cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aida
Golygfa 1
Mae dawnsfeydd a pherfformiadau cerddorol yn cael eu cynnal i ddathlu buddugoliaeth Radamès. Mae Amneris yn dal yn ansicr o deimladau Radamès tuag ati ac yn amau bod Aida mewn cariad ag ef, a'i fod ef mewn cariad ag Aida. Mae'n ceisio anghofio ei hamheuon, gan ddiddanu ei chalon drom trwy ymhyfrydu yn nawns y caethweision Mwraidd.
Golygfa 2
Mae Brenin yr Aifft yn dyfarnu y gall y Radamès fuddugoliaethus cael unrhyw beth y mae'n dymuno ar y diwrnod arbennig hwn. Mae caethweision Ethiopia yn cael eu harwain ar hyd y llwyfan mewn cadachau, mae Amonasro yn eu plith. Mae Aida yn rhuthro ar unwaith at ei thad, sy'n sibrwd iddi i gogio nad yw hi'n gwybod mae Brenin Ethiopia ydyw er mwyn cuddio ei statws rhag yr Eifftiaid. Mae Amonasro yn datgan yn oddefgar i'r Eifftiaid bod brenin Ethiopia (yn cyfeirio ato'i hun) wedi cael ei ladd yn y frwydr. Mae Aida, Amonasro, a'r Ethiopiaid a ddaliwyd yn erfyn ar i Frenin yr Aifft i ddangos trugaredd, ond mae Ramfis a'r offeiriaid yn galw am eu marwolaeth.
Sesotho
Tsotsitaal
Mae Sesotho yn un o'r nifer o ieithoedd sydd wedi cyfrannu at greu'r lled-iaith neu 'rhyngiaith', Tsotsitaal. Gair Sesotho am leidr neu lowt yw "tsotsi" a'r gair Afrikaans am "iaith" yw 'taal'. Nid iaith ffurfiol mo Tsotsitaal, mae'n iaith gwaith a lingua franca a ddatblygwyd ymysg gweithwyr duon (a rheolwyr gwyn) sy'n defnyddio geirfa a gramadeg Sesotho a Zulu gan fwyaf. Mae'r lled-iaith y rhan o ddiwylliant ieuenctid ghettos de talaith Gauteng megis Soweto ac fe'i ddefnyddio mewn caneuon poblogaidd cerddoriaeth rap Kwaito.
Swllt
Gwerth a darnau eraill
Olynwyd y swllt ar ddiwrnod y degoliad gyda'r darn pum-ceiniog, newydd.
Tahini
Defnydd
Mae tahini yn elfen ddewisol wrth wneud hwmws a baba ganush (wylys wedi stwnsio). Gellir ei daenu hefyd ar fara (yn bennaf mewn bara pita). Gellir hefyd ei wneud yn fwy hylifog gyda sudd lemwn a dŵr (a garlleg o ddewis) i greu saws sy'n cyd-fynd llawer o brydau fel cig troell, megis cebab, troell-rhost fel siawarma, ffalaffel, salad, ac ati
Deuddegol
Roedd yn system boblogaidd iawn, yn bennaf oherwydd y gellir rhannu gyda 2, 3, 4, a 6. Mae'n system rhifol ac yn fath o nodiant mathemategol, sydd ei hun yn fynegiad rhifol o fewn y system ysgrifennu. Mae rhai'n honni fod 12 yn rhif pwysig oherwydd mai dyma'r nifer o weithiau mae'r lleuad yn llenwi, mewn blwyddyn, ond ceir nifer o gynigion eraill.
Sabich
250px|de|Sabich bawd|250px|Bwyty Sabich Ovad yn Giv'atayim Mae Sabich (Hebraeg:: סביח‎, ynganwch gydag 'ch' Gymraeg) yn fwyd llyseiol Israeli-Iraci poblogaidd sy'n gyffredin ar draws Israel. Mae'r cynhwysion yn debyg i gynhwysion brecwast Iddewon Irac ar y Sabath. Mae'r Sabich Israeli cyfoes yn cyfuno'r holl gynhwysion mewn bara pita yn hytrach nag ar hambwrdd neu blât fawr.
Polynomial cwadratig
Mewn algebra, polynomial cwadratig, ffwythiant cwadratig neu polynomial gradd-2 yw ffwythiant polynomial mewn un (neu fwy nag un) newidyn, lle mae'r term gradd-uchaf yn radd dau. Er enghraifft, mae'r ffwythiant polynomial yn y tri newidyn x, y, a z yn cynnwys termau anghynhwysol (exclusive) x2, y2, z2, xy, xz, yz, x, y, z, a chysonyn:
Waffl
bawd|Stroopwafels, sy'n cynnwys surop yn y canol Pryd sydd wedi'i wneud o gytew neu does lefeinllyd ac sydd wedi'i goginio rhwng dwy blat gyda phatrwm arnynt er mwyn rhoi maint, siap ac arwyneb nodweddiadol iddo yw waffl. Mae nifer o amrywiaethau i'w cael yn seiliedig ar y math o haearn waffl a rysait a ddefnyddir. Mae wafflau yn cael eu bwyta ledled y byd, yn arbennig yng Ngwlad Belg, ble ceir dros ddwsin o amrywiaethau rhanbarthol. Gall wafflau gael eu gwneud yn ffres neu gael eu cynhesu wedi iddynt gael eu coginio o flaen llaw a'u rhewi.
Mae wafflau wedi bod yn cael eu cynhyrchu gan gwmni Waffls Tregroes ers 1983. Mae'r cwmni, sydd wedi'i leoli yn Llandysul ers 1994, yn cyflenwi archfarchnadoedd ledled Cymru, ac yn gwerthu yn rhyngwladol.
Celf Cymru
Celf gyfoes
Mae celf gyfoes Cymru yn hynod o amrywiol, ac yn cynnwys aelodau'r Grŵp Cymreig, Grŵp 56 Cymru, yr Academi Frenhinol Gymreig, ac artistiaid nad ydynt yn gysylltiedig ag unrhyw grŵp benodol. Yn eu plith mae celf haniaethol Brendan Stuart Burns  a Martyn Jones, celf ffiguraidd, fynegiannol gan Shani Rhys James, Clive Hicks-Jenkins a Rhŷn Williams, celf wleidyddol Iwan Bala ac Ivor Davies, a chelf bop gan Ken Elias. Nodir celf gyfoes Cymru am ei hamrywiaeth yn hytrach nag unrhyw agenda neu nodweddion penodoll. Fodd bynnag, mae arlunwyr yn parhau i gynrychioli tirlun Cymru gan ddefnyddio technegau mynegiannol ac haniaethol, megis gwaith David Tress, ac arddulliau traddodiadol er enghraifft gwaith Rob Piercy. Gall y tirlun rhoi cyfle i artistiaid lunio siapiau ysbrydoledig a newidiadau golau, ac o bosib grymoedd y farchnad sydd yn cadw'r tirlun yn destun poblogaidd yng nghelf Cymru.
Cyfernod
Algebra llinol
Mae'r cyfernod arweiniol y rhes cyntaf yw 1; 2 yw cyfernod arweiniol rhes dau; 4 yw cyfernod arweiniol y drydedd rhes, ac nid oes gan rhes pedwar gyfernod arweiniol.
Dyddiadur William Jones, Moelfre, Aberdaron
Cefndir Daearegol fferm Moelfre
Rhew-glai Defensaidd yw natur arwynebol y tir gan mwyaf gyda gwaddodion tywod a gro o'r un oed yn brigo tua de orllewin y ffermdy (Mynydd Ystum) ac mewn un un man yn cyrraedd ffordd y B4413 lle bu WJ yn ei gloddio
Cefndir teuluol
Ganed William Jones Davies yn fab i John a Catherine Davies ar 31ain o Awst 1829 yn Moelfre, (neu Moelfra fel y gelwid gan William), Aberdaron. Hanai John Davies o Aberdaron ac yno y bu yn ffermio gydol ei oes. Bu farw Catherine, mam William, ar 31ain o Hydref 1837 yn 38 oed, pan oedd William yn wyth oed. Rhoddwyd hi i orffwys ym mynwent Capel Bethesda, Rhoshirwaen. Priododd John Davies drachefn gydag Elizabeth o Lanfihangel, a ffermio ym Moelfre buont hyd marwolaeth John ar Orffennaf 22ain, 1884 yn 88 oed. Rhoddwyd ef i orffwys yn yr un bedd a'i wraig gyntaf, Catherine, mam William, yn Rhoshirwaen; mae cist yn nodi'r bedd yno. Ddwy flynedd yn ddiweddarach, ar 22 Awst, 1886 bu farw Elizabeth “rhwng tri a phedwar y boreu”; rhoddwyd hi i orffwys ym mynwent Aberdaron a rhoddwyd cist ar ei bedd hithau hefyd ar Awst 6ed 1887.
