cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tyksakkernes Ølgilde
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1910. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (ffilm o 1910) sef ffilm arswyd, gwyddonias o Unol Daleithiau America gan J. Searle Dawley.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Daniel Und Der Weltmeister
Ffilm i blant gan y cyfarwyddwr Ingrid Reschke yw Daniel Und Der Weltmeister a gyhoeddwyd yn 1963. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngweriniaeth Ddemocrataidd yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Manfred Freitag a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Hans-Joachim Geisthardt.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1963. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd From Russia with Love sef yr ail ffilm yn y gyfres James Bond. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ingrid Reschke nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cefnfor yr Iwerydd
Cefnfor yr Iwerydd yw'r ail-fwyaf o gefnforoedd y byd, gydag arwynebedd o tua 106460000 km2. Mae'n gorchuddio tua 20 y cant o arwynebedd y Ddaear a thua 29 y cant o'i arwynebedd dŵr. Mae'n gwahanu'r "Hen Fyd" o'r "Byd Newydd" yn llygad yr Ewropead.
Mae Cefnfor yr Iwerydd yn meddiannu basn hirgul, siâp S sy'n ymestyn yn hydredol rhwng Ewrop ac Affrica i'r dwyrain, ac America i'r gorllewin. Fel un gydran o'r Cefnfor Byd, mae wedi'i gysylltu yn y gogledd â Chefnfor yr Arctig, â'r Cefnfor Tawel yn y de-orllewin, Cefnfor India yn y de-ddwyrain, a'r Cefnfor Deheuol yn y de (mae diffiniadau eraill yn disgrifio'r Iwerydd fel un sy'n ymestyn tua'r de i Antarctica). Rhennir Cefnfor yr Iwerydd yn ddwy ran, gan y Gwrth-gerrynt Cyhydeddol, gyda Gogledd Cefnfor yr Iwerydd a De Cefnfor yr Iwerydd tua 8° N.
Mae archwiliadau gwyddonol o Fôr yr Iwerydd yn cynnwys alldaith Challenger, alldaith Meteor yr Almaen, Arsyllfa Ddaear Lamont-Doherty Prifysgol Columbia a Swyddfa Hydrograffig Llynges yr Unol Daleithiau.
Geirdarddiad
de|bawd| Cefnfor Aethiopiaidd mewn map Ffrengig o Affrica yn 1710
Mae'r ymddangosiad cyntaf o'r gair yn y Gymraeg yn bur fodern: 1913, ond mae Môr Werydd yn llawer hŷn, gyda'r cofnod cyntaf i'w gael yn dyddio'n ôl i 1548. Daw'r gair Saesneg Atlantic, fodd bynnag, o'r Groeg Atlantikôi pelágei (neu Ἀτλαντικῷ πελάγει), lle mae'r enw'n cyfeirio at y duw Atlas.
Maint a data
Diffiniodd y Sefydliad Hydrograffig Rhyngwladol (IHO) derfynau'r cefnforoedd a'r moroedd ym 1953, ond mae rhai o'r diffiniadau hyn wedi'u diwygio ers hynny ac nid yw rhai yn cael eu defnyddio gan amrywiol awdurdodau, sefydliadau a gwledydd, gweler er enghraifft Llyfr Ffeithiau'r Byd y CIA. Yn gyfatebol, mae maint a nifer y cefnforoedd a'r moroedd yn amrywio.
Mae Cefnfor yr Iwerydd wedi'i ffinio â'r gorllewin gan Ogledd a De America. Mae'n cysylltu â Chefnfor yr Arctig trwy Culfor Denmarc, Môr yr Ynys Las, Môr Norwy a Môr Barents. I'r dwyrain, ffiniau'r cefnfor yw Ewrop: Culfor Gibraltar (lle mae'n cysylltu â Môr y Canoldir - un o'i foroedd ymylol - ac, yn ei dro, y Môr Du, y mae'r ddau ohonynt hefyd yn cyffwrdd ag Asia) a Affrica.
Mae gan yr Iwerydd arfordiroedd afreolaidd wedi'u mewnoli gan nifer o gilfachau, gwlff a moroedd. Ymhlith y rhain mae Môr y Baltig, y Môr Du, Môr y Caribî, Culfor Davis, Culfor Denmarc, rhan o Dramwyfa Drake, Gwlff Mecsico, Môr Labrador, Môr y Canoldir , Môr y Gogledd, Môr Norwy, bron pob un o Fôr Scotia, a llednentydd eraill. Gan gynnwys y moroedd ymylol hyn, mae morlin Môr yr Iwerydd yn mesur 111,866 km (69,510 mi) o'i gymharu â 135,663 km (84,297 mi) ar gyfer y Môr Tawel.
Gan gynnwys ei foroedd ymylol, mae Môr yr Iwerydd yn gorchuddio arwynebedd o 106,460,000 km  neu 23.5% o'r cefnfor byd-eang ac mae ganddo gyfaint o 310,410,900 km   neu 23.3% o gyfanswm cyfaint cefnforoedd y ddaear. Ac eithrio ei foroedd ymylol, mae Môr yr Iwerydd yn gorchuddio 81,760,000 km  ac mae ganddo gyfaint o 305,811,900 km. Mae Gogledd yr Iwerydd yn cwmpasu 41,490,000 km   (11.5%) a De'r Iwerydd 40,270,000 km (11.1%). Y dyfnder ar gyfartaledd yw 3,646 m (11,962 tr) a'r dyfnder mwyaf, y Milwaukee Deep yn Ffos Puerto Rico, yw 8,376 m (27,480 ft).
Bathymetreg
bawd|Map lliw ffug o ddyfnder y cefnfor ym masn yr Iwerydd Dominyddir bathymetreg Cefnfor yr Iwerydd gan gyfres o fynyddoedd tanfor o'r enw Crib Canol yr Iwerydd (MAR). Mae'n rhedeg o 87° G neu 300 km (190 mi) i'r de o Begwn y Gogledd i Ynys Bouvet is-Artig ar 54° S.
Crib Canol yr Iwerydd (MAR)
Mae'r MAR (Mid-Atlantic Ridge) yn rhannu'r Iwerydd yn hydredol (longitudinally) yn ddau hanner, ac ym mhob un ohonynt mae cyfres o fasnau wedi'u hamffinio gan gribau eilaidd, transverse. Mae'r MAR yn cyrraedd dros 2,000m (6,600tr) ar hyd y rhan fwyaf o'i hyd, ond mae namau trawsnewid mwy mewn dau le yn tarfu arno: Ffos Romanche ger y Cyhydedd a Pharth Torri Gibbs ar 53° N. Mae'r MAR yn rhwystr i ddŵr gwaelod, ond ar y ddau ddiffyg hyn gall ceryntau dŵr dwfn basio o un ochr i'r llall.
