cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hormon
Rhaid i hormonau sy'n hydoddi â lipid fondio â glycoproteinau plasma cludol (ee, globulin sy'n rhwymo thyrocsin (TBG)) i ffurfio cymhlygion ligand -protein. Gall rhai hormonau, fel inswlin a hormonau twf, gael eu rhyddhau i'r llif gwaed sydd eisoes yn gwbl weithredol. Rhaid actifadu hormonau eraill, a elwir yn prohormonau, mewn celloedd penodol trwy gyfres o gamau sydd fel arfer yn cael eu rheoli'n dynn. Mae'r system endocrin yn secretu hormonau'n uniongyrchol i'r llif gwaed, yn nodweddiadol trwy gapilarïau â ffenestrog, tra bod y system ecsocrinaidd yn secretu ei hormonau'n anuniongyrchol gan ddefnyddio dwythellau. Mae hormonau â swyddogaeth paracrin yn ymledu trwy'r bylchau rhyng-ranol i feinwe darged gyfagos.
Upton, Dorset
Pentref yn Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Upton. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Lytchett Minster and Upton yn awdurdod unedol Dorset. Mae'n rhan o Gytref De-ddwyrain Dorset.
Hormon
Nid oes gan blanhigion organau arbenigol ar gyfer secretu hormonau, er bod dosbarthiad gofodol o gynhyrchu hormonau. Er enghraifft, cynhyrchir yr hormon aucsin yn bennaf ar flaenau dail ifanc ac mewn egin meristem apical. Mae diffyg chwarennau arbenigol yn golygu y gall prif safle cynhyrchu hormonau newid trwy gydol oes planhigyn, ac mae'r safle cynhyrchu yn dibynnu ar oedran ac amgylchedd y planhigyn.
Cyflwyniad a throsolwg
Mae signalau hormonaidd yn cynnwys y camau canlynol:
Craig Fawr
Mae Craig Fawr yn gopa mynydd a geir yn Ne-orllewin Cymru;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 477 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Hormon
Arnold Adolph Berthold (1849)
Ffisiolegydd a swolegydd o'r Almaen oedd Arnold Adolph Berthold, ac yn 1849 roedd ganddo gwestiwn am swyddogaeth y ceilliau. Sylwodd mewn ceiliog wedi'i ysbaddu nad oedd ganddo'r un ymddygiadau rhywiol â cheiliogod normal (gyda cheilliau). Penderfynodd arbrofi ar geiliogod er mwyn archwilio'r ffenomen hon. Cadwodd grŵp o geiliog gyda’u ceilliau'n gyfan, a gwelodd fod ganddynt blethwaith a chribau o faint normal (mae'r cribau hyn yn organau rhywiol eilaidd), clochdar normal, ac ymddygiadau rhywiol ac ymosodol normal. Cadwodd hefyd grŵp â’u ceilliau wedi’u tynnu drwy lawdriniaeth, hy wedi'u sbaddu, a sylwodd fod eu horganau rhywiol eilaidd wedi lleihau o ran maint, bod ganddynt glochdar gwan, nad oedd ganddynt atyniad rhywiol tuag at fenywod, ac nad oeddent yn ymosodol. Sylweddolodd fod yr organ hon yn hanfodol ar gyfer yr ymddygiadau hyn, ond ni wyddai sut. Er mwyn profi hyn ymhellach, creodd drydydd grwp, lle ysbaddodd un caill a'i osod yn y ceudod abdomenol. Roedd gan ceiliogod y grwp hwn anatomeg corfforol normal. Sylweddolodd Berthold nad yw lleoliad y ceilliau o bwys. Yna roedd am weld a oedd yn ffactor genetig a oedd yn ymwneud â'r ceilliau a ddarparodd y swyddogaethau hyn. Trawsblannodd gaill o geiliog arall i geiliog-un-gaill, a gwelodd iddyn nhw ddatblygu ymddygiad normal ac anatomeg corfforol normal hefyd. Penderfynodd Berthold nad yw lleoliad neu ffactorau genetig y ceilliau o bwys mewn perthynas ag organau ac ymddygiad rhywiol, ond bod rhywfaint o gemegyn yn y ceilliau sy'n cael ei secretu yn achosi'r ffenomen hon. Canfuwyd yn ddiweddarach mai'r ffactor hwn oedd yr hormon testosteron.
Craig Fawr
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Dewey. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 519 metr (1703 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 30 Mehefin 2007.
Hormon
Charles a Francis Darwin (1880)
Er ei fod yn adnabyddus yn bennaf am ei waith ar Theori Esblygiad (gyda'r Cymro o Frynbuga Alfred Russel Wallace) roedd gan Charles Darwin ddiddordeb mawr mewn planhigion hefyd. Trwy'r 1870au, astudiodd ef a'i fab Francis symudiad planhigion tuag at olau. Roeddent yn gallu dangos bod golau yn cael ei ganfod ar flaen coesyn ifanc (y coleoptile), tra bod y plygu yn digwydd yn is i lawr y coesyn. Cynigiodd y ddau bod 'sylwedd trosglwyddadwy' yn cyfleu cyfeiriad y golau o'r blaen i lawr i'r coesyn. Cafodd y syniad o 'sylwedd trosglwyddadwy' ei ddiystyru i ddechrau gan fiolegwyr planhigion eraill, ond arweiniodd eu gwaith yn ddiweddarach at ddarganfod yr hormon planhigion cyntaf. Yn y 1920au dangosodd y gwyddonydd Iseldireg Frits Warmolt Went a'r gwyddonydd Rwsiaidd Nikolai Cholodny (yn gweithio'n annibynnol ar ei gilydd) yn derfynol mai cronni hormon oedd yn gyfrifol am y plygu hwn. Ym 1933 cafodd yr hormon hwn ei ynysu o'r diwedd gan Kögl, Haagen-Smit ac Erxleben a rhoddwyd yr enw ocsin ( auxin ) iddo.
