cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Faithful
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Basil Emmott oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Leslie Norman sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
A Cinderella Story: If The Shoe Fits
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Michelle Johnston ar 4 Hydref 1964 yn Califfornia.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Michelle Johnston nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Faithful
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Paul L. Stein nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Wellingborough
Tref yn Swydd Northampton, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Wellingborough. Fe'i lleolir mewn ardal di-blwyf yn awdurdod unedol Gogledd Swydd Northampton.
Mae Caerdydd 193.7 km i ffwrdd o Wellingborough ac mae Llundain yn 95.7 km. Y ddinas agosaf ydy Peterborough sy'n 43.8 km i ffwrdd.
Niruttara
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Apurva Kasaravalli yw Niruttara a gyhoeddwyd yn 2016. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ನಿರುತ್ತರ ac fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Kannada a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Niladri Kumar.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Rahul Bose.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,200 o ffilmiau Kannada wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Apurva Kasaravalli nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dillad
200px|bawd|[[Baban yn gwisgo sawl dilledyn gaeaf: band pen, cap, côt ffwr, siôl a siwmper.]]
The Starlit Garden
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Guy Newall yw The Starlit Garden a gyhoeddwyd yn 1923. Fe'i cynhyrchwyd gan George Clark yn y Deyrnas Gyfunol; y cwmni cynhyrchu oedd George Clark. Lleolwyd y stori yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Henry De Vere Stacpoole. Dosbarthwyd y ffilm gan George Clark.
Dillad
200px|bawd|Dillad traddodiadol sy'n dynodi statws: [[Mohammed Ali Khan, Emir Bokhara, yn 1944]] Deunydd naturiol neu artiffisial a wisgir gan bobl yw dillad i gadw'r corff yn gynnes neu i amddiffyn neu addurno'r corff. Cânt eu gwisgo hefyd er mwyn bod yn gyffyrddus neu i adlewyrchu gwerthoedd gymdeithasol neu grefyddol.
The Starlit Garden
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Guy Newall, Ivy Duke, Lawford Davidson a Valia. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Dillad
Gall dillad amddiffyn y corff dynol rhag peryglon yn yr amgylchedd, e.e. tywydd eithafol (heulwen cryf, poethder neu oerni, glaw, a.y.y.b.), pryfed, cemegion, deunydd garw fel carreg, arfau a pheryglon eraill. Gyda dillad y mae'r corff dynol yn llai agored i niwed ac mae pobl yn medru addasu i sawl amgylchedd.
Mae pobl wedi bod yn ddyfeisgar iawn dros y canrifoedd yn cynllunio dillad i gwrdd ag anghenion bywyd dan bob math o amgylchiadau. Mae'r term dillad yn gallu cynnwys gwisg arbennig felly nad yw'n cael ei gwisgo fel rheol, e.e. siwt gofod, arfwisg, siwt plymio, costiwn nofio fel y bicini, dillad gyrrwr beic, ac ati.
The Starlit Garden
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1923. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Safety Last! sef ffilm gomedi o Costa Rica ac UDA gan Fred C. Newmeyer a Sam Taylor.
Dillad
Galla dillad fod o arwyddocad crefyddol hefyd, e.e. gwisg mynachod neu'r hijab Islamaidd.
The Starlit Garden
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guy Newall ar 25 Mai 1885 yn Ynys Wyth a bu farw yn Hampstead ar 14 Tachwedd 1932.
Dillad
Hanes dillad
Yn ôl archaeolegwyr ac anthropolegwyr, gwisgoedd o ffwr neu groen anifeiliaid (lledr), dail neu wair, yn hongian neu'n cael ei lapio neu ei glymu ar y corff i'w amddiffyn rhag yr elfennau oedd y dillad cyntaf. Darganfuwyd nodwyddau cyntefig wedi'u gwneud o ifori neu asgwrn sy'n dyddio i tua 30,000 CC, ger Kostenki, yn yr hen Undeb Sofietaidd, yn 1988. Mae llau dynol yn dyddio i tua 107,000 o flynyddoedd yn ôl wedi eu darganfod hefyd: gan nad yw'r llau yn byw ar y corff noeth fel rheol mae hynny'n awgrymu fod pobl yn gwisgo dillad o ryw fath. Mae'n bosibl fod dillad wedi cael eu dyfeisio gan Homo sapiens pan symudodd i Ewrop o Affrica tua 50,000 - 100,000 o flynyddoedd yn ôl.
The Starlit Garden
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guy Newall nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dillad
Hanes dillad
Dysgodd pobl sut i wneud dillad allan o ddeunydd o bob math. Erbyn heddiw mae cynhyrchu dillad yn ddiwydiant byd-eang. Ond er bod llawer o'n dillad yn cael eu gwneud mewn ffatrioedd ers y Chwyldro Diwydiannol yn y 18fed ganrif, mewn rhai cymdeithasau mae dillad yn dal i gael ei wneud gan waith llaw.
Deunydd dillad
Mae deunyddiau cyffredin ar gyfer gwneud dillad yn cynnwys ffibrau naturiol: A ffibrau synthetig neu artiffisial a wneir yn bennaf o sgîl-gynhyrchion y diwydiant petrogemegol:
Mae deunydd llai cyffredin yn cynnwys:
Pode Hole
Pentref yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Pode Hole. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Holland. Saif 2 filltir (3.2 km) o Spalding. Ceir yma sawl ffos yn dod at ei gilydd, er mwyn sychu'r tiroedd; gweler y llun: Vernatt's Drain. Mae'r pentref yn gymharol newydd ac fe'i sefydlwyd er mwyn gwasanaethu'r pympiau dŵr.
Ni cheir gwybodaeth am y pentref yn y Cyfrifiad, ond roedd 5,153 yn y plwyf lle saif Pode Hole.