1881
Erbyn 1881 roedd John Davies yn 85 oed, Elizabeth yn 80 a William yn 51. Ellen Thomas, 18 oed oedd y forwyn ond nid oedd gwas yno ar noson y cyfrifiad. Roedd y teulu Prichard yn dal i fyw yn y Gilfach, Jane Williams a’i phlant ym Mhenybryn; Thomas a Mary Williams yn Llidiarda. David Williams a’i fab, John, a drigai yn yr Hendref, ynghyd â’r forwyn a gwas.
Iechyd a Diogelwch
Bu farw dau o blant Thomas y crydd ym Medi 1889; mis yn ddiweddarach, mae Cowpoc yn cael ei rhoi yn Aberdaron. Tybed ai haint y frech wen oedd wedi taro’r ardal? Nid oes llawer o esboniadau am achosion marwolaethau, ond yn 1892 mae Capten Henry Williams a Hannah Pisgah wedi cael eu taro gan y palsy ac wedi marw ymhen ychydig ddyddiau.
Mae’n nodi moddion i wella anhwylderau fel…
Cysylltiadau â’r môr
Ym Mehefin 1890 “daeth pysgodyn 12 llath o hyd i’r lan yn Aberdaron”.
Meddai William, ar ddydd Sadwrn, 6ed o Ebrill 1901, “Llong fawr yn Porth Ty Mawr Llangwnadl”. Yn ôl adroddiad swyddogol, y “Stuart” ydoedd. Roedd y clipper wedi hwylio allan o Lerpwl ddydd Gwener y Groglith ar ei siwrne i Seland Newydd.
Y Stuart “Aeth llong i’r lan yn glan môr Nevin” yn ystod gwynt mawr ar 22ain o Ragfyr 1894, ddeuddydd cyn y tir gryniad. Nid oes sôn yn y British Shipwreck Index am long-ddrylliad ar y dyddiad yma, felly gallwn ganiatau mai dod i’r lan i ddadlwytho neu i gysgodi a wnaeth y llong. Dadlwytho glo ar draeth Abersoch (Llun o “Bwletin Gwasanaeth Archifau Gwynedd”)[delwedd]
Yr Eiddo
Ar glawr y Dyddiaduron mae llawer o nodiadau diddorol wedi eu hysgrifennu (yn eu trefn): 1886
Tywydd "eithafol"
Terfysg Medi 1886
Storm Tachwedd 1893
Hwn yn storm eira cofiadwy yn feterolegol yn ôl Kington 2010. Tybir bod unrhyw eira ym mwynder Penlly^n pellaf yn arwyddocaol.
Y Caeau
Mae William yn dweud ei fod wedi torri cwtar rhwng Cae mawr a Cae’r afon yn 1884, ac agor ffôs yr afon yn Cae Mawr fis Mai 1896 felly gallwn ddyfalu bod y ddau gae yr ochr isaf i’r lôn, wrth yr afon (2434 pasture a 2435 meadow ar y map degwm, efallai). Yn 1891 cariodd bridd i’r ffôs cyn aredig, ail-aredig a thyfu tatws, mangolds, rwdins a cheirch ynddo. Y flwyddyn ganlynol tyfodd datws, clover a haidd ynddo, a haidd a chlover yn 1893. Ar wahân i’r blynyddoedd yma nid oes sôn am dyfu cnydau ynddo, felly gallwn dybio efallai mai porfa ydoedd. Ar 12 Ebrill 1892 bu William Roberts yn saethu carreg yn Cae mawr; yr wythnos ganlynol cafodd y cae ei aredig a’i hadu, yna aethpwyd a’r garreg oddi yno wythnos yn ddiweddarach. Bu’n agor y ffôs yn 1897 (er mwyn draenio i lawr i’r afon, efallai) ac yn 1901 mae William yn nodi yng nghefn ei ddyddiadur 1815 o bibau treiniau i sychu acer o dir wyth lwyth rhwng bob traen, arwydd o’i fwriad i geisio sychu’r tir, efallai.
Efallai mai Cae rhif 2433, Pasture ydoedd
Gwair, haidd neu geirch oedd prif cynnyrch Cae tanlon, ond yn 1886 bu’n aredig tyndir ac aredig sofl cyn hau rwdins a cheirch yma. Tatws, maip a rwdins oedd yno’r flwyddyn ganlynol; maip a 115 stwc o haidd yn 1888. Bu’n cau clawdd ac agor ffôs a thyfu gwair yn 1889 a thyfu gwair ynddo am ddwy flynedd. Mae’n sôn am aredig y tyndir eto yn 1891, cyn hau haidd a cheirch; plannodd datws yn 1892 ac eto yn 1893 ynghŷd â rwdins, mangolds a haidd. Agorwyd y ffôs eto yn 1898 a thyfodd tatws a mangolds ynddo; rwdins a gwair oedd y cynnyrch yn 1900, a gwair yn 1902.
Y Cnydau
Yng nghefn ei ddyddiadur am 1891 mae erthygl wedi ei dorri allan o bapur newydddelwedd:
Haidd
Ebrill 13,1888 mae’n mynd i'r pentre i nol tri hobed o haidd o Enlli.
Clover
Prynodd hâd clover meillionyn flynyddol fesul tua 20 pwys bob blwyddyn ar gyfartaledd, ac eithrio 1888 ac 1889 pan nad oes cofnod am clover, ac 1899 pan gafodd 90 pwys; mae’n ymddangos i hyn fod yn ddigon am ddwy flynedd gan na phrynodd hâd yn 1900. Prynodd 20 pwys o had clover o siop Griffith Roberts am 6½ y pwys, a 22 pwys am 7 geiniog y pwys yn 1902. Mae’n dweud ei fod wedi troi’r gwartheg i’r clover Cae Mawr ar 30ain Awst 1894, ac yn torri clover Cae Talcen ar 30ain Medi 1902; nid oes unrhyw gyfeiriad arall am ei ddefnydd.
Rwdins
Yn ôl dyddiaduron William Jones, nid oes sôn am dyfu rwdins hyd at 1887, ond tyfwyd hwy mewn gwahanol gaeau yn flynyddol o hynny ymlaen hyd at 1903, ychydig cyn ei farwolaeth. Byddai’r broses yn cychwyn wrth ddarparu’r tir wrth aredig a theilo ym mis Mai neu Fehefin, ar ôl iddo ddarfod claddu tatws a mangolds. Yn ystod y blynyddoedd pan ddefnyddiai ddau gae i’w tyfu, sylwn ei fod yn cymeryd ddeuddydd neu dridiau i deilo, pan fyddai un diwrnod yn ddigonol gogyfer un cae. Ar gyfartaledd, mae’n crybwyll cario 17 o lwythi yn flynyddol rhwng 1891 ac 1897, ond fel arall, ni nodir y niferoedd yn union. Nid oes llawer o sôn am gario rwdins yn 1898 a 1899 er iddo ddechrau defnyddio mwy nac un cae at eu tyfu yn 1899, ac yn 1900 a 1902 y mae’n cofnodi gwerthu rwdins. Yn 1901 y mae’n cofnodi “ail gladdu tir rwdins” ac yn “claddu tir rwdins”. ,. Efallai bod y nifer wedi codi ar ôl hynny, gan ei fod wedi dechrau eu gwerthu. Fis Gorffennaf 1893 rhoddodd y gwŷdd trwy y rwdins i’r pwrpas o chwynnu. Byddai’n dechrau tynnu rwdins ar ôl canol Tachwedd, eu cario Rhagfyr ac yn darfod y teisi yn Ionawr.
Rhedyn
Ac eithrio 1899 byddai William yn torri, cario a hel rhedyn yn flynyddol yn ystod y misoedd olaf o’r flwyddyn; cododd dâs redyn o leiaf chwe gwaith yn yr Ystum, neu “Rystum”, ond nid yw’n enwi safle’r dâs y blynyddoedd eraill. Tachwedd 2, 1891 mae’n dweud ei fod wedi troi y rhedyn a gwlydd tatws, efallai i wneud math o gompost i’w ddefnyddio yn y gwanwyn. Ym Medi 1901 bu'n tori rhedyn sych.