Bayliss a Starling (1902)
Roedd William Bayliss ac Ernest Starling, ffisiolegydd a biolegydd, am weld a oedd y system nerfol yn cael effaith ar y system dreulio. Roeddent yn gwybod bod y pancreas yn ymwneud â secretu hylifau treulio ar ôl i fwyd fynd o'r stumog i'r coluddion, a chredent ei fod yn digwydd oherwydd y system nerfol. Torrwyd y nerfau i'r pancreas mewn anifail a darganfod nad ysgogiadau nerfol oedd yn rheoli secretiad o'r pancreas. Penderfynwyd bod ffactor a oedd wedi'i secretu o'r coluddion i'r llif gwaed yn ysgogi'r pancreas i secretu hylifau treulio. Enwyd hyn yn secretin: sef hormon.
Smotyn sgwar bach
30–38 mm ydy lled ei adenydd agored ac mae'n hedfan mewn dwy genhedlaeth rhwng Mai a Mehefin ac yna rhwng Awst a Medi.
Hormon
Mathau o signalau
Mae effeithiau hormonaidd yn dibynnu ar ble y cânt eu rhyddhau, oherwydd gallant gael eu rhyddhau mewn sawl lle a modd. Nid yw pob hormon yn cael ei ryddhau o gell ac i mewn i'r gwaed. Y prif fathau o signalau hormonau yw:
Effeithiau mewn bodau dynol
Mae hormonau'n cael yr effeithiau canlynol ar y corff dynol:
Gall hormon hefyd reoleiddio cynhyrchu a rhyddhau hormonau eraill. Mae signalau hormonau yn rheoli amgylchedd mewnol y corff trwy homeostasis.
Rheoli
Mae cyfradd biosynthesis hormonau a secretu yn aml yn cael ei reoleiddio gan fecanwaith rheoli adborth negyddol homeostatig. Mae mecanwaith o'r fath yn dibynnu ar ffactorau sy'n dylanwadu ar metaboledd ac ysgarthiad hormonau. Felly, ni all crynodiad uwch o hormonau'n unig ysgogi mecanwaith adborth negyddol. Rhaid i adborth negyddol gael ei sbarduno gan orgynhyrchu "effaith" yr hormon.
Gall chwysu hormon gael ei ysgogi a'i atal gan:
Un grŵp arbennig o hormonau yw'r hormonau trofannol sy'n ysgogi cynhyrchu hormonau mewn chwarennau endocrin eraill. Er enghraifft, mae hormon ysgogol thyroid (TSH) yn achosi twf a gweithgaredd cynyddol chwarren endocrin arall, y thyroid, sy'n cynyddu faint o hormonau'r thyroid sy'n cael eu creu.
Er mwyn rhyddhau hormonau gweithredol yn gyflym i'r cylchrediad, gall celloedd biosynthetig hormonau gynhyrchu a storio hormonau anweithgar yn fiolegol ar ffurf cyn-hormonau neu prohormonau. Yna gellir trosi'r rhain yn gyflym i'w ffurf hormon gweithredol mewn ymateb i ysgogiad penodol.
Ystyrir bod eicosanoidau yn gweithredu fel hormonau lleol. Fe'u hystyrir yn "lleol" oherwydd bod ganddynt effeithiau penodol ar gelloedd targed sy'n agos at eu safle lle cawsant eu ffurfio. Mae ganddynt hefyd gylchred diraddio cyflym, gan wneud yn siŵr nad ydynt yn cyrraedd safleoedd pell o fewn y corff.
Mae hormonau hefyd yn cael eu rheoleiddio gan weithyddion derbyn. Mae hormonau yn ligandau, sef unrhyw fath o foleciwlau sy'n cynhyrchu signal trwy rwymo i safle derbynnydd ar brotein. Gellir atal effeithiau hormonau, a thrwy hynny eu rheoleiddio, drwy ligandau cystadleuol sy'n clymu i'r un derbynnydd targed â'r hormon dan sylw. Pan fydd ligand cystadleuol yn rhwym i safle'r derbynnydd, nid yw'r hormon yn gallu rhwymo i'r safle hwnnw ac nid yw'n gallu cael ymateb gan y gell darged. Gelwir y ligandau cystadleuol hyn yn wrthwynebwyr (antagonists) yr hormon.
Defnydd therapiwtig
Defnyddir llawer o hormonau a'u analogau strwythurol a swyddogaethol fel meddyginiaeth. Yr hormonau a ragnodir amlaf yw estrogen a progestogenau (fel dulliau atal cenhedlu hormonaidd ac fel HRT), thyrocsin (fel levothyroxine, ar gyfer hypothyroidedd ) a steroidau (ar gyfer clefydau hunanimiwn a sawl anhwylder anadlol). Defnyddir inswlin gan lawer o bobl ddiabetig. Mae paratoadau lleol i'w defnyddio mewn otolaryngology yn aml yn cynnwys cyfwerthau ffarmacolegol o adrenalin, tra bod hufenau steroid a fitamin D yn cael eu defnyddio'n helaeth mewn ymarfer dermatolegol.
Mae "dogn fferyllol" neu "ddos uwchffisiolegol" o hormon yn ddefnydd meddygol sy'n cyfeirio at swm o hormon sy'n llawer mwy nag sy'n digwydd yn naturiol mewn corff iach. Gall effeithiau dosau ffarmacolegol o hormonau fod yn wahanol i faint sy'n digwydd yn naturiol a gallant fod yn ddefnyddiol yn therapiwtig, ond nid heb sgîl-effeithiau andwyol posibl. Enghraifft o hyn yw gallu dosau ffarmacolegol o glucocorticoidau i atal llid.
Rhyngweithiadau hormonau-ymddygiad
Ar y lefel niwrolegol, gellir casglu ymddygiad yn seiliedig ar grynodiad hormonau, sydd yn eu tro yn cael eu dylanwadu gan batrymau rhyddhau hormonau; niferoedd a lleoliadau derbynyddion hormonau; ac effeithlonrwydd derbynyddion hormonau ar gyfer y rhai sy'n ymwneud â thrawsgrifio genynnau. Nid yw crynhoad yr hormon yn ysgogi ymddygiad, gan y byddai hynny'n tanseilio ysgogiadau allanol eraill; fodd bynnag, mae'n dylanwadu ar y system trwy gynyddu'r tebygolrwydd y bydd digwyddiad penodol yn digwydd.