House On Bare Mountain
Ffilm arswyd gan y cyfarwyddwr Lee Frost yw House On Bare Mountain a gyhoeddwyd yn 1962. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cathan yr helyg
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw cathan yr helyg, sy'n enw bendywaidd; yr enw lluosog ydy cathanau'r helyg; yr enw Saesneg yw Sallow Kitten, a'r enw gwyddonol yw Furcula furcula. Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r cathan yr helyg yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
House On Bare Mountain
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1962. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. No a'r gyntaf yng nghyfres James Bond a'r ffilm gyntaf i serennu Sean Connery fel yr asiant cudd ffuglennol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lee Frost ar 14 Awst 1935 yn Globe, Arizona a bu farw yn New Orleans ar 6 Awst 2016.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lee Frost nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bunco Squad
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Herbert I. Leeds yw Bunco Squad a gyhoeddwyd yn 1950. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Paul Sawtell.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Robert Sterling. Mae'r ffilm Bunco Squad yn 67 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1950. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All About Eve sy’n ffilm gomedi Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Joseph L. Mankiewicz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert I Leeds ar 13 Medi 1900 ym Manhattan a bu farw yn yr un ardal ar 18 Mawrth 2013.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert I. Leeds nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Quand L'amour Se Creuse Un Trou
Drama-gomedi ar ffilm gan y cyfarwyddwr Ara Ball yw Quand L'amour Se Creuse Un Trou a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn Québec. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Robert Naylor.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Julie Le Breton, Robert Naylor, France Castel, Patrice Robitaille a Thomas Beaudoin.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ara Ball nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwen Teirbron
Santes yw Gwen Teirbron ach Emyr Llydaw. bawd|chwith
Cristnogaeth ym Maleisia
Cristnogaeth yw'r drydedd chrefydd fwyaf o ran nifer o ddilynwyr (9.2% o'r boblogaeth) ym Maleisia. Ymhlith yr enwadau a ddilynir mae Anglicaniaeth, Pabyddiaeth, ac enwadau Protestanaidd. Yn Sarawak mae mwyafrif yr Iban a'r Bidayuh, a hefyd lleiafrif o'r Melanau, yn Gristnogion. Yn Sabah, mae mwyafrif y Kadazan a'r Murut yn Gristnogion.
Gwen Teirbron
Priododd Eneas Ledewig o Lydaw yn gyntaf. Cawsant fab, Cadfan. Yna priododd â Ffracan a chawsant dri o blant: Gwenolau (neu "Winwaloe" mewn Cernyweg), Gwyddno ac Iago. Bu raid iddynt ffoi i Gernyw pan gipiodd Hoel rym yno yn 546. Bu hi farw yn Nghernew. Ei dydd gŵyl yw 3 Hydref.
Mae Gwen Teirbron yn nawddsant mamau sy'n maethu. Bu galw gwraig yn "dair bron" (weithiau pedair bron) yn nod draddodiadol i ddynodi gwraig a oedd wedi esgor ar blant gan fwy nag un gŵr.
Cristnogaeth ym Maleisia
Ceir tensiynau rhwng Islam, sef crefydd fwyafrifol y wlad, a'r crefyddau eraill ym Maleisia. Er enghraifft, ni cheir crefyddau eraill defnyddio'r gair Allah am dduw, er taw dyna'r gair traddodiadol yn y Faleieg, ac yn 2014 cymerwyd Beiblau oddi ar Gymdeithas y Beibl am dorri'r ddeddf hon.
Gwen Teirbron
Fe'i coffheir mewn nifer o leoedd yn Llydaw; er enghraifft mae cerflun ohoni yng nghapel Sant-Venec ger Kemper.
Ar ôl ei marwolaeth priodolodd y werin iddi alluoedd Wita, duwies Celtaidd a gynorthwyodd famau gyda'u plant i sugno. Arferid offrymu llin a cogail iddi gyda gweddïau am ddigonedd o laeth ar gyfer baban newydd.
Ni ddylid cymysgu hi gyda Gwen o Dalgarth neu Gwen o Gernyw.
Gwenole
bawd|Cerflun o Sant Guénolé yn Saint-Guénolé à Locquénolé, Llydaw. Sant Llydewig oedd Gwenole (Ffrangeg: Guennolé neu Guenolé; Lladin: Winwaloe). Ymddengys iddo fyw tua diwedd y 5g, a dywedir mai ef oedd abad cyntaf Abaty Landevenneg yn Llydaw.
Gwenole yw testun un o'r bucheddau saint cynharaf, gan Wrdisten, abad Landevenneg, yn dyddio o tua 880, y Vita Sancti Winwaloe. Dywedir ei fod yn fab i "Alba Triammis" (Gwen Teirbron) a Fracanus, cefnder Cadwy, brenin Dyfnaint.
Mr. Moto in Danger Island
Ffilm am ddirgelwch gan y cyfarwyddwr Herbert I. Leeds yw Mr. Moto in Danger Island a gyhoeddwyd yn 1939. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Puerto Rico. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Peter Milne a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Samuel Kaylin. Dosbarthwyd y ffilm gan 20th Century Studios.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Peter Lorre. Mae'r ffilm Mr. Moto in Danger Island yn 67 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1939. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gone with the Wind sef ffilm Americanaidd am drais, dial a rhamant gan Victor Fleming, George Cukor a Sam Wood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Lucien Andriot oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Harry Reynolds sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert I Leeds ar 13 Medi 1900 ym Manhattan a bu farw yn yr un ardal ar 18 Mawrth 2013.
Anioł W Krakowie
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Artur Więcek yw Anioł W Krakowie a gyhoeddwyd yn 2002. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Pwyll. Cafodd ei ffilmio yn Kraków. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg a hynny gan Artur Więcek.
Mr. Moto in Danger Island
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert I. Leeds nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Anioł W Krakowie
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,350 o ffilmiau Pwyleg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Artur Więcek ar 10 Mai 1967 yn Limanowa.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Artur Więcek nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
670
6g - 7g - 8g
665 666 667 668 669 - 670 - 671 672 673 674 675
The Maltese Falcon (ffilm 1941)
Ffilm du am drosedd gan y cyfarwyddwr John Huston yw The Maltese Falcon a gyhoeddwyd yn 1941. Fe'i cynhyrchwyd gan Hal B. Wallis yn Unol Daleithiau America Lleolwyd y stori yn San Francisco ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Dashiell Hammett a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Adolph Deutsch.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Humphrey Bogart, Peter Lorre, Walter Huston, Mary Astor, Gladys George, Lee Patrick, Barton MacLane, Sydney Greenstreet, Charles Drake, Ward Bond, Elisha Cook Jr., Creighton Hale, Emory Parnell, Hank Mann, Jack Mower, Jerome Cowan, James Burke a John Hamilton. Mae'r ffilm The Maltese Falcon yn 101 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ball of Fire sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Arthur Edeson oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Tom Richards sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, The Maltese Falcon, sef gwaith ysgrifenedig gan yr awdur Dashiell Hammett a gyhoeddwyd yn 1930.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm John Huston ar 5 Awst 1906 yn Nevada, Missouri a bu farw ym Middletown, Rhode Island ar 11 Ionawr 2002. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1930 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Uwchradd Abraham Lincoln.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd John Huston nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
John McCrae
Gwobrau
Enillodd John McCrae y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Meillionen rychog
Llysieuyn blodeuol (neu legume) yw Meillionen rychog sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Fabaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Trifolium striatum a'r enw Saesneg yw Knotted clover. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Meillionen Rychog.
