cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Non Commettere Atti Impuri
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giulio Petroni ar 21 Medi 1917 yn Rhufain a bu farw yn yr un ardal ar 7 Ionawr 1950.
Resin
Resinau caled
bawd|Rosin Ceir resinau caled naill ai o ffosilod neu drwy ddistyllu oleoresinau. Mae resin o'r fath yn galed, yn frau, heb aroglau na blas iddo, ac yn edrych yn debyg i wydr toredig os caiff ei hollti. Ymhlith y resinau caled mae ambr, copal, mastig, rosin, a sandrag. Rosin, a gynhyrchir drwy ddistyllu'r oleoresin tyrpant, yw'r pwysicaf yn nhermau economaidd. Defnyddir rosin wrth gynhyrchu sebon, farneis, a phaent, ac i gaenu bwâu offerynnau tannau.
Non Commettere Atti Impuri
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giulio Petroni nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Resin
Oleoresinau
Lled-solidau di-ffurf a gludiog yw'r oleoresinau, ac maent yn cynnwys olewon naws. Ymhlith yr oleoresinau mae tyrpent, balm, copaïba, a dreigwaed.
Cywain
Cyfrol o gerddi gan Aled Rhys Wiliam yw Cywain. Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Resin
Resinau gwm
bawd|Dyn yn casglu myrr oddi ar goeden yn [[Somalia.]] Resinau sydd yn cynnwys gymiau, sef suddau gludiog ac yn aml persawrus, yw'r resinau gwm. Maent yn cynnwys thus, myrr, bensoin, ac asiffeta.
5 Sundarikal
Ffilm ramantus Malaialeg o India yw 5 Sundarikal gan y cyfarwyddwr ffilm Amal Neerad$$$ Aashiq Abu$$$ Anwar Rasheed$$$ Sameer Thahir. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Gopi Sundar. Cafodd y ffilm hon ei chynhyrchu gan Amal Neerad.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 120 o ffilmiau Malaialeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amal Neerad$$$ Aashiq Abu$$$ Anwar Rasheed$$$ Sameer Thahir nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Non Dago Mikel?
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwyr Amaia Merino a Miguel Ángel Llamas yw Non Dago Mikel? a gyhoeddwyd yn 2020. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a Basgeg a hynny gan Amaia Merino a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Gorka Pastor.
Paradas Continuas
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Gustavo Loza yw Paradas Continuas a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd ym Mecsico. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Non Dago Mikel?
Mae'r ffilm Non Dago Mikel? yn 79 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Paradas Continuas
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Luz María Zetina a Ramón Valdés. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Non Dago Mikel?
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2020. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Run. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Amaia Merino a Miguel Ángel Llamas sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Paradas Continuas
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Non Dago Mikel?
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Amaia Merino ar 6 Rhagfyr 1970 yn Donostia.
Paradas Continuas
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustavo Loza ar 31 Ionawr 1970 yn Ninas Mecsico.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustavo Loza nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Non Dago Mikel?
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amaia Merino nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
KLK7
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn KLK7 yw KLK7 a elwir hefyd yn Kallikrein 7 splice variant 3 a Kallikrein related peptidase 7 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 19, band 19q13.41.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn KLK7.
Sønnen Fra Rullekælderen
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Agnes Nyrup-Christensen, Axel Boesen, Lauritz Olsen, Petrine Sonne, Franz Skondrup, Leo Tscherning a Rigmor Jerichau.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1911. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Uffern Dante (L'Inferno’), sef ffilm o’r Eidal gan Giuseppe de Liguoro a Francesco Bertolini.
BBC Radio 4
Gorsaf radio yn y Deyrnas Unedig sy'n darlledu ystod eang o raglenni gan gynnwys drama, comedi, gwyddoniaeth a hanes yw BBC Radio 4. Cafodd ei sefydlu yn lle Gwasanaeth Cartref y BBC ym 1967.
Piombo fuso
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Stefano Savona yw Piombo fuso a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Massimo Zamboni.
Mae'r ffilm yn 82 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Stefano Savona ar 1 Rhagfyr 1969 yn Palermo.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Stefano Savona nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dibyn Du
Mae Dibyn Du yn gopa mynydd a geir yn Ne-orllewin Cymru;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 463 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Dewey. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 531 metr (1742 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 30 Mehefin 2008.
Warmwell
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Warmwell. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Dorset.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 161.
J. Elwyn Hughes
Awdur, athro, golygydd ac ieithydd o Gymro oedd J. Elwyn Hughes (9 Mawrth 1940 – 25 Ionawr 2023). Am 30 mlynedd bu'n olygydd ‘Cyfansoddiadau a Beirniadaethau’ yr Eisteddfod Genedlaethol gan ofalu am 23 cyfrol rhwng 1985 a 2015. Roedd yn arbenigwr ar hanes y nofelydd Caradog Prichard.
Gyrfa
Wedi gadael y brifysgol bu'n Bennaeth Adran Gymraeg Ysgol Dyffryn Ogwen, ei hen ysgol. Yna daeth yn Ddirprwy Brifathro ac wedi hynny'n Brifathro’r ysgol rhwng 1983 ac 1987. Rhwng 1987 a 1996 roedd yn Gyfarwyddwr Canolfan Astudiaethau Iaith. Wedi hynny bu'n Ymgynghorydd Iaith hunangyflogedig.
bawd|120px|chwith Yn Eisteddfod Genedlaethol y Rhyl, 1985 y cyhoeddwyd y Cyfansoddiadau cyntaf dan ei olygyddiaeth, cyfrol sy'n cael ei chyhoeddi'n flynyddol ar brynhawn Gwener olaf yr Eisteddfod. Ymddeolodd o'r swydd er mwyn canolbwyntio ar sgwennu am Ddyffryn Ogwen, ei fro enedigol a diddordebau eraill. Penodwyd W. Gwyn Lewis yn ei le.
Yn 1993 anrhydeddwyd ef i'r Wisg Wen yn Eisteddfod Llanelwedd am ei gyfraniad i'r Gymraeg.
Bywyd personol
Roedd yn byw ym Methel, Gwynedd ac yn briod â Deilwen. Roedd ganddo bedwar o blant - Gwyndaf, Garmon, Siôn a Manon.
Bu farw ym mis Ionawr 2023. Mewn teyrnged iddo dywedodd yr Eisteddfod Genedlaethol fod ei farwolaeth "yn ergyd drom i ni yma yng Nghymru. Yn ddyn iaith a gramadeg o'i goryn i'w sawdl, roedd o hefyd yn olygydd heb ei ail," meddai llefarydd. Ychwanegodd cyn-brif weithredwr Bwrdd yr Iaith Gymraeg, Meirion Prys Jones, ei fod yn "newyddion trist iawn. Un o gymwynaswyr mawr y Gymraeg," meddai. Cynhaliwyd ei angladd ar ddydd Mercher, 8 Chwefror 2023 gyda gwasanaeth cyhoeddus yng Nghapel Jerusalem, Bethesda am 11.00 o'r gloch. Fe'i gladdwyd ym Mynwent Coetmor, Bethesda.
