cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Homo rudolfensis
Cynigiwyd yr enw gwyddonol Pithecanthropus rudolfensis yn 1978 gan Valery Alekseyev a'i newidiodd yn 1986 i Homo rudolfensis ar gyfer Penglog 1470 (KNM ER 1470). Mae rhai pobl yn cwestiynu a yw cyn lleied o dystiolaeth yn ddigonol i greu rhywogaeth ar wahân, ac a ddylir ei gynnwys o dan y genws Homo ynteu Australopithecus.
Ar 8 Awst 2012, cyhoeddwyd fod tîm dan arweiniad Meave Leakey wedi darganfod rhanau eraill o benglogau H. rudolfensis.
KNM-ER 1470
bawd|chwith|UR 501 (gwreiddiol), y [[ffosil hynaf yn y genws Homo]] Cafwyd cryn drafodaethau gan anthropolegwyr am y ffosil KNM-ER 1470, yn enwedig ei ddosbarthiad o ran ei rywogaeth. Fe'i ddyddiwyd yn anghywir: yn dair miliwn o flynyddoedd oed, gan felly ragflaenu Homo habilis. Ers hynny, fodd bynnag, credir mai tua 1.9 miliwn o flynyddoedd CP ydyw. Mae'r gwahaniaeth mawr rhwng penglogau Homo rudolfensis a Homo habilis, rhy fawr iddynt fod o'r un rhywogaeth. Credir hefyd eu bod yn cyd-oesi a'i gilydd. Ni wyddys pa un o'r ddau (neu arall heb ei ddarganfod) yw tad y llinach Homo. Mae cyfaint y craniwm, ble gorweddai'r ymennydd yn 700 cm³.
Declan Donnelly
Mae Declan Joseph Oliver "Dec" Donnelly sy'n cael ei adnabod fel Duncan hefyd (ganed 25 Medi 1975) yn actor a chyflwynydd rhaglenni teledu Seisnig. Bron yn ddi-eithriad, mae'n gweithio gydag Ant McPartlin. Daeth i amlygrwydd yn y gyfres deledu i blant Byker Grove ac fel un o'r ddeuawd pop, PJ & Duncan. Mae ef wedi ymddangos yn rheolaidd ar deledu Seisnig, o Top of the Pops i'r Tribute to The Likely Lads (2002).
Afaon fab Taliesin
Yn llenyddiaeth Gymraeg yr Oesoedd Canol, gŵr ifanc doeth a gysylltir â chanu gwirebol oedd Afaon fab Taliesin. Yn ôl traddodiad roedd yn fab i'r bardd enwog Taliesin (6g), ond nid oes unrhyw brawf hanesyddol am hynny ac mae'n fwy tebyg iddo berthyn i gylch y chwedlau am y Taliesin chwedlonol, Taliesin Ben Beirdd. Mae'r amrywiadau ar ei enw yn cynnwys y ffurf Addaon fab Taliesin.
Cyfeirir at Afaon yn y chwedl fwrlesg Gymraeg Canol Breuddwyd Rhonabwy fel un o farchogion llys Arthur a'r "gŵr ifanc doethaf a mwyaf dysgedig yn y deyrnas". Ceir cyfeiriad moel ato mewn cerdd a gedwir yn Llyfr Taliesin yn ogystal. Priodolir iddo gyfresi o englynion doethineb dan yr enw 'Cyssul Afaon/Addaon' ("Cyngor Afaon") mewn sawl llawysgrif.
Cyfeirir at Afaon mewn tri o Drioedd Ynys Prydain. Roedd yn un o 'Dri Tharw Unben' yr ynys, gydag Elinwy fab Cadegr a Chynhafal fab Argad (Triawd 7). Fe'i enwir yn un o 'Dri Aerfeddawg' (arweinwyr brwydr) yr ynys gyda Selyf fab Cynan Garwyn ac Urien fab Cynfarch (Triawd 25). Rhestrir ei lofruddio gan arwr anhysbys o'r enw Llawgad Trwm Bargawd Eidyn fel un o 'Dri Anfad Gyflafan Ynys Brydain'.
Dante's Peak
Ffilm llawn cyffro sy'n seiliedig ar drychineb go iawn gan y cyfarwyddwr Roger Donaldson yw Dante's Peak a gyhoeddwyd yn 1997. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Washington a Cascade Range. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Leslie Bohem a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan James Newton Howard a John Frizzell.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Pierce Brosnan, Linda Hamilton, Lee Garlington, Jamie Renée Smith, Tzi Ma, Grant Heslov, Justin Williams, Charles Hallahan, Heather Stephens, Jeremy Foley, Arabella Field, Elizabeth Hoffman a Christopher Murray. Mae'r ffilm Dante's Peak yn 105 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Titanic sef ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Andrzej Bartkowiak oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Conrad Buff IV sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Roger Donaldson ar 15 Tachwedd 1945 yn Ballarat.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Roger Donaldson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Jasmine Ki Shaadi
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Basu Chatterjee yw Jasmine Ki Shaadi a gyhoeddwyd yn 1986. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd चमेली की शादी (1986 फ़िल्म) ac fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Kalyanji–Anandji.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Amjad Khan, Anil Kapoor, Amrita Singh, Pankaj Kapur a Ram Sethi.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Basu Chatterjee ar 10 Ionawr 1930 yn Ajmer a bu farw ym Mumbai ar 29 Gorffennaf 1960. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1969 ac mae ganddo o leiaf 20 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Calcutta.
Sheffield, Alabama
Dinas yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Zlata Ognevich
Cantores o Wcrain yw Zlata Ognevich (ganwyd 12 Ionawr 1986). Mae hi'n mwyaf enwog am cymryd rhan mewn Cystadleuaeth Cân Eurovision 2013 yn Malmö, Sweden gyda'r gân Gravity.
Jasmine Ki Shaadi
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Sheffield, Alabama
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Sheffield, gan gynnwys:
Jasmine Ki Shaadi
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Basu Chatterjee nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Zlata Ognevich
Bywyd Cynnar
Fe'i ganwyd Zlata yn 1986 ym Murmansk, gogledd Rwsia, ond symudai'r teulu i Sudak yn y Crimea, Wcrain pan oedd hi'n ifanc. Wrth troi'n 18, symudodd Zlata i Kiev er mwyn parhai ei addysg gerddorol.
The Patriot and The Spy
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Jack Harvey yw The Patriot and The Spy a gyhoeddwyd yn 1915. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actor yn y ffilm hon yw James Cruze. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Birth of a Nation addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jack Harvey ar 16 Medi 1881 yn Cleveland a bu farw yn Los Angeles ar 14 Ionawr 2017.
Francesco Cossiga
Prif Weinidog yr Eidal rhwng 1979 a 1980 ac Arlywydd yr Eidal rhwng 1985 a 1992 oedd Francesco Cossiga (26 Gorffennaf 1928 - 17 Awst 2010).
Cafodd Cossiga ei eni yn Sassari, Sardinia. Cefnder Enrico Berlinguer oedd ef.
