cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ffosffad
Ffynonellau diwydiannol ffosffad
Ers yr 1890au mwyngloddio creigiau ffosffad anorganig bu brif ffynhonnell yr elfen. Ar ffurf (amhur) ffosffad calsiwm (apatit) y mae'r rhan fwyaf ohono. Fe'i ffurfiwyd o waddodion morol dros filiynau o flynyddoedd cyn dod i'r wyneb drwy symudiadau tectonig y ddaear. Yn yr Unol Daleithiau cychwynnodd y diwydiant, ond mae bellach cyflenwadau sylweddol ohono yn Tsieina a Rwsia. Ond o bwys yn yr hinsawdd geo-wleidyddol bresennol yw bod tua hanner cyflenwad y byd i'w canfod mewn gwledydd arabaidd, yn bennaf Moroco, lle mae dros 70% ar hyn o bryd. Nid yw'r broses o fwyngloddio yn garedig i'r amgylchedd am sawl reswm. Un yw presenoldeb metalau trwm gwenwynig (Cd, Pb, Ni, Cu, Cr ac U) yn y creigiau. Mae hanes gwlad-ynys fechan Nawrw (y drydedd lleiaf yn y byd, ar ôl y Fatican a Monaco) yn enghraifft o'r ddilema wleidyddol-fasnachol. Am rai degawdau ar ôl yr ail ryfel byd roedd gan y brodorion un o safonau byw ucha'r Môr Tawel, ac yn y 1960au hwyr a'r 1970au cynnar roedd gan ei phoblogaeth o ryw 10,000 yr incwm yn ôl y pen uchaf o unrhyw wlad yn yr holl fyd. Erbyn 2000 roedd y mwyn wedi'i llwyr disbyddu. O 2001 i 2007 bu'r ynys yn ddibynnol ar gytundeb i gynnar carchar ar gyfer Llywodraeth Awstralia. Gyda 10% o'r boblogaeth yn dibynnu arno, daeth tlodi yn sgil ei gai yn 2008 ac fe'i ail hagorwyd yn garchar i ymgeiswyr lloches yn 2012.
Cilcennin
Lleolir Ysgol Gymunedol Cilcennin yn y pentref. Yn ogystal, lleolir fferm fwydydd organig adnabyddus ar gyrion y pentref sy'n denu pobl o bell ac agos.
Heliaeschna bartelsi
Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Heliaeschna bartelsi. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Ffosffad
Ffynonellau diwydiannol ffosffad
Dadla rhai na fydd cyflenwadau cyfleus (sef rhâd) mwyn ffosffad yn para'n hir i'r dyfodol, gan ddylanwadi'n sylweddol ar amaethyddiaeth (ac, felly, prisiau bwyd). Yn 2011, dadleuodd Carpenter a Bennett y byddai prinder byd eang ohono erbyn 2040. Bu cryn gyhoeddusrwydd i hyn yn y wasg gyda chymharu "brig ffosfforws" gyda'r "brig olew" - y gred lle yr ydym wedi pasio'r foment o gynhyrchu mwyaf y sylweddau. O hyn allan byddant yn brinnach. Yn sicr, er bod ffosfforws yn un o'r elfennau mwyaf cyffredin mewn creigiau (0.1% ) mae wedi’i gwasgaru'n denau. Mae ein harfer o amaeth diwydiannol presennol yn dibynnu ar crynodiadau uchel ohono.
Pentre Galar
Pentref bychan yng nghymuned Crymych, Sir Benfro, Cymru, yw Pentre Galar neu Pentregalar. Saif yng ngogledd y sir ar bwys ffordd yr A478 tua 12 milltir i'r de o Aberteifi, tua hanner ffordd rhwng y dref honno ac Arberth i'r de. I'r gorllewin o'r pentref ceir Mynydd Preseli. Y pentref agosaf yw Crymych, tua 2 filltir i'r gogledd.
Cilcennin
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Ffosffad
Ffosffad mewn pethau byw
bawd|Fframwaith hydrocsiapatit (calsiwm ffosffad) mewn asgwrn. (Normal ar y chwith, Treuliwyd ar y dde) Mae ffosffad yn bresennol ym mhopeth byw at y ddaear ac nid oes modd cynnal bywyd hebddo. Mae'n chwarae rôl hollbwysig ym mhrosesau biocemeg rheoli ac egnio bywyd. Mae'n debyg iddo chwarae rhan holl bwysig wrth i fywyd ffurfio (abiogenesis) tua phedwar biliwn (mil miliwn) o flynyddoedd yn ôl. Datgelir hyn heddiw yn ei rôl greiddiol mewn asidau niwclëig (DNA ac RNA) a'r ffosffolipidau sy'n ffurfio pilen pob cell - ddwy gydran hanfodol i fywyd. Mae'n rhan hollbwysig a gweithredol o'r moleciwl ATP sy'n ganolog i gyfundrefn egni bywyd at y ddaear. Mae'n debygol fod adweithiau’r moleciwl hwn (sef ATP) a'u gwreiddiau yn y byd abiotig.
Yn ecosystemau dŵr croyw (hy. nid ecosystemau'r moroedd hallt) mae'n debyg mae ffynhonnell ffosffad yw'r brif factor (heblaw am ddŵr) sy'n terfynu’r biomas (sef pa faint o fywyd y medrid ei gynnal). Cyflwynwyd syniad "Ddeddf y lleiafswm" gan Carl Sprengel (1828) a'i boblogeiddio gan Justus von Liebig. (Fe'i gelwir yn aml "Ddeddf Liebig" o'r herwydd.) I ddynoliaeth, mae hwn yn allweddol wrth ystyried pa faint o gynnyrch amaethyddol y medrid ei gynhyrchu ar unrhyw dir. Ffactor bwysig iawn wrth i boblogaeth y byd dal i gynyddu o'r 7.3 biliwn presennol i'r 9.7 biliwn y disgwylid yn 2050. (Yn y moroedd, mae'n debyg mai cemegolion nitrogen sy'n chwarae'r un rôl terfynu.)