Geirfa William Jones
Evan y saer dau ddiwrnod 5 Gorffennaf, Gosod Casgen ar y car. ‘1815 o bibau treiniau i sychu acer o dir wyth lwyth rhwng bob traen.’ ‘Dygir 500,000 o wyau i’r wlad hon yn flynyddol.’ ‘Rhwng 900 a 1000 gwerthid.’ ‘240 o aceri o dir am £5’ Derbynneb George Hadfield o gefn dyddiadur 1897. Mae’n ymddangos bod Thomas Williams yn asiant i’r cwmni, tybed ai Thomas Williams, Aberdaron ydoedd – ganddo ef y prynai William y glo. Derbynnebau 1902
Herbert Henry Asquith
Roedd Herbert Henry Asquith, Iarll 1af Rhydychen ac Asquith, Ardalydd Asquith o Morley, (12 Medi 1852 – 15 Chwefror 1928), yn Brif weinidog Rhyddfrydol y Deyrnas Unedig rhwng 1908 a 1916. Roedd yn gyfrifol am Ddeddf y Senedd 1911, gwnaeth cyfyngu pŵer Tŷ'r Arglwyddi, a bu'n arwain y Deyrnas Unedig yn DU yn ystod dwy flynedd gyntaf y Rhyfel Byd Cyntaf.
Prif Weinidog adeg rhyfel
Dechreuodd y Rhyfel Byd Cyntaf, i bob pwrpas yn dilyn lladd yr Archddug Franz Ferdinand yn Sarejevo ar 28 Mehefin 1914. Doedd dim llawer o awydd ymysg gwleidyddion na Phrydain i ymyrryd ar y dechrau er bod Asquith, ei hun, yn credu y byddai buddugoliaeth gan yr Almaen dros Ffrainc yn drychinebus i'r Ymerodraeth Brydeinig. Dim ond pan ymosododd yr Almaen ar Wlad Belg gan newid barn y cyhoedd Prydeinig ym mis Awst 1914 cytunodd y DU i ymuno a'r rhyfel. Gwelodd misoedd cyntaf y rhyfel cynnydd ym mhoblogrwydd Asquith. Ond wrth i'r rhyfel mynd rhagddi fe ddaeth yn amlwg galluoedd Asquith fel gwleidydd cyfnod o heddwch ddim yn trosglwyddo i alluoedd fel arweinydd adeg rhyfel. Yn hytrach na defnyddio crebwyll gwleidyddol, ymddiriedodd yn llwyr yn yr "arbenigwyr" milwrol gan gefnogi eu cred mae'r unig le i ennill y rhyfel oedd ar y Ffrynt Gorllewinol.
Ym mis Mai 1915 roedd yn rhaid i Asquith ail-greu ei gabinet ar sail glymblaid, gan dderbyn Unoliaethwyr yn ogystal â Rhyddfrydwyr yn aelodau ohoni. Penododd Lloyd George yn weinidog arfau. Nid oedd y glymblaid yn llwyddiannus o dan ei arweinyddiaeth. Methodd ymgyrch y Dardanelles, a doedd dim golwg o lwyddiant ar y Ffrynt Gorllewinol. Ar ddiwedd 1915, ffeiriodd Asquith Syr Douglas Haig am Syr John French fel Pennaeth y Staff Prydeinig yn Ffrainc a phenododd Syr William Robertson fel pennaeth newydd staff cyffredinol yr Ymerodraeth.
Wsbeceg
Mae  Wsbeceg yn iaith Twrcaidd  a hi yw iaith gyntaf ac iaith swyddogol cenedlaethol  Wsbecistan. Siaredir Wsbeceg gan tua 32 miliwn o siaradwyr brodorol yn Wsbecistan ei hun ac mewn mannau eraill yng Nghanolbarth Asia.
Perthynnai Wsbeceg i gangen Dwyrain Twrceg, neu Karluk, cangen o Deulu ieithyddol Twrceg. Mae dylanwadau allanol yn cynnwys Perseg, Arabeg a Rwsieg. Mae un o'r gwahaniaethau amlycaf rhwng Wsbeceg ac ieithoedd Twrceg eraill  yw gwled yn nhalgrynnu'r llafariad /ɑ/ i /ɒ/, nodwedd â ddylanwadwyd gan Perseg.
Deddf Gwasanaeth Milwrol 1916
Roedd dynion neu gyflogwyr oedd yn gwrthwynebu galwad unigolyn yn medru gwneud cais i Dribiwnlys Gwasanaeth Milwrol lleol. Roedd y cyrff hyn yn gallu eithrio unigolion rhag cael eu galw, fel arfer dan amodau neu dros dro. Roedd modd cyflwyno apel yn erbyn penderfyniad i Dribiwnlys Apel Sirol. Gorchmynwyd dinistrio holl gofnodion y tribiwnlysoedd yng Nghymru yn 1921, ond mae Cofnodion Tribiwnlys Sir Aberteifi wedi goroesi a bellach yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.
Wsbeceg
Tafodieithoedd
Mae i Wsbeceg lawer o dafodieithoedd, yn amrywio'n  eang o ranbarth i ranbarth. Fodd bynnag, mae tafodiaith gyffredin a ddefnyddir yn y cyfryngau torfol ac yn y rhan fwyaf o ddeunyddiau printiedig. Ymhlith y tafodieithoedd mwyaf-eang yw tafodiaith Tashkent, tafodiaith Wsbeceg, tafodiaith Ferghana, tafodiaith Khorezm dafodiaith, tafodiaith Chimkent-Twrcestan, a tahfodiaith Swrcandaria.
Capel Seion, Aberystwyth
250px|bawd|Capel Seion, Stryd y Popty, Aberystywth bawd|Capel Seion, Stryd y Popty, Aberystwyth arwydd Capel enwad yr Annibynwyr yw Capel Seion, Stryd y Popty, Aberystwyth. Ni ddylid ei ddrysu gyda phentref gyfagos o'r un enw, Capel Seion. Gelwir y capel yn aml ar lafar, fel Capel Seion, Baker Street.
Hamish Henderson
Yr Ail Ryfel Byd
Er iddo ddadlau'n gryf dros heddwch, hyd yn oed ymhell i flynyddoedd cynnar y rhyfel, daeth yn argyhoeddedig na ellid cyrraedd heddwch boddhaol a taflodd ei hun yn i'r Rhyfel. Ymunodd â'r Pioneer Corps, gan ei ddyrchafu i'r Intelligence Corps. Roedd y ffaith ei fod yn rhuglu mewn chwe iaith Ewropeaidd a'i ddealltwriaeth ddwfn o ddiwylliant yr Almaen yn ei wneud yn groesholwr effeithiol.
Ceilidhau Gŵyl y Bobl
Roedd Henderson yn allweddol wrth ddod â Cheilidh y Edinburgh's People's Festival yn 1951, a osododd cerddoriaeth werin yr Alban ar y llwyfan cyhoeddus am y tro cyntaf yn ystod "A Night of Scottish Song". Fodd bynnag, cynlluniwyd Gŵyl y Bobl, yr oedd yn rhan ohoni, fel cystadleuydd adain chwith i Ŵyl Caeredin ac roedd yn ddadleuol iawn. Yn y digwyddiad, perfformiodd Henderson gân, at dôn Scotland the Brave, yn mawrygu'r sosialydd a'r cenedlaetholwr Albanaidd, John Maclean.
Lior Raz
Gyrfa
Serennodd yn y gyfres deledu "Matay Nitnashek" yn y rôl serennu fel Miki, cymeriad a oedd yn briod â Suzi, a chwaraeir gan Yael Sharoni a gydag actorion Lior Ashkenazi, Einat Weizman a Dalit Kahan. Chwaraeodd ran Isser Harel, Pennaeth Mossad, gwasanaeth cudd Israel, yn y ffilm Operation Finale am y cyrch llwyddiannus i gipio'r Natsi, Adolf Eichmann o'r Ariannin yn 1960.
Wim Kok
Prif Weinidog yr Iseldiroedd rhwng 1994 a 2002 oedd Willem "Wim" Kok (29 Medi 1938 – 20 Hydref 2018). Arweinydd y Blaid Llafur yr Iseldiroedd 1986–2001 oedd ef.
Ma' Ifan 'Ma
Rhaglen gomedi ar S4C oedd Ma' Ifan 'Ma yn dangos doniau y digrifwr Ifan Gruffydd. Roedd y sioe yn cynnwys sgetsus, caneuon a chymeriadau Ifan ynghyd a'i westeion. Darlledwyd 10 cyfres o'r sioe rhwng 1986 a 1996. Cynhyrchwyd y gyfres gan gwmni Teledu'r Tir Glas (Tonfedd yn ddiweddarach).
