cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ethiopia
Ethiopia ee pamac tɔ̈ në tuŋ de Apirïka. Yen ee pamac töŋ nyicë wëlthɛɛrke arëët në pinynhom paan de Apirika. Acïn pamac cït yen në bɛ̈i ke Apirika yiic, Ethiopia ee tɔ̈ yetök ɣɔn në aköl ke yaanic Piny de Apirika, Ake ɣɔn mukë yen në run ke dhiëc (5) në kɔc ke Yitalya. Ethiopia ee ye cɔɔl Abathiina, wɛ̈t ye cɔɔl Ethiopia ee wɛ̈t de thoŋ de Griik, luɛlde ee bɛ̈n de Akɔ̈l nyin ërial. Në luɔɔi de Pamac në ruɔ̈ɔ̈nic 2008 ke kë ye raan tök yök ee cin de 1370.
Nhial Deŋ Nhial
Pïr de
Bekätakthook:Kɔc
Paguot Thudän
Bekätakthook:Apirïka
Mucmuc ɣöndiër wakɔ̈u Orlando 2016
Këcïtäk
Bany Pawun Florida Rick Scott aca liäp nyoth ke ye tuɛ̈k ku luel kɔc adhiil nhïïm tïïr ku luel wel cï tuöc aliric tëcit 2:00 theei bɔ̈ ɣön ɣëër. Bäny Barack Obama acë luel mucmuc eye "tuɛŋ" ku "mään" ku acï luel ka cï FBI lɛɛk bïk macmuc aliäp wïc cök ke ye luɔi tuëk, ku acï kak luɔi ëbɛ̈n miirdït abï luɔ̈ny luɔ̈i-yic.
Prantheth Bok
Bok acë lɔ jam në Pawut Amatnhom ke kɔcke lööŋ juiir nhïïm ku lee yök kenë George W. Buc, Madeleine Albright ku jɔl yaa Kondoleedha Rice, lëk keek akölkölden de luɛɛk. Yen acë akutnhom de Olympic de pawut Amatnhom de Amerïka bɛ̈n nhoom, de yïï Bothton Kelticth ku ɣöötdït ke gäär kuɣöötdït ke Piöcëbɛ̈n piny de pawut Amatnhom de Amerïka ku Canada. Në yemɛɛn Prancith arɛ̈ɛ̈r piny de Pawut Amatnhom, Pawut de Kanthath. Të luui yen thïn bë Pawut Amatnhom de Amerïka yaa kutnom luɛɛk nyaai (AASG), ku Bɛ̈naköl bei Thudän, man yaa kutnom luui dɔ̈ɔ̈r në Thudän.
Bïtha de Paguot Thudän
Gɛmde bïtha ë bɛ̈nic
Kɔc bɛ̈i pamaac bɔ̈kë aaye löŋ gäm bïtha bɛ̈ndenic kaam cïïn $50 ku $100:
Piööckatɔɔr
Tɛ̈t
Piööckatɔɔr ee piööc de riɛl ë käŋ në dääric ku kaamdeakööl ku të thiɛ̈ɛ̈k kek thïn. Kɔc ke piööckatɔɔr aaye kë tak alantɔ̈ käŋ, bɛ̈rde, kaadekööl, cänh de mac ë wëëth, ku jɔl teet, bɛ̈ɛ̈i ë luɛl de ka cïï them lajiɛ̈k kɔ̈k të cït ka jiɛɛm kekë, thiɛk cë war, bɛ̈r, kaam de kööl, cäth ë riɛl ë manyëwëëth, aacë lëu bïï ke teet, yen kë cïï gam keye kë jiɛɛmë aye teet ku them aluɔ̈ɔ̈t. Ajuɛɛr ëkë jiɛɛmë pinyëbɛ̈n, kilogram, ee yaa gɔ̈c jiɛɛmë thiɛkcëwar, miter, ee gɔ̈c këjiɛɛmë de bɛ̈r, ku këderou, ee gɔ̈c kë jiɛɛmë kaamde kööl, ku amper ë gɔ̈c kejiɛɛmë cäth ë riɛl ë manyëwëëth.
Acolï
Në ciɛɛŋic, ke keek ka ke ye piny dac muk në Acolï ke ye kë de yäp, kë de nyuäth/biöök (lɔ̈k), kë de puɔ̈ɔ̈r, ku rëër, ku Rwodï anɔŋ piny teerkï në kɛm ke dhiɛ̈n. Yen Acolïï aakee kɔn tɔ̈ në lɔ̈ŋ de Bar-el-gädhal ku jötkï lɔ Paguot, piny de Uganda në ruɔ̈ɔ̈nbuɔt 17, loikï piny Acolï, ku ka ye töŋ de kuandït (dhïn) de Uganda. Ku Acolïï ke Paguot Thudän aacie keek kan nyic ke kee ye biääk de piny Acolï.
Rɔu
Rɔu alɔ guöp buɔ̈rbuɔ̈r ku adït thok ku lec, ku yen adur guɔ̈p ciɛ̈n nhïm, ku ke ciek kuɔ̈l. Nacɔk nɔ̈ŋ yen kuɔ̈l ciek ku cuɛi dhiil, ke rɔu alëu bë aŋuɔt ke wɛ̈r raan në kat. Röth kɔ̈k aacë riŋ në 30 kmh në kamcekic. Apirïka Ruëlëpinyliɛɛtic [sub-Saharan] aanɔ̈ŋ röth käcït 125,000 aɣet 150,000. Dhambia (kacït 40,000) ku Tandhania 20,000-30,000) aanɔ̈ŋ röth juacbëtɛɛm. Röth awicthum ɣɔndeceŋken rin kek ayee keek yɔ̈ɔ̈p në luɔ̈ɔ̈t rin rïŋden ku lecden bë tuuŋcïguaŋ looi.
Lady Gaga
Pïr ku luɔi cïkueen në Lady Gaga (1986–2004) ɣɔn yen meth
Bekätakthook:!Main category
YouTube
Lööŋ ke luɔɔi
Bekätakthook:Arekwël
Atoockïït
Aköölkɔ̈k ee këthöŋ ke rök. AK thɛɛr anɔŋ kät ëtim lääuyic ku ye tääu piny cë yiu apiɛth cït käk ë baai. Atoockïït yam apiɔlic ku ajanyic apɛidït. Atoockïït alëu giët cë thɔ̈ɔ̈ŋ ye nyuɔɔth tënë ɣɔ̈n juëc. Makuɛ̈n ku wënh ye muk aya. Ka yenë käk ke atoockïït käŋ cë guir tïŋ.
Awuɔ̈u
Awuɔu ye puur apɛi ë pinynhom awuɔu col ku yeen ë rap thiek yic alɔŋ Indiɛn ku biäk Aprikä. Awuɔu cït riöp ku awuɔu ɣer ku awuɔu cït yɔ̈l awan aa thiek yiic aya ku keek kedhie aaye kuat tök. Në pawuut cï nhïïm latueŋ, awou aacï yiic thiek tënë keek cïmën pan Amerïkä awuɔu ɣer ë tök yen athiek yic thïn ku aye cuom diɛt.
Cad
Bekätakthook:Apirïka
Cɔ̈tmec
Kit ke cɔ̈tmec
Makuën ayenë wënh cɔl matekwël täu thïn, bë jam ë cɔ̈tmec rɔt lëu.
Yoweri Muthebeni
Pïïr thɛɛr ku piööc
Ee dhiëth pɛɛi nïn 15 Pɛnëdhoŋuan, 1944 në Nthuŋgamo, në Gɛ̈lde Yuganda-yic, Muthebeni ee ran tɔ̈ŋ kɔc ke Banyankole akut ke kɔc ke Yuganda, rin ë wun dït aye cɔl Muthebeni, luɛlde ee mɛnh raan yic në dherou, nëa tɛk de dhorou yɔ̈ɔ̈mde muɔr ŋaŋnhom de Apirka guuk. Kënë yen aye ruɔ̈m piny de apruk ke kɔc ɣer të wën cï kɔc ke Yuganda luɔ̈i në tɔ̈ŋde de rou de pinynhom.
Nääkdït ë Bentiu 2014
Bekätakthook:Paguot Thudän
Donald Trump
Piirden thɛɛr
Trump adhieth Donald John Trump në Queens në Gendït New York. Ee wende Fred Trump ku tiŋde, Many Anne (dhieth MacLeod), cï thiääk në 1936, man adhieth në Isle de Lewis, ne baŋ paguot de kiir ë Scotland. Donald ee mɛnh tok në mïth kadhic yiic. Manhë Donald dït Fred acï thou në ruön 1981 ke ye run 43.
Thäkbeu
thumb Thäkbeu ee dhiëth në mïth ku ke mïth ke thuɛ̈ɛ̈t. Yeen ee kuan de beuroor/apiyem. Thäkbeu anɔŋ thɔn ku ŋuɔ̈t. Thɔnde beu aye cɔl nyɔk, ku ŋunde aye cɔl dau, nyɔŋ ci roc aye cɔl biɔc.
Omar el Baciir
Acï kɔc juëëc cuɔp wei ë bɛ̈i kenic kë cït 2.5 ku dɔ̈ŋ 6.2 tïm thiäär ee kɔc ee Darpor ku acï kɛk bɛi ë kaam ee Cad kekë Thudän ku kɔc cï kɛɛc wei ee Darpor akïn kï kuɔnyde maɣamad Gadhapi në ruɔ̈n 2011. Në Pɛnëdhorou 2008 ku luŋ de pinynhom (ICC) Luith Morino Ocampo acï bï cïïr guɛl kum ë kɔc ku jɔ yaa wɛɛc cien kɔc nɔ̈k.
