cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tewbig melyn
Teulu
Mae'r tewbig melyn yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Westover, Gorllewin Virginia
Dinas yn, yn nhalaith Gorllewin Virginia, yw .
Craig yr Ysfa
Clogwyn mawr yn y Carneddau, Eryri, yw Craig yr Ysfa. Mae'n gorwedd yn rhan uchaf Cwm Eigiau islaw Bwlch Eryl Farchog, sydd ar y grib rhwng Pen yr Helgi Du a Charnedd Llywelyn, yn Sir Conwy. Mae'n tua 2,000 troedfedd uwch lefel y môr yn wynebu'r gogledd-ddwyrain; uchder tua 800 troedfedd. Mae gan y clogwyn hwn le pwysig yn hanes cynnar dringo yng Nghymru.
D. J. Williams
Roedd David John Williams (26 Mehefin 1885 – 4 Ionawr 1970), neu D. J. Williams neu weithiau "D. J. Abergwaun", yn llenor ac yn genedlaetholwr. Roedd yn gymeriad cryf, penderfynol a dygn, a gwnaeth gyfraniad pwysig i lên a diwylliant ei wlad; cyfeiriwyd ato fel "Y Cawr o Rydcymerau" ac ysgrifennodd Dafydd Iwan ddwy gân amdano: Y Wên na Phyla Amser a Cân D. J.
Gyda Saunders Lewis a Lewis Valentine, ar 8 Medi 1936, llosgodd yr ysgol fomio ym Mhenyberth a dedfrydwyd ef yn yr 'Old Bailey' i 9 mis o garchar.
Arwr Glew Erwau'r Glo
Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle
Ogof Ffynnon Ddu
Ar lawr yr ogof mae palmant calchfaen a thu fewn mae stalagmitau a stalagtitau, rhaeadrau, culfeydd syrth a sympiau. Mae pum mynedfa i'r ogof.
Buched Dewi (golygiad)
Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle
Noel Harrison
Symudodd i fferm yn Nova Scotia ar ddechrau'r 1970au gan geisio byw'n hunangynhaliol, ac yno yng Nghanada cyflwynodd rhaglen gerdd o'r enw Take Time ar gyfer yr CBC. Yn y 1980au dychwelodd i'r byd adloniant gan deithio ar draws yr Unol Daleithiau yn perfformio'i sioe un dyn Adieu Jacques, am fywyd Jacques Brel. Dychwelodd Noel i Loegr yn 2003 ac ymgartrefodd yn Ashburton, Dyfnaint. Bu farw yn 2013 o drawiad ar y galon.
Pengwin cribfelyn
Fe'i ceir yn aml ar lan y môr.Ni all hedfan, er fod ganddo adenydd.
Thereza Dillwyn Llewelyn
Roedd Thereza Dillwyn Llewelyn (bedyddiwyd 28 Gorffennaf 1834 – Chwefror 1926) yn ffotograffydd cynnar.
Vera Chaves Barcellos
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Codi pwysau yng Ngemau'r Gymanwlad
Rhwng 1990 a 2002 cyflwynwyd medal ar gyfer y cipiad ac ar gyfer y pont a hwb yn ogystal a'r cyfanswm ond ers Gemau'r Gymanwlad 2006 ym Melbourne, Awstralia dim ond medal ar gyfer y cyfanswm sydd yn cael ei gylfwyno fel sydd yn digwydd yn y Gemau Olympaidd.
Tinamŵ cribog y De
Mudo
Mae tinamŵ cribog y de yn aros yn ffyddlon i filltir sgwâr, ac yn ystod y gaeaf maent yn symud mewn grwpiau dros diriogaethau mawr wrth chwilio am fwyd.
Tacsonomeg
Isidore Geoffroy Saint-Hilaire oedd y cyntaf i ddisgrifio tinamou cribog y de o sbesimen o Dde America, ym 1832.
Lein Arfordir y De
bawd|260px|Cerbydau Chicago, South Shore a South Bend bawd|260px|Gary, Indiana
Mae  Lein Arfordir y De (Saesneg:South Shore Line) yn rheilffordd gymudwyr rhwng South Bend (Indiana) a Chicago (Illinois).
Hanes
Ffurfiwyd cwmni Rheilffordd 'Chicago & Indiana Air Line' ar 2 Rhagfyr 1901, a dechreuodd y gwasanaeth rhwng Dwyrain Chicago a Harbwr Indiana ym Medi 1903.
Prynwyd y lein gan Reilffordd Chesapeake ac Ohio ar 3 Ionawr 1967.
Ashland Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Ashland Township, gan gynnwys:
Angharad Llwyd
Treuliodd lawer o'i hoes yn copïo llawysgrifau mewn llyfrgelloedd preifat trwy'r wlad ee casgliadau Kinmel a gedwir yn y Llyfrgell Genedlaethol.
Athletau yng Ngemau'r Gymanwlad
Tabl medalau
Wedi Gemau'r Gymanwlad 2018
Pengwin macaroni
Fe'i ceir yn aml ar lan y môr.Ni all hedfan, er fod ganddo adenydd.
Sandersville, Georgia
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Sandersville, gan gynnwys:
Pengwin Ynys Macquarie
Fe'i ceir yn aml ar lan y môr.Ni all hedfan, er fod ganddo adenydd.
Glöyn byw
Mae rhai gloÿnnod yn fudol h.y. yn teithio filoedd o filltiroedd dros yr haf; er enghraifft, Glöyn y llaethlys. Oherwydd eu gallu i forffio o un ffurf i ffurf arall, ac oherwydd harddwch eu lliw a'i ehediad, maent yn ddelwedd boblogaidd mewn llenyddiaeth. Ystyrir rhai ohonyn nhw'n bla gan eu bod yn bwyta llysiau ar gyfer y bwrdd bwyd, dro arall, mae'r lindys yn lladd rhywogaethau sy'n blâu.
Pengwin bach
Fe'i ceir yn aml ar lan y môr.Ni all hedfan, er fod ganddo adenydd.
Bobby Atherton
Cyn bêl-droediwr Cymreig oedd Robert 'Bobby' Atherton (29 Gorffennaf 1876 – 19 Hydref 1917). Llwyddodd i ennill 9 cap dros Gymru rhwng 1899 a 1905 ac roedd yn gapten ar dîm Hibernian pan enillon nhw Gwpan FA Yr Alban ym 1902.
Ḷḷena
Olion hanesyddol
Mae ei olion hanesyddol o fodau dynol yn dyddio o Oes y Cerrig, mae ei strwythurau megalithig wedi'u cynrychioli'n dda, a cheir esiampl dda yn y dolmen yn Padrún. Mae tomenni claddu yma hefyd, ond ni chawsant eu harchchwilio i gyd.
Plwyfi
Ceir yma nifer o blwyfi (paroquies):
Berta Moltke
Arlunydd benywaidd o Ddenmarc yw Berta Moltke (12 Chwefror 1938).
Hede von Trapp
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Pula, Awstria oedd Hede von Trapp (18 Tachwedd 1877 – 29 Rhagfyr 1947).