Nid yn unig y gall hormonau ddylanwadu ar ymddygiad, ond hefyd gall ymddygiad a'r amgylchedd ddylanwadu ar grynodiad yr hormonau. Felly, ffurfir dolen adborth (feedback loop), sy'n golygu y gall ymddygiad effeithio ar grynodiad hormonau, a all yn ei dro effeithio ar ymddygiad, a all yn ei dro effeithio ar grynodiad hormonau, ac ati. Er enghraifft, mae dolenni adborth ymddygiad hormonau yn hanfodol i ddarparu cysondeb i secretiad hormonau ysbeidiol, gan fod yr ymddygiadau y mae hormonau wedi'u secretu yn episodig yn effeithio arnynt yn atal rhyddhau'r hormonau yma'n uniongyrchol.
Gellir defnyddio tri cham rhesymu bras i benderfynu a oes rhyngweithiad hormon-ymddygiad penodol yn bresennol o fewn system:
Cymhariaeth â niwrodrosglwyddyddion
Mae yna wahaniaethau clir amrywiol rhwng hormonau a niwrodrosglwyddyddion:
Mae niwrohormonau yn fath o hormon sy'n rhannu rhai nodweddion â niwrodrosglwyddyddion. Cânt eu cynhyrchu gan gelloedd endocrin sy'n derbyn mewnbwn gan niwronau, neu gelloedd niwroendocrin. Mae hormonau clasurol a niwrohormonau yn cael eu secretu (neu eu chwysu) gan feinwe endocrin; fodd bynnag, mae niwrohormonau yn ganlyniad i gyfuniad rhwng atgyrchau endocrin (endocrine reflexes) ac atgyrchau niwral, gan greu llwybr niwroendocrin. Tra bod llwybrau endocrin yn cynhyrchu signalau cemegol ar ffurf hormonau, mae'r llwybr niwroendocrin yn cynnwys signalau trydanol niwronau. Yn y llwybr hwn, canlyniad y signal trydanol a gynhyrchir gan niwron yw rhyddhau cemegyn, sef y niwrohormon. Yn olaf, fel hormon clasurol, mae'r niwrohormon yn cael ei ryddhau i'r llif gwaed fel y gall gyrraedd ei darged.
Proteinau rhwymo
Mae cludo hormonau a chynnwys proteinau rhwymo yn agwedd hanfodol wrth ystyried swyddogaeth hormonau.
Mae gan ffurfio cyfadeilad gyda phrotein rhwymol nifer o fanteision: cynyddir hanner oes effeithiol yr hormon rhwymedig, a chrëir cronfa o hormonau rhwymedig, sy'n cydbwyso'r amrywiadau mewn crynodiad hormonau heb eu rhwymo (bydd hormonau rhwymedig yn disodli'r hormonau heb eu rhwymo pan fydd y rhain yn cael eu dileu). Mae enghraifft o'r defnydd o broteinau sy'n rhwymo hormonau yn y protein sy'n rhwymo thyrocsin sy'n cario hyd at 80% o'r holl thyrocsin yn y corff, elfen hanfodol wrth reoleiddio'r gyfradd metabolig.
Smotyn sgwar bach
Prif fwyd y siani flewog ydy mafon cochion, Vaccinium a'r whelygen.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r smotyn sgwar bach yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Cyddwyso
Cyddwysiad (hefyd: cyddwyso) ydy'r newid hwnnw sy'n digwydd i fater o'i gyflwr fel nwy i hylif. Pan ddigwydd hyn yn uniongyrchol (o gyflwr nwy i solid) heb droi'n hylif, gelwir y broses yn "dyddodi" neu "dyddodiad". Er y gall nifer o sylweddau gyddwyso, y mwyaf cyffredin ydy cyddwysiad dŵr fel anwedd yn yr aer yn ôl yn hylif tebyg i wlith y bore.
Den Stærkeste
Ffilm fud (heb sain) yw Den Stærkeste a gyhoeddwyd yn 1915. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Cerddi Arfon
Disgrifiad byr
Y trydydd casgliad o englynion a cherddi gan fardd sy'n adnabyddus fel un o brif englynwyr Cymru.
Botwm Crys yn cadw lle
Den Stærkeste
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Thorleif Lund, Gudrun Houlberg, Emanuel Gregers, Emil Skjerne, Hildur Møller a Dagny Tychsen.
Spår
Ffilm ddogfen yw Spår a gyhoeddwyd yn 2004. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Spår ac fe’i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg.
Den Stærkeste
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Birth of a Nation addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Spår
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Million Dollar Baby sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
El Espoir
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr André Malraux yw El Espoir a gyhoeddwyd yn 1945. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Sierra de Teruel ac fe'i cynhyrchwyd gan Édouard Corniglion-Molinier yn Sbaen a Ffrainc. Cafodd ei ffilmio yn Barcelona. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan André Malraux a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Darius Milhaud.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Nicolás Rodríguez Carrasco a Serafín Ferro. Mae'r ffilm El Espoir yn 108 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1945. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anchors Aweigh ffilm ysgafn, fflyffi ar ffurf miwsigal gyda Fran Sinatra, gan y cyfarwyddwr ffilm George Sidney. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Louis Page oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Malraux ar 3 Tachwedd 1901 ym Mharis a bu farw yn Créteil ar 6 Ionawr 1963. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg yn Lycée Condorcet.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Malraux nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Den Stærkeste
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dead in The Water
Ffilm drosedd llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Gustavo Lipsztein yw Dead in The Water a gyhoeddwyd yn 2002. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd ei ffilmio yn Rio de Janeiro. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Henry Thomas.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustavo Lipsztein ar 15 Mawrth 1973.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustavo Lipsztein nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ora Thake Odhare
Ffilm comedi rhamantaidd yw Ora Thake Odhare a gyhoeddwyd yn 1954. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ওরা থাকে ওধারে ac fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Bengaleg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tulsi Chakraborty, Rama Dasgupta, Chhabi Biswas, Arun Kumar Chatterjee, Bhanu Bandopadhyay a Dhiraj Bhattacharya.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1954. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rear Window sy’n ffilm llawn dirgelwch, gan y cyfarwyddwr ffilm enwog Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1930 o ffilmiau Bengaleg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Out of Darkness
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Amadeuz Christ yw Out of Darkness a gyhoeddwyd yn 2016. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Amadeuz Christ. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Mae'r ffilm Out of Darkness yn 192 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Amadeuz Christ oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Amadeuz Christ sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amadeuz Christ nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cripiau (copa deheuol)
Mae Cripiau (copa deheuol) yn gopa mynydd a geir yn Ne-orllewin Cymru;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 493 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Dewey. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 524 metr (1719 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Mawrth 2010.