Käthɛɛr ke Paguot Thudän
Wëlthɛɛr agut ruɔ̈ɔ̈n tiɛm tök ku buɔt ka dhiëc 1500 Paguot Thudän ee mac miirdït thok ëbɛ̈n. Kɔc cik lik mirdït aake cï döŋ piny cïmën Märï ku Moru. Anyooth thok tënë kɔc ke bɔ̈ alɔŋ war kɔ̈u cïmën Dinka, Cilluk, ku Luo, kek ëbɛ̈n aa kɔc ke tɔ̈u thïn. Kek aakuut kä aacï röt tɛk piny tɔ̈u toc thïn. Ku käk kɔc ciɛɛŋ nyuɔɔth cimën yom kɔc thɛɛr cï thou, arop ŋeth ku kä kɔ̈k ciɛɛŋ Thudän ku ciɛɛŋ thɛɛr nyuɔɔth. Kek aakuut kä aake mɛ̈c ɣɔ̈k ku läi kɔ̈k baai run 3000 BCE ku ciɛɛŋ kɔc ke bɔ̈ wär kɔ̈u acï la tueŋ agut yakölë. Käk cï wecbei nyuɔɔth ala yiic päny ɣɔ̈ɔ̈t thɛɛr cï riääk, tiim kɔ̈k cï wïïk piny ku tiim kɔ̈k cï dït aya ku käk pïïr raan ëbɛ̈n. Määcbaai, jiɛɛk cïmën bääny kɔc Nuba run thiërou ku dhiëc 25 riɛl määc baai.
Tonydït
Bekätakthook:Paguot Thudän
Rɛɛnken Tɔŋbaai ë Thudään
Akuënë kecit tïmëtïm karou kɔc cë thou acï yök tɔŋic ku cɔk ku tuɛny bîî riëŋ cë piny riääk. Kɔc tïmëtïm kaŋuan pan paguot de Thudän aacë wɛɛrwei tälik araktök (ku arakjuëc dhuɔ̈kic) wäärthɛ̈r tɔŋ. Akuënë thuɔɔu kɔccïndhëŋ aye tök kam tɔ̈nhialapɛidït kam tɔɔŋthär ëbën täwäär Tɔŋdït Pinynhom Rou ku acî akuënjuëc dhoŋkɔ̈ɔ̈th ë yinyraan giɛɛtpiny, cïrwäär në miirdït jɔ̈ŋköör Kartuɔ̈ɔ̈m, kecït aloony ɣaacwei ku nääkkɔcjuëc. Riëŋdït ajɔ̈ɔ̈l thök në thɛny ë amatdɔ̈ɔ̈r Pɛnëtök 2005.
Adhukcök ku käk kɛ̈ɛ̈ktɔŋ
Bekätakthook:Paguot Thudän Bekätakthook:Thudän
Kɔcëkirkɔ̈u
Kɔcëkirkɔ̈u tëdït ëke aaye Kërïthanooi, ku kɔ̈k ë kek, aaye duur ë Nhiëlic ken wun kɛndït ke jiëëŋ thɛɛr.
Tëër ë Thönyëbääny
Daiyiim watkɔ̈ɔ̈th aajän bɛ̈idit Westeros ku Essos abeer cï käloi röt liääp kek wël kɔc käŋ thɔ̈ɔ̈ŋ atoockïtic. Jam tueŋ aye kɛ̈ɛ̈k kɔc ë macthok tëër bääny buɔɔth lɔŋ raan thöny wënh ë bääny ë nhom dhorou löökic ke kɔc kɔ̈k ë dhianh ë bäny thäär ë rin nhom lääu, kë ye kek rou kɔc kɔ̈k ë dhianh ë bäny kë cï cuɔ̈pwei aa yë kë theem bïk thooc bënë muk. Anyikol ë diak ee bɛɛn alïïr ruut bï kɔc ŋɛɛny apɛi bɔ lɔŋ pam parut ë kɔc riääc.
Tuanyëcuäny
Tuanyëcuäny A
Bekätakthook:Tuany
Lop
Lop acï gam ke ye kë tueeŋ de kä ye luɔk piny wanthɛɛr paguot de Caïna ku India. Cum de lop aa bië Japan, tɛkdɛ̈ në ruɔ̈ɔ̈n tim töök ke Kritho kën bɛ̈n ku jɔl nhiaar arëët në raan në tim reu ku tim diäk. Në India lop aci rɔt tɛk piny paguot de Yurop ku Apirika.
Lop aye com piny thöŋ nhom ku nɔŋic piu ke kën në guɔ com, piu aaye ke miɛɛt wei domic. Aŋoot mapuur ke ke kën ajuɛɛr puɔth de puɔ̈ɔ̈r guɔ looi, wäl ë tim kueet, aaye piny cɔl alɔ̈ŋic në ruɔ̈ɔ̈n tök ka rou ke mapuur pur në ɣän kɔ̈k.
Anyak
thumb thumb Anyaaŋ (Bitis arietans) ee kuande këroordollec (viper) ee yök në baknɔŋtiim ku paanic alɔŋ de Paguot Thudän, Morocco ku Pacuɔl Arabia, Aprïkaic ëbɛ̈n aräk aye alɔŋde pinyliɛɛt ku lɔɔk dëëŋ. Ee yen ee thuɔɔu juɛ̈cke kɛ̈ɛ̈c këroor bɛ̈i në piny Aprïka. Akuënciɛl de acït tënë 1m në bɛ̈ɛ̈r ëbɛ̈n ku dhïildeic. Lääi cïtë kääkë alɔŋde Thuodia Arabia acë dït. Keek acë 80cm wanthok në bɛ̈ɛ̈r kɔ̈u. Kedhia aa karuɔr thöŋkɔ̈k cïncït, aräkaye jäl aa muɔnyde ee länë ye yök alɔŋde Pabak Aprïka ku Cape Province, paguot Aprïka, ee naŋ cït lɔ thiɛŋthiɛŋ ken maketh ku macär lɔ thomthom. Acɔk lɔnëye kek rërë tiɔpnhom tëcïn pïu, kë keek aye nyiec kuaŋ apath ku alëu yith kë yekë puɔlic, aluɔ̈t, aye dac yök këke thiaŋ röt në buɔ̈ɔ̈t lɔ rɛurɛuyic. Aye but nïïn aköl, yäp cäm arilic, aye këyuïc bïïk miëth yatäc narët. Cämden aye lääi kor, diɛt, lääitoc kukɛ̈ nɔŋ kɔ̈ɔ̈th kuɛc. Cine nɔ̈k tënɔŋ ran en kɛ̈ɛ̈cë anyak atɔ̈ nhial, tɔ̈ kekë dïtnyinde kɛ̈c ku kɔ̈k tɔ̈thïn. Thuɔu alëu bë liu ku jäl ker në adɛn dak 15% de kakën bec aluɔ̈t në nïïn karou lɔ ŋuan. Thouthou juäc aye matic kekë panakïm ŋɔ̈ɔ̈ŋ nyin ëë mäkthuɔ̈l ku dhɛ̈ɛ̈rdenhom. Kekë karuɔrkɛ̈ aye lui apath në mɛ̈cmɛ̈c/liɛ̈pic ku acë luɛ̈l kok.Ayɔ̈ɔ̈p ace yökkë anyaak ke lëu bïkeya mac në ruun juɛ̈c kaye cäm tök en ye yiëke lät. Të cïnë ke yiëk cäm cë lëukï në cäm, kë këtuɔ̈ɔ̈l ee thou, wɛ̈lɛ̈ piathde ëbɛ̈n ee ŋök.
Uganda
Cäthpiiny
Piny të dïït Uganda atɔ̈ në arämwëër ke Kiir de Nail yic. Barkyoga atɔ̈ në baai ciɛlic ku ye të cïnwärdit", nëŋö Uganda anɔŋ yic BɛɛRdït. Ke Bar Bictoria ku Bar Kyoga ke ke lieu thïn. Yen anɔŋic Bar Albert, Bar Edward ku Barthiin de George. ɛ̈yadɛ̈, kɛɛljuëc thiekic aatɔ̈ në biäk paguot të thiääk kenë Bar Bictoria mɛ̈t kaldït de Kampala thïn të thiääk ke kal de Entebë.
Stephen Hawkiŋ
Hawkiŋ ee ye dupiönydït de makuënëkäŋ panëthökëpiööc de Cambridge (tënë kɔŋ ran ye cɔɔl Isaac Newton muk) ku nyuc 1 Pɛnëthiäär, 2009. Yen ee nɔŋ tuaany ë riääkëräl, ku yen ë wëtë, yen acïnë cath ka yin jam apath. Ku jɔl ë tuaanyë lɔ̈kë taat ë runiic, ku yemɛɛn, athiökke bë ruai ëbɛ̈n ë yeguɔ̈p. Yen ee cath ë thöŋ ë macicir ku makuën ka mec yiic yen aye ye kuɔny ë jam.
Läiyemac
Tiit ë nyin de läi ee jɔɔk rɔt wäär cï kɔc mul në yäp de läi roor ku ye ke macbaai. Läi aaye duŋ të cïï menhraan pïïrden ku muk täu ëye cin. Aköld, taŋmatic, pïïr, ku gup ke läiyemac aacï röth waar apɛi. Läi juëc ye mac ëmɛɛn aacï lëu bïk bɛɛr yaa pïïr rokic.
Thalpa Kiir Mayardït
Tɔɔŋbaai ë kɔc ke Thudän
ɣɔn në thök de run de 1950, Kiir abï bɛ̈n mɛt në rem de tɔŋ de Anyanya ne tɔŋbaai tueeŋ de Thudän. Në aköl ke amat de Adith Ababa në 1972, Kiir aye bɛ̈nykoor në remde tɔŋic. Në run 1983, ke Dr. Joon Gäräŋ mɛt rɔt apuruuk reec miirdït mɛn ë ke cï ke tuɔ̈c yeen bï ke lɔ dɔk. Kiir ku duŋɔ̈ɔ̈r kɔ̈k ke piny paguot aa cï bɛ̈n kɛɛc wei ku mɛ̈t kë röth rem de tɔŋ cɔl Sudan People's Liberation Movement, kɔc thäär në nhomlääu e Thudän. Në tɔŋ de diäk de baai, Dr. Gäräŋ de Mabiöör a nɔŋ nyinydït në biäk de kä ke tɔŋ ku nɔŋ nyiɛ̈c dïït cï yök në ɣän keerou Amrika ku Thudän. Ku Kiir bɛ̈nymacbaai aye bɛ̈ny ë rou në ye cök ku ye tɛ̈ɛ̈n, Kiir acï bɛ̈n lɔnhial ke ye bɛ̈ny de rem de tɔŋ cɔl SPLA, muŋde SPLM në thon de Dr. Joon Gäräŋ. ɣɔn lööny ë mugärdït piny. Aloop de nyiɛɛi de Kiir në bääny de yic ke ye raan muk rem de tɔŋ (SPLA) në run de 2004 acï akutnhom bɛ̈n duɛɛr cɔk teke yic.