O Rei Da Noite
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Héctor Babenco yw O Rei Da Noite a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd gan Héctor Babenco ym Mrasil. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Portiwgaleg a hynny gan Héctor Babenco.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Yara Amaral. Mae'r ffilm O Rei Da Noite yn 97 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd One Flew Over the Cuckoo's Nest sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd. Lauro Escorel oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Héctor Babenco ar 7 Chwefror 1946 yn Buenos Aires a bu farw yn São Paulo ar 4 Mawrth 2014. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1973 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Niels Bohr (ffilm, 2013)
Ffilm ddogfen o Ddenmarc yw Niels Bohr gan y cyfarwyddwr ffilm Liv Thomsen. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Liv Thomsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhiwbeina
Maestref a chymuned yng Nghaerdydd yw Rhiwbeina (Saesneg: Rhiwbina). Mae'n ardal ffynianus yng ngogledd y ddinas a bu'n bentref ar wahân ar un adeg.
Ocaña, Retrato Intermitente
Ffilm ddogfen am LGBT gan y cyfarwyddwr Ventura Pons yw Ocaña, Retrato Intermitente a gyhoeddwyd yn 1978. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Lleolwyd y stori yn Barcelona. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Ventura Pons.
Middleton, Hartlepool
Pentref yn sir seremonïol Swydd Durham, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Middleton. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Headland yn awdurdod unedol Bwrdeistref Hartlepool.
Ocaña, Retrato Intermitente
Y prif actor yn y ffilm hon yw Ventura Pons.
Rhiwbeina
Tua diwedd yr 11g, lladdwyd Iestyn ap Gwrgant, tywysog olaf Teyrnas Morgannwg, mewn brwydr yn erbyn y Normaniaid yn yr ardal. Cofir am y frwydr yn yr enw Rhyd Waedlyd, ar ffrwd fechan yn Rhiwbeina.
Ocaña, Retrato Intermitente
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1978. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Deer Hunter sef ffilm ryfel sy'n adrodd stori tri chyfaill Americanaidd a'u gwasanaeth milwrol gorfodol yn Rhyfel Fietnam. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Rhiwbeina
Y Gymraeg
Yng nghyfrifiad 2011 nodwyd bod 1,433 (12.9%) o'r boblogaeth dros dair blwydd oed yn medru'r Gymraeg. Y ffigwr cyfatebol yng nghyfrifiad 2001 oedd 1,409 (12.8%).
Ocaña, Retrato Intermitente
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ventura Pons ar 25 Gorffenaf 1945 yn Barcelona.
Rhiwbeina
Y Gymraeg
Cynhelir gwasanaethu Cymraeg yng nghapel Methodistaidd Bethel. Bu capel Beulah (yr Eglwys Ddiwygiedig Unedig) yn gapel Cymraeg yn perthyn i'r Annibynwyr, ond wedi cyfnod o weithredu'n ddwyieithog, troes i'r Saesneg yn 1898.
Bu Rhiwbeina yn gartref i nifer o unoligion amlwg yn y diwylliant Cymraeg, gan gynnwys W. J. Gruffydd, R. T. Jenkins, Iorwerth C. Peate, Kate Roberts, a Rachel Thomas.
Ocaña, Retrato Intermitente
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Rhiwbeina
Y Gymraeg
200px|bawd|dim|Lleoliad Rhiwbina yng Nghaerdydd
Ocaña, Retrato Intermitente
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ventura Pons nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhiwbeina
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
John Galsworthy
Nofelydd a dramodydd o Sais oedd John Galsworthy (14 Awst 1867 - 31 Ionawr 1933), sy'n adnabyddus fel awdur The Forsyte Saga. Enillodd y Wobr Lenyddol Nobel yn 1932.
Pictiwrs Picasso
Nofel i oedolion gan Vivian Wynne Robert yw Pictiwrs Picasso. Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1995. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Rio de Janeiro
Rio de Janeiro neu Rio yw ail ddinas fwyaf Brasil, De America, y tu ôl São Paulo a Buenos Aires. Ystyr ei henw Portiwgaleg yw "Afon Ionawr". Fe'i lleolir ar arfordir ddwyreiniol canolbarth Brasil sy'n enwog am ei thraethau godidog a Mynydd y Dorth Siwgr. Hi hefyd yw'r chweched dinas fwyaf o ran poblogaeth yn yr America gydag oddeutu o bobl.
Roedd y ddinas yn brifddinas ar Brasil am bron i ddwy ganrif, o 1763 tan 1822 yn ystod cyfnod trefedigaethol Portiwgal, ac o 1822 tan 1960 pan oedd yn wlad annibynnol. Rio de Janeiro oedd cyn-brifddinas yr Ymerodraeth Portiwgeaidd hefyd (1808 - 1821). Caiff y ddinas ei hadnabod yn aml fel "Rio", ac mae ganddi'r ffugenw A Cidade Maravilhosa, neu "Y Ddinas Fendigedig". Gelwir trigolion y ddinas yn "gariocas". Cân swyddogol Rio yw "Cidade Maravilhosa", gan y cyfansoddwr André Filho.
Dynodwyd rhan o'r ddinas yn Safle Treftadaeth y Byd, o'r enw "Rio de Janeiro: Tirweddau Carioca rhwng y Mynydd a'r Môr", gan UNESCO ar 1 Gorffennaf 2012 fel 'Tirwedd Ddiwylliannol'. Mae Rio de Janeiro yn enwog am ei lleoliad naturiol, dathliadau ei charnifal, samba a cherddoriaeth arall, a'r traethau twristaidd, fel Copacabana ac Ipanema. Yn ogystal â'r traethau, mae'r ddinas yn enwog am ei cherflun enfawr o Grist, sy'n cael ei adnabod fel Crist y Iachawdwr ('Cristo Redentor') sydd ar ben mynydd Corcovado. Mae'r ddinas hefyd yn nodedig am Fynydd y Dorth Siwgr (Pão de Açúcar) gyda'r cherbydau gwifren; y Sambódromo, stand gorymdaith parhaol a ddefnyddir yn ystod Carnifal a Stadiwm Maracanã, sy'n un o stadiymau pel-droed mwyaf y byd. 200px|bawd|chwith|Golygfa dros Rio de Janeiro o Fynydd y Dorth Siwgr
Er gwaethaf ei phrydferthwch, ystyrir Rio fel un o ddinasoedd mwyaf treisgar y byd, sydd wedi ysbrydoli ffilmiau fel Bus 174, City of God ac Elite Squad sydd oll wedi amlygu nifer o faterion cymdeithasol difrifol. Lleolir llawe o'r troseddau treisgar yn y favelas neu'r trefi shanti ond fe'u gwelir hefyd mewn cymdogaethau dosbarth canol ac uwch. Yn wahanol i nifer o ddinasoedd eraill, lleolir nifer o'r slymiau gyferbyn â rhai o ardaloedd mwyaf cefnog y ddinas.
Ceir y fforest fwyaf a'r ail fwyaf yn y byd yn y ddinas hefyd: Floresta da Tijuca, neu "Fforest Tijuca" a'r goedwig yn Parque Estadual da Pedra Branca, sydd bron yn gysylltiedig â'r parc arall. Mae Maes Awyr Rhyngwladol Galeão - Antônio Carlos Jobim yn cysylltu Rio de Janeiro gyda nifer o ddinasoedd eraill Brasil ac yn cynnig nifer o hediadau rhyngwladol hefyd.