Mae'r MAR yn codi 2–3 km (1.2–1.9 mi) uwchben llawr y cefnfor o'i amgylch a'i ddyffryn rhwyg (rift valley) yw'r ffin ddargyfeiriol rhwng platiau Gogledd America ac Ewrasia yng Ngogledd yr Iwerydd a phlatiau De America ac Affrica yn Ne'r Iwerydd. Mae'r MAR yn cynhyrchu llosgfynyddoedd basaltig yn Eyjafjallajökull, Gwlad yr Iâ, a lafa gobennydd ar lawr y cefnfor. Mae dyfnder y dŵr ar frig y grib yn llai na 2,700 m (1,500 o yn y rhan fwyaf o leoedd, tra bod gwaelod y grib dair gwaith mor ddwfn.
Llawr y cefnfor
Mae silffoedd cyfandirol yr Iwerydd yn llydan oddi ar Newfoundland, de America fwyaf deheuol, a gogledd-ddwyrain Ewrop. Yng ngorllewin yr Iwerydd mae llwyfannau carbonad yn dominyddu ardaloedd mawr, er enghraifft, Llwyfandir Blake a Bermuda Rise. Mae Môr yr Iwerydd wedi'i amgylchynu gan ymylon goddefol (passive margins)ac eithrio mewn ychydig o lefydd lle mae ymylon gweithredol yn ffurfio ffosydd dwfn: Ffos Puerto Rico (8,376 m neu 27,480 tr, dyfnder mwyaf) yn ffos orllewinol yr Iwerydd a Ffos De Sandwich ( 8,264 m neu 27,113 ft ) yn Ne'r Iwerydd. Mae yna nifer o geunentydd tanfor oddi ar ogledd-ddwyrain Gogledd America, gorllewin Ewrop, a gogledd-orllewin Affrica. Mae rhai o'r ceunentydd hyn yn ymestyn ar hyd y codiadau cyfandirol ac ymhellach i'r gwastadeddau affwysol fel sianeli môr dwfn.
Ym 1922 digwyddodd eiliad hanesyddol mewn cartograffeg ac eigioneg. Defnyddiodd yr USS Stewart Darganfyddwr Dyfnder Sonig y llynges i dynnu map parhaus ar draws gwely Môr yr Iwerydd. Mae'r syniad o sonar yn syml gyda guriadau (neu 'bylsiau') yn cael eu hanfon o'r llong, ac sydd yn eu tro'n bownsio oddi ar lawr y cefnfor, yna'n dychwelyd i'r llong. Credir bod llawr y cefnfor dwfn yn weddol wastad gyda dyfnderoedd achlysurol, gwastadeddau affwysol, ffosydd, gwythiennau, basnau, llwyfandir, ceunentydd, a mynyddoedd guyot. Ceir silffoedd amrywiol ar hyd ymylon y cyfandiroedd (oddeutu 11% o'r dopograffeg waelod) heb lawer o sianeli dwfn wedi'u torri ar draws y codiad cyfandirol.
Y dyfnder cymedrig rhwng 60 ° N a 60 ° S yw 3,730 m (12,240 tr), neu'n agos at y cyfartaledd ar gyfer y cefnfor byd-eang, gyda dyfnder moddol rhwng 4,000 a 5,000 m (13,000 a 16,000 tr).
Yn Ne'r Iwerydd mae Crib Walvis a Rio Grande Rise yn ffurfio rhwystrau i geryntau cefnfor. Mae'r Laurentian Abyss i'w gael oddi ar arfordir dwyreiniol Canada.
Nodweddion dŵr
alt=Visualisation of the Gulf Stream stretching from the Gulf of Mexico to Western Europe|bawd| Wrth i Ffrwd y Gwlff droelli ar draws Gogledd yr Iwerydd o arfordir dwyreiniol Gogledd America i Orllewin Ewrop mae ei dymheredd yn gostwng 20 C-change. Mae tymeredd dŵr wyneb (sy'n amrywio yn ôl lledred, systemau cyfredol, a'r tymor) yn amrywio o dan -2 C i dros 30 C. Mae'r tymereddau uchaf yn digwydd i'r gogledd o'r cyhydedd, a gwelir isafswm gwerthoedd yn y rhanbarthau pegynol. Yn y lledredau canol, arwynebedd yr amrywiadau tymheredd uchaf, gall y gwerthoedd amrywio 7 –.
Rhwng mis Hydref a mis Mehefin mae'r wyneb fel arfer wedi'i orchuddio â rhew môr ym Môr Labrador, Culfor Denmarc, a Môr Baltig.
Mae effaith Coriolis yn cylchredeg dŵr Gogledd yr Iwerydd i gyfeiriad clocwedd, ond mae dŵr De'r Iwerydd yn cylchredeg yn wrthglocwedd. Mae llanw'r de yng Nghefnfor yr Iwerydd yn lled-ddyddiol; hynny yw, mae dwy lanw uchel yn digwydd bob 24 awr lleuad. Mewn lledredau uwch na 40° i'r Gogledd mae rhywfaint o osciliad o'r dwyrain i'r gorllewin, a elwir yn osciliad Gogledd yr Iwerydd.
Halltedd
Ar gyfartaledd, yr Iwerydd yw'r cefnfor mwyaf hallt; mae halltedd y dŵr wyneb yn y cefnfor agored yn amrywio o 33 i 37 rhan y fil (3.3–3.7%) yn ôl màs ac mae'n amrywio yn ôl lledred a thymor. Mae anweddiad, dyodiad, mewnlif afon a thoddi iâ môr yn dylanwadu ar werthoedd halltedd yr wyneb. Er bod y gwerthoedd halltedd isaf ychydig i'r gogledd o'r cyhydedd (oherwydd glawiad trofannol trwm), yn gyffredinol, mae'r gwerthoedd isaf yn y lledredau uchel ac ar hyd arfordiroedd lle mae afonydd mawr yn mynd i mewn. Mae'r gwerthoedd halltedd uchaf i'w cael ar oddeutu 25 ° gogledd a de, mewn rhanbarthau isdrofannol gyda glawiad isel ac anweddiad uchel.
