cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karl Marx
Cymdeithas Ryngwladol y Gweithwyr a Das Kapital
O ystyried methiannau a rhwystredigaethau cyson chwyldroadau a symudiadau gweithwyr, ceisiodd Marx hefyd ddeall a darparu beirniadaeth addas ar gyfer y dull cyfalafol o gynhyrchu, ac felly treuliodd lawer iawn o amser yn ystafell ddarllen yr Amgueddfa Brydeinig yn astudio. Erbyn 1857, roedd Marx wedi cronni dros 800 o dudalennau o nodiadau ac ysgrifau byrion ar gyfalaf, eiddo tir, llafur, cyflog, y wladwriaeth, a masnach dramor, a marchnad y byd, er nad ymddangosodd y gwaith hwn mewn print tan 1939, o dan y teitl  <i id="mwAvw">Amlinellau o Feirniadaeth yr Economi Wleidyddol</i> . link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/Karl-Marx.jpg/170px-Karl-Marx.jpg|chwith|bawd| Ffotograff o Marx gan John Mayall, 1875 Fe wnaeth gwerthiant llwyddiannus ei erthygl A Contribution to the Critique of Political Economy ysgogi Marx yn y 1860au cynnar i orffen gwaith ar y tair cyfrol fawr a fyddai’n cyfansoddi prif waith ei fywyd. — Das Kapital (Is-deitl Almaeneg: Das Kapital. Kritik der politischen Ökonomie) a'r Theorien über den Mehrwert (Damcaniaethau Gwerth Gwarged) a oedd yn trafod ac yn beirniadu damcaniaethwyr economeg gwleidyddol, yn enwedig Adam Smith a David Ricardo. Cyfeirir yn aml at ddamcaniaethau Gwerth Gwarged fel y bedwaredd gyfrol o Das Kapital ac mae'n cynnwys un o'r traethodau cynhwysfawr cyntaf ar hanes y meddwl economaidd. Yn 1867, cyhoeddwyd y gyfrol gyntaf o Das Kapital, gwaith a oedd yn dadansoddi cyfalaf mewn modd beirniadol. Roedd Das Kapital yn cynnig esboniad o "ddeddfau mudiant" y dull cynhyrchu o'i darddiad i'w ddyfodol trwy ddisgrifio deinameg cronni cyfalaf. Trafodwyd yma pynciau fel twf llafur cyflog (wage labour) trawsnewid y gweithle, cronni cyfalaf, cystadleuaeth, y system fancio, tuedd y gyfradd elw i ostwng, rhenti-tir, yn ogystal â sut mae cyflog am lafur yn atgynhyrchu'n barhaus y rheol cyfalaf, ayb.  Mae Marx yn cynnig mai prif ysgogiad cyfalaf yw ymelwa ar lafur, a'i waith di-dâl yw'r ffynhonnell eithaf o werth dros ben (Gwerth Gwarged).
Oherwydd y galw am rifyn Rwsieg o Das Kapital ar 27 Mawrth 1872 argraffwyd 3,000 o gopïau o’r llyfr yn y Rwsieg. Erbyn hydref 1871, roedd y rhifyn cyntaf o'r argraffiad Almaeneg o Das Kapital wedi'u gwerthu a chyhoeddwyd ail argraffiad ar unwaith.
Howel Gwyn
Gyrfa Seneddol
Safodd yn is etholiad Sir Frycheiniog a alwyd wedi dyrchafu'r AS Ceidwadol Godfrey Morgan i Dŷ'r Arglwyddi. Cipiwyd y sedd i'r Rhyddfrydwyr gan William Fuller-Maitland.
Karl Marx
Cymdeithas Ryngwladol y Gweithwyr a Das Kapital
Parhaodd Cyfrolau II a III o Das Kapital ar ffurf llawysgrifau'n unig a daliodd Marx ati i weithio arnynt am weddill ei oes. Cyhoeddwyd y ddwy gyfrol hyn gan Engels ar ôl marwolaeth Marx. Paratodd Engels Cyfrol II o Das Kapital ac fe'i cyhoeddwyd yng Ngorffennaf 1893 dan yr enw Band 2: Der Zirkulationsprozess des Kapitals (Capital II: Y Broses o Gylchdroi Cyfalaf). Cyhoeddwyd Cyfrol III o Das Kapital flwyddyn yn ddiweddarach yn Hydref 1894 dan yr enw ''Das Kapital. Kritik der politischen Ökonomie Dritter Band. Buch III: Der Gesammtprocess Der Kapitalistischen Produktion (Capital III: Y Broses o Gynhyrchu Cyfalafol yn ei Gyfanrwydd).'' link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/Marx_old.jpg/170px-Marx_old.jpg|bawd| Marx yn 1882 Yn ystod degawd olaf ei fywyd, dirywiodd iechyd Marx a'i allu i ganolbwyntio ar un peth am gyfnod hir. Parhaodd i wneud sylwadau pwysig ar wleidyddiaeth gyfoes, yn enwedig yn yr Almaen a Rwsia. Gwrthwynebodd ei Feirniadaeth o Raglen Gotha duedd ei ddilynwyr Wilhelm Liebknecht ac August Bebel i gyfaddawdu â sosialaeth wladwriaethol Ferdinand Lassalle er budd plaid sosialaidd unedig. Mae'r gwaith hwn hefyd yn nodedig am ddyfyniad enwog arall gan Marx: "Pob un i roi yn ôl ei allu, i bob un yn ôl ei angen".
Howel Gwyn
Marwolaeth
Bu farw yn ei gartref Y Dyffryn yn 82 mlwydd oed a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Eglwys St Mathew, Dyffryn Clydach. Mae ei garreg fedd yn adeilad rhestredig. Adeiladwyd ffynnon er cof amdano yn yr Alltwen a cherflyn ohono yng Nghastell-nedd.
Karl Marx
Marwolaeth
Siaradodd nifer o'i ffrindiau agosaf yn ei angladd, gan gynnwys Wilhelm Liebknecht a Friedrich Engels. Roedd araith Engels yn cynnwys y canlynol:
Ar y 14eg o Fawrth, am chwarter i dri yn y prynhawn, peidiodd y meddyliwr mwyaf byw a meddwl. Roedd wedi cael ei adael ar ei ben ei hun am ddau funud, a phan ddaethom yn ôl daethom o hyd iddo yn ei gadair freichiau, wedi mynd i gysgu – am byth. Ar ei farwolaeth ei hun ym 1895, gadawodd Engels "rhan sylweddol" o'i ystâd i ddwy ferch Marx a oedd wedi goroesi (gwerth $4.8 yn 2011)
Romani Kris – Cigánytörvény
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Barnabás Tóth yw Romani Kris – Cigánytörvény a gyhoeddwyd yn 2009. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Rózsaszín sajt ac fe'i cynhyrchwyd gan Jenő Hábermann yn Hwngari. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hwngareg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan László Pirisi.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 700 o ffilmiau Hwngareg wedi gweld golau dydd.