Disgwylir i'r galw blynyddol am wrtaith ffosffad amaethyddiaeth y byd fod yn 46,648,000 tunnell (fel P2O5) yn 2018 (16,242,000 tun ohono yn nwyrain Asia). Ceir ddefnydd eang o wrtaith "NPK". Cyfeiria'r llythrennau at y maethynnau nitrogen (N), ffosfforws (P) a photasiwm (K). Mae confensiwn i ddisgrifio cynnwys yr hyn a fasnachir (ee. 10-10-10 a 16-4-8). Dyma ganradd cynnwys y tair elfen. Yn ôl confensiwn, cyfrifir y ddau olaf fel P2O5 a K2O (er nad ydy'r cyfansoddion adweithiol iawn hyn yn y cymysgedd).
Mae bywyd yn dibynnu ar reolaeth lwyr o'r holl brosesau biofoleciwlar. Gellir ystyried hyn yn rhan o ddiffiniad bywyd. Digwydd ar sawl lefel ac mae ffosffad yn chwarae rhan yn nifer ohonynt. Sonnir uchod am ei rôl yng nghyfundrefn DNA/RNA (rheoli trawsgrifio a throsi proteinau) ond hefyd chwara rhan wrth reoli ensymau yn uniongyrchol. Yn aml iawn fe gynnir a ddiffoddir actifedd ensym trwy ei gyfuno a a'i ryddhau oddi wrth ffosffad (megis switsh). Fel rheol trosglwyddir y ffosffad i'r protein o ATP trwy gyfrwng ensymau Cinas ac fe'i rhyddheir gan ensymau Ffosffatas. Mae cannoedd o wahanol fathau o'r rhain mewn celloedd (tua 500 yn y genom dynol) - ac mae eu deall yn destun ymchwil allweddol i ddeall clefydau megis cancr - heb son am sut y maent yn cynnal y corff iach.
At lefel mwy macrosgobig, ffosffad (ynghyd â chalsiwm, Ca2+) yw brif gynhwysiad esgyrn a dannedd. Mae anghytbwysedd batholegol yn lefel ffosffad yn y corff ddynol (hyper- a hypo-ffosffademia) yn arwain at anhwylderau.
Daw ymddygiad gwenynig drwgenwog "Arsenig" (fel arfer ar ffurf arsenad) yn rhannol oherwydd ei berthynas (grŵp 15) a ffosfforws. Mae arsenad yn "edrych" ac yn ymddwyn yn debyg iawn i ffosffad i nifer o ensymau hanfodol i fywyd. Ar yr un trywydd, yn 2010 ymddangosodd adroddiad safonol (yn Science) yn honni darganfod bacteriwm oedd yn defnyddio arsenad yn lle ffosffad mewn DNA. Camgymeriad oedd hwn.
Bathodyn Dyn
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1973. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Exorcist sef ffilm arswyd Americanaidd gan William Friedkin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Crëyr Madagasgar
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Crëyr Madagasgar (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: crehyrod Madagasgar) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ardea humbloti; yr enw Saesneg arno yw Malagasy heron. Mae'n perthyn i deulu'r Crehyrod (Lladin: Ardeidae) sydd yn urdd y Ciconiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. humbloti, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r crëyr Madagasgar yn perthyn i deulu'r Crehyrod (Lladin: Ardeidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
London Colney
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, ydy London Colney. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dinas ac Ardal St Albans.
Anna Vladimirovna Titova
Fe'i ganed yn Ekaterinburg a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Undeb Sofietaidd.
London Colney
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 9,809.
Anna Vladimirovna Titova
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Caeau Talwrn
Mae Caeau Talwrn wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 16 Hydref 1998 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 24.88 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
In Enemy Country
Ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Harry Keller yw In Enemy Country a gyhoeddwyd yn 1968. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Edward Anhalt a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan William Lava.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Anthony Franciosa. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1968. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 2001: A Space Odyssey sef ffilm wyddonias gan Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Loyal Griggs oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry Keller ar 22 Chwefror 1913 yn Los Angeles a bu farw yn yr un ardal ar 2 Mai 1984.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Keller nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
JMJD6
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn JMJD6 yw JMJD6 a elwir hefyd yn Arginine demethylase and lysine hydroxylase (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 17, band 17q25.1.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn JMJD6.
Dafydd ap Llywelyn
bawd|120px|de|Baner Gwynedd Dafydd ap Llywelyn (c. 1215–Chwefror 25, 1246), oedd Tywysog Cymru a Gwynedd rhwng 1240 a 1246.
Etifedd Llywelyn
Dafydd oedd unig fab Llywelyn Fawr o'i wraig briod Siwan, merch John, brenin Lloegr. Yn ei flynyddoedd olaf aeth Llywelyn i lawer o drafferth i gael cydnabod Dafydd fel ei etifedd ac olynydd. Yn ôl cyfraith Cymru, buasai'r deyrnas yn cael ei rhannu rhwng Dafydd a'i frawd hŷn Gruffudd, sef mab gordderch Llywelyn Fawr, ond trwy rym ei awdurdod llwyddodd Llywelyn i gael y tywysogion Cymreig a'i ddeiliaid eraill i gydnabod Dafydd fel ei unig etifedd cyfreithlon mewn seremoni yn Abaty Ystrad Fflur ym 1238. Llwyddodd yn ogystal i gael ewythr Dafydd, Harri III, brenin Lloegr, i'w gydnabod fel Tywysog Cymru yn 1220 (y cyntaf i gael y teitl yma gyda chydnabyddiaeth Lloegr, er i'w dad fod yn Dywysog Cymru de facto), a pherswadiodd y Pab i gyhoeddi mam Dafydd, Siwan, yn gyfreithlon i gryfhau sefyllfa Dafydd. chwith|bawd|Manylun
Tywysog
Ar farwolaeth Llywelyn yn 1240 daeth Dafydd yn dywysog Gwynedd. Er fod Harri III wedi derbyn ei hawl i deyrnasu ar Wynedd, nid oedd yn barod i adael iddo gadw'r tiroedd yr oedd ei dad wedi eu goresgyn tu allan i Wynedd. Wnaeth Dafydd fforio opsiynau diplomatig, ac anfonodd lysgenhadon i Ffrainc yn 1241, ond ym mis Awst y flwyddyn honno ymosododd y brenin ar Wynedd, a gorfodwyd Dafydd i ildio iddo. O dan amodau Cytundeb Gwerneigron, collodd Dafydd ei diroedd tu allan i Wynedd a bu raid iddo drosglwyddo ei frawd Gruffudd i'r brenin. Roedd Dafydd wedi bod yn cadw Gruffudd yn garcharor, ac yn llaw y brenin gallai fod yn arf defnyddiol yn erbyn Dafydd. Difethwyd unrhyw gynlluniau oedd gan y brenin pan fu farw Gruffudd wrth geisio dianc o Dwr Llundain yn gynnar yn 1244.
