke tenê ebe tolerans qayt kerd, têsarekerdene bena rehete. Qeseê ke amê pêser, zafê. Ae ra, ma ita êyê ke zêde vacinê, ine nusneme.
Veng „r“ ke gına ro: Ni kelımu de aseno ke, zerf ya name be peyhurendi ra / ro ra yeno pêra. İta veng r ya gıno, ya ki ebe r’yê qesey/zerfio peyên ra vıleşiyê pê.
sero / sera, vero / vera [ß ser + ro/ra, ver + ro/ra] vira [ß viri + ra] tepia (tepeya) [ß te- + pey + ra] şodıra [ß şodır + ra] avaro (avore, onvoro) [ß a- + var + ro] varo (vore) [ß var + ro] çıra (ça) [ß çı + ra] nata, bota [ß na- / bo- + het + ra] cêro/cêra [ß cor/cêr + ro]
Mı çım de qesey zê ni corênu, gereke pia bınuşiyê. Nustena serro, serra, verro, verra ya ki ser ro/ser ra, ver ro, ver ra hona usılê vatene rê mınasıba, eke o fek de ebe rr vacino. Hama nustena ser o, ver o, ver a… mınasıbe niya, çıra ke nêşikino ra usılê vatene. İyê ke wazenê tenêna ebe hesar bınusnê, şikinê xo viri ra, şodır ra ki bınusnê. Hama kelımey zê na/o het ra, çınay ra gereke cia bınuşiyê, çıke hem vengi gınaey niyê, hem ki usılê vatene rê mınasıbo.
Ni qesey ebe peyhurendiu –de, -ra, -be, ya ki ebe qesanê binu ra qedinê:
cıra kerdene [cı + ra] verde ra [ver + de] Mısal: Mı ke verde ra na bızanıtêne, şıma nia mı ver de nêhuiyêne. Yanê na verde ra, ke pia nuşino, yeno manê verênde ra ki; qeseo waxtkiyo. Ver de, yanê eke cia nuşiya, manê xo zê verêniya cı de, cı düşt de beno; qeseo hurendkiyo. Mısal de usılê vatene rê ki musneno ke, ferq senêno.
Verba (verbe, verbı, verva) [ver + be/ba] avarde [a + var + de] sıpêdera şande (sonde) şewra [ß şewe + ra] naca (nica, naza) [na/ni + ca] uca (ica, uja, uza) [o + ca] kamca (komca, koti) [kam + ca] naver, bover [na/bo- + ver] nat, dot [ß na/do- + het] naym (nayem) [ß na + yem/hêm] xoser [xo + ser] çıke (çımke) [ çı + ke] rewra [rew + ra] xora (‚zaten‘) [xo + ra] Mısal: Ez xora çê xo ra veciyêne teber. Xora, zerfo; xo ra ki hurendname u peyhurendia.
Qeseê ke pê nêvıleşiyê, coka gereke mı çım de cia bınuşiyê, niyê:
Kopula (koşaç, Kopula)
Eke vat, „Ayan rındo. Hewa germo. Perey ki rınd bi“, ita rınd sıfet, -o kopula bena, awa ke mesderê xo biyene bena. Çiyo ke sıfet be kerdoğ (nesne, Subjekt) ra gıre dano, kopulawa, yanê ’waxtqeseo bestek’o. Farski de waxê nıkay de waxtqesê xo esto („est“), hama Zazaki de çino. Esıl sero kopula peybendê do xosera, hama nêşikina teyna vındero, çıke usılê vatene rê mınasıb niyo; hetê mentqi ra raşt bo ki. Çıke cia nustena kopula „ayan rınd o, hewa germ o“, wendene de çetıniye ana; hem ki heni nêvacina. Ae ra, waxtê nıkay de kopula gereke ebe qesey ra pia bınuşiyo.
Noto muhim
Taê nustoği kopula dıherfıne (-ime, -ro, ) cia nusnenê, oyo ke gramerê zıwani ver ğeleto. i hêga de rê; ma domanê Heseni me, adresa mı nia ra…
Kopula yew cısma, ebe dı ya ki hirê herfu ki bıbo, uncia gereke lete mebo: raştê xo niaro: i hêga derê, ma domanê Hesenime, adresa mı niara…
VI. Verhurendi[14], mianhurendi [era, ero, ede ; era-cı-…]
Zazakiyê Dêsımê şerqi de (Erzıngan, Pılemoriye, Mamekiye, Nazmiya, Varto, Kêği, Mazgerd, Sarız, Sêvaz) verhurendi era, ero estê; Zazakiyê Aqsaraiye de ki. Cumla de gurenaena ya ki nêgurenaena verhurendi era/ero, ni feku de ferq nana ro. Zazakiyê Xozat-Vacuğe, Palo-Çewlıgi, Çêmısgezagi de, ni verhurendi ya çinê, ya ki verhurendi be caê cı gureto. Zazakiyê Çermug-Soyrege de hurendia era de, a vecino („kewto a cı“). Ebe vatena bine, taê diyalektu ni edati xo rê luzm nêdiyê. Bê nine ki beno.
Fonksiyonê ni parçıku zê verhurendia ke het, hurendi ya ki nışange musnena; zê datifio: veng (e)ro mı bırriya, dorme ro cı guret; adır kuno ra cı, yeno ra viri, ero kar feteliayme. [15] Parçık, rındêr, verhurendi era/ero, karê cumla (yüklem) ra zêde ebe biyoğo yanbeki (nesneo indirekt) ra yew cısmê. Yanê dorme ro cı guretene de, dorme (biyoğo düstde/nesneo direkt) yew cısmo, ero cı yew cısmo. (e)ro ebe cı elaqedaro.
Yanê ita, ebe nameo ke edati ra tepia yeno, tede elaqê xo esto. Coka nustena xuya nianêne : „kunara mı viri, lınga mı gınara kemere“… xora na sebeb ra ğeleta. Çıke waxtqese [kuna] yew cısmê kerdişio, era/ero ki het musneno ra biyoğo/obceo indirekt, yanê name ra pia yew cısmo [era mý viri].
Babeta 1.: karê cumla (yüklem, Prädikat) pey dero:
ver ra to lewiyo pay ra cı do yaxe re mı guret dorme ro cı guret ero kar fetelina sılam ro cı kerd[16] hay re cı be / hay ro cı be hay ra ser da (temey kerd)
karê cumla, nêbiyais ya ki emır u babeta waştene (subjonktif) de ki gegane pey de beno:
Not: hay re cı biyaene, hay ra ser daene leteo zafêr ğelet nusnenê: hay qeseo de serbesto. Na kelıma qese haydar de ki esta (-dar, peybendo). Kırdaski de ki qese hay esto; oyo ke manê xo hire’o / heş’o: bêhay, hay jê bûn.