Eraill yn yr un teulu yw: ffa soya (Glycine max), y ffa cyffredin (Phaseolus), pys gyffredin (Pisum sativum), chickpea (Cicer arietinum), cnau mwnci (Arachis hypogaea), pys per (Lathyrus odoratus) a licrs (Glycyrrhiza glabra).
Pointon
Pentref yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Pointon. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Pointon and Sempringham yn ardal an-fetropolitan De Kesteven.
Umma distincta
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Umma distincta. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Wellington, Gwlad yr Haf
bawd|dim|Eglwys Sant Ioan Fedyddiwr, Wellington
Bukowski: Wedi'i Eni i Hwn
Ffilm ddogfen yw Bukowski: Wedi'i Eni i Hwn a gyhoeddwyd yn 2003. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sean Penn, Charles Bukowski, Mickey Rourke, Tom Waits, Harry Dean Stanton, Barbet Schroeder, Taylor Hackford a Bono. Mae'r ffilm Bukowski: Wedi'i Eni i Hwn yn 113 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Acasă La Tata
Ffilm ddrama yw Acasă La Tata a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Rwmania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwmaneg a hynny gan Mitrica Stan.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,650 o ffilmiau Rwmaneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Secret Life of Words
Ffilm ddrama am ryfel gan y cyfarwyddwr Isabel Coixet yw The Secret Life of Words a gyhoeddwyd yn 2005. Fe'i cynhyrchwyd gan Pedro Almodóvar yn Sbaen; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: El Deseo, Mediapro. Lleolwyd y stori yn y Deyrnas Gyfunol a chafodd ei ffilmio ym Madrid. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Isabel Coixet a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Hal Hartley. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Eddie Marsan, Tim Robbins, Julie Christie, Sarah Polley, Leonor Watling, Javier Cámara, Daniel Mays, Steven Mackintosh, Dean Lennox Kelly a Sverre Anker Ousdal. Mae'r ffilm The Secret Life of Words yn 111 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2005. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd V for Vendetta sef ffilm wyddonias, ddystopaidd llawn cyffro gan James McTeigue. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Jean-Claude Larrieu oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Isabel Coixet ar 9 Ebrill 1960 yn Barcelona. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1989 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Barcelona.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Isabel Coixet nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Chicken Wagon Family
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Herbert I. Leeds yw Chicken Wagon Family a gyhoeddwyd yn 1939. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Viola Brothers Shore a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Samuel Kaylin.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Leo Carrillo a Kane Richmond. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert I. Leeds nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
A Constant Forge
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sean Penn, John Cassavetes, Jon Voight, Gena Rowlands, Carol Kane, Ben Gazzara, Lynn Carlin, Val Avery, Peter Falk, Seymour Cassel, Al Ruban a Lelia Goldoni.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gladiator sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Fox Farm
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Guy Newall yw Fox Farm a gyhoeddwyd yn 1922. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol; y cwmni cynhyrchu oedd George Clark. Lleolwyd y stori yn Lloegr. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Warwick Deeping. Dosbarthwyd y ffilm gan George Clark.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Barbara Everest, Cameron Carr, Guy Newall ac Ivy Duke. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1922. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Häxan sef ffilm ddogfen ar wrachyddiaeth gan Benjamin Christensen. Hal Young oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guy Newall ar 25 Mai 1885 yn Ynys Wyth a bu farw yn Hampstead ar 14 Tachwedd 1932.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guy Newall nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
West Point Widow
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Robert Siodmak yw West Point Widow a gyhoeddwyd yn 1941. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan F. Hugh Herbert a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan John Leipold.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Anne Shirley, Richard Carlson, Ethel Clayton, Cecil Kellaway, Richard Denning, Lillian Randolph, Frances Gifford, Maude Eburne a Janet Beecher. Mae'r ffilm West Point Widow yn 63 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ball of Fire sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Theodor Sparkuhl oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert Siodmak ar 8 Awst 1900 yn Dresden a bu farw yn Locarno ar 14 Mehefin 1997.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert Siodmak nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lithwaniaid
Grŵp ethnig Faltig yw'r Lithwaniaid (Lithwaneg: lietuviai) sy'n frodorol i Lithwania, gwlad ar arfordir de-ddwyrain y Môr Baltig, ac yn siarad yr iaith Lithwaneg. Y Lithwaniaid, y Latfiaid a'r Hen Brwsiaid (sydd bellach wedi darfod) yw'r pobloedd Balto-Slafig.
Afon Lloer
Mae'n tarddu o lyn Ffynnon Lloer, ar lechweddau Pen yr Ole Wen a Carnedd Dafydd, ac yn llifo i lawr idros dir garw i mewn i ben dwyreiniol Llyn Ogwen.
Lithwaniaid
Roedd hanes gwleidyddol y Lithwaniaid ynghlwm â hanes gwleidyddol y Pwyliaid am ganrifoedd, yn sgil uno Teyrnas Gwlad Pwyl a Uchel Ddugiaeth Lithwania ym 1569 gan ffurfio'r Gymanwlad Bwylaidd–Lithwanaidd. Erbyn diwedd y 18g roedd y mwyafrif o Lithwaniaid yn byw dan Ymerodraeth Rwsia. Cafodd Lithwania ei feddiannu gan yr Almaen yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, ac enillodd Lithwania annibyniaeth yn ystod y cyfnod rhwng y rhyfeloedd, er bod Vilnius dan reolaeth Gwlad Pwyl am y mwyafrif o'r cyfnod hwnnw. Cafodd ei goresgyn gan y Sofietiaid a'r Natsïaid yn ystod yr Ail Ryfel Byd, a'i chyfeddiannu gan yr Undeb Sofietaidd ym 1940. Lithwania oedd y weriniaeth Sofietaidd gyntaf i ddatgan ei hannibyniaeth a hynny ym 1990, ond ni enillodd ei hannibyniaeth tan fis Medi 1991. Bellach mae'r wlad yn aelod o'r Undeb Ewropeaidd a NATO.