Shaitaan
Ffilm drywanu yw Shaitaan a gyhoeddwyd yn 1974. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Rahul Dev Burman.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Aruna Irani, Bindu, Sharmila Tagore, Shatrughan Sinha, Anil Dhawan, Jagdeep a Sapru.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1974. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather Part II sef rhan dau y gyfres Americanaidd boblogaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd.
Aderyn cath clustwyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn cath clustwyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar cath clustwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ailuroedus buccoides; yr enw Saesneg arno yw White-eared catbird. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Deildy (Lladin: Ptilonorhynchidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Bomiau car Llundain 2007
Ar y 29ain o Fehefin 2007 darganfuwyd dau fom mewn car yn Llundain. Cawsant eu darganfod a'u difa cyn iddynt gael eu ffrwydro. Darganfuwyd y ddyfais gyntaf ger clwb nos Tiger Tiger yn Haymarket tua 01.30 a'i ail ddyfais yn Stryd Cockspur yn yr un ardal o'r ddinas.
Aderyn cath clustwyn
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. buccoides, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Bomiau car Llundain 2007
Criw o barafeddygon wnaeth galw'r heddlu, wedi iddynt weld mwg amheus. Roedden nhw wedi bod yn y clwb er mwyn ymdrin â digwyddiad bychan yno.
Aderyn cath clustwyn
Teulu
Mae'r aderyn cath clustwyn yn perthyn i deulu'r Adar Deildy (Lladin: Ptilonorhynchidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Bomiau car Llundain 2007
Tua awr yn ddiweddarach, rhoddwyd tocyn parcio ar y car a oedd yn cynnwys yr ail fom am barcio'n anghyfreithlon ac awr yn hwyrach, tynnwyd y car ar gefn lori i'w gloi yn Park Lane. Sylwodd staff ar arogl petrol cryf a chysylltwyd â'r heddlu pan glywsant am y ddyfais ffrwydrol gyntaf.
Gwnaed y ddau gar gan Mercedes-Benz. Roedd y cyntaf yn gar gwyrdd golau metalig a'i rif oedd G824 VFK, tra bod yr ail gar o wneuthuriad tebyg ond yn las o ran lliw.
Tarzan and The Huntress
Ffilm llawn cyffro llawn antur gan y cyfarwyddwr Kurt Neumann yw Tarzan and The Huntress a gyhoeddwyd yn 1947. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Paul Sawtell. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Bomiau car Llundain 2007
Llwyddwyd i fynd a'r ceir a'r dyfeisiadau ffrwydrol i'w hymchwilio'n fforensig a darganfuwyd fod y ddau gar yn cynnwys caniau o betrol, tanciau o nwy a nifer o hoelion. byddai'r bomiau wedi ffrwydro trwy ddefnyddio ffôn symudol.
Tarzan and The Huntress
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Johnny Weissmuller, Brenda Joyce, Patricia Morison, Barton MacLane, Johnny Sheffield, Charles Trowbridge, Georges Renavent a John Warburton. Mae'r ffilm Tarzan and The Huntress yn 80 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Bomiau car Llundain 2007
Er i'r digwyddiad hwn gyd-fynd ag apwyntiad Gordon Brown fel Prif Weinidog deuddydd ynghynt, gwadodd Stryd Downing fod cysylltiad rhwng y ddau er gwnaed y cysylltiad rhwng y digwyddiad hwn a'r ymosodiad ar faes awyr Glasgow y diwrnod canlynol.
Tarzan and The Huntress
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1947. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Out of the Past sy’n ffilm am dditectif breifat yn newid ei waith, gan Jacques Tourneur. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Archie Stout oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Merrill G. White sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Kurt Neumann nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
368 CC
5g CC - 4g CC - 3g CC
Yello
Grŵp cerddoriaeth electronig yw Yello. Sefydlwyd y band yn Zürich yn 1979. Mae Yello wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Polydor Records.
West Bay, Dorset
Pentref yn Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy West Bay. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Dorset.
Harri Stuart
250px|bawd|Harri, Tywysog Cymru, gan Robert Peake (1610) Henry Frederick Stuart (neu Harri Stuart) (19 Chwefror, 1594 - 6 Tachwedd, 1612), mab Iago I, brenin Lloegr a'r Alban a'i wraig, Ann o Ddenmarc. Arfau|bawd|chwith|Arfau Harri.
Fe'i ganwyd yng Nghastell Stirling. Cafodd y teitl Tywysog Cymru o 1603 hyd ei farwolaeth.
Yello
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Spare Parts
Ffilm llawn cyffro llawn arswyd yw Spare Parts a gyhoeddwyd yn 2020. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
368 CC
410au CC 400au CC 390au CC 380au CC 370au CC - 360au CC - 350au CC 340au CC 330au CC 320au CC 310au CC
373 CC 372 CC 371 CC 370 CC 369 CC - 368 CC - 367 CC 366 CC 365 CC 364 CC 363 CC
Spare Parts
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2020. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Run. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ofn fy Het
Dyma ail ran ail gasgliad o gerddi un o feirdd mwyaf toreithiog Cymru yn yr 20g.
Lea Grundig
Arlunydd benywaidd o Gweriniaeth Ddemocrataidd yr Almaen oedd Lea Grundig (23 Mawrth 1906 - 10 Hydref 1977).
Fe'i ganed yn Dresden a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn yr Almaen.
Bu'n briod i Hans Grundig. Bu farw ar ynys yn y Môr Canoldir.
Reifflwr melfedog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Reifflwr melfedog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: reifflwyr melfedog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ptiloris paradiseus; yr enw Saesneg arno yw Paradise riflebird. Mae'n perthyn i deulu'r Aderyn Paradwys (Lladin: Paradisaedae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. paradiseus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Awstralia.
Teulu
Mae'r reifflwr melfedog yn perthyn i deulu'r Aderyn Paradwys (Lladin: Paradisaedae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
West Bexington
Pentref yn Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy West Bexington.
Siryf Sir Faesyfed
Siryf Sir Faesyfed oedd cynrychiolydd sirol Coron Lloegr yn yr hen Sir Faesyfed.