Nia ğelet sonê ser: Oyo ke raştê xo niaro : hay re cı biyaene
Babeta 2.: biyoğo yanbeki (obceo indirekt) pey dero:
Kutıki na ra mı dıme. Adır kewto ra cı / kewto a cı. Çrmg-Syrg. Mı tı sıvayna ra maa to. Şıma zaf kewtê ra mı viri.
Nine ver zelalo ke verhurendi era/ero qesê serbestê. Wezifa xo awa ke, het ya ki nışange musnenê ra cı. Ae ra gereke tım cia bınuşiyê. Nustene zê „hayrê cı be“ ‚verra to lewiyo“, „kewtra cı“, „sılamro cı ke“ ğeleta!
Mianhurendi (Zentriposition) ede…de / dı … dı
ede a lare de a dı Sêwregı dı ameya dınya[17]
VII. Verbend (prefiks) u Verhurendi [bê-, bê]
Tabiyo ke verbendi (prefiksi) ebe qesey ra pia nuşinê. Pers ita tek verbend ya ki peyhurendi bê- / bê … dero. Merdım gereke ita fonksiyonê verhurendi u verbendi têcêra kero. Fıkrê mı na bare de zê vatena Rastnustena Zonê Ma’wa (p. 47) :
Verbend [bê-]:
bêkes, bêwaxt, bêters
Niévroz
Niévroz, yew komuna Eniya. Na komune Fransa de mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
Zazakipediya:Piya-ciya nuştene
VII. Verbend (prefiks) u Verhurendi [bê-, bê]
Verhurendi bê …, zê hata, ebe, serba… zerfa. Xora ke verhurendia, gereke cia bınuşiyo.
BOÇIK:
Dı mewzuyê bini ki estê ke ebe pia-cia nustene ra zaf elaqê xo çino, hama serba raştnustene mı rê muhim yenê, ni di nuqtê cêrênê.
VIII. Boçık A: “eke / ebe / ero / era” de apostrof (’) bıgurenime ya nê?
Qesey zê eke, ebe, ero, era ke mabênê cumla de vacinê, e’ê veri gıneno ro, beno ke, be, ro, ra[18]. Hem kıtabê Rastnustena Zonê Ma de, hem ki taê embazan çım de, eke e ver de gına, gereke hurendia cı de apostrof cısaniyo: Eke bêri. Ez ’ke bêri. Ebe to ra. Ez ’be to ra. Era mı ver mekuyo. Nêkuna ’ra mı ver. Ero ser nênano. Nano ’ro ser.
Vatena mı: Gurenaena apostrofi hetê mentıqi ra çiyê do ğelet niyo. Hama derdê ma noyo ke, kes na sate nêkuno ra çiyê de heni qıci dýme. Mıleto ke leteo zafêr nustena Zazaki de çetıniye anceno, bara apostrofsanıtene de nêwazeno xo bıqefelno, sare bıdacno. Heqe ke vaci, ê taê embazê maê ke ebe apostrof wazenê bınusnê, i ki tam nêşikinê, era qeydê ni apostrofi ser kuyê, ebe xo sas kunê. Zafine xo ra nêvênenê ke sare bıdacnê, vacê „kamci ke’o, be’o eceba nıka, koti apostrof yeno?“. Ware u Tijia Sodıri de amoranê peyênu de ki na qeydê apostrofi senık ardo ra kar.
Fıkrê mı oyo ke vetena çetıniye ver apostrof megurenime. Musnaena ferqê ebe/be, eke/ke, era/ra mecbur niyo. Her zıwan de hemnamey (Homonym) u hemsıkli (Homograph) estê, hama nustene de ferq nêaseno. Ferq u mane, vatena cumla de vecino meydan.
Vatenê da mına bine esta: Awa ke, Zazakiyê cori de “ebe” mı rê dıdinki (ikincil, secondary) yeno. Yanê esıl sero “be” biyo, hama sıftê cumla de sanıto ver. “Eke” ki beno ke “eger ke” ra amo pêser, “era/ero” de ki beno ke henio. No, na sate yew fıkro. IX. Boçık B: Fekê Vacuğe de -i (ki)
Fekê Vacuğe (Ovacığe, Pulur) de qesegırek “ki” (zi) gegane gıneno ro, hama rêça xuya ke ebe pêvuriyais (göçüþme, Metathese) ca verda, manena: Eji a çağ ra amo ita. Toi ki bı mına ama. Mıni vat, bırao bini ma dı amay bi. İnani (havalani) heni vat.
„Vorei varena/khılê, hurdi hurdi“, (vore ki varena) „Varışi bıvaro/khılê, bulısık bercıro“[19] (Vartısı ki bıvaro/khılê, bulısk berzo)
Fekanê binu de ki na pêvuriyaisê vengu ver i’yê ki cêreno qeseo verên dıme: Ezı (eji ) k’ a çağ ra amane ita. Ti k’ebe mı ra ama. Mi k’ va, bırao binı k’ ma de amey bi. İnan zii (embazan) ki heni va.[20]
Fekê Vacuğe de heni aseno ke, veng i (i’yo derg), qeseo verêno ke nişto pıra, tede vıleşiyo pê. No qesanê zê mı, inon ra ki arezeo, çı ke n’ê mı(n)’o ke biyo vindi, naca de vecino meydan („mıni vat“).
Nae ra, iyê ke fekê Vacuğe de nia qesey kenê, ni i pia bınusnê.
Axıri rê, tabela Pia-Cia Nustene pêskes kenane:
Tabela Pia-Cia Nustene
Notê bınêni
biyoğ: nesne; Objekt
boçık: ek, ilave; Anhang
fêlsıfet: ortaç; Partizip (vêsae, ronişte)
fêlname: isim fiili; Verbalsubstantiv (wendis, merdene)
hemname: eşadlı sözcük; Homonym (‘veyve, vey’ve)
hurendnamê gırey: bağ zamiri; Relativpronomen (ke)
karê qesa: yüklem; Prädikat („wenê“)
kerdoğ: özne; Subjekt
mesder: mastar; Infinitiv (werdene)
peyhurendi: arkailgeç; Postposition (de, ra)
peybend: son ek; Suffix (-ık, -iye)
pêvuriyais: göçüşme; Metathese (emser, esmer)
qesebend : sözlük ; Wörterbuch
qesegırek: bağlaç; Konjunktion (u, eke)
nêbiyais: olumsuzluk; Negation
uib.: u i bini; vs.; usw.
verbend: ön ek; Präfix (bê-, tê-, nê-)
verhurendi: ön ilgeç; Präposition (ebe, hata, era)
waxtê veri: geçmiş zaman; Präteritum
waxtqese: fiil; Verb (werdene, wena)
Peybendê xeylêiye –an teyna Kırdaski u Farski de nê, belkia pêro zıwananê İrankiyu de esto, Zazaki de ki.
