cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Apocryffa'r Beibl
Yr Hen Destament
Yn ogystal â'r llyfrau apocryffaidd a gynhwysir yng nghyfieithiad y Deg a Thrigain, mae sawl gwaith arall a ystyrir yn Apocryffa'r Hen Destament: llyfrau Esdras (1 a 2), yr Ychwanegiadau at Lyfr Esther (Esther 10:4-10), Cân y Tri Llanc (Daniel 3:24-90), Swsanna (Daniel 13), Bel a'r Ddraig (Daniel 14), a Gweddi Manase. Mae'r Eglwys Gatholig Rufeinig a'r Eglwys Uniongred Ddwyreiniol yn dilyn trefn y Deg a Thrigain, ac yn ystyried holl Apocryffa'r Hen Destament yn ganonaidd, ac eithrio dau lyfr Esdras a Gweddi Manase. Cyfeirir at y testunau a ystyrir yn apocryffaidd gan y Protestaniaid, ond nid gan y Pabyddion a'r Uniongredwyr, yn llyfrau isganonaidd, ailganonaidd, neu'n ddewteroganonaidd.
Y Testament Newydd
Rhwng yr 2g a'r 4g, ysgrifennwyd mwy na chant o lyfrau gan awduron Cristnogol a ystyrir yn Apocryffa. Nodai'r fath weithiau gan eu ffurf gyffredin, sydd yn debyg i genres y Testament Newydd (efengyl, actau, epistolau, ac apocalyps), a'r ffaith nad ydynt yn perthyn i ganon y Testament Newydd nac i ysgrifeniadau Tadau'r Eglwys. Ysgrifennwyd nifer ohonynt gan y Gnostigiaid, a chawsant yn rhannu ymhlith y rhai a ynydwyd yn unig. Cafodd eraill eu hysgrifennu ar gyfer yr eglwysi cyffredinol, ond na chawsant eu derbyn yn rhan o'r canon Beiblaidd.
Maartin Allcock
Cerddor aml-offerynnol a chynhyrchydd recordiau oedd Maartin Allcock (ganwyd Martin Allcock; 5 Ionawr 1957 – 16 Medi 2018 ).
Gwaith sesiwn a chynhyrchu
Roedd gyrfa sesiwn Allcock yn cynnwys perfformio ar fwy na 200 o albymau, yn cynnwys Robert Plant, Beverley Craven, Judith Durham, gitarydd Llydaweg Dan Ar Braz (chwe albwm), Ralph McTell, Dave Swarbrick, Yusuf Islam a Dafydd Iwan. Dechreuodd gynhyrchu recordiau Cymreig yn 2005 ac mae wedi cynhyrchu deg albwm ar gyfer Recordiau Sain yng Nghaernarfon. Roedd yn gitarydd fas a rheolwr taith i'r canwr-gyfansowddwr o Nashville Beth Nielsen Chapman.
Llên Rwsia
bawd|Portread o Aleksandr Pushkin gan Vasily Tropinin (1827). Daeth barddoniaeth Ramantaidd i Rwsia drwy gyfieithiadau a cherddi gwreiddiol gan Vasily Zhukovsky. Un o lenorion gwychaf y cyfnod, a bardd mwyaf Rwsia, oedd Aleksandr Pushkin. Fe ysgrifennodd telynegion a cherddi traethiadol, parodïau llawn eironi, y nofel fydryddol Eugene Onedin (1823–31), a'r ddrama hanesyddol Boris Godunov (1831).
Theorem Bayes-Price
Enghraifft
Tybiwch fod prawf ar gyfer defnyddio cyffur penodol yn 99% sensitif a 99% yn benodol. Hynny yw, bydd y prawf yn cynhyrchu 99% o ganlyniadau cadarnhaol gwirioneddol i ddefnyddwyr cyffuriau a 99% gwirioneddol negyddol ar gyfer defnyddwyr nad ydynt ar gyffuriau. Tybiwch eto fod 0.5% o bobl yn defnyddio'r cyffuriau dan sylw. Beth yw'r tebygolrwydd bod unigolyn a ddewiswyd ar hap gyda phrawf positif yn ddefnyddiwr cyffuriau?
Cymdeithas Bêl-droed Gweriniaeth Iwerddon
Cymdeithas Bêl-droed Gweriniaeth Iwerddon yn Saesneg, Football Association of Ireland (FAI; Irish: Cumann Peile na hÉireann) yw corff llywodraethol pêl-droed yng Ngweriniaeth Iwerddon. Ni ddylid ei cham-gymryd am y Cymdeithas Bêl-droed Gogledd Iwerddon yr Irish Football Association sef, corff llywodraethol pêl-droed yng Ngogledd Iwerddon.
Ymrannu
Sefydlwyd yr IFA yn Belffast ac mae angen cofio fod pêl-droed wedi bod yn gryfach yng Ngogledd Iwerddon ac ymysg Protestaniaid nac yn y De. Roedd hyn yn rannol oherwydd gwaharddiad y cymdeithas Campau Gwyddelig, y GAA (gemau hurling a phêl-droed Gwyddelig ar i'w haelodau gymryd rhan neu wylio 'gemau tramor'. Teimlau aelodau Cymdeithas Bêl-droed Leinster (talaith Dulyn) bod gogwydd rhy drwm tuag at ardal Belffast a diffyg buddsoddi yn y gêm mewn rhannau eraill o'r ynys. Arweiniodd y Rhyfel Annibyniaeth at densiwn o fewn y Gymdeithas holl-ynys, gyda'r mynychwyr o'r gogledd yn dueddol o fod yn Unoliaethwyr ac o'r de yn genedlaetholwyr. Yn y pen-draw, arweinodd penderfyniad yr IFA i chwarae ail-gymal gêm ffeinal Cwpan Iwerddon (unedig ar y pryd) rhwng tîm gogleddol Glenavon yn erbyn Shelbourne (Dulyn) yn Belffast yn hytrach na Dulyn, fel y buasai confensiwn wedi awgrymu, fel y weithred olaf a arweiniodd at y rhwyg.
Ceisiwyr ail-uno'r ddwy gymdeithas. Trefnodd Cymdeithas Bêl-droed Lloegr gyfarfod yn Lerpwl yn 1924 i geisio cymodi. Bu bron i'r ddwy ochr ddod at drefniadaeth ffederal ond mynodd yr IFA (gogledd) ar fod yn gyfrifol am y cadeirydd ar bwyllgor dewis y tîm ryngwladol. Cafwyd cyfarfod arall yn 1932 ond methodd hon yn dilyn yr FAIFS (Gweriniaeth Rydd, De) ar un o'r ddau le fel cynrychiolwyr ar Fwrdd Cymdeithas Bêl-droed Rhyngwladol (International Football Association Board) - dyma'r corff holl-bwysig sy'n gyfrifol am reolau'r gêm yn fyd-eang, er mai cynrychiolwyr o Gymru, Lloegr, yr Alban a FIFA yw'r aelodau. Cafwyd hefyd ymdrechion eraill rhwng 1973 a 1980 yn ystod blynyddoedd gwaethaf y 'Trafferthion' yng ngogledd Iwerddon.
Dihedron
bawd|Dyma un enghraifft o ddihedron ar [[sffêr: y dihedron hecsagonol - y polyhedron sfferig gyda 6 fertig a 2 wyneb.]] Math o bolygon yw dihedron wedi'i wneud o ddau wyneb polygon sy'n rhannu'r un set o ymylon. Mewn gofod Euclidean tri dimensiwn, caiff ei ddirywio (degenerate) os yw ei wynebau yn wastad; ond oddi mewn i ofod sfferig tri dimensiwn, gellir ystyried dihedron gydag wynebau gwastad fel lens. Hen enwau arno yw: 'bihedra' a 'polyhedra fflat'.
Ardal Eden
bawd|canol|Ardal Eden yn Cumbria
Roedd gan yr ardal arwynebedd o 2,142 km² (yr ardal awrdurdod lleol wythfed fwyaf yn Lloegr), gyda 52,779 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2017.
Ketuvim
Ysgrifennwyd llyfrau'r Ketuvim dros gyfnod hir, o'r 6g CC i'r 2g CC. Ni chawsant i gyd eu derbyn yng nghanon y Beibl Hebraeg nes yr 2g OC. Mae Llyfr Esra yn cynnwys Llyfr Nehemeia, a ystyrir yn llyfr ar wahân yn y Beibl Cristnogol, sydd hefyd yn rhestru'r Croniclau yn ddau lyfr (1 a 2).