Gudumba Shankar
Ffilm gomedi acsiwn gan y cyfarwyddwr Veera Shankar Bairisetty yw Gudumba Shankar a gyhoeddwyd yn 2003. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a hynny gan Pawan Kalyan.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Meera Jasmine, Ashish Vidyarthi a Pawan Kalyan.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd. Chota K. Naidu oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Veera Shankar Bairisetty ar 17 Awst 1970 yn Tanuku.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Veera Shankar Bairisetty nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ein Llyw Cyntaf
Nofel i oedolion gan Jan Morris (teitl gwreiddiol Saesneg: Our First Leader) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Twm Morys yw Ein Llyw Cyntaf. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2001. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle
Rumku Jhumana
Ffilm Oriya o India yw Rumku Jhumana gan y cyfarwyddwr ffilm Tapas Sargharia. Fe'i cynhyrchwyd yn India.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 45 o ffilmiau Oriya wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tapas Sargharia nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bilieg
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code 35025
.me
Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Montenegro yw .me (talfyriad o Montenegro).
Gweler hefyd
Toppdomän
Er Oder Ich
Ffilm gomedi llawn antur gan y cyfarwyddwr Harry Piel yw Er Oder Ich a gyhoeddwyd yn 1930. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Hans Rameau.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1930. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All Quiet on the Western Front ffilm Almaenig, Ffraneg a Saesneg gan Lewis Milestone a Nate Watt. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Ewald Daub oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Andrew Marton sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry Piel ar 12 Gorffenaf 1892 yn Düsseldorf a bu farw ym München ar 25 Tachwedd 1967. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1912 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Piel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bethan Marlow
Awdures Gymreig yw Bethan Marlow. Mae'n adnabyddus am y gyfrol Sgint a gyhoeddwyd 11 Mehefin, 2012 gan: Sherman Cymru. chwith|120px|bawd Mae'n enedigol o Ogledd Cymru ond yn byw bellach yng Nghaerdydd gyda'i gwraig a dau o blant.
Daughter of Albion Illegal
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Boris Sergeevich Glagolin yw Daughter of Albion Illegal a gyhoeddwyd yn 1914.
Bethan Marlow
Ymhlith ei chomisiynau y mae Afiach- Nyrsus, drama ferbatim i Theatr Genedlaethol Cymru. Mae Bethan hefyd wedi derbyn Gwobr Cymru Greadigol i archwilio'r potensial i "gynulleidfa yn cyd-greu theatr". Dywedodd Cris Dafis amdani: "...yn rhoi llais i bobol â phrofiadau nad ydyn ni'n aml yn eu gweld ar lwyfannau Cymru.”.(Golwg)
Addysg a gwaith Hyfforddwyd Bethan yn actores yn Academi Webber Douglas cyn iddi gael ei hysbrydoli i sgwennu dramau. Gweithiodd ar y cyfandir cyn dychwelyd i Gymru. Storiau pobl gyffredin yw ei phrif ysbrydoliaeth: eu teithiau, eu profiadau a'u gwaith. Mae'n arbenigo mewn gweithio gyda phobl gyffredin o fewn eu cymunedau. Gweithiodd gyda'r gymuned LGBT yn Abertawe ar “A Queer Christmas”, Mess Up The Mess a gyda chymuned tai cyngor yng Ngogledd Cymru - ar ddrama o'r enw “C’laen ta!” (Theatr Genedlaethol Cymru). Efallai mai “Sgint” (Theatr Genedlaethol Cymru) yw'r ddrama fwyaf nodedig mae wedi'i sgwennu. Ceisia wthio'r ffiniau ar nifer o lwyfanau gwahanol.
Daughter of Albion Illegal
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1914. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Cabiria sef ffilm epig am ryfel o’r Eidal gan Giovanni Pastrone.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Boris Sergeevich Glagolin ar 23 Ionawr 1879 yn Saratov a bu farw yn Hollywood ar 13 Mai 1935.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Boris Sergeevich Glagolin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dean Bank
Pentref yn Swydd Durham, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Dean Bank.
North of The Great Divide
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr William Witney yw North of The Great Divide a gyhoeddwyd yn 1950. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Canada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Eric Taylor.
.mg
Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Madagasgar yw .mg (talfyriad o Madagascar).
Gweler hefyd
סיומת אינטרנט Toppdomän
Eiramango a'r Tebot Pinc
Nofel i oedolion gan Harri Parri yw Eiramango a'r Tebot Pinc. Gwasg y Bwthyn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
North of The Great Divide
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1950. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All About Eve sy’n ffilm gomedi Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Joseph L. Mankiewicz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Eiramango a'r Tebot Pinc
Disgrifiad byr
Casgliad arall o straeon doniol a dychanol yn adrodd helyntion y Parchedig Eilir Thomas a thrigolion lliwgar a ffraeth Porth yr Aur.
North of The Great Divide
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Witney ar 15 Mai 1915 yn Lawton, Oklahoma a bu farw yn Jackson ar 14 Rhagfyr 1950. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1939 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Dorothy Walcott Weeks
Mathemategydd Americanaidd oedd Dorothy Walcott Weeks (3 Mai 1893 – 4 Mehefin 1990), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel mathemategydd a ffeminist.
North of The Great Divide
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Witney nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dorothy Walcott Weeks
Manylion personol
Ganed Dorothy Walcott Weeks ar 3 Mai 1893 ac wedi gadael yr ysgol leol mynychodd Goleg Wellesley, Sefydliad Technoleg Massachusetts a Choleg Simmons. Ymhlith yr anrhydeddau a gyflwynwyd iddi am ei gwaith mae'r canlynol: Cymdeithas Coffa John Simon Guggenheim.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Eiramango a'r Tebot Pinc
Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle
Aonach Meadhoin - Sgurr an Fhuarail
Mae Aonach Meadhoin - Sgurr an Fhuarail yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Duich i Cannich yn  Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd ar y copa. Y fam fynydd yw Aonach Meadhoin.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Munro Top a Murdo. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Olga Rapay-Markish
Arlunydd benywaidd o'r Undeb Sofietaidd oedd Olga Rapay-Markish (1 Awst 1929 - 1 Chwefror 2012).