Güneşli, Ereğli
Güneşli, wılayetê Zonğuldaki de yew dewa qezay Ereğliya.
Na dewe de mekteb esto. Şebekey awa şımıtışi esto. Sistemê qanalizasyoni çıniyo. Xeta ceyran u têlefoni esta. Raya dewe asfalta.
Pısınga yabania Kanada
Pısınga yabania Kanada (Lynx canadensis) felidê zımey Amerikao, mêşan û warey tundra de, Kanada û Alaska cıwiyeno, tayê inan zımey DAYi de zi şenê bêrê vênayış. Hetê verori ra weşaqê Kanada Alaska ra heta Kanada û uca ra zi zafêrê eyaletanê DAYi de amey vênayış. Eyaletanê rocvetışi de o mêşey be pelanê gırdan ra mêşey heta pelanê qıtekan, wareyê do gırd de cıwiyo. 2010 ra nat, be ğeyretanê reyna-gan dayışi (cı rê vanê reintroduction) merdıman des û yew serre gureo û dıma şao gan bıdo cı û coka zi Kolorado de zi cıwiyeno.
Bouaye
Bouaye, yew komunê wılayetê Loire-Atlantikio. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Pays de la Loire ca gêno.
Sara Lidman
Sara Lidman, sera 1923 menga 30 çıledı marda xü ra dewa İswec, mıntıqa Missenträsk ameya dınya û sera 2004, 17 menga temuzi suka İswec, Umeå dı şiya héqeyda xü ser.
Bouaye
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Bouaye ;
Diyarbekır
Diyarbekır (be Usmanıcki: ديار بکر Diyar-ı Bekir ya zi قره آمد Kara Âmid > Amed), sûka merkezê wılayeti u qezayê da Diyarbekıria.
Bouaye
Bıvênên
Lista komunanê Loire-Atlantique
Kanal 7
Kanal 7, yew kanalê têlevizyoniyê Tırkiyayo. Tenya be Tırki pêl dano. Aşma Guciga 27e û serra 1994ıne de no têlevizyon niyo ro.
Güzelyurt, Ereğli
Güzelyurt, wılayetê Zonğuldaki de yew dewa qezay Ereğliya.
Sara Lidman
Lidman kıtabê xü yê "Jernbanesviten" dı moderın kerdenda vakurê Swêdi ser nuşnena. Lidman nuştoxandê Swêdiyan miyan dı nıka ra cayê xü gırota. Kıtabê cı "Jernbanesviten" panc héb romaniyê û nêy romani: Din tjänare hör (xızmıkarê to aşneweno), Vredens barn (Qeçekê èsebi), Nabots sten(Siyê Nabotsi), Den underbare mannen (Merdeko en rınd) û Järnkronan (Çalmeyê asın).
Güzelyurt, Ereğli
Na dewe de mekteb esto, labelê feal niyo. Şebekey awa şımıtışi esto. Sistemê qanalizasyoni çıniyo. Xeta ceyran u têlefoni esta. Raya dewe asfalta.
Sara Lidman
Lindman, héme héyatê xü daya ajitasyon û konferansi daya. Qandê Lidman vanê kı çepê wextê 1968 (1968 dı [Rusya|Rusya (Urusya)]], Cumhuriyetê Çeki işxal keno).
Vengberz, ajitator û nuştox Lidman hemver lejê Vietnami zi vınderda û héme protestoyan dı cayê xü gırota û na peyniyan dı hemver lejê Iraq zi vınderda.
Sara Lidman mabênê sera 1955-1963 ézayê Piyabestenda Xırubê Newi (Samfundet De Nio) di k¨rsi 8 cayê cı biyo.
Ford
Ford Motor Company, yew markay erebey û motoriya. Merkezê fabrikay Ford, dewleta Dewletê Amerikaê Yewbiyaey de, Michigan de ca gêno.
Modeli
Wesayıtê ticareti
Wesayıtê eraziy
NGC 7083
NGC 7083, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Nurieux-Volognat
Nurieux-Volognat, yew komuna Eniya. Na komune Fransa de mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
25 Tışrino Peyên
25 Tışrino Peyên Serrenamey Gregoryani de roca 329ına.
Pısınga yabania İberya
Weşaqê İberya (Lynx pardinus) yew cınsê weşaqano, nêmadey İberya sero cıwiyeno. Amarê enê cınsê weşaqi zaf taynê u hêdi hêdi benê vıni. Coka hukmatê İspanya dest pêkerdo, waşto ke gano bıdo cı u amarê inan zaf kero. Weşaqê İberya pêro pısıngan miyan de ê yewıno ke waziyetê merdışi dero. Ğeyretê gandayışi ra tepeya amarê inan sey (100) ra berziyo u biyo hirê sey u vist u hewt (327), warey Endulusi de cıwiyenê. Averi merdıman bawer kerdo ke weşaqê İberya yew parçey ê Ewrasyao, hema dıma inan guman kerdo u mısao ke eno weşaq ganiyo da bino, coka merdıman o sınıfa weşaqê Ewrasya ra abırnao.
NGC 4661
NGC 4661, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
NGC 33
NGC 33, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê Maseyan miyan de ca gêno. 9 Keşkelun 1864 de terefê Albert Marthi ra keşıf biyo.
.meo
.meo, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Muzaffer Yiğit
Muzaffer Yiğit jew senatkaro Zazao. Muzaffer Yiğit, Sêwreg rao. Nıka Almanya de weşiya xo rameno. Zazaki, Kurdki u Tırki de deyran vano. Muzaffer Yiğit kılaman nuşeno u vano. 16-03-04 ra heta 01-07-2005 rê Kanal 7 de programa Dost Kervanı vıraşto. Tarixê 01-07-2005 ra heta 24-03-2009 rê Tvt Müzik de programê Dost Kervanı dewam kerdo. Nıka Yurdum Tvt de programa cı dewam keno. Panc albumê cı estê.
NGC 5826
NGC 5826, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
NGC 1702
NGC 1702, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Bouleurs
Bouleurs, yew komunê wılayetê Seine-et-Marnea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Île-de-France de ca gêna.
Xızmete
Bouleurs de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Bayenghem-lès-Seninghem
Bayenghem-lès-Seninghem, dewleta Fransa de, mıntıqaya Hauts-de-France de yew komuna wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Bouleurs
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Bouleurs;
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
Davézieux
Davézieux, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes, miyan de yew komuna wılayetê Ardècheya.