Rhestrau
Gweler:
Fierro... L'été Des Secrets
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr André Melançon yw Fierro... L'été Des Secrets a gyhoeddwyd yn 1991. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd El verano del potro ac fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada a'r Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg, Sbaeneg a Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Osvaldo Montes. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw China Zorrilla, Héctor Alterio, Manuel Callau a Mariano Bertolini. Mae'r ffilm Fierro... L'été Des Secrets yn 98 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Al Otro Lado
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Carmen Maura, Vanessa Bauche, Martha Higareda ac Adrian Alonso. Mae'r ffilm Al Otro Lado yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fierro... L'été Des Secrets
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1991. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Silence of the Lambs sef Jonathan Demme ffilm Americanaidd gan a oedd yn serennu’r Cymro Anthony Hopkins a’r actores Jodie Foster. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Al Otro Lado
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Million Dollar Baby sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Fierro... L'été Des Secrets
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Melançon ar 18 Chwefror 1942 yn Rouyn-Noranda a bu farw ym Montréal ar 9 Hydref 2019. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Al Otro Lado
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustavo Loza ar 31 Ionawr 1970 yn Ninas Mecsico.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustavo Loza nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Fierro... L'été Des Secrets
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Melançon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tant cyrn melyn
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw tant cyrn melyn, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy tannau cyrn melyn; yr enw Saesneg yw Yellow-horned, a'r enw gwyddonol yw Achyla flavicornis.
Cylch bywyd yr oedolyn
Un genhedlaeth, yn hedfan ym misoedd Mawrth ac Ebrill.
Cynefin
Coedwigoedd, rhosdiroedd a gweundiroedd.
Statws a ffurfiau amrywiol
Y ffurf ‘’A. f. galbanus’’ yn gyffredin ar draws Cymru a Lloegr. Y ffurf ‘’A. f. scotica’’ yn eang ei ddosbarthiad yn yr Alban gydag unigolion o ogledd Lloegr gyda nodweddion y ddwy ffurf.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r tant cyrn melyn yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Wrth ewyllys Ei Fawrhydi
Term cyfreithiol a ddefnyddir yn nheyrnasoedd y Gymanwlad yw wrth ewyllys Ei Fawrhydi (neu Ei Mawrhydi (Her Majesty's) pan bo'r teyrn yn fenyw) a ddaw o'r ffaith bod holl awdurdod cyfreithlon y llywodraeth yn tarddu o'r Goron. Mewn gwledydd lle cynrychiolir y teyrn gan Lywodraethwr Cyffredinol, gall newid y term i "wrth ewyllys y Llywodraethwr".
Yn Gymraeg defnyddir hefyd y term hyd y mynno Ei Fawrhydi pan yn cyfeirio at garchariad. Caiff person a gedwir mewn carchar neu ysbyty seiciatrig am amser amhenodol ei "gadw hyd y mynno Ei Fawrhydi". Defnyddir gan amlaf ar droseddwyr ifainc yn lle carchariad am oes.
Les Vrais Perdants
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr André Melançon yw Les Vrais Perdants a gyhoeddwyd yn 1978. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada; y cwmni cynhyrchu oedd National Film Board of Canada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Mae'r ffilm Les Vrais Perdants yn 94 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1978. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Deer Hunter sef ffilm ryfel sy'n adrodd stori tri chyfaill Americanaidd a'u gwasanaeth milwrol gorfodol yn Rhyfel Fietnam. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru
bawd|310px|[[Pibgorn|Pibgyrn Y glerorfa yng Ngŵyl Tegeingl.]] Sefydlwyd Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru, sy'n elusen gofrestredig, (rhif 259772) mewn cyfarfod yn Llangollen ar 2 Medi, 1906. Nod y gymdeithas oedd i gasglu cerddoriaeth werin a hybu canu traddodiadol y wlad. Ar eu gwefan, dywedir i'r gymdeithas gael ei sefydlu i 'gasglu, diogelu, dehongli a chyflwyno caneuon gwerin Cymru, cyhoeddi enghreifftiau ohonynt a hybu ymchwil i’w cefndir llenyddol a cherddorol, yn ogystal â meithrin diddordeb mewn canu gwerin a llên gwerin yn gyffredinol.'
Les Vrais Perdants
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Melançon ar 18 Chwefror 1942 yn Rouyn-Noranda a bu farw ym Montréal ar 9 Hydref 2019. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru
Mae Canu Gwerin, sef cylchgrawn y Gymdeithas, yn ymddangos bob Awst, a chynhelir cyfarfod blynyddol o ddarlithiau, trafodaethau a chanu yn ogystal â darlith yn yr Eisteddfod Genedlaethol. Cyhoeddir cyfrolau o alawon a threfniannau hefyd yn achlysurol. Cymraeg yw iaith y Gymdeithas, ond ceir peth gwybodaeth yn Saesneg ar ei gwefan ac ambell erthygl Saesneg yn ei chylchgrawn..
Sefydlu
Un o brif sylfaenwyr y Gymdeithas oedd Dr J. Lloyd Williams, darlithydd mewn botaneg ym Mhrifysgol Bangor oedd hefyd yn gyfarwyddwr cerdd y coleg. Sefydlodd barti canu o blith ei fyfyrwyr gan eu hannog i gofnodi hen ganeuon llafar gwlad yn ystod eu gwyliau.
Les Vrais Perdants
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Melançon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru
Sefydlu
O fewn hanner can mlynedd o'i sefydlu roedd y Gymdeithas wedi llwyddo i gasglu bron i 600 o ganeuon traddodiadol Cymraeg.
Mae gan y Gymdeithas raglen gyhoeddi gyson ac uchelgeisiol. Yn 1988 ailargraffwyd, dan olygyddiaeth Daniel Huws, gasgliad pwysig Maria Jane Williams a gyhoeddwyd yn gyntaf yn 1844.
Siryfion Meirionnydd cyn y 15fed ganrif
Mae hon yn rhestr o ddeiliaid swydd Siryf Sir Feirionnydd rhwng 1284 a 1399
Siryf yw cynrychiolydd cyfreithiol y Brenin a benodir yn flynyddol ar gyfer pob sir yng Nghymru a Lloegr, ei ddyletswydd yw cadw'r heddwch yn ei sir a sicrhau ufudd-dod i gyfraith y brenin. Yn wreiddiol, roedd yn swydd o statws a grym. Yn Lloegr roedd y swydd yn mynd yn ôl i gyfnod cynnar y Sacsoniaid, penodwyd siryfion cyntaf Cymru ym 1284 wedi goresgyniad Cymru gan Edward I, Brenin Lloegr a chreu'r cyntaf o'r 13 sir hanesyddol Cymreig.
Siryfion Meirionnydd yn y 15fed ganrif
Mae hon yn rhestr o ddeiliaid swydd Siryf Sir Feirionnydd rhwng 1400 a 1499
Siryf yw cynrychiolydd cyfreithiol y Brenin a benodir yn flynyddol ar gyfer pob sir yng Nghymru a Lloegr, ei ddyletswydd yw cadw'r heddwch yn ei sir a sicrhau ufudd-dod i gyfraith y brenin. Yn wreiddiol, roedd yn swydd o statws a grym ond bellach mae'n swydd seremonïol yn bennaf.