Fe'i ganed yn Kharkiv a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Undeb Sofietaidd.
Bu farw yn Israel.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Goodbye America
Ffilm ddrama rhamantus yw Goodbye America a gyhoeddwyd yn 1997. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America a Y Philipinau. Lleolwyd y stori yn y Philipinau. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Roy Hay.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Titanic sef ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Delves Lane
Pentref yn Swydd Durham, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Delves Lane.
Mantell (daeareg)
Y fantell yw’r haen o’r Ddaear (neu unrhyw blaned arall) rhwng y gramen a’r graidd. Mae wedi ei gwneud o beridotit, mae’n solid, ond yn ymddwyn yn ystwyth.
400px|canol|bawd|Trawstoriad y Ddaear sy'n dangos y fantell
Caiff ei rhannu yn uwch-fantell ac yn is-fantell. Y ffin yw'r lleoliad lle mae newid sydyn yng nghyflymder tonnau seismig. Mae hyn yn digwydd ar ddyfnder o tua 660 km. Credir fod y naid yma yng nghyflymder tonnau seismig yn gysylltiedig gyda newid yn y mineralau yn y fantell. Oherwydd y pwysau (oherwydd yr holl gerrig uwchben) mae'r atomau yn y diwedd yn methu cadw ei patrwm mewn mineral ac yn newid i fineral newydd. Credir fod y naid tau 660 km yn gysylltiedig gyda'r mineral Ringwoodite yn newid i Bridgmandite ('roedd yn cael ei alw yn Perovskite) a ferropericlase oherwydd y broses yma.
Palsa
Ffilm Ffinneg o Y Ffindir yw Palsa gan y cyfarwyddwr ffilm Pekka Lehto. Fe'i cynhyrchwyd yn y Ffindir.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1340 o ffilmiau Ffinneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Pekka Lehto nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
.mh
Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Ynysoedd Marshall yw .mh (talfyriad o Marshall).
Gweler hefyd
Toppdomän
Achtung Harry! Augen Auf!
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Harry Piel yw 'Achtung Harry! Augen Auf!' a gyhoeddwyd yn 1926. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Henrik Galeen a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Willy Schmidt-Gentner.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1926. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The General sef ffilm gomedi fud gan Buster Keaton a Clyde Bruckman. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Georg Muschner oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
The Gardener of God
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Liana Marabini yw The Gardener of God a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal.
Achtung Harry! Augen Auf!
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry Piel ar 12 Gorffenaf 1892 yn Düsseldorf a bu farw ym München ar 25 Tachwedd 1967. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1912 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
The Gardener of God
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino.
Craidd y Ddaear
250px|de|bawd|Trawstoriad y Ddaear yn dangos y craidd. Y craidd yw haen mwyaf mewnol y Ddaear. Mae wedi ei rhannu mewn i ddwy rhan, y craidd mewnol a’r craidd allanol. Mae’r ddwy wedi’i cyfansoddi yn fwyaf o haearn a nicel, ond mae’r craidd allanol yn hylifol tra bod y craidd mewnol yn solid. Mae maes magnetig y ddaear yn ffynhonni o’r craidd. Darganfyddwyd strwythyr y craidd drwy seismoleg.
The Gardener of God
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Liana Marabini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Achtung Harry! Augen Auf!
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Piel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ynysdawe
Pentref bychan yng nghymuned Treforys, Sir Abertawe, Cymru, yw Ynysdawe neu Ynystawe  (hefyd Ynys Dawe). Fe'i lleolir ar lan Afon Tawe i'r gogledd o ddinas Abertawe fymryn i'r de o Glydach. Rhed yr M4 heibio i'r de o'r pentref.
Lleolir Ysgol Gynradd Ynystawe yn y pentref. Mae'n ysgol gyfrwng Saesneg fechan sy'n bwydo Ysgol Gyfun Treforys. Ceir yr ysgolion cynradd cyfrwng Cymraeg agosaf yng Nghlydach a Llansamlet, ger llaw.
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan a'r Aelod Seneddol yw.
The Social Buccaneer
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Jack Conway yw The Social Buccaneer a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jack Conway ar 17 Gorffenaf 1887 yn Graceville, Minnesota a bu farw yn Pacific Palisades ar 19 Chwefror 1966. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1909 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jack Conway nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Blerwaz
Mae Blerwaz (Ffrangeg: Bléruais ) yn gymuned yn department Il-ha-Gwilen (Ffrangeg: d'Ille-et-Vilaine), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code 35026
Bhal Pabo Najanilu
Ffilm Assameg o India yw Bhal Pabo Najanilu. Fe'i cynhyrchwyd yn India.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 241 o ffilmiau Assameg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Zen of Bennett
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Unjoo Moon yw The Zen of Bennett a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Unjoo Moon ar 31 Mai 1964 yn Ne Corea. Mae ganddo o leiaf 9 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Leonard Cohen: I'm Your Man
Ffilm ddogfen am berson nodedig gan y cyfarwyddwr Lian Lunson yw Leonard Cohen: I'm Your Man a gyhoeddwyd yn 2005. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada ac Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Lian Lunson. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs a thrwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Leonard Cohen, Rufus Wainwright, Nick Cave, Martha Wainwright, Bono a Perla Batalla. Mae'r ffilm Leonard Cohen: I'm Your Man yn 105 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2005. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd V for Vendetta sef ffilm wyddonias, ddystopaidd llawn cyffro gan James McTeigue. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Mike Cahill sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
.mk
Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Gogledd Macedonia yw .mk (talfyriad o Makedonija).
Gweler hefyd
Toppdomän
Leonard Cohen: I'm Your Man
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lian Lunson ar 3 Chwefror 1959 ym Melbourne.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lian Lunson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Victoria Susanna Colkett
Arlunydd benywaidd a anwyd y Deyrnas Unedig oedd Victoria Susanna Colkett (1840 – 1926).
Eisiau Byw (Cyfrol)
Nofel i oedolion gan Gwyneth Carey yw Eisiau Byw.
Hey Bunny
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Barnaby Metschurat yw Hey Bunny a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Barnaby Metschurat.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Barnaby Metschurat, Harald Schrott, Lavinia Wilson ac Edin Hasanović.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Barnaby Metschurat ar 22 Medi 1974 yn Berlin.