Les Masies de Voltregà
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Les Masies de Voltregà;
Prénouvellon
Prénouvellon, yew komunê wılayetê Loir-et-Cherio. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Centre-Val de Loire de ca gêno.
Bıvênên
Lista komunanê Loir-et-Cheri
Wassy
Wassy, dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Haute-Marney de yew komuna.
Qelbi
Qelbi wılayetê Diyarbekıri de yew dewa qezay Piraniya.
Lachapelle, Meurthe-et-Moselle
Lachapelle, yew komunê wılayetê Meurthe-et-Moselleo. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêno.
Qelbi
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Allanche
Allanche, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi miyan de yew komuna wılayetê Cantaliya.
Lachapelle, Meurthe-et-Moselle
Bıvênên
Lista komunanê Meurthe-et-Moselley
NGC 4435
NGC 4435, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
NGC 5823
NGC 5823, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Guilherand-Granges
Guilherand-Granges, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi miyan de yew komuna wılayetê Ardècheya.
Qelbi
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Esparreguera
Esparreguera, dewleta İspanya de, mıntıqaya Katalonyaya otonome de, wılayetê Barselona de yew belediyaya qezaya Baix Llobregatiya.
Qelbi
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Topalhasan
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış u ziraet ra bena.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Xızmete
Postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
NGC 4662
NGC 4662, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Oncieu
Oncieu, yew komuna Eniya. Na komune Fransa de mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
NGC 7711
NGC 7711, yew cısmê asmênio. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Oncieu
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Oncieu;
Seyıdmahmud
Seyıdmahmud, wılayetê Semsûri de yew dewa qezay Aldûşiya.
Terbiyet
Dewa Seyıdmahmud de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewa Seyıdmahmud esta u terefê hıkumati ra kerda asfalt.
Xızmete
Dewa Seyıdmahmud de postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Hasan Saltık
Hasan Saltık yew vıraştoğê muzikiyo namdar û wayirê Kalan Müzik'iyo. Hasan Saltık, 1964 de Mamekiye de yew dewa qeza Xozat'i de ame riyê dinya. 1991 de şirketê "Kalan Müzik" na ro. Kalan Müzik ca dano muzikanê etnikan, muzikanê kıhan û otantikan. Seba ke Hasan Saltık pheşti dano zafkulturiye, Keyey Qıraliya Hollanda serra 2003 de haletia Prince Claus daê Hasan Saltık û Kalan Muzik'i.
Montauban-sur-l'Ouvèze
Xızmete
Montauban-sur-l'Ouvèze de şebekey awe esto û sistemê kanalizasyoni ratneyao. Xeta elektriki û interneti anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Montauban-sur-l'Ouvèze;
Bıvênên
Lista komunanê Drômeyi
Montéléger
Montéléger, yew komunê wılayetê Drômea. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpes de ca gêna.
Halaşlı, Ereğli
Halaşlı, wılayetê Zonğuldaki de yew dewa qezay Ereğliya. Ereğli ra 22 kilometrey dûriya.
Montéléger
Xızmete
Montéléger de şebekey awe esto û sistemê kanalizasyoni ratneyao. Xeta elektriki û interneti anciyao.
Halaşlı, Ereğli
Na dewe de mekteb esto. Şebekey awa şımıtışi esto. Sistemê qanalizasyoni çıniyo. Xeta ceyran u têlefoni esta. Raya dewe asfalta.
Montéléger
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Montéléger;
Bıvênên
Lista komunanê Drômeyi
Bouée
Bouée, yew komunê wılayetê Loire-Atlantikio. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Pays de la Loire ca gêno.
Perso
Perso, wılayetê Semsûri de yew dewa qezay Aldûşiya.
Bouée
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Bouée ;
Perso
Ekonomiye
Ekonomiye dewa Perso be heywanweyikerdış u ziraet ra bena.
Levant
Levant (Erebki: بلاد الشام‎ Bilād ash-Shām ya zi المشرق العربي‎ al-Mashrīq al-'Arabiyy) yew mıntıqaya. Cayê xo mıntıqa ra Rocvetışo Miyano. Mıntıqaya Levanti, miyandê rocvetışê Deryayê Miyanêni u Mezopotamya dera. Tarixê Levanti zaf kıhano. Levant de dewletanê Cıhudan, Ereban, Ewropayıcan (wextê Seferê Xaçi) u Tırkan hukım kerdo.
Vézelise
Vézelise, yew komunê wılayetê Meurthe-et-Moselleo. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de ca gêno.
Levant
Ewro mıntıqaya Levanti de Mısılmani u Cıhudi cıwiyenê u enê dewleti estê:
Bouée
Bıvênên
Lista komunanê Loire-Atlantique
Vézelise
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Vézelise ;
Perso
Terbiyet
Dewa Perso de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Vézelise
Bıvênên
Lista komunanê Meurthe-et-Moselley
Perso
Resayış
Raya dewa Perso esta u terefê hıkumati ra kerda asfalt.
Xızmete
Dewa Perso de postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Terbısage
Terbısage wılayetê Erzıngani de yew dewa qezay Mamaxatuna.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Resayış
Raya dewe esta u kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
Ageville
Ageville ( wendışê cı be Fransızki : [aʒvil]), dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Haute-Marney de yew komuna.
Mur-de-Sologne
Mur-de-Sologne, yew komunê wılayetê Loir-et-Cherio. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Centre-Val de Loire de ca gêno.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Mur-de-Sologne ;
Deryao Sur
Deryao Sur (be Erebki: البحر الأحمر), yew deryao bariyo. 2240km derg, heta 2604 metrey zi xoriyo.
Tous, Valencia
Tous''', dewleta İspanya de eyaletê Valensiya de wılayetê Valenciao de yew belediyey. http://aplicacions.municat.gencat.cat
NGC 985
NGC 985, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 1886 de terefê Francis Preserved Leavenworthi ra keşıf biyo.
Tous, Valencia
Xızmete
Tous de şebekey awe esto û sistemê kanalizasyoni ratneyao. Xeta elektriki û interneti esta.
Couvertpuis
Couvertpuis, jû komuna qezay Bar-le-Duciya. Cayê na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Meuseyi dero. Erdê komune 8,87 km2 ca gêno. Dormey Couvertpuis ra komunê Biencourt-sur-Orge, Hévilliers, Montiers-sur-Saulx û Morley ca gênê.
Xızmete
Couvertpuis de şebekey awe esto û sistemê kanalizasyoni vıraziyao. Xeta elektriki û interneti anciyaya.