Roedd hyn yn rhyddhau dwylo Dafydd, a gwnaeth gynghrair gyda thywysogion eraill Cymru i ymosod ar feddiannau Seisnig yng Nghymru a thu hwnt. Cafodd y gwrthryfel gryn lwyddiant; erbyn Mawrth 1245 roedd Dafydd wedi goresgyn Tegeingl (ardal Sir y Fflint heddiw), yn ail-gipio tiroedd ei etifeddiaeth. Cwympodd castell Yr Wyddgrug iddo yn y gwanwyn, ac wnaeth o ymosod ar gastell Diserth hefyd gyda chatypyltau. Yn Awst 1245, ymosododd y Brenin Harri ar Wynedd eto, ac adeiladodd gastell newydd yn Neganwy. Bu ymladd ffyrnig, gan gynnwys ymosodiad Cymreig ar gwch Seisnig yn afon Conwy; ond diweddwyd yr ymgyrch gan farwolaeth annisgwyl Dafydd yn ei lys yn Abergwyngregyn yn Chwefror 1246. Fe'i claddwyd gyda'i dad yn Abaty Aberconwy. Am gyfnod, credwyd fod Dafydd yn gorwedd o fewn arch yn eglwys Crwst, ond arch Hywel Coetmor ydy o.
Dafydd a'r beirdd
Cedwir ar glawr tair cerdd i Ddafydd ap Llywelyn gan y beirdd llys, dwy ohonynt gan Dafydd Benfras ac un gan Einion Wan. Canodd Einion gerdd dadolwch i gymodi â Dafydd. Canodd Dafydd Benfras awdl o foliant i'r tywysog ond ei gerdd fwyaf diddorol o safbwynt haneswyr yw ei farwnad iddo a gyfansoddwyd yn fuan ar ôl ei farwolaeth yn Chwefror 1246. Yn y rhan gyntaf cymherir Dafydd a'i dad Llywelyn Fawr a'i frawd Gruffudd, a farwnadwyd yn barod gan Dafydd Benfras. Yn yr ail ganiad canmolir dewrder Dafydd a'i haelioni. Yn y drydydd ganiad cyfeirir at helyntion blynyddoedd olaf y tywysog a'i dras frenhinol. Mae'r gerdd yn gorffen ar nodyn personol iawn:
Caneri
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. canaria, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r caneri yn perthyn i deulu'r Pincod (Lladin: Fringillidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Roberto Ferruzzi
Bywgraffiad
Cafodd Roberto Ferruzzi ei eni yn Šibenik yn Dalmatia, yn 1853 i rieni Eidalaidd. Astudiodd y clasuron a phaentio fel autodidactic.
Wedyn, symudodd i Torreglia, lle bu'n paentio y Madonnina yn 1897. Bu farw Ferruzzi ar 12 Chwefror 1934 yn Fenis a chafodd ei gladdu ym mynwent fechan Luvigliano ym mhlot ei deulu, wrth ymyl ei wraig Esther Sorgato a'i ferch Mariska.
Heliaeschna crassa
Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Heliaeschna crassa. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Luoyang
Dinas yn ne-ddwyrain Gweriniaeth Pobl Tsieina yw Luoyang. Fe'i lleolir yn nhalaith Henan.
Perrier's Bounty
Ffilm gomedi am drosedd gan y cyfarwyddwr Ian Fitzgibbon yw Perrier's Bounty a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd gan Stephen Woolley yn Iwerddon a'r Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Nulyn. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Mark O'Rowe a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan David Holmes. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Bae Douarnenez
bawd|Lleoliad Bae Douarnenez
Perrier's Bounty
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jim Broadbent, Cillian Murphy, Brendan Gleeson, Gabriel Byrne, Jodie Whittaker, Domhnall Gleeson, Liam Cunningham, Francis Magee, Conleth Hill a Michael McElhatton. Mae'r ffilm Perrier's Bounty yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Bae Douarnenez
Bae yn département Penn-ar-Bed yng ngorllewin eithaf Llydaw yw Bae Douarnenez. Saif porthladd Douarnenez yma.
Yn ôl y chwedl, safai dinas Kêr-Ys yn yr hyn sy'n awr yn Fae Douarnenez, chwedl debyg i chwedl Cantre'r Gwaelod. Enwyd yr ynys yn y bae yn wreiddiol yn Ynys Sant Tutuarn, ond yn ddiweddarach cafodd ei henwi yn Enez Tristan ar ôl Trystan o chwedl Trystan ac Esyllt. Adeiladwyd priordy ar yr ynys yn gynnar yn y 12g.
bawd|chwith|Bae Douarnenez
Tystnadens Hus
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Rune Carlsten yw Tystnadens Hus a gyhoeddwyd yn 1933. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Anders Djurberg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Tapio Ilomäki.
Perrier's Bounty
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ian Fitzgibbon ar 1 Ionawr 1962 yn Iwerddon. Derbyniodd ei addysg yn Royal Academi Celf Dramatig.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ian Fitzgibbon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tystnadens Hus
Y prif actor yn y ffilm hon yw Fritiof Billquist.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1933. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd King Kong ffilm antur enwog gan y cyfarwyddwyr Merian C. Cooper ac Ernest B. Schoedsack. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rune Carlsten ar 2 Gorffenaf 1890 yn Stockholm a bu farw yn Täby ar 18 Hydref 1931.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rune Carlsten nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pentre Gwenlais
Pentref bychan yn Sir Gaerfyrddin yw Pentre Gwenlais.
Esgorlys
Planhigyn blodeuol, blynyddol ydy Esgorlys sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Aristolochiaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Aristolochia clematitis a'r enw Saesneg yw Birthwort. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Afal Daear, Esgorllys Bychan, Esgorllys Crwn a'r Henllydan.