Rio de Janeiro oedd gwesteiwr Gemau Olympaidd yr Haf 2016 a Gemau Paralympaidd yr Haf 2012, gan wneud y ddinas y ddinas gyntaf yn Ne America i gynnal y digwyddiadau hyn, erioed, a'r trydydd tro i'r Gemau Olympaidd gael eu cynnal mewn dinas yn Hemisffer y De. Cynhaliodd Stadiwm Maracanã rowndiau terfynol Cwpan y Byd Pêl-droed 1950 a 2014, Cwpan Cydffederasiynau FIFA 2013, a Gemau Pan Americanaidd XV.
Hanes cyn goresgyniad yr Ewropead
Mae profion DNA wedi cadarnhau bod gan yr Indiaid Botocudo (difodwyd) a arferai fyw yn rhanbarth Espiritu Santo, ychydig i'r gogledd o Rio de Janeiro, DNA Polynesaidd. Roedd y Botocudo yn fwyaf adnabyddus am eu harfer o fewnosod plygiau pren mawr yn llabedau eu clustiau a'u gwefusau isaf. Yn y cyfnod hwn, gwyddus fod dros 7 miliwn o frodorion yn byw yn yr hyn a elwir heddiw'n Brasil.
Gwladychu Ewropeaidd
Daeth Ewropeaid ar draws Bae Guanabara yn gyntaf ar 1 Ionawr 1502 (bathiad yr enw Rio de Janeiro, "Afon Ionawr"), gan alldaith Portiwgaleg o dan yr archwiliwr a'r fforiwr Gaspar de Lemos, capten llong o'r enw Pedro Álvares Cabral, neu o bosib o dan Gonçalo Coelho.
Y brodorion Tupi, Puri, Botocudo a Maxakalí oedd yn byw yma cyn dyfodiad yr Ewropeaid.
Y goresgynwyr
Daeth Ewropeaid ar draws Bae Guanabara yn gyntaf ar 1 Ionawr 1502 (bathiad yr enw Rio de Janeiro, "Afon Ionawr"), gan alldaith Portiwgaleg o dan yr archwiliwr a'r fforiwr Gaspar de Lemos, capten llong o'r enw Pedro Álvares Cabral, neu o bosib o dan Gonçalo Coelho. Yn 1555, meddiannwyd un o ynysoedd Bae Guanabara, a elwir bellach yn Ynys Villegagnon, gan 500 o wladychwyr o Ffrainc o dan y llyngesydd Ffrengig Nicolas Durand de Villegaignon. O ganlyniad, adeiladodd Villegagnon Caer Coligny ar yr ynys wrth geisio sefydlu trefedigaeth Ffrainc Antarctique. Ond daeth yn ormod o fygythiad i'r Wladfa Portiwgaleg sefydledig ac ym 1560 gwnaed y gorchymyn i gael gwared ar y milwyr Ffrengig. Cychwynnwyd ymosodiad milwrol a barodd flwyddyn o hyd gan Lywodraethwr Cyffredinol newydd Brasil Mem De Sa, ac fe’i parhawyd yn ddiweddarach gan ei nai Estacio De Sa. Ar Ionawr 20, 1567, gorchfygwyd lluoedd Ffrainc a chawsant eu diarddel o Frasil am byth.
Sefydlwyd y Rio de Janeiro presennol gan y Portiwgaliaid ar 1 Mawrth 1565 ac fe’i henwyd yn São Sebastião do Rio de Janeiro, er anrhydedd i Sant Sebastian, y sant a oedd yn enw ac yn noddwr Brenin Portiwgalaidd ar y pryd, sef Sebastião. Rio de Janeiro oedd enw Bae Guanabara. Tan yn gynnar yn y 18g, ymosodwyd ar y ddinas gan nifer o fôr-ladron Ffrengig, fel Jean-François Duclerc a René Duguay-Trouin.
Erbyn diwedd yr 17g, darganfu’r Bandeirantes aur a diemwntau yn Minas Gerais, ardal gyfagos, ac felly daeth Rio de Janeiro yn borthladd llawer mwy ymarferol ar gyfer allforio cyfoeth (aur, cerrig gwerthfawr a'r siwgr) na Salvador, Bahia, ymhellach i'r gogledd-ddwyrain. Ar 27 Ionawr 1763, symudwyd y ganolfan weinyddol o Salvador i Rio de Janeiro. Arhosodd y ddinas yn brifddinas drefedigaethol yn bennaf tan 1808, pan symudodd teulu brenhinol Portiwgal a'r rhan fwyaf o uchelwyr Lisbon cysylltiedig, a oedd yn ffoi rhag goresgyniad Napoleon o Bortiwgal, i Rio de Janeiro.
Daearyddiaeth
Mae Rio de Janeiro ar ran orllewinol bellaf llain o arfordir Môr Iwerydd (rhwng culfor i'r dwyrain i Ilha Grande ar y Costa Verde, a'r Cabo Frio), yn agos at DTrofan yr Afr (neu Drofan Capricorn), ac mae'r draethlin yn gogwyddo o'r dwyrain i'r gorllewin. Yn wynebu'r de i raddau helaeth, sefydlwyd y ddinas ar gilfach o'r darn hwn o'r arfordir, Bae Guanabara (Baía de Guanabara), ac mae ei fynedfa wedi'i nodi gan bwynt o dir o'r enw y Mynydd Siwgwr (Pão de Açúcar).
Mae'r rhan fwyaf o'r ddinas, y cyfeirir ati'n aml fel "Parth y Gogledd" (Zona Norte, Rio de Janeiro [pt]), yn ymestyn i'r gogledd-orllewin ar wastadeddau sy'n cynnwys gwaddodion morol a chyfandirol ac ar fryniau a sawl mynydd creigiog. Mae "Parth De" (Zona Sul) y ddinas, sy'n cyrraedd y traethau ar gyrion y môr agored, yn cael ei dorri i ffwrdd o'r canol ac o Barth y Gogledd gan fynyddoedd arfordirol. Mae'r mynyddoedd a'r bryniau hyn yn ardaloedd anghysbell o'r Serra do Mar i'r gogledd-orllewin, y gadwyn fynyddoedd gneis-wenithfaen hynafol sy'n ffurfio llethrau deheuol Ucheldir Brasil. Mae'r Parth Gorllewinol mawr (Zona Oeste), a gafodd ei dorri i ffwrdd gan y tir mynyddig miliynau o flynyddoedd yn ôl, yn fwy hygyrch ac agored i'r rhai ym Mharth y De oherwydd codi ffyrdd a thorri twneli newydd erbyn diwedd yr 20g.
Marie Joséphine Nicolas
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Aisne, Ffrainc oedd Marie Joséphine Nicolas (25 Gorffennaf 1845 – 1903).
Gordon Milne
Pêl-droediwr o Lloegr yw Gordon Milne (ganed 29 Mawrth 1937). Cafodd ei eni yn Preston a chwaraeodd 13 gwaith dros ei wlad.