Arcana
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1972. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather sef ffilm am gangstyrs Americanaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Dario Di Palma oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Franco Arcalli sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giulio Questi ar 18 Mawrth 1924 yn Bergamo a bu farw yn Rhufain ar 6 Tachwedd 1947.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giulio Questi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Barnets Magt
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Holger-Madsen yw Barnets Magt a gyhoeddwyd yn 1915. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Aage Juul.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Augusta Blad, Christel Holch, Robert Schmidt, Aage Hertel a Lise Wantzin.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Birth of a Nation addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith. Marius Clausen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Holger-Madsen ar 11 Ebrill 1878 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 17 Chwefror 1961.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Holger-Madsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hosan
bawd|dde|Hosan wedi'i gweu gan law
Mae hosan neu hosanau yn fath o ddilledyn a weïr ar gyfer traed dynol. Pwrpas hosanau yw i:
Galerius
Caius Galerius Valerius Maximianus (c. 250 – 5 Mai 311) oedd ymerawdwr Rhufain o 305 hyd 311.
Hosan
Hosan yw'r term a ddefnyddir hefyd i'r haen o ledr neu ddeunydd arall sy'n gorchuddio gwadn esgid. Pan fo hanner y gwadn yn cael ei orchuddio'n unig, gan adael y rhan flaen yn weledol, gelwir hyn yn hanner-hosan. Mae gan troed cyffredin 250,000 o chwarennau chwys, ac mae par cyffredin o hosanau yn crynhoi bron i hanner peint (bron 250 ml) o chwys yn ddyddiol. Mae hosanau yn cynorthwyo i amsugno'r chwys hwn gan ei dynnu i ardaloedd le gall aer gael gwared o'r chwys hwn. Mewn awyrgylch oer, gal, hosan helpu gadw/waredu'r lleithder a rhyddheir gan draed person, gan leihau'r siawns o ewinrhew.
Galerius
Yn enedigol o Dacia, gwasanaethodd Glarius yn y fyddin dan yr ymerodron Aurelian a Probus, a chredir iddo ddod yn bennaeth Gard y Praetoriwm dan Diocletian. Dewisodd Diocletian ef fel "Cesar" neu is-ymerawdwr y rhan ddwyreiniol (Pars Orientalis) o'r ymerodraeth yn 293. Er mwyn gael ei benodi i'r swydd yma bu raid i Galerius ysgar ei wraig a phriodi Galeria Valeria, merch Diocletian. Ei dasg gyntaf oedd gwarchod ffin Afon Donaw rhag y Sarmatiaid yn 294. Yn 297 bu raid iddo amddiffyn ffin Afon Ewffrates yn erbyn y Parthiaid. Gorchfygwyd ef yn ei frwydr gyntaf yn erbyn y Parthiaid yn Caras, ond wedi derbyn atgyfnerthiad o'r Balcanau gallodd orchfygu brenin Parthia, Narses, yn Armenia. Gallodd gipio dinas Ctesiphon ac yn 298 Narses gofynnodd Narses am heddwch. Dychwelwyd Mesopotamia i'r ymerodraeth a hyd yn oed rhywfaint o diriogaeth i'r dwyrain o Afon Tigris, y pellaf i'r dwyrain i'r Ymerodraeth Rufeinig ymestyn erioed.
Pan ymddeolodd Diocletian yn 305 daeth Galerius yn "Augustus" y dwyrain yn ei le, gyda Constantius Chlorus yn Augustus y gorllewin. Cymerodd Galerius Severus II (306-307) fel Cesar.
Lift Me Up
Ffilm deuluol yw Lift Me Up a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kathryn McCormick, Shane Harper, Rafael de La Fuente, Todd Cahoon, Gene Gabriel a Chris Browning.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
María Amelia Torres
Roedd María Amelia Torres (27 Ionawr 1934 - 28 Rhagfyr 2011) yn fotanegydd nodedig a aned yn Yr Ariannin. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: Universidad Nacional de La Plata.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw. Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef Torres.
Bu farw yn 2011.
West Compton, Dorset
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy West Compton. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Dorset.
Hugo Chávez
Marisabel Chávez (ysg.) Arlywydd Feneswela o 1999 hyd 2013 oedd Hugo Rafael Chávez Frías (IPA: (28 Gorffennaf 1954 – 5 Mawrth 2013). Fel arweinydd y Chwyldro Bolifariaidd hybodd ei weledigaeth o sosialaeth ddemocrataidd drwy ddiwygio cymdeithasol ac roedd yn feirniadol iawn o bolisïau tramor yr Unol Daleithiau.
Dywedir iddo sefydlu mudiad asgell-chwith o'r enw Fifth Republic Movement wedi methiant y coup i ddiorseddu'r Arlywydd Carlos Andrés Pérez yn 1992. Cafodd ei ethol yn Arlywydd ei wlad yn 1998 gyda maniffesto yn addo cynorthwyo'r tlodion. Cafodd ei ail-ethol i'r swydd yn 2000, yn 2006 ac yn 2012. O fewn ei wlad roedd yn frwdfrydig iawn dros datblygiadau economaidd amgen; gan ganolbwyntio hefyd ar estyn llaw i wledydd eraill yn Ne America.
Roedd yn ddyn oedd yn barod iawn i ddweud ei farn, gan greu gelynion a chyfeillion gyda phob brawddeg, bron. Hona Llywodraeth yr Unol Daleithiau ei fod yn fygythiad i systemau democrataidd America Ladin.
Y cyfnod cynnar
Cafodd ei fagu ar aelwyd gweithiol yn Sabaneta, Barinas. Wedi cyfnod fel swyddog yn y fyddin sefydlodd MBR-200 yn y 1980au cynnar gyda'r nod o ddymchwel Llywodraeth yr Arlywydd Carlos Andrés Pérez. Yn 1992 aflwyddiannus oedd ei ymdrech i wneud hyn drwy coup d'état a chafodd ei garcharu am ddwy flynedd. Yn dilyn ei ryddhau o'r carchar sefydlodd plaid sosialaidd, democrataidd o'r enw Mudiad y Pumed Gweriniaeth.
Diwygio cymdeithasol
Yn 1998 fe'i etholwyd yn Arlywydd Feneswela. Canlyniad ei bolisiau i adfer diwydiant a chymdeithas (Cyfansoddiad Newydd y Llywodraeth, 1999) oedd: gwladoli sawl diwydiant allweddol, cynyddu nawdd y Llywodraeth ym maesydd iechyd a gofal ac addysg, a lleihau tlodi.
Beirniadu George W. Bush
Ar 20 Medi, 2006, areithiodd Chávez i Gynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig gan gondemnio George W. Bush (Arlywydd yr Unol Daleithiau ar y pryd) yn hallt. Yn yr araith, fe alwodd ef Bush yn "Ddiafol", gan gyfeirio at y ffaith i Bush fod yn areithio yn yr un fan y diwrnod cynt "to share his nostrums to try to preserve the current pattern of domination, exploitation and pillage of the peoples of the world." Er iddo gael ei feirniadu am hyn gan y cyfryngau a gwleidyddion led-led y byd,  fe dderbyniodd Chávez gymeradwyaeth frwdfrydig. .