Lafayette Escadrille
Ffilm ddrama am ryfel gan y cyfarwyddwr William A. Wellman yw Lafayette Escadrille a gyhoeddwyd yn 1958. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori ym Mharis. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Leonard Rosenman. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Clint Eastwood, James Garner, William A. Wellman, Raymond Bailey, David Janssen, Tom Watson, James Stacy, Tom Laughlin, Brett Halsey, Tab Hunter, Paul Fix, Louis J. Gasnier, Marcel Dalio, Will Hutchins, Etchika Choureau, Maurice Marsac a Louis Mercier. Mae'r ffilm Lafayette Escadrille yn 93 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o sgrin llydan (sef 1.85:1).
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1958. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Vertigo sy’n ffilm drosedd a dirgelwch Americanaidd gan Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. William H. Clothier oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Owen Marks sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William A Wellman ar 29 Chwefror 1896 yn Brookline, Massachusetts a bu farw yn Los Angeles ar 3 Rhagfyr 2003. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1919 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William A. Wellman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Aakhari Poratam
Ffilm trac sain gan y cyfarwyddwr K. Raghavendra Rao yw Aakhari Poratam a gyhoeddwyd yn 1988. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a hynny gan Jandhyala Subramanya Sastry a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ilaiyaraaja.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sridevi, Amrish Puri, Suhasini Maniratnam, Akkineni Nagarjuna a Kaikala Satyanarayana.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Hard sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm K Raghavendra Rao ar 23 Mai 1942 yn Krishna. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1977 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd K. Raghavendra Rao nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tawel Nos
250px|bawd|Y copi gwreiddiol o Stille Nacht, yn llaw y cyfansoddwr Franz X. Gruber. Carol, neu gân Nadolig, yw Tawel Nos (Stille Nacht yn yr Almaeneg wreiddol).
Cyfansoddwyd y gerddoriaeth yn 1818 gan Franz X. Gruber, organydd Eglwys Sant Nicolas yn Oberndorf, Awstria. Ysgrifennwyd y geiriau yn 1816 gan Joseph Mor, offeiriad y plwyf. Cafodd ei chanu'n gyhoeddus am y tro cyntaf ar 24 Rhagfyr 1818 yn Eglwys Saint-Nicolas.
Georg Friedrich Händel
Cyfansoddwr clasurol oedd Georg Friedrich Händel (yn ffurf Saesneg ei enw, George Frideric Handel; 23 Chwefror 1685 – 14 Ebrill 1759). Cafodd ei eni yn ninas Halle, yn Sachsen (yr Almaen). Roedd yn feistr ar nifer o offerynnau erbyn ei wythfed benblwydd, yn cynnwys yr organ a’r harpsicord.
Erbyn ei nawfed penblwydd, roedd o wedi dechrau cyfansodddi yn barod! Ond nid oedd ei dad yn fodlon ar ei gyfansoddi a cheisiodd i beidio adael i Händel wneud mwy i ymhel â cherddoriaeth. Felly, allan o barch i’w dad fe fu’n astudio’r gyfraith yn y brifysgol, ond wedi marwolaeth ei dad fe newidodd ei feddwl a gadael y brifysgol i fod yn organydd. Wedyn, yn 1710, dechreuodd cyfansoddi cerddoriaeth.
Symudodd i Loegr yn 1712, ac fe ddaeth yn ddinesydd Seisnig yn yr un flwyddyn. Roedd yn byw yn rhif 27, Bow Street yn Llundain. Yn 1727, ysgrifennodd Händel ei ddarn mwyaf poblogaidd, sef Zadok the Priest ar gyfer brenin newydd Lloegr. Bu’n parhau i gyfansoddi cerddoriaeth yn gyhoeddus hyd 1740. Bu farw yn 1789. Ni briododd ac nid oes llawer o wybodaeth am ei fywyd preifat am ei fod wedi bod yn ddyn breifat ei natur.
Magnelaeth
Gynnau mawr y fyddin, yn enwedig arfau pellgyrhaeddol, yw magnelaeth neu fagnelau sydd yn saethu ffrwydron rhyfel y tu hwnt i gyrhaeddiad drylliau'r troedfilwyr. Mae magnelau o galibr mwy na'r mân-arfau y mae'r milwr unigol yn eu cario, ac yn cael eu cludo a'u tanio ar ryw fath o gerbyd neu fownt. Mae canonau, mortarau, a howitsers i gyd yn fathau o fagnelau.
Datblygwyd magnelaeth ar ei ffurf gyntefig, y "peiriannu rhyfel" neu "beiriannau gwarchae", yn yr Henfyd. Cynhyrchwyd y rheiny o bren, ac yn eu plith oedd y blif, yr onagr, a'r balista. Dyfeisiwyd y canon yn ystod yr Oesoedd Canol, â'r gallu i lansio teflynnau gyda grym powdwr gwn.