Pentre Gwenlais
Fe'i lleolir yn ne-ddwyrain y sir, o gwmpas milltir a hanner i'r gorlewin o Landybie, tua hanner ffordd rhwng Rhydaman i'r de a Llandeilo i'r gogledd. Rhed yr A483 heibio iddo, i'r dwyrain.
Esgorlys
Mae'r dail wedi'u gosod bob yn ail.
Long Marston, Swydd Hertford
Pentref yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, ydy Long Marston. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Tring Rural yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Dacorum.
Synod Inn
Pentref yn ne Ceredigion yw Synod Inn. Fe'i lleolir ar groesffordd yr A487 a'r A486 tua 5 milltir i'r de o Geinewydd a tua 7 milltir i'r de-orllewin o Aberaeron.
Lleolir Ysgol Bro Siôn Cwilt gerllaw, a gymerodd le hen ysgol Ysgol Gynradd Gwenlli yn y pentref yn 2010.
250px|bawd|dim|Tafarn Synod Inn
Blue Seduction
Ffilm gyffro erotig gan y cyfarwyddwr Timothy Bond yw Blue Seduction a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Richard Wade. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Billy Zane. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Timothy Bond ar 19 Chwefror 1942 yn Ottawa.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Timothy Bond nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tarnished
Ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Harry Keller yw Tarnished a gyhoeddwyd yn 1950. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Tarnished ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Stanley Wilson.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Dorothy Patrick. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1950. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All About Eve sy’n ffilm gomedi Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Joseph L. Mankiewicz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry Keller ar 22 Chwefror 1913 yn Los Angeles a bu farw yn yr un ardal ar 2 Mai 1984.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Keller nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pentre Poeth, Abertawe
Pentref bychan ym mwrdeistref sirol Abertawe, de-orllewin Cymru, yw Pentre Poeth.
Lleolir y pentref 4 milltir i'r gogledd o ddinas Abertawe, ar groesffordd fawr ar yr A4067 a'r A48, ger draffordd yr M4. Y pentref agosaf yw Treforys, fymryn i'r dwyrain.
Bryngaer Parciau
Mae Bryngaer Parciau yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Llaneugrad yn Ynys Mon, Cymru; cyfeirnod OS: SH494846.
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: AN041. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.
Heliaeschna cynthiae
Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Heliaeschna cynthiae. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Hammers Over The Anvil
Ffilm glasoed gan y cyfarwyddwr Ann Turner yw Hammers Over The Anvil a gyhoeddwyd yn 1993. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Russell Crowe, Charlotte Rampling ac Alethea McGrath. Mae'r ffilm Hammers Over The Anvil yn 97 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1993. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Jurassic Park a gyfarwyddwyd gan Steven Spielberg. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Ken Sallows sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ann Turner ar 1 Ionawr 1960 yn Adelaide.
A. N. Lukitscheva
Mae A. N. Lukitscheva neu Antonina Nikoláyevna Lúkicheva (ganwyd 1938) yn fotanegydd nodedig a aned yn Rwsia. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Duke University, Durham.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Hammers Over The Anvil
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ann Turner nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Barics Bwa am Byth
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sabyasachi Chakraborty, Victor Banerjee, Moon Moon Sen, Lillete Dubey, Neha Dubey a Sohini Paul.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Million Dollar Baby sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood''. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anjan Dutt nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Y Ferch Dawel
Mae Y Ferch Dawel yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1997. Roedd yn addasiad o'r nofel gan Marion Eames. Cafodd y ffilm ei chynhyrchu gan Gareth Lloyd Williams a cafodd ei ffilmio yn ardal Clynnog Fawr.
Teorien Om Alting
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Lars Becker-Larsen yw Teorien Om Alting a gyhoeddwyd yn 1998. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1998. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Saving Private Ryan sef ffilm ryfel gan Steven Spielberg a enillod 5 Oscar. Dan Säll oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Jens Bidstrup sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lars Becker-Larsen ar 27 Mawrth 1957 yn Vordingborg.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lars Becker-Larsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mona Ardeleanu
Arlunydd benywaidd o'r Almaen yw Mona Ardeleanu (1984).
Fe'i ganed yn Lörrach a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Almaen.
Cymdeithas Genhadol Llundain
Roedd Cymdeithas Genhadol Llundain yn gymdeithas genhadol a sefydlwyd yn 1795 gan Eglwyswyr Anglicanaidd ac Anghydffurfwyr o wahanol enwadau. Mae bellach yn rhan o Gyngor y Genhadaeth Fyd-eang (Council for World Mission neu 'CWM').
Hanes
Yn 1793, ysgrifennodd Edward Williams, a oedd yn weinidog yn Carr's Lane, Birmingham, lythyr at eglwysi canolbarth Lloegr yn mynegi'r angen i efengylu a chenhadu mewn rhannau eraill o'r byd. Bu'n effeithiol a cymerodd Williams ran flaenllaw yn y cynlluniau i sefydlu cymdeithas genhadol. Symudodd i Masbrough, Rotherham, yn 1795 i fod yn weinidog a thiwtor ar academi newydd Masbrough. Hefyd yn 1793, sefydlodd y clerigwr Anglicanaidd John Eyre yr Evangelical Magazine gyda chefnogaeth y Presbyteriad John Love a'r cynulledifaolwyr Edward Parsons a John Townshend.
Cynigiwyd sefydlu'r Gymdeithas Genhadol yn 1794 wedi i weinidog gyda'r Bedyddwyr, John Ryland, dderbyn gair gan William Carey, y cenhadwr o Fedyddiwr a oedd wedi ymfudo i Calcutta, ynghylch yr angen i ledaenu Cristnogaeth. Awgrymodd Carey bod Ryland yn cydweithio gydag unigolion o enwadau eraill yn yr un modd ag yr oedd y Gymdeithas Wrth-gaethwasiaeth wedi gweithio er mwyn goresgyn yr anawsterau a wynebwyd wrth geisio sefydlu meysydd cenhadol mewn gwledydd eraill. Bu enwadaeth yn rhwystr i godi arian i sefydlu cenhadaeth gynaliadwy, er enghraifft.