.moi
.moi, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Kanaday Rocvetışi
Kanaday Rocvetışi (be İngılızki: Eastern Canada ya zi Eastern provinces, kılmek ra The East), Kanada sera hetê coğrafya u siyaseti ra yew wareyo ke cı ra abıryayeyo.
Kanaday Rocvetışi be Ontario, Quebec, Newfoundland u Labrador, New Brunswick, Adey Prens Edwardi u İskoçyay Newiye ra ameya pêser.
Zerria siyaye
Zerriya siyaye organê do rovitışiyo. Hewa u elementê kimyawiyê ke wucıdê insanan de dewr benê hetê zerriya siyaye ra yenê idare kerdene.
Karê xo
İhtıwa-kerdışê sıpeyê haki, werdoğan ra şeker u vitaminan tedarık-kerdene, ninan şeveknayene-pawıtene, êyê ke endi thoay rê nêbenê ki teber-eştene ya z êyê ke wucıdi rê lazımê u loqla / roqıla ra yenê inan goyne-mıştene, mendeyanê zehirınan wucıdi ra teber-eştene ki hetê kari ra zerriya siyaye gırewto xo ser u xo rê kerda wezifa.
Diyarbekır (wılayet)
Diyarbekır (ya zi Dêrbekır), yew wılayetê Tırkiyao u mıntıqa ra zımey Mezopotamya de ronayeyo. Dormey Diyarbekıri ra wılayetê zey Meletiye, Xarpêt, Çolig, Muş, Batman, Mardin, Rıha u Semsûri estê.
Jaunac
Jaunac, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi miyan de yew komuna wılayetê Ardècheya.
Diyarbekır (wılayet)
İklım u coğrafya
Wextê zımıstani heway Diyarbekiri honıko, labelê vewre nêvarena. Wextê amnani heway xo zaf germıno u tenê sıliye varena. Roê Dicley zerrey Diyarbakıri ra vêreno ra.
Etimolociya namey
Usmanıcki de Diyâr-i Bekr دیاربکر (Welatê Bekri) Farski ra gırewto; Kurdki Amed; Suryaniki ܐܡܝܕ Āmîḏ; Yunanki Ἄμιδα Amida; Ermeniki Ամիդ Amid ya zi Tigranakert/Dikranagerd Տիգրանակերտ.
Qezê Diyarbekıri
Diyarbekır de merkez ra piya 14 (çarês/des u çar) qezey estê:
Kanaday Rocawani
Kanaday Rocawani, yew warey Kanadayo u rocawanê Kanaday rê vanê.
Terrateig
Terrateig''', dewleta İspanya de eyaletê Valensiya de wılayetê Valenciao de yew belediyey. http://aplicacions.municat.gencat.cat
Xızmete
Terrateig de şebekey awe esto û sistemê kanalizasyoni ratneyao. Xeta elektriki û interneti esta.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış, mase tepıştış, turizm û ziraet ra beno.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Terrateigi;
NGC 7710
NGC 7710, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Castellfollit del Boix
Castellfollit del Boix, dewleta İspanya de, mıntıqaya Katalonyaya otonome de, wılayetê Barselona de yew belediyay komarkay Bagesiya.
Alleuze
Alleuze, dewleta Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan miyan de yew komuna wılayetê Cantaliya.
Wuisse
Wuisse, dewleta Fransa de mıntıqaya Grand Esti de wılayetê Moselley de yew komuna.
Karim Benzema
Karim Mostafa Benzema (Erebki: كريم بنزيما; Lyon, Ródano-Alpes, Fransa, 19 Kanun de 1987), yew futbolwano Fransızo. Oyo nıka Real Madrid C.F. de kay keno. Ey serra 2022ıne de FIFA Ballon d'Or gırewto.
Saskatchewan
Saskatchewan, qıtaya Amerikay Zımey de yew eyaletê dewleta Kanadayo.
.beats
.beats, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
Aigremont, Haute-Marne
Aigremont ( wendışê cı Fransızki: [ɛɡʁəmɔ̃]), dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Haute-Marney de yew komuna.
Els Hostalets de Pierola
Els Hostalets de Pierola, dewleta İspanya de, mıntıqaya Katalonyaya otonome de, wılayetê Barselona de yew belediyay qezay Anoiaya.
Girit
Girit yew eyaletê dewleta Yunanıstaniyo.
NGC 4663
NGC 4663, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Kavaklık, Mamaxatune
Kavaklık wılayetê Erzıngani de yew dewa qezay Mamaxatuna.
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Xızmete
Postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
NGC 4426
NGC 4426, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
NGC 35
NGC 35, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Balina miyan de ca gêno. 21 Tışrino Peyên 1886 de terefê Lewis A. Swifti ra keşıf biyo.
Ordonnaz
Ordonnaz, yew komuna Eniya. Na komune Fransa de, mıntıqaya Overn-Ron-Alpan de ca gêna.
26 Tışrino Peyên
26 Tışrino Peyên Serrenamey Gregoryani de roca 330yına.
Xanrey
Xanrey, jû komuna qezay Sarrebourg-Château-Salinsiya. Cayê na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Moselleyi dero. Erdê komune 7,81 km2 ca gêno. Dormey Xanrey ra komunê Juvrecourt, Réchicourt-la-Petite, Bezange-la-Petite, Lezey û Moyenvic ca gênê.
Padişah
Padişah (Farski: پادشاه) sıfeto ke tayê dewletanê İslami de guriyao. Hetê vate ra rıçıkê padişahi zıwanê Farski ra yeno, şaho gırd, tewr şaho pil areze keno. Padişah, esasên İslamiyet ra ver, İran miyan de hetê hukımdaranê İmperatoriya Sasaniyan ra guriyao, rıciyayışê Sasaniyan ra tepeya, inan ra vêrdo ra hukımdaranê Usmanıcan u sultananê Delhi.
Oricinê padişahi, Farskiyê kıhani ra, "pāti" (beg, efendi) u "şāh" (şah, qıral, hukımdar) ra vıraziyao.
Xanrey
Xızmete
Xanrey de şebekey awe esto û sistemê kanalizasyoni vıraziyao. Xeta elektriki û interneti anciyaya.
Nıfus
Nıfusê komune gorey amardışê peyêni 116 nefero.
Xanrey de gorey serran ra nıfusê komune grafikê diyagrami sero aseno ;
Bavincourt
Bavincourt, dewleta Fransa de, mıntıqaya Hauts-de-France de yew komuna wılayetê Pas-de-Calaisiya.
Wıri
Wıri wılayetê Diyarbekıri de yew dewa qezay Piraniya.
Ekonomiye
Ekonomiye be heywanweyikerdış û ziraet ra bena.