Sïedn gwych
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Sïedn gwych (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod gwych) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eugenes fulgens; yr enw Saesneg arno yw Rivoli's hummingbird. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Ferguson, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Ferguson, gan gynnwys:
Emma Amos
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Dala dala
bawd|300px|dala dala ar ffordd wledig yn [[Sansibar]] Mae'r Dala dala yn enw ar fath o fws mini neu tacsi-fws yn Tanzania. Maent yn enw lleol ar system matatu a geir yn Cenia a gweddill dwyrain Affrica. Mae'r tacsi-fws yn dilyn llwybr gydnabyddiedig ac yn casglu pobl ar hyd y ffordd. Maent yn ymateb i broblem trafnidiaeth a diffyg trafnidiaeth gyhoeddus yn y wlad.
Enw
Cyd-ddigwyddiad ffodus i'r siaradwr Cymraeg yw gweld gwasanaeth cludo sydd ag enw yr un peth â'r term ddeheuol Gymraeg am ddal bws neu dacsi, dala tacsi.
Helen Thomas
Cofiant
Bu farw ddau fis wedi iddi symud i’r gwersyll heddwch o anafiadau i’w phen wedi iddi gael ei tharo gan gar heddlu wrth aros i groesi’r ffordd fer y Gât Felen yn y gwersyll. Roedd hi’n 22 mlwydd oed.
Tro-tro
Ceir gyrrwr a ticedwr a elwir yn aml gan y gair Saesneg, "mate" sy'n casglu tocynnau, gweiddi'r lleoliadau. Bydd nifer o'r cerbydau tro-tro wedi eu haddurno gan sloganau a dywediadau, yn aml dywediadau crefyddol. Prin yw'r tro-tro sy'n teithio ar ddydd Sul.
Rheoleiddio
Yn sgil diffyg rheoleiddio gwladwriethol llawn, bydd grwpiau a enwir yn 'syndicates' yn goruchwilio gwasanaethau tacsi-fws fel y tro-tro. Gall y syndicatiaid yma bennu ffioedd, llwybrau, gorsafoedd a tefynellau, a phenderfynnu ar tâl teithio.
Arlington, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Gaeaf
200px|bawd|chwith|Golygfa aeaf Un o dymhorau'r flwyddyn yw'r Gaeaf. Yn seryddol mae'r tymor yn dechrau ar yr 21 Rhagfyr i'r gogledd o'r gyhydedd ac ar 21 Mehefin yn y de. Mae'n gorffen ar 21 Mawrth yn y gogledd ac ar Fedi 21 yn y de. Ond yn aml ystyrir y misoedd cyfan sef Rhagfyr, Ionawr a Chwefror yn y gogledd a Mehefin, Gorffennaf ac Awst yn y de fel misoedd y gaeaf. Yn ôl y calendr Celtaidd ar y llaw arall, Tachwedd, Rhagfyr a Ionawr ydyw, a dyna pam y gelwir 31 Hydref yn Galan Gaeaf yn Gymraeg.
Hydref (tymor)
250px|chwith|bawd|Dail hydrefol y ffawydden Y tymor sy'n dilyn yr haf ac yn rhagflaenu'r gaeaf yw'r hydref. Cyfatebai, yn yr hen Galendr Gwyddelig, i fisoedd Awst, Medi a Hydref — ond heddiw mae'r tymor yn cael ei ystyried gan meteorolegwyr fel y cyfnod rhwng 1 Medi a 30 Tachwedd yn hemisffer y gogledd.
Ridgway Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Ridgway Township, gan gynnwys:
Melysor moel swnllyd
Teulu
Mae'r melysor moel swnllyd yn perthyn i deulu'r Melysorion (Lladin: Meliphagidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Douglas County, Illinois
Sir yn nhalaith, yw .
Rhegen goed lygadfoel
Teulu
Mae'r rhegen goed lygadfoel yn perthyn i deulu'r Rhegennod (Lladin: Rallidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Ridley Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Ridley Township, gan gynnwys:
Dillon, Montana
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Dillon, gan gynnwys:
Timber Lake, De Dakota
Dinas yn, yn nhalaith De Dakota, yw .
Harry Greene
Gyrfa
Ar ôl y rhyfel, cymerodd Greene ei le yng Ngholeg Caerdydd, gan hyfforddi fel cynorthwwydd drafftsmon a phensaer. Yn ystod yr amser yma daeth yn ffrindiau gyda'i gyd-fyfyriwr Terry Nation a ddaeth yn sgriptiwr Doctor Who yn hwyrach ymlaen. Gweithiodd y ddau ar gynyrchiadau myfyrwyr gyda'i gilydd ac yna ar benwythnosau yn y Theatr Newydd, Caerdydd fel dyn llwyfan. Arweiniodd hyn at actio amatur gyda chwmni Unity Theatre ac fel cynorthwwydd gwirfoddol yn y Cory Hall ar sioe radio wythnosol Eynon Evans ar BBC Wales lle cyfarfu Harry Secombe.
Rhestr bandiau
S
Sex Pistols, Sherbet Antlers, Sigur Rós, Sobin a'r Smaeliaid, Stereophonics, String Driven Thing, Super Furry Animals, Sŵnami, Steve Eaves a'i Driawd, y Sefydliad, Shwn, Sidan, Sibrydion, Sen Segur, Siencyn Trempyn
John Milton
Bywgraffiad
Cafodd ei eni yn Stryd Bara, Llundain, yn fab y cyfansoddwr John Milton a'i wraig Sarah Jeffrey.
Middletown Township, New Jersey
Treflan yn, yn nhalaith New Jersey, yw .
Rhestr bandiau
W
The Who, Wenfflam
Z
ZZ Top
Cwch camlas
Hanes
Yn ystod y Chwyldro Diwydiannol defnyddiwyd cychod camlas yn bennaf i gludo nwyddau. Roedd y rhai hynaf wedi eu gwneud o bren ac roedd ceffylau yn eu tynnu. Daeth camlesi i fod yn llai pwysig ers y 1830au oherwydd datblygiad y rheilffyrdd, a daeth perchnogion tlawd y cychod i fyw arnynt. Cafodd llawer o'r cychod hyn eu haddurno'n lliwgar, fel arfer gyda lluniau cestyll a rhosod.
Bwrdd yr Iaith Gymraeg
Ar ddiwedd 2004 cyhoeddodd y Prif Weinidog Rhodri Morgan "goelcerth y cwangos" a fyddai yn diddymu sawl corff yn cynnwys Bwrdd yr Iaith. Croesawyd hyn gan Gymdeithas yr Iaith ond nid oedd pawb yn cytuno. Yn 2006 cafwyd pleidlais yn y Cynulliad yn gorchymyn i Llywodraeth y Cynulliad ohirio'r cynllun. Yn dilyn Etholiad y Cynulliad 2007 cafwyd cytundeb Cymru'n Un rhwng Llafur a Phlaid Cymru. Dair mlynedd yn ddiweddarach cyflwynodd y Llywodraeth y Mesur Iaith hir-ddisgwyliedig ac fe'i basiwyd gan y Cynulliad ar 7 Rhagfyr 2010. Byddai'r Ddeddf yn sefydlu swydd newydd Comisiynydd Iaith gan ddod a Bwrdd yr Iaith i ben ar ôl bron i ugain mlynedd. Diddymwyd Bwrdd yr Iaith Gymraeg ar 31 Mawrth 2012 a trosglwyddwyd staff, eiddo a dyletswyddau y bwrdd i Lywodraeth Cymru ac i Gomisiynydd y Gymraeg.