Ceisiai'r Gymdeithas greu fforwm ble gallai efengylwyr o wahanol enwadau weithio gyda'i gilydd a rhoi cefnogaeth ariannol i genhadaeth dramor. Roedd hefyd yn wrthwynebus i'r rhai a oedd eisiau ymdrin a phobl frodorol heb unrhyw gyfyngiadau masnachol neu filwrol.
Yn 1795, gofynnwyd i Spa Fields Chapel am ganiatad i gynnal oedfa bregethu yno i weinidogion ac eraill a oedd yn gefnogol i'r bwriad o anfon cenhadon tramor. Daeth cannoedd yno ar 22 Medi i sefydlu'r Gymdeithas Genhadol a buan y dechreuodd dderbyn llythyrau yn rhoi cefnogaeth ariannol neu gyflwyno ymgeiswyr ar gyfer y gwaith cenhadol.
Llyfryddiaeth
E. Lewis Evans, Cymru a'r Gymdeithas Genhadol (Cymdeithas Genhadol Llundain, 1945)
Caeau Tan y Bwlch
Mae Caeau Tan y Bwlch wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 1 Rhagfyr 1989 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 6.41 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Llwyncelyn
Pentref bychan yng nghymuned Henfynyw, Ceredigion, Cymru, yw Llwyncelyn. Fe'i lleolir ar yr A487 tua 2 milltir a hanner i'r de o Aberaeron.
Caeau Tan y Bwlch
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Llwyncelyn
Lleolir Ysgol Gynradd Penlôn yn y pentref.
Caeau Tan y Bwlch
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Don't Get Killed in Alaska
Ffilm ddrama yw Don't Get Killed in Alaska a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada.
Dinas Gynfor
Mae Dinas Gynfor  yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Llanbadrig yn Ynys Môn, Cymru; cyfeirnod OS: SH390950.
Don't Get Killed in Alaska
Mae'r ffilm Don't Get Killed in Alaska yn 96 munud o hyd.
Dinas Gynfor
Enw
Mae'r fryngaer hon yn un o sawl caer yng Nghymru a elwir yn 'ddinas', e.e. Dinas Emrys, Dinas Cerdin; hen ystyr y gair hwnnw yw "caer" ac mae'n enw gwrywaidd mewn enwau lleoedd (ond yn enw benywaidd heddiw). bawd|chwith
Don't Get Killed in Alaska
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dinas Gynfor
Cefndir
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: AN038. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Jwnco Mecsico
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Jwnco Mecsico (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: jwncos Mecsico) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Junco phaeonotus; yr enw Saesneg arno yw Mexican junco. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Dinas Gynfor
Cefndir
Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.
Jwnco Mecsico
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn J. phaeonotus, sef enw'r rhywogaeth.
Dinas Gynfor
Cefndir
Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonyn nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.
Jwnco Mecsico
Teulu
Mae'r jwnco Mecsico yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Bryngaer y Werthyr
Mae Bryngaer y Werthyr yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Bryngwran yn Ynys Mon, Cymru; cyfeirnod OS: SH374782.
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: AN042. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.
Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonyn nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.
Gaucho (ffilm)
Mae Gaucho yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1983. Cafodd y ffilm ei chynhyrchu gan Endaf Emlyn.
Mr. Jones
Ffilm arswyd sy'n hen ffilm a ddaeth i olau dydd yn gymharol ddiweddar gan y cyfarwyddwr Karl Mueller yw Mr. Jones a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd ei ffilmio yn Califfornia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Jon Foster. Mae'r ffilm Mr. Jones yn 83 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Karl Mueller ar 1 Ionawr 2000 ym Minnesota.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Karl Mueller nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Yr esgorlys lleiaf
Planhigyn blodeuol, blynyddol ydy Yr esgorlys lleiaf sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Aristolochiaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Aristolochia rotunda a'r enw Saesneg yw Smear wort.
Mae'r dail wedi'u gosod bob yn ail.
Gwilym Owen Williams
Gwilym Owen Williams (23 Mawrth 1913 - 23 Rhagfyr 1990) oedd Esgob Bangor rhwng 1957 a 1982 ac Archesgob Cymru o 1971 hyd 1982.
Bywgraffiad
Addysgwyd Gwilym O. Williams yn ysgol Llanberis ac yng Ngholeg Yr Iesu, Rhydychen. Graddiodd yn y dosbarth cyntaf mewn Saesneg yn 1933, a diwinyddiaeth yn 1935. Ordeiniwyd ef yn ddiacon yn 1937 ac yn offeiriad yn 1938. Bu'n gurad yn Llanelwy hyd 1940, pan apwyntiwyd ef yn gaplan yng Ngholeg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan. Yn 1945 symudodd i ddinas Bangor i fod yn gaplan a thiwtor yng ngholeg y Santes Fair a darlithydd mewn diwinyddiaeth ym Mhrifysgol Cymru, Bangor.
Kerzhin
Mae Kerzhin (Ffrangeg: Crédin) yn gymuned yn department Mor-Bihan (Ffrangeg: Morbihan), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code56047
Heliaeschna fuliginosa
Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Heliaeschna fuliginosa. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Y Fargen (ffilm)
Mae Y Fargen yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1996. Cyfarwyddwr y ffilm oedd Strathford Hamilton.
Saethwyd Y Fargen gefn-wrth-gefn gyda'r fersiwn Saesneg o'r ffilm The Proposition, ond gyda actorion gwahanol yn y brif rôlau. Yn lle Nicola Beddoe ac Aneurin Hughes roedd Theresa Russell a Patrick Bergin yn chwarae'r brif ran.
Crynodeb
Ar ôl i’w gŵr ddioddef anaf yn y rhyfel, sylweddola Catherine fod yn rhaid iddi adael ei theulu a’i ffarm a mynd i werthu eu stoc mewn marchnad ymhell i ffwrdd er mwyn clirio eu dyled dybryd. Ar hyd y ffordd daw sawl rhwystr gan gynnwys ymgeisiau i’w hatal gan Siryff sydd wedi mopio gyda hi ac sydd yn hanner brawd i’r porthmon sy’n ei gyrru.