Gwaedd y Lleiddiad
Blodeugerdd o gerddi gan Alan Llwyd ac Elwyn Edwards yw Gwaedd y Lleiddiad: Blodeugerdd Barddas o Gerddi'r Ail Ryfel Byd, 1939-1945. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1995. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Hugo Chávez
Salwch a marwolaeth
Bu farw ar y 5ed o Fawrth 2013 yn dilyn dwy flynedd o frwydro yn erbyn cancr. Cyhoeddwyd cyfnod saith niwrnod o fwrnio cenedlaethol drwy'r wlad i'w goffáu.
Gwaedd y Lleiddiad
Disgrifiad byr
Blodeugerdd o gerddi'r Ail Ryfel Byd sy'n cynnwys dros 200 o gerddi yn crisialu ymateb sawl bardd i'r argyfwng byd-enwog. Ffotograffau du-a-gwyn.
Botwm Crys yn cadw lle
Queenstown, Maryland
Tref yn, yn nhalaith Maryland, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Queenstown, gan gynnwys:
Britannia (symbol Prydeindod)
bawd|200px|Cerflun o Britannia yn [[Plymouth.]]
Defnyddir Britannia fel symbol o Brydeindod, ynghyd â symbolau eraill megis John Bull. Fe'i delweddir fel merch arfog, yn gwisgo helm.
Daw'r enw yn wreiddiol o enw talaith Britannia o fewn yr Ymerodraeth Rufeinig, enw sydd a chysylltiad a'r gair Cymraeg Prydain. Datblygodd y symbol yn y 18g, pan roddwyd tryfer iddi fel arf, yn cynrychioli arglwyddiaeth dros y moroedd. Fel ffigwr symbolaidd, mae'n cyfateb i Marianne yn Ffrainc neu Uncle Sam yn yr Unol Daleithiau.
Pan adeiladwyd Pont Britannia tros Afon Menai, y bwriad gwreiddiol oedd cael cerflun enfawr o Britannia ar ganol y bont. Ni wireddwyd y cynllun, efallai oherwydd prinder arian.
Henry Morton Stanley
Newyddiadurwr, fforiwr, milwr, gweinyddwr trefedigaethol, awdur a gwleidydd a ddaeth yn adnabyddus am fforio yng nghanol Affrica oedd Syr Henry Morton Stanley (ganwyd John Rowlands) (28 Ionawr 1841 – 10 Mai 1904).
Daeth i sylw’r cyhoedd oherwydd ei ymgyrch i chwilio am y cenhadwr a'r fforiwr David Livingstone, a honnodd yn ddiweddarach iddo ei gyfarch â'r llinell sydd bellach yn enwog: "Dr Livingstone, I presume?" Mae'n adnabyddus yn bennaf am ei ymgyrch i ddarganfod tarddiad Afon Nîl, gwaith a ymgymerodd fel asiant i'r Brenin Leopold II o Wlad Belg. Galluogodd hyn i ranbarth Basn Congo gael ei feddiannu, ac i Stanley arwain Alldaith Rhyddhad Emin Pasha. Yn 1871 sefydlwyd pwyllgor yn Nhŷ’r Cyffredin i ymchwilio i ymddygiad Stanley yn Affrica. Cafodd ei gyhuddo o drais gormodol, dinistrio diangen, gwerthu llafurwyr i gaethwasiaeth, camfanteisio rhywiol ar ferched brodorol ac ysbeilio pentrefi am ifori a chanŵau. Yn seiliedig ar gofnodion a chyfrifon eraill, mae rhai haneswyr yn awgrymu bod llawer o'r adroddiad, a ysgrifennwyd gan elyn hysbys i Stanley, wedi ei ffugio'n bennaf. Fodd bynnag, roedd Stanley yn sicr yn cysylltu ei hun â masnachwyr caethweision tra'r oedd yn Affrica, ac yn ei ysgrifau ei hun mae'n aml yn mynegi barn hiliol. Cyhuddwyd Stanley hefyd o greulondeb diwahân yn erbyn Affricaniaid gan gyfoeswyr, a oedd yn cynnwys dynion a wasanaethodd oddi tano neu a oedd fel arall yn meddu ar wybodaeth uniongyrchol. Cafodd ei urddo'n farchog yn 1899.
Bywyd cynnar
Fe'i ganwyd ym 1841 yn Ninbych, Sir Ddinbych, Cymru. Roedd ei fam, Elizabeth Parry, yn 18 oed ar adeg ei eni. Amddifadodd ei fam ef pan oedd yn fabi ifanc iawn a thorrodd bob cysylltiad ag ef. Nid oedd Stanley erioed yn adnabod ei dad, a fu farw o fewn ychydig wythnosau i'w eni. Mae rhywfaint o amheuaeth ynghylch ei wir rieni.
Rhoddwyd cyfenw ei dad iddo, sef Rowlands, a magwyd ef gan ei dad-cu, Moses Parry a oedd yn gigydd tlawd. Bu'n gofalu am y bachgen nes iddo yntau farw, pan oedd John yn bump oed. Arhosodd y bachgen gyda chefndryd a nithoedd am gyfnod byr, ond yn y pen draw fe’i hanfonwyd i Wyrcws Undeb y Tlodion Llanelwy. Arweiniodd y gorlenwi a'r diffyg goruchwyliaeth ato'n cael ei gam-drin yn aml gan fechgyn hŷn.
Ymfudodd Rowlands i'r Unol Daleithiau ym 1859 yn 18 oed. Cyrhaeddodd New Orleans ac, yn ôl ei ddatganiadau ei hun, daeth yn ffrindiau ar ddamwain gyda Henry Hope Stanley, masnachwr cyfoethog. Allan o edmygedd, cymerodd John enw Stanley.
Roedd yn anfodlon ymuno â Rhyfel Cartref America, ond ymrestrodd yn gyntaf gyda 6ed Catrawd Troedfilwyr Arkansas ym Myddin y Taleithiau Cydffederal ac ymladd ym Mrwydr Shiloh ym 1862. Ar ôl cael ei gymryd yn garcharor yn Shiloh, ymunodd â Byddin yr Undeb ar 4 Mehefin 1862 ond cafodd ei ryddhau 18 diwrnod yn ddiweddarach oherwydd salwch difrifol. Ar ôl gwella, gwasanaethodd ar sawl llong fasnach cyn ymuno â Llynges yr Unol Daleithiau ym mis Gorffennaf 1864. Daeth yn geidwad cofnodion ar fwrdd yr USS Minnesota, ac arweiniodd hynny ato'n troi ei law at newyddiaduraeth ar ei liwt ei hun. Neidiodd Stanley a chydweithiwr iau ar long ar 10 Chwefror 1865 oedd yn ymadael â Portsmouth, New Hampshire. Bwriad y ddau oedd chwilio am fwy o anturiaethau. Mae’n ddigon posib mai Stanley oedd yr unig ddyn i wasanaethu yn y Fyddin Cydffederal, Byddin yr Undeb a Llynges yr Undeb.