Eglwys Sant Ffraid, Llansanffraid Glan Conwy
Hanes
Honnir bod plwyf ac Eglwys Llansanffraid Glan Conwy wedi eu sefydlu ar dir a chyflwynwyd gan Maelgwn Gwynedd. Roedd Maelgwn yn frenin ar Wynedd o tua 520 i 547. Gan fod hanes yr eglwys yn honni ei sefydlu yn y 5g mae'n rhaid (os yw'r honiad yn gywir) bod cell grefyddol wedi bodoli yn yr ardal cyn sefydlu'r plwyf gan Maelgwn.
Dinas Caerliwelydd
bawd|canol|Dinas Caerliwelydd yn Cumbria
Ais a phlaster
Roedd ais a phlaster yn ddefnyddiol, ac yn fwy addas na phlastrfwrdd ar gyfer siapiau anarferol neu addurniadol. Mae'n well hefyd na phlastr calch am ynysu swn ac roedd nenfydau ais a phlaster yn cyfrannu'n fawr at atal tan rhag ymledu mewn adeiladau hanesyddol.
K-9 Mail
Yn 2018 cafodd K-9 Mail ei ddewis fel yr ap ebost i'w gynnwys yn y fersiwn beta cyntaf o Eelo. Fel yr ap ebost rhagosodedig ar y system, mae'n ymddangos yn syml, yn y fersiwn Saesneg, fel "Mail", heb enw na brandio K-9 Mail.
Ardal De Lakeland
bawd|canol|De Lakeland yn Cumbria
Cymdeithas Bêl-droed Gogledd Iwerddon
Cymdeithas Bêl-droed Gogledd Iwerddon yr Irish Football Association neu'r talfyriad IFA yw corff rheoli a gweinyddu pêl-droed yng Ngogledd Iwerddon. Gan fod yr enw Saesneg yn creu dryswch gyda'r FAI (Football Association of Ireland) defnyddir y gair 'gogledd' yn enw Cymraeg ac y corff.
Hanes
bawd|dde|Bathodyn wreiddol yr IFA Yr FAI yw pedwerydd cymdeithas bêl-droed hynaf y byd (wedi Lloegr, yr Alban a Cymru).
Schwg
Saws poeth yw schwg  neu sahawiq (Arabeg-Iemenaidd: سحاوقسحاوق)  sy'n dod yn wreiddiol o goginiaeth Iddewig-Iemenaidd ac sy'n boblogaidd yn Israel. Yn ddiweddar mae wedi dod yn boblogaidd yn Ewrop ac yng ngogledd America yn ogystal.
Yr Eneth Ga'dd ei Gwrthod
Y Gân
<poem style="margin-left: 5em"> Ar lan hen afon Ddyfrdwy ddofn eisteddai glân forwynig Gan ddistaw sibrwd wrth'i hun "Gadawyd fi yn unig Heb gâr na chyfaill yn y byd, na chartref i fynd iddo Drws ty fy nhad sydd wedi'i gloi, 'Rwy'n wrthodedig heno."
Prism (geometreg)
Cyfaint
Cyfaint prism yw cyfanswm arwynebedd y sylfaen a'r pellter rhwng y ddau arwyneb sylfaenol, neu'r uchder. Yn achos prism nad yw'n union (nad yw'n ongl sgwâr), mae hyn yn golygu'r pellter perpendicwlar).
Cerddoriaeth faróc
Arddull gerddorol a flodeuai yn Ewrop yn y cyfnod 1600–1750 yw cerddoriaeth faróc. Roedd yn rhan o'r mudiad ehangach yn y celfyddydau a elwir baróc. Ymhlith cyfansoddwyr baróc mae Johann Sebastian Bach a Monteverdi. Dyma'r cyfnod a welodd ddatblygiad yr opera, yr oratorio, y trio sonata a'r concerto grosso (gweler Arcangelo Corelli, er enghraifft). Nodweddai nifer o gyfansoddiadau baróc gan gymhlethdod harmonig a phwyslais ar wrthgyferbyniad.
Denis Norden
Bywyd a gyrfa gynnar
Ar ôl y rhyfel, ysgrifennodd Norden ar gyfer y digrifwr Dick Bentley, cyn cyfarfod Frank Muir (a ysgrifennodd ar gyfer yr actor digrif Jimmy Edwards) yn 1947. Menter gyntaf Muir a Norden ar y cyd oedd sioe radio ar gyfer y ddau, Take It From Here, a sgriptiwyd ganddynt o 1948 hyd 1959. Aeth y ddau ymlaen i ysgrifennu nifer o sgriptiau radio a theledu llwyddiannus, gan gynnwys ''Whack-O! (1956-60) a thair cyfres o Faces of Jim'' (1961-63) oedd yn raglenni ar gyfer Jimmy Edwards. Ysgrifennwyd y sgets ddychanol Balham, Gateway to the South ganddynt ar gyfer y BBC Third Programme. Cafodd y sgets, a ddarlledwyd yn wreiddiol yn 1948 fel rhan o gyfres gomedi o'r enw The Third Division ac a oedd yn cynnwys yr actor Robert Beatty, ei berfformio yn ddiweddarach gan Peter Sellers ar ei LP, The Best of Sellers (1959). Yn y 1960au cynnar ysgrifennodd Muir a Norden y gomedi sefyllfa Brothers in Law, cyfres gynnar yn cynnwys Richard Briers, a'r rhaglen ddilynol Mr Justice Duncannon.
Cyflwynydd ITV
Darlledwyd Laughter File yn gyntaf ym 1991, gan ddangos hysbysebion ffug, hysbysebion tramor go-iawn, castiau, camgymeriadau teledu byw ac amryw o bethau 'rhyfedd', pethau a ddywedodd Norden ei fod yn "tickled our fancies, just when they needed tickling". Roedd yr eitemau hyn yn cynnwys bron bopeth a ddarganfuwyd yn ystod gwaith ymchwil ar gyfer deunydd ar gyfer Alright on the Night ond nad oedd gymwys ar gyfer y sioe honno.
Jean-Baptiste Say
Gweithiodd Say i gwmni yswiriant, ac yna fel newyddiadurwr, cyn iddo olygu cylchgrawn am syniadau'r Chwyldro Ffrengig. Cafodd ei benodi i'r Dribiwnaeth yn 1799, a'i ddiswyddo yn ddiweddarach gan Napoleon. Sefydlodd melin gotwm yn 1807, a'i werthodd yn 1813. Cymerodd swydd yn dysgu economi ddiwydiannol yn Conservatoire des arts et métiers o 1817 a 1830, a bu'n athro ar bwnc economi wleidyddol yn Collège de France o 1830 hyd ei farwolaeth.
Etholiad canol tymor yr Unol Daleithiau
Yn ogystal â hynny, mae 34 o 50 Talaith yr Unol Daleithiau yn ethol eu llywodraethwyr am dymor o bedair blynedd yn ystod yr etholiadau canol tymor, tra bod Vermont a New Hampshire yn ethol llywodraethwyr am dymor o ddwy flynedd, a hynny yn yr etholiadau canol tymor a'r etholiadau arlywyddol. Felly, mae 36 o lywodraethwyr yn cael eu hethol yn yr etholiadau canol tymor. Mae nifer o daleithiau hefyd yn ethol swyddogion i'w deddfwrfeydd taleithiol yn y blynyddoedd canol tymor. Mae etholiadau hefyd yn cael eu cynnal ar lefel dinesig. Mae nifer o feiri, swyddogion cyhoeddus lleol, a mentrau dinasyddol yn cael eu hethol bryd hynny.
Fel arfer, mae llai o etholwyr yn cymryd rhan mewn etholiadau canol tymor nag mewn etholiadau arlywyddol. Mae tua 50–60% wedi pleidleisio yn yr etholiadau arlywyddol yn y 60 mlynedd ddiwethaf, ond dim ond tua 40 y cant o'r rhai sydd a'r hawl i bleidleisio sy'n bwrw eu pleidlais yn yr etholiadau canol tymor. Bydd plaid yr arlywydd fel arfer yn colli seddi yn yr etholiadau canol tymor, a bydd gwrthwynebwyr yr arlywydd yn aml yn ennill grym.
Sffêr
Ar y cae pêl-droed a mannau eraill y tu allan i fyd mathemateg, caiff y ddau air 'sffêr' a 'phêl eu cyfnewid a'u camddefnyddio'n aml. O fewn mathemateg, perchir y gwahaniaeth, lle mae sffêr yn arwyneb caeedig dau ddimensiwn, wedi'i fewnosod mewn gofod Ewclidaidd tri dimensiwn, ac ar y llaw arall, mae'r bêl yn siâp tri dimensiwn sy'n cynnwys y sffêr a phopeth y tu mewn i'r sffêr (pêl caeedig), neu, yn amlach, dim ond y pwyntiau y tu mewn, ond nid ar y sffêr (pêl agored). Nid yw'r gwahaniaeth hwn bob amser wedi'i gynnal, yn enwedig mae hen gyfeiriadau mathemategol lle ddisgrifir sffêr yn wrthrych solat. Mae hyn yn debyg i'r sefyllfa yn y plân, lle mae'r termau "cylch" a "disg" hefyd cael eu camddefnyddio.