Pısınga dımqıteke
Bobcat be xo tewr nezdiyê pısınga yabanio, be des u dı bıncınsanê xo pêro Amerika sero yaban de cıwiyeno, tenê zi sinorê Meksika sero esto. Bobcat zi mêşan de weşiya xo rameno, ganiyanê werdiyan/hurdiyan seyd keno u weno. Bobcat miyanê pêro cınsanê weşaqan de tewr weşaqo qıteko. Coka o hetê vergan ra kışiyeno u inan rê beno werd. Rengê cı dem be dem vıriyeno, hema zımey u mêşan de vêşêr tario, veroc u deştan de zi vêşêr sıpê u roştio.
Wıri
Terbiyet
Dewe de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Kartografiye
Kartografiye (be Yunanki: χάρτης — "asayış" u γράφειν – "antış") hunero ke qandê xerita u asayışê ke xerita ra nezdiyê inan cıresnayış kar keno, cı rê vaciyena. Kartografiye hunero tekniko u ilım miyan de ca gêno. Coğrafya de cayê kartografiye zaf gırdo u muhimo. Merdımi aye ra fayde kenê.
Pısınga dımqıteke
Bobcat warey xo ra zaf hewl adapte beno. O her cayê Amerika de, mêşanê gırdan ra heta deştanê hiran cıwiyeno. Postê cı sero xetê bariy u teniki estê, no zi ey nımneno. Populasyonê bobcati be amarê seydanê xo vıriyeno. Merdıman bobcat kerdo keyın, coka keyan de zi merdımi ey kenê pil. Goşê cı gorey weşaqanê binan kılmêrê. Bobcat şewe de veciyeno miyan u seyd keno. Şan ra hirê sati ver veciyeno, pêro şewe de seydê xo vêneno, seyd keno u şewdır (sıba) ra ver zi ageyreno cayê xo u şewe paweno. Yew zi sûkan de zi kışta keyanê merdıman de bobcati weşiya xo rameni.
Wıri
Resayış
Raya dewe esta û kerda asfalt.
Xızmete
Postexane çıniyo. awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
NGC 1704
NGC 1704, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
İran
İran (be Jomhurī-ye Eslāmī-ye Īrān) ya zi be nameyo resmi Cumhuriyetê İranio İslami, yew dewleta qıtay Asyaya. Zımeyê İrani de Deryay Xezeri, Ermenıstan, Azerbaycan û Tırkmenıstan; veroc de Korfezê Farsi; rocawan de Tırkiya û Iraq; rocvetış de Efğanıstan û Pakıstan estê. Paytextê İrani Tehrano. İran 30 eyaletan ra yeno pêro û ezayê Mıletê Yewbiyayeyan (UN) û OPECio. Sistemê idarey cumhuriyeto İslamiyo, labelê sistemê Ekonomiye sosyalisto.
Bayenghem-lès-Éperlecques
Bayenghem-lès-Éperlecques, dewleta Fransa de, mıntıqaya Hauts-de-France de yew komuna wılayetê Pas-de-Calaisiya.
La Souche
La Souche, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi miyan de yew komuna wılayetê Ardècheya.
İran
Etimolociye
Etimolociya çekuya İrani çekuya Ewıstki Aryan ra yena. Aryan maney dewleta Aryananra yeno. Wextê Hexamenişiyan û Sasaniyan de namey İrani Aryan/Ērān biyo. Bahdo seserra 6ıne (İ.V.) ra heta serra 1936ıne namey İrani biyo Persia û eno name qebul biyo. Bahdo serra 1935ıne de Rıza Şah namey Persia be anciya be namey İrani vurnayo. Tewr pey serra 1979ıne de namey dewlete Cumhuriyetê İranio İslami biyo.
Coğrafya û iklım
Erdê İrani 1 648 000 km²yo û dınya de 18ıno (des û heşt). Erdê İrani, pêro erdê Britanya Gırde, Almanya, Fransa û İspanya ra zafêr gırdo. Zımeyê rocawanê İrani de Azerbaycan (432 km/268 mi) û Ermenıstan(35 km/22 mi); zıme de Deryayê Xezeri; zımeyê rocakewtışi de Tırkmenıstan (992 km/616 mi); rocvetış de Pakıstan(909 km/565 mi) û Efğanıstan (936 km/582 mi), rocawan de Tırkiya (499 km/310 mi) û Iraq (1,458 km/906 mi), veroc de Korfezê Farsi û Deryayê Umani estê. İran de Deryayê Xezeri û Xuzistan miyan de Platoyê İrani estê. İrani de zaf koy estê. Koyê Demavendi hem İran de hem Rocvetışo Miyan de, hem zi leteyê qıtaya Ewrasyaya ke Koyê Hindukuşi ra rocawan de dero, koyo tewr berzo. Yanê leteyê rocawanê İrani zaf kohıno. Leteyê rocvetışê İrani zaf berz niyo û zaf koy çıniyê. Rocvetışê İrani de Deşta Luti û Deşta Keviri estê. Zıme (dormeyê Deryayê Xezeri) de zaf dari û deşti estê. Veroc de (dormeyê Arvand Rūd/Şat el Erebi de) deşti estê. İklımê İrani zımıstani zaf serd û vewrıno, amnani de zaf germo. Zıme (Gilan, Mazenderan, Gulıstan û ê bini) de iklım subtropikalo û amnani germ niyo. Veroc û leteyo ke tede deşti estê, uca amnani zaf germo.
Tarix
Tarix û medeniyetê İrani zaf dewletiyo û zaf kıhano. Wextê İsay ra ver, qebileyê Aryani amey İran û medeniyetê Aryanan biyo medeniyetê İrani. Wextê Parsan de İran zaf biyo gırd. Erdê İrani zaf işqali di: Ê Ereban, Moğolan û Tırkan. Nıka dewleta İrani biya qewetıne.
Tarixo antik
Tarixo İrani zaf kıhano,wextê İV. 7000i rê şıno. Wextê kıhani de sivilizasyonê İrani u sivilizasyonê Mezopotamya miyan de mınasabati ameyo meydan. Wextê İ.V.(İsay ra ver), qebileyê Aryani amey İran u medeniyetê Aryanan biyo medeniyetê İrani. Deyî/Goreyê tarixkaran qebileyê Aryani eno erdi rê be goçi ameyo u be eno goçi qebileyê İran beno dı letey; Rocawani u Rocvetışi. Wextê Parsan de İran biyo zaf gırd.İV. seserra 10,000 de erdê rocawanê İrani de Medi, Farsi, Baktriy. Seserra İV 1000ine de Zerduştiye vıraşt biyo u İmperatoriya Hexamenışiyan u dewletê peyêni de biyo dinê resmi.
Begbostan
Begbostan, wılayetê Semsûri de yew dewa qezay Aldûşiya.
NGC 5822
NGC 5822, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Begbostan
Ekonomiye
Ekonomiye dewa Begbostan be heywanweyikerdış u ziraet ra bena.
NGC 7087
NGC 7087, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de, komê estareyanê miyan de ca gêno. de terefê i ra keşıf biyo.
Begbostan
Terbiyet
Dewa Begbostan de mekteb esto, labelê seba mektebê miyani telebey şınê merkez de wanenê.
Kanaday Zımey
Kanaday Zımey, yew eyaletê dewleta Kanadayo.
Begbostan
Resayış
Raya dewa Begbostan esta u terefê hıkumati ra kerda asfalt.
Xızmete
Dewa Begbostan de postexane çıniyo. Awa dewe esta. Elektrikê dewe esto.
İran
İslam ra ver tarixê cı (İ.V 625 – İ.P 651 )
Sivilizasyonê Elami İran de sivilizasyonê tewr kıhano. Eno sivilizasyon erdê veroc-rocawan İran de ameyo meydan u İV 500i ra dewam kerdo. Bahdo Medi ameyo erdê İrani rê u Medya biyo saz(İV 625 ). Medya İV 559 de biyo xırabe. Medya yew İmperatoriyê Persi nêbiyo. Serra İV 559 de Kûruşo Gırd Medya xırab kerdo u İV 550 de İmperatoriya Hexamenışiyan saz kerdo. Dewrê Kûruşo Gırd u Darius I de İmperatoriya Hexamenışiyan dınya de imperatoriya tewr qewtıne, gırde u tewr hera biyo. Erdê xo rocvetış de Hindıstan, rocawan de Bulğarıstan, Yunanıstan, Deryayo Miyanên, Libya, zıme de dormey Romanya u veroc de Habêşıstan biyo. Serra İV 500 de Mucadeley Persi u Yunani sıfte kerdo. Eno mucadeley de Persi ğelib biyo u Persi İ.V. 480 de paytextê Yunanan Atina işğal kerdo. Serra IV 449 de be Haştiyê Callias mucadeley qadiyeno. İV seserra 3ın de İmperatoriya Hexamenışiyan biyo zeyıf u İV 333 de İskendero Gırd peyêno Leco Issusi erdê İrani işğal kerdo. Mabênê İV 323 u İV 63 de İran de İmperatoriya Selewkiyan hukım kerdo. Serra İV 247 de İmperatoriya Parti saz biyo u İ.P 224 de xırab biyo. İmperatoriya Parti erdê İrani teqriben 400 serri hukım kerdo. Serra İP 224 de Erdeşir I İmperatoriya Parti xırab kerdo u İmperatoriya Sasani saz kerdo. İmperatoriya Sasani erdê İrani de 450 serri hukım kerdo u raverê İslam imperatoriya tewr peyêni biyo.
Saint-Benoît, Aude
Saint-Benoît, yew komuna wılayetê Audea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Occitanie de ca gêna.
Xızmete
Saint-Benoît de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Saint-Benoît;
Bıvênên
Lista komunanê Audey
.ping
.ping, internet de nameyê bandıra jeneriko (be zıwanê İngılızki: Generic top-level domains) ke yew kodê interneti rê abıriyayo.
İran
Dewro Miyanên (652–1501)
Serrê 600ıne de Erebi erdê İran işğal kerdo u İmperatoriya Sasani biyo xırab. Bahdo işğali İslambiyayışê İran sıfte kerdo ema İran pêr İslami nêbiyo. İslambiyayışê İran seserra 9ıne de qadiyeno. Dewrê Miyanêne de İran de Emeviy,Ebbasiy,Tahiriy, Samaniy, Ğazneviy, İmperatoriya Selçukiyano Gırd, Xarezmşahiy, Moğoli u Timuriy hukım kerdo. Dewrê Miyanêne de Moğoli erdê İrani işğal kerdo u erdê İrani zaf biyo xırabe. Moğolierdê İrani de zaf terteley kerdo, mabênê 1220 u 1260 be veşaney u terteley nıfusê İrani  2,500,000 ra 250,000 kemayeyo.
Dewro moderno verên (1501–1921)
Dewrê Vermodernite de İran de dewletê Tırki hukım kerdo. Dewletê Safewi, Efşari, Zendi u Kaçari hukım kerdo. Dewrê Vermodernite erdê İrani de rocawan de be İmperatoriya Usmanıcan, rocvetış de be İngılızi u zıme de be İmperatoriya Rusya leci biyo.
Dewro moderno peyên (1921–)
Peyênê Vermodernite serra 1925 de Rıza Şah Kaçari xırab kerdo, Pehlewiy saz kerdo u qralê İrani biyo. Dewro Rıza Şah de İran zaf biyo qewetıne. Farski zıwano resmi biyo. Erdê İrani zaf endustrilize biyo, şarê İrani zaf zengın biyo. Ema Cengê Dınyaê Dıyine de Rıza Şah Almanya desteg kerdo u 26 Keşkelun 1941 de İran terk kerdo. Bahdo Mıhemmed Rıza Şah biyo qralê İran. 1 Nisan 1979 de İran de yew xowerdayış ameyo meydan u Mıhemmed Rıza Şah İran terk kerdo. 1979 de Pehlewiy xırab biyo u Ruhullah Xomeni Cumhuriyetê İrano İslami saz kerdo.
Sistemê idarey
İran yew cumhuriyeto de İslamiyo u İran rıstımı qanunanê İrani Şerieto. İdareyê İrani de serdarê dini, resiocumhur, serdar estê. Serdarê dini serdaro de tewr pilo. Bahdo reisocumhur yeno. İran de 30(hirıs) eyaleti estê. Paytextê eyaleti Farski: مرکز markaz / Zazaki: merkezo.Namey eyaleti استان (ostān) = eyalet u استانها (ostānhā) = eyaletiyo. İdarekaro eyaleti استاندار ostāndāro.
Demografiye
→ ''Heqa ena pele de, yew nuşteyê seri esto. Qandê nuşteyê seri, şo pela ''
Nıfus
Nıfusê İrani 75 milyoni ra nezdiyo. Gırdbiyayışê nıfusê İrani rêx/lez niyo. Sıxletiyê nıfusi 44,9 sero/km²o.Rocawanê İran de nıfus sıxo.
Şari
%80-85ê nıfusê İrani aidê yew şaro ke şarê İraniyo. (Farsi, Gileki, Mazenderani, Kurdi, Luri u bini) %10-12ê nıfusê İrani Tırko.%2ê nıfusi Erebo u şarê binani zi İran de cıwiyenê.