Eisiau Byw (Cyfrol)
Disgrifiad byr
Casgliad deniadol a dwys o 12 stori fer yn cyffwrdd ag elfennau o Gymreictod, unigrwydd, afiechyd a pherthynas pobl â'u teuluoedd ac â'i gilydd.
Hey Bunny
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Barnaby Metschurat nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Eisiau Byw (Cyfrol)
Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle
Llygadwyn Réunion
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Llygadwyn Réunion (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llygaidwynion Réunion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Zosterops olivacea; yr enw Saesneg arno yw Olive white-eye. Mae'n perthyn i deulu'r Llygadwynion (Lladin: Zosteropidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn Z. olivacea, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r llygadwyn Réunion yn perthyn i deulu'r Llygadwynion (Lladin: Zosteropidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Team Sky
Tîm beicio proffesiynol Prydeinig yw Team Sky (Côd UCI: SKY) sy'n cystadlu ar Gylchdaith Proffesiynol yr UCI. Lleolir y tîm yng Nghanolfan Seiclo Cenedlaethol Prydain yn y Felodrom ym Manceinion, Lloegr, gyda chanolfan cynorthwyol yng Ngwlad Belg a chanolfan reoli yn Quarrata, Yr Eidal. Rheolir y tîm gan gyn-gyfarwyddwr perfformiad British Cycling, Dave Brailsford.
Nawdd
Cyfranodd BSkyB £30 miliwn o nawdd i'r tîm i fod yn noddwyr enw'r tîm hyd diwedd 2013. Mae'r tîm hefyd yn derbyn nawdd pellach gan News Corporation a Sky Italia. Pinarello sy'n cyflenwi fframiau a ffyrc y beiciau, y ffram Dogma 60.1. a ddefnyddwyd yn 2010. Ar 5 Ionawr 2010, datganwyd mai Adidas oedd partner swyddogol dillad ac ategolion y tîm. Mae Gatorade, M&S, Oakley, IG Markets a Jaguar hefyd yn noddwyr.
Yn ystod Tour de France 2011 newidiodd y tîm eu crysau o ddu i wyrdd er mwyn codi ymwybyddiaeth a chefnogi Sky Rainforest Rescue, partneriaeth tair blynedd rhwng Sky a'r World Wide Fund for Nature i geisio achub biliwn o goed yn nhalaith Acre ym Mrasil.
Ers 2013, mae'r cwmni dillad, Rapha, wedi bod yn gyfrifol am holl ddillad y tîm ac ar 27 Awst 2013 cyhoeddwyd fod cwmni Pinarello wedi arwyddo cytundeb newydd i baratoi beiciau'r tîm hyd at ddiwedd tymor 2016
Rheolaeth y tîm
bawd|dde|Car cefnogi Team Sky ar ddechrau Cymal 1, [[Tour de France 2010 yn Rotterdam]] yn gywir 14 Ebrill 2014
Grand Tours
2010
Sgrinio cyn-geni
Mae sgrinio cyn-geni brawf monitro iechyd menyw feichiog a'i baban, yn ystod beichiogrwydd. Mae'n ei helpu i reoli ei beichiogrwydd a rhoi gwybod iddi pa mor dda mae ei baban yn datblygu..
El Alma De La Roja
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Santiago Zannou yw El Alma De La Roja a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Team Sky
Grand Tours
2011
Sgrinio cyn-geni
Sgan uwchsain
Mae sgan uwchsain (sonograff) yn broses sy'n defnyddio seindonnau ac nid ymbelydredd i gynhyrchu delwedd o organ yn y corff.
El Alma De La Roja
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Sgrinio cyn-geni
Amniosentesis
Mae amniosentesis yn brawf a gynhelir ar ôl 15 wythnos o feichiogrwydd i chwilio am annormaleddau neu'r posibilrwydd o annormaleddau neu gyflwr difrifol yn y ffoetws.
Ffriŵleg
Mae'r Ffriŵleg (Furlan) yn iaith sy'n perthyn i Reto-Romaneg yn y cangen ieithyddol Italaidd o'r teulu ieithyddol Indo-Ewropeaidd. Mae hi'n perthyn yn agos i'r Ladineg a'r Románsh.
Sgrinio cyn-geni
Prawf gwaed
Cynigir profion gwaed i fenywod beichiog i wirio’u himiwnedd i rwbela, ar gyfer HIV ac ar gyfer eu grŵp gwaed.
Bonmaen
Mae Bonmaen (Ffrangeg: Bonnemain) yn gymuned yn department Il-ha-Gwilen (Ffrangeg: d'Ille-et-Vilaine), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Ffriŵleg
Siaredir Ffriŵleg yn ardal Tagliamento yng ngogledd yr Eidal, sef yn yr Alpau Carnaidd ac yn rhannau gogleddol gwastadedd Friula.
Team Sky
Grand Tours
2012
Bonmaen
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Team Sky
Grand Tours
2013
Bonmaen
Poblogaeth
Population - Municipality code 35029
Team Sky
Pencampwyr cenedlaethol
2010 2011 2012
Ffriŵleg
Amcangyfrir fod o gwmpas hanner miliwn o siaradwyr Ffriŵleg heddiw.
Cholesterol
Lipis (braster) yw cholesterol. Caiff ei gynhyrchu yn yr afu o’r bwydydd bras a fwyteir gan yr unigolyn. Mae'n fraster pwysig ar gyfer gweithrediad normal y corff. Mae'n inswleiddio ffibrau’r nerfau. Mae'n floc adeiladu ar gyfer hormonau ac yn galluogi'r corff i gynhyrchu halwynau'r bustl. Mae lefelau uchel o lipidau yn y gwaed, hyperlipidemia, yn cael effaith difrifol ar iechyd unigolyn - mae'n cynyddu'r risg o drawiad ar y galon neu strôc..
El Alma De La Roja
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Santiago Zannou ar 1 Ionawr 1977 ym Madrid.
Cholesterol
Mae'r swm o golesterol yn y gwaed yn gallu amrywio rhwng 3.6 a 7.8 mmol/litr. Os yw'r swm yn fwy na 6 mmol/litr ystyrir bod y lefel yn uchel ac yn ffactor risg ar gyfer clefyd rhydwelïol. Mae cyngor iechyd y llywodraeth yn argymell cyfanswm targed o ran lefel cholesterol yn y gwaed o lai na 5. Yn y DU, mae gan ddau o bob tri oedolyn gyfanswm lefel cholesterol o 5 neu uwch. Mae gan ddynion yn Lloegr, ar gyfartaledd, lefel o 5.5, ac mae gan fenywod lefel o 5.6. Gall lefelau cholesterol uchel achosi culhau'r rhydwelïau (atherosglerosis), trawiadau ar y galon a strociau. Mae'r risg o glefyd coronaidd y galon yn cynyddu wrth i lefel y cholesterol gynyddu. Os oes gan unigolyn bwysedd gwaed uchel, ac mae'n ysmygu bydd hyn yn cynyddu'r risg yn fwy fyth.