Nyiɛ̈cwëlbääny de kɔc ë Paguot Thudän
Amat ë gɛ̈mgɛ̈m dɔ̈ɔ̈r ëbënëbën në Pɛnëtök 2005 acï tɔŋ bɛ̈n cɔl akääc. Dr. Joon Gäräŋ acï bɛ̈n kuɛ̈ɛ̈ŋ ke ye akonytueeŋ ë bɛ̈nybaai de Thudän. Në thon de Dr. Joon Gäräŋ cök ɣɔn lööny ë Majärdït ke pɛɛi ye 30 Pɛnëdhorou, 2005, Kiir acï bɛ̈n kuany bï lɔ̈ɔ̈k ë nyinic ke ye akonytueeŋ ë bɛ̈ny ë Thudän ku ye bɛ̈nymacbaai de Paguot Thudän. ɣɔn kënnë nhomlääu bɛ̈n Kiir aye raan nhiaar në rem de tɔŋic ëbɛ̈n në kë kɛ̈ɛ̈c yen ë cök në kecïtäŋ de SPLM yic tënë gɔl ë tɔŋ de nhomlääu de baai ku ye raan töŋ man miiridït cï bɛ̈n ku cïk lɔ ke Thudän.
Kɔ̈ɔ̈c Kenya, 2017
Aköl nïn 28 Penbɛ̈t, Luŋdïït Kenya acï bɛ̈n nyuc bïk kɛ̈ ye Odinga lueel piŋ kaam tueŋ. Ku bï tïŋ lɔn leŋ yen kë cï wääc, athör ɣɔn ke cuɛt kɔc acï keek bɛ̈n caath lukic. Athör cɔl 34A ka ye 41,451, athör cɔl 34B ka ye 291 ku athör tööŋ cɔl 34C ɣɔn kek ye nyuɔth tɛ̈ kuut kɛ̈k cuɛt thïn acï bɛ̈n caath ëbɛ̈n lukic.
Bekätakthook:Apirïka
Jiëëŋ Aliap
Të ë ceŋ Aliap
Jiëëŋ Aliap aake rɛ̈ɛ̈r në wɛ̈ɛ̈r Pawut në biäk Paguot Thudän Awerial Pamac të lɔ ciɛɛm de Kiir Ɣer. Lil de Aliap tony lɔ piny thöŋ nom në biäk pacuɔl de Nail de kur në kaam de Tombe ne biäk paguot ku jɔl yaa Baar Papiu në biäk parut lääu-yic de lil ë 4.0 km ku 9.7 km ku bɛ̈ɛ̈r de ee 60 km Kiir de Kur ë kuër apiɛth biäk nhial pabak de lil kaam de lil kennë agörthöŋ në pɛ̈i ye deŋ tuɛny ë rot dac jɔɔk në pɛɛi de dhetem. Kiir agör thöŋ piny në pïu ku boor lil ëbɛ̈n yennë ke dhiam dït bɛ̈ɛ̈i ku na cë biäk de lil Paruël ku döu ë kaam ë pɛɛi de thiɛr ku rou ku pɛɛi ë ŋuan. E ka cï jal piath ke nyuäth de ɣok. Kë ë luel në run 1951 nɔn de ke Mɔnyjiëëŋ acï läi juëc yɔ̈ɔ̈p në ye ruonnë-yic ku jɔl yaa län cɔl anyaar.
Pamac Adɛ̈ɛ̈r
Tɔŋ
thumb|138x138px Në riääk cï tɔŋ Yïrak riääk, ke Pamac Adɛ̈ɛ̈r ë tɔ̈ ë bɛ̈i Yïrak yiic tɛ̈ thiääk ke pan cɔl Anbar, Ninawä, Kïrkuk, ku ɣɔn juëc kɔ̈k Thälä ad Din, Babil, Diyala ku Bagadad. Keek agör Babuɔba ke yen gendïtden amatnhom. Ee tɔŋ baai latueŋ pan Thïriɛa, yen akut alaŋ luɔi dïït lääu yic, pan Thïriɛa në määc pawuut pan Yïrak cïmën, Idlib, ku Aleppo.
Yeen akuutë acï tɔŋ guöt ë mirïdïït apuruuk yiic ku yen ë tɔŋë acï kek röt gäm nääk ë kɔc juëc pan Yïrak. ɣɔn ë thɛ̈r ë tɔŋë ke apuruuk cï rot mat ë tɔ̈ Yïrak, yen akutë acï gum käŋ ke dhuɔk ciëën.
Agɛmkɔckedhiɛ
Alöc (yenë kɔ̈ɔ̈c)
Bekätakthook:!Main category
Piöcemanhraan
Bekätakthook:!Main category
Peithbuk
thumb thumb Peithbuk (Facebook) ee lon ŋiɛciɛɛŋ ajuarwël ku ɣɔ̈nanuëët aake jɔk ke pen ë rou ruɔn 2004. Adöny ŋiɛciɛɛŋ TNC. Na lee bɛ̈n pen dhoŋuan 2012, Facebook acï laŋ tïmëtïmdätök kɔc lui yeen. Kɔc lui yeen alëukë bïk naŋ tɛ̈tërot, mɛt kɔc kɔ̈k lui ëyeen ke mäthke, ku tooc wël. Kɔc lui Facebook aadhïl kerïn kaŋ gɔ̈tpiny ɣönënuëët. Kɔc lui thïn alëukë bïk röt mät akuut lui thïn. Akuutkä alëukë bïk tɔ̈ tɛ̈nluɔi, ɣön gäär, ɣöndïtëgät, tëdë ke ye käk kɔ̈k nhiarke. Wɛ̈t cɔl Facebook abɔ̈ tënë rim athöör cï yiëk mïth ëgät, jɔ̈t ruɔ̈n ɣön ë gɛ̈t kɔc ɣöngɛ̈ndït. Pamatnhom Wuɔ̈t Amerika-Athörkä aa mïth gɛ̈t kuɔny bïk röt ŋic kamken apath. Facebook ee kuat kɔc lui thïn pät kɔc ye lueel ka cï ruɔ̈n thiäär ku diäk dööt bïk yakɔc lui ɣönnuëët.
Bekätakthook:Arekwël
Tïït
Tïït
Piöcmääcëkäŋ
Këdejök ku këdedhuk de määcdekäŋ
1950 Thök de jɔ̈k aye bɛ̈i ke alɛi. Ëkënnë anɔŋic kabaai, akuutcimat yeɣɛɛc ku pawut kelööŋ, maan cï tɔ̈ pamaac tökic. Kakeguɔ̈p ku kabuɔ̈ yeɣaac në piinymec.
Akuënkäŋ
Bekätakthook:!Main category
Agep
Dikconari
Bekätakthook:Tim
Akutnhom Pabak Apirïka
thumb|Pamaac ke Akutnhom Nhiäk Apirïka Akut miirdït cï rot mat në bɛ̈ɛ̈i-yic tëmën aram bëu, Burundi, Kenia, Ruanda, Paguot Thudän, Tanzania, ku Yuganda. Raan ë cuɔl John Magufuli bëny pan cɔl Tanzania ee yen bëny ë akutnhom.
Aluotweer
Aluotweer
Dikconari
Bekätakthook:Län
Maŋgaa
Maŋgaa
Brɛ̈kdhït
thumb|Brɛ̈kdhït Brɛ̈kdhït, wɛ̈dic de, ee bɛ̈n bei de Britin në Akuut de Yuropic. Akuut de Yurop (European Union (EU)), acë rɔt lac jɔɔk, ɣɔn cï Tɔŋ de Pinynhom de Rou (WWII) thök, duŋöör ku kɔc nɔŋnhïïm juëëc ke Yurop aacë jam ka path bë bɛ̈ɛ̈i ke Yurop luui atök - në lɔŋ de wëu, ku tïjara, ku wëlëmiir (politics) - ku bïk kɔc matiic. Kënë ee yekë tak ka bë lɔtueŋ juakic ku abë taŋtaŋ pëën kɛm ke bɛ̈ɛ̈i. Aacë lɔtueŋ në run de 1951 bïk Akuut de Colëmac ku Wëëth (European Coal and Steel Community (ECSC)) cak. Na ye run de 1958, ka Amat de Room (Treaty of Rome) thanycök, ku bɔ̈ Akuut de Määcëkäŋ ke Yurop (European Economic Community (EEC)) bei thïn. Na ye run liik kɔ̈k cök, ka EEC jɔl bɛ̈n ke ye EU. ECSC ee nɔŋic bɛ̈ɛ̈i ka 6 në path, ku EU amɛn anɔŋic bɛ̈ɛ̈i ka 28. EU anɔŋ lööŋ juëëc yen ke cath. Lakin, käŋ kadiäk kek aa thiekiic arët në kɛmken:
Kɔc aacë jäl cuɛɛt në pɛinïn 23 Penëdhetem 2016. Maabɛ̈nbei (results) acë nyuɔɔth, 52 në buɔɔtic aacë cuɛɛt bïk jäl, ku 48 në buɔɔtic aacë cuɛɛt bïk rëër në EU-yic. Maabɛ̈nbei tui, acë baai yääk arët. Duŋɔ̈ɔ̈r juɛ̈c ke baai, nɔŋiic Bɛ̈ny Debit Kamron, ee ke wïc Britin bë rëër në EU-yic. Kënë acë Debit Kamron cɔl yär guöp ku ler piny në thööcnhom. Tëredha Mei acë jäl bɛ̈n nhial në nyin de Debit Kamronic. Yen ee gör bë Britin rëër në EU-yic wɛ̈r ayɛ, lakin acië puöu tɔɔŋ bë londe looi ku bë Britin bɛ̈i bei në EU-yic tëmën cî kɔc juëc ye lɔc në cuɛɛtic. Bɛ̈n bei de Britin në EU-yic (Brɛ̈kdhït), abï loi në kuer de Cök 50 (Article 50). Cök 50 ee löŋ ee ye nyuɔɔth kuer bî baai bɛ̈n bei thïn ku alawɛ̈r bë lööm. Lɔŋ de alawɛ̈r, luɔi de brɛ̈kdhït acë rɔt jɔɔk wɛ̈r në Penëdiäk 2017, ku abë dhiɛl thök Penëdiäk 2019.