Manylion technegol
Fformat Saethu: 35mm
Lliw: Lliw
Lleoliadau Saethu: Conwy, Y Bontfaen
Ecsodus Angheuol
Ffilm ddrama yw Ecsodus Angheuol a gyhoeddwyd yn 1973. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1973. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Exorcist sef ffilm arswyd Americanaidd gan William Friedkin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberteifi 1942
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol Cymru 1942 yn Aberteifi, Sir Ceredigion. Y bwriad gwreiddiol oedd ei chynnal yng Nghaerfyrddin, ond bu raid ei symud oherwydd yr Ail Ryfel Byd.
Ecsodus Angheuol
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Heliaeschna filostyla
Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Heliaeschna filostyla. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Raymond, Washington
Dinas yn, yn nhalaith Washington, yw .
Adrienne Clarke
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Maple Cross
Pentref yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, ydy Maple Cross. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn ardal an-fetropolitan Three Rivers.
Terry Jones
Actor, awdur a chomedïwr o Gymro oedd Terence Graham Parry Jones (1 Chwefror 1942 – 21 Ionawr 2020). Fel rhan o'r tîm comedi Monty Python, roedd yn gyfrifol am gynhyrchu nifer o sgetshis gyda'i gyd-awdur, Michael Palin. Aeth ymlaen i gyfarwyddo Monty Python and the Holy Grail (1975) a nifer o ffilmiau eraill.
Enwyd yr asteroid 9622 Terryjones ar ei ôl.
Roedd Terry Jones hefyd yn academydd cydnabyddedig ar hanes y canol oesoedd. Roedd yn awdur nifer o lyfrau a cyflwynodd nifer o raglenni teledu ar y pwnc.
Bywyd cynnar
Er iddo adael Cymru i fyw yn Surrey yn ifanc iawn, roedd Terry Jones yn datgan yn aml ei fod yn falch o'i gefndir Cymreig. Yn 2009 cymerodd ran mewn rhaglen BBC Wales Coming Home yn olrhain ei gysylltiadau teuluol Cymreig a dywedodd: "I bitterly didn’t want to leave and hated being transported to the London suburbs. I always regretted that and was always saying ‘I’m Welsh’."
Ar ochr ei dad, roedd ganddo wreiddiau Cymreig dwfn yn Sir Ddinbych, ac roedd ei hen-hen-daid John Parry yn mwyngloddio plwm. Roedd ei ferch yntau, Louisa Parry, yn forwyn i deulu Mostyn ac aeth i weithio ym mhlasdy Gloddaeth yn 1851. Priododd Louisa gyda'r gwas a'r bwtler Evan Jones ond mynnodd gadw'i chyfenw a felly cychwynnodd y cyfenw 'Parry Jones'. Aeth y cwpl priod i redeg gwesty Mona yn y Rhyl.
Ar ochr ei fam roedd ganddo hen-hen-daid o'r enw William Newnes a oedd yn weinidog methodist Cyntefig. Roedd ganddo yntau fab, William George Newnes, a ddaeth i fyw ym Mae Colwyn. Roedd yn athro ac yn gerddor a arweiniodd cerddorfa Cymdeithas Operatig Bae Colwyn.
Tad Terry oedd Alec Parry Jones a'i fam oedd Dilys Louisa Newnes. Tra roedd ei dad yn gwasanaethu yn yr Ail Ryfel Byd gyda'r RAF yn India aeth ei fam nôl i fyw gyda'i rhieni ym Mae Colwyn lle ganwyd Terry; "Bodchwil" oedd enw cartre'r teulu. Wythnos ar ôl ei eni, cafodd ei dad ei ddanfon i'r India fel Awyr-Lefftenant (Dros Dro) Roedd ganddo frawd, Nigel, dwy flynedd yn hyn nag e. Gwelodd ei dad eto ymhen pedwar blynedd, wrth i'r rhyfel orffen, gan gyfarfod yng ngorsaf drên Bae Colwyn. Dywedodd mai dim ond cusan gan fenyw roedd wedi ei gael cyn hynny, felly roedd mwstash pigog ei dad yn dipyn o sioc.
Symudodd y teulu i Claygate, Surrey pan oedd Terry yn 4½ oed. Addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Guildford, wedyn yn Neuadd Sant Edmwnd, Prifysgol Rhydychen lle cofrestrwyd ef ar gyfer Saesneg ond "crwydrodd mewn i Hanes".
Hiwmor teledu
bawd|chwith|Troed enwog Monty Python Ymddangosodd yn Twice a Fortnight (1967) gyda Michael Palin, Graeme Garden a Bill Oddie, ac mewn rhaglen deledu The Complete and Utter History of Britain (1969). Ymddangosodd hefyd ar y rhaglen deledu comedi arloesol i blant Do Not Adjust Your Set (1967–69) gyda Palin, Eric Idle a David Jason. Ysgrifennodd sgriptiau ar gyfer The Frost Report a nifer o raglenni eraill David Frost ar deledu Lloegr.
Roedd gan Jones ddiddordeb mewn dyfeisio fformat newydd ar gyfer rhaglen gomedi a arweiniodd i greu Monty Python's Flying Circus yn 1969 ar y cyd gyda Graham Chapman, John Cleese, Terry Gilliam, Eric Idle a Michael Palin.
Yn seiliedig yn fras ar raglen sgetshis roedd sefyllfaoedd Monty Python yn llifo tu hwnt i unrhyw synnwyr gan dorri gyda realiti i wthio'r hiwmor i eithafion swreal. Cymerodd Jones ddiddordeb mawr yn y proses o gyfarwyddo'r rhaglenni ac aeth ymlaen i fod yn gyfarwyddwr ffilmiau.
O'i gyfraniadau fel perfformiwr, mae ei ddehongliadau o ferched canol-oed yn aros yn y cof. Yn cydweithio gyda Michael Palin, roedd eu sgriptiau Python yn dueddol o fod yn ddamcaniaethol ac absẃrd. Mae sgetshis nodweddiadol o'i steil yn cymryd y hiwmor i afrealrwydd afresymegol. Er enghraifft yn y Summarise Proust Competition mae Jones yn cymryd rhan cyflwynydd sioe cystadleuaeth seimllyd i grynhoi gwaith athronyddol dwys Marcel Proust mewn 15 eiliad, eu sgôr yn cael eu cofnodi ar y 'Proustometer'.
Hamaseigarrenean, Aidanez
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Anjel Lertxundi yw Hamaseigarrenean, Aidanez a gyhoeddwyd yn 1985. Fe'i cynhyrchwyd gan Ángel Amigo Quincoces yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Basgeg a hynny gan Ana Díez.