Hinsawdd
chwith|bawd| Hinsawdd wlyb a sych drofannol yn ynys caribïaidd ynys San Andrés [[Colombia|, Colombia .]] Mae hinsawdd yn cael ei ddylanwadu gan dymheredd dyfroedd yr wyneb a cheryntau dŵr yn ogystal â gwyntoedd. Oherwydd gallu mawr y cefnfor i storio a rhyddhau gwres, mae hinsoddau morwrol yn fwy cymedrol ac mae ganddynt amrywiadau tymhorol llai eithafol na hinsoddau mewndirol. Gellir brasamcanu dyodiad o ddata tywydd arfordirol a thymheredd yr aer o dymheredd y dŵr.
Credir bod gan Ffrwd y Gwlff a'i estyniad gogleddol tuag at Ewrop, Drifft Gogledd yr Iwerydd rywfaint o ddylanwad ar yr hinsawdd. Er enghraifft, mae Llif y Gwlff yn helpu tymereddau cymedrol y gaeaf ar hyd arfordir de-ddwyrain Gogledd America, gan ei gadw'n gynhesach yn y gaeaf ar hyd yr arfordir nag ardaloedd mewndirol. Mae Llif y Gwlff hefyd yn cadw tymereddau eithafol rhag digwydd ar Benrhyn Florida. Yn y lledredau uwch, mae Drifft Gogledd yr Iwerydd, yn cynhesu'r awyrgylch dros y cefnforoedd, gan gadw Ynysoedd Prydain a gogledd-orllewin Ewrop yn ysgafn ac yn gymylog, ac nid yn oer iawn yn y gaeaf fel lleoliadau eraill ar yr un lledred uchel. Mae'r ceryntau dŵr oer yn cyfrannu at niwl trwm oddi ar arfordir dwyrain Canada (ardal Grand Banks Newfoundland) ac arfordir gogledd-orllewin Affrica. Yn gyffredinol, mae gwyntoedd yn cludo lleithder ac aer dros y tir.
Sutjeska
Ffilm ryfel partisan gan y cyfarwyddwr Stipe Delić yw Sutjeska a gyhoeddwyd yn 1973. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Sutjeska ac fe’i cynhyrchwyd yn Iwgoslafia. Lleolwyd y stori yn Iwgoslafia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Serbo-Croateg a hynny gan Branimir Šćepanović a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mikis Theodorakis.
Cefnfor yr Iwerydd
Peryglon naturiol
bawd|Mynydd iâ neu rhewfryn A22A yng Nghefnfor De'r Iwerydd Bob gaeaf, mae'r Icelandic Low yn cynhyrchu llawer o stormydd. Mae mynyddoedd iâ i'w cael fel arfer rhwng dechrau Chwefror a diwedd Gorffennaf ar draws y lonydd llongau ger Grand Banks Newfoundland. Mae'r tymor iâ yn hirach yn y rhanbarthau pegynol, ond nid oes llawer o longau yn yr ardaloedd hynny.
Mae corwyntoedd yn berygl yn rhannau gorllewinol Gogledd yr Iwerydd yn ystod yr haf a'r hydref. Oherwydd y wind shear cryf a chyson a Pharth Cydgyfeirio Rhyngddiwylliannol gwan, mae seiclonau trofannol De'r Iwerydd yn brin.
Sutjeska
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1973. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Exorcist sef ffilm arswyd Americanaidd gan William Friedkin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 890 o ffilmiau Serbo-Croateg wedi gweld golau dydd. Tomislav Pinter oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cefnfor yr Iwerydd
Daeareg a thectoneg platiau
bawd| Arweiniodd chwalu [[Pangea at agor Cefnfor yr Iwerydd mewn tri cham]] Mae gan Cefnfor yr Iwerydd gramen gefnforol maffig trwchus sy'n cynnwys basalt a gabbro sydd wedi'i orchuddio â chlai mân, llaid a siliceous ooze ar y gwastadedd affwysol. Mae'r ymylon cyfandirol a'r silff gyfandirol yn nodi dwysedd is. Mae'r gramen gefnforol hynaf yn yr Iwerydd hyd at 145 miliwn o flynyddoedd CP ac wedi'i lleoli oddi ar arfordir gorllewinol Affrica ac arfordir dwyreiniol Gogledd America, neu ar y naill ochr i Dde'r Iwerydd.
Jack Nicholson
Actor o'r Unol Daleithiau yw John Joseph "Jack" Nicholson.
Sutjeska
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Stipe Delić nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cefnfor yr Iwerydd
Daeareg a thectoneg platiau
Mewn sawl man, mae'r silff gyfandirol a'r llethr cyfandirol wedi'u gorchuddio â haenau gwaddodol trwchus. Er enghraifft, ar ochr Gogledd America i'r cefnfor, mae dyddodion carbonad mawr wedi'u ffurfio mewn dyfroedd bas cynnes fel Florida a'r Bahamas, tra bod tywod a silt yn gyffredin mewn ardaloedd o silffoedd bas fel Banc Georges. Cludwyd tywod bras, clogfeini a chreigiau i rai ardaloedd, megis oddi ar arfordir Nova Scotia neu Gwlff Maine yn ystod oesoedd iâ'r Pleistosen.
Canol yr Iwerydd
Dechreuwyd chwalu Pangea yng Nghanol yr Iwerydd, rhwng Gogledd America a Gogledd-orllewin Affrica, lle agorodd basnau rhwyg yn ystod y Triasig Hwyr a'r Jwrasig Cynnar. Yn ystod y cyfnod hwn hefyd codwyd ymchwydd cyntaf Mynyddoedd yr Atlas. Mae'r union amseriad yn ddadleuol gydag amcangyfrifon yn amrywio o 200 i 170 Ma.
Roedd agor Cefnfor yr Iwerydd yn cyd-daro â chwalfa gychwynnol y Pangea gor-gyfandirol, a gychwynnwyd gan ffrwydrad Talaith Magmatig Canol yr Iwerydd (CAMP), un o'r ardaloedd igneaidd mwyaf helaeth a swmpus a welwyd erioed yn hanes y Ddaear sy'n gysylltiedig gyda'r digwyddiad difodiant Triasig-Jwrasig, un o ddigwyddiadau difodiant mawr y Ddaear.