Plesala
Mae Plesala (Ffrangeg: Plessala) yn gyn cymuned (Llydaweg: kumunioù; Ffrangeg: communes) yn Departamant Aodoù-an-Arvor (Ffrangeg: Département Côtes-d'Armor), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Ar 1 Ionawr 2016, daeth Plesala yn rhan o gymuned newydd Ar Menez
Poblogaeth
Population - Municipality code22191
Marapurani Manishi
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Tatineni Rama Rao yw Marapurani Manishi a gyhoeddwyd yn 1973. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a hynny gan Aathreya a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan K. V. Mahadevan.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Akkineni Nageswara Rao.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1973. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Exorcist sef ffilm arswyd Americanaidd gan William Friedkin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tatineni Rama Rao ar 1 Ionawr 1938 yn Kapileswarapuram, Krishna. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 12 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tatineni Rama Rao nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Trees Cry For Rain
Ffilm ddogfen yw Trees Cry For Rain a gyhoeddwyd yn 1989. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1989. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Batman (ffilm o 1989) sef ffilm drosedd llawn cyffro gan Tim Burton. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llwybr Llaethog yn awyr y nos
350px|bawd|Y Llwybr Llaethog yn ymestyn ar draws awyr y nos.
Am Alaeth y Llwybr Llaethog fel gwrthrych seryddol, gweler Galaeth y Llwybr Llaethog. Am y band cerddorol, gweler Llwybr Llaethog (band).''
350px|bawd|Darlun o'r Llwybr Llaethog yn ymestyn ar draws yr holl wybren gwneir gan Arsyllfa Deheuol Ewrop allan o nifer o luniau annibynnol. Mae canol yr Alaeth yng nghanol y darlun, 350px|bawd|Darlun o ran o'r Llwybr Llaethog yng nghytserau Sagittarius a Scorpius yn edrych tua'r canol ein Galaeth ni. Achosir yr ardaloedd tywyll gan gymylau o lwch yn gymysg â nwy rhyngserol.
Band llydan o oleuni sydd i'w weld yn disgleirio yn wan ar draws awyr y nos o lefydd tywyll yw'r Llwybr Llaethog. Fe'i gwnaed o oleuni miliynau o sêr.
Mae'r Llwybr Llaethog yn eithaf hawdd i'w weld gyda'r llygad noeth, ymhell o oleuadau trefol; ymddengys fel band sy'n amgylchu'r wybren. Gall oleuadau trefi guddio'r Llwybr Llaethog yn llwyr. Mae'r band yn fwy llydan a mwy disglair mewn rhai rhannau nag eraill, yn enwedig yn y cytserau Sagittarius a Scorpius. Mae'r band yn afreolaidd ac yn torri i ddwy rhan mewn rhai lleoedd.
Mae'r enw Llwybr Llaethog yn tarddu o'r henfyd clasurol, gan ei bod yn edrych yn debyg i ffordd a wneuthwyd allan o laeth. Via lactea (sef ffordd laethog) oedd yr hen enw Lladin, a oedd yn dod o'r enw Groeg galaxías kýklos (γαλαξίας κύκλος), sef cylch laethog.
Un hen enw Cymraeg am y Llwybr Llaethog oedd Caer Gwydion, sy'n gysylltiedig â Gwydion fab Dôn yn chwedlau y Mabinogi. Mae hen enwau eraill yn cynnwys Bwa'r Gwynt, Heol y Gwynt, Llwybr y Gwynt, y Ffordd Laethog, y Ffordd Wen a'r Ffordd Laethwen.
Edrychodd Galileo Galilei ar y Llwybr Llaethog trwy'i delesgop yn y flynyddoedd 1609 a 1610. Fe welodd bod y Llwybr Llaethog wedi ei chyfansoddi o nifer enfawr o sêr o ddisgleirdeb gwan.
Natur y Llwybr Llaethog
Mae mwyafrif o'r sêr yn ein galaeth ni yn bodoli mewn disg eang tenau. Lleolir y Cysawd yr Haul a'r Ddaear yn y disg, a felly mae'r sêr pell yn ymddangos fel band o amgylch awyr y nos. Hwn yw'r Llwybr Llaethog.
Yn y cytser Sagittarius yw lleoliad canol yr Alaeth, a felly mae'r Llwybr Llaethog yn fwyaf disglair yn y cyfeiriad hwn. Mae Ymchwydd yr Alaeth hefyd i'w ganfod yng nghyfeiriad Sagittarius a Scorpius, sydd yn ychwanegu i'r disgleirdeb y Llwybr Llaethog yn ardal hon o'r wybren.
Uta Fritze-von Alvensleben
Gwyddonydd o'r Almaen yw Uta Fritze-von Alvensleben (ganed 1955), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel astroffisegydd, ffisegydd a seryddwr.
Llwybr Llaethog yn awyr y nos
Natur y Llwybr Llaethog
Canfyddir nifylau a chlystyrau sêr yn y Llwybr Llaethog yn ogystal â'r nifer enfawr o sêr. Mae llawer o'r nwy yn yr Alaeth yn bodoli yng nghanol y disg serol, mewn haen denau. Cymysglyd gyda'r nwy ydy llwch sydd yn amsugno'r goleuni sêr tu ôl. Effaith y llwch ydy creu ardaloedd o'r Llwybr Llaethog sydd yn edrych yn dywyll o'r Ddaear. Dyma rheswm mae'r Llwybr Llaethog yn edrych yn afreolaidd mewn rhannau.
Uta Fritze-von Alvensleben
Manylion personol
Ganed Uta Fritze-von Alvensleben yn 1955 yn München. Ymhlith yr anrhydeddau a gyflwynwyd iddi am ei gwaith mae'r canlynol: Gwobr Hertha Sponer.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Aubrey Herbert
Diplomydd, milwr, gwleidydd, a theithiwr o Sais oedd Aubrey Nigel Henry Molyneux Herbert (3 Ebrill 1880 – 26 Medi 1923).
Bywyd cynnar ac addysg
Ganed Aubrey Nigel Henry Molyneux Herbert yng Nghastell Highclere, Hampshire, ar 3 Ebrill 1880, yn fab i Henry Herbert, 4ydd Iarll Caernarfon, a'i ail wraig Elizabeth neu Elisabeth Catharine. Ers ei flynyddoedd cynnar, dioddefodd Herbert o nam ar ei olwg. Aeth i Goleg Eton cyn iddo astudio hanes modern yng Ngholeg Balliol, Rhydychen. Derbyniodd radd dosbarth cyntaf o Balliol ym 1902.
Gyrfa ddiplomyddol
Wedi iddo adael y brifysgol, cafodd Herbert waith mygedol yn y llysgenhadaeth Brydeinig i Japan yn Tokyo. Ni chafodd erioed fawr o ddiddordeb mewn gwleidyddiaeth y Dwyrain Pell. Ym Mawrth 1904 penodwyd Herbert i'r llysgenhadaeth Brydeinig i'r Ymerodraeth Otomanaidd yng Nghaergystennin, ac yno taniwyd ei ddiddordeb yn y Dwyrain Canol.