Terry Jones
Hiwmor teledu
Mae ei frwdfrydedd am hanes hefyd yn amlygu ei hun trwy Monty Python gyda’r Oesoedd Canol a’r oes Rufeinig yn themâu cyson.
Cyfarwyddo ffilmiau
bawd|Poster Ffilm Wreiddiol Gwnaeth Jones cyd-gyfarwyddo Monty Python and the Holy Grail (1975) gyda Terry Gilliam, ac ar ben ei hun, cyfarwyddodd Monty Python's Life of Brian (1979) a Monty Python's The Meaning of Life (1983) gan ddatblygu steil weledol oedd yn gweddu gyda'r hiwmor. Roedd ei ffilmiau diweddarach yn cynnwys The Wind in the Willows, (1996).
Hamaseigarrenean, Aidanez
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anjel Lertxundi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Terry Jones
Awdur
Ysgrifennodd llyfr i blant, Fairy Tales (1981), casgliad o storïau ffantasi byr. Yn 1988 addaswyd y llyfr mewn cyfres deledu o'r enw East of the Moon a gynhyrchwyd gan Grasshopper Productions ar gyfer Channel 4 gyda fersiwn Gymraeg Tu Hwnt i'r Lloer ar gyfer S4C, a ddarlledwyd yn 1989. Roedd y penodau yn cynnwys ffilm o ddwy stori fer a dwy gân wedi eu animeiddio, sawl un mewn arddull freuddwydiol. Ffilmiwyd nifer o'r golygfeydd yng Nghymru ac roedd yr actorion yn cynnwys Mari Rowland-Hughes, Louis Thomas, Cefin Roberts, Grey Evans, Gaynor Morgan Rees, Iola Gregory, Danny Grehan a John Pierce Jones. Cyfarwyddwr y gyfres oedd Marc Evans. Ysgrifennwyd ac adroddwyd y sgript gan Neil Innes ac ef hefyd oedd yn cyfansoddi a pherfformio'r caneuon.
Ysgrifennodd Jones nifer o ddarnau golygyddol i The Guardian, The Daily Telegraph a The Observer yn condemio rhyfel Irac. Cyhoeddwyd llawer o'r erthyglau golygyddol yma mewn casgliad Terry Jones's War on the War on Terror.
Lanswyd ei lyfr Evil Machines ar lein gan y cyhoeddwyr cyllid tyrfa (crowdfunding) yn 2011, gyda Jones yn cefnogi sefydlu'r fenter.
Hanesydd
Yn hanesydd cydnabyddedig, ysgrifennodd Jones nifer o lyfrau a cyflwynodd rhaglenni dogfen ar yr Oesoedd Canol a’r oes glasurol. Roedd ei waith yn aml yn herio agweddau poblogaidd tuag at hanes: er enghraifft yn y llyfr Terry Jones' Medieval Lives (2004) mae'n dadlau fod yr Oesoedd Canol yn fwy soffistigedig nag y credir yn gyffredinol. Tra mae Terry Jones' Barbarians (2006) yn cyflwyno'n bositif gwreiddiad y bobloedd a oresgynnwyd gan y Rhufeinwyr, wrth feirniadu'r Rhufeinwyr am fod y gwir 'Barbariad' a ormesodd a ddifethwyd gwarediadau uwch.
Annie Foulkes
Llenor o Gymraes a golygydd blodeugerdd oedd Annie Foulkes (24 Mawrth 1877 – 12 Tachwedd 1962). Fe'i ganed yn Llanberis, Gwynedd, yn ferch i Edward Foulkes (1850-1917) a oedd yn swyddog yn Chwarel Dinorwig. Roedd o deulu diwylliedig gyda'i thad yn awdur nifer o ysgrifau ar lenorion Saesneg, yn enwedig mewn cyfnodolion Cymraeg; ysgrifennodd R. Williams Parry soned iddo wedi iddo farw.
Terry Jones
Hanesydd
Mae Chaucer's Knight: The Portrait of a Medieval Mercenary (1980) yn cynnig agwedd wahanol ar The Knight's Tale gan Geoffrey Chaucer. Yn lle fod yn gristion da mae Jones yn dadlau fod y marchog yn lladdwr creulon.
Annie Foulkes
Fe'i haddysgwyd yn Ysgol Dr. Williams, Dolgellau, ac yna yn y Collège de Jeunes Filles yn Saumur, Ffrainc rhwng 1896-7.
Terry Jones
Terry Jones' Great Map Mystery
Yn 2008 cyflwynodd gyfres deledu Terry Jones' Great Map Mystery yn dilyn trywydd map a gyhoeddwyd ym 1675 gan John Ogilby (1600 – 1676).
Annie Foulkes
Trodd ei golygon tuag Iwerddon, lle dysgai Ffrangeg mewn ysgol yn Bray, Swydd Wicklow, yn 1897 ac yn Nhregaron rhwng 1898 a 1905, cyn symud eto i'r Barri yn 1905 hyd at 1918. Yna, fe'i penodwyd yn Ysgrifennydd Gweithredol Bwrdd Penodiadau Prifysgol Cymru gan olynu Robert Silyn Roberts. Bu'n aelod o griw'r Welsh Outlook yn y Barri, gyda Silyn a Thomas Jones yn eu harwain mewn trafodaethau ar lenyddiaeth. Yn dilyn anogaeth y grŵp golygodd hi gyfrol o farddoniaeth Gymraeg a ymddangosodd yn 1918: Telyn y Dydd yng Nghyfres yr Enfys. Bu'n boblogaidd iawn mewn ysgolion; cymaint felly, fel y bu'n rhaid cyhoeddi'r pedwerydd argraffiad yn 1929.
Terry Jones
Terry Jones' Great Map Mystery
Trwy'r pedwar pennod mae Jones yn teithio o Loegr i Dŷ Ddewi, Aberystwyth i Dreffynnon i Gaer gan orffen yng Nghaergybi.
Annie Foulkes
Bu farw'n ddibriod yng Nghaernarfon ar 12 Tachwedd 1962 yn 85 oed.