Hafaliadau yn y gofod tri dimensiwn
Gadewch i a, b, c, d, e fod yn rhifau real, gyda
yw hafaliad y plân. Felly, gellir ystyried plân yn fath o sffêr gyda radiws anfeidraidd, sydd a'i ganolbwynt yn "bwynt anfeidraidd" (point at infinity).
Mae sffêr gyda'i radiws wedi'i ganoli ar sero yn arwyneb integrol o'r ffurf wahaniaethol ganlynol:
Cyfaint mewnol
Yn ymarferol, ac fel brasamcan, mae cyfaint mewnol sffêr yn 52.4% o gyfaint y ciwb, gan fod
Cymdeithas John Gwilym Jones
To Iau ar Ben Tŷ Awen
Ysgrifennwyd cywydd cyfarch i'r Gymdeithas gan y bardd Eurig Salisbury.
Baban y Swyddfa Gartref
bawd|250px|Eglwys Colsterworth Roedd Baban y Swyddfa Gartref yn stỳnt cyhoeddusrwydd ym 1884 a gyflawnwyd gan y Parch John Mirehouse, rheithor ecsentrig Colsterworth, Swydd Lincoln, Lloegr ,a achosodd sgandal yn y byd gwleidyddol a'r byd crefyddol.
Dadl y fynwent
Roedd y Parch Mirehouse wedi cael llond bol ar ddisgwyl i'r Swyddfa Gartref rhoi trwydded i'r fynwent newydd gan ei fod yn ei chael hi'n anodd cael hyd i lefydd i gladdu meirwon y plwyf. Roedd Syr William Harcourt, yr Ysgrifennydd Cartref, wedi gwrthod rhoi'r drwydded heb gwarant y byddai anghydffurfwyr yn cael eu claddu yn y mynwent newydd. Roedd Mirehouse wedi gwrthod caniatad i gladdu anghydffurfwyr yn y gorffennol ac yn gwrthod rhoi y sicrwydd roedd ei angen i'r Ysgrifennydd.
Brynle Rees Parry
Brynle Rees Parry (1935–2003) oedd trydydd Archifydd y Sir i wasanaethu Cyngor Sir Gaernarfon. Yn frodor o Frymbo ger Wrecsam, aeth i'r coleg ym Mangor (Coleg Prifysgol Gogledd Cymru), yn y lle cyntaf gyda'i olwg ar fynd i'r weinidogaeth ond fe raddiodd mewn hanes cyn astudio ar gyfer Diploma mewn Gweinyddu Archifau,(DAA). Cafodd ei benodi'n Archifydd Sir Feirionnydd lle buodd am rai blynyddoedd, cyn symud i Gaernarfon ym 1964.
Cafodd lwyddiant mawr wrth chwyddo casgliadau a dylanwad Archifdy Caernarfon, gan weithio i raddau trwy ei ysgrifenyddiaeth o'r gymdeithas hanes sirol, Cymdeithas Hanes Sir Gaernarfon. Magodd ddiddordeb mawr yn hanes y môr, gan sefydlu cylchgrawn Cymru a'r Môr gyda'i ffrindiau Aled Eames a Lewis Lloyd.
Penrhyn Galloway
Prif dref y penrhyn yw porthladd Stranraer. Mae pentrefi gwasgaredig hefyd, gan gynnwys Portpatrick, Kirkcolm, Leswalt, Stoneykirk, Sandhead, Ardwell a Drummore.
Gwe-rwydo
Mae gwe-rwydo fel arfer yn cael ei gyflawni trwy negeseuon ebost ffug  neu negesau ennyd,  ac mae'n aml yn dweud wrth ddefnyddwyr fewnbynnu eu gwybodaeth ar wefan ffug sy'n edrych fel gwefan ddilys, gyda'r unig wahaniaeth i'w weld yn y cyfeiriad. Mae negesuon sy'n honni eu bod o wefannau cymdeithasol, gwefannau arwerthu, banciau, proseswyr taliadau ar-lein neu weinyddwyr TGCh yn aml yn cael eu defnyddio i geisio baetio defnyddwyr.
Rhomboid
Mae'r term 'rhomboid', bellach, yn cael ei ddefnyddio yn amlach na pheidio ar gyfer rhombohedron neu'r paraleleiped cyffredin, ffigwr solid gyda chwe wyneb lle mae pob wyneb yn baralelogram a lle mae pob pâr o wynebau cyferbyn yn gorwedd mewn planau paralel. Mae'r ffurf solid (3D) hefyd yn cael ei alw'n "brism rhombig", ac fe'i defnyddir yn aml mewn gwyddoniaeth i gyfleu ystyr dau a thri dimensiwn.
Auregnais
Cyfenwau ac enwau lleoedd
Mae olion o'r iaith i'w gweld mewn llawer, os nad y rhan fwyaf, o enwau lleoedd. Mae llawer ohonynt wedi cael eu newid i edrych fel Ffrangeg safonol, ond mae enghreifftiau nodedig yn cynnwys Ortac (Or'tac), Burhou (gyda'r ôl-ddodiad  -hou ) a'r elfen gyntaf yn yr enw  "Braye Harbour".
Mae un neu ddau o eiriau yn aros yn Saesneg yr ynys, e.e. vraic (gwrtaith gwymon – gair sy'n gyffredin ar draws Ynysoedd y Sianel), ac ynganiad rhai cyfenwau lleol e.e. Dupont a Simon fel <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">[dipõ] a [symõ] yn hytrach na'r ynganiad safonol yn Ffrainc. Mae ychydig o hen bobl yn cofio clywed yr iaith yn cael ei siarad ac maen nhw'n gwybod ambell air.
Les Casquets
Yn ddigon anarferol ar gyfer iaith mor fach, roedd gan yr Auregnais allglofan neu "drefedigaeth" o siaradwyr ar ynsyoedd Les Casquets am nifer o flynyddoedd. Seiliodd  Algernon Charles Swinburne  ei gerdd  Les Casquets ar deulu Houguez a fu'n byw ar yr ynysodd am 18 mlynedd. Daeth teulu Houguez o Alderney, ac mae tystiolaeth eu bod wedi siarad Auregnais  – fe briododd y ferch ddyn o Alderney. Yn ystod y cyfnod hwn, roedd y teulu yn byw yn bell o bawb a phobman, a phrin oedd yr ymwelwyr, ond byddent wedi siarad Auregnais.
James Eric Drummond, Iarll Perth
Ysgrifennydd Cyffredinol Cynghrair y Cenhedloedd
Sefydlwyd Cynghrair y Cenhedloedd ym 1920 yn dilyn y Rhyfel Byd Cyntaf. Bwriad y gynghrair oedd creu fforwm i wledydd ceisio setlo eu gwahaniaethau trwy gyd drafod diplomyddol yn hytrach na thrwy ryfel. Cynigiodd Balfour enw Drummond ar gyfer swydd ysgrifennydd cyffredinol y Gynghrair newydd. Cefnogwyd ei enwebiad gan Georges Clemenceau o Ffrainc a Woodrow Wilson o'r Unol Daleithiau. Mewn cyfarfod o Gynhadledd Heddwch Paris ar 28 Ebrill 1919 etholwyd Drummond yn bennaeth parhaol y Gynghrair.
Hypotenws
bawd|340px|[[Triongl ongl sgwâr a'i hypotenws h (gyferbyn) a'r ddau goesyn c1 ac c2.]] Mewn geometreg, yr hypotenws yw ochr hiraf triongl ongl sgwâr, a'r linell sydd gyferbyn â'r ongl sgwâr ei hun. Gellir canfod hyd hypotenws triongl sgwâr gan ddefnyddio theorem Pythagoras, sy'n nodi bod sgwâr hyd yr hypotenuse yn cyfateb i gyfansswm sgwariau hyd y ddwy ochr arall (y 'coesynau'). Er enghraifft, os oes gan un o'r ochrau eraill hyd o 3 (sgwâr 3 = 9) ac mae gan y coesyn arall hyd o 4 (4 x 4 = 16), yna cyfanswm eu sgwariau yw 25. Hyd yr hypotenws yw ail isradd 25, hynny yw, 5.
Cyfrifo'r hypotenws
Cyfrifir yr hypotenws drwy ddefnydio'r ffwythiant ail isradd, fel yr esbonir yn Theorem Pythagoras.