Gyrfa wleidyddol
Cystadlodd Herbert ddwywaith yn aflwyddiannus am sedd seneddol De Gwlad yr Haf, yn etholiadau cyffredinol Ionawr a Rhagfyr 1910, cyn iddo ennill yr etholaeth o'r diwedd mewn is-etholiad yn Nhachwedd 1911. Cafodd ei ail-ethol yn sgil ail-enwi'r etholaeth yn Yeovil ym 1918 ac eto ym 1922. Aelod o'r Blaid Geidwadol oedd Herbert nes iddo groesi'r siambr yn ystod "y bleidlais Wyddelig" ar 20 Tachwedd 1920. Tynnwyd y chwip Geidwadol oddi arno ac eisteddai yn annibynnwr am weddill ei oes.
Teithiau a milwra
Er gwaethaf ei safle seneddol, parhaodd Herbert i deithio yn fynych i wledydd y Balcanau a'r Dwyrain Canol. Bu'n cysylltu â phobloedd amrywiol, gan gynnwys banditiaid y mynyddoedd yn ogystal â deallusion a diwygwyr Caergystennin. Ymddiddorodd mewn gwleidyddiaeth Albania yn enwedig, a gweithiodd yn frwd dros achos y cenedlaetholwyr. Ym 1913 cynigwyd iddo orsedd Albania, ond gwrthwynebwyd y syniad gan y Prif Weinidog H. H. Asquith a'r Gweinidog Tramor Syr Edward Grey.
Ar ddechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf, dymunodd Herbert gwasanaethu yn y Fyddin Brydeinig ond roedd yn annhebygol o gael ei dderbyn oherwydd y nam ar ei olwg. Prynodd felly wisg is-lefftenant ac ymunodd â lluoedd y Gwarchodlu Gwyddelig wrth iddynt fynd ar fwrdd y llong i Ffrainc yn Awst 1914. Cafodd ei anafu yn ystod yr enciliad mawr wedi Brwydr Mons a'i ddal gan yr Almaenwyr am gyfnod cyn iddo lwyddo ffoi. Yn Rhagfyr 1914 anfonwyd Herbert i'r swyddfa gudd-wybodaeth yng Nghairo (a enwyd yn ddiweddarach yn y Biwro Arabaidd), ac yno cyfarfu â T. E. Lawrence. O ganlyniad i'w alluoedd yn yr ieithoedd Ffrangeg, Eidaleg, Almaeneg, Tyrceg, Arabeg, Groeg, ac Albaneg, bu Herbert yn swyddog cyswllt ac yn gyfieithydd yn ystod ymgyrch Gallipoli ym 1915, a threuliodd weddill y rhyfel yn asiant cudd ym Mesopotamia, Salonika, a'r Eidal. Mae'r cymeriad Greenmantle yn y nofel antur o'r un enw (1916) gan John Buchan yn seiliedig ar Aubrey Herbert.
Wedi diwedd y rhyfel ac yn sgil cwymp yr Ymerodraeth Otomanaidd, bu Herbert yn hynod o weithgar wrth sefydlu gwladwriaeth annibynnol Albania. Yn Chwefror 1921, ar gais Syr Basil Thomson o Adran Arbennig yr Heddlu Metropolitan, teithiodd Herbert i'r Almaen i gwrdd yn gudd â Talaat Pasha, un o brif droseddwyr hil-laddiad Armenia.
Lakshadhikari
Ffilm gyffro gan y cyfarwyddwr V. Madhusudhan Rao yw Lakshadhikari a gyhoeddwyd yn 1963. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan T. Chalapathi Rao.
Aubrey Herbert
Bywyd personol a marwolaeth
Priododd Aubrey Herbert â Mary Gertrude (1889–1970), unig blentyn John Vesey, 4ydd Is-iarll de Vesci, ar 20 Hydref 1910. Derbyniodd y gŵr a'r wraig ystâd Parc Pixton yng Ngwlad yr Haf ac eiddo yn Portofino, yng ngogledd yr Eidal, oddi ar fam Aubrey a thŷ 28 Stryd Bruton, Llundain, oddi ar fam Mary. Cawsant dair merch, Gabriel Mary Hermione Herbert (1911–?), Anne Bridget Domenica Herbert (1914–2005), a Laura Laetitia Gwendolen Evelyn Herbert (1916–73), ac un mab, Auberon Mark Yvo Henry Molyneux Herbert (1922–74).
Gwaethygodd y nam ar olwg Herbert yn ystod ei flynyddoedd olaf ac erbyn diwedd ei oes bu bron yn gwbl ddall. Yn ystod aduniad colegol yn Rhydychen ym 1923, cafodd gyngor oddi ar ei hen diwtor, A. L. Smith, i wella'i olwg drwy dynnu dannedd. O ganlyniad, cafodd Herbert sepsis a bu farw ar 26 Medi 1923 yn 12 Stryd Beaumont, Llundain, yn 43 oed.
Middleton-in-Teesdale
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Durham, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Middleton-in-Teesdale. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Durham.
Plestan
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code22193
Lakshadhikari
Y prif actorion yn y ffilm hon yw N. T. Rama Rao, Chittoor Nagaiah, Girija, Krishna Kumari, Ramana Reddy, Relangi Venkata Ramaiah a Gummadi Venkateswara Rao. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Olwen
Ceir chwedl onomastig o fewn y prif chwedl sy'n esbonio'r enw Olwen. Wrth iddi gerdded mae pedair meillionen wen yn tyfu yn ôl ei thraed. Mae'r disgrifiad coeth o Olwen a rydd y cyfarwydd ohoni ymhlith y darnau rhyddiaith Cymraeg Canol enwocaf.
Yn y chwedl mae Culhwch yn ceisio ennill llaw Olwen ferch y cawr Ysbaddaden Bencawr. Am fod llysfam Culhwch wedi tynghedu na cheiff briodi neb ond Olwen - "y forwyn decaf erioed" - mae Culhwch yn teithio i lys ei gefnder Arthur i gael ei gymorth a'i gynghor. Mae Arthur a'i wŷr, gan gynnwys Cai a Bedwyr, yn penderfynu mynd gyda Chulhwch i lys Ysbaddaden i'w gynorthwyo. Mae'r cawr yn cytuno i roi Olwen i Culhwch ar yr amod ei fod yn cyflawni deugain o dasgau (neu anoethau) anodd os nad amhosibl. Ni ddisgrifir pob un o'r ddeugain antur yn y ffurf ar y chwedl sydd gennym ni heddiw, ond o blith y rhai a ddisgrifir (tua 50 ohonynt) mae darganfod Mabon fab Modron a hela'r Twrch Trwyth yn dasgau enwog. Mae'r chwedl yn gorffen gyda marwolaeth Ysbaddaden a phriodas Culhwch ac Olwen.
Tsingtao
de|bawd|Potel o gwrw Tsingtao Cwmni Bragu Tseiniaidd yw Tsingtao Brewery Co.,Ltd. (Tsieinieg Syml: 青島啤酒廠|s=青岛啤酒厂), yr ail fragdy mwyaf drwy'r wlad.
Lakshadhikari
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1963. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd From Russia with Love sef yr ail ffilm yn y gyfres James Bond...... Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd.