Terry Jones
Terry Jones' Great Map Mystery
Yn y gyfres mae Jones yn dadlau fod y map yn rhan o gynllwyn yn erbyn brenhiniaeth a llywodraeth Lloegr am iddo nodi ffyrdd pererinion a mannau cysegredig. Yn y 17 ganrif roedd Pabyddiaeth wedi'i wahardd gyda chosbau llym gan frenin a llywodraeth Protestaniaid Llundain. Mynnai Jones ni thalodd werin bobl Cymru fawr o sylw i awdurdodau Lloegr ac oedd yn Gatholigion o hyd. Roedd arferion fel ymweld â mannau cysegredig Catholig yn dal yn gryf iawn ar lawr gwlad. Gwir bwrpas y map, yn ôl Jones, oedd nodi lleoliadau megis Ffynnon Wenffrewi, Treffynnon a oedd dal yn atyniad i filoedd o bererinion ac felly o ddiddordeb mawr i gynllwynwyr Pabyddol a oedd yn gobeithio disodli'r frenhiniaeth.
Bywyd personol
Yn Medi 2016 cyhoeddwyd fod Jones yn dioddef o affasia cynradd flaengar, math o dementia sy'n effeithio ar y gallu i siarad a chyfathrebu, felly nid oedd yn gallu gwneud cyfweliadau bellach. Cyhoeddwyd ei fod wedi ennill gwobr BAFTA Cymru am gyfraniad eithriadol i Ffilm a Theledu, a cyflwynwyd yr anrhydedd iddo yn seremoni BAFTA Cymru ar 2 Hydref 2016.
Bu farw ar 21 Ionawr 2020.
Llyfryddiaeth
Gweler Llyfryddiaeth Terry Jones
Bretforton
Maint y plwyf sifil yw 6.89km². Yng Nghyfrifiad 2011 roedd ganddo boblogaeth o 1,052.
Mae’r pentref yn cynnal gŵyl ferllys, sy’n dechrau ym mis Ebrill ac yn parhau am chwe wythnos. Mae gan y pentref fand arian, sy’n dyddio o 1895, pan oedd o Band Dirwestol Bretforton. Mae hefyd clwb criced, sy’n chwarae yng Nghyngrair Criced Bryniau’r Cotswolds.
Agorwyd ysgol y pentref ar 26 Mehefin 1877. Daeth yn academi ar 30 Ionawr 2018.
Trystan
Cymeriad chwedlonol sy'n un o brif gymeriadau chwedl Trystan ac Esyllt ac a gysylltir a'r Brenin Arthur yw Trystan, hefyd Drystan (Ffrangeg: Tristan).
Cysylltir Trystan yn arbennig a Chernyw, ac a theyrnas Lyonesse neu Léonois. Ceir gwahanol fersiynau o'r chwedl, ond yn y fersiwn fwyaf cyffredin, roedd Trystan yn nai i Arthur. Roedd Trystan yn danfon Esyllt, merch Hywel fab Emyr Llydaw mewn rhai fersiynau, o Iwerddon i Gernyw, lle roedd i briodi'r brenin March. Yn ystod y fordaith, yfodd Trystan ag Esyllt ddiod yr oedd mam Esyllt wedi ei baratoi ar gyfer y briodas, a syrthiasant mewn cariad a'i gilydd. Wedi i'r brenin March ddarganfod hyn, mae'r cariadon yn ffoi i Fforest Broseliawnd yn Llydaw. Yn ddiweddaeach, clwyfir Trystan yn angheuol mewn brwydr yn erbyn March. Mae'n gyrru am Esyllt i'w iachau, ond erbyn iddi gyrraedd mae ef eisoes wedi marw.
Enez Tristan
Ynys ym Mae Douarnenez yng ngorllewin Llydaw yw Enez Tristan ("Ynys Trystan"). Enw'r ynys yn wreiddiol oedd Ynys Sant Tutuarn, ond yn ddiweddarach cafodd ei henwi yn Enez Tristan ar ôl Trystan o chwedl Trystan ac Esyllt.
Adeiladwyd priordy ar yr ynys yn gynnar yn y 12g. Yn 1911, prynwyd yr ynys gan y bardd Jean Richepin, ac yn ddiweddarach daeth yn eiddo'r Conservatoire du littoral. Gellir ei chyrraedd ar droed ar waelod llanw.
6 Hydref
6 Hydref yw'r pedwerydd dydd ar bymtheg a thrigain wedi'r dau gant (279ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (280fed mewn blynyddoedd naid). Erys 86 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.
Genedigaethau
bawd|130px|dde|[[Thor Heyerdahl]] bawd|130px|dde|[[Millie Small]] bawd|130px|dde|[[Ioan Gruffudd]]
Marwolaethau
bawd|130px|dde|[[Alfred, Arglwydd Tennyson]] bawd|130px|dde|[[Anwar Sadat]]
Carn-yr-ebol y gerddi
Planhigyn blodeuol, blynyddol ydy Carn-yr-ebol y gerddi sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Aristolochiaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Asarum europaeum a'r enw Saesneg yw Asarabacca. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Cam Ebol y Gerddi, Alannan, Cyfoglys, Dat, Ebolgarn y Gerddi, Gwrthbwys, Gwrthlys, Gyrthlys, Llys y Cyfog a Llysiau'r Cyfog.
Mae'r dail wedi'u gosod bob yn ail.
7 Hydref
7 Hydref yw'r pedwar ugeinfed (280fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (281ain mewn blynyddoedd naid). Erys 85 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.
Mydroilyn
Pentref yn ne Ceredigion yw Mydroilyn. Fe'i lleolir ar lôn wledig y B4342 tua 6 milltir i'r de o Aberaeron.
7 Hydref
Genedigaethau
bawd|130px|dde|[[Niels Bohr]] bawd|130px|dde|[[Desmond Tutu]]
Lilian Kreutzberger
Arlunydd benywaidd o'r Iseldiroedd yw Lilian Kreutzberger (6 Awst 1984).
Fe'i ganed yn Middelburg a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd ym Mrenhiniaeth yr Iseldiroedd.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Rhannwch y Weledigaeth
Ffilm ddrama yw Rhannwch y Weledigaeth a gyhoeddwyd yn 1926. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1926. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The General sef ffilm gomedi fud gan Buster Keaton a Clyde Bruckman. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.