Biwro Cyfrifiad yr Unol Daleithiau
Prif genhadaeth y Biwro Cyfrifiad yw cynnal Cyfrifiad yr UD bob deng mlynedd, sy'n dyrannu seddi Tŷ'r Cynrychiolwyr yr Unol Daleithiau i'r taleithiau yn seiliedig ar eu poblogaeth. Mae cyfrifiadau ac arolygon amrywiol y Biwro yn helpu i ddyrannu dros $400 biliwn mewn cronfeydd ffederal bob blwyddyn ac mae'n helpu taleithiau, cymunedau lleol a busnesau i wneud penderfyniadau deallus. Mae'r wybodaeth a ddarperir gan y cyfrifiad yn effeithio ar benderfynu ble i adeiladu a chynnal ysgolion, ysbytai, seilwaith trafnidiaeth, ac adrannau'r heddlu a thân.
Crymych
Hanes
Datblygodd yn bennaf oherwydd ei leoliad ar linell rheilffordd y Cardi Bach, a oedd yn rhedeg rhwng Hendy-gwyn ar Daf ac Aberteifi. Yn ystod dechrau'r 20g, datblygodd i fod yn ganolfan drafnidiaeth a gwasanaethau ar gyfer cylch amaethyddol eang yn nwyrain y Preseli. Ym 1958, cadarnhawyd statws Crymych fel 'prifddinas y Preseli' pan agorwyd ysgol uwchradd yn y pentref, sef Ysgol y Preseli. Ym 1991, cafodd Ysgol y Preseli ei gwneud yn ysgol gyfun ddwyieithog gyntaf Sir Benfro, gan adlewyrchu hunaniaeth gref Crymych a'r cylch fel cymuned naturiol Gymraeg ei hiaith er gwaethaf yr holl fewnfudo o Loegr ers dechrau'r 1970au.
Llyn Tegid
Bywyd gwyllt
Mae'r llyn dwfn, clir yn gartref i lawer o anifeiliaid megis, er enghraifft penhwyaid, brithyllod a llysywenod. Mae nifer o'r rhywogaethau sydd yn byw yn y llyn yn brin iawn - er enghraifft pysgod fel y gwyniad (Coregonus lavaretus) a malwen dŵr croyw brinnaf Prydain, y falwen lysnafeddog (Myxas glutinosa). Yn ystod y blynyddoedd diweddar mae'r broblem o ewtroffigedd wedi datblygu yn Llyn Tegid sydd yn berygl fawr i nifer o'r rhywogaethau a geir yn y llyn.
Butler, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Butler, gan gynnwys:
Melysor moel Meyer
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. meyeri, sef enw'r rhywogaeth.
Faber and Faber
Sefydlwyd y cwmni ym 1925 fel Faber and Gwyer Ltd, a oedd yn gydweithrediad rhwng Geoffrey Faber (1889–1961) a'r Fonesig Gwyer, merch y cyhoeddwr Syr Henry Burdett. Penodwyd y bardd T. S. Eliot i'r bwrdd cyfarwyddwyr, ac roedd ef yn aros yn y sefyllfa honno trwy gydol ei oes. Ym 1929 prynodd Geoffrey Faber gyfran Bonesig Gwyer ac ailenwodd y cwmni yn Faber and Faber, er nad oedd unrhyw un arall o'r enw Faber yn gweithio yno.
Henriëtte Gesina Numans
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Sintang oedd Henriëtte Gesina Numans (15 Awst 1877 – 11 Mai 1955).
Talacharn
Hanes
Yma roedd tŷ Madam Bevan a gysylltir ag Ysgolion Cylchynol Griffith Jones Llanddowror. Safai rhwng Neuadd y Dref a Cliff Chapel ond fe'i tynnwyd i lawr ym 1859. Yn y tŷ hwn y bu Griffith Jones farw ym 1761.
Melysor moel gyddflwyd
Teulu
Mae'r melysor moel gyddflwyd yn perthyn i deulu'r Melysorion (Lladin: Meliphagidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Bonanza, Arkansas
Dinas yn, yn nhalaith Arkansas, yw .
Boosey & Hawkes
Cyhoeddwr mawr o gerddoriaeth glasurol gyda'i bencadlys yn Llundain yw Boosey & Hawkes. Fe'i sefydlwyd ym 1930 trwy uno dau gwmni cerdd, Boosey & Company a Hawkes & Son. Mae'r cwmni'n berchen ar yr hawlfraint i lawer o gerddoriaeth bwysig o'r 20g, gan gynnwys gwaith gan Leonard Bernstein, Benjamin Britten, Aaron Copland, Sergei Prokofiev, Richard Strauss ac Igor Stravinsky. Tan 2003, roedd hefyd yn wneuthurwr mawr o offerynnau pres, llinynnol a chwythbren. Yn 2008 prynwyd Boosey & Hawkes gan Imagem Music Group sy'n eiddo i'r Iseldiroedd; brynwyd Imagem yn ddiweddarach gan Concord Music, sydd wedi'i leoli yn UDA.
Ryan Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Ryan Township, gan gynnwys:
Kamoel
Poblogaeth
Population - Municipality code56030
Brenin gwineurudd
Teulu
Mae'r brenin gwineurudd yn perthyn i deulu'r Brenhinoedd (Lladin: Monarchidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Tresglen winau
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. carolinus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Teulu
Mae'r tresglen winau yn perthyn i deulu'r Tresglod (Lladin: Icteridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Salford Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Noson Guto Ffowc
bawd|chwith|Plant [[Bontnewydd, Arfon|y Bontnewydd, ger Caernarfon, yn casglu ceiniogau i'r "Guy" (1962)]] bawd|chwith|Plant yn dathlu Noson Guto Ffowc yn [[y Waun ym 1954 (ffotograff Geoff Charles)]] Mae'r arferiad o wneud "Gei", sef model o Guto Ffowc ei hun yn tarddu'n ôl i ddiwedd y 18g pan oedd plant tlawd yn gwneud arian poced drwy ddilorni'r model (pabyddol) hwn, ac o dipyn i beth daeth y 5ed o Dachwedd yn ganolbwynt i'r gweithgaredd. Collwyd yr arferion a'r casineb gwrth-babyddol erbyn cychwyn y 20g a thrôdd y weithgaredd yn un cymdeithasol.
Cofier mai ar y 5ed Tachwedd 1605 y daliwyd Guto a chafodd ei boenydio’n ddidugaredd cyn ei ddienyddio drwy ei grogi a’i dynnu’n ddarnau yn Ionawr 1606 – ddim ei losgi ar Dachwedd y 5ed fel mae rhai yn meddwl. Yn glyfar iawn o ran Llywodraeth y cyfnod roedd symud y coelcerthi i Dachwedd y 5ed yn cyflawni dau bwrpas: 1) Roedd yn slap ar wyneb arferion paganaidd G’lan Gaea gyda’r un llaw, 2) ac yn slap gyda’r llaw arall ar wyneb y Pabyddion drwy ddathlu ‘achubiaeth’ y deyrnas brotestanaidd oherwydd methiant y ‘Cynllwyn Powdwr Gwn’ yr oedd Guto Ffowc a Phabyddion eraill yn rhan ohono. Dan yr amgylchiadau, mi newidiodd llawer o bobl eu coelcerthi i Dachwedd y 5ed – peth peryg iawn oedd peidio, ar boen cael eich cyhuddo o fod un ai yn bagan neu yn Babydd – mi fyddai gwrachod yn ogystal â Phabyddion yn cael eu llosgi yn y dyddiau duon a pheryglus hynny Yn ôl Wikipedia, mae'r Gwyddelod yn cael coelcerthi ar 31ain Hydref. Ac roedd coelcerthi i’w gweld ar noson G'lanmai hefyd hanner canrif ar ôl cofnod William Bulkeley: Felly, yn ôl y cofnod hwn roedd yna reswm arall i gynnal coelcerthi ar noson G’langaea – ond beth oedd y fuddugoliaeth dros y Saeson oedd gan Foneddiges Llangollen dan sylw? Dyma ymateb un sydd wedi astudio hanes a sy'n dod o'r ardal:
Effingham County, Illinois
Sir yn nhalaith, yw .