Afon Lloer
Gellir cyrraedd Ffynnon Lloer trwy ddilyn llwybr serth o ffermdy Tal-y-llyn Ogwen hyd lan yr afon.
Lithwaniaid
Prif nodweddion diwylliant y Lithwaniaid yw llenyddiaeth Lithwaneg, coginiaeth Lithwanaidd, a thraddodiad cerddorol sy'n cynnwys yr offeryn kanklės a'r caneuon gwerin sutartinė. Mae'r mwyafrif o Lithwaniaid yn Babyddion, ac roedd Catholigiaeth yn bwysig wrth ddiogelu'r hunaniaeth genedlaethol dan reolaeth Sofietaidd. Mae gan y Lithwaniaid hefyd nifer o draddodiadau a ddylanwadwyd gan baganiaeth, ac yn hanesyddol bu poblogaeth fawr o Lithwaniaid Iddewig. Cyn yr Ail Ryfel Byd roedd rhyw 7% o boblogaeth Lithwania yn Iddewon (160,000 o bobl), a bu farw 96% ohonynt yn ystod yr Holocost.
Ymfudodd nifer o Lithwaniaid pan oedd eu gwlad dan reolaeth Ymerodraeth Rwsia a'r Undeb Sofietaidd. Yn y cyfnod o 1868 hyd 1914, ymfudodd tua chwarter o'r holl Lithwaniaid o ganlyniad i dwf poblogaeth, trethi uchel, a chwymp mewn pris grawn. Roedd ymfudwyr Lithwanaidd yn aml yn gweithio mewn diwydiannau trwm, yn y pyllau neu ar y dociau. Ceir cymunedau Lithwanaidd mawr yn yr Unol Daleithiau, Canada, yr Alban, a Brasil. Ymfudodd nifer o Lithwaniaid ar draws Ewrop wedi i Lithwania ymaelodi â'r UE yn 2004, a heddiw mae cymuned o 200,000 yn byw yn y Deyrnas Unedig.
Wells-next-the-Sea
Tref a phlwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Wells-next-the-Sea. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Gogledd Norfolk.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 2,165.
The Silent Vow
Ffilm fud (heb sain) a drama ramantus gan y cyfarwyddwr William Duncan yw The Silent Vow a gyhoeddwyd yn 1922. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1922. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Häxan sef ffilm ddogfen ar wrachyddiaeth gan Benjamin Christensen.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Duncan ar 16 Rhagfyr 1879 yn Dundee a bu farw yn Hollywood ar 10 Ionawr 1927. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1911 ac mae ganddo o leiaf 182 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Duncan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Alun Hoddinott
Un o brif gyfansoddwyr Cymru yn ail hanner yr 20g oedd Alun Hoddinott (11 Awst 1929 – 12 Mawrth 2008) ac un o’r ychydig i ennill bri rhyngwladol.
Hanes
Wedi’i eni ym Margoed, dysgodd chwarae’r ffidil a’r fiola yn blentyn ac aeth i Ysgol Ramadeg Tregŵyr gan elwa o’r traddodiad cerddorol cryf yno dan Cynwyd Watkins. Yn 1946 bu’n aelod o gwrs cyntaf Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru ac aeth ymlaen i astudio ym Mhrifysgol Caerdydd gan raddio yn 1949. Bu’n astudio cyfansoddi yn breifat yn Llundain hefyd, gydag Arthur Benjamin.
Yn 1951 fe’i penodwyd yn ddarlithydd yng Ngholeg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru ac yno y bu hyd 1959 pan ymaelododd ag adran gerdd Prifysgol Caerdydd gan gael ei ddyrchafu’n Athro a phennaeth yr adran yn 1967. Yr un flwyddyn sefydlodd Ŵyl Cerddoriaeth yr Ugeinfed Ganrif yng Nghaerdydd gyda’i gyfaill, y pianydd athrylithgar John Ogdon (1937–89), ac am ugain mlynedd a mwy Hoddinott oedd yn llywio bywyd cerddorol y brifddinas i bob pwrpas; roedd ei ddylanwad yn allweddol hefyd yn y BBC, Opera Cenedlaethol Cymru (WNO), Gŵyl Llandaf a Chyngor y Celfyddydau. Wedi ymddeol o bob cyfrifoldeb swyddogol erbyn 1989 gallodd ganolbwyntio ar gyfansoddi gan ddychwelyd i’w gynefin yn 1997 ac ymgartrefu yn y Crwys ar benrhyn Gŵyr. Cwblhaodd ei waith olaf, Taliesin, yn 2007.
Yn ei gerddoriaeth gynharaf dengys Hoddinott ddylanwad naturiol prif gyfansoddwyr Seisnig ei gyfnod, megis Vaughan Williams, Walton a Berkeley, ond ymwybyddiaeth hefyd o neo-glasuriaeth gyfandirol Hindemith, Bartók a Stravinsky. Roedd ganddo dechneg ystwyth o’r dechrau a chlywir tinc personol hyd yn oed yn y gwaith cyntaf o’i eiddo sy’n cael ei berfformio’n rheolaidd, y Concerto Clarinet Op. 3 (1950), a ddaeth i sylw cenedlaethol yng Ngŵyl Cheltenham yn 1953, gyda Gervase de Peyer yn unawdydd a John Barbirolli yn arwain Cerddorfa Hallé, ac a oedd wedi’i ddarlledu eisoes gan y BBC o Gaerdydd yn 1951 gyda Jack Brymer yn unawdydd. Datblygodd enw Hoddinott yn gyflym a thrwy ennill cytuneb fel cyfansoddwr ‘preswyl’ i Wasg Prifysgol Rhydychen daeth yn un o gyfansoddwyr mwyaf blaenllaw ei genhedlaeth. Erbyn y Concerto Telyn Op. 11, a berfformiodd Osian Ellis yng Ngŵyl Cheltenham 1958, roedd ei arddull wedi datblygu’n rhyfeddol o gyflym trwy hepgor yr elfennau traddodiadol eu natur a chan ddatblygu ieithwedd gliriach a thynnach sy’n fwy personol a modernaidd ei mynegiant.