Qoppa
Mae Qoppa (priflythyren Ϙ; llythyren fach ϙ) yn llythyren hynafol yn yr Wyddor Roeg. Yn y system rhifolion Groegaidd, mae ganddo werth o 90.
Omega
Omega (priflythyren Ω; llythyren fach ω) yw'r 24ain lythyren, a'r olaf, yn yr wyddor Roeg. Yn y system rhifolion Groegaidd, mae ganddi werth o 800.
Symbolaeth
O ran ei symbolaeth Gristnogol, fel llythyren olaf yr wyddor mae Omega yn cynrychioli Diweddd y byd a darfod y Greadigaeth. Gydag Alffa mae'n ffurfio'r monogram sanctaidd Α-Ω (Alffa-Omega) sy'n cynrychioli'r Mab, ail berson Y Drindod, gan fod Duw yn dweud 'Myfi yw'r Alffa a'r Omega' yn y llyfr Beiblaidd Datguddiad Ioan (Dat. 1:8). Mae'r arwydd Alffa-Omega i'w gweld yn aml mewn eiconograffeg Gristnogol, e.e. mewn eiconau Groeg a Rwsiaidd.
Primary
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Robert Drew yw Primary a gyhoeddwyd yn 1960. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Primary ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Robert Drew. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw John F. Kennedy, Robert F. Kennedy, Jacqueline Kennedy Onassis, Hubert Humphrey a Robert Drew. Mae'r ffilm Primary (ffilm o 1960) yn 60 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1960. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Psycho sy’n ffilm llawn arswyd a dirgelwch gan feistr y genre yma, Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Richard Leacock oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan D. A. Pennebaker sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert Drew ar 15 Chwefror 1924 yn Toledo, Ohio a bu farw yn Sharon, Connecticut ar 9 Mai 2013. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1955 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert Drew nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
John Humphreys Parry
Golygydd a newyddiadurwr Cymreig oedd John Humphreys Parry neu John Humffreys Parry (1786 – 12 Chwefror 1825), a adnabyddid hefyd wrth ei enw barddol Ordovex. Gwnaeth gyfraniad pwysig at yr adfywiad o ddiddordeb mewn llenyddiaeth Cymru a bu ganddo ran flaenllaw yng ngweithgareddau diwylliannol a gwladgarol Cymry Llundain yn chwarter cyntaf y 19g.
Bywgraffiad
Brodor o'r Wyddgrug, Sir y Fflint oedd John Humphreys. Fel nifer o'i gydwladwyr, symudodd i ddinas Llundain i geisio gwaith yn 1807. Daeth yn gyfreithiwr yn 1811 ond nid ymroddodd i'w alwedigaeth newydd a throes at newyddiaduraeth i ennill ei fywoliaeth gan ddefnyddio'r ffugenw Ordovex (sef 'un o'r Ordovices').
Daeth yn aelod o Gymdeithas y Gwyneddigion. Bu ganddo ran bwysig yn atgyfodiad Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion hefyd yn nes ymlaen. Digwyddodd hynny ar ôl cyfarfod dros frecwast rhyngddo a W. J. Rees a William Owen Pughe yn nhŷ John Parry (Bardd Alaw). Fe'i pendodwyd yn ysgrifennydd fel canlyniad a bu cyfeillgarwch rhyngddo a Pughe wedyn am weddill ei oes, er ei fod yn gwrthod orgraff Gymraeg newydd Pughe.
Roedd ganddo ddiddordeb byw mewn hynafiaethau llenyddol a hanes Cymru ac yn 1819 sefydlodd y cylchgrawn The Cambro-Briton, cylchgrawn hynafiaethol dylanwadol a olygwyd ganddo am dair blynedd nes ei ddirwyn i ben yn 1822. Yn 1824 cyhoeddodd The Cambrian Plutarch, sef geiriadur bywgraffyddol Cymreig.
Roedd ganddo enw am fod yn fyrbwyll a cholli ei dymer. Yn 1825 cafodd ei ladd mewn ysgarmes ger tafarn y Prince of Wales yn Pentonville, Llundain, lle adnabyddus i nifer o Gymry Llundain dros y blynyddoedd.
Roedd Parry wedi dechrau paratoi argraffiad o Gyfraith Hywel, ond pan fu farw heb orffen y gwaith cwblhawyd ef gan Aneurin Owen, a'i cyhoeddodd yn 1841 fel Ancient Laws and Institutes of Wales.
Comme Les Six Doigts De La Main
Ffilm llawn cyffro llawn antur gan y cyfarwyddwr André Melançon yw Comme Les Six Doigts De La Main a gyhoeddwyd yn 1978. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Comme les 6 doigts de la main ac fe'i cynhyrchwyd gan Claude Godbout a Marcia Couelle yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn Montréal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan André Melançon.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Philippe Brach, Éric Beauséjour, Jose Nieves, Daniel Murray, Caroline Larouche, Nancy Normandin a Sylvain Provencher. Mae'r ffilm Comme Les Six Doigts De La Main yn 73 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1978. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Deer Hunter sef ffilm ryfel sy'n adrodd stori tri chyfaill Americanaidd a'u gwasanaeth milwrol gorfodol yn Rhyfel Fietnam. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan André Corriveau sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Melançon ar 18 Chwefror 1942 yn Rouyn-Noranda a bu farw ym Montréal ar 9 Hydref 2019. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Melançon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mein Krieg
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwyr Thomas Kufus a Harriet Eder yw Mein Krieg a gyhoeddwyd yn 1990. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1990. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pretty Woman sef un o ffilmiau mwyaf llwyddiannus Disney gan ddod ag incwm o hanner biliwn o ddoleri i’r cwmni.
The Trouble With Girls
Ffilm ar gerddoriaeth a drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Peter Tewksbury yw The Trouble With Girls a gyhoeddwyd yn 1969. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Iowa. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Mauri Grashin a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Billy Strange.
Mein Krieg
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Thomas Kufus ar 1 Ionawr 1957 yn Essen.