Anne Estelle Rice
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Unol Daleithiau America oedd Anne Estelle Rice (1877 – 1959).
Saltlick Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Dufur, Oregon
Dinas yn, yn nhalaith Oregon, yw .
Groeg (iaith)
Iaith Gwlad Groeg yw Groeg (Groeg: Ελληνικά</i>), sydd yn aelod o deulu'r ieithoedd Indo-Ewropeaidd, ac yn gangen ynddi'i hun. Mae ganddi hanes ysgrifenedig o ryw 3,500 o flynyddoedd, sy'n hwy nag unrhyw iaith arall yn y teulu hwn. Ysgrifennir yr iaith yn yr Wyddor Roeg.
Ria Rettich
Arlunydd benywaidd o Frenhiniaeth yr Iseldiroedd oedd Ria Rettich (24 Gorffennaf 1939 - 11 Awst 2006).
Constanze Schwedeler
Bu farw yn München yn 1962.
Hringvegur, Route 1 (Gwlad yr Iâ)
Cwblhawyd y ffordd yn 1974 i gyd-fynd gyda 1,100fed gwladychu'r wlad. pan agorwyd pont hiraf Gwlad yr Iâ, sy'n croesi'r afon Skeiðaráriver yn y de ddwyrain.
Sandi Slone
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Sandi Slone (1939).
Willamina, Oregon
Dinas yn, yn nhalaith Oregon, yw .
Lloffwr dail aelwyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Lloffwr dail aelwyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: lloffwyr dail aelwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philydor amaurotis; yr enw Saesneg arno yw White-browed foliage-gleaner. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Lloffwr dail cynffongoch y Gorllewin
Teulu
Mae'r lloffwr dail cynffongoch y Gorllewin yn perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gabriele Münter
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Berlin, yr Almaen oedd Gabriele Münter (19 Chwefror 1877 – 19 Mai 1962). Ymysg eraill, bu'n aelod o: Cymdeithas Hawliau'r Artist.
Lloffwr dail mantellog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Lloffwr dail mantellog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: lloffwyr dail mantellog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philydor dimidiatus; yr enw Saesneg arno yw Russet-mantled foliage-gleaner. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
West Hamlin, Gorllewin Virginia
Tref yn, yn nhalaith Gorllewin Virginia, yw .
Gwylan Benddu
200px|chwith|bawd|Gwylan Benddu yn y gaeaf.
Llais
Mae llais yr wylan benddu wedi cael ei gymharu a llais Punch:
Seren goed ystlyswen
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. mitchellii, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America a Gogledd America.
Lloffwr dail brith
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Lloffwr dail brith (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: lloffwyr dail brithion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philydor guttulatus; yr enw Saesneg arno yw Guttulated foliage-gleaner. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Teulu
Mae'r lloffwr dail brith yn perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Manchester, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Manchester, gan gynnwys:
Lloffwr dail torchog
Teulu
Mae'r lloffwr dail torchog yn perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Shade Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Shade Township, gan gynnwys:
Gwylan y Penwaig
Sgrech
Mae eu sŵn (neu swn) yn ymdebygu i sgechian chwerthin yn hemisffer y gogledd. Gallant hefyd wneud swn neu gri perygl a thro arall swn isel tebyg i gyfarth ci pan maent mewn argyfwng.
Mari, brenhines yr Alban
Yn Chwefror 1567, dinistriwyd tŷ Darnley gan ffrwydrad a darganfuwyd Darnley wedi ei lofruddio yn yr ardd. Y gred gyffredinol oedd mai James Hepburn, 4ydd Iarll Bothwell, oedd wedi trefnu marwolaeth Darnley, a chafwyd ef yn euog o’r cyhuddiadau yn Ebrill 1567. Fis yn ddiweddarach priododd ef a Mari. Denodd y briodas lawer o feirniadaeth a arweiniodd at wrthryfel yn erbyn y ddau, gyda Mari yn cael ei charcharu yng Nghastell Loch Leven. Ar 24 Gorffennaf 1567 gorfodwyd hi i ymwrthod â’r goron er mwyn paratoi’r ffordd ar gyfer esgyniad ei mab i orsedd yr Alban. Wedi ymdrech aflwyddiannus i ail-gipio’r goron, gorfodwyd hi i ffoi i gyfeiriad y de, gan ofyn am loches gan ei chyfnither gyntaf, y Frenhines Elisabeth I, yn Lloegr.
Tanagr pêr pigbraff
Teulu
Mae'r tanagr pêr pigbraff yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Taos, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Taos, gan gynnwys:
Siartiaeth
dde|bawd|300px|Cyfarfod o'r Siartwyr yn Kennington Common, Llundain yn 1848 Mudiad a fynnai weld gwellianau mewn amodau byw a hawliau dinesig gweithwyr cyffredin rhwng 1838 a 1858 oedd Siartiaeth neu Fudiad y Siartwyr. Roedd y mudiad yn weithgar yng Nghymru a Lloegr. Cafodd ei sefydlu drwy 'Siarter y Bobl' a gyhoeddwyd ym Mai 1838.
Bryn Terfel
Cafodd Syr Bryn ei urddo’n farchog yn rhestr Anrhydeddau Blwyddyn Newydd Brenhines y Deyrnas Unedig ar 31 Rhagfyr 2016.
Siartiaeth
Cefndir
2.     Pleidlais gudd er mwyn diogelu’r etholwr.
5.     Etholaethau cyfartal er mwyn sicrhau’r un gynrychiolaeth i'r un nifer o etholwyr.
Cymru
Yn 1839 roedd yn rhaid pleidleisio'n agored, naill ai drwy godi llaw mewn torf neu drwy weiddi enw’r dyn roeddech chi eisiau pleidleisio drosto. Roedd hyn yn creu problem. Gallai pobl gael eu bygwth a'u llwgrwobrwyo i bleidleisio dros rai ymgeiswyr. Cafwyd achosion lle collodd rhai eu cartrefi oherwydd eu bod wedi pleidleisio yn erbyn eu landlord. Credai’r Siartwyr y dylai pob dyn dros 21 gael yr hawl i bleidleisio'n gudd, ac y dylai aelodau seneddol gael tâl.
Rhwyfo yng Ngemau'r Gymanwlad
Mae rhwyfo wedi bod yn rhan o Gemau'r Gymanwlad ers y Gemau cyntaf yn Hamilton, Canada, ym 1930. Ers 2010 mae rhwyfo wedi ei dynodi fel un o'r campau opsiynol nid yw wedi bod yn rhan o'r Gemau ers 1986 yng Nghaeredin, Yr Alban.