Caeodd ffurfiant Isthmus Canol America y Central American Seaway ar ddiwedd y Pliocene 2.8 Ma yn ôl. Arweiniodd ffurfio'r isthmws at fudo a difodiant llawer o anifeiliaid a oedd yn byw ar y tir, a elwir yn "Gyfnewidfa Fawr America", ond arweiniodd cau'r môr at "Sgism Fawr America" wrth iddo effeithio ar geryntau cefnfor, halltedd a thymheredd Môr yr Iwerydd a'r Môr Tawel. Daeth organebau morol ar ddwy ochr yr isthmws yn ynysig a naill ai'n dargyfeirio neu'n diflannu.
Gogledd yr Iwerydd
Yn ddaearegol, Gogledd yr Iwerydd yw'r ardal sydd wedi'i hamffinio i'r de gan ddau ymyl cyfun, Newfoundland ac Iberia, ac i'r gogledd gan Fasn Ewrasiaidd yr Arctig. Dilynwyd agoriad Gogledd yr Iwerydd ymylon ei ragflaenydd yn agos iawn, sef Cefnfor Iapetus, gan ledaenu o Ganol yr Iwerydd mewn chwe cham: Iberia–Newfoundland, Porcupine–Gogledd America, Ewrasia–Yr Ynys Las, Ewrasia–Gogledd America. Mae systemau taenu gweithredol ac anweithredol yn yr ardal hon yn cael eu nodi gan y rhyngweithio gyda hotspot Gwlad yr Iâ.
Arweiniodd ymledu ar lan y môr at ymestyn y gramen a ffurfiannau cafnau a basnau gwaddodol.
Dechreuodd y lledaenu a'r gwasgaru yma agor Môr Labrador tua 61 miliwn o flynyddoedd CP, gan barhau tan 36 miliwn o flynyddoedd CP. Mae daearegwyr yn gwahaniaethu dau gam magmatig: mae'r naill o 62 i 58 miliwn o flynyddoedd yn ôl yn rhagflaenu gwahanu'r Ynys Las o ogledd Ewrop a'r llall rhwng 56 i 52 miliwn o flynyddoedd CP wrth i'r gwahanu ddigwydd.
Dechreuodd Gwlad yr Iâ ffurfio 62 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Mae llawer iawn o basalt a ffrwydrodd yn y cyfnod hwn i'w gael ar Ynys Baffin, yr Ynys Las, Ynysoedd Ffaro'r Alban, gyda chwympiadau lludw yng Ngorllewin Ewrop yn gweithredu fel marciwr stratigraffig. Achosodd agor Gogledd yr Iwerydd godiad sylweddol o gramen gyfandirol ar hyd yr arfordir. Er enghraifft, er gwaethaf basalt 7 km o drwch, Cae Gunnbjorn yn Nwyrain yr Ynys Las yw'r pwynt uchaf ar yr ynys, wedi'i ddyrchafu'n cymaint fel bod y creigiau gwaddodol Mesosöig hŷn yn ei waelod i'w gweld, yn debyg i hen gaeau lafa uwchben creigiau gwaddodol yn Ynysoedd Heledd gorllewin yr Alban.
Hanes
Esblygodd bodau dynol yn Affrica; yn gyntaf trwy ffrydio oddi wrth epaod eraill tua 7 miliwn o flynyddoedd CP; gan datblygu offer carreg tua 2.6 miliwn o flynyddoedd CP (mCP); i esblygu o'r diwedd fel bodau dynol modern tua 200 mCP. Mae'r dystiolaeth gynharaf ar gyfer yr ymddygiad cymhleth yma wedi'i darganfod ar hyd arfordir De Affrica. Yn ystod y camau rhewlifol diweddaraf, cafodd gwastatiroedd tanddwr Banc Agulhas eu dinoethi gan godi'n uwch na lefel y môr, a gan ymestyn arfordir De Affrica ymhellach i'r de fesul cannoedd o gilometrau.
Goroesodd poblogaeth fach o fodau dynol modern - llai na mil yn ôl pob tebyg - drwy'r rhewlifau a hynny drwy addasu i'r amrywiaeth a gynigir gan y gwastadeddau Palaeo-Agulhas hyn. Mae'r GCFR wedi'i gyfyngu i'r gogledd gan Wregys Cape Fold ac arweiniodd yr ardal cyfyngedig i'r de ohono at ddatblygu rhwydweithiau cymdeithasol y daeth technolegau cymhleth Oes y Cerrig i'r amlwg yma. Felly mae hanes dynol yn cychwyn ar arfordiroedd De Affrica lle roedd parth rhynglanwol yn llawn pysgod cregyn, morloi ffwr, pysgod ac adar y môr - a'r cwbwl yn darparu ffynonellau protein angenrheidiol. Gwelir tarddiad Affricanaidd yr ymddygiad modern hwn gan engrafiadau 70,000 mCP yn Ogof Blombos, De Affrica.
Economi
Mae Môr yr Iwerydd wedi cyfrannu'n sylweddol at ddatblygiad ac economi'r gwledydd cyfagos. Ar wahân i brif lwybrau cludo a chyfathrebu trawsatlantig, mae Môr yr Iwerydd yn cynnig digonedd o ddyddodion petroliwm yng nghreigiau gwaddodol silffoedd y cyfandir. de|bawd| Pysgotwyr [[penfras yn Norwy]] Mae Môr yr Iwerydd yn gyforiog o feysydd petroliwm a nwy, pysgod, mamaliaid morol ( morloi a morfilod), agregau tywod a graean, dyddodion placer a cherrig gwerthfawr. Ceir aur hefyd, milltir neu ddwy o dan y dŵr ar wely'r cefnfor, fodd bynnag, mae'r dyddodion hefyd wedi'u gorchuddio â chraig y mae'n rhaid ei gloddio drwyddo. Ar hyn o bryd, nid oes unrhyw ffordd gost-effeithiol i fwyngloddio neu dynnu aur o'r cefnfor i wneud elw.
Mae cytuniadau rhyngwladol amrywiol yn ceisio lleihau llygredd a achosir gan fygythiadau amgylcheddol megis gollyngiadau olew, malurion morol, gollwng gwastraff ymbelydrol a llosgi gwastraff gwenwynig ar y môr.