Tsingtao
Cychwynodd y busnes yn 1903 gan fewnfudwyr Almaenig ac erbyn hyn mae wedi hawlio 15% o farchnad mewnol Tsieina. Mae'r cwrw'n cael ei fragu yn Qingdao, Shandong yn ogystal â mannau eraill ym mragdai'r cwmni. Hen enw'r dref hon (Quingadao) oedd École française d'Extrême-Orient, ac o'r hen enw hwn y tarddodd enw'r cwrw. Logo'r cwrw yw delwedd o Zhan Qiao, pier enwog a leolwyd ar ei harfordir deheuol.
Lakshadhikari
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm V Madhusudhan Rao ar 27 Gorffenaf 1917 yn Krishna a bu farw yn Hyderabad ar 16 Ionawr 2006.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd V. Madhusudhan Rao nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cyflwr goddrychol
Y cyflwr sy'n dangos goddrych y frawddeg, hynny yw, yr enw sy'n gwneud y gweithred yw'r cyflwr enwol neu gyflwr goddrychol.
Neges Trwy Fflamau
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Jack Harvey yw Neges Trwy Fflamau a gyhoeddwyd yn 1915. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd A Message Through Flames ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Mignon Anderson. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Birth of a Nation addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Carn a' Ghorm-locha
Mae Carn Ban yn gopa mynydd a geir ar y daith o Kyle of Lochalsh i Garve yn  Ucheldir yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Munro a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 8 Mehefin 2009.
Neges Trwy Fflamau
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jack Harvey nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Carn a' Ghorm-locha
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Sébastien Loeb
Gyrrwr rali proffesiynol o Ffrainc yw Sébastien Loeb (ganed 26 Chwefror 1974). Gyda'i gyd-yrrwr Daniel Elena, mae wedi ennill Pencampwriaeth y Byd yn 2004, 2005, 2006 a 2007. Loeb sydd wedi ennill y nifer fwyaf o ralïau WRC, sef 47, ac mae'n un o'r gyrwyr rali mwyaf llwyddiannus erioed.
Panga Nibi Na Sala
Ffilm Bengaleg o India yw Panga Nibi Na Sala. Fe'i cynhyrchwyd yn India.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1930 o ffilmiau Bengaleg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Alpau Japan
Casgliad o res o fynyddoedd yng nghanolbarth Japan yw Alpau Japan (Japaneg: 日本アルプス Nihon Arupusu) sydd yn trawstori ynys Honshū, ynys fwyaf y wlad. Daeth yr enw Saesneg "Japanese Alps" o William Gowland, archeolegydd o Loegr a adnabyddir yn aml fel "Tad Archeoleg Japan" cyn cael ei boblogeiddio gan y Parchedig Walter Weston (1861–1940), cenhadwr o Loegr sydd bellach â cofeb yn nhref Kamikochi, man poblogaidd i dwristiaid a ddaw i Alpau Japan. Pan ddyfeisiodd William Gowland yr enw, yr oedd yn cyfeirio at Fynyddoedd Hida yn unig. Daeth yr ardal i enwogrwydd drwy gynnal Gemau Olympaidd y Gaeaf Nagano 1998.
Tair rhes o fynyddoedd
Heddiw, mae Alpau Japan yn cynnwys tri prif res o fynyddoedd, Mynyddoedd Hida, Mynyddoedd Kiso a Mynyddoedd Akaishi. Mae'r rhain yn cynnwys nifer o gopaon sy'n esgyn dros 3,000m (9,843 troedfedd) mewn uchder, y talaf ar ôl Mynydd Fuji. Yr uchaf yw Mynydd Hotaka (3,190m) a Mynydd Kita (3193m). Mae Mynydd Ontake yn nhalaith Nagano (3,067m) yn fan ar gyfer pererindodau ynghŷd â bod yn llosgfynydd byw, wedi iddo ffrwydro yn ddiweddar ym 1979 ac 1980.
Mynyddoedd Hida
Mae mynyddoedd Hida, neu'r "Alpau Gogleddol" yn res o fynyddoedd sydd yn ymestyn ar draws taleithiau Nagano, Toyama a Gifu. Mae rhan fechan ohonynt yn dod o fewn talaith Niigata.
Mynyddoedd Kiso
Rhes o fynyddoedd yw mynyddoedd Kiso, neu'r "Alpau Canolog" sy'n ymestyn trwy daleithiau Nagano a Gifu.
Mynyddoedd Akaishi
Rhes o fynyddoedd yw mynyddoedd Akaishi, neu'r "Alpau Deheuol" sy'n ymstyn ar draws taleithiau Nagano, Yamanashi a Shizuoka.
Erwain
Planhigyn blodeuol bythol (lluosflwydd) sy'n perthyn i deulu'r Rosaceae ac sy'n tyfu mewn gweirgloddiau gwlyb yw'r erwain (Lladin: Filipendula ulmaria; Saesneg: meadowsweet). Mae'n blanhigyn brodorol yn y rhan fwyaf o Ewrop ac Asia ac fe'i ceir hefyd yng ngogledd America ar ôl iddo gael ei gyflwyno yno a dechrau tyfu yn y gwyllt. Mae enwau eraill arno yn y Gymraeg yn cynnwys chwys Arthur, brenhines y weirglodd, blodau'r mêl, llysiau'r Forwyn, barf y bwch a meddlys.
Mae'n blodeuo ym mis Gorffennaf.
Chwedlau
Mae gan y planhigyn le arbennig ym mytholeg Cymru fel un o'r blodau a ddefnyddir gan Math fab Mathonwy a Gwydion i greu Blodeuwedd:
"Ac yna y cymerasant hwy blodeu y deri, a blodeu y banadl, a blodau yr erwein, ac o'r rhei hynny, aswyno yr un forwyn decaf a theledicaf a welas dyn eiroed."
Rhinweddau meddygol
bawd|chwith|Blodau a dail yn Jutland Dywedir ei fod yn dda at yr annwyd, diffyg traul, gwrthweithio gwenwyn, ffliw, anhwylder ar yr arennau a'r bledren, llid yr isgroen (cellulitis), diffyg caws a nerfusrwydd. Dywedir hefyd fo ganddo'r gallu i ladd poen, fel asparin, heb effeithio leinin y stumog. Fel llawer o lysiau rhinweddol, y cwbl sydd angen ei wneud ydy berwi'r blodau am ddeg munud; dylid wedyn yfed tair cwpanaid y dydd am bythefnos - cyn brecwast.
Orasaigh, Ynysoedd Mewnol Heledd
Ynys lanw yn Ynysoedd Mewnol Heledd yw Orasaigh (Saesneg: Oronsay). Saif fymryn i'r de o ynys Colbhasa, ac mae ganddi arwynebedd fymryn dros ddwy filltir sgwar. Roedd poblogaeth o bump ar yr ynys yn 2001.
Friedrich Koncilia
Pêl-droediwr o Awstria yw Friedrich Koncilia (ganed 25 Chwefror 1948). Cafodd ei eni yn Klagenfurt a chwaraeodd 85 gwaith dros ei wlad.
Valentino Rossi
Gyrrwr beiciau modur proffesiynol yw Valentino Rossi (ganed Urbino, 16 Chwefror 1979). Mae wedi ennill pencampwriaeth Moto GP aml i waith. Mae'n un o'r gyrwyr beiciau modur mwyaf llwyddiannus erioed wedi iddo ennill saith o bencampwriaethau'r Byd. Mae'n un o'r bobl sydd yn ennill y mwyaf o arian mewn chwaraeon gydag amcangyfrifon iddo ennill $34 miliwn yn 2007.