Tanagr pêr tinwyn
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. minuta, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr pêr tinwyn yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Tanagr pêr eurgoronog
Teulu
Mae'r tanagr pêr eurgoronog yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Tanagr pêr gwyrdd
Teulu
Mae'r tanagr pêr gwyrdd yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Tân yn Llŷn
Cefndir
Ffermdy cyffredin oedd Penyberth i'r awdurdodau Prydeinig, ond i'r Cymry diwylliedig roedd ganddo le arbennig fel plasdy a fu'n gartref i lenyddiaeth a diwylliant Cymraeg yn Llŷn. Ganed y reciwsant o Gymro ac awdur Cymraeg Robert Gwyn (tua 1540/1550 - 1592/1604) ym Mhenyberth. Cred rhai ysgolheigion mai ef yn lle ei gymrodor Gruffydd Robert oedd awdur Y Drych Cristianogawl, y llyfr cyntaf i gael ei gyhoeddi yng Nghymru. Roedd yn fab i Siôn Wyn ap Thomas Gruffudd o Benyberth a'i wraig Catrin.
Clayton, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Lloffwr dail mynydd
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. striaticollis, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Cestyll y Tywysogion Cymreig
Cestyll Tywysogion Gwynedd
Yn ogystal ceir sawl castell nad oes sicrwydd am ei leoliad heddiw, e.e. y castell a godwyd gan Owain Gwynedd yng Nghorwen yn 1165 a Plas Crug, sef, efallai, y castell a godwyd gan Llywelyn Fawr yn Aberystwyth yn 1208.
Brexit
Ymchwiliadau ar ôl y refferendwm
Yn Nhachwedd 2017, lansiodd y Comisiwn Etholiadol archwiliad i honiadau bod Rwsia wedi ceisio dylanwadu ar farn y cyhoedd dros y refferendwm gan ddefnyddio llwyfannau cyfryngau cymdeithasol fel Twitter a Facebook.
Dirymu Erthygl 50
bawd| Llythyr oddi wrth Theresa May yn galw ar Erthygl 50 The 2015 Referendum Act did not expressly require Article 50 to be invoked, but prior to the referendum, the British government said it would respect the result. When Cameron resigned following the referendum, he said that it would be for the incoming prime minister to invoke Article 50. The new prime minister, Theresa May, said she would wait until 2017 to invoke the article, in order to prepare for the negotiations. In October 2016, she said Britain would trigger Article 50 in March 2017, and in December she gained the support of MP's for her timetable.
Yr Alban
de|bawd| [[Prif Weinidog yr Alban Nicola Sturgeon yn annerch newyddiadurwyr am faterion yn ymwneud â Brexit yn Nhŷ Bute yn 2018]] Ar ôl refferendwm Brexit, dechreuodd Llywodraeth yr Alban – dan arweiniad Plaid Genedlaethol yr Alban (SNP) – gynllunio refferendwm annibyniaeth arall oherwydd pleidleisiodd yr Alban i aros yn yr UE tra bod Cymru a Lloegr wedi pleidleisio i adael. Roedd wedi awgrymu hyn cyn refferendwm Brexit. Gofynnodd Prif Weinidog yr Alban, Nicola Sturgeon, i refferendwm gael ei gynnal cyn i’r DU dynnu’n ôl, ond gwrthododd Prif Weinidog Prydain hyn. Yn y refferendwm yn 2014, roedd 55% o bleidleiswyr wedi penderfynu aros yn y DU, ond fe gafodd y refferendwm ar ymadawiad Prydain o’r UE ei gynnal yn 2016, gyda 62% o bleidleiswyr yr Alban yn ei erbyn. Yn 2017, pe bai Gogledd Iwerddon yn parhau i fod yn gysylltiedig â’r UE – er enghraifft, drwy aros yn yr Undeb Tollau, dadleuodd rhai dadansoddwyr y byddai’r Alban hefyd yn mynnu cael ei thrin yn yr un modd. Fodd bynnag, fel y bu hi, yr unig ran o’r Deyrnas Unedig a gafodd driniaeth unigryw oedd Gogledd Iwerddon.
Brigid Berlin
Fe'i ganed yn Efrog Newydd a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Tanagr pêr llwyd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr pêr llwyd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod pêr llwydion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euphonia plumbea; yr enw Saesneg arno yw Plumbeous euphonia. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Teulu
Mae'r tanagr pêr llwyd yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Yevgeniya Sterligova
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Marianna Török
Bu'n briod i Abbas II.
Hamilton County, Illinois
Sir yn nhalaith, yw .
Shohola Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Shohola Township, gan gynnwys:
Ord, Nebraska
Dinas yn, yn nhalaith Nebraska, yw .
Natsïaeth
Y wedd fwyaf eithafol ar Ffasgaeth, "Sosialaeth Genedlaethol" oedd yr enw swyddogol ar Natsïaeth, oedd wedi'i seilio ar oruchafiaeth honedig yr hil Ariaidd, ac yn benodol y pobloedd Almaenig, dros bob hil arall, yn enwedig Slafiaid ac Iddewon. Ystyrid yr Almaenwyr yn Herrenvolk: "meistr-hil".
Yn 1920 fe gyhoeddodd y Blaid Natsïaidd rhaglen 25-Pwynt (Rhaglen Sosialaeth Cenedlaethol) a oedd yn cynnwys syniadau: gwrth-lywodraeth, syniadau Almaen gyfan, hiliaeth, gwrth-semitiaeth, Darwiniaeth Cymdeithasol, eugenics, gwrth-gomiwnyddiaeth, totalitariaeth a'u gwrthwynebiad i economeg a rhyddfrydiaeth gwleidyddol.
Y fantell goch
Tarddiad yr enw
Ystyr 'mantell' ydy 'hugan' neu 'glogyn'. Daw'r enw Lladin Vanessa atalanta o'r Iaith Roeg; roedd Atlanta yn gymeriad mytholegol. Crëwyd y gair Vanessa gan yr awdur Eingl-Wyddelig Jonathan Swift yn 1708.
Walker, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Elizabeth Okie Paxton
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Providence, Unol Daleithiau America oedd Elizabeth Okie Paxton (1877 – 1971).
Llygadfoel smotiau duon
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. nigromaculata, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Chadron, Nebraska
Dinas yn, yn nhalaith Nebraska, yw .
Llygadfoel Argws
Teulu
Mae'r llygadfoel Argws yn perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Ysgol Kimbolton
Mae gan yr ysgol 120 acer o dir o gwmpas Castell Kimbolton, cyn gartref i Catrin o Aragón. Roedd Waldo Williams yn athro yma rhwng 1945 a 1946.
Hancock County, Illinois
Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys:
Gweddw dinfelen
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. capensis, sef enw'r rhywogaeth.
Aderyn brwyn bach
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. melanops, sef enw'r rhywogaeth.
Tylluan winau
Teulu
Mae'r tylluan winau yn perthyn i deulu'r Tylluanod Gwynion (Lladin: Tytonidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Maija Tabaka
Arlunydd benywaidd o Latfia yw Maija Tabaka (5 Tachwedd 1939).