Newyddiadurwr
Yn dilyn y Rhyfel Cartref, daeth Stanley yn newyddiadurwr yn y cyfnod pan oedd ehangu ffiniau yn digwydd yng Ngorllewin America. Yna trefnodd alldaith i'r Ymerodraeth Otomanaidd ond daeth y daith i ben yn drychinebus pan gafodd ei garcharu. Yn y pen draw, siaradodd ei ffordd allan o'r carchar a derbyniodd iawndal am offer alldaith a ddifrodwyd.
Chwilio am David Livingstone
Daeth Stanley yn enwog oherwydd iddo ddod o hyd i'r cenhadwr David Livingstone, a oedd ar goll yn Affrica yn 1871. Yn ôl yr hanes, pan gyfarfu'r cenhadwr coll llefarodd y geiriau enwog "Dr Livingstone, I presume?". Roedd y tri llyfr a ysgrifennodd am ei daith yn Affrica i ddarganfod Livingstone ymhlith y llyfrau a werthodd orau yn y cyfnod.
Y Congo
Ym 1874, ariannodd y New York Herald, a'r Daily Telegraph ym Mhrydain, Stanley ar alldaith arall i Affrica. Ei amcan uchelgeisiol oedd cwblhau'r gwaith o archwilio a mapio Llynnoedd Mawr ac afonydd Canol Affrica, ac yn y broses amgylchynu Llynnoedd Victoria a Tanganyica a lleoli tarddiad yr afon Nîl. Roedd yr alldaith yn gostus, gyda llawer o griw Stanley yn colli eu bywydau yn y tir anodd. Mae rhestrau casglu a dyddiadur Stanley (12 Tachwedd 1874) yn dangos iddo ddechrau gyda 228 o bobl a chyrraedd Boma gyda 114 o oroeswyr. Fodd bynnag, cwblhaodd Stanley ei genhadaeth gan ennill enw da fel un o archwilwyr mwyaf llwyddiannus y 19eg ganrif.
Daeth y Brenin Leopold II, y brenin uchelgeisiol o Wlad Belg, at Stanley a chynigiodd gyflog iddo er mwyn datblygu canolfannau masnachu ar hyd y Congo. Yn ddiweddarach, dywedodd y Brenin yn glir mai ei gynllun oedd creu gwladwriaeth newydd a fyddai’n cael ei gweinyddu gan Wlad Belg. Roedd hefyd yn glir na fyddai unrhyw bŵer yn y wladwriaeth newydd hon yn cael ei roi i'r boblogaeth leol. Siomwyd Stanley pan gafodd wybod am wir uchelgais y Brenin.
Fodd bynnag, bu Stanley yn llwyddiannus iawn wrth ddatblygu masnach ar hyd y Congo.
Ymgyrch Ryddhau Emin Pasha
Ym 1886, arweiniodd Stanley Alldaith Rhyddhad Emin Pasha i "achub" Emin Pasha, llywodraethwr Equatoria yn ne'r Swdan. Mynnodd y Brenin Leopold II fod Stanley yn cymryd y llwybr hirach ar hyd Afon Congo, gan obeithio cipio mwy o diriogaeth ac efallai hyd yn oed Equatoria. Ar ôl caledi aruthrol a nifer yn colli eu bywydau, cyfarfu Stanley ag Emin ym 1888, llwyddodd i fapio Mynyddoedd Ruwenzori a Llyn Edward, ac achub Emin a'i ddilynwyr oedd wedi goroesi, ar ddiwedd 1890. Ond fe wnaeth yr alldaith hon bardduo enw Stanley oherwydd ymddygiad yr Ewropeaid eraill - boneddigion Prydain a swyddogion y fyddin. Cafodd Uwchgapten y Fyddin Edmund Musgrave Barttelot ei saethu gan gludwr ar ôl ymddwyn gyda chreulondeb eithafol. Prynodd James Sligo Jameson, etifedd y gwneuthurwr wisgi Gwyddelig Jameson, ferch 11 oed a'i chynnig i ganibaliaid er mwyn dogfennu a braslunio sut fyddai’n cael ei choginio a'i bwyta. Dim ond pan fu Jameson farw o’r dwymyn y darganfu Stanley hyn.
Mae'r cofnodion yn yr Archifau Cenedlaethol yn Kew, Llundain, yn cadarnhau bod Stanley yn ymwybodol iawn bod atodi ac ychwanegu tiriogaeth newydd yn rhan o'r rheswm dros yr alldaith. Mae hyn oherwydd bod nifer o gytundebau wedi'u curadu yn y cofnodion (ac a gasglwyd gan Stanley ei hun o'r hyn sydd heddiw yn Wganda yn ystod Alldaith Emin Pasha). Yn ôl pob golwg, mae'r cytundebau hyn yn dangos bod Prydain wedi rhoi amddiffyniad i nifer o benaethiaid Affrica. Ymhlith y rhain roedd nifer sydd bellach wedi cael eu diystyru fel rhai twyllodrus, er enghraifft, cytundeb rhif 56, y cytundeb honedig a gytunwyd rhwng Stanley a phobl "Mazamboni, Katto, a Kalenge". Drwy arwyddo, roedd y bobl hyn wedi trosglwyddo i Stanley, "Hawl Llywodraethol Sofran dros ein gwlad am byth o ystyried y gwerth a dderbyniwyd ac am yr amddiffyniad y mae wedi'i roi inni a'n Cymdogion yn erbyn KabbaRega a'i Warasura."
Blynyddoedd olaf a marwolaeth
Ar ôl dychwelyd i Ewrop, priododd Stanley â'r artist o Gymru, Dorothy Tennant, a mabwysiadodd y ddau blentyn o'r enw Denzil. Ymunodd Stanley â'r Senedd fel aelod Unoliaethol Rhyddfrydol dros Ogledd Lambeth, gan wasanaethu rhwng 1895 a 1900. Urddwyd ef yn Syr Henry Morton Stanley pan gafodd ei wneud yn Farchog Croes Fawreddog Urdd y Baddon (Knight Grand Cross of the Order of the Bath) fel rhan o Anrhydeddau Pen-blwydd 1899, fel cydnabyddiaeth o’i wasanaeth i'r Ymerodraeth Brydeinig yn Affrica. Yn 1890, cafodd ei anrhydeddu gan y Brenin Leopold II gyda’r teitl Cordon Mawreddog Urdd Leopold.
Y Gynghrair Arabaidd i Foicotio Israel
Cychwynwyd boicotio busnesau a sefydliadau Israelaidd (ac i raddau Iddewig) cyn sefydlu gwladwriaeth Israel yn 1948, ond ffurfiolwyd yr ymgyrch wedi hynny gan y Gynghrair Arabaidd. Mae eu dull o weithredu wedi newid dros amser, gyda rhai aelodau'n atal rhag gweithredu.