Er i’w Symffoni Gyntaf Op. 7 gael ei pherfformio yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pwllheli 1955 gan Gerddorfa Philharmonig Frenhinol Lerpwl, o’r tu hwnt i Gymru y daeth y comisiynau a’r ysgogiad ar gyfer y mwyafrif o lwyddiannau cerddorfaol pwysig Hoddinott rhwng 1959 ac 1973. Cyfansoddodd bedair symffoni bellach ar gyfer cerddorfeydd y BBC a’r Hallé a’r Gerddorfa Philharmonig Frenhinol (RPO), ynghyd â nifer o ddarnau cerddorfaol sylweddol – Variants, Fioriture; maent yn dangos disgleirdeb a chywreinrwydd wrth ymdrin â’r gerddorfa a oedd yn unigryw yn hanes cerddoriaeth Cymru ar y pryd ond a oedd hefyd yn eithriadol ymysg cyfansoddwyr Prydeinig y cyfnod. Ochr yn ochr â’r datblygiad ieithyddol a strwythurol gymhleth a amlygir yn y gweithiau hyn, dangosodd Hoddinott hefyd fod ganddo’r ddawn i gyfansoddi darnau ysgafnach megis y Dawnsiau Cymreig (1959 ac 1966) a Dawnsiau’r Arwisgo (1969), sy’n llwyddo i greu ysbryd Cymreig trwy efelychu patrymau a rhythmau cerddoriaeth werin Cymru heb eu dyfynnu’n uniongyrchol. Roedd wedi meistroli pob genre cerddorol posibl erbyn dechrau’r 1970au, ac eithrio opera – ac roedd hynny hefyd i ddod.
Ac yntau wedi dilyn datblygiad WNO yng Nghaerdydd ers sefydlu’r cwmni yn 1946, roedd hi’n naturiol i Hoddinott droi ei olygon at y ffurf fel cyfansoddwr ac yn 1974 perfformiwyd ei opera gyntaf, The Beach of Falesá, i libreto gan Gwyn Jones yn seiliedig ar stori fer gan Robert Louis Stevenson. Roedd rhan ganolog yn yr opera i’r bariton Geraint Evans a dyma’r opera gyflawn gyntaf i’w chomisiynu yn benodol gan WNO. Yn y degawd dilynol ymserchodd Hoddinott fwyfwy yn y ffurf a chyfansoddodd bedair opera arall cyn 1981 – dwy opera un-act ar gyfer teledu, The Magician (1976) a The Rajah’s Diamond (1979), ac un i gynnwys plant yng Ngŵyl Abergwaun 1977, What the Old Man Does is Always Right, ill tair yn cynnwys rhannau eto i Geraint Evans. Opera dair-act yw The Trumpet Major Op. 103 (1981) i libreto gan Myfanwy Piper (awdur libreto’r ddwy opera flaenorol hefyd), yn seiliedig ar nofel Thomas Hardy o’r un enw; fe’i cyfansoddwyd ar gyfer adnoddau Coleg Cerdd Brenhinol y Gogledd ym Manceinion ond fe’i perfformiwyd hefyd yng Nghaerdydd. Nid tan 1999 y cyfansoddodd ei opera olaf, Tower Op. 170, i libreto gan John Owen, yn adrodd hanes prynu glofa’r Tŵr gan Tyrone O’Sullivan a’i weithwyr, a hynny mewn arddull opera-ddogfen i gwmni Opera Box o Abertawe.
Prin fod unrhyw gyfansoddwr clasurol Cymraeg arall wedi cynhyrchu catalog mor faith â Hoddinott gan lwyddo i gynnal safon gyson aruchel drwyddi draw. Un o’i hoff gyfryngau oedd cerddoriaeth siambr a cheir 13 sonata i’r piano, er enghraifft, yn rhedeg fel gwythïen loyw ar hyd ei yrfa o 1959 hyd 2003. Er nad oedd yn bianydd ei hun, roedd ganddo amgyffrediad arbennig o natur cynhenid offeryn ac mae ei sonatas niferus i’r ffliwt, y clarinet, y piano a’r soddgrwth ymysg offerynnau eraill yn amlygu hyn; felly hefyd y concerti sy’n cwmpasu bron pob offeryn cerddorfaol. Câi ei ysbrydoli’n aml gan lenyddiaeth neu gelfyddyd weledol, ac roedd ganddo allu arbennig i gyfleu lliw ac awyrgylch mewn cerddoriaeth. Mae The Heaventree of Stars Op. 102 (1980), i ffidil a cherddorfa, yn un o’r esiamplau gorau o’i ddawn delynegol lesmeiriol, gyda’r teitl yn deillio o waith James Joyce, fel sy’n wir hefyd am The Sun, the great luminary of the universe Op. 76 (1970), i gerddorfa. Un o uchafbwyntiau ei yrfa oedd y gwahoddiad i gyfansoddi gwaith ar gyfer y chwaraewr soddgrwth o Rwsia, Mstislav Rostropovich, a pherfformiwyd Noctis Equi Op. 132 gyda Cherddorfa Symffoni Llundain yn y Barbican i ddathlu pen-blwydd y cyfansoddwr yn 60 yn 1989.
Nid oedd Hoddinott yn or-hoff o unrhyw awgrym mai cyfansoddwr ‘Cymreig’ yn benodol ydoedd; cyfeiriai ato’i hun yn syml fel ‘cyfansoddwr sy’n byw yng Nghymru’. Ei ddelfryd gerddorol ar hyd ei oes oedd dwyn y Cymry i ymwybyddiaeth ehangach o’r gorau yn rhyngwladol gan godi safon cerddoriaeth Gymreig hefyd er mwyn teilyngu sylw cyfartal. Datblygodd berthynas agos gyda Cherddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC wedi iddi dyfu i’w llawn faint a chyfansoddodd ei symffonïau 6,7,9 a 10 ar ei chyfer, ynghyd â gweithiau meistrolgar megis Star Children, Lizard a Taliesin. Cyn iddo farw cafodd wybod am y penderfyniad i alw cartref newydd y Gerddorfa yng Nghanolfan Mileniwm Cymru yn Neuadd Hoddinott a dyma gofeb berffaith bellach i gawr o gyfansoddwr Cymreig.
Bondio cemegol
Mae bondio cemegol yn broses ffisegol mewn cemeg sydd yn gyfrifol am yr atyniadau electrostatig rhwng atomau a moleciwlau. Amlinellodd Isaac Newton y theori yma yn 1704. Ffurfir cyfansoddion newydd wrth i ddau neu ragor o sylweddau adweithio, trwy ffurfio bondiau cemegol. bawd|dde|240px|Mae'r diagram yma yn dangos bondiau trwy ddotiau a llinellau
Mae yna ddau fath o fondio rhwng atomau:
Cathwyfyn
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw cathwyfyn, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy cathwyfynod; yr enw Saesneg yw Puss Moth, a'r enw gwyddonol yw Cerura vinula.