Cantref
Hanes
Parhaodd nifer o'r hen gantrefi ar ôl cwymp Cymru annibynnol yn 1282-3. Dan y drefn Seisnig roeddent yn hundreds ("hwndrwd" ar lafar). Ni ddiflanodd yr hundreds hynny fel unedau lleol — yn enwedig ar gyfer ystadegau — tan y 19g.
Llygadfoel adeingoch
Teulu
Mae'r llygadfoel adeingoch yn perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Nofio yng Ngemau'r Gymanwlad
Mae nofio, ynghyd ag athletau, bocsio a phlymio, yn un o bedair camp sydd wedi ymddangos ym mhob un o Gemau'r Gymanwlad ers y Gemau cyntaf yn Hamilton, Canada ym 1930 ac yn un o'r 10 camp craidd sydd yn rhaid ei gynnal mewn Gemau Gymanwlad. Mae nofio hefyd yn un o'r campau sydd â chystadlaethau i Athletwyr Elît gydag Anabledd (EAD).
Mae plymio a nofio cydamserol yn gampau opsiynol yng Ngemau'r gymanwlad.
Sïedn cynffonfrith Ecwador
Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.
Gweddw’r gors
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. hartlaubi, sef enw'r rhywogaeth.
Marie de La Hire
Bu farw yn Pontcharra ar 25 Ebrill 1925.
Y ffliw
de|250px|bawd|Y firws ffliw
Triniaeth
bawd|Brechu yn erbyn ffliw Nid oes angen i unigolion iach gyda ffliw gysylltu â'u meddyg teulu. Mae'n well ymladd y firws. Bydd ystafell gynnes, moddion i leddfu'r cur pen a'r poen yn y cyhyrau, moddion peswch i leddfu pesychu, yn helpu gyda'r frwydr hon.
Rheolaeth
bawd|Archwilwyr Tsieineaidd ar awyren, yn wirio teithwyr ar gyfer twymyn, symptom cyffredin o ffliw moch Mae rheoli ffliw ‘normal’ yn gyfyngedig i leddfu'r symptomau, ac annog unigolion heintiedig i aros gartref nes byddant yn peidio â bod yn heintus, ynghyd ag amddiffyniad ychwanegol fel yr amlinellir uchod ar gyfer grwpiau mewn perygl.
Gweddw fantell aur
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. macrourus, sef enw'r rhywogaeth.
Y ffliw
Darllen pellach
• Epidemiology of WHO-confirmed human cases of avian influenza A(H5N1) infection
Marte Röling
Fe'i ganed yn Laren a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd ym Mrenhiniaeth yr Iseldiroedd.
Hardin County, Illinois
Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys:
Pryf
Arthropodau chwechoes bychain sy'n perthyn i'r dosbarth Insecta yw pryfed (neu drychfilod). Y pryfed yw'r dosbarth mwyaf yn y ffylwm Arthropoda sy'n cynnwys mwy nag 800,000 o rywogaethau - mwy nag unrhyw ddosbarth arall o anifeiliaid. Mae gan bryfed chwe choes. Gall fod hyd at dau bâr o adenydd ganddynt hefyd. Mae pryfed yn byw ymhob amgylchedd ar y ddaear, er mai dim ond ychydig o rywogaethau ohonynt sy'n byw yn y môr.
Esgob Zanzibar
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Esgob Zanzibar (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: esgobion Zanzibar) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euplectes nigroventris; yr enw Saesneg arno yw Zanzibar red bishop. Mae'n perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Pryf
Mae bodau dynol yn ystyried rhai pryfed yn bla, ac yn ceisio eu rheoli gan ddefnyddio pryfleiddiaid, a llu o dechnegau eraill. Gall rhai pryfed niweidio cnydau trwy fwydo ar sudd, dail, ffrwythau neu bren. Mae rhai rhywogaethau'n barasitig, a gallant rannu clefydau. Ystyrir fod rhai pryfed yn cyflawni gwaith ecolegol cymhleth; mae'r Calliphoridae, er enghraifft, yn helpu i fwyta celanedd (cyrff marw) ond hefyd yn lledaenu clefydau. Ceir pryfed peillio sy'n hanfodol i gylchred bywyd llawer o rywogaethau o blanhigion blodeuol y mae'r rhan fwyaf o organebau, gan gynnwys bodau dynol, o leiaf yn rhannol ddibynnol arnynt; hebddynt, byddai rhan ddaearol y biosffer yn cael ei ddinistrio.
Diffiniadau
Mae gwreiddiau neu darddiad hedfan yn parhau i fod yn aneglur, oherwydd mae'n ymddangos bod y pryfed asgellog cynharaf y gwyddys amdanynt yn hedfanwyr galluog. Roedd gan rai pryfed sydd bellach wedi difodi bâr ychwanegol o adenydd yn glynu wrth y rhan gyntaf o'r thoracs, am gyfanswm o dri phâr. O 2009, nid oes unrhyw dystiolaeth yn awgrymu bod y pryfed yn grŵp arbennig o lwyddiannus o anifeiliaid cyn iddynt ddatblygu adenydd.
Metamorffosis
Metamorffosis mewn pryfed yw'r broses fiolegol o ddatblygiad y mae'n rhaid i bob pryfyn ei dilyn. Mae dau fath o fetamorffosis: metamorffosis anghyflawn (hemimetabolaeth) a metamorffosis cyflawn (holometabolaeth).
Metamorffosis cyflawn
Mae trychfilod yn cael eu newid yn sylweddol yn ystod y cyfnod pwpal, ac yn dod yn dod o'r cyfnod yma fel oedolion. Mae gloÿnnod byw yn enghraifft adnabyddus o bryfed sy'n mynd drwy metamorffosis cyflawn, ac yn wir, mae'r rhan fwyaf o bryfed yn gwneud hyn. Mae rhai wedi datblygu'r system hon i'r hyn a elwir yn hypermetamorffosis.
Hedfan
Yn wahanol i adar, mae llawer o bryfed bach yn cael eu hysgubo gan y gwynt er y gwyddys bod llawer o'r trychfilod mwyaf yn mudo dros cryn bellter. O'r herwydd, mae llinell sy'n gysylltiedig â gwyntoedd cydgyfeiriol ar delweddau radar tywydd, fel rhwydwaith radar WSR-88D, yn aml yn cynrychioli grwpiau mawr o bryfed. Gellir defnyddio radar hefyd yn fwriadol i fonitro pryfed.
Bertha van Hasselt
Bu farw yn Nijmegen ar 11 Mehefin 1932.
Shelbyville, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Lake Park, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Copog goed ddu
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. aterrimus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r copog goed ddu yn perthyn i deulu'r Copogion coed (Lladin: Phoeniculidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Copog goed benwyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Copog goed benwyn (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: copogion coed penwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoeniculus bollei; yr enw Saesneg arno yw White-headed wood hoopoe. Mae'n perthyn i deulu'r Copogion coed (Lladin: Phoeniculidae) sydd yn urdd y Coraciiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. bollei, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Quincy, Florida
Dinas yn, yn nhalaith Florida, yw .
KF Elbasani
Hanes
Mae'r clwb wedi cael sawl enw yn ystod ei fodolaeth. Yn 1932, enw'r tîm oedd KS Skampa Elbasan yn 1939 KS Bashkimi yn 1949 KS Elbasani yn 1950 Puna Elbasan ac o 1958 hyd at 1991 fe'i gelwir yw KS Labinoti Elbasan.