Daisy Duck
Ymddangosiadau
Cododd Daisy i enwogrwydd gyda'i rolau mewn cartwnau animeiddiedig Disney yn y 1940au. Roedd ymddangosiad cyntaf Daisy ym 1940 yn y ffilm Mr Duck Steps Out lle mae Donald a'i neiaint Huey, Dewey a Louie yn cyfarfod a hi am y tro cyntaf.
Le nozze di Figaro - disgyddiaeth
Dyma ddisgyddiaeth rannol o Opera Wolfgang Amadeus Mozart Le nozze di Figaro. Perfformiwyd yr Opera am y tro cyntaf yn y Burgtheater Fienna 1 Mai 1786.
Mewngylch ac allgylch
Y pellter i'r fertig
Dyweder bod mewnbwynt triongl ABC yn I, mae'r pellter o'r mewnbwynt i'r fertig, a hyd ochrau'r triongl yn parchu'r hafaliad:
Guernésiais
Y  geiriadur mwyaf diweddar o'r Guernésiais, (argraffiad diwygiedig a gyhoeddwyd 1982), oedd gwaith mawr Marie de Garis (1910-2010). Ym 1999, urddwyd de Garis  yn aelod o Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig am ei gwaith.
Eisteddfod Ynys y Garn
Mae'r Eisteddfod flynyddol  yn rhoi cyfle ar gyfer perfformiadau yn yr iaith, ac mae'r radio a'r papurau newydd yn adrodd yn rheolaidd ar y digwyddiadau. Dechreuwyd cynllunio ar gyfer Eisteddfod ar Ynys y Garn mewn cyfarfod a gynhaliwyd ar 29 Tachwedd 1921 o dan lywyddiaeth y Beili ar pryd, Syr Edward Ozanne. Cynhaliwyd yr Eisteddfod gyntaf ar 1 Tachwedd 1922 yn y Little Theatre ac ar wahân i'r blynyddoedd 1940-1945 mae wedi cael ei chynnal yn flynyddool byth oddi ar hynny.
Enghreifftiau
bawd|"Dysgwch Guernésiais gyda'r BBC BBC Guernsey Eich llais yn yr Ynysoedd" bawd
La bohème - Disgyddiaeth
Cyfeiriadau
Nodiadau
Lleuad lawn
Lleuadau cynhaeaf neu leuadau gwŷr Iâl
Mae "lleuad gynhaeaf" (neu "leuad hydref") a "lleuad gwŷr Iâl" yn enwau traddodiadol ar gyfer lleuadau llawn ddiwedd yr haf neu yn yr hydref, ym misoedd Medi a Hydref yn hemisffer y gogledd. "Lleuad gynhaeaf" yw'r lleuad llawn agosaf at alban Elfed (22 neu 23 Medi), a gallai fod unrhyw bryd yn ystod y pythefnos cyn neu ar ôl y dyddiad hwnnw. "Lleuad gwŷr Iâl" yw'r lleuad lawn yn dilyn hynny.
Cymedr
bawd|Diagramau geometrig o fodd, canolrif a chymedr, o [[ffwythiant dwysedd dychmygol.]] Mesur o gyfartaledd neu ganolduedd yw cymedr, sef cyfanswm mewn set o ddata, neu grwp wedi'r rannu gyda'r nifer yn y grŵp. Weithiau, caiff ei alw'n "ddisgwyliad mathemategol".
Cofadail Michael Collins ac Arthur Griffith, Tŷ Leinster
Codi
bawd|Cofadail newydd, "anweledig" i Arweinwyr Annibyniaeth Iwerddon. Ar safle'r gofadail wreiddiol i Collins a Griffith Dadorchuddwyd cofadail i Michael Collins ac Arthur Griffith yn yr ardd yng nghefn Tŷ Leinster, Dulyn yn 1923. Ceir clip ffilm fer o'r dadorchuddio yn 1923.
Y Gynghrair Gymreig
Hanes
Mae'r gynghrair wedi newid ei henw sawl gwaith gan gynnwys y Premier Division a National Division.
La Scala
Mae'r rhan fwyaf o artistiaid operatig mwyaf yr Eidal a llawer o gantorion gorau o bob cwr o'r byd, wedi ymddangos yn La Scala. Mae'r theatr yn cael ei ystyried fel un o brif theatrau opera a bale yn y byd. Mae'n gartref i Gorws Theatr La Scala, Bale Theatr La Scala a Cherddorfa Theatr La Scala. Mae'r gan y theatr hefyd ysgol, Accademia Teatro alla Scala, (Academi Theatr La  Scala). Mae'r ysgol yn cynnig hyfforddiant proffesiynol mewn cerddoriaeth, dawnsio, crefft llwyfan a rheoli llwyfan.
Seanad Éireann
Aelodaeth
Mewn achos o sedd wag ar y Panel Alwedigaethol, mae'r is-etholiad yn cynnwys aelodau'r Oireachtas yn unig. Llenwir seddi gweigion i seddi'r prifysgolion gan yr etholiad gan holl aelodau'r etholaeth.
Brechdan
Defnydd o'r Brechdan
Y defnydd mwyaf cyffredin o'r gair, fodd bynnag, yn cyfeirio at ddwy dafell o fara, yn frown neu'n wyn, (yn arferol wedi cael menyn neu daeniad arall wedi taenu arnynt) gyda bwyd blasus rhngddynt. Ymysg y llenwadau mwyaf poblogaidd mai ham, wŷ wedi stwnsio gyda mayonnaise, eog, caws gyda (neu heb) siytni/catwad, salad plaen, corgimychiaid, neu diwna. Dros y blynyddoedd mae mathau mwy egsotig wedi dod i ffasiwn, megis cyw iar coroni, cyw tikka a llysiau rhôst. Mae rhai pobl yn hoffi brechdan fwy melys gyda jam, mêl, menyn cnau mwnci neu fanana wedi'i stwnsio ymysg y ffefrynnau. Mae rhai mannau bwyta'n ychwanegu trydedd tafell i'r frechdan ac ail lenwad, a elwir y frechdan wedyn yn frechdan glwb neu frechdan ddwbl.
The Wise Little Hen
Mae The Wise Little Hen yn gartŵn yn y gyfres Silly Symphonies gan gwmni Walt Disney. Mae'n seiliedig ar y stori dylwyth teg Yr Iâr Fach Goch. Dyma'r ffilm gyntaf i Donald Duck ymddangos ynddo. Yn ei olygfa gyntaf fe'i gweli yn dawnsio i dôn Pibgorn y Morwr. Mae Donald a'i gyfaill Peter Pig yn ceisio osgoi gwaith trwy ffugio poen stumog nes bod Mrs. Hen yn dysgu gwerth gwaith caled iddynt. Cafodd y cartŵn ei ryddhau ar 9 Mehefin, 1934. Cafodd ei animeiddio gan Art Babbitt, Dick Huemer, Clyde Geronimi, Louie Schmitt a Frenchy de Tremaudan (gyda chymorth grŵp o animeiddwyr iau dan Ben Sharpsteen) a'i chyfarwyddo gan Wilfred Jackson. Fe'i haddaswyd hefyd fel stribed comig dydd Sul gan Ted Osborne ac Al Taliaferro.
Dolen allanol
The Wise Little hen ar wefan YouTube
Ceugrwm
Polygon ceugrwm
Nodweddion:
Y ffwythiant ceugrwm
Dywedir bod ffwythiant o werth real f ar gyfwng (interval) (neu fel arfer, set ceugrwm mewn gofod fector) yn "geugrwm" os yw'r canlynol yn gywir, ar gyfer x ac y yn y cyfwng ac ar gyfer ,
Mae ffwythiant f yn ffug-geugrwm (quasiconcave) os yw amlinell uchaf setiau'r ffwythiant yn setiau amgrwm.
Tŷ Leinster
Iarll Kildare
Pwrpas gwreiddiol Ty Leinster oedd fel cartref yn ninas Dulyn i Iarll Kildare, sef, prif arglwydd Iwerddon. Byddai'r Iarll a'i deulu'n lletya yno yn ystod ' Y Tymor' Gwleidyddol pan fyddai Senedd Iwerddon yn cwrdd (prif preswylfa'r teulu oedd yn Blackrock, y tu allan i ddinas Dulyn). Fe'i hadeiladwyd rhwng 1745-48 mewn rhan o Ddulyn a oedd, ar y pryd, yn anffasiynol, ond yn cynnig digon i dir i adeiladu arno. Doedd yr un adeilad arall yn Nulyn yn cymharu iddo o ran maint. Pan ddyrchafwyd yr Iarll yn Ddug Leinster yn 1766 newidiwyd enw'r tŷ i Leinster House.