Plu Chwithig
Roedd y rhaglenni yn cymryd golwg ar newyddion yr wythnos drwy sgetsus a chaneuon dychanol. Dangoswyd rhaglen arbennig Caneuon Plu Chwithig hefyd oedd yn ddetholiad o'r caneuon yn y gyfres. Roedd y perfformwyr yn cynnwys John Roberts, Phylip Hughes, Dyfan Roberts, Judith Humphreys, Eirian Owen. Cynhyrchydd y gyfres oedd Ifan Roberts.
Clarence Nash
Ymddangosiadau personol
Ymddangosodd Nash fel ei hun yn ffilm The Reluctant Dragon, 1941, sy'n dangos sut mae ffilmiau Disney yn cael eu cynhyrchu, ac roedd yn gystadleuydd ar bennod 1954 o What's My Line. a phennod 1964 o To Tell the Truth. Ymddangosodd Nash hefyd fel ei hun ym mhennod Disneyland ym 1956 dan y teitl "A Day in the Life of Donald Duck", lle mae'n rhyngweithio â'r Donald animeiddiedig sy'n beio Nash am ei broblemau lleferydd: oherwydd tymer byr Donald mae'r sgwrs rhwng y ddau yn troi'n ddadl ffyrnig. Bu hefyd yn westai ar bennod 1976 o Sioe Mike Douglas. Roedd 50fed Pen-blwydd Donald Duck yn 1984 yn cynnwys sawl clip o ffilmiau Disney a pherfformiadau Disneyland ac ymddangosiadau personol gan Nash.
Meurig Fychan ap Hywel Selau
Uchelwr Cymreig oedd 'Meurig Fychan ap Hywel Selau, (c.1400–60) a phriod Angharad ferch Dafydd (fl. c. 1450au), o blas Nannau, plwyf Llanfachreth Dolgellau, Gwynedd. Roedd ganddynt fab o'r enw Dafydd. Enw'i dad oedd Hywel Selau, etifedd y Nannau a llofruddwyd gan Owain Glyndŵr pan oedd Meurig yn 2 mlwydd oed, a'i fam oedd Mali ferch Einion ap Gruffydd a Tangwystl ferch Rhydderch o Fodedern.
Goroesodd dau gywydd i Feurig a'i deulu a sgwennwyd gan Guto'r Glyn.
Teulu
Roedd teulu Nannau yn ddisgynyddion i Fleddyn ap Cynfyn, brenin Powys o 1063 i 1075.
Glyff
Geirdarddiad
Gair Ffrangeg yw glyphe a ddefnyddir ers 1701, a fenthyciwyd o'r γλυφή Groeg, glyphē, "cerfio" a'r ferf γλύφειν, glýphein, "i naddu, ysgythru, cerfio" (cymharol â glubere Lladin "plicio". Mae'n perthyn i'r gair "hieroglyff" (arwyddlun).
Bruce George
Bywyd Cynnar
Ganwyd George yn Aberpennar yn fab i Phyllis ac Edgar George ym 1942. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Ramadeg Aberpennar a Phrifysgol Cymru, Abertawe gan raddio BA mewn Damcaniaeth Gwleidyddol a Llywodraeth. Aeth ymlaen i Brifysgol Warwick lle derbyniodd gradd meistr mewn llywodraeth gymharol.
Huey, Dewey a Louie
Tarddiad enwau cyntaf
Mewn cyfieithiadau o waith Disney mae gan y tri enw lleol sy'n dilyn y lled gynghanedd sydd yn yr enwau Saesneg. Er enghraifft: Hugo, Paco a Luis (Sbaeneg America Ladin); Jorgito, Juanito a Jaimito (Sbaeneg Ewropeaidd); Huguinho, Luizinho a Zezinho (Portiwgaleg Brasil); Billy, Willie a Dilly (Rwseg); Hyzio, Dyzio, a Zyzio (Pwyleg); Tick, Trick a Trak (Almaeneg); Riri, Fifi a Loulou (Ffrangeg); Qui, Quo e Qua (Eidaleg); Karkur, Farfur, a Zarzur (Arabeg). Er nad oes ganddynt enwau swyddogol yn y Gymraeg, mewn rhifyn o'r gyfres Quack Pack nodir mae enw llawn Louie yw Llewelyn.
Bacha Hi O'Ma
Fformat
Roedd y rownd derfynol yn her 'curiad calon'. Roedd y ddau bâr wedi eu clymu gyda'i gilydd ac roedd yn rhaid iddynt redeg lawr y grisiau i gyrraedd seiniwr ar y gwaelod, tra bod Alwyn yn gofyn cwestiwn. Byddai ateb cywir yn golygu gallai'r cwpl ddringo'r grisiau eto, wrth i'r cwestiynau barhau. Ar ddiwedd yr amser, y cwpl ar ben y grisiau byddai'n ennill. Roedd atebion cywir yn y rownd derfynol yn ennill arian a byddai'r pâr buddugol yn cadw'r arian ac yn cael mynd am bryd o fwyd rhamantus mewn bwyty. Byddai cyplau yn dychwelyd ar ddiwedd y gyfres gyda'r pâr buddugol yn ennill gwyliau i'r Caribî.
Haydn Llewellyn Davies
Cefndir
Ym 1948 priododd Eva Koller, bu iddynt dau fab.
Petah Tikva
bawd|Golygfa o Petach Ticfa bawd|Cartrefi newydd yn cael eu hadeiladu yn 2008 Mae Petah Tikva neu'n fwy clir o ran ynghanian Cymraeg, Petach Ticfa (, weithiau Petah-Tiqua (ynganer yr 'h' fel 'ch' Gymraeg mewn sillafiadau Lladin o'r eiriau Hebraeg yn Israel) yn ddinas yn Rhanbarth Canol Israel - ardal fwyaf poblog y wlad.
Yn 2017 poblogaeth y ddinas oedd 240,357. Dwysedd ei phoblogaeth yw 6,277 person y km sgwâr a maint y ddinas yw 35,868 dunams (~35.9 km2 neu 15 sq mi). Mae Petach Tivfa yn rhan o Ardal Fetropolitan Tel Aviv.
Tyler Hoechlin
Mae Tyler Lee Hoechlin (ganed 11 Medi 1987) yn actor Americanaidd sy'n fwyaf adnabyddus am ei rôl fel Derek Hale ar y rhaglen deledu MTV Teen Wolf.
Concerto
Y Concerto yn y Cyfnod Baróc
Daeth yr unawd concerto yn boblogaidd gyda chyfansoddwyr fel Antonio Vivaldi (1678-1741) a ysgrifennodd dros 400 concerto ar gyfer gwahanol offerynnau. Ei goncerti mwyaf enwog yw grŵp o bedair o'r enw Y Pedwar Tymor. Concerti ffidil yw'r rhain, ac mae pob concerto yn ymdrin yn ei dro gydag un o'r tymhorau: y gwanwyn, yr haf, yr hydref a'r gaeaf. Ysgrifennodd nifer o gyfansoddwyr Baróc eraill concerti: ysgrifennodd Johann Sebastian Bach (1685-1750) nifer o goncerti ar gyfer y ffidil er mai dim ond dau sydd wedi goroesi, mae'r rhai eraill wedi cael eu colli. Ysgrifennodd hefyd concerto unigol ar gyfer yr harpsicord. Ysgrifennodd Georg Friderich Handel (1685-1759) concerti ar gyfer yr organ. Roedd yr organau yn Lloegr yn fach iawn yn y dyddiau hynny ac yn cydbwyso'n dda gyda cherddorfa. Weithiau, mae Handel yn rhoi seibiannau yn ei gyngerdd lle gallai'r unawdydd yn gallu cynnwys rhywfaint o gerddoriaeth fyrfyfyr. Gelwir y darnau byrfyfyr yn "cadenze" (unigol: cadenza). Ers hynny mae gan nifer o goncerti cadenze lle mae'r unawdydd yn gallu dangos ei ddawn trwy ganu'n fyrfyfyr ar ei offeryn. Ysgrifennodd rhai cyfansoddwyr eu cadenze eu hunain.
Concerti Rhamantaidd a Modern
Mae concerti sielo poblogaidd yn cynnwys y rhai gan Antonín Dvořák, Edouard Lalo, Edward Elgar a Dmitri Shostakovich. Ysgrifennodd Tchaikovsky darn ar gyfer y sielo a'r gerddorfa o'r enw Amrywiadau Rococo. Ysgrifennodd Benjamin Britten darn i'r sielo a'r cerddorfa o'r enw Symffoni Sielo gan fod y sielo a'r gerddorfa mor bwysig a'i gilydd yn y darn. Ysgrifennodd Brahms deuawd concerto ar gyfer feiolin a sielo.
Mae Joaquin Rodrigo wedi cyfrannu sawl darn ar gyfer gitâr a cherddorfa gan gynnwys Concierto de Aranjuez.