Stadiwm
Mae KF Elbasani yn chwarae yn stadiwm yr Elbasan Arena sy'n adnewyddiad o hen stadiwm y clwb, a enwyd yn stadiwm Ruzhdi Bizhuta ar ôl un o chwaraewyr enwog y clwb. Mae'r stadiwm newydd yn cynnal gemau pêl-droed ryngwladol gan gynnwys gêm Albania yn erbyn Cymru ar 20 Tachwedd 2018.
Chwarel y Glog
Chwarel yng ngogledd Sir Benfro, rhwng Llanfyrnach a Chrymych oedd Chwarel y Glog. Roedd yn cynhyrchu llechi, lloriau cerrig, cerrig beddau ac mae sôn ei bod hyd yn oed yn cynhyrchu coffinau cerrig.
Ceiliog gwaun brown
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Ceiliog gwaun brown (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ceiliogod gwaun brown) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eupodotis humilis; yr enw Saesneg arno yw Little brown bustard. Mae'n perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae) sydd yn urdd y Gruiformes.
Ceiliog gwaun Hartlaub
Teulu
Mae'r ceiliog gwaun Hartlaub yn perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Frankenmuth, Michigan
Dinas yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Elbasan Arena
Mae'r Elbasan Arena (a elwid gynt yn Stadiwm Ruzhdi Bizhuta a enwyd ar ôl un o chwaraewyr enwocaf y tîm lleol) yn stadiwm aml-bwrpas yn ninas Elbasan, Albania. Fe'i hagorwyd yn 1967 a bu ers hynny yn gartref i glwb pêl-droed KF Elbasani, clwb sy'n chwarae ar y Kategoria Superiore, adran gyntaf pêl-droed Albania.
Cymru
Bydd Cymru yn chwarae gêm gyfeillgar yn erbyn Albania yn yr Elbasan Arena ar 20 Tachwedd 2018.
Jackson County, Illinois
Sir yn nhalaith, yw .
Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys:
Grubbs, Arkansas
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Grubbs, gan gynnwys:
Copog goed werdd
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. purpureus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Nancy Graves
Fe'i ganed yn Pittsfield a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Canolfan Mileniwm Cymru
Cynlluniodd rhan cyntaf y ganolfan gan Jonathan Adams, ac yr ail rhan gan Tim Green a Keith Vince. Dechreuodd gwaith adeiladu yn Chwefror 2002. Agorwyd rhan cyntaf yr adaeilad yn swyddogol yn Nhachwedd 2004 ac ail ddarn y prosiect - yn cynnwys Neuadd Hoddinott (gyda 350 o seddi) - ar 22 Ionawr 2009. Cynlluniwyd Neuadd Hoddinott yn fewnol fel capel.
Ellsinore, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Ellsinore, gan gynnwys:
Ville Platte, Louisiana
Dinas yn, yn nhalaith Louisiana, yw .
Agatha Christie
Nofelydd o Loegr oedd Agatha Mary Clarissa Christie (15 Medi 1890 – 12 Ionawr 1976). Mae'n adnabyddus am eu 66 nofel dditectif a 14 casgliad o straeon byrion, yn enwedig am ei chymeriadau ditectif Hercule Poirot a Miss Marple. Yn ogystal, ysgrifennodd y ddrama llofruddiaeth ddirgelwch The Mousetrap a chwech nofel ramantaidd dan yr enw Mary Westmacott.
Tingoch penlas
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tingoch penlas (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tingochion penlas) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoenicurus caeruleocephalus; yr enw Saesneg arno yw Blue-headed redstart. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Siona Shimshi
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Irina Getmanskaya
Arlunydd benywaidd o'r Undeb Sofietaidd yw Irina Getmanskaya (6 Ionawr 1939).
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Seaside, Oregon
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Seaside, gan gynnwys:
New Florence, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Junko Chodos
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Reed City, Michigan
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Reed City, gan gynnwys:
Bärbel Kuntsche
Fe'i ganed yn Weißenborn a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Almaen.
Urszula Plewka-Schmidt
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Clear Lake, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Clear Lake, gan gynnwys:
Spring Brook Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Spring Brook Township, gan gynnwys:
Claudio Monteverdi
Ei waith fel cyfansoddwr
bawd|dde|220px|Mae'r beddrod yn y Basilica di Santa Maria Gloriosa dei Frari
Parnell, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Claudio Monteverdi
Yn dilyn ei farwolaeth
Yn ogystal â nifer o enwau ffyrdd, neilltuwyd hefyd asteroid i'w goffáu: 5063 Monteverdi. Ceir nifer o gorau a llefydd hefyd sy'n dwyn ei enw: Grŵp Polyffonig Claudio Monteverdi, Crema di Claudio Monteverdi Coro a Chôr Monteverdi.
Léonie Humbert-Vignot
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Lyon, Ffrainc oedd Léonie Humbert-Vignot (1878 – 1960).
Troellwr cythreulig
Teulu
Mae'r troellwr cythreulig yn perthyn i deulu'r Troellwyr (Lladin: Caprimulgidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Cigydd helmog tinwyn
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. ruppelli, sef enw'r rhywogaeth.
Spring Creek Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Gabrielle Henriette Rieunier-Rouzaud
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Sannois, Ffrainc oedd Gabrielle Henriette Rieunier-Rouzaud (12 Awst 1878 – 8 Tachwedd 1958).
Reeds Spring, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Reeds Spring, gan gynnwys:
Alice Hanratty
Arlunydd benywaidd o Weriniaeth Iwerddon yw Alice Hanratty (ganwyd 1939).
Sherwood, Oregon
Dinas yn, yn nhalaith Oregon, yw .
Davison, Michigan
Dinas yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Davison, gan gynnwys:
Henriette Amiard Oberteuffer
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Ffrainc oedd Henriette Amiard Oberteuffer (1878 – 1962).
Gray, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Llydanbig rhesog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Llydanbig rhesog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llydanbigau rhesog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eurylaimus javanicus; yr enw Saesneg arno yw Banded broadbill. Mae'n perthyn i deulu'r Llydanbigau (Lladin: Eurylaimidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. javanicus, sef enw'r rhywogaeth.
Millie Bruhl Fredrick
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Ninas Efrog Newydd, Unol Daleithiau America oedd Millie Bruhl Fredrick (1878 – 1962).
Whitefish, Montana
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Whitefish, gan gynnwys:
Maryville, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Maryville, gan gynnwys:
Spruce Creek Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Oradea
Economi
Mae cyfradd diweithdra Oradea yn 6.0%, ychydig llai na chyfartaledd Romania, ond yn llawer mwy na chyfartaledd sir Bihor sydd oddeutu 2%. Mae Oradea'n cynhyrchu tua 63% o gynhyrchiadau diwydiannol y sir, gyda thua 34.5% o boblogaeth y sir. Y prif ddiwydiannau yw'r diwydiant dodrefn, y diwydiant gweol a dillad, troedwisgoedd a bwyd.
Euless, Texas
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Euless, gan gynnwys:
Oradea
Atyniadau
Mae canol y ddinas yn hardd ac yn werth ymweliad, gan gynnwys sba iechyd Băile Felix neu daith trên i'r tu allan i'r ddinas.
Letitia Marion Hamilton
Arlunydd benywaidd a anwyd yng Ngweriniaeth Iwerddonoedd Letitia Marion Hamilton (30 Gorffennaf 1878 – 11 Awst 1964).