Pysgodfeydd
Ceir mwy o bysgod ym Môr yr Iwerydd nag unrhyw gefnfor arall. Mae'r ardaloedd mwyaf cynhyrchiol i'r pysgotwr yn cynnwys Grand Banks Newfoundland, Silff yr Alban, Banc Georges oddi ar Cape Cod, Banciau Bahama, y dyfroedd o amgylch Gwlad yr Iâ, Môr Iwerddon, Bae Fundy, Banc Dogger Môr y Gogledd, ayb. Fodd bynnag, trawsnewidiwyd y pysgodfeydd yn sylweddol ers y 1950au a bellach mae llawer o'r dalfeydd mwyaf yn dirywio'n gyflym. Dim ond yng Nghefnfor India a Gorllewin y Môr Tawel y ceir grŵp sy'n "tueddu i gynyddu ers 1950".
Materion amgylcheddol
bawd|Llygredd morol: plastig a gwastraff y 'byd datblygedig' dros draethau'r De'r Iwerydd
Rhywogaethau sydd mewn perygl
Ymhlith y rhywogaethau morol sydd mewn perygl mae'r manatee, morloi, llewod y môr, crwbanod a morfilod. Gall pysgota gyda rhwyd enfawr ladd dolffiniaid, albatrosiaid ac adar môr eraill (adar y garn, auks), gan gyflymu dirywiad y stoc pysgod a chyfrannu at anghydfodau rhyngwladol.
Gwastraff a llygredd
Mae "llygredd morol" yn derm generig ar gyfer mynd i mewn i'r cefnfor o gemegau neu ronynnau a allai fod yn beryglus. Y tramgwyddwyr mwyaf yw afonydd a gyda hwy mae llawer o gemegau gwrtaith amaethyddol yn ogystal â da byw a gwastraff dynol. Mae gormodedd o gemegau sy'n disbyddu ocsigen yn arwain at hypocsia a marwolaeth.
Mae malurion morol, a elwir hefyd yn "sbwriel morol", yn disgrifio gwastraff a grëwyd gan bobl ac sy'n arnofio mewn dŵr. Tuedda'r malurion cefnforol hyn i gronni ar yr arfordiroedd, gan olchi i'r lan yn aml lle mae'n cael ei alw'n "sbwriel traeth". Amcangyfrifir bod yr "ardal sbwriel morol Gogledd yr Iwerydd" gannoedd o gilometrau ar draws o ran maint.
Mae pryderon llygredd eraill yn cynnwys gwastraff amaethyddol a threfol. Daw llygredd trefol o ddwyrain yr Unol Daleithiau, de Brasil, a dwyrain yr Ariannin; llygredd olew ym Môr y Caribî, Gwlff Mecsico, Llyn Maracaibo, Môr y Canoldir, a Môr y Gogledd; a gwastraff diwydiannol a llygredd carthion trefol yn y Môr Baltig, Môr y Gogledd a Môr y Canoldir.
Roedd awyren USAF C-124 o Dover Air Force Base, Delaware yn cario tri bom niwclear dros Gefnfor yr Iwerydd pan gollodd bŵer. Gollyngodd y criw ddau fom niwclear dros fwrdd y llong ac maent ar wely'r môr hyd heddiw (2021).
Newid yn yr hinsawdd
Mae gweithgaredd corwynt Gogledd yr Iwerydd wedi cynyddu dros y degawdau diwethaf oherwydd cynnydd yn nhymheredd wyneb y môr (SST) mewn lledredau trofannol, newidiadau y gellir eu priodoli naill ai i Osgiliad Multidecadal naturiol yr Iwerydd (AMO) neu i newid hinsawdd anthropogenig. Nododd adroddiad yn 2005 fod cylchrediad gwrthdroadol meridional yr Iwerydd (AMOC) wedi arafu 30% rhwng 1957 a 2004. Pe bai'r AMO yn gyfrifol am amrywioldeb tymheredd y dwr, byddai'r AMOC wedi cynyddu mewn cryfder, ac mae'n debyg nad yw hynny'n wir. Ar ben hynny, mae'n amlwg o ddadansoddiadau ystadegol o seiclonau trofannol blynyddol nad yw'r newidiadau hyn yn dangos multidecadal cyclicity. Felly, mae'n rhaid i'r newidiadau hyn yn yn nhymheredd wyneb y môr gael eu hachosi gan weithgareddau dynol.
Meall Mheinnidh
Mae Meall Mheinnidh yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Maree i Loch Broom yn Ucheldir yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Graham a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
113
1g - 2g - 3g
60au 70au 80au 90au 100au - 110au - 120au 130au 140au 150au 160au
108 109 110 111 112 - 113 - 114 115 116 117 118
When Might Is Right
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Henry King yw When Might Is Right a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Henry King a Marguerite Nichols. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry King ar 24 Ionawr 1886 yn Christiansburg, Virginia a bu farw yn Toluca Lake ar 10 Awst 1999.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry King nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cinlok
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Guntur Soeharjanto yw Cinlok a gyhoeddwyd yn 2008. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Cinlok ac fe'i cynhyrchwyd gan Manoj Punjabi a Dhamoo Punjabi yn Indonesia; y cwmni cynhyrchu oedd MD Pictures. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Indoneseg a hynny gan Titien Wattimena a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Bongky Marcel.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tora Sudiro, Luna Maya, Tukul Arwana a Ria Irawan. Mae'r ffilm Cinlok (ffilm o 2008) yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,500 o ffilmiau Indoneseg wedi gweld golau dydd. Yunus Pasolang oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Aline Jusria sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Macromidia samal
Gwas neidr o deulu'r Corduliidae (neu'r 'Gweision neidr gwyrdd') yw'r Macromidia samal. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Karla Vega-Flores
Mae Karla Vega-Flores (ganwyd:  1976) yn fotanegydd nodedig a aned yn Mexico. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: Universidad Nacional Autónoma de México. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd V. L. Komarov Botanical Institute.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Swinford, Swydd Gaerlŷr
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr ydy Swinford. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Harborough.
Swithland
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Swithland. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Charnwood.
Markham, Illinois
Dinas yn, yn nhalaith Illinois, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Markham, gan gynnwys:
Filip Nikolic
Actor a chantor Ffrengig oedd Filip Nikolic (1 Medi 1974 – 16 Medi 2009), a oedd yn fwyaf adnabyddus fel prif aelod y grŵp bechgyn Ffrengig 2Be3.
Dinas Wakefield
Bwrdeistref fetropolitan yng Ngorllewin Swydd Efrog, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, yw Dinas Wakefield (Saesneg: City of Wakefield).