Aköl de Balentin
Anyikol
Në ruɔ̈ɔ̈n buɔɔt thiërdiäk de dhiɛ̈ɛ̈th de Yecu, Balentin eeye Bicop de pan de Tɛrnï në Italia. Ee ye ruëi cïke jäi luaak looi beyic. Kek ruɛ̈ike aake yeke jai në kë kënë kɔc ke thiëk thook mat në ruääi, ka nëkë yenë athiëëk apuruk ka ye alony ku yekënë yenëka yenë thiëëk jäi. Bicop Balentin eye kɔc thiak röt gäm gɛk domde. Ku ëkënë yënë gaak yic thiɛk në aköl de Bicop Balentin. Ye luɔɔi ye akën bɛ̈nyŋaknhom miɛ̈tpiɔ̈u. Në aköl nïn 14 de pɛɛi de rou ne ruɔ̈ɔ̈n 269 YC [Yecu Cök], Balentin acï tɛɛm nhom wei në kë de gämde.
Aköljonbɛ̈nyrɔt
Wën Dïŋlïth Easter, luɛlde Aköljonbɛ̈nyrɔt, acë guɛr Eastre thin, ee rin ke nyawën de Kër Jerman wäärthɛɛr, yanhë acë rɔtlooi akölthöŋwɛr de Kër. Wën Pranth Pâcques acë bën në wën Gïrïk tënë Pethak, ayee yanh Judai yee cam në alawɛ̈ɛ̈r thöŋ ruɔ̈ɔ̈nic.
Matïtït
Ɣɔn matïtït apiɔ̈lic tënë thurumbil, ku yen apiɔ̈l apɛɛi. Ku yen matïtït acën ka kë gël cëmänë thurumbil. Alänawen ke raan ye matïtït geer ee ɣon tök dac yök të cikë keek röthdëny. Raan ee matïtït gëër ëcëŋ në köt ee nom, ku aläth ee gël guɔ̈p. Ku yen alanh kënë ë raan gël guɔ̈p në ɣantök, nekë näk raan, ku yen matïtït acïï raan gëër en ë gël në yom ku dëŋ ëkenë ayen yic rir bë kuath në yomic ku alierac, në baai nɔ̈ŋ nyïn ke matïtït aye kɔc roth jɔ̈t në weu lik. Kɔc cë lëu bïï ɣoc në thurumbil, ku kɔc juëc cïn weu bë kek ke thurumbil ɣöc a matïtït ɣöc. Në baai ajiekic ku matïtït dït, ku rilke aluɔi bë kɔc yaa wëër ku thuëc në geekic ke macircir ayake puɔ̈l bïkë ke yaa cääth në gëëric ku ka ciin athoorë ke pëën bïkë cek cäth në këdëkɔc.
Amatdït de Juba (1947)
Yetɛ̈n, acïï Amatdït de Juba gam lan benë piny parut ku piny paguot de Paan de Thudan yaa pamac në riɛl tök ku ɣöntöŋdïït de Amat mat ke nhïïm. Ku kë tɔ̈ thïn, kɔc ëke tɔ̈ ɣön de amat ke piny paguot de Thudan aake nɔŋ diɛu në ka cë gam në amatic. Nëŋö paanden ee tɔ̈ të niɔp ee kënë piöc thïn ku në juɛ̈ɛ̈r de mäny de baai.
Bekätakthook:!Main category
Krithtiano Ronaldo
Ku në Yithpeen [Spain], Ronaldo acë konh 15 nyaai, abikyicde Kooth La Liga karou, Kooth Copa del Rey karou, Kooth Amatthok de Maril UEFA kaŋuan, Kooth Kueŋ de UEFA karou, kula Konh Pinynhom de Wutnat de FIFA kadiäk. Kam duriaŋ de Real Madirit acë gon juëcbëtɛɛm tɔ̈u akolokol. Ronaldo acë gon 34 kadiäk tɔ̈u në mɛ̈ɛ̈n de La Liga tök yic 34, ku yen ee duriaŋ ëtök cë gon 30 tɔ̈u në abëkruöönic ka6 ke La Liga kekë kuanyicok.
Ajuëk
thumb| Manh nëk akuöök ajuëk nïn ŋuan Ajuëk ee tuany kɔc liääp apɛi. Kɔ̈m cɔl mayiël yen ye bɛ̈i. Kïtëtuany tueŋ aye atuny ë guöp ɣet thiärŋuan(40) Wɛ̈nhatuöcic(40 degrees Celsius), ɣɔɔl, lɔ̈rwum ku arɛɛm nyïniic. Aköl ë nïn rou le diäk, aka kïtëtuany aye jɔɔk kïn thiin ɣer cï toŋic thokic aloŋthïn ku ŋicku kacɔl këcï toŋic koplik(koplik’s spots). Kïn thit ku acï toŋic aya e rot looi gëmiic aköl ë nïn diäk le ŋuan ë kïtëtuany cök ciën. Kïtëtuany a röt jɔɔk aköl ë nïn thiäär ler thiäärkurou tëcï raan wuɔɔk ajuëk ku arëël nïn kadhorou ler thiäär bïk jal dhukpiny.
Kïtëtuany
Kït ajuëk la gai aye atuny-nïn-kaŋuan(the 4 D’s) ku ɣɔɔl, juännhom(juänwum, atuöc, thïim) ku aremnyin(thiɛtnyin)—cï matic kek atuöc ku akuöök ë guöp. Atuöc e rot lac looi ku e rɛ̈ɛ̈l täcït tënë nïn kadhorou. Atuny kënë e rot juak ɣet 40 wënhatuöcguöpic. Kïn cï toŋic cɔl koplik thokic akek ye nyuöth ɣook lon yen ajuëk ku ace rëël nïn juäc ku ace lac tïŋ tëdë. Ŋiëc kä cï toŋ yiic thokic të ŋuɔt kïc raan aa thaban apɛi alëu bä kiim kony arët bïk raan lac dööt. Akuöök ajuëk e yakë thitlual guöpic ëbën rot jɔɔk nïn juëc yiic atuöc cök cɛ̈ɛ̈n. Ë rot jɔɔk yïthköu ku na ye thäät(hours) thik lik, aka thiɛ̈i nhomic, yeth ku guöpic ebën bën, yïk raan ayiɛɛl. Akuöök ajuëk ë rot nyuɔɔth aköl ë nïn rou ler ŋuan kït tueŋ cök cëën ku rɛ̈ɛ̈l ɣet nïn bɛ̈t. Akuöök ë rot ‘waar’ bï bɛn ya macär wälä mathiäŋ tä ŋuɔt kïc yen määr. Tuɛny ajuëk e ŋuɛ̈n tä dööt yen yïtbuɔ̈(weeks) kadiäk.
Aguot
Aguot
Dominic Dim Deŋ
thumb Dominic Dim Deŋ (1 Pɛnëdiäk 1950-2 Pɛnëdhiëc 2008), eeyee raan tööŋ ë duŋëër ë Yɔ̈ɔ̈mtɔŋ ë Luɛ̈lëbaai de Kɔc ke Thudän (YLKT) cë lɔ̈i ka path, apuruk run juɛ̈c cï theek apɛi, ku ye Bänyluɔi ë Gëlbaai në Akuma de paguötic Thudän. Na Pɛnëdhiëc 2, 2008, go yen löönypiny në riannhiääl ku rëëk abë thöu në 375km puɔl Juba, Thudän.
Jothep Lagu
Jothep Lagu (dhiëth aköl 21 Pɛnëthiäärkutök, 1931, në geeu cɔl Momokwe ye tɔ̈u km 130 alɔŋ paguöt në Juba), ee apurukdït ë Thudän Paguöt ku ye aŋiɛcwëlbääny. Ee raan kuat cɔl Mädï lɔŋ Equatoria Pabak.
Në Pɛnëdhiëc run 1950, ye acë gor luɔnypiny në ɣöndït de yɔ̈ɔ̈mtɔŋ lɔŋ pan cɔl Omdurman, ku yen ecï kuany keye maatil apuruk ë Thudän cök. Në Pɛnëdhetem run 1963, go kɛcwei ku mɛ̈t akut ë nyigät puöt wɛ̈lnhom akuma de Thudän. Në ye Pɛnëdhoŋuan run 1963,  go tuŋëtɔŋ de akut ë nyigät cɔl Anyanya cäk. Jon Garaŋ eeyee raan töŋ kaam bänykoor de Jothep Lagu në Anyanya, ku ee mɛtrɔtthïn në Pɛnëthiäär run 1970.
Monteaguila
Monteaguila ee gendït Chile. Cinëkɔcde aa tëcit 6574 ruonic 2017.
Brundi
Kɔc juec apɛi aceŋ në rip (rural), kɔc lik apɛi 13% kek aceŋ Geeu (urban) në ruɔɔn 2013. Brundi ee paan toŋ koor apɛidit në Aprika. Reer në bɛ̈i ke rip yiic acë tiim ka thok, "riak'ëtiɔp" (soil erosion ), ku jɔl yaa "määr ë kacëŋ" (habitat loss).
Aluɛlweŋ
thumb Aluɛlweŋ ee lɛ̈i de Apirïka. Kuat yic bɛ̈t acï kuanyic. Keye lɛ̈idït, bɛ̈ɛ̈r ë aluɛlweŋ ee cït 1m tɔ̈ kët, ku bɛ̈rëkɔ̈u akuënciɛl de nhom ku guop ee cït 200 ɣet 250cm. Athiɛkde ee 100 ɣet 200 kg. Ŋuӧt ku muɔr kedhie de kuatde ëbɛ̈n aa lɔŋ tuŋ, ku kӓŋ ŋuӧt aa thoi. Bԑr ë tuŋ ee 45 – 70cm.
Wɛ̈t cï määr ke Thudän
Mïth juëc ke keek, aake ye abɛɛr cï pɔ̈k ne bɛ̈ɛ̈iken në wɛ̈t de tɔŋ- nuɛ̈t cie päk ënɔŋ kɔc parut (Jalaba) në biäk paguot de pamac.
Alath
Dikconari
Bekätakthook:Piöcëpïr
Bafora
Dikconari
Bekätakthook:Piöcëpïr
Aɣuut
Aɣuut
Arekwël
thumb Arekwël ee akutlääuic de madötwël (makuɛ̈n) cëke nuɛ̈ɛ̈t ëkɛmken. Arekwël luɔide ebë wëljöt dap yaa tuɔɔc në madötwël juëciic në Pinynom ëbɛ̈n. Adeyic tïmëtïm de käthibaai, käke piöc, käke ɣɔɔc, ku käke miir baai ke ajuaarwël ke amɛ̈ɛ̈twël, keek kedhie aa ë kuat ë wëljuëc wääciic muk ku nyoothkë keek (yith ku ŋïnyden ëbɛ̈n) kenë loilooiken. Në wëlkɔ̈k, ke arekwël ee ajuaarwël de ajuaarwël juëc apɛi.