El Alma De La Roja
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Santiago Zannou nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cholesterol
Diagnosio cholesterol uchel
Mae angen prawf gwaed ar unigolyn i bennu eu lefel cholesterol. Cynhelir hwn ar ôl i'r unigolyn ymprydio am 12 awr fel y bydd yr holl fwyd wedi'i dreulio'n llwyr. Caiff y sampl gwaed ei archwilio yn y labordy patholeg i bennu faint o LDL, HDL a thriglyseridau sydd yn y gwaed. Mesurir cholesterol gwaed mewn unedau a elwir y milimolau i bob litr o waed (mmol/litr) Cyngor iechyd llywodraeth y DU yw y dylai unigolyn gael cyfanswm lefel cholesterol yn y gwaed o lai na 5 mmol/litr a lefel colestrol LDL o dan 3 mmol/litr. Gall unrhyw unigolyn gael prawf ar eu lefel cholesterol. Mae'n bwysig bod unigolion yn cael gwirio eu lefel cholesterol os:
Trin lefelau cholesterol uchel
Y driniaeth gychwynnol ar gyfer pobl sydd â lefelau uchel o golesterol yw newidiadau ffordd o fyw. Gall bwyta diet iach a chytbwys sy'n isel mewn braster dirlawn ac ymarfer corff leihau lefelau "cholesterol drwg" (LDL). Gall rhoi'r gorau i ysmygu hefyd helpu i atal cholesterol uchel rhag datblygu.
Y meddyginiaethau a ragnodir fwyaf cyffredin yw :
Ffriŵleg
Mae Ffriŵleg yn iaith lenyddol. Mae'r testun Ffriŵleg cynharaf sydd ar glawr yn dyddio o'r 13g.
Team Sky
Pencampwyr cenedlaethol
2013 2014 2015
Halyna Zubchenko
Arlunydd benywaidd o Wcrain oedd Halyna Zubchenko (19 Gorffennaf 1929 - 4 Awst 2000).
Gwrthryfel y Pasg
Roedd Gwrthryfel y Pasg (Gwyddeleg: Éirí Amach na Cásca) yn wrthryfel gan genedlaetholwyr Gwyddelig yn ystod wythnos y Pasg yn 1916.
Halyna Zubchenko
Fe'i ganed yn Kiev a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Wcrain.
Gwrthryfel y Pasg
Gwrthryfel y Pasg oedd y gwrthryfel mwyaf yn hanes Iwerddon ers Gwrthryfel Gwyddelig 1798. Roedd y gwrthryfel wedi ei gynllunio yn bennaf gan yr IRB (Irish Republican Brotherhood yn Saesneg, neu Bráithreachas na Poblachta yn Wyddeleg). Parhaodd o ddydd Llun y Pasg 24 Ebrill hyd 30 Ebrill, 1916. Y saith aelod o'r pwyllgor fu'n ei gynllunio oedd Tomás Ó Cléirigh (Tom Clarke, yn Saesneg) Pádraig Mac Piarais (Padraig Pearse), Séamus Ó Conghaile (James Connolly), Éamonn Ceannt, Seosamh Pluncéid (Joseph Plunkett,) Seán Mac Diarmada a  Tomás Mac Donnchadha (Thomas MacDonagh). Roedd y rhan fwyaf o'r rhai a gymerodd ran yn y gwrthryfel yn aelodau o'r Gwirfoddolwyr Gwyddelig (Óglaigh na hÉireann - Irish Volunteers), dan arweiniad Pádraig Mac Piarais, ond ymunodd aelodau o Arm Cathartha na hÉireann (Irish Citizen Army) gyda nhw dan arweiniad Séamus Ó Conghaile (James Connolly). Yn ninas Dulyn roedd y rhan fwyaf o'r ymladd, er bod rhywfaint o ymladd mewn rhannau eraill o Iwerddon. Meddiannod y gwrthryfelwyr nifer o adeiladau o gwmpas canol Dulyn, gyda'u pencadlys yn Swyddfa'r Bost. Wedi chwe diwrnod o ymladd, ildiodd y gwrthryfelwyr i'r fyddin Brydeinig. Lladdwyd 64 o'r gwrthryfelwyr yn y brwydro, tra lladdwyd 140 ac anafwyd 318 o fyddin Prydain. Lladdwyd 17 aelod o'r heddlu a thua 220 o bobl eraill.
Halyna Zubchenko
Bu farw yn Kiev.
Gwrthryfel y Pasg
Rhoddwyd yr arweinwyr ar eu prawf gan y fyddin, a dienyddiwyd 16 ohonynt yn ystod hanner cyntaf mis Mai, yn eu plith Séamus Ó Conghaile (James Connolly), oedd wedi ei anafu mor ddrwg fel na allai sefyll ac ac fe'i saethwyd yn eistedd mewn cadair. Ym mis Awst, crogwyd Ruairí Mac Easmainn (Roger Casement), a aethai i'r Almaen i geisio cefnogaeth i'r gwrthryfel ac a ddychwelodd i Iwerddon mewn llong danfor ychydig ddyddiau cyn dechrau'r gwrthryfel.
Halyna Zubchenko
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Gwrthryfel y Pasg
Gyrrwyd y gweddill o'r gwrthryfelwyr i wersyll carchar yn Fron-goch ger Y Bala. Lai na thair blynedd yn ddiweddarach, roedd llawer o'r rhai a gymerodd ran yn y gwrthryfel ymysg y rhai a sefydlodd y Dáil Cyntaf yn 1919, a arweiniodd at sefydlu Gweriniaeth Iwerddon. Yn eu plith roedd Éamon de Valera a Mícheál Ó Coileáin (Michael Collins).
Conover, Gogledd Carolina
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Conover, gan gynnwys:
Elain (Cyfrol)
Nofel i oedolion gan Sonia Edwards yw Elain. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle
Beste Bescherung
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese.Hyd at 2022 roedd o leiaf 12540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.
.ml
Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Mali yw .ml (talfyriad o Mali).
Gweler hefyd
Toppdomän
Viviana Zelizer
Gwyddonydd Americanaidd yw Viviana Zelizer (ganed 3 Chwefror 1946), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel cymdeithasegydd ac economegydd.
Manylion personol
Ganed Viviana Zelizer ar 3 Chwefror 1946 ac wedi gadael yr ysgol dechreuodd ar yrfa academaidd. Ymhlith yr anrhydeddau a gyflwynwyd iddi am ei gwaith mae'r canlynol: Cymdeithas Coffa John Simon Guggenheim.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Mullach na Dheiragain
Mae Mullach na Dheiragain yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Duich i Cannich yn  Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd ar y copa.
Billings, Montana
Dinas Billings yw dinas fwyaf Montana yn Unol Daleithiau America. Cofnodir 105,636 o drigolion yno yng Nghyfrifiad 2010. Cafodd ei sefydlu (neu ei ymgorffori) yn y flwyddyn 1877.
Mullach na Dheiragain
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Is-MarilynMunro, Murdo a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Out of The Ashes
Ffilm ddogfen yw Out of The Ashes a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Mullach na Dheiragain
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Out of The Ashes
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cyfeiriadau
o'r Deyrnas Gyfunol]]
Eglwys Sant Iestyn, Llaniestyn
Eglwys ganoloesol yw Eglwys Sant Iestyn, Llaniestyn, Ynys Môn, sy'n dyddio i'r 7g a'r adeilad presennol yn tarddu i'r 12g, fel y mae'r fedyddfaen gywrain. Mae'r eglwys wedi'i chofresu'n adeilad yn Gradd II* gan Cadw yn bennaf oherwydd y murlun o Sant Iestyn.
Deneside
Pentref yn Swydd Durham, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Deneside. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Seaham yn awdurdod unedol Swydd Durham.
Osteoporosis
Mae osteoporosis yn glefyd ar yr asgwrn lle mae llai o ddwysedd mwynau esgyrn, gan gynyddu'r tebygolrwydd o doriadau. Mae Osteoporosis yn cael ei ddiffinio gan Sefydliad Iechyd y Byd mewn menywod fel dwysedd mwynol esgyrn 2.5 gwahaniaethau safonol islaw màs yr asgwrn brig, o'i gymharu â'r oedran a chyfartaledd rhyw, sy'n cael ei fesur gan amsugnidiometreg pelydr-X ynni deuol, gyda'r term "osteoporosis sefydledig" gan gynnwys presenoldeb toriad bregus. Mae Osteoporosis yn fwy cyffredin mewn menywod ar ôl y menopos, pan ei gelwir yn "osteoporosis postmenopawsol", ond gall ddatblygu mewn dynion a menywod cyn-menopawsal ym mhresenoldeb anhwylderau hormonaidd penodol a chlefydau cronig eraill neu o ganlyniad i ysmygu a meddyginiaethau, yn benodol glwcocrticoidau. Fel rheol nid oes gan Osteoporosis unrhyw symptomau nes bydd toriad yn digwydd. Am y rheswm hwn, mae sganiau DEXA yn cael eu gwneud yn aml mewn pobl ag un neu fwy o ffactorau risg, sydd wedi datblygu osteoporosis ac sydd mewn perygl o dorri.
Achosion
Mae esgyrn ar eu mwyaf trwchus a chryf yn ystod bywyd cynnar oedolyn. O tua 35 oed ymlaen, mae mwy o gelloedd esgyrn yn cael eu colli nag sy’n cael eu hadfer. Mae hyn yn peri i'r esgyrn fynd yn deneuach ac yn wannach. Mae pobl sy'n ymarfer pan eu bod yn ifanc ac yn aros yn fywiog mewn henaint yn llai tebygol o gael osteoporosis. Mae hyn am fod esgyrn yn aros yn gryf pan gânt eu defnyddio.
Menywod
Mae menywod mewn mwy o berygl o ddatblygu osteoporosis na dynion. Mae hyn oherwydd y lleihad yn yr hormon oestrogen ar ôl diwedd y mislif, sy'n hanfodol i esgyrn iach. Mae menywod mewn mwy o berygl o ddatblygu osteoporosis pan:
Bosenn
Mae Bosenn (Ffrangeg: La Bosse-de-Bretagne) yn gymuned yn department Il-ha-Gwilen (Ffrangeg: d'Ille-et-Vilaine), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Osteoporosis
Dynion
Mae'r hormon gwrywaidd testosteron hefyd yn helpu i gadw'r esgyrn yn iach. Mae dynion yn parhau i gynhyrchu'r hormon hwn wrth heneiddio, ond mae'r risg o osteoporosis yn cynyddu mewn unigolion gyda lefelau testosteron isel.
Bosenn
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code 35030
Osteoporosis
Symptomau
Mae osteoporosis yn gyflwr sy'n datblygu'n araf dros nifer o flynyddoedd. Nid yw'r symptomau'n amlwg yng nghyfnodau cynnar y cyflwr a gall gymryd misoedd neu flynyddoedd i ymddangos. Gall yr arwyddion rhybuddiol cynnar o osteoporosis gynnwys poenau yn y cymalau a chael anhawster i sefyll neu eistedd yn syth. Efallai na fydd unrhyw rybudd cyn i gwymp dibwys neu ardrawiad sydyn beri i asgwrn dorri. Pan fydd yr esgyrn wedi teneuo'n sylweddol (màs asgwrn isel), mae toriadau'r arddwrn, y glun neu esgyrn y cefn (fertebrâu) yn fwyaf cyffredin. Gall pesychu neu disian beri i asen dorri, neu i un o esgyrn yr asgwrn cefn gwympo'n rhannol. Gall asgwrn wedi torri mewn person hŷn fod yn ddifrifol oherwydd ni all yr asgwrn bellach ei atgyweirio ei hun yn effeithiol. Gall hyn arwain at arthritis a hyd yn oed anabledd, fel problemau tymor hir gyda symudedd. Gallai rhai pobl hŷn fethu â byw'n annibynnol yn dilyn anaf. Mae'r crymu gwar nodweddiadol (crymu ymlaen) sy'n gyffredin mewn pobl hŷn yn arwydd gweladwy o osteoporosis. Mae'n digwydd pan fydd esgyrn yn yr asgwrn cefn wedi torri (wedi cracio), gan ei gwneud yn anodd cynnal pwysau'r corff..
Diagnosis
Yn aml ni chaiff osteoporosis ei ddiagnosio nes bydd gwanhad yr esgyrn yn achosi asgwrn wedi torri.
Merthyr Tudful
Tref ym mwrdeistref sirol Merthyr Tudful, Cymru, yw Merthyr Tudful. Saif 23 milltir (37 km) i'r gogledd o Gaerdydd. Yn 2011 roedd ganddi boblogaeth o dros 59,500.
Mae'r dref yn ymestyn o gymer afonydd Taf Fawr a Thaf Fechan i gyfeiriad Pontypridd, rhwng 100 a 400 metr uwchlaw lefel y môr. Tyfodd y dref oherwydd ei daeareg gyfoethog, lle cloddiwyd am dri math o garreg: glo, haearn a chalchfaen. Ar ben hyn, roedd glaw trwm yn peri i'r nentydd lifo'n gryf, gan gynhyrchu ynni i droi peiriannau'r gwaith haearn. Caiff Merthyr ei hadnabod ledled y byd fel prifddinas cynhyrchu haearn yn ystod y Chwyldro Diwydiannol.
Mae etholaeth Merthyr Tudful a Rhymni yn ethol aelod i Senedd Cymru a Merthyr Tudful a Rhymni i Senedd San Steffan yn Llundain. Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan. Mae'r etholaeth hefyd yn rhan o Ranbarth Dwyrain De Cymru ar gyfer ethol aelodau rhanbarthol Senedd Cymru.
Hanes
Mae'r dystiolaeth ddynol yn mynd yn ôl i'r Oes Efydd, a cheir yn yr ardal grudiau, carneddau a chylchoedd cerrig, er bod llawer o'r olion wedi eu difetha gan yr holl gloddio a chwalu yn sgil y gwaith haearn.
Cododd y Rhufeiniaid gaer yn yr ardal (ym Mhenydarren), a chododd y Normaniaid gastell ym Morlais. Roedd y dref yng nghantref Senghennydd yn Nheyrnas Morgannwg. Gorchfygwyd y dref gan Gilbert de Clare yn ail hanner y 13g.
Roedd hi'n ardal amaethyddol tan tua diwedd y ddeunawfed ganrif. Erbyn 1801 roedd y boblogaeth dros 7,000. Erbyn 1831 roedd y boblogaeth yn 30,000, a hyhi oedd y dref fwyaf yng Nghymru. Roedd y boblogaeth yn tyfu'n gyflymach ym Merthyr nag mewn unrhyw dref arall yng Nghymru.
Erbyn diwedd y 18g roedd gwaith haearn yn bwysig iawn yng Nghymru, ac roedd pedwar gwaith haearn pwysig ym Merthyr, sef Gwaith Haearn Cyfarthfa (eiddo teulu Crawshay), Gwaith Haearn Dowlais, Gwaith Haearn Penydarren a Gwaith Haearn Plymouth. Ym 1831 cyrhaeddodd rhai blynyddoedd o aflonyddwch ymysg gweithwyr Merthyr a'r cyffiniau uchafbwynt treisgar a adwaenir fel 'Gwrthryfel y gweithwyr ym Merthyr Tudful' neu 'Wrthryfel Merthyr'.
Y Chwyldro Diwydiannol
Cafodd y Chwyldro Diwydiannol effaith bellgyrhaeddol ar fywyd bob dydd pobl yn y gymdeithas, gwaith pobl ac ar fywyd gwleidyddol Cymru. Roedd twf cyflym ardaloedd fel Merthyr, o fod yn bentrefi bach gwledig i fod yn drefi diwydiannol mewn cyfnod cymharol fyr, wedi achosi straen enfawr. Yn 1696 dim ond 40 o dai oedd ym Merthyr Tudful. Cafodd y gweithfeydd haearn cyntaf eu hadeiladu ym Merthyr yn 1765. Tyfodd canol tref Merthyr gyda’r diwydiant haearn. Erbyn 1851 roedd 46,378 o bobl yn byw yno. Adnabuwyd Merthyr fel ‘crud’ y Chwyldro Diwydiannol yng Nghymru, gan ddenu gweithwyr i’r gweithfeydd haearn o du mewn i Gymru, o Loegr, Iwerddon a thu hwnt. Merthyr Tudful oedd prif dref haearn Cymru yn ystod y 19eg ganrif, gyda’r pedwar prif waith haearn yno yn cynhyrchu’r un faint o haearn a 25% o gynnyrch haearn yr Unol Daleithiau i gyd. Crëwyd gweithlu enfawr yn yr ardal a chywasgwyd hwy i fyw mewn tai gorlawn, wedi eu hadeiladu heb unrhyw gynllun penodol lle'r oedd afiechydon yn rhemp.
Roedd gan Ferthyr y deunyddiau crai angenrheidiol i sicrhau llwyddiant y pedwar prif waith haearn a oedd wedi eu sefydlu yno erbyn diwedd y 18g:
Sylwodd y dynion busnes hyn fod gan yr ardal y cynhwysion perffaith ar gyfer cynhyrchu haearn o safon - er enghraifft, mwyn haearn (craig yn cynnwys haearn), glo (i boethi’r haearn), calchfaen (i gyflymu’r broses) a chyflenwad o ddŵr cyfleus a digonol.
Haearn oedd un o’r diwydiannau cyntaf i newid Cymru yn ystod y Chwyldro Diwydiannol ar ddiwedd y 18g. Cafodd rhai o’r gweithfeydd haearn cyntaf eu hadeiladu yn Sir Fynwy a Morgannwg. Adeiladwyd gweithfeydd haearn mawr o gwmpas Merthyr Tudful a Dowlais ac agorwyd gweithfeydd haearn eraill i’r dwyrain o Ferthyr yn Nant-y-glo, Blaenafon a Thredegar yn Sir Fynwy.
Agathe Bunz
Arlunydd benywaidd o'r Almaen oedd Agathe Bunz (1929 - 2006).
Merthyr Tudful
Y Chwyldro Diwydiannol
Roedd bywyd yn galed yn y trefi haearn newydd hyn fel Merthyr, gan fod amgylchiadau gwaith yn beryglus, yr amgylchiadau byw brwnt, y gor-boblogi yn ychwanegu at straen bob dydd bywyd, a chyflogau yn isel ac ansicr. Roedd llawer yn troi at or-yfed fel dihangfa, a oedd yn ei dro yn arwain at ochr dreisgar a chaled bywyd yn y dref. Bu terfysgoedd yn y dref yn 1800, 1813 ac 1816, oedd yn dangos bod tensiynau yn bodoli yn y gymdeithas yno. Ond y terfysg mwyaf difrifol oedd Terfysg Mehefin 1831.