Ysgrifennodd Béla Bartók darn o'r enw Concerto ar gyfer Cerddorfa. Rhoddodd y teitl hwn iddo oherwydd, er ei fod yn ddarn ar gyfer cerddorfa (fel symffoni), ond mae'n cynnwys llawer o unawdau ar gyfer y gwahanol offerynnau. Mae cyfansoddwr eraill, megis Alan Hovhaness, hefyd wedi ysgrifennu concerti ar gyfer cerddorfa.
Erving Goffman
Roedd Erving Goffman (11 Mehefin 1922 – 19 Tachwedd 1982) yn gymdeithasegydd, seicolegydd cymdeithasol, ac ysgrifennwr Canadaidd-Americanaidd, a ystyrir gan rhai fel "y cymdeithasegydd Americanaidd mwyaf dylanwadol yn yr 20g". Yn 2007 fe'i rhestrwyd gan The Times Higher Education Guide fel yr awdur a gyfeirwyd fwyaf ond pump yn y dyniaethau a'r gwyddorau cymdeithasol, y tu ôl i Anthony Giddens, Pierre Bourdieu a Michel Foucault, ac o flaen Jürgen Habermas.
Sandy Griffiths
Gyrfa
Ef oedd y Cymro cyntaf i ddyfarnu gêm ryngwladol yn Wembley, a'r Cymro cyntaf i ddyfarnu rownd derfynol Cwpan yr FA a thrwy ei rôl fel dyfarnwr cynorthwyol yn gêm derfynol 1954 ef yw'r unig Gymro i ymddangos mewn ffeinal Cwpan y Byd (hyd yn hyn).
David Ricardo
Yn 1814, ymddeolai Ricardo o'i fusnes a symudodd i fyw yn Swydd Gaerloyw. Yn 1819 fe brynodd sedd yn Nhŷ'r Cyffredin a daeth yn Aelod Seneddol dros Portarlington. Bu'n rhaid iddo ymddeol yn 1823 o ganlyniad i afiechyd, a bu farw y flwyddyn honno yn Gatcombe Park, Swydd Gaerloyw, yn 51 oed.
Hunanaddysg (1799–1809)
Ymaelododd Ricardo â'r Pwyllgor dros Bwrpasau Cyffredinol y Gyfnewidfa Stoc yn 1801.
Adelaide Sophia Claxton
Bywyd personol
Ganwyd Claxton yn Llundain, yn un o ddwy ferch ddawnus yr arlunydd Prydeinig Marshall Claxton; Dilynodd Adelaide a'i chwaer Florence eu tad i ddod yn beintwyr. Fodd bynnag, nid oedd hi'n rhannu blas ei thad am baentiadau olew mawr. Astudiodd gelf yn Ysgol Cary yn ardal Bloomsbury yn Llundain, lle dechreuodd ganolbwyntio ar baentio ffigur mewn dyfrlliw.
Bywyd personol a dyfeisiadau
Roedd Claxton yn aelod o bwyllgor Y Gymdeithas Gwisg Synhwyrol, oedd yn ymgyrchu yn erbyn gwisgoedd merched oedd yn anghyffyrddus ac yn andwyol i iechyd. Gan ddefnyddio ei ddiddordeb mewn diwygio gwisgoedd merched a'r wybodaeth dechnegol chafodd trwy ddarlunio hysbysebion staesiau dyfeisiodd y Claxton Classical Corset a oedd yn defnyddio elastig yn lle esgyrn i roi mwy o ryddid symud i ferched.
Abi Morgan
Theatr
Wedi bod yn swil parthed dangos unrhyw un o'i ysgrifau "i unrhyw un am bum mlynedd", cafodd ei chredyd llwyfan cyntaf yn 1998 gyda Skinned yn Theatr Nuffield, Southampton. Mae hi wedi ysgrifennu dramâu ar gyfer y Theatr Stiwdio'r Royal Exchange Manceinion, Theatr y Royal Lyceum, Traverse Theatre, Caeredin, Theatr Genedlaethol yr Alban a'r Royal Court, Llundain. Enillodd ei ddrama o 2001, Tender ar gyfer Theatr Hampstead enwebiad am wobr "dramodydd mwyaf addawol" yng Ngwobrau Laurence Olivier i'r Theatr yn 2002.
Barbwr Sevilla
Hanes cyfansoddi
Mae opera Rossini yn ailadrodd digwyddiadau'r cyntaf o'r tair drama gan y dramodydd Ffrengig Pierre Beaumarchais sy'n troi o amgylch cymeriad clyfar a mentrus o'r enw Figaro, barbwr y teitl. Mae opera Mozart Priodas Figaro, a gyfansoddwyd 30 mlynedd yn gynharach ym 1786, wedi'i seilio ar ail ran triawd Beaumarchais.
Hanes perfformio
Mae'n bosib mae'r perfformiad yn Theatr y Grand Caerdydd ym mis Mai 1892 oedd y perfformiad cyntaf yng Nghymru. Yn fwy diweddar bu'r gwaith yn rhan o arlwy tymor 2015/2016 Opera Cenedlaethol Cymru ac ar daith gan Opera Dinas Abertawe ym 2018.
C.P.D. Celtic Cwmbrân
Maes Chwarae
Prynodd y clwb ei safle ar Oak Street, Hen Gwmbran yn 1979 a dyna bencadlys y clwb. Arferai maes chwarae'r clwb fod ar Cwmbran Park ond oherwydd trafferthion draenio'r tir symudwyd y maes chwarae i feysydd y tu allan i Stadiwm Cwmbrân sy'n cael eu rhannu gyda Chlwb Criced Cwmbrân. Symudodd y clwb criced, maes o law, i Gaerleon a rhoddwyd les ar y maes i Celtic.
Bergambacht
Mab enwocaf y pentref oedd cyn-Brif Weinidog yr Iseldiroedd, Wim Kok.
Topograffeg
Map topograffig o fwrdeistref Bergambacht, 2013. 350px|left
Sam Edwards
Bywyd personol
Yn 1953 priododd Syr Sam gyda Merriell E.M. Bland, bu iddynt dair merch a mab. I ymlacio roedd yn hoffi garddio a cherddoriaeth siambr. Bu farw Syr Samuel yng Nghaergrawnt ar 7 Mai 2015.
Mair Rowlands
Gyrfa
Yn Saesneg, mae wedi actio mewn dramau teledu yn cynnwys Ballroom, Fun at the Funeral Parlour, A Mind to Kill a Belonging.
Tyler Posey
Mae Tyler Garcia Posey (ganed 18 Hydref 1991) yn actor Americanaidd sy'n fwyaf adnabyddus am ei rôl fel Scott McCall ar y rhaglen deledu MTV Teen Wolf.
Joan Ruddock
Gyrfa Seneddol
Yn ystod ei hamser yn y senedd, roedd Ruddock yn gyfrifol am gyflwyno dau bil aelod preifat yn llwyddiannus ar dipio anghyfreithlon a sicrhau bod awdurdodau lleol yn darparu ailgylchu ar garreg y drws.
Glasir
Y Coleg
Costiodd Coleg Glasir, 636.5 miliwn DKK (tua £75 miliwn) i'w adeiladu, sy'n cyfateb i oddeutu 32,000 DKK y metr sgwâr. Bu'r gwaith adeiladu yn hwyr (roedd i fod agor yn 2014) ac yn destun trafod mawr yn y wlad.
Ceir hefyd Prifysgol Ynysoedd y Ffaröe sy'n gorff arwahân i Goleg Glasir.
Doris Hare
Gyrfa fel oedolyn
Yn 1974, treuliodd Hare flwyddyn yn y ffars West End, No Sex Please, We're British, a gwnaeth ei hymddangosiad llwyfan olaf yn 87 mlwydd oed, ym Mhaladiwm Llundain ochr yn ochr â John Mills mewn teyrnged i Evelyn Laye.
John Maclean (Sosialydd Albanaidd)
Gwrthwynebu'r Rhyfel Mawr
Arestiwyd ef hefyd yn 1916 am dorri amodau Deddf Amddiffyn y Deyrnas, ond fe'i ryddhawyd yn 1917 yn dilyn gwrthdystiadau a ddigwyddodd yn sgil Chwyldro Chwefror Rwsia. Yn Ionawr 1918 etholwyd Maclean i gadeiryddiaeth Trydydd Cyngres Sofietiaid Rwsia Oll a mis yn ddiweddarach apwyndiwyd ef yn Gonswl yr Alban i'r Bolsieficiaid. Sefydlodd swyddfa'r Conswlad yn 12 South Portland Street yn Glasgow ond gwrthododd Llywodraeth Prydain ei gydnabod.