The Trouble With Girls
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Elvis Presley, Vincent Price, Frank Welker, John Carradine, Dabney Coleman, Anissa Jones, Joyce Van Patten, Sheree North, Duke Snider, John Rubinstein, Med Flory, Edward Andrews, Marlyn Mason, Robert Nichols a Bill Zuckert. Mae'r ffilm The Trouble With Girls yn 97 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1969. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Midnight Cowboy sef ffilm am ddau gyfaill gan y cyfarwyddwr ffilm John Schlesinger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Mein Krieg
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Thomas Kufus nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Trouble With Girls
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Peter Tewksbury ar 21 Mawrth 1923 yn Cleveland a bu farw yn Brattleboro, Vermont ar 1 Hydref 1959. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1954 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Peter Tewksbury nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tommy Cooper
Digrifwr oedd Thomas Frederick "Tommy" Cooper (19 Mawrth 1921 - 15 Ebrill 1984 ; ).
Cafodd ei eni yng Nghaerffili, yn fab i'r milwr Thomas H. (Tom) Cooper a'i wraig Gertrude. Cafodd ei addysg yn Mount Radford School for Boys, Dyfnaint.
Prifddinas
Mae gan bob gwlad yn y byd brifddinas; mae gan rai (er enghraifft, yr Iseldiroedd) fwy nag un. Yn aml, canolfan economaidd y wlad yw'r brifddinas hefyd. Enghreifftiau yw Paris yn Ffrainc a Moscfa yn Rwsia. Mewn llawer o achosion, y brifddinas yw dinas fwyaf y wlad o ran poblogaeth, ond mae yna eithriadau, megis India, Tsieina, Brasil ac Awstralia. Weithiau dewisir prifddinas newydd y tu allan i ardaloedd mwyaf poblog er mwyn osgoi datblygiad pellach yn yr ardaloedd hynny (gweler y map). Mae dinasoedd Brasilia ym Mrasil a Canberra yn Awstralia wedi'u cynllunio'n fwriadol fel prifddinasoedd newydd.
Luisa Zulema Ahumada
Mae Luisa Zulema Ahumada (ganwyd:  1930) yn fotanegydd nodedig a aned yn Yr Ariannin.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Rhestr o Siroedd New Hampshire
FIPS
Mae'r cod Safon Prosesu Gwybodaeth Ffederal (FIPS), a ddefnyddir gan lywodraeth yr Unol Daleithiau i roi cod hunaniaeth unigryw i daleithiau a siroedd y wlad, yn cael ei ddarparu gyda phob cofnod yn y tabl. Cod New Hampshire yw 33, a fyddai, o'i gyfuno ag unrhyw god sirol, yn cael ei ysgrifennu fel 33XXX. Mae'r cod FIPS ar gyfer pob sir yn y tabl isod yn cysylltu â data cyfrifiad ar gyfer y sir honno.
Hanes
Mae deg sir yn nhalaith New Hampshire. Crëwyd pump o'r siroedd ym 1769, pan oedd New Hampshire yn dal i fod yn drefedigaeth Seisnig yn hytrach na thalaith Americanaidd,. Sef cyfnod yr ystod israniad cyntaf o'r drefedigaeth i siroedd. Y siroedd olaf a grëwyd oedd Belknap County a Carroll County, ym 1840.
Fyrtaarnets Hemmelighed
Ffilm fud (heb sain) yw Fyrtaarnets Hemmelighed a gyhoeddwyd yn 1914. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan C.F. Lerche.
Rhestr o Siroedd New Hampshire
Tarddiad enwau
Enwyd mwyafrif siroedd New Hampshire am bobl amlwg o Loegr neu'r America neu leoliadau a nodweddion daearyddol. Dim ond enw un sir sy'n tarddu o iaith Americaniad Brodorol: Sir Coös, a enwir am air Algonquian sy'n golygu "pinwydd bach".
Fyrtaarnets Hemmelighed
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Agnes Nørlund, Peter Malberg, Oscar Nielsen, Adolf Tronier Funder, Peter Kjær, Gustav Helios a Carl Johan Lundkvist.
Rhestr o Siroedd New Hampshire
Cefndir
Mae'r siroedd yn tueddu i fod yn llai o ran arwynebedd tir tuag at ben deheuol y dalaith, lle mae poblogaeth New Hampshire wedi'i chrynhoi, ac yn fwy o ran arwynebedd tir yn y gogledd llai poblog.
Fyrtaarnets Hemmelighed
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1914. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Cabiria sef ffilm epig am ryfel o’r Eidal gan Giovanni Pastrone.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sampi
Mae Sampi (priflythyren Ϡ; llythyren fach ϡ) yn lythyren hynafol yn yr wyddor Roeg. Yn y system rhifolion Groegaidd, mae ganddi werth o 900.
Pysgotwr penwyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pysgotwr penwyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pysgotwyr penwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Halcyon sauraphaga; yr enw Saesneg arno yw White-headed kingfisher. Mae'n perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: Alcedinidae) sydd yn urdd y Coraciiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. sauraphaga, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r pysgotwr penwyn yn perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: Alcedinidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Atlético San Pancho
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Gustavo Loza yw Atlético San Pancho a gyhoeddwyd yn 2001. Fe'i cynhyrchwyd ym Mecsico. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Diego Luna.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2001. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Beautiful Mind sef ffilm fywgraffyddol gan Ron Howard. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustavo Loza ar 31 Ionawr 1970 yn Ninas Mecsico.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustavo Loza nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Reifflwr gwych
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Reifflwr gwych (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: reifflwyr gwych) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ptiloris magnificus; yr enw Saesneg arno yw Magnificent riflebird. Mae'n perthyn i deulu'r Aderyn Paradwys (Lladin: Paradisaedae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. magnificus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia ac Awstralia.