Bondio cemegol
Mae yna hefyd grymoedd rhyngfoleciwlaidd (bondio hydrogen, deupol-deupol a deupol-anwythol deupol anwythol (grymoedd van der waals).
Cathwyfyn
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r cathwyfyn yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
El Perro Del Hortelano
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Carmelo Gómez, Blanca Portillo, Rafael Alonso, Emma Suárez, Maite Blasco, Ana Duato, Ángel de Andrés López a Miguel Rellán. Mae'r ffilm El Perro Del Hortelano yn 109 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1996. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Scream sef ffilm arswyd gan Wes Craven. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Javier Aguirresarobe oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Pablo González del Amo sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Bondio cemegol
Geometrig moleciwlar yw'r siapau gwahanol a welir o fewn moleciwlau sy'n bondio'n cofalent.
El Perro Del Hortelano
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Pilar Mercedes Miró Romero ar 20 Ebrill 1940 ym Madrid a bu farw yn yr un ardal ar 14 Ebrill 1979. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1976 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Pilar Mercedes Miró Romero nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Umma electa
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Umma electa. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Castellnewydd Emlyn
Tref farchnad a chymuned yng ngogledd-orllewin Sir Gaerfyrddin yw Castellnewydd Emlyn (neu Castellnewi fel y'i gelwir yn lleol); ceir y ffurf Castell Newydd Emlyn hefyd. Saif ar lan ddeheuol Afon Teifi. Weithiau ystyrir pentref Adpar, ar y lan ogleddol yng Ngheredigion, yn rhan o'r dref hefyd, er bod gan Adpar hanes hir fel hen fwrdeistref o fewn Ceredigion. Yno y saif Castell Trefhedyn, hen domen o'r Oesoedd Canol.
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Hanes
bawd|chwith|147px|Y castell bawd|chwith|147px|Llun manwl
Safai Castellnewydd Emlyn yng nghantref Emlyn, ac fe'i henwir ar ôl y cantref hwnnw. Adeiladwyd y castell, sydd nawr yn adfeilion, gan y Normaniaid. Cafodd ei chyfeirio ati gyntaf ym Mrut y Tywysogion ym 1215 pan gipwyd hi gan Llywelyn ap Iorwerth.
Bellach, mae Castellnewydd Emlyn yn dref farchnad brysur.
Cyfleusterau ac atyniadau
bawd|chwith|Tîm [[criced Castellnewydd Emlyn yn 1893. Ffotograff o gasgliad John Thomas.]] Yn y dref mae neuadd tref, oriel gelf, theatr (Attic Theatre) ac ysgol uwchradd (Ysgol Gyfun Emlyn). Lleolir Amgueddfa Wlân Cymru a Rheilffordd Dyffryn Teifi gerllaw.
Yn wahanol i nifer o drefydd gwledig Cymru, mae Castellnewydd Emlyn wedi llwyddo i gadw ystod helaeth o wasanaethau lleol, ar ffurf busnesau teuluol yn bennaf. Lleolir y dref mewn ardal amaethyddol, ac adlewyrchir hyn gan gyflogwr mwyaf y dref, sef ffatri Saputo sy'n cynhyrchu caws Mozzarella. Maen nhw'n un o'r cynhyrchwyr mwyaf o gaws Mozzarella ym Mhrydain.
Y Gymraeg
Hyd at y 1960au, roedd ymhell dros 90% o boblogaeth Castellnewydd Emlyn yn Gymry Cymraeg a'r Gymraeg oedd iaith gwaith ac aelwyd yn y dref. Ond fel mewn sawl rhan arall o'r wlad cafwyd mewnlifiadau sylweddol o bobl o'r tu allan i Gymru, Saeson yn bennaf, ac mae sefyllfa'r iaith wedi newid o ganlyniad. Er hynny, erys y Gymraeg yn iaith y mwyafrif, sef tua 69% o'r boblogaeth o 941, ac fe'i siaredir gan 90% o'r bobl yno a anwyd yng Nghymru (Cyfrifiad 2001).
Gwiber Castellnewydd Emlyn
Mae chwedl Gwiber Castellnewydd Emlyn yn adrodd hanes gwiber ffyrnig gydag adain, a oedd yn anadlu tân a mwg, yn glanio ar furiau'r castell a disgyn i gysgu yno. Ymledodd ofn i gychwyn, ond yn fuan dechreuodd pobl y dref gynllwynio i ddinistrio'r bwystfil. Dyfeisiodd milwr gynllun i rydio i'r Afon Teifi a cheisio saethu'r Wiber mewn rhan gwan o'i gorff. Disgynnodd y Wiber i'r afon wedi iddo gael ei saethu, gwenwynwyd yr afon gan y corff a lladdwyd yr holl bysgod.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Blue City
Ffilm ddrama llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Michelle Manning yw Blue City a gyhoeddwyd yn 1986. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Lukas Heller a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ry Cooder.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ally Sheedy, David Carsuo, Paul Winfield, Judd Nelson, Julie Carmen, Anita Morris, Scott Wilson, Tom Lister, Jr. a Paddi Edwards.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1986. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Aliens sef ffilm wyddonias llawn arswyd a chyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Steven Poster oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. Mae'r ffilm hon wedi'i seilio ar waith cynharach, Blue City, sef gwaith ysgrifenedig gan yr awdur Ross Macdonald a gyhoeddwyd yn 1947. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1983 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Michelle Manning nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
44
1g CC - 1g - 2g
0au CC 0au 10au 20au 30au - 40au - 50au 60au 70au 80au 90au
39 40 41 42 43 - 44 - 45 46 47 48 49
Cyfeiriadau
40er
Elisabeth I, brenhines Lloegr
Daeth Elisabeth yn Frenhines pan oedd hi'n 25 mlwydd oed. Wedi iddi ddod i’r orsedd ailsefydlodd y ffydd Brotestannaidd, ac felly Protestaniaeth oedd crefydd swyddogol y deyrnas. Dibynnai’n drwm ar gyngor cylch mewnol o gynghorwyr a arweiniwyd gan William Cecil, Barwn 1af Burghley. Roedd teyrnasiad Elisabeth, neu Oes Elisabeth fel y'i gelwir, yn gyfnod cythryblus. Roedd cyffro ac anghytuno crefyddol, a llygaid brenin Ffrainc a brenin Sbaen ar deyrnas Lloegr gan fod Elisabeth yn ddibriod ac yn ddietifedd. Ym 1570 esgymunwyd hi gan y Pab, a gyhoeddodd hefyd ei bod yn blentyn anghyfreithlon ac nad oedd yn rhaid i’w deiliaid fod yn ffyddlon iddi fel eu brenhines. Arweiniodd hyn at nifer o gynllwynion i beryglu ei bywyd a ddarganfuwyd gan wasanaeth cudd ei phrif ysbïwr, Syr Francis Walsingham. Yn ystod ei theyrnasiad bu bygythiadau i geisio cipio ei choron yn gyson, adeg ymosodiad yr Armada Sbaenaidd gan Felipe II, brenin Sbaen a bygythiad o’r gogledd gan Mari Brenhines yr Alban.