St. Thomas Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal St. Thomas Township, gan gynnwys:
Hanne Wickop
Arlunydd benywaidd o'r Almaen oedd Hanne Wickop (1 Mawrth 1939 – 21 Mehefin 2018).
Pooler, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Y Beibl
Testament William Salesbury, 1567
Ond y mae'r traddodiad yn iawn yn gwobrwyo Salesbury â chymaint o'r clod - onid ei egni a'i athrylith ef yn bennaf a sicrhaodd y cyhoeddiad cyntaf yn y Gymraeg? Mae tadogi'r cyfrifoldeb am Feibl 1588 ar yr Esgob William Morgan yr un mor gywir, er i hwnnw hefyd dderbyn llawer o help gan eraill.
Y Beibl Bach, 1630
Ond ni fynnai neb ddadlau â llysenw'r argraffiad nesaf, y Beibl a gyhoeddwyd ym 1630. Roedd cyfrol yr Esgob Morgan yn fawr, a chyfrol Parry yn enfawr - Beiblau i'w darllen yn yr eglwysi oedden nhw. Ond Beibl i'r bobl oedd y nesaf, a'i enw hyd heddiw yw "Y Beibl Bach". A bach ydyw - o ran maint - a rhaid bod ein hynafiaid wedi gwneud cryn gam a'u llygaid wrth bori dros y print mân.
Laura Grisi
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Y Beibl
Beibl Peter Williams, 1770
Daeth chwyldro arall ym 1770 pan ddaeth y fersiwn fwyaf adnabyddus o'r holl Feiblau diweddar allan, sef Beibl Peter Williams. Roedd y cyhoeddiad hwn yn chwyldro, oherwydd iddo fod y Beibl cyntaf i'w argraffu yng Nghymru.
Roedd Peter Williams a'r argraffydd, John Ross Caerfyrddin, yn torri'r fraint a sicrhaodd na fedrai neb ond Prifysgolion Rhydychen a Chaergrawnt, ac Argraffwyr y Brenin, gyhoeddi'r Beibl. Esgus Peter Williams, mae'n debyg, oedd mai Esboniad oedd ei waith ef, gyda'r testun ynghlwm wrtho. Beth bynnag, ni feiddiai neb ei erlid yn gyfreithiol, a gwerthwyd ugeiniau o filoedd o gopïau o sawl argraffiad o waith Peter Williams, ac y mae enw ei Feibl ar lafar gwlad hyd heddiw.
Pila mynydd Patagonia
Teulu
Mae'r pila mynydd Patagonia yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Lucie Valore
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Angoulême, Ffrainc oedd Lucie Valore (1878 – 1965).
Telyn
Oriel
bawd|canol|Y ddeuawd DnA (Delyth & Angharad Jenkins); ffidil a thelyn. Cân draddodiadol 'Glyn Tawe', o'u halbwm Adnabod.
Rholydd gyddflas
Teulu
Mae'r rholydd gyddflas yn perthyn i deulu'r Rholyddion (Lladin: Coraciidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Lewisville, Texas
Dinas yn, yn nhalaith Texas, yw .
Solange Magalhães
Arlunydd benywaidd o Frasil yw Solange Magalhães (1939).
Llosgi tai haf
Ym Mawrth 1993 dedfrydwyd Siôn Aubrey Roberts i 12 mlynedd o garchar, a hynny nid am losgi tŷ, ond am anfon ffrwydriadau drwy'r post at aelodau o'r Blaid Geidwadol, gan gynnwys Wyn Roberts yr Is-Ysgrifennydd Gwladol yn y Swyddfa Gymreig ar y pryd, ac at ddau aelod blaenllaw o'r tim heddlu a ymchwiliai i mewn i'r ymgyrch. Roedd Roberts yn un o dri a gyhuddwyd o gynllwynio i achosi ffrwydriadau, yn Rhagfyr 1991 a Ionawr 1992, ond fe gafwyd y ddau arall, Dewi Prysor Williams a David Gareth Davies, yn ddi-euog.
Cudyll melyngoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cudyll melyngoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cudyllod melyngoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Falco alopex; yr enw Saesneg arno yw Fox kestrel. Mae'n perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae) sydd yn urdd y Falconiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. alopex, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Tetraca Appert
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tetraca Appert (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tetracaod Appert) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllastrephus apperti; yr enw Saesneg arno yw Appert’s tetraka. Mae'n perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Melysor cilgantog
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. pyrrhoptera, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Awstralia.
Mongolwyr
Ymlediad y Mongoliaid
Roedd buddugoliaethau'r Mongolwyr yn cynnwys goresgyn ynys Java a rhan o dde-ddwyrain Asia (Fietnam heddiw). Ond oedd y tywydd trofannol yn anaddas i'r gwŷr meirch, a llwyddodd Java i aros yn annibynnol yn y diwedd.
White Sulphur Springs, Montana
Dinas yn, yn nhalaith Montana, yw .
Hartford, De Dakota
Dinas yn, yn nhalaith De Dakota, yw .
Bwlbwl gwyrdd
Teulu
Mae'r bwlbwl gwyrdd yn perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Palesteina
Hanes
O ddiwedd y 4g OC ymlaen, ymadawodd nifer o Iddewon. Daeth yn ganolfan pererindod i Gristnogion ac i'r Mwslemiaid hefyd, yn dilyn ei choncwest gan yr Arabiaid yn 636 OC. Cipiwyd rhannau sylweddol o Balesteina gan y Croesgadwyr a bu yn eu meddiant o 1099 hyd ganol y 13g. Ar ôl cyfnod dan reolaeth yr Aifft, cipiwyd yr ardal gan Ymerodraeth yr Otomaniaid yn 1516 ac fe'i rheolwyd ganddynt hyd y Rhyfel Byd Cyntaf.
Bwlbwl Cabanis
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Bwlbwl Cabanis (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: bwlbwliaid Cabanis) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllastrephus cabanisi; yr enw Saesneg arno yw Cabanis’ greenbul. Mae'n perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Hebog lanner
Caiff yr aderyn hwn ei ddefnyddio ar gyfer heboca.
Bwlbwl corunllwyd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Bwlbwl corunllwyd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: bwlbwliaid corunllwyd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllastrephus cinereiceps; yr enw Saesneg arno yw Grey-crowned greenbul. Mae'n perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Émilie Charmy
Bu farw ym Mharis ar 7 Tachwedd 1974.
Fair Play, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Fair Play, gan gynnwys:
Hebog gwargoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Hebog gwargoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: hebogiaid gwargoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Falco chicquera; yr enw Saesneg arno yw Red-headed falcon. Mae'n perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae) sydd yn urdd y Falconiformes.
Bwlbwl gwyrdd golau
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. fulviventris, sef enw'r rhywogaeth.
Cudyll Dickinson
Teulu
Mae'r cudyll Dickinson yn perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Terttu Jurvakainen
Arlunydd benywaidd o'r Ffindir yw Terttu Jurvakainen (17 Gorffennaf 1939).
Bwlbwl Liberia
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Bwlbwl Liberia (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: bwlbwliaid Liberia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllastrephus leucolepis; yr enw Saesneg arno yw Liberian greenbul. Mae'n perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae) sydd yn urdd y Passeriformes.