Arwyddodd y gwledydd canlynol gytundebau heddwch a oedd yn eu hatal rhag unrhyw foicot: yr Aifft (1979), Palesteina (1993) a'r Iorddonen (1994); ni chytunodd Mauritania erioed yn yr ymgyrch nac ychwaith Algeria, Moroco na Tiwnisia.
Yn swyddogol, mae'r boicot yn y mannau hyn:
Gwledydd gyda chyfyngiadau
Yn ogystal â gwrthod busnes a nwyddau, mae nifer o wledydd yn gwrthod caniatâd i drafaelwyr gyda phasbort o Israel ymweld â'u gwlad. Mae eraill yn mynd gam ymhellach gan wrthod unrhyw basbort sydd ag arni stamp neu fisa o Israel. bawd|chwith|Logo'r ymgyrch gyffredinol i foicotio cwmniau a chynnyrch o Israel
Eryri
Rhanbarth o ogledd Cymru yw Eryri. Mae'n gartref i fynyddoedd uchaf Cymru. Yn draddodiadol defnyddir yr enw am fynyddoedd Arfon, gyda'r Wyddfa fel canolbwynt, ac yn cynnwys Glyderau, y Carneddau, Crib Nantlle, Moel Hebog a Moel Siabod. Ers ffurfio Parc Cenedlaethol Eryri, sy'n cynnwys ardaloedd tu allan i'r Eryri draddodiadol, er enghraifft ym Meirionnydd, mae tuedd wedi bod gan rai, yn enwedig o'r tu allan i Gymru, i gyfeirio at y cyfan o ardal y Parc fel "Eryri" ond mae'r Parc Cenedlaethol dros ddwywaith mwy ei faint na'r Eryri go iawn. Ffiniau'r Eryri draddodiadol, yn fras, yw'r briffordd A487 o Gaernarfon trwy Borthmadog cyn belled a Maentwrog yn y gorllewin a'r de, y briffordd A470 ymlaen i Fetws y Coed yn y de-ddwyrain ac Afon Conwy yn y dwyrain.
Yr enw
thumb|250px|Fideo o Eryri bawd|250px|"Yr Wyddfa a'i chriw" o gopa'r Glyder Fawr. Lliwedd ar y chwith, copa'r Wyddfa ar y dde, Garnedd Ugain ar y dde eithaf. bawd|chwith|Tryfan
Mae'n gred boblogaidd fod yr enw Eryri yn golygu "Gwlad yr Eryrod", ond mae Ifor Williams wedi profi mai "Ucheldir" yw'r ystyr. "Eryrod" yw lluosog arferol y gair "eryr"; ni cheir enghraifft o'r ffurf 'eryri' am "eryrod". Mae eryr ac Eryri yn tarddu o'r un gwreiddyn ieithyddol, serch hynny. O'r gwreiddyn Indo-Ewropeaidd -er/-or ("codi") y daw'r gair Cymraeg eryr a'r gair Groeg oros ("mynydd'). Ceir enghraifft o'r gair eryr yn Llyfr Du Caerfyrddin yn yr ystyr "glan (afon neu fôr)", Codiad tir yw "eryr(i)" felly, "tir uchel' neu 'ucheldir".
Dros y canrifoedd mae sawl bardd a llenor wedi mabwysiadu enw barddol sy'n cynnwys y gair Eryri. Yr enghraifft gynharaf yw'r bardd canoloesol Rhys Goch Eryri (fl. 1385–1448), a oedd yn frodor o ardal Beddgelert. Yn ddiweddarach cafwyd Dafydd Ddu Eryri (1759–1822) yn arddel yr enw.
Er nad felly y tarddodd yr enw, mae traddodiad a sylwadau gan deithwyr yn awgrymu yr arferai yr Eryr euraid nythu yn Eryri, efallai hyd y 18g.
Daearyddiaeth
Canolbwynt Eryri yw copa'r Wyddfa. O'i gwmpas mae chwe chefnen hir. Nodweddir y llethrau sy'n wynebu'r gogledd a'r dwyrain gan glogwynau syrth ond mae'r llethrau sy'n wynebu'r de a'r gorllewin yn tueddu i fod yn llai syrth a chreigiog ac yn fwy agored a glaswelltog. Rhwng y cefnennau mae cymoedd wedi eu llunio yn ystod Oes yr Iâ, rhai ohonynt â llynnoedd ynddynt. Yr uchaf o'r mynyddoedd yw'r Wyddfa (1,085m); ymhlith y copaon o'i chwmpas mae Carnedd Ugain (1,065 m), Crib Goch (923 m), Y Lliwedd (898 m) a'r Aran (747 m).
I'r gogledd-ddwyrain o'r Wyddfa, tu draw i Fwlch Llanberis, mae mynyddoedd y Glyderau; y prif gopaon yma yw'r Glyder Fach (994 m), Glyder Fawr (999 m) a Tryfan (915m). I'r gogledd o'r Glyderau, tu draw i Lyn Ogwen a Nant Ffrancon mae prif gadwyn y Carneddau yn ymestyn tua'r gogledd-ddwyrain, gan orffen nepell o'r môr uwchben Abergwyngregyn. Y prif gopaon yn y Carneddau yw Carnedd Llywelyn (1,064 m), Carnedd Dafydd (1,044 m) a Pen yr Ole Wen (978 m).
bawd|chwith|250px|Llyn Glaslyn o'r Wyddfa, gyda [[Llyn Llydaw yn y cefndir.]]
O ran daeareg, creigiau Ordoficaidd sy'n ffurfio'r rhan fwyaf o'r mynyddoedd, ond daw creigiau Cambriaidd i'r wyneb yn y gogledd-orllewin, i ffurfio mynyddoedd megis Elidir Fawr a Moel Eilio. Gellir gweld olion rhewlifoedd o Oes yr Iâ yn glir mewn llawer man yn Eryri; mae Cwm Idwal yn enghraifft glasurol.
Oherwydd uchder y mynyddoedd a'i safle yn agos i'r arfordir gorllewinol, mae Eryri yn cael llawer o law; ac ystyrir Capel Curig er enghraifft yn un o'r mannau gwlypaf ym Mhrydain. Er nad yw'r glaw yn cael ei fesur yn rheolaidd, credir fod y llethrau o gwmpas Llyn Llydaw ar yr Wyddfa yn cael mwy o law fyth, heb fod ymhell o 5000 mm y flwyddyn. Mae nifer o afonydd yn tarddu yn Eryri, yn arbennig Afon Glaslyn, Afon Ogwen ac Afon Llugwy, sy'n llifo i Afon Conwy. Ceir nifer fawr o lynnoedd yn Eryri; y mwyaf ohonynt yw Llyn Padarn (280 acer), Llyn Cowlyd (269 acer), Llyn Cwellyn (215 acer), Llyn Eigiau (120 acer) a Llyn Llydaw (110 acer).
bawd|850px|center|Y Carneddau o gopa [[Moel Siabod. O'r chwith i'r dde: Pen yr Ole Wen, Carnedd Dafydd, Carnedd Llywelyn, Pen yr Helgi Du (gyda Foel Grach a Foel Fras tu ôl), Pen Llithrig y Wrach a Creigiau Gleision.]]