Orasaigh, Ynysoedd Mewnol Heledd
Gellir cerdded i'r ynys o Colbhasa ar lanw isel, ar hyd An Traigh ("Y Traeth"). Mae niferoedd sylweddol o'r Morlo Llwyd yn magu ar ynys fechan Eilean nan Ròn gerllaw, ac mae Orosaigh ei hyn yn Ardal Warchodaeth Arbennig i warchod nifer o adar sy'n nythu yma, yn arbennig y Fran Goesgoch a Rhegen yr Yd.
Valentino Rossi
Gan ddilyn ei dad, Graziano Rossi, dechreuodd Valentino rasio yn 1996 i dîm Aprilia yn y categori 125cc, ac enillodd ei Bencampwriaeth Byd y flwyddyn ganlynol. Wedyn symudodd i fyny i gategori 250cc, hefyd gyda Aprilia, ac enillodd Bencampwriaeth y Byd yn 1999. Enillodd Bencampwriaeth y Byd 500cc gyda Honda yn 2001, pencampwriaeth y Byd Moto GP yn 2002 a 2003 gyda Honda, hefyd enillodd y bencampwriaeth yn 2004 a 2005 ar ôl symud o Honda i Yamaha.
Orasaigh, Ynysoedd Mewnol Heledd
Adeilad pwysicaf yr ynys yw Priordy Orosaigh. Dywedir i Sant Oran sefydly mynachdy ar yr ynys yn 563. Mae'r priodry presennol yn sefydliad Awstinaidd o'r 14g.
System cyfesurynnau daearyddol
Dull i fynegi lleoliad mannau ar y ddaear ydy system cyfesurynnau map (neu gyfesurynnau daearyddol). Yn aml, defnyddir rhifau neu rhifau a llythrennau i fynegi lleoliad. Ymysg systemau cyffredin mae hydred lledred, a systemau Cartesaidd megis UTM.
Orasaigh, Ynysoedd Mewnol Heledd
bawd|250px|dim|Arfordir dwyreiniol Orosaigh, yn edrych tua [[Jura]] bawd|250px|dim|Priordy Orosaigh
System cyfesurynnau daearyddol
Her ychwanegol yw mynegi uchder pwynt (er enghraifft, ar wyneb y ddaear) er mai nid sffêr berffaith mo'r ddaear. Defnyddir dau ddull gyffredin, sef amcangyfrif o ffurf geomeregol y ddaear, neu mesur o rhyw farc safonol megis amcangyfrif o lefel y môr.
Ceir mwy o fanylion technegol, gan gynnwys fformwlau mathemategol, am destun yr erthygl yma yn yr papur A guide to coordinate systems in Great Britain oddi wrth yr Ordnance Survey.
Lledred a Hydred
Lledred pwynt are wyneb y ddaear yw'r ongl rhwng y plân cyhydeddol (equitorial plane) a llinell sy'n rhedeg drwy'r pwynt ac sy'n normal i'r elipsoid sy'n amcangyfrif y ddaear (hy. yn ffurfio ongl 90° iddo ar ei arwyneb). Dynodir lledred gan y lythyren Roegaidd φ neu phi.
Mae'r plân cyhydeddol yn rhannu'r ddaear i'r hemisffer ogleddol a'r hemisffer deheuol. Gellir dynodi lledredau gogleddol gyda'r llythyren G a deheuol â D. Lledred y pegynnau felly yw 90°G a 90°D. Lledred y cyhydedd yw 0°.
Hydred pwynt ar wyneb y ddaear yw'r ongl i'r dwyrain neu'r gorllewin rhwng meridian dewisiedig i feridian arall sy'n pasio drwy'r pwynt. Dynodir lledred gan y lythyren Roegaidd λ neu lambda.
Dewiswyd llinell sy'n pasio'n agos i'r Arsyllfa Frenhinol yn Greenwich i gynrychioli'r prif feridian (prime meridian) sydd â lledred o 0°. Mae pwyntiau i'r dwyrain o'r llinell yma yn yr hemisffer ddwyreiniol - mae eu hydredau rhwng 0°≤ λ ≤180°Dn. Felly hefyd, mae pwyntiau i'r gorllewin yn yr hemisffer orllewinol, â hydredau 0° ≤ λ ≤180°Gn. Hydred y prif feridian yw 0°.
chwith|bawd|600px|Lledred a Hydred
Systemau UTM
Geiriau
System OSGB
Geiriau
Uchder
Geiriau
Pietà
Nofel i oedolion gan Gwen Pritchard Jones yw Pietà. Gwasg y Bwthyn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Ceir yma hanes cynnar bywyd Maria Stella Petronilla yn Fflorens hyd at ei phriodas ag Arglwydd Niwbwrch. Fe adroddir y cyfan drwy enau modryb Maria. Mae awyrgylch ardal Fflorens yn hanner cyntaf y 19g i'w deimlo'n amlwg yma.
Botwm Crys yn cadw lle
Black Magic
Ffilm arswyd yw Black Magic a gyhoeddwyd yn 1992. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1992. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Reservoir Dogs sef ffilm noir am ladrad gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
David A. R. White
Actor Americanaidd yw David A. R. White (ganwyd 12 Mai 1970, fel David Andrew Roy White).
Mr. & Mrs. Smith (ffilm 2005)
Mae Mr. & Mrs. Smith (2005) yn ffilm gyffro gomedi rhamantaidd, a gyfarwyddwyd gan Doug Liman ac a ysgrifennwyd gan Simon Kinberg. Cyfansoddwyd y sgôr wreiddiol gan John Powell. Mae'r ffilm yn serennu Brad Pitt ac Angelina Jolie fel cwpwl priod diflas, sy'n darganfod eu bod i'll dau yn asasiniaid proffesiynol sydd wedi cael eu hurio gan asiantaethau gwahanol i ladd ei gilydd. Ysgrifennwyd nofel o'r ffilm gan Cathy East Dubowski.
Pixote, a Lei Do Mais Fraco
Ffilm ddrama am drosedd gan y cyfarwyddwr Héctor Babenco yw Pixote, a Lei Do Mais Fraco a gyhoeddwyd yn 1980. Fe'i cynhyrchwyd gan Héctor Babenco ym Mrasil; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: Embrafilme, HB Filmes. Lleolwyd y stori yn Rio de Janeiro ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Portiwgaleg a hynny gan Héctor Babenco a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan John Neschling.
Microsoft
250px|de|bawd|Mynedfa i gampws Microsoft yn yr Almaen Cwmni cyfrifiadurol ydy Microsoft. Mae prif swyddfa'r cwmni yn Redmond, Washington State yn yr Unol Daleithiau, ond mae swyddfeydd gyda nhw yng ngwledydd eraill hefyd. Steve Balmer yw pennaeth y cwmni, ar ôl i Bill Gates ymddeuol yn haf 2008. Maent yn enwog am fod un o'r cwmnïau fwyaf llwyddiannus y byd cyfrifiadurol.