Käthɛɛr
Arekwël aa loi piny be Bɛ̈i-Mat (Amerïka) në akut de gël de akut de loilooi de lɔtueŋ ë kɔɔr piny de Bɛ̈i-Mat. Aakɔn rek në Kön (pɛɛi ë lo) në run ë 1969. Ajuaarwël de Pinynom ageer acak ë luɔi CERN paan cɔl Thuwidëlän në run ë 1989 në raan cɔl Tim Bërnëth-Lii muɔny-Lënëlith.
Ariiŋwël
thumb| Luɔ̈k ë ariiŋwël, aɣet ariiŋwëlpɛl Ariiŋwël apiiŋ wel thïn ye muk matke cɔ̈tmec. Ariiŋwel aye looi keye kenë jam të mec të ke cïn win tiil. Ee lui bï jam tëthiɔ̈k ku ë rot nuëët ke cɔ̈tmec buɔ̈n luɔi të ciɛ̈th yen ka rïïŋwël alɔ të mec ke riɛl. kuerrot tënë riɛl dɛ̈t bï bɛ̈n lɔ̈ lɛk bï cööt. Ku cɔ̈t alɔ̈ bï riɛl cööt yam nuɛɛt cɔ̈tmec. Aye looi apäth lä lɔ cöök bï raan wën lui cukŋic lɔn cï cööt waar riɛldɛtic, cïmën cï ariiŋwël ŋic raanëbɛ̈n.
Kanye West
thumb| West në 2009 tɔ̈ Yai de Cäthatïïp Tribeca thumb| West adier tɔ̈ Portland në Pɛnëthiäärkurou 2005 Kanye Omari West (dhiëth Pɛnëdhetem akɔl 8, 1977), raan Amerïka pan Chicago, ee ariäŋtiön ɣipɣop, magɔ̈tdiɛt, mabëkäŋbei ë dömëdiɛt [record producer], madiir ë cäthatïïp [movies], raanguirjiɛk, ku maguiirkäcieŋ. Lɛcde acë lɔ nhial ruɔ̈n 2000 ciɛlic. Akuutëdiɛtke tueŋ karou, The College Dropout ("Apälgäät ë Ɣöndït") ku Late Registration ("Gëtpiny cë Gau") acë käleecëlonpath [awards] juac (adekic Grammys kadhetem) yök, ku acï leec në kɔc yee tïoŋdhëëŋ [mädhikä] laathic ku acë tiɛm arët ayɛ loŋ de ɣɛɛc në dömëdiɛtke. West aya anɔŋ de akutmɛ̈tloiweu ë dömëdiɛt cɔl GOOD Music. Abïïduarë ku rɛ̈ɛ̈ŋëɣɛɛcë ye köör-ayuääl. Kin ë köör-ayuääl acë tïc në kɔ̈ɔ̈th ke akuutëdiɛtken tueŋ kadiäk kɔɔth ku në din tök kɔu aya cɔl "Stronger" ("Ariɛl Apɛï"). Ruɔ̈n 2008 acï akuutëdiɛtë kaŋuan bɛ̈n bei, 808s & Heartbreak ("808s ku Dhienpuɔ̈u"). Ruɔ̈n 2010 acï akuutëdiɛtë kadhiëc bɛ̈n bei, cɔl Words (Wël), ku ruɔ̈n 2013 akuutëdiɛtë kadhetem, Yeezuz. Yeezuz acï ben dhuuklaath apath yök në kɔc yee tuöndhëëŋ laathic.
Cir
Cir
Piöcpuɔ̈rkumac
5. Piöcëkäm
6. Kuɛrëluoi cïtmënë ajuɛrëyuor ku jɔl aa adeetkeluoi
8. Kuɛr ye aguiɛrëluɔi de  käcïpur ku läicïmac gël në anyuɔn, käm, aciɛ̈ŋɣuk, ku kämalurtiɔp
Kurnyuk
Dikconari
Bekätakthook:Tim
Ruccia
Bekätakthook:!Main category Bekätakthook:Yurop
Lam Akɔl
Madholpiöc [Dr.] Lam Akɔl Ajawin aŋiɛcwëlbääny [politician] ë pan Paguot Thudän tënɔŋ kuat cɔl Shilluk. Yen ee dëŋɔrdït SPLM-DC ku ajɔɔk Pɛɛidhetem ye nïn 6 në run 2009. Yen ee ye raandït töŋ akutnhomdït alathkëër/apuruuk bï kɔc bei (athiɛlei/ SPwLA). Lam Akɔl adhiëth Pɛɛidhorou ye nïn 15 run 1950 në cirkɔu/wɛrkɔu. Yen acï piöcthöl në kaktiɔpic/katiɔɔp pan ye cɔɔl London ku ka piööc aben kathum (khartoum). Lam Akɔl alɔ puruukic/ alathkëric (athiɛleiyic/ SPLA) run 1986. Në run 1991 këyen jiël athiɛleiyic/SPLA ku mëtrɔt Riek Machar kek ë Gordon kong kuloi kë akutnhom jiec/apuruuk cɔl SPLA-Nasir. Në runtimtök kubotkadhoŋuan kuthiɛrdhoŋuan kudiäk këdkek geer rin akutden bï yacɔl SPLM-united. Në Pɛirou runtimtök kubotkadhoŋuan kuthiaardhoŋuan kuŋuan kë Dr. Alaam Akɔl copwei/coproor ë Riek Machar kujɔlɔ bën ye bënythööc në atëktëk bei SPLM/A-united kule mat kek deŋɔɔr apuruuk/alathkëër kecï kemac në John Garang. Këtenë këyen acï dɔɔr thany kek miirï/akuma ë runtimtök kubot kadhoŋuan kuthiardhoŋuan kudhorou ku kuany keye bënyluɔi jötjöt në Pɛidiäk runtimtök kubot kadhoŋuan kuthiardhoŋuan kubɛt kumuk run kaŋuan. Në run alïïpkerou ku nyinkerou nhial kë atëtdït/ Dr. Cɔl Lam reecluɔi/muɔluɔi në akutnhom de akutguirmacbai kujul ya randit akutnhom lɔjiklööŋ kek ë apuruk ke kumɛtrɔt athiɛleiyic (SPLA) në run alïpkerou ku nyïn ë pkadiäk pɛithiar. Në pɛithiar run alïpkarou kunyïn kadhorou kë athiɛlɛm/SPLM mïïtrɔtbei miirï/akuma lkathum/Khartoum, agör kajuëc/kakiith sbï Lam nyuɔc thönyde yic keye bënyluɔi kakaɣeer ku acï riëth guɔp nëke cen be thiɔk kek miirï Arɛɛb (Arab). Beny akut athiɛlɛm (SPLM) acï yen kuany keye bënyluɔi akutnhommëc ku lɔ Deng Alor thönydeyic keye bënyluɔi kakaɣeer kuye randit athiɛlɛm / SPLM.la ca ftffgds oda
Alek Wek
Alek ye dhïet thïn Wau, Thudän (mënë Paguöt Thudän), thïn ɣönëtoc loŋic agereem kärou cïn yïc manyadok piu kat, ku yë 7th mïth ka 9th. Wën cï yën ɣët thïn London ka ruonkë yë 14, Alek lo London ɣondït kök. Alek yë yök aɣër tänëɣöc thïn 1995 thïn Crystal Palace, London Model 1 scout. Yë röt nyuoth thïncathatïip ë tiondheŋ tënë Goldeneye tënë Tina Turner ruonkënë, ku kam ciëëkic tene jök kök anaŋlath. Yë cï cak anaŋlath ruonkene. Thïn 1997 noŋ MTV ku yë raan tueŋ Afrika anaŋlath bi rot nyuoth kuomkou de Elie ruonkene.
Kenya
Tɛkdë kɔcthɛɛr tueŋ aake cieŋ të thiääk ke bɛi Kenya në Lilɣardït kɔ̈u, ee Kenya tem gɔl parut gut paguot.
Wäryɔu de Kenya anɔŋ aliir lɔ luak ku ke tuɔ̈c. Në piny cinwäryɔu, yeen ee thiaaŋ ku liir të thööny de kur. Kuur bäärbëtɛɛm i de Kenya, cɔl Kuur Kenya, aɣet kuënkuën ke 5,199m. Kuur cɔl Kilimanjaro ee akeu tem wöuwic të lɔ Tandhänya ku biäk bäärbëtɛɛm de Kilimanjaro atɔ̈ piny de Tandhänya.
Arumjok
Dikconari
Bekätakthook:Län
Gɛrgɛr
Dikconari
Bekätakthook:Län
Acuil
Dikconari
Bekätakthook:Län
Rɔm de Kiir Thobat run 2009
Rɔm de ciir kɔu piny de thobat run aliip ke rou ku dhoŋuan eye thɔɔr kaam kuat Nuɛr Jikany ku jɔl aa Yɔɔmtɔŋ Ee luɛlebaai e kɔc ke thudan (YLKT) ruɛc amaatnhöm ke dit ciɛth riëth wiir ci kuɔny bɛi pɛɛi nin thiaar ku rou pendhetem run aliip ke rou ku dhoŋuan.
Bekätakthook:Paguot Thudän
Koc ke Nuɛ̈ɛ̈r
Kathɛɛr
Piath de ciɛɛŋ de kuɛɛt wääc ke kɔc ke piny paguot de Thudän acë bɛ̈n riääk apɛi në ruɔ̈ɔ̈n buɔɔt 19 bïï ë Ottomanth lee pïl në kuɛɛt yiic, yetɛ̈ɛ̈n go Laraab bɛ̈n, ku kuɛny Leŋliith keek cök. Yetɛ̈ɛ̈n alɛi ye apuruk ye lɔ pïl në kuɛɛt yiic a keek bɛ̈n yaa nyuɔ̈ɔ̈c ku jai kuɛɛt kɔ̈k në nyuucden, yekenë acenë ciɛɛŋ rac rɔt bɛ̈n jɔɔk bë kuɛɛt kɔ̈k röt yaa jɔt kuɛɛt kɔ̈k ke ye kuum tɔ̈ në ajuɛɛr de alɛi tɔ̈ baai yic. Cït man de jiɛ̈ɛ̈ŋ akuum de Leŋliith bɛ̈n nyuɔ̈ɔ̈c awɛ̈rkë Nuɛ̈ɛ̈r. Yekenë naa ghɔn lɔ juur ye alɛi jääl baai, gokë ciɛɛŋ rac waan në kɛm ke kuɛɛt në Thudän yic ëbɛ̈n.
Kim Kardashian
Kaamwënic, tiämde acë yen cɔl acak kërënyooth laŋic Kourtney and Kim Take New York ku Kourtney and Khloe Take Miami. Nawën pïïr ë thiɛkic de Kardashian acë yaa wɛ̈tëjamic cë piŋ lääu-yic rin jamden awɛtwëlbei-yic.
Run thiɔ̈ɔ̈kwëniic, Kardashian acë rotjuac keye raanajɛ̈mkɔc tɔ̈u arekwël ku awɛtwëlbei arämkɔc, nɔŋic abiɔ̈th thiär timëtim kith tɔ̈u Twitter ku Instagram. Yen acë kuat käkyeɣaac luɔnyaɣer ye nɔŋ riɛnke, cïmën tiänden riäŋ ariŋwël ruön 2014 cɔl Kim Kardashian: Hollywood, kuat alɛ̈th ku käkyeɣaac, ku athör giɛtruɛl ruön 2015 Selfish (‘mantil’).
Luil
Dikconari
Bekätakthook:Län
Bau
Bau
Dikconari
Bekätakthook:Piöcëkätiɔɔp
Acir
Acir
Cier ayɔl
Dikconari
Bekätakthook:Ŋiɛ̈ckanhial
Awan
thumb Awään aye läi tɔ nuthic cuetriŋ, kua ye thiethmith. Keek awän anɔŋ macthok thiar ku rou; timen yik awanɣer, awan kuric, awan penek, awan beŋgal, awan tibet, awan awuur, ku la mapour awan cieŋ në Apirika yic tɛn. Awän juëc kɔ arer në AƔecia ku parut Amerika. Awan panic acieŋ të thiäk ka �pan; ku awan luat arer ɣän juec në bakpinynhom parut; timën yik parut Amerika, Yirupe, ku Asia. Anɔŋ awan juec ruai röt ke pec timën yik maliith awan ku maliik awan rer ne Apirika. Awän kɔ aye ruai ka jöök, cɔk mikor keek. Awan rer paguot Thudan aye mapour awan ku maliik.
Bekätakthook:Län
Thɛn
Dikconari
Bekätakthook:Län
Ŋɔɔk
Dikconari
Bekätakthook:Län
Birkec
Dikconari
Bekätakthook:Län
Kɔc Adhandi
Luɛl Adhandi (“acë pinydïït lööm”), ci luɛl de akölkölden ye kek mariir ke tɔŋ ace kɔc ye tiam në tɔŋic. Yen ëya aye cɔl Nyam-Nyam, ke rinkë ake ciɛ̈k Jiɛ̈ŋ ke ka Nuer luɛ̈lde aye kɔc ye cam arëët kuka ye kɔc cam ëya.
Adhandi aye kɔc ye pur arëët në pïïrdeen yic ku në akölkölic kë kek ka ye Paan Paguot de Thudän yiɛ̈nic cuïndït arëët. Keek ëya aci yök ke kee ye kuan töŋ ce mac në ɣɔ̈k në pïïrdenic ku ka ce thiëëk në ɣɔ̈k ëya. Aye pur në barɔɔ, bambee ku jal ya rap ëya.
Paankɔc Paguöt Apirïka
Tëɣɔn  1994, ka kuat ku akuutthook ëbɛ̈n aalëu bë kuany në mïïrlockɔc nhomlääu ë pamac, nɔŋic paankɔc de ɣönlööŋ ku pawuut kadhoŋuan. Ka Ɣönëwëu Pinynhom ee Paguöt Apirïka täu keye määcëwëu nhialciɛl ku pamac yam në thathëkäŋjuɛ̈c [industralization]. Määcëwëude ee rou në dïtë Apirïka ku 33 në dïtë pinynhom. Paguöt Apirïka ee dhorou dïte bentot ruonïc Apirïka-yic. Ŋooŋ ku  cïïthöŋnhom acë doŋ ka cï thiai, ka ye cinëkɔc tökëŋuanic luui kïc kɔc luoi ku pïr kor tënë $1.25 akal tök. Bekätakthook:Apirïka
Kɔc Mandärï
Mandärï aya aa rap puur ku määi reec në abuɔi ku biith. Cïtmënë thääi Kiirkɔ̈u kɔ̈k Paguöt Thudän, Mandärï aa lui yaai gäärëdɛ̈l ke ye lɔ raandiëtic nɔŋ riënythi.
Lɔ̈k Bïkrotmac Paguot Thudän (2005-11)
Bekätakthook:Paguot Thudän
Licmanaithith
thumb Licmanaithëth ee tuaany yee kɔ̈m aluur bɛ̈ɛ̈i. Yeen ayee luaŋ ë liɛɛt tɛkpiny. Kïtëtuaany de licmanaithëth aayee röt nyuɔɔth cïmën ɣäntöök në dɛ̈lkɔ̈u awën ë tuɔ̈l në nin kadharouiic tëcïï luaŋ ë liɛɛt ran kac. Tuɔ̈l ë tuaany ee rɔt nyuɔɔth  në kuɛr kaarou; kuer tueeŋ, ayee ɣantöök kek alayeem tïc në raan thok kuur ɣum. Kuerë rou, ee rɔt nyuɔɔth në tuɔ̈c ë guɔ̈p  ,roŋëpïrthith lik ku jɔlya tak ku cuɛ̈ny cë but. Raan timëtim kaŋuan le timëtiim katbiäär ku rou në baai 98 acë ɣɔɔk në Licmanaithëth.käcït timëtiim kaarou atultuul puɔc röt yam le 50 thuɔɔu ayee röt looi.
Bekätakthook:Tuany
Adau (adiɛɛr)
Piath adau (adiɛɛr): Piath de adau ee bë mïth cɔk pol, agut abë kɔ̈ldɛn dac cuɔl. adau cie yup miäkduur. Aye yup të cennë ɣɔ̈k lony wutic ku cï dɛɛu ke ɣɔ̈k lony ëyadä, ke dhuɔ̈k aa jɔl lɔ pol në wut thok ye cɔɔl alɛl. Ku të dhuɔ̈k lɔ biöök në dɛɛu rookic ke ka lekɛ̈ puɔɔl panoom ka wun cï kuaathic thɛɛr.
Atuur
Dikconari
Bekätakthook:Län
Thɔrɔl
Dikconari
Bekätakthook:Län
Athiɛ
Athiɛ
Deer
Dikconari
Bekätakthook:Län
Akɔ̈l
80px|☉ Akɔ̈l (kït: )
Yɛ̈c
Bekätakthook:Tuany
Riek Machar
bänymacbaai ëbɛ̈n nyuöc, nɔŋic Bënykoormacbaai Riek Machar, kekë nhiäm cë ŋuun ë dhukëpiny guɔp de miir. Etinë, acï Machar luel lɔn yen dhol lɔdhöl mecëriɛlnhom
Mäi Rec
Tëcït akuenëkeŋ de Amat de Bɛidït, akuen në kɔc wen rec dom ku ɣaac, ku kɔc wen rec mac mɛ̈nbaaiërecic aaye cïthɔ̈ɔ̈ŋ ke tïmtïm 38. Mäi ë rëc ee kɔc yiek luɔ̈i tënɔŋ raan tïmëtïm 500 ku täkac në pamaac ŋɔ̈ŋ juëc. Në run 2005, akuënciɛl pinynhom ë rec cï dɔm roor ye raantök cam eeyee 14.4 kg, ku aya 7.4 kg kɔ̈k ye dɔm mɛ̈nbaaiërecic. Pamaac yenëkë rec juɛ̈cbëtɛɛm dɔm aa Cäina, Peru, Japan, Ruccia, India, Thailand, Pawut Amaatnhom, Norway, ku Iceland. Pamaac kënë acë kuën ke juɛ̈c tënë tökërou-yic ë rëc ye dɔm pinynhom. Në cin kënë, juɛ̈c tënë 90% ayee rëër wärdïtic ku koor tënë 10% aaye tɔ̈ warthok.
Bekätakthook:!Main category
Mok
Dikconari
Bekätakthook:Län
George Athor
Bekätakthook:Kɔc
Panliɛ̈tdït
thumb thumb Panliɛ̈tdït ee pinyliɛɛt tɔ̈ pandïtlääu de Apirïka. Yen ee pinylïɛɛt tuc dïtbëtɛɛm në pinynhom, ku kedediäk në dïtë kam piinylïɛɛtëbɛ̈n, Antarktika ku Arktik cök. Dïtëpinyde ë 9,200,000 km2 ee thöŋ ka dïtëpiny ë China wëlë Amatnhom Pawut.
Gismalla Abdalla Rassas
Bekätakthook:Paguot Thudän Bekätakthook:Kɔc
Jak
Jak
Kampala
Käthɛɛr
Gendït ee juak keye genamatnhom panmuorŋaknhom Buganda, ku ke yen të rëër käcibuth thin, dekic yiik Kasubi (buth 1881) kek ɣönnëmuorŋaknhom Luabiri, ku Ɣönlööŋ Buganda, ku Ɣön Luk Buganda. Kampala ala kuat kithic ee rëër thin. Juëckuen (more) atö aloŋ pacuol Uganda. Ciwäär banyakole ake cï cath bïk LA gendït mɛɛc miir yam Yoweri Mutheveni. Yen ee Banykole aya, nacok alone koc anïïn ke dhieth ku bei kek nhiail gendït ka ŋot ke ye röt cool kamken dhienhdenic ku yekä jamthuokken wärken thɛɛr. Bamatthin (addition to) kek amëcëëŋ Buganda ku Baŋakole, kök ditbëtɛɛm a kuat a kut dekic/laic Basoga, Bagisa, Aluri, Iteso, Laŋi ku Acoli ajuëc apɛi tëcit 30% Kampala aye miithbai pur kegeeu.
Bekätakthook:Uganda
Abuɔɔk
Dikconari
Bekätakthook:Län
Y
ɵɫᵬᵭᵮᵯᵰᵱᵲᵴᵵᵶ
Anyidol
Anyidol
Pachanga de Santa Ana
La Pachanga de Santa Ana es un torneo de fútbol profesional amateur para sexycojos que se organiza todos los viernes en la localidad española de Albal, Comunidad Valenciana. Es una de las ligas de fútbol más importantes a nivel internacional y universal y cuenta con la participación de jugadores de muy alto y muy bajo nivel técnico, desde auténticos cracks del fútbol mundial hasta incapaces y retrasados ​​mentales extranjeros, muchas veces mal alimentados, mal vestidos y malolientes, con sobrepeso y con los pies montados al revés.
Awet
Awet
Mɛŋitho Hɛila Mariɛm
Mɛ̈ndɛn ɣɔn mɛt en riɛɛlyic në riɛm, ë ruɔ̈n 1977—1978 aye cɔl "riɔɔcthith ë Ithiɔpiä; ee wïïkdit rac tene meloŋ-tɛ̈ɛ̈r ku jɔl aa kɔcbaai.
Akaja
Akaja
Alɔ̈l
Alɔ̈l
Naijeria
Genamatnhom de Naijeria aye cɔl Abuja.
Akɔlmagar
Akɔlmagar
Paankɔc de Koŋgo
Bekätakthook:Apirïka
Manchester Mɛɛt A. A
Manchester Mɛɛt A. A. (Manchester United F C) ee akutamëtuuk ë adiircök yee tuuk në Amatthok Tueŋ [Premier League]. Kek aa thëëc rɔmtuk ken në Manchester Thɛɛr [Old Trafford] në lɔ̈k de Manchester. Akutamëtuuk anɔŋ Kooth UEFA kädiak në riin Amatthok de Mëril, Kooth FA kä-12, ku Kooth Pinynhom Akutamëtuuk de FIFA kätök.
Tuaany ë koronabairäth 2019
Thëëm piathbëtɛɛm bë Kovid19 caar acɔɔl PCR (Rt-PCR). Mayiel aayee ŋeei yekë cak në duɔ̈trïŋcälic [DNA]. PCR ayee yiɛ̈kic riɛm ku luɛɛth ë rɛn cï wɔɔk. PCR ee duɔtrïŋcäl-RNA löönythïn ku cuëëc abëk juɛ̈c apɛi. Rɛ̈l ë tuaany ayeke lööm në rɛntuaany röl. Athëëm ë riɛm [serological tests] aayee athëëm kɔ̈k thiekiic aya. Cär ayee looi aya tënë kïtëtuaany kutiic, kɛ̈k ë kɔc cɔl akɔ̈c, ku thura CT tëdɛ̈t agɔ̈ɔ̈u [X ray] de pɛɛm awën yaa kïtëtuaany ë arɛɛmëyɔ̈kyɔ̈ɔ̈k nyooth.
Tëër yäm në Apirïka
thumb Tëër në Apirïka eeyee pinykuäknhom, tëkic, ku ruompinycök në piny Apirïka de pamaacriɛl Yïrup Pacuɔlic në ɣɔn thɛɛr Takdebɛ̈imac Yam [‘New Imperialism’], kɛɛm 1881 ku 1914. Na run 1870, 10% ë Apirïka ee gɛl në pamaacriel. Na run 1914, cë juak të ciet 90℅ ë kayee panditlääu-yic, nɔŋ Yithiopia ku Layberïya ëtök cë döŋ ke lääunhiim. Anöŋ Italia ke acë Yithiopia kuäknhom në run 1936, cï Layberïya döŋ ke lääunhom ëtök. Eeyee nɔŋ wëël juɛ̈c të nɔŋ ke mikuäknhiim Yïrup, të mëëneyïek them ke thiekic ë pamat, liët në kɛɛm pamaacriɛl Yïrup, bäŋ de akuänyluoicök yanhthekic, ku wëlemiir de Apirïka.
Tuɔ̈t
Tuɔ̈t
Apaluoc
Apaluoc
Thiäŋ
Lancuε̈tlääi ë thiɔ̈ɔ̈ŋ nɔŋic kɔ̈r ku aŋui malek, ku gal aa laancuεtlääi ye mïth poc dhiëëth. Lakin thiɔ̈ɔ̈ŋ acïï lac cuët të tɔ̈ kuat läi kɔ̈k thïn.
Bekätakthook:Län
Haile Selassie
Tënë Amatthok de Bɛ̈ɛ̈i nënë runë 1936, bënybɛ̈imac acë luɔi de wëuënäk de kätiɔɔp në Itali tënë kɔckë moc nyïɛny, në tɔŋ cë rɔt loi kaam Itali ku Ethiopia. Haile Selassie ayee anhiarkɛmëpamaac ku tɛkde acï Ethiopia cɔkë mɛt rɔt Amat de Bɛidït, atɛkë në wëlabääny, ku ŋiëëcdït në lɔtueŋ abɛkjuëc në pamaac (multilateralism) ku gëlëmɛt  (collective security) acë rɔt bënë loi ye ke thïɛkic ku tɔ̈ thin këya. Yënë thanypiny në lɔŋden yɔɔtwei kɛɛmkë bɛi nɔŋ määldït/jiɛkdit ku pïnyjuac, kekë acë bɛnë jai wɛrden yenë loi, yenaya kɔc kɔ̈k ye pir thaa kënë ku dupïockathɛɛr aake bënë jamguop rin kënë ku rin kek tak lɔn këc Ethiopia ye lëu bë käkëyam loi ke piath. Kumde acï benë jamguop në Akutyicran (Human Rights Watch) rin cenë banymuknhomŋɛk yetök ku cïn nhomlau thïn.
Buɔl
Biaal aye guöpken cɔl apuɔl  cäth, lëŋkek cök bɛɛr ciën ku cök ciek tueŋ. Aa lɔŋ pïŋ päthapɛidït ku tïŋ wɛɛr path. A tɛkic dit tene buɔl cek, ku bërköu nhom-gj guop cit 25-29cm ku thiɛk tene 300g te buɔl yirup ye 50-76 thin nhom-guop ku thiɛk ye mënë 2.5 le 5kg. Buɔl ŋuöt a dït tene thɔn.
Bial aa yithkekëbkëben. Kölliɛc den ye tecit nin 28 le 50. Bial a laŋ mïth juec ruɔntok, ku kënë ye cinekɔc den cɔl adiët kamthin nyɔt ta juëc kacam.
Bekätakthook:Län
Arok Thɔn Arok
Arok aye muɔnyjäŋ de kɔc cɔl Twic tɔ̈ të Koŋor. Ku ye kɔc kɔ̈k ŋic  lɔn  yen luɛɛl ke ruäi de Dr. Jon Garaŋ de Mabior. Yen koŋ tɔ̈ Koŋor në run 1984 agut run 1985 keye bɛ̈nyapuruuk në lɔ̈ŋ Madiŋ Bor. Yen acï yath tueŋ keye dugeer Madiŋ Bor në bɛ̈nyapuruk cɔl Kuol Manyaŋ Juuk.
Yɔɔmtɔŋ ë Luεlëbaai de Kɔc ke Thudän
Bekätakthook:Paguot Thudän
Pibor massacre
Bekätakthook:Paguot Thudän
Aŋui
[[Apamduööt:Hyaenidae Diversity.jpg|thumb|camnhial—aŋui malek,
Nyandeŋ Malek Deliech
Nyandeŋ Malek Deliec ee dhiëth runë 1964, aaye aŋiɛcwëlbääny de Paguöt Thudän. Yen acë kuum [served] keye bɛ̈nypawut Warap mënë aye pɛɛinïn 25 Pɛnëdhïëc runë 2010, yen acë bɛnë tïam tënë akuënëcuɛt 517,149. Yenë ë tiŋ tueŋ cï benë kuany keye bäänypawut Paguöt Thudän.
Thomalia
Në puɔ̈l, Amatnhomëɣönluk Adɛ̈ɛ̈r acï bɛ̈në yök kë ye anääkkɔc ku Ithopia acë tɔŋjɔ̈ɔ̈t Thomalia bïk akuma yuit ku tɛ̈ɛ̈u kë akumaden thïn në riɛliic.
Amatnhom Mäcŋaknhom
thumb|Beer Amatnhom Mäcŋaknhom në Britain Dït ku Parut Ireland, ee pamac lääunhom tɔ̈ pacuɔl në Yïrup. Acï rot tääu wäryɔu alɔŋ parutcuɔl dë piny Yïrup, Amatnhom Mäcŋaknhom (UK) amat tuur de Britain Dït ku abaŋ parutbak në tuur de Ireland ku tuor thii kɔ̈k kor. Amatnhom Mäcŋaknhom ee pamac lääunhom 78 në dïtë pinynhom, anaŋ lökëpiny 242,500 km2 ku të thöŋ 65.5 tïmëtïm kɔc ciëŋ ɣɔn ruon 2016, ku yeen aye pamac 21 në dïtë cinëkɔc. thumb Amatnhom Mäcŋaknhom (UK) ee mäcŋaknhom mec ë lööŋmackɔc [constitutional] naŋ ɣonlööŋ ë miirlɔckɔc [democracy]. Elithabeth de II ee yen benyŋaknhom tik, ee dɔm bäany ɣɔn ruon 1952 ku ee yen bɛ̈nypamac cë rëër bänyic të bärbëtɛɛm. London ee yen genamatnhom ku ee yen genden dïtbëtɛɛm, ee genpinynhom [global city] ku ee tënë luoiëwëu, cieŋ raan 10.3 tïmëtïm kɔc geeu. Amatnhom Mäcŋaknhom (UK) amat pamaac kaŋuan, yï Iŋland, Thïkotland, Wëleth ku Parut Ireland. Pamaac kɔ̈k kë ëbën anaŋ dhöl maac baai miirimatwuɔt [federalist] naŋ yiic riɛl kithic, Iŋland yetök yen acin ye.
Riɛlëbääny de Kɛmëmiir de Latueŋ
Thomalia (eetɔ̈ në gɔcde)
Bekätakthook:Apirïka
Agany
Ne mɛcthok ë agɛny kök aaye kuen ne V. albigularis ku yɔɔp muɔɔk ë acom/guak ye nyoth keek alë bi ciitkekuen pëkic lɔ dhetem. Agɛny da nail aɔg lɛn cin ke yuic  ne rööm/mɛtcin anɛ tɔ yök ne yuc/göör keek lai cam ki; agɛny leel ne ŋuut nyang ne ɣöön de të lɛp ɣöön thook ku cam ki tɔŋ nyang.