Mae gan y fwrdeistref arwynebedd o 339 km², gyda 348,312 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2019. Mae'n ffinio Kirklees i'r gorllewin, Dinas Leeds i'r gogledd, Gogledd Swydd Efrog i'r dwyrain, a De Swydd Efrog i'r de.
bawd|canol|Dinas Wakefield yng Ngorllewin Swydd Efrog
With Davy Crockett at The Fall of The Alamo
Ffilm am y Gorllewin gwyllt heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Robert N. Bradbury yw With Davy Crockett at The Fall of The Alamo a gyhoeddwyd yn 1926. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Texas. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Dinas Wakefield
Ffurfiwyd y fwrdeistref dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974. Yn wreiddiol daeth o dan reolaeth cyngor sir fetropolitan Gorllewin Swydd Efrog, ond ym 1986, fel yr holl fwrdeistrefi metropolitan eraill yn Lloegr, daeth yn awdurdod unedol i bob pwrpas.
Rhennir y fwrdeistref yn 30 o blwyfi sifil, gydag ardal ddi-blwyf sy'n cynnwys dinas Wakefield ei hun, lle mae ei phencadlys. Mae aneddiadau eraill ynddi'n cynnwys trefi Castleford, Featherstone, Hemsworth, Knottingley, Normanton, Ossett, Pontefract a South Elmsall.
With Davy Crockett at The Fall of The Alamo
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1926. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The General sef ffilm gomedi fud gan Buster Keaton a Clyde Bruckman. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert N Bradbury ar 23 Mawrth 1886 yn Walla Walla, Washington a bu farw yn Glendale ar 15 Mawrth 2009.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert N. Bradbury nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Siglen lwyd
Mae'r Siglen Lwyd (Motacilla cinerea) yn aelod o deulu'r Motacillidae, sy'n cynnwys y corhedyddion yn gystal a'r siglennod. Mae'n aderyn cyffredin trwy'r rhan fwyaf o Ewrop a gogledd a chanol Asia, ynghyd â rhannau  o ogledd Affrica.
Yn y rhannau lle mae'r gaeafau'n oer mae'r Siglen Lwyd yn aderyn mudol, er enghraifft mae rhai adar o ogledd Asia yn gaeafu cyn belled ag India. Yng ngorllewin Ewrop nid yw'n symud ymhell, ond gall adar sy'n nythu ar yr ucheldiroedd dreulio'r gaeaf ar dir is. Mae'n nythu gerllaw afonydd a nentydd lle mae'r dŵr yn rhedeg yn weddol gyflym. Fel rheol mae'n dewis safle yn weddol agos i'r dŵr ar gyfer y nyth, ar unrhyw le addas ar graig neu bont. Mae'n dodwy o 3 i 6 wy.
Gellir adnabod y Siglen Lwyd yn weddol hawdd. Mae'n aderyn o 17 hyd 20 cm o hyd, ond mae'r gynffon hir yn rhan sylweddol o hyn. Mae'n siglo'r gynffon yn barhaus, sy'n gyfrifol am yr enw. Y Siglen Lwyd sydd a't gynffon hiraf o siglennod Ewrop. Mae'r aderyn yn llwyd ar y cefn ac yn felyn ar y bol, gyda gwddf du yn y tymor nythu.
Mae'r Siglen Lwyd yn aderyn cyffredin ar lawer o afonydd a nentydd Cymru, yn llawer mwy cyffredin na'r Siglen Felen sy'n edrych yn weddol debyg.
Sgurr na Laocainn
Mae Sgurr na Laocainn yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Maree i Loch Broom yn Ucheldir yr Alban;.
Impariamo Ad Amarci: Guida All'educazione Sessuale
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Antonio D’Agostino yw Impariamo Ad Amarci: Guida All'educazione Sessuale a gyhoeddwyd yn 1985. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Piero Montanari.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Marisa Merlini. Mae'r ffilm Impariamo Ad Amarci: Guida All'educazione Sessuale yn 85 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Sgurr na Laocainn
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Impariamo Ad Amarci: Guida All'educazione Sessuale
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1985. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Back to the Future sef ffilm wyddonias Americanaidd am fachgen a’i gar yn cael ei yrru i’r dyfodol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Maurizio Centini oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antonio D’Agostino ar 25 Ionawr 1938 yn Catanzaro.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antonio D’Agostino nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Kirklees
Bwrdeistref fetropolitan yng Ngorllewin Swydd Efrog, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, yw Kirklees.
Mae gan y fwrdeistref arwynebedd o 409 km², gyda 439,787 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2019. Mae'n ffinio Calderdale a Dinas Bradford i'r gogledd-orllewin, Dinas Leeds i'r gogledd-ddwyrain, Dinas Wakefield i'r dwyrain, De Swydd Efrog i'r de-ddwyrain, Swydd Derby i'r de, a Manceinion Fwyaf i'r gorllewin.
bawd|dim|Kirklees yng Ngorllewin Swydd Efrog
Ffurfiwyd y fwrdeistref dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974. Yn wreiddiol daeth o dan reolaeth cyngor sir fetropolitan Gorllewin Swydd Efrog, ond ym 1986, fel yr holl fwrdeistrefi metropolitan eraill yn Lloegr, daeth yn awdurdod unedol i bob pwrpas.
Rhennir y fwrdeistref yn bum plwyf sifil, gydag ardal ddi-blwyf sy'n cynnwys tref Huddersfield, lle mae ei phencadlys. Mae aneddiadau eraill ynddi'n cynnwys trefi Batley, Cleckheaton, Dewsbury, Heckmondwike, Holmfirth, Meltham a Mirfield.
Enwir y fwrdeistref ar ôl Priordy Kirklees, sydd yng nghanol yr ardal.
Llwyndelor Tsieina
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Llwyndelor Tsieina (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llwyndelorion Tsieina) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Bradypterus tacsanowskius; yr enw Saesneg arno yw Chinese bush warbler. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Teulu
Mae'r llwyndelor Tsieina yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Angus Young
Cerddor Awstralaidd a aned yn yr Alban sy'n brif gitarydd, ysgrifennwr caneuon, a chyd-sylfaenydd (ynghyd â'i frawd Malcolm) y band roc caled AC/DC yw Angus McKinnon Young (ganwyd 31 Mawrth, 1955). Mae'n enwog am ei ymddygiad egnïol, gwyllt, ei wisg ysgol, a'i ddefnydd o'r wâc hwyaden (duck walk) tra'n perfformio.