Pixote, a Lei Do Mais Fraco
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Claudio Bernardo, Israel Feres David, Jose Nilson Martin Dos Santos, Rubens Rollo, Emilio Fontana, Luis Serra, Joe Kantor, Isadora de Farias, Beatriz Berg, Raymundo Matos, Benedito Corsi, Damaceno Pilho, Israel Pinheiro, Carlos Costa, Fabio Tomasini, Kocoth, Marília Pêra, Rubens de Falco, Beatriz Segall, Jardel Filho, Ariclê Perez, César Pezzuoli, Elke Maravilha, Fernando Ramos da Silva, João José Pompeo, Lineu Dias, Tony Tornado, Walter Breda, Cleide Eunice Queiroz, Jorge Julião, Gilberto Moura, Edilson Lino a Zenildo Oliveira Santos. Mae'r ffilm Pixote, a Lei Do Mais Fraco yn 128 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o sgrin llydan (sef 1.85:1).
Microsoft
Wedi ei sefydlu ym 1975, Microsoft yw'r arweinwyr byd-eang mewn meddalwedd, gwasanaethau ac atebion sy'n helpu pobl a busnesau i gyflawni eu holl potensial.
Pixote, a Lei Do Mais Fraco
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1980. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Empire Strikes Back sef yr ail ffilm yn y gyfres Star Wars. Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd. Rodolfo Sánchez oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Microsoft
Ei gynnyrch enwocaf yw Microsoft Windows, sydd ar gael mewn sawl fersiwn yn cynnwys Windows XP a Windows Vista; dyma'r system mwyaf poblogaidd o bell ffordd ar gyfer y Cyfrifiadur Personol (PC). Mae'r meddalwedd ar gael yn Gymraeg o wefan Bwrdd yr Iaith Gymraeg. Mae cynnyrch poblogaidd eraill yn cynnwys y porwr gwe Internet Explorer a Microsoft Office, rhaglennu sydd yn boblogaidd iawn ar ledled y byd. Gellir hefyd defnyddio "Spell Check" Cymraeg fel ychwanegiad i Microsoft Office, sydd ar gael ar wefan Microsoft.
Pixote, a Lei Do Mais Fraco
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Héctor Babenco ar 7 Chwefror 1946 yn Buenos Aires a bu farw yn São Paulo ar 4 Mawrth 2014. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1973 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Microsoft
Mae gan Microsoft nifer o gwmnïau gemau, ac mae ganddynt hanes o ryddhau gemau poblogaidd (e.e. Cyfres Age Of Empires efo Ensemble Studios.) Yn dilyn hyn rhyddhawyd y systemau gemau Xbox (2002) a Xbox 360 (2005).
Pixote, a Lei Do Mais Fraco
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Middridge
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Durham, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Middridge. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Durham.
Pixote, a Lei Do Mais Fraco
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Héctor Babenco nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Birgit Õigemeel
Cantores Estonaidd ydy Birgit Õigemeel (ganwyd 24 Medi 1988) a gynrychiolodd Estonia yng Nghystadleuaeth Cân Eurovision 2013 gyda'r gân "Et uus saaks alguse".
Bywyd Personol
Mae Birgit yn byw yn Tallinn gyda'i rheolwr Indrek Sarrap a ganwyd ey plentyn cyntaf yn Hydref 2013. Birgit yw'r ieuengaf o'r tair chwaer Õigemeel. Mae hi a'i chwiorydd wedi canu fel grŵp ar y teledu.
Litr
bawd|200px|Y diffiniad o litr ydy cyfaint [[ciwb gyda phob ochr yn 10 cm.]] Uned cyfaint ydy litr a gynrychiolir mewn dwy ffordd: y llythyren "L" fawr neu "l" fach. Tydy'r litr ddim yn perthyn i'r System Ryngwladol o Unedau, ond mae'n unedau ychwanegol at yr Unedau SI. Dyma'r symbol a ddefnyddir fwyaf led-led y byd. Yr Uned SI swyddogol ydy'r metr ciwb (m3), sy'n hafal i 1,000 o litrau. Mae un litr yn hafal i 1/1,000 metr ciwb ac yn cael ei ddiffinio fel decimetr ciwbig (dm3).
Mae'r gair yn tarddu o'r Hen Ffrangeg a chyn hynny o'r Groeg (via'r Lladin). Caiff ei ddefnyddio, fel arfer, i fesur hylif neu yn y gegin i fesur aeron ayb.
Diffiniad
Y diffiniad o litr, felly, ydy decimetr ciwbig: (1 L = 1 dm3 = 103 cm3). Felly, 1 L ≡ 0.001 metr ciwb|m3 (yn union). Ac: 1,000 L = 1 m3
Rhwng 1901 ag 1964 diffiniwyd litr fel cyfaint un kilogram o ddŵr pur ar dymheredd o 4 °C a 760 milimetrau o arian byw o wasgedd. Yn yr adeg hon, roedd litr tua 1.000028 dm3. Disodlwyd y diffiniad hwn yn 1964.
Janine Connes
Gwyddonydd yw Janine Connes (ganed 1934), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel seryddwr.
Manylion personol
Ganed Janine Connes yn 1934. Ymhlith yr anrhydeddau a gyflwynwyd iddi am ei gwaith mae'r canlynol: Gwobr Holweck.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Cog fron berlog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cog fron berlog (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: cogau bron berlog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Coccyzus euleri; yr enw Saesneg arno yw Pearly-breasted cuckoo. Mae'n perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae) sydd yn urdd y Cuculiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. euleri, sef enw'r rhywogaeth.
Swami
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Basu Chatterjee yw Swami a gyhoeddwyd yn 1977. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd स्वामी (1977 फ़िल्म) ac fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi a hynny gan Manu Bhandari a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Rajesh Roshan.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Hema Malini, Dharmendra, Shabana Azmi, Utpal Dutt, Girish Karnad a Shashikala.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1977. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Star Wars Episode IV: A New Hope sef ffilm wyddonias a sgriptiwyd gan y cyfarwyddwr ffilm George Lucas. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd. K. K. Mahajan oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Basu Chatterjee ar 10 Ionawr 1930 yn Ajmer a bu farw ym Mumbai ar 29 Gorffennaf 1960. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1969 ac mae ganddo o leiaf 25 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Calcutta.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Basu Chatterjee nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Plistin
Mae Plistin (Ffrangeg: Plestin-les-Grèves ) yn gymuned (Llydaweg: kumunioù; Ffrangeg: communes) yn Departamant Aodoù-an-Arvor (Ffrangeg: Département Côtes-d'Armor), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Beaux-Parents
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Héctor Cabello Reyes yw Beaux-Parents a gyhoeddwyd yn 2019. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Beaux-parents ac fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Bénabar.
Plistin
Poblogaeth
Population - Municipality code22194
Cysylltiadau Rhyngwladol
Mae Plistin yn efeilldref a Lannstefan, Cernyw
Beaux-Parents
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Josiane Balasko, Bénabar, Ruggero Raimondi, Didier Bourdon, Bruno Salomone, Charlie Bruneau, Frédéric Bouraly, Norbert Ferrer a Gwendolyn Gourvenec. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.