Gweithiodd yn agos gyda sosialwyr eraill y Red Clyde.
Sgwario
[[Image:Five Squared.svg|thumb|right|168px|Sgwâr 5 x 5, neu
Indecsau ac ail isradd
Mewn algebra, indecs yw'r nodiant a ddefnyddir i fynegi rhifau mewn dull hwylus. Yma, gellir galw'r indecs, hefyd yn bŵer, sef yr uwch-nod, wedi'i osod wrth ochr rhif normal neu lythyren. Mae'n gyfystyr â'r nifer o weithiau mae'r rhif (neu'r lythyren) yn cael ei luosi gydag ef ei hun.
Alf Morgans
Gyrfa wleidyddol
Yn y senedd, roedd yn gefnogwr i'r Prif Weinidog Syr John Forrest. Wedi i Forrest ymddiswyddo o wleidyddiaeth y wladwriaeth, bu cyn cefnogwyr Forrest yn parhau i gydweithio; cyfeiriwyd at y grŵp fel y ministerialists. Ym mis Tachwedd 1901, fe wnaeth y gweinidogion drechu olynydd Forrest i'r arweinyddiaeth, George Leake, ar bleidlais diffyg hyder, ac fe'i gorfodwyd i ymddiswyddo. Fodd bynnag, ni allent gytuno ar enwebai ar gyfer olynydd iddo. Gwahoddodd y llywodraethwr Frederick Henry Piesse i lunio llywodraeth ond ni allai gael digon o gefnogaeth.
Llenyddiaeth Lydaweg
Yr 20g
Sefydlwyd sawl cyfnodolyn yn yr 20g i gyhoeddi gwaith newydd, gan gynnwys Gwalarn (yn ddiweddarach Al Liamm). Un o nofelau gwychaf yr iaith ydy Itron Varia Garmez (1941) gan Youenn Drezen. Ymhlith llenorion pwysig eraill yr 20g mae'r bardd crefydol Yann-Bêr Kalloc'h Jean Pierre Colloc'h a'r bardd natur Roperzh Er Mason.
Francis Lewis
Teulu
Priododd Francis a Lewis Elizabeth Annesley,  chwaer iau ei bartner, ar 15 Mehefin, 1745. Bu iddynt saith o blant, ond bu pedwar ohonynt farw yn eu babanod.
Rheol Tintur
Cynrychiolydd Syml sy'n Ffinio Ochr y Darian
Eithriad arall yw lle caniateir mount vert neu'r ffurf syml gynrychioladol, 'trimount' ohono, bryncyn gwyrdd ar gefndir glas i gynrychioli'r awyr neu rhyw ffordd o ddarlunio'r môr, tonnau neu rhwybeth tebyg. Gwelir hyn ar arfbais genedlaethol a Hwngari, a Baner Slofacia sy'n defnyddio amrywiad arno, lle geir bryn tri pegwn (gweler isod). Yn yr achos yma, gwelir fod y llain yn gules (coch) ac, yn ôl Rheol Tintur, dylid peidio caniatau y bryn gwyrdd. Dadleir fod hyn yn dderbyniol gan fod y bryn yn cyffwrdd gwaelod y darian ac felly ddim yn 'charge' llawn, gan osgoi'r rheol. Yn wir, wrth edrych ar y arfbais, mae'r ffaith fod gwaelod y darian yn hytrach na bod yn charge yn y canol, yn gwneud gwahaniaeth ac yn haws i'r lygad ei adnabod.
Eva Marshal
Teulu a phriodas
Yr Arglwyddes Eva oedd yr ieuengaf o ddeg o blant, gyda phum brawd hŷn a phedair chwaer hŷn. Disgrifiwyd Eva a'i chwiorydd fel merched golygus, bywiog. O 1207 i 1212, bu Eva a'i theulu yn byw yn Iwerddon.
Eidyl
Daw'r enw yn y bôn o'r Hen Roeg εἰδύλλιον (eidullion, "cerdd fer" neu "lun bach"). Defnyddir yr enw yn gyntaf yn y byd Groeg-Rufeinig i ddisgrifio cerddi byrion, syml ar bynciau natur. Daeth bywyd y werin, yn enwedig y bugail, yn elfen gyffredin o'r eidyl dan ddylanwad beirdd Alecsandria yn yr oes Helenistaidd, yn enwedig Theocritus, Moschus, a Bion. Cafodd y fath farddoniaeth ei llunio ar arddulliau cerddi hirach megis yr alargan a'r arwrgerdd. Daeth yr enw yn boblogaidd unwaith eto yn llenyddiaeth y Dadeni.
Grand Theft Auto: Liberty City Stories
Arfau
Mae'r chwaraewr yn gallu gwneud i Toni cerdded, rhedeg neu yrru cerbydau a llongau er mwyn tramwyo byd y gêm. Mae'r cymeriad yn gallu defnyddio amrywiaeth eang o arfau gan gynnwys ei ddyrnau, arfau llaw, gynnau a saethwr rocedi. Mae'n gallu cael gafael ar arfau trwy eu dwyn gan wrthwynebwyr mae'n eu trechu, eu canfod wedi eu cuddio mewn mannau penodol ar y map, eu prynu gan werthwyr arfau neu trwy gasglu gwahanol niferoedd o eiconau cudd ar siâp parsel.
Plot y brif stori
Ar ddechrau'r gêm mae clip sy'n cyflwyno'r cymeriad yn dychwelyd adre i Liberty City, wedi cyfnod i' ffwrdd o'r ddinas. Roedd wedi mynd yn alltud er mwyn cadw proffil isel ar ôl iddo "cyflawni gweithred fawr" dros deulu Leone. Wedi dychwelyd mae Toni yn canfod bod aelodau eraill y gang wedi dringo'r i safleoedd o bwys yn ei absenoldeb tra ei fod o yn dal i gael ei ystyried fel un o'r troed filwyr sydd dal ar waelod y domen. Mae Salvatore Leone, pennaeth y teulu, yn disgwyl i Toni gweithio fel gwas i Vincenzo Cilli, un o'r dynion sydd wedi dringo'r ystôl yn absenoldeb Toni. Dydy o ddim yn hapus efo'r sefyllfa ac mae anghydfod yn codi rhwng Toni a'i bos newydd. Mae tonni yn gorfod gwneud tasgau i Vincenzo, sydd yn ei drin o fel baw. Mae o hefyd yn gwneud gwaith uniongyrchol i Salvatore sy'n codi eiddigedd Vincenzo. Un o'r swyddi israddol mae Vincenzo yn rhoi i Toni yw mynd i gasglu ei gar. Wrth fynd i mewn i'r car mae'n canfod bod yr heddlu yn ei wylio gan fod Vincenzo wedi dweud wrthynt fod Toni wedi ei ddwyn. Mae Toni yn ffoi rhag yr heddlu ac yn distrywio'r car mewn dial. Mae Vincenzo yn denu Toni i ymweld â llong nwyddau yn yr harbwr, lle mae o'n bwriadu ei ladd; ond mae Toni yn ei drechu a Vincenzo sydd yn marw yn y pendraw.
Mae Toni yn llofruddio Roger C. Hole, maer y ddinas. Yn yr isetholiad olynol mae o'n ymgyrchu ar ran y biliwnydd Donald Love. O ganfod bod Love ym mhoced teulu Leone mae'r etholwyr yn troi yn ei erbyn ac yn ethol ei wrthwynebydd Miles O'Donovan, dyn sydd ym mhoced Teulu Forelli. Mae'r maer newydd yn sicrhau bod yr heddlu yn arestio Salvatore Leone. Wrth gael ei hebrwng o swyddfa'r heddlu i'r carchar mae Toni yn ei helpu i dorri'n rhydd. Mae Toni a Salvatore yn mynd i weld y maer i geisio gwneud dêl efo i sicrhau gollwng y cyhuddiadau yn ei erbyn. O gyrraedd neuadd y ddinas maent yn canfod bod Massimo Torini, aelod blaenllaw o Mafia Sisili sydd ddim am weld dêl yn cael ei wneud wedi herwgipio'r maer. Mae Toni a Salvatore yn erlid Massimo, yn ei ladd ac yn achub y maer. Bellach mae safle Salvatore fel prif mobster Liberty City wedi sicrhau ac mae Toni yn cael ei godi yn Capo regime, neu ddirprwy iddo.
Polygon rheolaidd
bawd|470px|Polygonau rheolaidd, gyda'u [[symbol Schläfli|symbolau Schläfli.]] Mewn geometreg Ewclidaidd, mae polygon rheolaidd yn bolygon sy'n hafalonglog (mae pob un o'r onglau yn gyfartal) ac yn hafalochrog (mae pob ochr ochr yr un hyd). Gall polygonau rheolaidd fod naill ai'n amgrwm neu'n serennog. Gellir rhannu'r gwahanol fathau o bolygonau'n ddau: rheolaidd ac afreolaidd. Ceir hefyd polyhedronnau rheolaidd.