Agathe Bunz
Bu farw yn Hamburg.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Torri’r Briodas
Ffilm gomedi o Unol Daleithiau America yw Torri’r Briodas. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd y ffilm hon ei chynhyrchu gan Steve Golin.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hambre Nuestra De Cada Día
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Rogelio A. González yw Hambre Nuestra De Cada Día a gyhoeddwyd yn 1952. Fe'i cynhyrchwyd ym Mecsico. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Alfredo Varela Jr..
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Pedro Armendáriz, Ignacio López Tarso, Carlos Ancira a Rosita Quintana.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1952. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Singin' in the Rain sy’n ffilm fiwsical gan y cyfarwyddwyr ffilm Stanley Donen a Gene Kelly. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rogelio A González ar 27 Ionawr 1920 ym Monterrey a bu farw yn Saltillo ar 16 Mai 1959. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1945 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rogelio A. González nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sisticola tinciog
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. rufilata, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r sisticola tinciog yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
The Unseen World
Y prif actor yn y ffilm hon yw F. Murray Abraham.
Merthyr Tudful
Gwrthryfel y gweithwyr ym Merthyr Tudful
alt=|bawd|257x257px|Protestwyr ym Merthyr yn ystod gwrthryfel 1831 Ym 1831 cyrhaeddodd rhai blynyddoedd o aflonyddwch ymysg gweithwyr Merthyr Tudful a'r cyffiniau uchafbwynt treisgar a adnabyddir fel Gwrthryfel Merthyr neu Gwrthryfel y gweithwyr ym Merthyr Tudful. Roedd gweithwyr yn galw am ddiwygio, yn protestio yn erbyn gostwng eu cyflogau a diweithdra cyffredinol. Yn raddol, ymledodd y brotest i drefi a phentrefi diwydiannol cyfagos, ac erbyn diwedd mis Mai roedd yr ardal gyfan mewn gwrthryfel, a chredir i faner goch chwyldro gael ei chwifio fel symbol o wrthryfel gweithwyr am y tro cyntaf. Cymerodd tua 7,000 i 10,000 o weithwyr ran yn y gwrthryfel. Am bedwar diwrnod, bu ynadon a meistri haearn dan warchae yn y Castle Hotel, ac am wyth diwrnod, Tŷ Penydarren oedd yr unig loches i'r awdurdodau. Roedd gan derfysgwyr gynnau a ffrwydryddion, a sefydlwyd rhwystrau ffyrdd a chadwyn reoli. Gorchmynnodd llywodraeth Prydain yn Llundain y fyddin i adfer trefn yn yr ardal. I ddechrau, gwrthsafodd y protestwyr y fyddin, ond erbyn mis Mehefin llwyddodd 450 o filwyr i wasgaru'r terfysgoedd. Lladdwyd tua 24 o brotestwyr ac arestiwyd yr arweinwyr. Dedfrydwyd dau i farwolaeth.
The Unseen World
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Liana Marabini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Merthyr Tudful
Gwrthryfel y gweithwyr ym Merthyr Tudful
Bu Terfysg Merthyr yn 1831 yn drobwynt yn hanes y dosbarth gweithiol yng Nghymru gan fod y terfysg wedi dangos bod gan y dosbarth gweithiol gwynion penodol fel grŵp o weithwyr. Roedd y terfysg wedi dangos eu bod yn ymwybodol o’u hunain fel carfan o weithwyr, a dangosodd Terfysg 1831 eu bod am i’r cwynion hynny gael eu clywed. Teimlent orfodaeth i droi at ddulliau terfysglyd eu natur i leisio eu barn gan nad oedd ganddynt lais gwleidyddol i wneud hynny – sef y bleidlais.
Geirdarddiad
Yn ôl traddodiad, cysylltir Merthyr â'r santes Tudful, merch y brenin Brychan Brycheiniog, ac enwyd y dref ar ei hôl. Dywedir iddi gael ei lladd gan baganiaid yn 480; a honnodd Iolo Morgannwg yr enwyd y fan lle'i lladdwyd yn 'Ferthyr' Tudful i'w hanrhydeddu. Ystyr y gair Lladin Martyrium yw 'man cysegredig' a daw'r enw o'r gair 'merthyr' yn ei hail ystyr, sef "eglwys er cof am sant neu ar ei fedd, neu fynwent sanctaidd". Ceir sawl enw lle yng Nghymru sy'n cynnwys 'Merthyr' gan gynnwys Merthyr Mawr ym Mhen-y-bont ar Ogwr a Merthyr Cynog ym Mhowys.
Ardaloedd
bawd|200px|Arfbais Merthyr Tudful, gyda'i arwyddair: "Nid cadarn ond brodyrdde"|alt=
Chwaraeon
Lleolir Bikepark Wales, parc beicio mynydd priodol cyntaf Prydain, ym Merthyr. Mae Clwb pêl-droed yn y dref sydd wedi ei leoli ym Mharc Penydarren yn ardal Abermorlais. Ar hyn o bryd, mae'r clwb yn chwarae yn Uwch Gynghrair De Lloegr, y seithfed lefel yn system genedlaethol pêl-droed Lloegr. Cafwyd un o ganlyniadau mwyaf enwog y clwb yn 1987, wrth iddynt guro Atalanta o'r Eidal 2-1 ym Mharc Penydarren yn rownd gyntaf cwpan enillwyr cwpanau Ewrop.
Yr iaith Gymraeg
Yn ôl Cyfrifiad 1891 roedd 68.4% o boblogaeth Merthyr, sef 75, 067 allan o gyfanswm o 110, 569, yn siarad Cymraeg. Erbyn Cyfrifiad 1911, disgynnodd y ffigur hwn i 50.9%, sef 37,469 o gyfanswm o 74,596 (ibid.). Dengys ffigyrau Cyfrifiad 2011 fod 8.9% o boblogaeth Merthyr yn siarad Cymraeg erbyn hyn. Mae Canolfan a Theatr Soar wedi ei lleoli yng nghanol y dref, ac yn gartref i'r iaith Gymraeg a'r celfyddydau yn y dref. Mae'r ganolfan hefyd yn gartref i Gaffi Soar a Siop Lyfrau'r Enfys.
Eisteddfod Genedlaethol
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol ym Merthyr Tudful ym 1881 a 1901. Am wybodaeth bellach gweler:
Helena, Montana
Helena yw prifddinas y dalaith Americanaidd, Connecticut, Unol Daleithiau. Cofnodir 28,190 o drigolion yno yng Nghyfrifiad 2010. Cafodd ei sefydlu (neu ei ymgorffori) yn y flwyddyn 1864.