Ysgol Cybi
Ysgol gynradd yng Nghaergybi, Môn, yw Ysgol Cybi yn nhalgylch Ysgol Uwchradd Caergybi. Mae na 70 o staff yn yr ysgol. Agorodd yr ysgol yn Medi, 2017. Mae na lle ar gyfer hyd at 615 o blant.
Staff
Tristan Roberts yw ei phrifathro presennol.
Edward Preston
Ym 1856, fel y dywedwyd eisoes, fe gymerodd brydles ar Reilfordd Nantlle am 10 mlynedd, gan sefydlu amserlen i deithwyr ym mis Awst y flwyddyn honno. Ceir nifer o awgrymiadau niwlog cyn hynny fod pobl yn cael teithio ar y rheilffordd ond am y tro cyntaf roedd y trenau hyn yn cael eu hysbysebu (er bod eu rhedeg hwy'n mynd yn groes i'r Ddeddf a awdurdododd adeiladu'r lein ym 1825). Rhoddodd Preston flaenoriaeth i gludo teithwyr fodd bynnag, gan gyfyngu nifer y trenau nwyddau i un bob ffordd bob dydd. Roedd rhaid iddo dalu rhwng £2300 a £2500 y flwyddyn i gwmni y rheilffordd am ei brydles, ac fe wnaeth £600 o elw'r flwyddyn ar gyfartaledd.
Ni wyddys llawer amdano ychwaith wedi i Ddeddf Rheilffordd Sir Gaernarfon gael ei phasio ym 1862 a gwerthodd holl gyfranddalaidau cwmni Rheilffordd Nantlle i Thomas Savin, peiriannydd a phrif gontractor y rheilffordd newydd, ym 1863. Mae'n glir mai dyn busnes yn ogystal â pheirianydd cyflog oedd o (er iddo hawlio ei fod yn hyddysg mewn rheoli rheilffyrdd yn Swydd Deri yn Iwerddon). Er mai fo oedd prydleswr lein Nantlle, fe redwyd y lein gan reolwr cyffredinol, sef Alexander Marshall, a pharhaodd i weithredu fel peiriannydd sifil.
Plaid Werdd Iwerddon
Sefydlwyd Plaid Werdd Iwerddon (Gwyddeleg: Comhaontas Glas, yn llythrennol: "Cynghrair Werdd"; Saesneg: Green Party) yn 1981. Ers 2006 mae iddi natur drawsffiniol gan weithredu yng Ngweriniaeth Iwerddon a Gogledd Iwerddon. Arweinydd y blaid yw Eamon Ryan.
Athroniaeth a Pholisïau Bras
Er mae'r amgylchedd yw prif sbardun wleidyddol y Gwyrddion mae ganddynt bolisïau mewn meysydd eraill. Mae'r rhain yn cynnwys; amddiffyn yr iaith Wyddeleg; tynnu'r oed bleidleisio i 16 oed etholiad uniongyrchol i aelodaeth yr ail dŷ yn y Weriniaeth, y Seanad Éireann, cefnogaeth i iechyd gyhoeddus genedlaethol ac yn erbyn preifateiddio dŵr Iwerddon. Maent hefyd o blaid hawl unigolion angheuol sâl i'r hawl i farw.
Donald Duck
Cododd Donald Duck i enwogrwydd gyda'i rolau comedi mewn cartwnau animeiddiedig. Roedd ymddangosiad cyntaf Donald yn 1934 yn The Wise Little Hen, ond ei ail ymddangosiad yn Orphan's Benefit a'i cyflwynodd fel ffoil comig gwamal i Mickey Mouse. Drwy gydol y ddwy ddegawd nesaf, ymddangosodd Donald mewn dros 150 o ffilmiau theatrig, a chafodd nifer ohonynt eu cydnabod yng Ngwobrau'r Academi. Yn y 1930au, fel arfer roedd yn ymddangos fel rhan o driawd comic gyda Mickey a Goofy a rhoddwyd ei gyfres ffilm ei hun iddo ym 1937 gan ddechrau gyda Don Donald. Cyflwynodd y ffilmiau cariad Donald, Daisy Duck, ac yn aml roeddynt yn cynnwys ei dri nai Huey, Dewey a Louie. Ar ôl y ffilm 1956 Chips Ahoy, ymddangosodd Donald yn bennaf mewn ffilmiau addysgol cyn dychwelyd i'r theatr animeiddiad yn y ffilm Mickey's Christmas Carol (1983). Ei ymddangosiad diweddaraf mewn ffilm theatrig oedd Fantasia 2000 ym 1999. Mae Donald hefyd wedi ymddangos mewn ffilmiau syth i fideo megis Mickey, Donald, Goofy: The Three Musketeers (2004), cyfres deledu megis Mickey Mouse Clubhouse (2006-2016 ), a gemau fideo megis QuackShot (1991).
Otello
Act 4
Mae Emilia yn rhuthro i mewn i'r ystafell, ac yn dweud wrth Otello bod Iago wedi gorfodi iddi fod yn rhan o'i gynllwyn ffiaidd, a bod popeth yn rhan o dwyll Iago. Ond mae hi'n rhy hwyr.
Topoleg
Yn fras
Mae topoleg, fel disgyblaeth fathemategol sydd wedi'i diffinio'n dda, yn tarddu o ddechrau'r 20g, ond gellir olrhain rhai nodweddion yn ôl sawl canrif. Ymhlith y rhain mae rhai cwestiynau geometreg a ymchwiliwyd gan Leonhard Euler. Ystyrir ei bapur 1736 ar Saith Pont Königsberg yn un o'r gweithiau topolegol ymarferol cyntaf. Ar 14 Tachwedd 1750 ysgrifennodd Euler at ffrind ei fod wedi sylweddoli pwysigrwydd ymylon (ochrau) y polyhedron. Arweiniodd hyn at ei fformiwla polyhedron, V − E + F = 2 (lle mae V, E and F yn y drefn honno yn nodi nifer y fertigau, ymylon ac ochrau'r polyhedron). Mae rhai awdurdodau yn ystyried y dadansoddiad hwn fel y theorem gyntaf, ac yn nodi genedigaeth topoleg.
Geoffrey Hayes
Gyrfa
Yn 2002, roedd yn banelydd gwadd ar bennod o Never Mind the Buzzcocks.
Roedd Hayes yn gefnogwr o'r tîm pêl-droed Albanaidd Dundee Unedig, wedi byw yn y ddinas yn y 1960au. Dywedodd Hayes ei fod wedi gofyn i gynhyrchwyr Rainbow i wneud pyped Zipp yn lliw tanjerîn, i gyd-fynd â lliwiau Dundee United yn hytrach na lliw glas eu gelynion lleol Dundee.
C.P.D. Ton Pentre
Mae'n un o brif dimau Cynghrair Cymru (Y De) a'u llysenw yw'r "Rhondda Bulldogs". Eu cartref yr Parc Ynys, Ton Pentre, Rhondda Cynon Taf. Eu cit chwarae cartref yw coch i gyd a'r cit oddi cartref yw glas gyda manylion gwyn.
Hanes
Sefydlwyd y clwb presennol ym 1935 ond ceir o leiaf dau glwb Ton Pentre F.C. cynharaf gan ddyddio nôl i o leiaf 1896, pan oedd Ton Pentre yn ynys o bêl-droed mewn môr o rygbi. Cyrhaeddodd un o'r timau cynnar yma i arddel enw C.P.D. Ton Pentre ffeinal Cwpan Cymru yn 1922. Dyma'r unig dro i'r clwb gyrraedd y ffeinal a gollasant 2 - 0 i C.P.D. Dinas Caerdydd. Chwaraewyd y gêm yn Nhonypandy.
Uwch Gynghrair Cymru
Gwahoddwyd Ton (fel y'i gelwir yn gyffredin) i fod yn un o glybiau sylfaen cynghrair genedlaethol newydd Cymdeithas Bêl-droed Cymru yn 1992. Gwrthododd y clwb y gwahoddiad gan ddymuno esgyn i'r gynghrair ar sail eu cryfder chwarae. Esgynnodd Ton Pentref i'r gynghrair newydd y flwyddyn ganlynol.
Siawarma
Mae'r siawarma yn un o brydau bwyd stryd mwyaf poblogaidd y byd, yn enwedig yng ngwledydd y Lefant a phenrhyn Arabia.
Homeomorffedd
O fewn un o feysydd mathemateg, sef topoleg, mae homeomorffedd neu isomorffedd topolegol yn ffwythiant di-dor rhwng gofod topolegol sydd a ffwythiant gwrthdro di-dor. Mae homeomorffedd yn isomorffiadau sy'n ymwneud â gofod, h.y. maent yn fap mathemategol (math o ffwythiant) o ofod.