Under Marineflaget
Ffilm ddogfen heb sain (na llais) yw Under Marineflaget a gyhoeddwyd yn 1910. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1910. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (ffilm o 1910) sef ffilm arswyd, gwyddonias o Unol Daleithiau America gan J. Searle Dawley.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Everything's Gone Green
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Paul Fox yw Everything's Gone Green a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn Vancouver. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Paulo Costanzo, JR Bourne a Steph Song.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. David Frazee oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Paul Fox ar 1 Ionawr 1963 yn Toronto.
Zamach Stanu
Ffilm hanesyddol gan y cyfarwyddwr Ryszard Filipski yw Zamach Stanu a gyhoeddwyd yn 1981. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Pwyll. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg a hynny gan Ryszard Gontarz a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Piotr Marczewski.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1981. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raiders of the Lost Ark sef ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm Steven Spielberg. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,350 o ffilmiau Pwyleg wedi gweld golau dydd. Jacek Stachlewski oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ryszard Filipski ar 17 Gorffenaf 1934 yn Lviv. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1955 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ryszard Filipski nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Melltith yr Unigedd
Ffilm arswyd gan y cyfarwyddwr Law Chi-leung yw Melltith yr Unigedd a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsieina. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieineeg Mandarin.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Shawn Yue. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,550 o ffilmiau Tsieineeg Mandarin wedi gweld golau dydd.
Mae ganddi o leiaf 96 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Law Chi-leung nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Troellig yr ŷd
Caiff ei dyfu'n aml mewn gerddi oherwydd lliw'r planhigyn hwn. Mae'r dail wedi'i gosod gyferbyn a'i gilydd.
Hunkpapa
170px|bawd|de|Tatanka Lyotake Mae'r Hunkpapa yn fand o frodorion Americanaidd, yn un o saith gangen llwyth y Sioux Lakota. Yn y 1870au, yn y cyfnod pan ymladdai brodorion Americanaidd y Gwastadeddau Mawr yn erbyn yr Unol Daleithiau er mwyn ceisio cadw eu tiroedd a'u hannibyniaeth, ymladdasent gyda'r enwocaf o'i benaethiaid Tatanka Lyotake (Sitting Bull). Heddiw mae mwyafrif y Lakota Hunkpapa yn byw yn Standing Rock Indian Reservation, a leolir yn Ne a Gogledd Dakota. Cawsant eu gorfodi i symud yno ar ôl colli eu tiroedd traddodiadol yn ardal y Bryniau Duon ar ôl cael eu twyllo sawl tro a gorfod ymladd â byddin Unol Daleithiau America.
Mae'r enw "Hunkpapa" yn air Sioux sy'n golygu "Porthwyr" neu "Pen y Cylch"; roedd gan yr Hunkpapa draddodiad o osod eu lletai wrth y fynedfa i gylch y Cyngor Mawr pan gynhelai'r Sioux eu cynadleddau.
The Girl With Brains in Her Feet
Ffilm gomedi yw The Girl With Brains in Her Feet a gyhoeddwyd yn 1997. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Richard Bremmer, John Thomson ac Amanda Mealing. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Adain ariannaidd
Gwyfyn sy'n perthyn i deulu'r Noctuidae yn urdd y Lepidoptera yw adain ariannaidd, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy adenydd ariannaidd; yr enw Saesneg yw Grey Shoulder-knot, a'r enw gwyddonol yw Lithophane ornitopus. Mae'n byw yn yr ardaloedd Palearctig.
32–38 mm ydy lled ei adain ar ei eithaf. Mae'r oedolyn ar ei adain rhwng Awst a Thachwedd, ac yna eto wedi iddo gysgu'r gaeaf rhwng Chwefror a Mai.
Coed yw ei brif fwyd, yn enwedig y dderwen.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r adain ariannaidd yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Y Dywysoges Lilian, Duges Halland
bawd|dde|150px|Clawr yr hunangofiant a sgwennodd yn 2000 Aelod o deulu brenhinol Sweden ydy'r Dywysoges Lilian, Duges Halland (ganwyd Lillian May Davies yn Abertawe; 30 Awst 1915 – 10 Mawrth 2013).
Roedd yn ferch i William John Davies a'i wraig Gladys Mary Curran. Pan ddaeth yn fodel mewn cylchgronau ffasiwn, gollyngodd un o'r 'l' yn ei henw 'Lilian'; mae'n weddw i'r Tywysog Bertil, Dug Halland (sef ewyrth Carl XVI Gustaf, brenin Sweden). Bu ei gŵr farw yn 1997 yn eu cartref. Cyhoeddodd lyfr ar ei bywyd hi a'i gŵr yn y flwyddyn 2000.
Priodas gyntaf
Am ychydig, yn y 1940au, bu'n briod i Ivan Craig, actor. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, gweithiodd Lilian Craig mewn ffatri gwneud radios ar gyfer y llynges ac yna mewn ysbyty ar gyfer milwyr wedi'u clwyfo.
Ei hail briodas i'r Tywysog Bertil
Mewn parti dathlu ei phen-blwydd yn 28 oed yn Llundain, yn 1943, cyfarfu â'r Tywysog Bertill o Sweden a daethant yn gariadon. Edrychai'n bur debyg y bydai Bertil yn dod yn frenin ymhen blynyddoedd, wedi i'w frawd Gustaf Adolf farw yn 1947. Pe bai wedi priodi Lillian yr adeg yma, byddai wedi colli'r siawns i fod yn frenin gan nad oedd priodas cymysg yn dderbyniol gan y wlad. Bu'r ddau'n byw am 30 mlynedd yn ddibriod.
Bu ei dad, Brenin Sweden, fyw'n hen ŵr ac ni choronwyd Bertil yn frenin, eithr aeth y goron i ŵyr y Brenin, sef Carl Gustaf. Priododd ef ferch o dras cyffredin, a rhoddodd sêl ei fendith ar garwriaeth ei ewyrth Bertil a Lilian a phriododd y ddau ar 7ed Rhagfyr, 1976 yn Eglwys Palas Drottningholm ym mhresenoldeb y Brenin a'r Frenhines Silvia.
Crowland
Tref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Crowland. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Holland.