Teulu
Mae'r reifflwr gwych yn perthyn i deulu'r Aderyn Paradwys (Lladin: Paradisaedae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Caneuon o Ben Draw'r Byd
Cyfrol o gerddi gan Mererid Puw Davies yw Caneuon o Ben Draw'r Byd. Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol yn y gyfres Cyfres y Beirdd Answyddogol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Wakeham
Pentref yn Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Wakeham.
Caneuon o Ben Draw'r Byd
Disgrifiad byr
Casgliad o gerddi ar amrywiaeth o themâu, sy'n adlewyrchu teithiau a diddordebau eang y bardd ifanc a enillodd Fedal Lenyddiaeth Eisteddfod yr Urdd yn 1994 am ei chyfrol gyntaf o farddoniaeth. Ffotograffau du-a-gwyn.
Botwm Crys yn cadw lle
Providence, Utah
Dinas yn, yn nhalaith Utah, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Providence, gan gynnwys:
PRSS1
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn PRSS1 yw PRSS1 a elwir hefyd yn Protease, serine 1 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 7, band 7q34.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn PRSS1.
Walditch
Pentref yn Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Walditch.
Briog
Sant Cymreig o'r 6g sy'n bennaf gysylltiedig â Llydaw oedd Briog, Llydaweg: Brieg, Lladin:Briomaglus.
Bywgraffiad
Yn ôl ei fuchedd, a ysgrifennwyd yn yr 11g, ganwyd Briog yng Ngheredigion, Cafodd ei dad, Cerp, a'i fam, Eldruda, weledigaeth cyn iddo gael ei eni, a daethant yn Gristionogion. Dywedir iddo gael ei yrru i ddinas Paris lle cafodd addysg gan sant Garmon a'i ordeinio yn offeiriad.
Dychwelodd i Geredigion am gyfnod cyn symud i Lydaw, lle sefydlodd fynachlog yn Tréguier, yna fynachlog arall yn Sant-Brieg (Ffrangeg:St. Brieuc) a dyfodd yn esgobaeth. Mae Briog yn un o Saith Sant-sefydlydd Llydaw. Yng Nghymru, mae eglwys Llandyfriog yng Ngheredigion wedi ei chysegru iddo. Ceir lleoedd yn dwyn ei enw mewn rhannau eraill o Lydaw, ac yng Nghernyw, ac mae tref o'r enw Saint Brieux yn Saskatchewan, Canada.
Ei wylmabsant yw 1 Mai.
Chicago Overcoat
Ffilm drosedd yw Chicago Overcoat a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Chicago ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Chevy Chase View, Maryland
Tref yn, yn nhalaith Maryland, yw .
Chicago Overcoat
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kathrine Narducci, Armand Assante, Stacy Keach, Frank Vincent a Mike Starr. Mae'r ffilm Chicago Overcoat yn 94 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Chevy Chase View, Maryland
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Chevy Chase View, gan gynnwys:
Chicago Overcoat
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Iuka, Mississippi
Dinas yn, yn nhalaith Mississippi, yw .
Dead Roses
Ffilm arswyd a ffilm sombi yw Dead Roses a gyhoeddwyd yn 2004. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Million Dollar Baby sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Johann Christian Bach
Roedd Johann Christian Bach (5 Medi, 1735 – 1 Ionawr, 1782) yn Gyfansoddwr Almaenig o'r oes Glasurol. Roedd yn ddeunawfed plentyn Johann Sebastian Bach, a'r ieuengaf o'i un mab ar ddeg. Ar ôl cyfnod yn yr Eidal, symudodd Bach i Lundain ym 1762, lle daeth yn adnabyddus fel "The London Bach". Weithiau mae'n cael ei adnabod fel "y Bach Seisnig", ac yn ystod ei amser yn byw yn Llundain, daeth i gael ei adnabod fel John Bach. Mae'n nodedig am chwarae rôl wrth ddylanwadu ar arddulliau concerto Haydn a Mozart.
Bywyd
Mwynhaodd yrfa addawol, yn gyntaf fel cyfansoddwr ac yna fel perfformiwr yn chwarae ochr yn ochr â Carl Friedrich Abel, chwaraewr nodedig y fiola da gamba. Cyfansoddodd cantatau, cerddoriaeth siambr, gweithiau bysellfwrdd a cherddorfaol, operâu a symffonïau.
Aeth Bach i fyw i'r Eidal ym 1750 gan aros yno nifer o flynyddoedd. Bu'n astudio yno gyda Padre Martini yn Bologna. Daeth yn organydd yn eglwys gadeiriol Milan ym 1760. Yn ystod ei gyfnod yn yr Eidal, trodd o Lutheriaeth i Gatholigiaeth ac fe neilltuodd lawer o amser i gyfansoddiad cerddoriaeth eglwysig, gan gynnwys cerddoriaeth ar gyfer Offeren Requiem a Te Deum. Ei waith mawr cyntaf oedd Offeren, a gafodd berfformiad a chlod rhagorol ym 1757. Ym 1762, teithiodd Bach i Lundain i première tair opera yn Theatr y Brenin, gan gynnwys Orione ar 19 Chwefror 1763. Ym 1764 neu 65 creodd y castrato Giusto Fernando Tenducci, a ddaeth yn ffrind agos, rôl y teitl yn ei opera Adriano yn Siria.
Sefydlodd ei enw da yn Lloegr, a daeth yn feistr cerdd i'r Frenhines Charlotte. Ym 1766, cyfarfu Bach â'r soprano Cecilia Grassi, a oedd yn un mlynedd ar ddeg yn iau na fo, a'i phriodi yn fuan wedi hynny. Ni fu iddynt blant. Perfformiodd JC Bach symffonïau a chyngherddau yn yr Hanover Square Rooms ar gornel Sgwâr Hanover a Hanover Street. Hwn oedd prif leoliad cyngerdd Llundain yng nghanol y Mayfair ffasiynol. Roedd y cartrefi Sioraidd cyfagos yn cynnig cwsmeriaid da ar gyfer ei berfformiadau. Roedd un o brif gylchoedd llenyddol Llundain a oedd yn cynnwys Jane Timbury, Robert Gunnell, Yr Arglwydd Beauchamp, a Duges Buccleuch, ymysg eraill, yn gyfarwydd â Bach ac yn fynychwyr rheolaidd yn ei ddigwyddiadau.