Mae unrhyw ddau ofod gyda homeomorffedd rhyngddynt yn cael eu galw'r homeomorffig, ac o berspectif topoleg, maen nhw yr un fath. Gair cyfansawdd, groegaidd yw homeomorffedd: ὅμοιος (homoios) = "tebyg neu'r un fath" a μορφή (morphē) = "siap neu ffurf" ac fe'i bathwyd gan Henri Poincaré yn 1895.
Yn gyffredinol, mae gofod topolegol yn wrthrych geometrig, ac mae'r homeomorffedd yn ymestyn neu'n blygiad di-dor y gwrthrych nes ei fod yn siâp newydd. Felly, mae sgwâr a chylch yn homeomorffig i'w gilydd, ond nid yw sffêr a torsws (sef gwrthrych tebyg i doesen). Fodd bynnag, gall y disgrifiad hwn fod yn gamarweiniol; nid yw rhai anffurfiadau di-dor yn homeomorffig, megis anffurfiad llinell i mewn i bwynt. Nid yw rhai homeomorffeddau yn anffurfiadau di-dor ychwaith, e.e. yr homeomorffedd rhwng cwlwm treffoil a chylch. bawd|Mae'r cwlwm treffoil yn homeomorffig i'r [[torws, ond nid isotopig yn R3.]]
Sami
Am amseroedd maith, cafodd ceirw Llychlyn eu hela gan y Sami, a'u cadw mewn niferoedd bychain fel anifeiliaid denu. Ychydig o ganrifoedd yn ôl, dechreuasant cadw gyrroedd o geirw Llychlyn, a daeth fugeilyddiaeth nomadaidd yn brif fywoliaeth y Sami. Buont yn byw mewn pebyll neu gytiau pridd, ac yn mudo ar yr eira gyda'u hanifeiliaid mewn grwpiau o bum neu chwe theulu. Buont hefyd yn pysgota ac yn hela anifeiliaid eraill am fwyd. Yn yr 20g daeth y ffordd nomadaidd o fyw i ben, ar wahân i ambell fugail sydd yn gyrru ei anifeiliaid ar ben ei hun tra bod ei deulu yn byw mewn tŷ modern. Mae nifer o Sami Norwy yn bysgotwyr ar yr arfodir. Mae eraill yn dibynnu ar ffermio, coedwigaeth, pysgota afonydd, a mwyngloddio, neu'n cymryd swyddi mewn trefi a dinasoedd Llychlyn.
Teen Wolf
Plot
Mae'r gyfres yn troi at Scott McCall, myfyriwr ysgol uwchradd sy'n byw yn nhref Beacon Hills. Mae bywyd Scott yn newid yn sylweddol pan gaiff ei frathu gan fleidd-ddyn y noson cyn y flwyddyn soffomore, gan ddod yn un ei hun. Mae'n rhaid iddo ddysgu o'r blaen i gydbwyso ei hunaniaeth newydd broblematig â'i fywyd yn eu harddegau o ddydd i ddydd.Mae sawl cymeriad yn allweddol i'w frwydr: Stiles Stilinski, ei ffrind gorau dynol; Allison Argent, ei ddiddordeb cariad cyntaf sy'n dod o deulu o helwyr gwenynog; Lydia Martin, banshee a ffrind gorau Allison; a Derek Hale, dyn dirgel gyda gorffennol tywyll. Ar hyd y ffordd, mae'n dod o hyd i gymeriadau sy'n ei ffurfio i fod yn frawd gwenyn a gwell person cryfach: Jackson, jock ysgol fabwysiedig; Malia Tate, arecoyote; Kira Yukimura, ysbryd llwynog Siapan; ac Jordan Parrish, cariad mawr, yn ogystal ag amrywiol bobl ifanc eraill yn Beacon Hills, megis Liam, Theo, Mason a Hayden.
Y Talmwd
Strwythur
Datblygodd lunwedd nodweddiadol ar y Talmwd yn yr ail fileniwm OC. Rhoddir teitl y bennod ar frig y dudalen a'r Mishnah a'r Gemara yng nghanol y dudalen. Ar y chwith mae sylwadau Rashi, y Rabi Shelomo ben Yitzhak o Ffrainc (1040–1105), ac ar y dde mae'r Tosafot, sef atodiadau i esboniadau Rashi. Ar ymylon chwith y dudalen argraffir croesgyfeiriadau at ffynonellau a thestunau cyffelyb, ac yn yr ymylon ar y dde rhestrir cyfeiriadau at gyfreithiau'r Oesoedd Canol, er enghraifft Maimonides.
Haggada
Yr enw ar draddodiad traethiadol y Talmwd ydy'r Haggada. Mae'n cynnwys chwedlau, straeon gwerin, ac hanes traddodiadol yr Iddewon, yn ogystal â llên ddoethineb, dealltwriaeth gynnar o wyddoniaeth, diwinyddiaeth, a moeseg.
Pwynt
Gall pwynt gyfeirio at fwy nag un peth:
Incwnabwlwm
Ymhlith argraffwyr incwnabwla eraill roedd Günther Zainer o Augsburg, Johannes Mentelin a Heinrich Eggestein o Strasbwrg, Heinrich Gran o Haguenau a William Caxton o Brugge a Llundain. Yr incwnabwlwm cyntaf i gynnwys torluniau pren oedd Der Edelstein gan Ulrich Boner, a argraffwyd gan Albrecht Pfister yn Bamberg yn 1461.
Amcangyfrif
Enghreifftiau
Er mwyn gwella'r amcangyfrif, gallwn wneud dau amcangyfrif i gael yr 'ateb': gellid yn gyntaf amcangyfrif sawl fferen sydd mewn haen gyda'i drwch (neu uchder) yn un centimetr. Yna, gellid amcangyfrif uchder y jar, mewn centimetrau, a'i luosi gyda'r amcangyfrif cyntaf a wnaed (sawl fferen sydd mewn haen gyda'i drwch yn un centimetr). Disgwylid amcangyfrif gwell, yma, na'r amcangyfrif un-cam.
Fforiwr
Teithiau nodedig
Arweiniwyd y fflyd gyntaf o Ewrop yn uniongyrchol i'r Cefnfor Tawel (ar ei hochr orllewinol) gan António de Abreu (c.1480-c.1514) a Francisco Serrão (14? – 1521). Aethant heibio Ynysoedd Swnda gan gyrraedd y Moluccas. Darganfu Andres de Urdaneta (1498-1568) y llwybr morwrol o Asia i’r Amerig.
Yr Oes Fodern
Roedd gan Gymro o Sir Ddinbych gysylltiad â'r Capten James Cook, sef David Samwell, neu ‘Dafydd Feddyg Ddu’ (1751-1798). Hwyliodd Samwell fel is-gapten i’r meddyg ar long y Resolution yn 1776 ar fordaith olaf Capten James Cook i’r Cefnfor Tawel. Roedd yn llygad-dyst pan laddwyd Cook mewn ysgarmes â rhai o’r brodorion ym Mae Kealakekua, ynys Hawaii, yn Chwefror 1779. Yn ystod y fordaith cafodd ei ddyrchafu i fod yn Feddyg ar y Discovery. Ysgrifennodd David Samwell yr hanes yn llawn a’i gyhoeddi yn 1786 wedi iddo ddychwelyd i Loegr, o dan y teitl, ''A narrative of the death of Captain James Cook: to which are added some particulars, concerning his life and character and observations respecting the introduction of the venereal disease into the Sandwich Islands in 1786. ''
Lansiwyd mordeithiau eraill yn ystod yr oes fodern, gan gynnwys mordaith Lewis a Clark (1804-1806), sef mordaith dros y tir a lansiwyd gan Arlywydd America, Thomas Jefferson, er mwyn fforio tiroedd Louisiana a oedd newydd eu perchnogi oddi wrth Ffrainc yn 1803. Y bwriad hefyd oedd chwilio am lwybr morwrol mewnol i'r Cefnfor Tawel yn ogystal ag ymchwilio i blanhigion a blodau'r cyfandir. Anfonwyd Mordaith Fforio Unol Daleithiau America (1838-1842) gan yr Arlywydd Andrew Jackson, er mwyn cynnal arolwg o'r Cefnfor Tawel a’r tiroedd amgylchynol.
Yr Anctartig
Fforiwr arall o Gymru a oedd yn aelod o ddwy ymgyrch Capten Robert Falcon Scott i gyrraedd yr Antartig oedd Edgar Evans (1876 – 1912). Roedd yn enedigol o Rosili, Penrhyn Gŵyr, ac roedd ar fwrdd llong y Terra Nova a hwyliodd o Gaerdydd yn 1910 ar gychwyn yr ail daith. Bu farw yn ystod yr ail daith i’r Antartig ar Chwefror 17, 1912 a chladdwyd ef yn yr Antartig.