Embrujada
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Armando Bó yw Embrujada a gyhoeddwyd yn 1976. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Embrujada ac fe’i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Luis Alberto del Paraná.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Luis Alberto del Paraná, Isabel Sarli, Armando Bó, Víctor Bó, Egídio Eccio, Teresinha Sodré, Daniel de Alvarado, Miguel A. Olmos a Josefina Daniele. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1976. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rocky gan y cyfarwyddwr ffilm John G. Avildsen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Américo Hoss oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Armando Bó ar 3 Mai 1914 yn Buenos Aires a bu farw yn yr un ardal ar 17 Tachwedd 1993. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1939 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Armando Bó nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Myfanwy Piper
Arlunydd benywaidd o'r Deyrnas Unedig oedd Myfanwy Piper (28 Mawrth 1911 - 18 Ionawr 1997).
Fe'i ganed yn Llundain a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Deyrnas Unedig.
Troellig arfor bach
Deugotyledon ac un o deulu'r 'pincs' fel y'u gelwir ar lafar gwlad yw Troellig arfor bach sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Caryophyllaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Spergularia marina a'r enw Saesneg yw Lesser sea-spurrey. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Troellys Bach, Tywodwlydd y Morfa Lleiaf.
Myfanwy Piper
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Troellig arfor bach
Caiff ei dyfu'n aml mewn gerddi oherwydd lliw'r planhigyn hwn. Mae'r dail wedi'i gosod gyferbyn a'i gilydd.
Theddingworth
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Theddingworth. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Harborough.
Dan Brown
Awdur Americanaidd storïau iasoer yw Dan Brown (ganwyd 22 Mehefin 1964 yn Exeter, New Hampshire).
Assalamualaikum Beijing
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Guntur Soeharjanto yw Assalamualaikum Beijing a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn Indonesia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Indoneseg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,500 o ffilmiau Indoneseg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, Assalamualaikum, Beijing!, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Asma Nadia.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guntur Soeharjanto nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Undervandsbaaden a 170
Ffilm ddogfen heb sain (na llais) yw Undervandsbaaden a 170 a gyhoeddwyd yn 1910. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Manlius Township, Illinois
Treflan yn, yn nhalaith Illinois, yw .
Undervandsbaaden a 170
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Manlius Township, Illinois
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Manlius Township, gan gynnwys:
Undervandsbaaden a 170
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1910. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (ffilm o 1910) sef ffilm arswyd, gwyddonias o Unol Daleithiau America gan J. Searle Dawley.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Macromidia shiehae
Gwas neidr o deulu'r Corduliidae (neu'r 'Gweision neidr gwyrdd') yw'r Macromidia shiehae. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
1570au
15g - 16g - 17g
1520au 1530au 1540au 1550au 1560au - 1570au - 1580au 1590au 1600au1610au 1620au
1570 1571 1572 1573 1574 1575 1576 1577 1578 1579
Digwyddiadau a Gogwyddion
Arweinwyr y Byd
Malcolm Young
Cerddor Awstralaidd a aned yn yr Alban oedd Malcolm Mitchell Young (6 Ionawr 1953 – 18 Tachwedd 2017). Roedd yn gitarydd rhythm, lleisydd cyfeiliant, ysgrifennwr caneuon, a chyd-sylfaenydd (ynghyd â'i frawd Angus) y band roc caled AC/DC.
Bu farw yn 64 oed wedi iddo ddioddef o ddementia.
Ruadh Stac Beag
Mae Ruadh Stac Beag yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Maree i Loch Broom yn Ucheldir yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Leslie Cayola
Mae Leslie Cayola (ganwyd 1976) yn fotanegydd nodedig a aned yn Bolifia.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Thornton, Swydd Gaerlŷr
Pentref yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Thornton. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Bagworth and Thornton yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Hinckley a Bosworth.
The Locked Heart
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Henry King yw The Locked Heart a gyhoeddwyd yn 1918. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Dosbarthwyd y ffilm gan Balboa Amusement Producing Company.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Henry King a Vola Vale. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry King ar 24 Ionawr 1886 yn Christiansburg, Virginia a bu farw yn Toluca Lake ar 10 Awst 1999.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry King nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Farmer
Ffilm llawn cyffro am drosedd yw The Farmer a gyhoeddwyd yn 1977. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Hugo Montenegro.
Undervandsbaaden a 182
Ffilm ddogfen heb sain (na llais) yw Undervandsbaaden a 182 a gyhoeddwyd yn 1910. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1910. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (ffilm o 1910) sef ffilm arswyd, gwyddonias o Unol Daleithiau America gan J. Searle Dawley.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Farmer
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Manicin torgoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Manicin torgoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: maniciniaid torgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Lonchura kelaarti; yr enw Saesneg arno yw Rufous-bellied mannikin. Mae'n perthyn i deulu'r Cwyrbigau (Lladin: Estrildidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Dagenham
Tref ym Mwrdeistref Llundain Barking a Dagenham, Llundain Fwyaf, Lloegr, ydy Dagenham. Saif tua 11.5 milltir (18.5 km) i'r dwyrain o ganol Llundain.
Manicin torgoch
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn L. kelaarti, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r manicin torgoch yn perthyn i deulu'r Cwyrbigau (Lladin: Estrildidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Crowle, Swydd Lincoln
Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Lincoln, Swydd Efrog a'r Humber, ydy Crowle. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Crowle and Ealand yn awdurdod unedol Bwrdeistref Gogledd Swydd Lincoln.
Ynys Bute
Ynys ger arfordir de-orllewin yr Alban yw Ynys Bute (Gaeleg yr Alban: Eilean Bhòid, Saesneg: Isle of Bute). Mae'n un o'r ynysoedd ym Moryd Clud, ac yn rhan o Argyll a Bute. Roedd y boblogaeth yn 2011 yn 6,498. Mae’r ynys 15 milltir o hyd, gyda lled o 4 milltir.
Crowle, Swydd Lincoln
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Crowle boblogaeth o 3,928.
Ynys Bute
Yr unig dref ar yr ynys yw Rothesay. Ceir hefyd nifer o bentrefi, yn cynnwys Ascog, Ardbeg, Kerrycroy, Kilchattan Bay, Kingarth, Port Bannatyne, Straad a Rhubodach. Cynhesir yr ynys gan Lif y Gwlff ac mae nifer o erddi ar agor i’r cyhoedd.Tŷ Mount Stuart oedd yn gartref i’r Ardalydd Bute.
Troellig arfor coch
Deugotyledon ac un o deulu'r 'pincs' fel y'u gelwir ar lafar gwlad yw Troellig arfor coch sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Caryophyllaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Spergularia rubra a'r enw Saesneg yw Sand spurrey. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Troellys Coch, Tywodlys Rhuddlas, Tywodwlydd Glasrudd.