Carlo Sabajno
Gyrfa
Ei record gyntaf oedd un o opera Verdi Ernani ym 1904 a'i olaf oedd recordiad o Otello, hefyd gan Verdi ym 1932. Ymysg ei recordiadau nodedig eraill oedd dau recordiad o'r Rigoletto ym 1917 ac eto ym 1927, ei recordiad o opera Donizetti Don Pasquale gyda Tito Schipa ac o Aida gyda'r tenor Aureliano Pertile. Roedd nifer o'i recordiadau yn cynnwys cyfraniadau gan gantorion mawr ei ddydd megis Beniamino Gigli.
Disgyddiaeth
1915 - 1919
Prifysgol Copenhagen
bawd|240px|dim|Prif Adeilad y Brifysgol ar Frue Plads bawd|dim|Prifysgol Copenhagen, Prif Adeilad ar Frue Plads
Fanny Anitúa
Dolenni allanol
Fanny Anitua yn canu'r Habanera o Carmen
Polywrethan
Ewyn polywrethan hyblyg
Mae yna ewynion arbennig a thân sy'n caniatáu gosod pibellau simnai a drysau tân.
Allor
Yr Eglwys Gatholig Rufeinig
Mewn eglwysi Pabyddol, mae, yn fynych, amryw allorau, yn sefyll ym mhen dwyreiniol cynifer o gapelau, wedi eu cyflwyno i gynifer o seintiau. Yn amser y Diwygiad, symudwyd y rhai hyn olll, ond yr allor fawr. Gwneir cynigion gan rai ers y 19g i adferu'r allor faen, ac eraill o arferion y canoloesoedd. Mae'n amlwg fod yr allorau meini yn hen, ond y mae mor amlwg a hynny, fod yr allorau coed yn henach. Dywed y Pabyddion fod yr allor faen yn gysgod neu arddangosiad o Grist, sylfaen yr adeilad ysbrydol, sef yr eglwys. Mae i bob allor o'r fath dair o risiau i esgyn ati, y rhai a orchuddir â llorlen. Addurnir hi â blodu naturiol a chelfyddydol, yn ôl y tymor o'r flwyddyn, ac nid arbedir traul i'w harddwychu ag aur, arian, a meini gwerthfawr. Gosodir yr hyn a elwir pabell y cymun sanctaidd ar yr allor, ac ar bob ochr iddi, saif canhwyllau o gwyr gwyn. Pob amser y cedwir gwasanaeth er cof am y meirw, ac yn ystod tri diwrnod olaf Wythnos y Dioddefaint, canhwyllau o gwyr melyn a ddefnyddir. Gosodir croglun, neu lun Crist ar y groes, i orffwys ar yr allor.
Yr Eglwys Uniongred Ddwyreiniol
Defnyddir bord bren gan yr Eglwys Uniongred Ddwyreiniol.
Ynni yn hanes y Ddaear
Y Trydydd Chwyldro (esblygiad celloedd ewcaryotig egnïol)
Er bod y trydydd chwyldro yn anghyfarwydd i lawer, hwn oedd y cam sylfaenol a arweiniodd at fywyd amlgellog cymhleth fel y gwelir mewn planhigion ac anifeiliaid. Mae gan gelloedd ewcaryotig saernïaeth fewnol hynod gywrain. Ni cheir bodau byw amlgellog heb iddynt fod wedi eu hadeiladu o gelloedd ewcaryotig. O safbwynt bioleg y gell, mae llawer yn gyffredin nid yn unig rhwng dyn ac epa, ond rhwng dyn a banana a malwoden a ffwng. Nid oes tystiolaeth i gelloedd ewcariotig fodoli yn y cofnod ffosil am y ddau biliwn o flynyddoedd cyntaf, sef tua hanner oes hanes ein planed. Yn y cyfnod maith hwn dim ond bywyd "syml" ungellog oedd yn bodoli. Eto yr oedd gan y celloedd "syml" procaryotig hyn alluoedd biocemegol neilltuol, rhai sydd lawer y tu hwnt i alluoedd bodau amlgellog fel anifeiliaid.
C. E. Wynn-Williams
Ffisegydd Cymreig oedd Charles Eryl Wynn-Williams (5 Mawrth 1903 – 30 Awst 1979), sy'n cael ei ystyried yn rhyngwladol fel tad cyfrifiadura. Roedd hefyd yn ymchwilydd ym maes ffiseg niwclear, gan greu offer mesur pwrpasol, gan gynnwys y "Cyfrifiadur Graddfa Dau" (the scale-of-two counter) a ystyrir gan rai fel y cyfrifiadur modern cyntaf. Roedd yn Gymro Cymraeg ac fe'i ganed yn Abertawe.
Magwraeth a choleg
Roedd yn Rhyddfrydwr, mewn gwleidyddiaeth ac yn rhugl ei Gymraeg. Ar 12 Awst 1943 priododd Gymraes o'r enw Annie Eiluned James (ganwyd 1907/8), athrawes ysgol; cawsant ddau o feibion.
Esbonydd
(0, 1)
b−n
. Gyda'r esbonydd
Hanes y nodiant
, a oedd yn hanfodol er mwyn trin pwerau
Terminoleg
Gyda chyfanrif positif, mae'r esbonydd yn dangos sawl copi o'r bâs sy'n cael ei luosi gyda'i gilydd. Er enghraifft,
243
Tosca
Act Dau
Wedi'i holi gan Scarpia, mae Cavaradossi yn gwadu unrhyw wybodaeth am Angelotti ac mae'n cael ei ddedfrydu i gael ei arteithio hyd ildio gwybodaeth. Pan gyrhaedda Tosca, mae Scarpia yn dechrau holi hi, gan ddefnyddio sgrechiadau Cavaradossi i'w phoenydio hi; O dan y gwasgedd hwn, mae Tosca yn datgelu lle cuddio Angelotti.
Doddie Weir
Sefydlwyd Cwpan Doddie Weir fel gwobr i'r tîm buddugol mewn gêm flynyddol, yn ystod yr hydref, rhwng Yr Alban a Chymru. Chwaraewyd y gyntaf yn Stadiwm Principality ar 3 Tachwedd 2018.
Condom benyw
Mae'r condom benyw, condom fagina, condom benywaidd neu, fel rheol ar lafar, femidom yn ddyfais atal cenhedlu ac yn ddidrafferth i fenywod. Yn wahanol i'r condom gwrywaidd sy'n cympasu'r pidyn, mae'r condom benywaidd yn cwmpasu'r fagina (gwain) ac yn rhan o'r fwlfa. Mae'n cynnwys gorchudd polywrethan denau sy'n cyd-fynd â waliau'r fagina a gall bara hyd at wyth awr. Gellir ei roi ychydig oriau cyn y cyfathrach rywiol ac nid oes raid i chi ei dynnu'n syth ar ôl cyfathrach. Fe'i gwerthir mewn fferyllfeydd.
Defnydd
Gellir hefyd defnyddio'r condom benwy neu Femidom ar gyfer cyfathrach rhyw tinol.
Fformiwla
F = ma
Rhif ciwb
.]] Yn ogystal a'r ciwb geometrig, sy'n siâp tri dimensiwn, ceir, o fewn algebra a rhifyddeg, yr hyn a elwir yn rhif ciwb, neu'n bŵer tri, sef rhif (n) a luosir gydag ef ei hun ddwy waith. O ddydd i ddydd, fe sonir am rif "wedi'i giwbio"; gellir cymharu hyn â "rhif wedi'i sgwario".
Gellir hefyd ei ddiffinio'n fras fel rhif wedi'i luosi gyda'i rif sgwâr:
C.P.D. Inter Caerdydd
Lliwiau cartref Clwb pêl-droed oedd Inter Caerdydd (neu, Inter Cardiff F.C.). Roeddynt yn chwarae ac yn llwyddiannus yn ystod degawd gyntaf Uwch Gynghrair Cymru. Sefydlwyd y clwb fel Inter Caerdydd 1990, trwy uno A.F.C. Cardiff a Sully F.C, newidiodd y clwb ei henw i Inter CabelTel ym 1996 cyn mynd yn ôl i'w enw gwreiddiol dair blynedd yn ddiweddarach.