Cómo Hacerlo Todo
Reconocimiento
Cómo Hacerlo Todo ha sido reconocido por su calidad de contenido y su enfoque práctico. El sitio web ha recibido numerosas menciones positivas en blogs y medios de comunicación especializados, y ha ganado una base de usuarios leales que confían en su información confiable y útil.
Welëmiir de Paguot Thudän
Bekätakthook:Paguot Thudän
Tɔɔknyin
Tɔɔknyin
Bok
Dikconari
Bekätakthook:Tuany
Gol
Dikconari
Bekätakthook:Tuany
Biyuu
Biyuu / Nyagino
Cier lony nhial
Dikconari
Bekätakthook:Ŋiɛ̈ckanhial
Uhuru Kenyatta
thumb Uhuru Muigai Kenyatta e dhieth akol ee pɛɛi niin 26 penëthiar ne run tiɛmtok ku thiarteem ku tok (1961). Eyen aya anyiɛcwelbääny ku yen ë benymɛc pan col kenya. Yen kɔŋ aa ne ɣonlöŋ ne lɔŋ paguot jal run tiimkarou ku diak (2003) lɔ run tiimkarou ku thiarkudiak 2013. Emɛn,  kiyen e ranɣonlöŋ ku akutguimiir ë jubillee ne kenya. Uhuru e kɔŋ ta akutguirmiir Apirika de kenya wen këc akutcëmat kewutic guɔ yök keye akutgirmiir ne luoi e bääny koc ne run tiimkudhorou 2007 wen këc akutguirmiir mat ke paankɔc ku yök jubilee akutguirmiir.
Kuat Lotuko
Lotuko aa pur ku aa mɛc läi. Aa mɛc ɣɔ̈k ku amɛ̈l ku apayeem juëc apɛi. Puörden ee kën kathik ye cam baai. Kɛ̈ye kɛ̈ puur pinythöŋnhom [plain] aa rap, muguaak, nyum ku abɛɛth. Rët (wula ɣɔ̈nthöny) nhïïm aaye kek pur thïn tim cɔl telebun, tim cɔl dukhn, bambe ku aa pïïth taap thïn aya.
Dökthiɔ̈l
thumb Dökthiɔ̈l ee thuëëc yen röt dɛ̈ɛ̈ny määth yen riäŋ laaric nɔŋ guokkaŋuanthöŋ në duriäŋ ka dhiëc bakë ku bakë, diäk-ke-diäk, rou-ke-rou ku tök-ke-tök tɛɛr aa juɛ̈c.Lön ee kän ee bë adir yaa cuat kam köl 46cm cë atɛmkɔ̈uëgölbär ku bɛ̈ɛ̈rde ee 3.048m cï nuɛɛt wëëthkɔ̈ɔ̈u/ dɛ̈kɔ̈ɔ̈u në kɛɛmke thökde laaric. Yen riäŋë ee jil run 1892 yic në Akïïm Jemith Naithëmith. Akutamëtuuk aa ye doladir tääu në cuɛɛt adir akɛ̈ɛ̈nythïn abuɔiyic ɣen gël akutamëtuuk tɛɛr. Doladir ee naŋ akuëëndiäk tënɔŋ akutamëtuuk cuɛɛt na cuɛt duriäŋ ciëën ajït akuëëndiäk ku akuëënkarou na cuɛɛt thin tueŋde ajït. Akutamëtuuk aa ye tɛ̈ɛ̈u kekë cuɛtlääu ee naŋ akuëëntök, të cïnë akutamëtuuk luɔ̈i riäŋrac. Riääŋ aa ya 40 wɛ̈lɛ̈ yuul 48 bääric aluɔ̈t. Akutamëtuuk nɔ̈ŋ akuëën juɛ̈ɛ̈c të thök riäŋ ee lɛɛny. Ku na le ajuëëkthääi mat-thïn të cï tɛ̈ɛ̈u nhïmthöŋ thökde thääi/riäŋ. Ke adir aa ye yääthtueŋ laaric nhom ke gɛm mɛnhakut wɛ̈lɛ̈ cuɛɛtëciën ka pam. Akutamëtuuk ë duriääŋ ke dökthiɔ̈l ëbɛ̈n anɔŋ ɣäänëriäŋ, duriääŋ baarbëtɛɛm ku rilbëtɛɛm de akut aa cɔl riɛlciɛl ku duriääŋ ciëëtë ke cekbëtɛɛm wɛ̈lɛ̈ kɔc nɔŋ ŋïcëmukadir aa cɔl dugëlciën wɛ̈lɛ̈ amëcuɛɛtpath. Dökthiɔ̈l ee töŋde juääc nhiarbëtɛɛm ku ee juääcdaaiëbɛ̈n. Pagut de Thudän anɔŋ mïïthken cë laac riɛɛl riäŋ dökthiɔ̈l thɛɛr pinyde Amatnhom Pawut, keek anɔŋic Manut Bol ku Luöl Deŋ keek nyic pinynhom ëbɛ̈n. Manut Bol acë jäl bɛ̈në thou ɣɔn ku Luöl Deŋ abuɔ̈cke riäŋ apɛɛi. Madit Tiɛny Däk ku mïïth juɛ̈ɛ̈c kɔ̈k ke Junub acë ɣeet ë tëtuui pinyde America ku keek acë riäŋ dökthiɔ̈l minic/ baauyic arët. Madit manh bäärbëtɛɛm rääk anɔŋ kë lëëk Manut ku yen ee dhiëth pinyde Wurieŋ-Pakam, Rumbek ku ee manh Agar.
Gɛ̈mgɛ̈m Dɔ̈ɔ̈r Ëbɛ̈nëbɛ̈n
thumb Gɛ̈mgɛ̈m Dɔ̈ɔ̈r Ëbɛ̈nëbɛ̈n (GDE), aya cɔl gɛ̈mgɛ̈m Naibäca, ee gɛ̈mgɛ̈mcïŋicjäŋ cï thany Penëtök 9, run 2005 në Akut ë Luɛ̈lëbaai de Kɔc Thudän (ALKT) [SPLA] ku miir Thudän. GDE eecï ŋun bë Tɔŋrou de baai Thudän thöl, bë miirlɔckɔc latueŋ pamacëbɛ̈n, ku rɔm aduöök miök. Acïnë thääi ë cueetcëberic nhomlääu ë Paguot Thudään bɛ̈në juir.
Abdalla Hamdok
Bekätakthook:Kɔc Bekätakthook:Thudän
Kɔc cɔl Luɔ̈
Akuɔ̈t ke Luɔ̈ tɔ̈ në Paguot Thudän aa Cɔ̈llɔ̈, Anyuaak, Pari, Acooli, Balanda, Boor, Thuri, Maban, Luɔ̈ dë Diimo, ku jɔl yaa akuɔ̈t kɔ̈k, ku keek mɛn tɔ̈ në Yuganda aa Acooli, Alur, Pädhöla, ku jɔl yaa akuɔ̈t kɔ̈k. Luɔ tɔ̈ në Kenya ku Tändhaniɛ aa cɔl keek: Jɔluɔ̈ (thoŋden acɔl Dholuɔ̈), aa kek akut ë Luɔ̈ dïtbëtɛɛm, aloi tëcït 5,000,000.
Melëëk Dhaŋmucbëric
Pïrcïcääth (experience) acë Sam piëcnhom ku gëër ye. Ee nɔŋ atiëpmïtïŋ (vision) tënɔŋ Nhialic ku thëptɛk bë panabɛɛr buth tënë mïth de Paguöt Thudän. Waköu tök thök buuthde, YNG acë ye gëëm ku cuany ye piny, ŋöt Sam ku SPLA dhuk buuth. Nalä, thök Sam ku mɛ̈thke tënë YLKT cinë ke gëëm dhölic në apuruk YNG ku puötke, acë göör ɣän ku yök akut dhiat ë mïth Paguöt Thudän tɔ̈u kolic ciemëc tënë dhöl. Sam ku mɛ̈thke acë mïth cï rɔl rilbëtɛɛm löm dhuk tënë panabɛɛr tënë beec ë kïïm, ŋöt wën cï kek yääl bïk mïth kɔ̈k diëc, acïk yök lɔn cinë ke thäp nëëk në YNG. Sam ku mɛ̈thke acïk jäl gääm bïk mïth cï ke kuäkpiny në YNG kunybei, ku acë pɛɛc ë yɔɔmtɔŋ juëc luɔɔi bïk kënë looi.
Wëlthɛɛr ë Thudän
Runkë, Käcŋaknhom ë kɔc thɛɛr Thudän ee ŋic kajuëc ë Mäcŋaknhom ë Nubiɛ alɔŋ Kiir kɔ̈u. Kɔ̈k aa käk Mäcŋaknhom ë Kuc(Cush), ŋic ke cuëc töny ku käk Ijip cë gɔ̈t. Kuc ee cë Ijip dɔm 743 A.Y. ku mɛ̈c agut 644 A.Y. ee ye Paan dït cë mat nhom ë Pinynhom ɣɔn. Nala Athïriɛ tɔŋ jöt Jërïthulem ka Bɛ̈ny Kuc cɔl Täärgo la tɔŋic, go Athïriɛ cop Jërïthulem ku cop wei  abë kök Napata ku le Mɛ̈rwe ku wiëk Mäcŋaknhom ë Kuc ruön 640 A.Y. Na ɣɔn ka Arab dɔm Ijip 641 Y.C. Wɛ̈r wëlic ë Nubiɛ aa tuöm, kue thöŋ kekë luɔɔi cï Nubiɛ luɔ̈i Ijip. Alua, Maakuriɛ ku Nobatiɛ, aa Mäcŋaknhïïm thii ë Kalethiɛ ake tɔ̈u thïn wär 580 Y.C., kek acë ke yiic bä mat ku jɔtkë Mäcŋaknhom Duŋula, ɣɔn cë pïïr ka ye Mäcŋaknhïïm ë Kalethiɛ Nubiɛ agut 1323 Y.C. Kɔk cë gɔ̈t kɔc ë Kalethiɛ Grïk tënë Luaŋ Nhialic ku të thiëk kek thïn kekë Abuöth (Khalipates) ë damathko aa riɛl Nubiɛ nyuɔth.