Erbyn diwedd y 1770au, roedd ei boblogrwydd a'i gyllid yn dirywio. Erbyn marwolaeth Bach ar Ddydd Calan 1782, roedd wedi mynd mor ddyledus (yn rhannol oherwydd ei stiward yn ysbeilio ei arian), nes i'r Frenhines Charlotte gamu i'r adwy i dalu treuliau'r ystâd a darparu pensiwn am oes i'w Gweddw. Claddwyd ei weddillion ym mynwent Hen Eglwys St Pancras, Llundain.
Gwaddol
Rhoddir disgrifiad llawn o yrfa JC Bach ym mhedwaredd gyfrol History of Music Charles Burney.
Mae dau arall o'r enw Johann Christian Bach yng ngardd achau'r teulu Bach, ond nid oedd y naill na'r llall yn gyfansoddwr.
Ym 1764 cyfarfu Bach â Wolfgang Amadeus Mozart, a oedd yn wyth oed ar y pryd ac a oedd ar ymweliad i Lundain efo'i dad. Yna treuliodd Bach bum mis yn dysgu cyfansoddi i Mozart. Mae Bach yn cael ei ystyried gan lawer fel un a chafodd dylanwad cryf ar y Mozart ifanc, gydag ysgolheigion fel Téodor de Wyzewa a Georges de Saint-Foix yn ei ddisgrifio fel "Unig wir athro Mozart". Trefnodd Mozart dair sonata o Opws 5 Bach fel concertos bysellfwrdd, ac yn ddiweddarach mewn bywyd roedd Mozart "yn aml yn cydnabod y ddyled artistig roedd ganddo iddo" i Johann Christian. Ar ôl clywed am farwolaeth Bach ym 1782, dywedodd Mozart, "Am golled i'r byd cerddorol!"
Haearn Iaith
Cyfrol o gerddi gan Robat Powell yw Haearn Iaith. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Disgrifiad byr
Y casgliad cyntaf o gerddi'r bardd y dyfarnwyd iddo gadair Eisteddfod Genedlaethol y Rhyl a'r Cyffiniau ym 1985.
Botwm Crys yn cadw lle
Tant cyffredin
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw tant cyffredin, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy tannau cyffredin; yr enw Saesneg yw Common Lutestring, a'r enw gwyddonol yw Ochropacha duplaris. Mae i'w gael yn Ewrop.
27–32 mm ydy lled adenydd agored yr oedolyn ac mae'n hedfan rhwng Mehefin ac Awst.
Unig fwyd y siani flewog ydy'r fedwen.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r tant cyffredin yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Crug Gynon
Mae Crug Gynon yn gopa mynydd a geir yn Ne-orllewin Cymru;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 462 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Dewey. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 525 metr (1722 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 30 Mehefin 2007.
Dark Magic
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Roy Rowland yw Dark Magic a gyhoeddwyd yn 1939. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1939. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gone with the Wind sef ffilm Americanaidd am drais, dial a rhamant gan Victor Fleming, George Cukor a Sam Wood.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Roy Rowland ar 31 Rhagfyr 1910 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Laguna Hills ar 8 Mai 1980. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1934 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Roy Rowland nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Smotyn sgwar y fign
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw smotyn sgwar y fign, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy smotiau sgwar y fign; yr enw Saesneg yw Fen Square-spot, a'r enw gwyddonol yw Diarsia florida. Mae i'w ganfod yng ngorllewin Ewrop; mae'r isrywogaeth perturbata i'w gael yn Nhwrci.
Prif fwyd y siani flewog ydy mathau o Athyrium, Betula, Calluna, Caltha, Lamium, Primula, Rubus, Rumex, Scrophularia, Struthiopteryx, Vaccinium a Urtica.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r smotyn sgwar y fign yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Siryfion Sir Faesyfed yn yr 20fed ganrif
Mae hon yn rhestr o ddeiliaid swydd Siryf Sir Faesyfed rhwng 1901 a 1974
Siryf yw cynrychiolydd cyfreithiol y Brenin, a benodir yn flynyddol ar gyfer pob sir yng Nghymru a Lloegr, ei ddyletswydd yw cadw'r heddwch yn ei sir a sicrhau ufudd-dod i gyfraith y Brenin. Yn wreiddiol, roedd yn swydd o statws a grym, ond bellach mae'n swydd seremonïol yn bennaf.
Lo Mejor Que Le Puede Pasar a Un Cruasán
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Silvia Abril, Irene Montalà, Andreu Buenafuente, André Oumansky, José Coronado, Pablo Carbonell, Amparo Valle, Andy Chango, Arsenio Corsellas, José María Gimeno, Lola Marceli, Marta Belaustegui, Nathalie Seseña, Anna Maria Barbany, Carles Sans i Padrós, Vicente Gil ac Albert Dueso.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Kiko de la Rica oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Paco Mir nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Non Commettere Atti Impuri
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Giulio Petroni yw Non Commettere Atti Impuri a gyhoeddwyd yn 1971. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Giulio Petroni a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Riz Ortolani.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Claudio Gora, Barbara Bouchet, Marisa Merlini, Luciano Salce, Simonetta Stefanelli, Franco Balducci, Gigi Ballista a Stefano Oppedisano. Mae'r ffilm Non Commettere Atti Impuri yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Resin
Polymer naturiol neu synthetig anhydawdd sy'n meddalu pan gaiff ei wresogi yw resin neu ystor. Secretir resinau naturiol gan goed a phlanhigion eraill ac fe'u defnyddir wrth wneud meddyginiaethau a farneisiau. Defnyddir resinau synthetig fel cynhwysion plastigau.
Dosberthir resinau naturiol yn ôl eu caledwch â'u cyfansoddiad cemegol yn dri phrif gategori: resinau caled, oleoresinau, a resinau gwm.