Inter CabelTel
Yn 2000, cyfunodd Inter Caerdydd â Phrifysgol Metropolitan Caerdydd (UWIC) i ffurfio UCIC Inter Caerdydd (UWIC Inter Cardiff F.C). Mae enwau'r tîm gan gefnogwyr yn cynnwys The International, The Divs (o Car-DIFF). Dechreuodd y Gavag ar logo'r tîm o'r cysylltiad Sili (enwir 'The Seagulls'). Fe wnaethon nhw newid eu henw eto yn haf 2012 i Brifysgol Fetropolitan Caerdydd F.C.
Datblygu Tîm Prifysgol Metropolitan Caerdydd
Er mwyn deall yr hyn ddigwyddodd i ran o waddol Inter Caerdydd, rhaid deall iddi ymuno gyda thîm yr hyn ddaeth yn Brifysgol Metropolitan Caerdydd. Roedd tîm Coleg Addysg Caerdydd yn datblygu (bellach Prifysgol Fetropolitan Caerdydd). Aeth y tîm trwy gyfres o newidiadau enwau, gan adlewyrchu newidiadau enw'r sefydliad a gynrychiolwyd ganddo. Gelwid y tîm yn wreiddiol fel Coleg Addysg Caerdydd (Cardiff College of Education F.C.) yna yn Sefydliad De Morgannwg (South Glamorgan Institute F.C.) yn 1979; Sefydliad Addysg Uwch Caerdydd (Cardiff Institute of Higher Education F.C.) yn 1990 ac UWIC ym 1996.
FK Partizani Tirana
Hanes
Ym 1962 chwaraeodd y tîm am y tro cyntaf mewn cystadlaethau Ewropeaidd ac yn 1970 enillon nhw Cwpan y Balcan, sef cystadleuaeth i dimau clwb o wledydd y Balcanau. Dyma'r unig dwrnamaint rhyngwladol i'w hennill gan dîm o Albania.
Chelmsford (etholaeth seneddol)
Etholaeth seneddol yn Essex, Dwyrain Lloegr, yw Chelmsford. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.
Jaffa
bawd|300x300px|Jaffa (o'r gogledd) Porthladd hynafol yn Israel a’r rhan hynaf o ddinas Tel Aviv-Yafo yw Jaffa, Yafo mewn Hebraeg, neu Yaffa mewn Arabeg (hefyd Japho neu Joppa). Mae Jaffa yn cael ei adnabod am ei gysylltiad â hanesion Beiblaidd Jona, Solomon a Pedr ynghyd â stori fytholegol Andromeda a Perseus. Mae hefyd yn enwog am ei orenau, sef orenau Jaffa.
Yitzhak Rabin
Gwleidydd, gwladweinydd a chadfridog Israelaidd oedd Yitzhak Rabin (, ; 1 Mawrth 1922 – 4 Tachwedd 1995). Ef oedd pumed Prif Weinidog Israel, a gwasanaethodd am ddau dymor, 1974–77 a 1992 hyd at ei lofruddiad yn 1995.
Arden cho
Bywyd cynnar
Ganed Arden Cho ar Awst 16, 1985 yn Amarillo, Texas, UDA fel Arden Lim Cho. Mae hi'n actores a chynhyrchydd, a elwir yn Teen Wolf (2011), Chicago Med (2015) a'r Rhestr Anrhydedd (2018).
Stryd Dizengoff
Hanes
bawd|Y stryd yn yr 1930au bawd|Cyffordd Strydoedd Dizengoff a Ben Gurion Disgrifiwyd y stryd yn ei blodau fel "Champs-Élysées Tel Aviv". Mewn slang Hebraeg, bathwyd gair newidd sy'n nodweddu pwysigrwydd y stryd yn y wlad newydd: "l'hizdangef" (להזדנגף), yn llythrennol "i Dizengoffio ei hun, hynny yw, i rhodio ar hyd Stryd Dizengoff" i fynd allan ar y dref Nodweddwyd hi gan adeiladau lluniaidd Bauhaus. Ers yr 1970au mae'r stryd wedi dioddef cwymp mewn bri wrth i ddinasyddion fynd i maelfa, Canolfan Dizengoff hybu'r cwymp yma, yn ogystal â newidiadau i adeiladwaith y stryd.
Maelfa
Datblygiad nodweddiadol ym maes siopa, hamddena a byw yw maelfa (shopping mall). Gall maelfa gynnwys: siopau cadwyn ac adwerthu mawr, siopau manwerthu arbenigol, cyfanwerthu neu dros dro, cadwyni manwerthu, sinemâu, bwytai, banciau a gwasanaethau eraill i person fel trin gwallt, campfeydd a mwy. Nodwedd sy'n uno pob maelfa (o'u cymharu â chanolfan siopa) yw fod popeth o dan do. Gellir defnyddio'r gair "maelfa" Gymraeg i gyfeirio at 'shopping mall' neu 'mall' i ddisgrifio'r canolfan siopa dan do yn America ac Asia, tra, yn Saesneg Prydain arddelir 'shopping precincts' neu 'shopping centre'. Byddai 'canolfan siopa' yn gallu bod yn amwys gan gyfeirio at stryd fawr, neu ganolfan awyr agored. Gyda maelfa bydd popeth o dan do, ac yn aml defnyddir lifft neu esgynnydd i esgyn i ail, trydydd neu hyd yn oed, bedwaredd llawr.
Cwpan mislif
Ymgyrch Tamponau am Ddim
O gofio poblogrwydd ymgyrchoedd gan gynnwys yng Nghymru i dynnu treth oddi ar tamponau neu darparu tamponau am ddim i ferched ysgol, efallai y gellid, neu dylid ystyried, hysbysu merched o arbedion ariannol ac amgylcheddol defnyddio cwpan mislif.
Chueca
Mae Chueca'n fywiog iawn, gyda llawer o gaffis a siopau boutique. Mae The Lonely Planet wedi ei ddisgrifio fel "rysedd hoyw, bywiog ac ifanc, a phob amser yn gynhwysol waeth beth yw eich rhywioldeb." bawd|chwith|Cymdogaeth Chueca
Celf yn Chueca
Mae Chueca yn hoff set ar gyfer ffilmiau. Bu cynhyrchiad olaf Eloy de la Iglesias: Bulgarian Lovers (2003), addasiad o nofel gyfunffurfiol gan Eduardo Mendicutti, a gafodd ei ffilmio'n y gymdogaeth. Fel yr oedd ffilmiau eraill hefyd megis Truman gan Cesc Hoyw, Boystown gan Juan Flahn, Cachorro gan Miguel Albaladejo, a Chef's Special gan Nacho G. Velilla.
Jona
Yn y chwedl hon, mae Jona'n cael ei alw gan Dduw i deithio i Ninefeh i rybuddio'i phobl a'u hannog i edifarhau am eu pechodau neu wynebu dicter Duw. Yn lle gwneud hynny, mae Jona'n mynd ar long i Tarshish. Yng nghanol storm, mae'n gorchymyn criw'r llong i'w daflu dros ei hymyl, ac mae'n cael ei lyncu gan bysgodyn enfawr. Dridiau'n ddiweddarach, ar ôl iddo gytuno i fynd i Ninefe, mae'r pysgodyn yn ei chwydu ar y lan. Mae Jona'n llwyddo i argyhoeddi dinas Ninefeh gyfan i edifarhau, ond yn disgwyl y tu allan i'r ddinas i ddisgwyl iddi gael ei dinistrio. Mae Duw yn cysgodi Jona rhag yr haul gyda phlanhigyn, ond wedyn yn anfon mwydyn sy'n achosi iddo wywo. Pan mae Jona yn cwyno am y gwres, mae Duw yn ei geryddu.
Ofn llwyfan
Pryder, ofn, neu ffobia parhaus mewn unigolyn sy'n mynd i berfformio o flaen cynulleidfa, neu'n wynebu'r posibilrwydd o hynny, yw  ofn llwyfan neu bryder perfformio. Yng nghyd-destun siarad cyhoeddus, gall hyn ysgogi neu ddod law yn llaw a chymryd rhan mewn unrhyw weithgaredd sy'n cynnwys cyflwyno eich hun yn gyhoeddus. Mewn rhai achosion gall ofn fod yn rhan o batrwm ehangach o ffobia cymdeithasol (anhwylder pryder cymdeithasol), ond mae nifer o bobl yn cael y profiado ofn llwyfan heb unrhyw broblemau ehangach. Yn ddigon aml, mae ofn llwyfan yn codi o ddim mwy na'r disgwyliad i berfformio, yn aml ymhell o flaen llaw. Mae'n amlygu ei hun mewn nifer o wahanol ffyrddː atal dweud, chwimguriad, cryndod yn y dwylo a'r coesau, dwylo chwyslyd, gwingo nerfau'r wyneb, ceg sych, a phendro.