Mae Elisabeth yn enwog am beidio priodi, er bod nifer o ddynion wedi gofyn iddi eu priodi. Roedd yn wleidydd craff a chlyfar, yn annibynnol ei phersonoliaeth ac yn benderfynol o ddangos bod ganddi, fel menyw, y sgiliau i reoli a theyrnasu'n gadarn lawn cystal â dyn. Bu farw Elisabeth ym 1603, gan ddod â diwedd i oes y Tuduriaid oherwydd ni chafodd Elisabeth blentyn. Daeth Iago I yn Frenin ar ôl Elisabeth. Pan fu Elisabeth I farw ym 1603 hi oedd yr aelod olaf o linach y Tuduriaid i reoli, a daeth Oes y Tuduriaid i ben.
Roedd pobl oedd â chysylltiadau â Chymru ymhlith ei phrif gynghorwyr a’i chylch mewnol o ffrindiau. Daeth William Cecil (un o ddisgynyddion y teulu Seisyllt o Went) yn brif gynghorydd i Elisabeth I. Fe’i olynwyd gan ei fab Robert, a ddarganfu “Gynllwyn y Powdr Gwn” yn erbyn Iago I. Prif gydymaith Elisabeth oedd Blanche Parry o Sir Faesyfed. Dyn dylanwadol arall yn y llys oedd John Dee – mathemategydd, seryddwr, astrolegydd a dewin. Fe gynghorodd y frenhines i sefydlu trefedigaethau Seisnig dramor, a chredir mai ef a fathodd y term “yr Ymerodraeth Brydeinig”.
Mewn materion polisi tramor, roedd Elisabeth yn bwyllog ac yn aml yn ceisio cadw’r ddysgl yn wastad rhwng y prif bwerau ar gyfandir Ewrop, sef Ffrainc a Sbaen. Simsan oedd ei hymdrechion i gefnogi’r Protestaniaid yn yr Iseldiroedd gydag adnoddau milwrol. Ond mae ei buddugoliaeth yn erbyn Armada Sbaen ym 1588 yn cael ei chlodfori fel un o’r buddugoliaethau milwrol pwysicaf yn hanes Lloegr.
Clodforwyd ei theyrnasiad fel yr Oes Elisabethaidd oherwydd y llewyrch ym marddoniaeth a dramâu William Shakespeare a Christopher Marlowe a llwyddiannau morwrol Francis Drake a Walter Raleigh. Tuag at ddiwedd ei theyrnasiad, lleihawyd ei phoblogrwydd oherwydd problemau economaidd a milwrol, ond roedd yn bersonoliaeth garismataidd a oedd wedi llwyddo i gadw a chynnal undod ei theyrnas mewn oes pan oedd rhwygiadau mewnol wedi peryglu sefydlogrwydd brenhinoedd mewn gwledydd eraill. Bu ei 44 mlynedd ar yr orsedd yn gyfnod a ddaeth â chadernid i’w theyrnas ac a helpodd i ffurfio hunaniaeth genedlaethol.
Bywyd cynnar
Ganwyd Elisabeth I ym Mhalas Greenwich ac enwyd hi ar ôl ei dwy fam-gu, Elisabeth o Efrog ac Elisabeth Howard. Bedyddiwyd hi ar 10 Medi 1533 ac roedd yr Archesgob Cranmer ymhlith ei rhieni bedydd. Un o'r rhai a gariodd y canopi dros y plentyn tri diwrnod oed adeg y gwasanaeth bedyddio oedd yr Arglwydd Howard o Effingham.
Pan oedd Elisabeth yn ddyflwydd ac wyth mis oed dienyddiwyd ei mam ar 19 Mai 1536, a phedwar mis yn flaenorol roedd Catrin o Aragon wedi marw oherwydd afiechyd. Yn syth wedi dienyddiad ei mam, cyhoeddwyd bod Elisabeth yn blentyn gordderch, ac felly collodd ei lle yn yr olyniaeth i’r orsedd. Un ar ddeg diwrnod wedi dienyddiad Anne Boleyn, priododd Harri VIII ei drydedd wraig, sef Jane Seymour, a fu farw’n fuan wedi genedigaeth eu mab Edward ym 1537. Edward oedd etifedd diamheuol yr orsedd bellach. Penodwyd Elisabeth fel aelod o lys Edward a hi gariodd y fantell fedydd yng ngwasanaeth bedydd Edward.
Ym 1537 penodwyd Catherine Champernowne yn athrawes gartref Elisabeth, a bu’n un o ffrindiau Elisabeth hyd iddi farw ym 1556. Dysgodd Champernowne bedair iaith i Elisabeth: sef Ffrangeg, Fflemeg, Eidaleg a Sbaeneg. Erbyn bod William Grindal wedi ei benodi yn diwtor iddi ym 1544 roedd Elisabeth yn medru ysgrifennu yn y Saesneg, Lladin ac Eidaleg. O dan gyfarwyddyd Grindal daeth yn hyddysg mewn Groeg hefyd.