Silindr
Cyfaint
.
Barbwr Sevilla - Disgyddiaeth
Cyfeiriadau
Ffynhonnell
Don Giovanni
Act 2
Mae'r sioe yn darfod gyda chan sy'n egluro moeswers yr opera Questo è il fin di chi fa mal, e de' perfidi la morte alla vita è sempre ugual ("Dyna ddiwedd y drygionus: mae marwolaeth pechadur bob amser yn adlewyrchu ei fywyd").
Gweler hefyd
Don Giovanni - Disgyddiaeth
Tafarn yr Hen Lew Du, Aberystwyth
Roedd yn fan cyfarfod y Cambrian Society a sefydlwyd yn 1822 a hefyd yn fan cyfarfod yr Union Club Society a sefydlwyd yn 1834. Roedd gan y dafarn stablau ar Heol y Wig. Defnyddiwyd yr enw 'Hen' o flaen 'Llew Du' i'w wahaniaethu rhag tafarn y Gogerddan Arms gerllaw a oedd hefyd yn cael ei alw'r 'Llew Du' ar adegau (llew du yw prif ddelwedd arfbais teulu Gogerddan a'r rheswm fod gymaint o dafarnhau Ceredigion gyda thafarndai o'r enw 'Llew Du').
Y Cymundeb Anglicanaidd
bawd|Baner y Cymundeb Anglicanaidd Grŵp o eglwysi Anglicanaidd cenedlaethol, annibynnol sydd yn cadw cysylltiadau â'r fameglwys, Eglwys Loegr, yw'r Cymundeb Anglicanaidd.
Trapesiwm
Y segment canol, a'r uchder
Yr uchder yw pellter perpendicwlar y sylfaen/i. Os oes gan dwy sylfaen hyd gwahanol (a ≠ b), gellir pennu uchder h y trapesiwm gan hyd ei bedair ochr, drwy'r fformiwla ganlynol:
Afon Pripyat
Hanes
Yn y 1930au, draeniwyd llawer o ardal y Paless gan ryddhau dŵr drwy'r Pripyat.
Etymoleg
Noda Max Vasmer yn ei ddyddiadur etymolegol mai'r enw hanesyddol ar yr afon fel y'i galwyd yn y Brif Gronicl, y ddogfen Dwyrain Slafonig gynharaf, yw Pripet (Припеть). Noda farn ieithyddwyr bod y gair yn golygu "isafon" (tributary) gan ei gymharu i wrieddiau tebyg yn y Lladin a Groeg. Mae hefyd yn ymwrthod â'r farn fod y gair yn dod o'r gwraidd -пять, yn hytrach na'r gwreiddiol, -петь.
Fitamin B12
Ni all planhigion greu Fitamin B12. Mae gan Bacteria ac Archaea yr enzymau angenrheidiol ar gyfer synthesis cobalamin a nhw, felly, yw unig ffurf cynhyrchu'r fitamin. Gall blanhigion amsugno B12 trwy dyfu mewn compost fertilizer. Mae ffrwythau o'r rhywogaeth Physalis peruviana yn cynnwys Fitamin B12.
Afiechydon Diffig B12
Ceir bwydydd sy'n cael eu cryfhau gydag ychwanegolion Fitamin B12 megis grawnfwyd brecwast, cynnyrch soy, bariau ynni a burum arbennig.
Chris Mepham
Pêl-droediwr Cymreig yw Christopher James Mepham (ganwyd 5 Tachwedd 1997). Mae'n chwarae fel amddiffynnwr canol i Brentford. Derbyniodd ei hyfforddiant cynnar yn academiau Brentford a Chelsea. Gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf i Dîm pêl-droed cenedlaethol Cymru fel eilydd i Ben Davies yn y fuddugoliaeth 0-6 yn erbyn Tsiena yng nghystadleuaeth Cwpan Tsieina 2018.
Pier Aberystwyth
Pier Aberystwyth (Saesneg: Aberystwyth Royal Pier) oedd y pier gyntaf i'w agor yng Nghymru a hynny yn 1865. Wedi cyfres o ymosodiadau gan stormydd, mae'r pier gyfredol yn fersiwn byrrach o'r adeilad wreiddiol, a oedd yn 242 metr.
Dyddiau Cynnar
bawd|'Aberystwith from the Castle' 1861; rhag-lun o'r Pier cyn iddi gael ei adeiladu Agorwyd y Pier ar ddydd Gwener y Groglith yn 1865. Roedd yn rhaid i'r ymwelwyr dalu toll i gerdded arno a denwyd 7,000 o bobl ar y diwrod cyntaf hwnnw a oedd yn cyd-fynd gydag agoriad swyddogol llinell Reilffordd y Cambrian i Aberystwyth o Fachynlleth. Fodd bynnag, dyma oedd uchafbwynt y Pier dan ei berchnogion gwreiddiol - saith mis yn ddiweddarach, ym mis Ionawr 1866, achosodd storm fawr ddifrod difrifol a llusgwyd 30 metr (98 troedfedd) o ben pellaf y Pier i mewn i'r môr.
Kevin O’Higgins
Magwraeth
Ganed O'Higgins yn 1892 yn fab i Thomas Francis Higgins (llofruddiwyd, 1923) ac Anne Sullivan (marw, 1953), merch Timothy Daniel Sullivan. Ef oedd y pedwerydd o 16 o blant. Roedd o deulu cenedlaetholgar gyda'i fam yn ferch i'r aelod seneddol genedlaetholaidd a golygydd y cylchgrawn genedlaetholgar, The Nation, Timothy Daniel Sullivan a modryb yn briod â'r aelod seneddol cenedlaetholaidd, Tim Healy. Mynychodd O'Higgins Coleg Clongowes Wood ac astudiodd yng Ngholeg Prifysgol Dulyn (UCD), lle graddiodd mewn Baglor yn y Celfyddydau yn 1915 a Baglor yn y Gyfraith yn 1919.
Pwynt (geometreg)
Pwyntiau o fewn geometreg Ewclidaidd
Mae pwyntiau yn un o'r gwrthrychau mwyaf sylfaenol o fewn fframwaith geometreg Ewclidaidd. Yn wreiddiol, diffiniodd Euclid y pwynt fel "yr un sydd heb unrhyw ran". Mewn gofod dau ddimensiwn Ewclidaidd, caiff pwynt ei gynrychioli gan bâr o rifau (x, y), lle mae'r rhif cyntaf (a ddynodir gan x) yn cynrychioli'r plân llorweddol ac mae'r ail rif (y) yn cynrychioli'r fertigol.
Kevin O’Higgins
Gwleidyddiaeth
Disgrifiodd O'Higgins ei hun fel, the most conservative-minded revolutionaries that ever put through a successful revolution.
Dinas, Llanwnda
Prif nodweddion Dinas yw pencadlys Dŵr Cymru yn y Gogledd Orllewin; a phencadlys Rheilffordd Eryri. Yma mae sied injans y lein, sied fawr ar gyfer coetsis a gweithdai cynnal a chadw'r lein. Mae hen adeiladau Rheilffyrdd Cul Gogledd Cymru yn dal i sefyll, ond mae platfformau y lein fawr, oedd â caban signalau, lŵp a gorsaf yma, wedi diflannu.
Rhesymeg mathemateg
Mae rhesymeg fathemategol yn is-faes o fewn mathemateg, sy'n archwilio cymhwysedd rhesymeg ffurfiol i fathemateg. Mae ganddo gysylltiadau agos â metamathemateg, sylfaen y pwnc, a gwyddor gyfrifiadurol damcaniaethol. Mae'r themâu unedig mewn rhesymeg fathemategol yn cynnwys astudiaeth o bŵer mynegiannol systemau ffurfiol a phŵer systemau prawf ffurfiol.