Zıwani
Farski zıwanê İranê resmiyo. İran de zıwanê Gileki, Mazenderanki, Kurdki, Beluçki, Azerki, Turkmenki, Lurki, Goranki u Beluçki zi qısey beno.
Baweriye
İslamo Şii bawerışê İrano resmiyo u %90 ê nıfusê İrani Şiiyo. %8 ê nıfusi Sunniyo. %2 ê nıfusi Zerduşt, Xıristiyan, Behai, Cıhudo.
Ekonomiye
Ekonomiyê İrani zaf qewetıno. İran de hem makroekonomi, hem zi mikroekonomi estê. Ekonomiya İran her serre beno pil. İGM İran $1.003 trilyono u rêzê xo 17ıno. (Ema mabênê mılletanê ğerbi iqtısadê İrani ra hewlo. İran zaf petrol u qaz roşeno. %80 ê rotışi petrolo. İran be dewletê Çin, Korya Zımey, Hindıstan, Japonya, Tırkiya, Rusya u İtalya rotış-grotış kenê.
Kultur
Kulturê İrani, yewbiyayışê kulturê verê İslami u kulturê ke İslam ra tepeya ameo meydan, oyo. Kulturê İrani zaf kıhan u gırdo. Kulturê İrani Kulturê Andronovo ra yeno. Dewrê Sasaniyan de Kulturê İrani filoloci, literatur, huquq, felsefe, tıb u zanışiye de tewr qewetın biyo. Fırdewsi, İbni Sina, Rumi, Umer Xeyyam, Sadi, Hafız Şirazi kulturê İrani de tay merdımê de pilê.
Cenes de la Vega
Cenes de la Vega, dewleta İspanya de eyaletê Endulusi de wılayetê Granada de yew belediyaya.
İran
Kultur
→ Newroz (Serra Newiye) - 21 Mart de sıfte keno → Sizdah be dar (Roca Tebieti) → Jashn-e-Tirgan (Roşanê Awe) → Jashn-e-Sadeh (Roşanê Adıri) → Jashn-e-Mehregan (Roşanê Payizi) → Shab-e-Yalda (Roşanê Zımıstani) → Charshanbeh Suri
Cenes de la Vega
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Cenes de la Vega;
İran
Literatur
Mı çewres serre zaf dec u xırabi di, Mı be zıwanê Farski heyat da Acemi. Fırdewsi بسی رنج بردم در این سال سی عجم زنده کردم بدین پارسی
NGC 984
NGC 984, yew cısımê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de taxımestareyê Beran miyan de ca gêno. 13 Kanun 1871 de terefê Édouard Stephani ra keşıf biyo.
Bréau
Bréau, yew komunê wılayetê Seine-et-Marnea. Na komune dewleta Fransa de mıntıqaya Île-de-France de ca gêna.
Rwanda
Rwanda yew dewletê da qıtay Afrikaya. Cayê xo qıtay Afrika miyan dero. Dorme ra Burundi, Tanzanya, Cumhuriyetê Kongoyê Demokratiki u Uganda estê. Paytextê Rwanda Kigaliyo. Nıfusê xo 7.6 milyono. Zıwanê xoyê resmiy Kinyarwandaki, Fransızki u İngılızkiyê. Sistemê idarey demokrasiya. Rwanda serra 1962ıne de xo reyna ra, xoser ilan kerd.
Bréau
Xızmete
Bréau de şebekey awe esto, sistemê kanalizasyoni, elektrik û internet anciyao.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey seran ra nıfusê Bréau;
Bıvênên
Lista komunanê Seine-et-Marney
Seuil-d'Argonne
Seuil-d'Argonne, jû komuna qezay Bar-le-Duciya. Cayê na komune dewleta Fransa de, mıntıqaya Grand Esti de, wılayetê Meuseyi dero. Erdê komune 25,44 km2 ca gêno. Dormey Seuil-d'Argonne ra komunê Les Charmontois, Éclaires, Brizeaux, Èvres, Foucaucourt-sur-Thabas, Lisle-en-Barrois û Vaubecourt ca gênê.
Xızmete
Seuil-d'Argonne de şebekey awe esto û sistemê kanalizasyoni vıraziyao. Xeta elektriki û interneti anciyaya.
Nıfus
Nıfusê komune gorey amardışê peyêni 519 nefero. Seuil-d'Argonne de gorey serran ra nıfusê komune grafikê diyagrami sero aseno ;
Esplugues de Llobregat
Esplugues de Llobregat, dewleta İspanya de, mıntıqaya Katalonyaya otonome de, wılayetê Barselona de yew belediyaya qezaya Baix Llobregatiya.
Hamzafakılı, Ereğli
Hamzafakılı, wılayetê Zonğuldaki de yew dewa qezay Ereğliya. Ereğli ra 10 kilometrey dûriya.
Na dewe de mekteb esto. Şebekey awa şımıtışi esto. Sistemê qanalizasyoni çıniyo. Xeta ceyran u têlefoni esta. Raya dewe asfalta. Dewe miyan de nêweşxane esto.
Saint-Rimay
Saint-Rimay, yew komunê wılayetê Loir-et-Cherio. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Centre-Val de Loire de ca gêno.
Çorum (arezekerdış)
Bınê Çorumi de nê meqaley estê:
Saint-Rimay
Bıvênên
Lista komunanê Loir-et-Cheri
Montbert
Montbert, yew komunê wılayetê Loire-Atlantikio. No komune dewleta Fransa de mıntıqaya Pays de la Loire ca gêno.
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Montbert ;
Bıvênên
Lista komunanê Loire-Atlantique
Jaujac
Jaujac, dewleta Fransa de, mıntıqaya Auvergne-Rhône-Alpesi miyan de yew komuna wılayetê Ardècheya.
Joseph Barbera
Joseph Roland "Joe" Barbera (b.: 24 Adar 1911, New York ; m.: 18 Kanun 2006, Los Angeles-Kaliforniya) yew vıraştoğê filmanê kartonano Amerikanıc, animator, senaristo.
Aberdeenshire
Aberdeenshire (bıwane: Aberdinşayr) yew wılayetê dewleta İskoçyayo.
Hacıuslu, Ereğli
Hacısulu, wılayetê Zonğuldaki de yew dewa qezay Ereğliya. Ereğli ra 50 kilometrey dûriya. Na dewe de mekteb esto. Şebekey awa şımıtışi esto. Sistemê qanalizasyoni çıniyo. Xeta ceyran u têlefoni esta. Raya dewe asfalta.
Vroncourt-la-Côte
Nıfus
Grafikê diagrami sero gorey serran ra nıfusê Vroncourt-la-Côte;