Yn ystod ei hieuenctid roedd yn cyfieithu gweithiau o’r Saesneg i Eidaleg, Lladin a Ffrangeg ac yn medru cyfieithu gweithiau mewn Lladin a Groeg gan wahanol awduron clasurol. Yn dilyn marwolaeth Grindal ym 1548, derbyniodd ei haddysg oddi wrth Roger Ascham, a oedd hefyd yn diwtor i’w brawd, Edward. Pan ddaeth ei haddysg ffurfiol i ben ym 1550, roedd Elisabeth yn un o fenywod mwyaf dysgedig ei chenhedlaeth. Ar ddiwedd ei hoes, credwyd hefyd bod Elisabeth yn medru siarad Cymraeg, Cernyweg, Gaeleg a Gwyddeleg yn ogystal â’r ieithoedd eraill roedd yn rhugl ynddynt yn barod. Dywedodd y cennad Fenetiaidd ym 1603 bod Elisabeth mor rhugl yn yr ieithoedd hyn fel ei bod yn eu siarad gystal â'i mamiaith. Yn ôl yr hanesydd, Mark Stoyle, mae'n ddigon posib mai William Killigrew, Gwas y Siambr Gyfrin ac yna Canghellor y Trysorlys yn ddiweddarach, oedd wedi dysgu Cernyweg iddi.
Teyrnasiad Mari I
Wrth i Mari I orymdeithio i Lundain ar ddiwrnod ei choroniad, roedd Elisabeth, ei chwaer, wrth ei hochr. Ond ni fyddai’r chwaergarwch yn para’n hir oherwydd roedd Mari yn Gatholig pybyr ac yn benderfynol o ddiddymu’r ffydd Brotestannaidd. Roedd Elisabeth wedi ei thrwytho yn y ffydd Brotestannaidd ond gorchmynnodd Mari bawb i fynychu'r offeren Gatholig. Roedd yn rhaid i Elisabeth gydymffurfio’n allanol os oedd am oroesi. Lleihaodd poblogrwydd Mari ym 1554 pan gyhoeddodd ei bod yn priodi Felipe o Sbaen, brenin Catholig brwdfrydig a mab yr Ymerawdwr Rhufeinig Siarl V. Lledaenodd anfodlonrwydd ar draws teyrnas Mari a daeth Elisabeth yn ffocws i’r gwrthwynebiad yn erbyn polisïau crefyddol Mari I.
Chwalwyd Gwrthryfel Wyatt rhwng Ionawr a Chwefror 1554 a dygwyd Elisabeth i’r llys oherwydd amheuon ynghylch ei rôl yn y gwrthryfel. Carcharwyd hi yn Nhŵr Llundain ym mis Mawrth 1554 er iddi brotestio’n daer ei bod yn ddieuog. Bu cynghorwyr agosaf Mari yn ceisio ei pherswadio i ddod ag Elisabeth gerbron llys er mwyn ei chwestiynu, ond erbyn 1558 roedd Mari yn sâl, ac wythnos cyn ei marwolaeth ar 17 Tachwedd 1558, cydnabu mai Elisabeth oedd ei hetifedd.
Esgyn i’r orsedd
Roedd Elisabeth yn 25 mlwydd oed pan esgynnodd i’r orsedd ym 1558, ac fel cydnabyddiaeth o’i statws newydd daeth ei Chyngor a boneddigion eraill i Hatfield House i dyngu llw o ffyddlondeb iddi. Wrth iddi orymdeithio drwy Lundain ar y noson cyn ei choroniad, rhoddwyd croeso cynnes a thwymgalon iddi gan ddinasyddion y ddinas. Ar y diwrnod canlynol, 15 Ionawr 1559, sef dyddiad a ddewisiwyd gan ei astrolegydd, John Dee, coronwyd ac eneiniwyd Elisabeth yn frenhines gan Owen Oglethorpe, esgob Catholig Caerliwelydd, yn Abaty Westminster. Yna, cyflwynwyd hi ar gyfer cael ei derbyn gan y bobl, yng nghanol ffanffer o drympedi, drymiau, clychau, organau a phibau. Cafodd groeso fel Brenhines Lloegr, ond roedd y deyrnas yn parhau i boeni am y bygythiad honedig oddi wrth y Catholigion ym Mhrydain a thramor, ac roedd y cwestiwn ynghylch pwy fyddai Elisabeth yn ei briodi yn destun trafod blaenllaw ymhlith deiliaid ei theyrnas.
Priodi ai peidio
O ddechrau ei theyrnasiad roedd pwy fyddai Elisabeth I yn ei briodi yn bwnc llosg a dadleuol. Er ei bod wedi cael sawl cynnig i briodi, ni wnaeth erioed briodi na chael plant. Tra byddai priodi yn golygu y byddai’n colli ei phŵer ac awdurdod, fel y digwyddodd ym mhriodas ei chwaer Mari I gyda Felipe II o Sbaen, roedd priodi yn cynnig y cyfle i gael etifedd.
Ymhlith ei charwriaethau mwyaf difrifol roedd Robert Dudley, Iarll 1af Caerlŷr, a fu’n ffefryn yn llys Elisabeth am hyd at 30 mlynedd. Bu Elisabeth yn ystyried o ddifri priodi Dudley, ond mynegodd ei chynghorwyr, William Cecil, Nicholas Throckmorton a rhai o’r arglwyddi eraill eu bod yn meddwl y byddai hyn yn gamgymeriad.
Roedd y cwestiwn ynghylch priodi yn elfen bwysig ym mholisi tramor Elisabeth. Gwrthododd briodi Felipe o Sbaen ym 1559 a bu’n ystyried cynnig y Brenin Eric XIV o Sweden am sawl blwyddyn. Bu hefyd yn ystyried ymgais cefnder Felipe, sef yr Archddug Siarl o Awstria, am nifer o flynyddoedd, ond erbyn 1569 roedd perthynas Lloegr gyda’r Habsbwrgiaid wedi dirywio cymaint fel bod Elisabeth wedi ystyried priodi dau dywysog o Ffrainc, sef Henry, Dug Anjou, ac yna rhwng 1572 a 1581 ei frawd Francis, Dug Anjou. Roedd y cynnig priodas gan Francis yn gysylltiedig â chynllun i gynghreirio yn erbyn rheolaeth Sbaen dros Dde'r Iseldiroedd.
Daeth mater priodi yn destun trafod mwy difrifol pan fu Elisabeth bron â marw ym 1563 pan gafodd y frech wen. Daeth mater yr olyniaeth yn destun trafod yn y Senedd ac anogwyd y frenhines naill ai i briodi, neu benodi olynydd, er mwyn osgoi rhyfel cartref pan fyddai’n marw. Gwrthododd Elisabeth wneud y naill na'r llall.