Coginiaeth Belarws
bawd|Merch yn ei gwisg genedlaethol yn cynnig bara traddodiadol i brif weinidogion Belarws a Rwsia (2005). Adlewyrchiad o hanes Belarws fel cyffindir rhwng Gwlad Pwyl, gwledydd y Baltig, yr Wcráin, a Rwsia yw coginiaeth Belarws. Yn debyg i ddiwylliannau eraill yn Nwyrain Ewrop, bwyteir llawer o datws, betys, bara rhyg, borscht, ac uwd. Nid oes pridd hynod o ffwythlon gan Felarws, ac mae'r tir yn wastad ac yn llawn coedwigoedd a chorsydd, llynnoedd a'r tair afon fawr Dnieper, Neman, a Pripyat. O ganlyniad i'w hinsawdd a'i thirwedd, pwysleisir helfilod, pysgod yr afonydd, a madarch yng nghoginiaeth Belarws, a'r defnydd helaeth o datws a madarch sy'n ei neilltuo oddi ar ddiwylliannau coginio gwledydd eraill yn Nwyrain Ewrop. Dylanwadau diwylliannol coginiaeth y wlad ydy'r werin Gristnogol, y lleiafrif sylweddol o Iddewon a fu'n byw yn y wlad, a'r lleiafrif bychan o Dartariaid Mwslimaidd. Benthycir nifer o seigiau hefyd o Orllewin Ewrop drwy ddylanwad y bendefigaeth Gatholig yn y cyfnod modern cynnar, ac o'r Cawcasws a Chanolbarth Asia yn ystod yr oes Sofietaidd.
Brecwast
Seigiau syml iawn a arferid gan y werin am frecwast, megis bloneg a bara, tatws wedi eu berwi neu eu ffrio, uwd a llaeth, ac wyau wedi eu berwi neu eu ffrio mewn bloneg. Câi grefi vierashchanka neu machanka ei wneud o fraster cig a blawd, a'i weini gyda chrempogau a wneid o geirch, tatws, neu flawd gwenith. Bu Belarwsiaid cyfoethog yn ychwanegu perlysiau a selsig at eu boreufwyd. Mae Belarwsiaid yn parhau i fwyta brecwast diwallol, gan amlaf gyda bara menyn neu frechdanau pate, selsig, a chaws. Bwyteir hefyd uwd a wneir o wenith yr hydd, blawd, neu geirch gyda llaeth a siwgr. Mae rhai yn dewis wyau wedi eu berwi, cymysgwy, neu rawnfwyd a llaeth mewn powlen. Yfir te a choffi.
Grwpiau ethnig yn Affrica
Arabiaid a Berberiaid
Pobloedd golau eu croen neu wineuddu sydd yn frodorol i'r gwledydd ar hyd arfordir y Môr Canoldir yng Ngogledd Affrica. Yn hanesyddol cawsant eu galw'n Hamitiaid a Semitiaid gan yr Ewropeaid, oherwydd y goel taw disgynyddion meibion Noa – Ham a Sem – oeddynt. Arabiaid ydy'r mwyafrif ohonynt, yn perthyn i bobloedd Arabia, y Lefant, ac Irac, ac yn edrych yn debyg i Ewropeaid gyda chroen tywyll.
Trigasant y Berberiaid yng Ngogledd Affrica, ac mae ganddynt groen brown golau a gwallt brown, yn wahanol i bob grŵp gynhenid arall yn Affrica a chanddynt wallt du. Hwy yw brodorion yr ardal o Ogledd Affrica i'r gorllewin o ddyffryn Afon Nîl ac i'r gogledd o Afon Niger. Ieithoedd brodorol y Berberiaid yw'r ieithoedd Berber, sy'n gangen o'r ieithoedd Affro-Asiaidd. Erbyn heddiw, mae llawer o'r Berberiaid yn Arabeg eu hiaith, ond mae rhwng 14 a 25 miliwn o siaradwyr yr ieithoedd Berber yn byw yng Ngogledd Affrica, y rhan fwyaf yn Algeria a Moroco, ond hefyd mewn rhannau eraill o'r Maghreb a thu hwnt.
Khoisan
Yng Nghanolbarth a Deheudir Affrica mae sawl grŵp ethnig gynhenid nad ydynt yn perthyn i'r bobloedd dduon eraill. Yn hanesyddol, ni chawsant eu hystyried yn rhan o'r hil Negroaidd Affricanaidd, er eu bod yn groenddu. Maent yn disgyn o'r hen helwyr-gasglwyr, a chawsant eu gyrru i diroedd anffrwythlon y cyfandir gan lwythau amaethyddol. Yng nghoedwigoedd law gogledd ddwyrain y Congo mae'r pigmïaid. Maent yn fyr iawn a chanddynt groen melynllwyd crych a blew esmwyth ar eu cyrff.
Parabola
Mewn mathemateg, cromlin plân, cymesur yw'r parabola; mae'n edrych yn debyg i'r lythyren 'U'.
Afon Nene
Mae’r Goleudy Dwyrain a Goleudy Gorllewin yn sefyll ar lannau’r afon yn nhref Long Sutton. Erbyn hyn, dydy cludiant ddim mor bwysig ar yr afon; mae gweithgareddau awyr agored megis pysgota a hwylio’n bwysicach.
Tzachi HaLevy
Bywyd Personol
Achosodd y briodas rhwng Iddew ac Arab Fwslemaidd i un aelod o senedd Israel, Oren Hazan, o'r blaid Likud, gyhuddo Lucy Aharish o "hud-ddenu Iddew". Aeth Hazan yn bellach gan ddweud, “I do blame Tzachi 'the Islamicizing' Halevy, who took Fauda a step too far – Bro stop being delusional. Lucy, it’s not personal, but you should know Tzachi is my brother and the Jewish people are my people, stop the assimilation!”
Trychiad conig
Mewn geometreg ddadansoddol gellir diffinio'r conig fel cromlin algebraidd plân, 2 radd. Hynny yw, set o bwyntiau lle mae eu cyfesurynnau yn bodloni hafaliad cwadratig mewn dau newidyn. Gellir sgwennu'r hafaliad yma yn y dull metrics, a gellir astudio rhai nodweddion geometraidd fel amodau algebraidd.
Paramedrau'r conig
ℓ
Fel arfer, gydag elíps ac hyperbola mae gan fertigau'r conig gyfesurynnau
(−a, 0)
Yr echelin semi-major yw gwerth a.
Lucy Aharish
Gyrfa
Yn ôl dychwelyd o'r Almaen, symudodd Lucy Aharish i Tel Aviv. Gweithiodd am bythefnos fel gohebydd materion Arabaidd ar bapur newydd Hebraeg, Yediot Aharonot, cyn cael ei recriwtio gan Sianel 10 Israel yn 2007, a dod y cyflwynydd Arabaidd gyntaf ar raglen newyddion Hebraeg. Yn 2008, adawodd y rhaglen i gyflwyno sioe ''Erev Tov' ar Sianel 10, ynghyd â Guy Pines. Mae hi hefyd yn ymwneud â radio ar Siannel 2, lle mae'n cynnal y rhaglen boreuol gydag Emmanuel Rosen a Maya Bengal.
Dwyreinioldeb
Celf a phensaernïaeth
bawd|Peintiad o harîm gan Fernand Cormon. Yn gyffredinol, gellir dosbarthu celf Ddwyreinaidd Ewrop yn ddau ddosbarth: celf sy'n dynwared neu'n efelychu arddulliau'r Dwyrain, a chelf sy'n portreadu golygfeydd, pobl, neu bethau'r Dwyrain.
Stefán Karl Stefánsson
Corffluniwr ac arbennigwr ffitrwydd ac ymarfer corff Americanaidd oedd Stefán Karl Stefánsson (10 Gorffennaf 1975 – 21 Awst 2018).
Freedom Come-All-Ye
Anthem
Cynigiwyd y gân fel anthem newydd genedlaethol i'r Alban, gan nad oes un swyddogol, er, teimlau Henderson mai rhan o gryfder y gân oedd ei fod yn "anthem rynglwadol" amgen.
Perfformiwyd fersiwn o'r gân gan y gantores soprano o Dde Affrica, Pumeza Matshikiza, yn seremoni agoriadol Gemau'r Gymanwlad 2014 oedd yn yr Alban.
Heol y Bont, Aberystwyth
250px|bawd|Heol y Bont, gwynebu'r de am Drefechan
Hanes
Y Stryd Fawr gyda Heol y Wig tua'r gogledd iddi a Heol y Bont, tua'r de, oedd echel tref Ganol Oesol Aberystwyth. Arferid cynnal marchnad yma lle nawr ceir tai a siopau ond hefyd yr Hen Farchnad.
Mynegiad (mathemateg)
i'r cymhleth:
Aida
Golygfa 1
Mae Amneris, merch Brenin yr Aifft, yn mynd i mewn i'r neuadd. Mae hi hefyd yn caru Radamès, ond mae'n ofnai bod ei galon yn perthyn i rywun arall.
Mae Aida yn ymddangos, a phan mae Radamès yn ei gweld hi, mae Amneris yn sylwi bod golwg aflonydd ar ei wyneb. Mae hi'n amau bod Aida yn cystadlu gyda hi am serch Radamès, ond mae'n ceisio cuddio ei chenfigen ac ymagwedd tuag at Aida.