Parc Cenedlaethol Eryri
300px|bawd|Map o Barc Cenedlaethol Eryri Sefydlwyd Parc Cenedlaethol Eryri ar 18 Hydref 1951 yn dilyn Deddf Parciau Cenedlaethol a Mynediad i Gefn Gwlad 1949, fel y trydydd parc cenedlaethol yng Nghymru a Lloegr. Roedd ei ffiniau wedi'u dynodi flwyddyn ynghynt yn dilyn argymhellion Comisiwn y Parc Cenedlaethol lle gwasanaethodd Syr Clough Williams-Ellis fel aelod. Gan mai un o brif feini prawfar gyfer cynnwys tir o fewn y Parc oedd "harddwch golygfaol eithriadol", roedd rhai ardaloedd trefol wedi eu gwahardd, ac y tu allan i'w ffiniau.
Mae'n un o dri pharc cenedlaethol yng Nghymru (gweler hefyd Bannau Brycheiniog a Phenfro). Mae ffiniau'r parc yn cynnwys tua 214,159 hectar (837 milltir sgwâr), ardal llawer ehangach na'r ardal a adwaenid fel Eryri yn hanesyddol.
Sefydlwyd Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri o dan Ddeddf yr Amgylchedd 1995 a ddaeth yn weithredol ar 1 Ebrill 1996, ac a ddiffinniodd bwrpas y parc, sef:
Mae'r tir cyhoeddus a'r tir preifat ill dau o dan reolaeth yr un awdurdod cynllunio.
Vienes De Lejos
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Amal Ramsis yw Vienes De Lejos a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen, Yr Aifft, Libanus a Qatar.
HTRA1
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn HTRA1 yw HTRA1 a elwir hefyd yn HtrA serine peptidase 1 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 10, band 10q26.13.
Vienes De Lejos
Mae'r ffilm Vienes De Lejos yn 84 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Eryri
Bywyd Gwyllt
Er bod tirwedd Eryri yn ymddangos yn wyllt, mae dylanwad dyn yn drwm arno. Yn wreiddiol roedd coedwigoedd yn tyfu ar y rhan fwyaf o'r llethrau, heblaw y llethrau uchaf un. Y rhywogaethau nodweddiadol oedd derw, ynn, bedw, cyll a chriafolen. Erbyn hyn mae'r coed wedi diflannu oddi ar lawer o'r llethrau, ac mae pori gan ddefaid yn eu cadw yn laswelltir. Plannwyd llawer o goed bytholwyrdd yn y cyfnod ar ôl yr Ail Ryfel Byd, yn arbennig Coedwig Gwydyr ar lethrau dwyreiniol Eryri o gwmpas Betws y Coed a Choedwig Beddgelert.
L'hiver Dernier
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Aurore Clément, Anaïs Demoustier, Michel Subor, Carlo Brandt, Florence Loiret-Caille, Vincent Rottiers a Hélier Cisterne.
Eryri
Bywyd Gwyllt
Ar y clogwyni lle na all y defaid gyrraedd, er enghraifft ar Glogwyn Du'r Arddu ar yr Wyddfa a chlogwyni Cwm Idwal, ceir amrywiaeth ddiddorol o blanhigion arctig-alpaidd, rhai ohonynt yn eithriadol o brin. Yr enwocaf o'r rhain yw Lili'r Wyddfa (Lloydia serotina); Eryri yw'r unig fan ym Mhrydain lle ceir y planhigyn yma. Dim ond yn Eryri y ceir Chwilen yr Wyddfa (Chrysolina cerealis).
L'hiver Dernier
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Eryri
Bywyd Gwyllt
bawd|de|250px|Mae'r Fran Goesgoch yn un o adar nodweddiadol Eryri.
L'hiver Dernier
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Eryri
Bywyd Gwyllt
Heblaw gor-bori gan ddefaid, un o'r prif broblemau yw tŵf Rhododendron ponticum mewn rhai rhannau o Eryri, er enghraifft yn ardal Beddgelert. Mae'r planhigyn yma yn medru lledaenu'n gyflym, ac yn cael effaith andwyol ar y llystyfiant naturiol. Erbyn hyn mae ymdrechion i'w ddifa wedi lleihau'r broblem rywfaint. Gall y nifer fawr o gerddwyr a dringwyr hefyd greu problemau yn y mannau mwyaf poblogaidd.
Y brithyll yw'r pysgodyn mwyaf cyffredin yn afonydd a llynnoedd Eryri, ond yn ambell un o'r llynnoedd dyfnaf ceir y Torgoch. Ymhlith adar nodweddiadol Eryri mae Tinwen y garn, Corhedydd y waun, Mwyalchen y mynydd, y Frân goesgoch a'r Gigfran; mae nifer dda o barau o'r Hebog tramor yn nythu ar y clogwyni yma hefyd.
Y prinnaf o famaliaid Eryri yw'r Bela (Martes martes), yn wir, er fod cryn nifer o bobl wedi adrodd eu bod wedi gweld y Bela yn Eryri yn y blynyddoedd diwethaf, nid oes neb wedi llwyddo i gael llun i brofi hyn. Gellir gweld geifr gwylltion yn aml ar y llechweddau; mae'r rhain yn ddisgynyddion geifr wedi dianc o ffermydd. Mae rhannau o Eryri yn gartref i'r merlyn mynydd Cymreig; maent yn arbennig o niferus ar lethrau gogleddol y Carneddau, lle ceir rhwng 200 a 300.
Hanes a diwylliant
bawd|chwith|Maen y Bardd
Vienes De Lejos
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Amal Ramsis ar 1 Ionawr 1972 yn Alecsandria.
Eryri
Hanes a diwylliant
Yn ystod y cyfnod Neolithig, ymddengys mai o gwmpas godreuon Eryri yr oedd presenoldeb dynol. Ymysg yr olion o'r cyfnod hwn mae siambr gladdu Maen y Bardd ar ochr ddwyreiniol y Carneddau, ac olion tŷ yn Llandegai ger Bangor. Yn ystod rhan gyntaf Oes yr Efydd roedd y tywydd yn gynhesach ac yn sychach, gan wneud y tir uchel yn fwy atyniadol. Ceir llawer o weddillion tai a chladdfeydd o'r cyfnod hwn, er enghraifft yng Ngwm Anafon uwchben Abergwyngregyn ac yng Nghwm Ffrydlas uwchben Bethesda. Yn y cyfnod yma y codwyd y meini hirion megis y rhai ym Mwlch y Ddeufaen, ac y codwyd llawer o'r carneddi a welir ar fynyddoedd a bryniau Eryri.
Vienes De Lejos
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amal Ramsis nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: