cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gelli-gaer
Pentref a chymuned ym mwrdeisdref sirol Caerffili, Cymru, yw Gelli-gaer, hefyd Gelligaer. Saif yng Nghwm Rhymni. Heblaw pentref Gelligaer ei hun, mae'r gymuned yn cynnwys pentrefi Cefn Hengoed a Hengoed.
Ceir caer Rufeinig yma, a adeiladwyd rhwng 103 a 111 OC. Bu cloddio archaeolegol ar y safle yn gynnar yn yr 20g. Cysegrwyd eglwys y plwyf i sant Cadog neu Catwg.
Ytbysen gnapiog
Llysieuyn blodeuol (neu legume) yw Ytbysen gnapiog sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Fabaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Lathyrus tuberosus a'r enw Saesneg yw Tuberous pea. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Ytbysen Gnapiog, Utbysen Oddfynog.
Gelli-gaer
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Ytbysen gnapiog
Eraill yn yr un teulu yw: ffa soya (Glycine max), y ffa cyffredin (Phaseolus), pys gyffredin (Pisum sativum), chickpea (Cicer arietinum), cnau mwnci (Arachis hypogaea), pys per (Lathyrus odoratus) a licrs (Glycyrrhiza glabra).
St Blazey
Tref yng Nghernyw, De-orllewin Lloegr, ydy St Blazey (Cernyweg: Lanndreth). Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil St Blaise.
Barbara Bodichon
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Southampton, y Deyrnas Unedig oedd Barbara Bodichon (8 Ebrill 1827 – 11 Mehefin 1891).
Bu farw yn Robertsbridge ar 11 Mehefin 1891.
Frida Zachariassen
Arlunydd benywaidd o Ddenmarc oedd Frida Zachariassen (24 Medi 1912 - 1992).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Nenmarc.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Jean Anouilh
Dramodydd o Ffrancwr oedd Jean Anouilh (23 Mehefin 1910 - 3 Hydref 1987), a ystyrir yn un o ddramodwyr mwyaf yr 20g yn y Ffrangeg.
Brân lwyd
Mae'n nythu yng ngogledd a dwyrain Ewrop ac mae ffurfiau tebyg yn ne Ewrop a gorllewin Asia. Yn yr Ynysoedd Prydeinig mae'n nythu yn Iwerddon, Ynys Manaw a gogledd Yr Alban. Mae'n gallu paru gyda'r frân dyddyn a chynhyrchu cywion. Fel y frân dyddyn mae'n medru bwyta bron unrhyw beth, gan gynnwys anifeiliaid wedi marw a wyau adar eraill. Nid yw mor dueddol i nythu mewn coed a'r frân dyddyn, yn aml adeiledir y nyth ar lawr neu ar glogwyni.
Gellir adnabod y frân lwyd yn hawdd gan fod y cyfuniad o ddu a llwyd yn unigryw ymysg y brain. Mae'r pen, gwddf, adenydd a'r gynffon yn ddu a'r corff yn llwyd.
Nid yw'r frân lwyd yn aderyn cyffredin yng Nghymru ond mae yn cael ei gweld yn weddol gyson, yn enwedig yn rhan ogleddol Ynys Môn lle mae parau wedi nythu yn ddiweddar, ac eraill wedi paru gyda brân dyddyn.
Midville, Swydd Lincoln
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Midville. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dwyrain Lindsey.
Dickens, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Dickens, gan gynnwys:
Chinatown After Dark
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Stuart Paton yw Chinatown After Dark a gyhoeddwyd yn 1931. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Betty Burbridge a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Lee Zahler.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1931. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (1931) ffilm arswyd, Americanaidd gan James Whale. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Stuart Paton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
En Moderne Biscuit- Og Honningkage-Fabrik
Ffilm ddogfen heb sain (na llais) yw En Moderne Biscuit- Og Honningkage-Fabrik a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cruach Ardrain
Mae Cruach Ardrain yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Lomond i Strathyre yn Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd ar y copa.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Munro, Murdo a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Boyka: Undisputed Iv
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Scott Adkins, Valentin Ganev, Alon Abutbul, Brahim Achabbakhe, Bashar Rahal ac Emilien De Falco. Mae'r ffilm Boyka: Undisputed Iv yn 87 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Isaac Florentine ar 28 Gorffenaf 1958 yn Israel. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Tel Aviv.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Isaac Florentine nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tanagr mygydog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr mygydog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod mygydog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Tangara nigrocinta; yr enw Saesneg arno yw Masked tanager. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Skibe
Ffilm fud (heb sain) yw Skibe a gyhoeddwyd yn 1914. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Skibe ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Tanagr mygydog
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. nigrocinta, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr mygydog yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Skibe
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1914. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Cabiria sef ffilm epig am ryfel o’r Eidal gan Giovanni Pastrone.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tharsis
bawd|dde|300px|Cymylau uwchben llosgfynyddoedd Tharsis. Delwedd o NASA/JPL-Caltech
Llwyfandir folcanig helaeth ar y blaned Mawrth yw Tharsis. Lleolir y rhanbarth yn hemisffer gorllewinol, ger y cyhydedd. Mae'n gartref i'r llosgfynyddoedd mwyaf yng Nghysawd yr Haul, gan gynnwys y tri llosgfynydd tarian enfawr Arsia Mons, Pavonis Mons, ac Ascraeus Mons, a elwir gyda'i gilydd yn Tharsis Montes. Mae'r llosgfynydd talaf ar y blaned, Olympus Mons, yn aml yn gysylltiedig â rhanbarth Tharsis ond mewn gwirionedd mae wedi'i leoli oddi ar ymyl gorllewinol y llwyfandir.
Pat Nixon
Roedd Thelma Catherine "Pat" Nixon (Ryan yn gynt; 16 Mawrth 1912 – 22 Mehefin 1993) yn wraig i Richard Nixon, 37ain Arlywydd yr Unol Daleithiau. Gwasanaethodd fel Prif Foneddiges yr Unol Daleithiau o 1969 tan ymddiswyddiad ei gŵr ym 1974 oherwydd sgandal Watergate. Daliodd y swydd Is-Brif Foneddiges yr Unol Daleithiau o 1953 i 1961.
Magwraeth ac addysg
Fe'i ganed yn Ely, Nevada, a'i magwyd gyda'i dau frawd yn Cerritos, Califfornia. Morwr a mwynwr aur o dras Gwyddelig oedd ei thad, William M. Ryan Sr., a'i mam Katherine Halberstadt o dras Almaenig. Fe'i galwyd yn "Pat" gan ei thad, gan gyfeirio at y ffaith iddi gael ei geni ddiwrnod cyn Gŵyl Sant Padrig.
Fe'i derbyniwyd ar gwrs ym Mhrifysgol De Califfornia a thalodd am y cwrs hwnnw drwy weithio mewn fferyllfa, swyddfa, ysbyty fel radiograffydd ac fel clerc. Priododd Richard Nixon yn 1940 a chawsant ddau o blant.
Frederick Chapman Robbins
Meddyg, firolegydd a biolegydd nodedig o Unol Daleithiau America oedd Frederick Chapman Robbins  (25 Awst 1916 - 4 Awst 2003). Pediatrydd a firolegydd Americanaidd ydoedd. Cyd-dderbyniodd Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1954 am ei waith arloesol ynghylch ynysiad a thwf y firws polio. Cafodd ei eni yn Auburn, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Missouri a Phrifysgol Harvard. Bu farw yn Cleveland.
Gwobrau
Enillodd Frederick Chapman Robbins y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Sidesporet
Ffilm ddogfen yw Sidesporet a gyhoeddwyd yn 1990. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Sidesporet ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1990. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pretty Woman sef un o ffilmiau mwyaf llwyddiannus Disney gan ddod ag incwm o hanner biliwn o ddoleri i’r cwmni. Hans Fabian Wullenweber oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Hans Fabian Wullenweber a Kim Damgaard sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Gwersyll Ysgol – Fies gegen mies
Ffilm gomedi Ffrangeg o Ffrainc yw Gwersyll Ysgol – Fies gegen mies gan y cyfarwyddwr ffilm Pierre-François Martin-Laval. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. Fe'i sgriptiwyd gan Pierre-François Martin-Laval a Mathias Gavarry ac mae’r cast yn cynnwys Dominique Pinon, Christian Clavier, Claire Chazal, Pierre-François Martin-Laval, Kev Adams, Alice David, Arnaud Ducret, François Morel, Gabriel Bismuth-Bienaimé, Grégoire Bonnet, Isabelle Nanty, Jean-Louis Barcelona, Nicolas Beaucaire, Philippe Duclos, Raymond Bouchard, Stéfi Celma, Yves Pignot, Éric Naggar, Joana Person, Fred Tousch, Marie-Laure Descoureaux, Amine Lansari, Solène Hébert a Stéphane Bak.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Pierre-François Martin-Laval nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cog prysgoed
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cog prysgoed (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: cogau prysgoed) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Cacomantis variolosus; yr enw Saesneg arno yw Brush cuckoo. Mae'n perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae) sydd yn urdd y Cuculiformes.
Alfie Darling
Ffilm drama-gomedi a chomedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Ken Hughes yw Alfie Darling a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Ken Hughes a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alan Price. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Cog prysgoed
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. variolosus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Awstralia.
Alfie Darling
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Joan Collins, Patsy Kensit, Annie Ross, Nell Campbell, Alan Price, Roger Lumont, Jill Townsend, Sheila White a Paul Copley. Mae'r ffilm Alfie Darling yn 102 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Cog prysgoed
Teulu
Mae'r cog prysgoed yn perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Alfie Darling
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd One Flew Over the Cuckoo's Nest sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ousama Rawi oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ken Hughes ar 19 Ionawr 1922 yn Lerpwl a bu farw yn Los Angeles ar 2 Gorffennaf 2016.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ken Hughes nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Is-Brif Foneddiges yr Unol Daleithiau
Gelwir gwraig i Is-Arlywydd yr Unol Daleithiau weithiau'n Is-Brif Foneddiges yr Unol Daleithiau (Saesneg: Second Lady of the United States). Bathwyd y term yr "Is-Brif Foneddiges" ar ôl y Brif Foneddiges, sydd fel arfer yn wraig i'r Arlywydd. Credir y defnyddiwyd y term yn gyntaf gan Jennie Tuttle Hobbart, a oedd yn wraig i'r Is-Arlywydd o 1897 i 1899, i gyfeirio at ei hun.
Yr Is-Brif Foneddiges bresennol yw Karen Pence, gwraig i'r Is-Arlywydd Mike Pence.
Y Waun
Tref a chymuned ym mwrdeistref sirol Wrecsam, Cymru, yw Y Waun (Saesneg: Chirk). Saif ar y ffin â Lloegr. Mae'n enwog fel lleoliad Castell y Waun.
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan a'r Aelod Seneddol yw.
Hanes
Rhwng 1282 a'r 1540au, Y Waun oedd prif ganolfan arglwyddiaeth Swydd y Waun, a oedd yn cynnwys hen gymydau Cynllaith, Mochnant Is Rhaeadr, a Nanheudwy. Daeth Y Waun yn rhan o'r hen Sir Ddinbych yn y 1540au, ac arosodd yn y sir honno tan 1974. Roedd yng Nghlwyd rhwng 1974 a 1996, ac mae ym mwrdeistref sirol Wrecsam ers 1996.
St Columb Major
Tref a phlwyf sifil yng Nghernyw, De Orllewin Lloegr, ydy St Columb Major (Cernyweg: y dref = S. Colom Veur; y plwyf sifil = Pluwgolom Veur).
Y Waun
Hanes
Mae priffordd yr A5, un o ffyrdd Thomas Telford, yn mynd trwy'r Waun. Hefyd, mae Dyfrbont y Waun yn cario Camlas Undeb Swydd Amwythig dros Afon Ceiriog.
Cyrhaeddodd y rheilffordd y dref yn 1884, yn cysylltu'r Waun ag Amwythig a Chaer. Fe adeiladwyd y bont rheilffordd yn uwch na'r draphont, oherwydd y cydymgais rhwng y rheilffyrdd a'r camlesydd.
Tan y 1960au, roedd Y Waun yn dref lofaol gyda'r mwyafrif o'r pentrefwyr yn gweithio mewn pyllau glo lleol fel Parc Du, Bryncunallt ac Ifton (dros y ffin yn Llanfarthin).
Mae gorsaf yna ar y llinell Amwythig i Gaer.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Eliffant
Mae nhw'n perthyn yn agos i'r mamoth a'r mastodon sydd ill dau bellach wedi darfod o'r tir; hwy ydy rhywogaeth olaf urdd y durynogion (Proboscidea). Nhw hefyd ydy'r mamal mwyaf sydd i'w gael, gyda'u taldra oddeutu 4 m (13 tr) a'u pwysau'n medru bod cymaint â 7000 kg.
Caer (gwahaniaethu)
Gallai Caer gyfeirio at:
Gweler hefyd:
My Wife's Diary
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Paul L. Stein yw My Wife's Diary a gyhoeddwyd yn 1920. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1920. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Cabinet of Dr. Caligari sef ffilm arswyd Almaeneg gan Robert Wiene.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Paul L Stein ar 4 Chwefror 1892 yn Fienna a bu farw yn Llundain ar 29 Medi 1972. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1918 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Paul L. Stein nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Wishbone
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Arthur Maude yw The Wishbone a gyhoeddwyd yn 1933. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Colin Wark.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Nellie Wallace. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1933. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd King Kong ffilm antur enwog gan y cyfarwyddwyr Merian C. Cooper ac Ernest B. Schoedsack. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Maude ar 23 Gorffenaf 1880 yn Pontefract a bu farw yn Paddington ar 29 Awst 2014. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1900 ac mae ganddo o leiaf 6 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Caer Rufeinig
Caerau Rhufeinig (unigol: Caer Rufeinig) yw'r term Cymraeg am y gwersylloedd amddiffynnol a elwir yn Castra (unigol: castrum) yn Lladin.
Ceir sawl math o gaerau Rhufeinig: rhai parhaol, rhai a ddefnyddid yn yr haf yn unig a rhai dros dro. Gallai'r maint hefyd amrywio'n fawr, o gaer ar gyfer Lleng Rufeinig gyfan, er enghraifft Caerllion, i gaer ar gyfer nifer fychan o filwyr cynorthwyol. Gallent fod wedi eu hadeiladu o gerrig neu o goed gyda chloddiau pridd. Er hynny, roedd y cynllun sylfaenol yr un fath ym mhob un ohonynt (gweler y diagram). Roedd y gaer yn betrual, gyda chorneli crwm, tebyg i ffurf cerdyn chwarae. Tu mewn i'r muriau, roedd dwy brif ffordd: y via principalis a'r via praetoria yn cyfarfod yn y canol. Yma y ceid y praetorium, lle roedd yr adeiladau neu bebyll i lywodraethwyr y gaer.
Mae "Caer" yn elfen gyffredin mewn enwau lleoedd yng Nghymru, e.e. Caerdydd, Caernarfon.
Some Bride
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Henry Otto yw Some Bride a gyhoeddwyd yn 1919. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Viola Dana. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry Otto ar 8 Awst 1877 yn St Louis, Missouri a bu farw yn Los Angeles ar 25 Tachwedd 1982. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1911 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry Otto nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cruach Ardrain (copa de-orllewin)
Mae Cruach Ardrain (copa de-orllewin) yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Lomond i Strathyre yn Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd ar y copa.
Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 8 Mehefin 2009.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
I, Claudius
Nofel gan Robert Graves yw I, Claudius, a gyhoeddwyd yn 1934. Hon oedd y gyntaf o ddwy nofel am yr ymerodr Rhufeinig Claudius (gyda'r dilyniant, Claudius the God). Mae'r stori'n dilyn adroddiadau hanesyddol am deyrnasiadau ymerawdwyr Rhufeinig cynnar.
Hetaerina medinai
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Hetaerina medinai. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Bwâu duon y mwyar
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw bwâu duon y mwyar, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy gwyfynod bwâu duon y mwyar; yr enw Saesneg yw Kent Black Arches, a'r enw gwyddonol yw Meganola albula. Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r bwâu duon y mwyar yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Ymyrraeth filwrol yn Libia, 2011
bawd|Map o'r gwaharddiad hedfan dros Libia a chanolfannau milwrol a llongau rhyfel sydd yn rhan o'r ymyrraeth bawd|Protest yn 2011 yn [[Minneapolis, Minnesota|Minneapolis yn erbyn ymyrraeth filwrol.]] Ar 19 Mawrth 2011 dechreuodd ymyrraeth filwrol yn Libia gan gynghrair o wledydd i weithredu Penderfyniad 1973 Cyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig, fel ymateb i'r gwrthryfel yn Libia. O fewn ychydig ddyddiau roedd Unol Daleithiau America (UDA) a'r Deyrnas Gyfunol (DG) wedi tanio dros 110 taflegryn Tomahawk, a chefnogaeth milwrol gan Canada a Ffrainc. Roedd yr ymyrraeth gan y gynghrair yn cynnwys gwaharddiad hedfan, môr-warchae, a chyrchoedd awyr: cadarnhawyd fod Ffrainc wedi taro nifer o danciau byddin y wlad.
Yr enwau swyddogol ar yr ymgyrchoedd arfog hyn oedd: Opération Harmattan gan Ffrainc, Operation Ellamy gan y DG, Operation Mobile gan Canada ac Operation Odyssey Dawn gan UDA. Roedd 19 gwlad yn aelodau o'r gynghrair, gyda'r DG a Ffrainc yn arwain. Roedd y gynghrair yn cynnwys aelod-wladwriaethau NATO, Sweden, Qatar, a'r Emiradau Arabaidd Unedig.
Ar 24 Mawrth daeth y gwaharddiad hedfan dan reolaeth NATO, a alwyd yr ymyrraeth yn Operation Unified Protector, gyda'r ymosodiadau ar fyddin Libia yn nwylo'r gynghrair.
Daeth yr ymyrraedd filwrol i ben fwy neu lai pan laddwyd yr Arlywydd Gaddafi a daeth ymgyrch NATO i ben yn swyddogol ar 31 Hydref 2011.
NATO
O aelod-wladwriaethau NATO: Ffrainc, y Deyrnas Gyfunol, yr Unol Daleithiau, Canada, Gwlad Belg, Norwy, a Denmarc gynhaliodd y cyrchoedd awyr. Roedd Sbaen, yr Eidal, a'r Iseldiroedd yn cynnal ymgyrchoedd rhagchwilio yn unig ac roedd Albania yn darparu ei phorthladdoedd a'i meysydd awyr ar gyfer NATO. Darparodd Bwlgaria ffrigad, Gwlad Groeg awyrennau, llong, a chanolfannau milwrol, a darparodd Rwmania un llong, a darparodd llynges Twrci longau ac un llong danfor. Roedd gweddill aelodau NATO'n cefnogi'r ymgyrch i amddiffyn sifiliaid fel yr awdurdodwyd gan Benderfyniad 1973. Er hyn, gwrthododd llywodraeth yr Almaen weithredu'n filwrol.
Ymateb
Yn y Dwyrain Canol dim ond Syria a wrthwynebodd yr ymyrraeth yn gyfangwbl. Mae dwy o wladwriaethau Arabaidd Gwlff Persia, Qatar a'r Emiradau Arabaidd Unedig, wedi cyfrannu at yr ymyrraeth filwrol. Arhosodd lluoedd milwrol yr Aifft, cymydog dwyreiniol Libia a welodd chwyldro yn Ionawr a Chwefror 2011, yn swyddogol niwtral ar y gwrthryfel cyn i Benderfyniad 1973 gael ei basio, ond roedd barn gyhoeddus o fewn y wlad yn gefnogol iawn dros ymyrraeth gan wledydd y Gorllewin. Er bod llywodraeth Iran yn cefnogi'r gwrthryfelwyr yn erbyn Muammar al-Gaddafi, disgrifiodd Ramin Mehmanparast, llefarydd dros adran dramor Iran, y cyrchoedd awyr fel "gwladychiaeth mewn ffurf newydd".
Protestiadau
Cafwyd protestiadau ledled y byd yn erbyn ymosodiadau milwrol y gynghrair gan gynnwys ym Mawrth 2011 yn Llundain. Ar yr 20fed cafwyd protest y tu allan i 10 Stryd Downing gyda baneri'n mynegi, "The lessons of Iraq and Afghanistan]] have not been learnt". Roedd y mudiad CND yn bresennol yn ogystal â Stop the War Coalition. Anerchwyd y dorf gan George Gallaway a dywedodd: "Mae'r rhyfel hwn wedi'i seilio ar reoli olew, a'r neges i holl wledydd y byd gan y gynghrair ydy 'Gallwn wneud fel y mynnom!'" a "rhyfel Imperialaidd".
Yn Libia ei hun, cyn 18 Gorffennaf, cynhaliwyd nifer o brotestiaidau gan bobl y wlad - fel arfer gyda thorf o tua 10,000 yr un - o blaid Gaddafi.
Cost ariannol
Ar 22 Mawrth 2011 amcangyfrifodd y BBC beth fyddai'r gost ariannol i'r Deyrnas Gyfunol. Dywedodd Francis Tusa,golygydd y rhaglen Defence Analysis, y dylid amcangyfrif y gall y gost o hedfan Tornado GR4 fod oddeutu £35,000 yr awr ac felly fod cylch-wylio (neu 'batrolio') un sector felly'n costio £2M –£3M ($2.75M -$4.13M USD) y dydd. Dywedwyd hefyd fod taflegrau'n costio £700,000-800,000 yr un.
The Will O' The Wisp
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Henry Otto yw The Will O' The Wisp a gyhoeddwyd yn 1914. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Henry King, Richard Johnson a Jackie Saunders. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1914. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Cabiria sef ffilm epig am ryfel o’r Eidal gan Giovanni Pastrone.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry Otto ar 8 Awst 1877 yn St Louis, Missouri a bu farw yn Los Angeles ar 25 Tachwedd 1982. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1911 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry Otto nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
E. Donnall Thomas
Meddyg nodedig o Unol Daleithiau America oedd E. Donnall Thomas (15 Mawrth 1920 - 20 Hydref 2012). Roedd yn feddyg Americanaidd ac yn Athro Emeritws. Ym 1990, cyd-dderbyniodd Wobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth am ddatblygu trawsblaniadau celloedd ac organau. Cafodd ei eni yn Mart, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef yn Ysgol Feddygol Harvard. Bu farw yn Seattle.
Gwobrau
Enillodd E. Donnall Thomas y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Lord Loveland Discovers America
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Arthur Maude yw Lord Loveland Discovers America a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Arthur Maude, Charles Newton, Constance Crawley a William A. Carroll. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Maude nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Papur y Cwm
Papur Bro ardal Cwm Gwendraeth a Llanelli yn Sir Gaerfyrddin ydy Papur y Cwm. Cyhoeddwyd y rhifyn cyntaf ym mis Mawrth 1981.
Mamoth
Genws diflanedig o famaliaid anferth eliffantaidd gydag ysgithrau hirion atro, blew datblygedig iawn a childdannedd gwrymiog yw mamothiaid. Roedden nhw'n byw yn ystod yr epoc Pleistosen (Oes yr Iâ) rhwng tua 1.6 miliwn o flynyddoedd yn ôl a 10,000 o flynyddoedd yn ôl. Bu mamothiaid yn byw yng Nghymru ar un adeg. Cafwyd hyd i benglog mamoth yn ymyl sgerbwd coch Ogof Paviland yn ne Cymru yn 1823. Buasai wedi'i chladdu yno tua 29,000 o flynyddoedd yn ôl.
Y Ferch Honno Mewn Esgidiau Melyn
Ffilm gyffro gan y cyfarwyddwr Anurag Kashyap yw Y Ferch Honno Mewn Esgidiau Melyn a gyhoeddwyd yn 2010. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd दैट गर्ल इन यैलो बूट्स ac fe'i cynhyrchwyd gan Guneet Monga yn India; y cwmni cynhyrchu oedd Sikhya Entertainment. Lleolwyd y stori yn Mumbai. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Naseeruddin Shah a Kalki Koechlin. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd. Rajeev Ravi oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anurag Kashyap ar 10 Medi 1972 yn Gorakhpur. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1997 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Delhi.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anurag Kashyap nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cebab Cymysg
Ffilm ddrama am LGBT gan y cyfarwyddwr Guy Lee Thys yw Cebab Cymysg a gyhoeddwyd yn 2013. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Mixed Kebab ac fe'i cynhyrchwyd gan Guy Lee Thys yng Ngwlad Belg a Twrci; y cwmni cynhyrchu oedd Flanders Audiovisual Fund. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg, Tyrceg, Saesneg, Iseldireg, Arabeg a Fflemeg a hynny gan Guy Lee Thys a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Michel Bisceglia. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Gamze Tazim, Magali Uytterhaegen, Mathias Vergels, Karlijn Sileghem, Cem Akkanat, Simon Van Buyten a Gökhan Girginol. Mae'r ffilm Cebab Cymysg yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guy Lee Thys ar 20 Hydref 1952 yn Antwerp.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guy Lee Thys nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Minting
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Minting. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dwyrain Lindsey.
Western Mail
Mae'r Western Mail yn bapur newydd beunyddiol yn yr iaith Saesneg a gyhoeddir gan y cwmni Media Wales Ltd yng Nghaerdydd sydd yn berchen i Trinity Mirror un o gwmniau newyddion mwyaf y DU. Fe'i sefydlwyd yn 1869. Mae'n disgrifio ei hun fel "papur cenedlaethol Cymru". Cawsai ei gyhoeddi yn fformat argrafflen hyd 2004, pan newidiodd i fformat compact.
Yn ogystal â newyddion Cymru a gwledydd eraill Prydain a rhywfaint o newyddion tramor, mae'r papur yn rhoi llawer o le i newyddion rygbi, pêl-droed ac athletau Cymreig.
Hanes
Yn hanesyddol, yr oedd cysylltiad cryf rhwng y Western Mail a'i berchnogion, meistri'r diwydiant glo a haearn yn ne Cymru. Arweiniai hyn at agwedd lai na diduedd tuag at anghydfod diwydiannol yn y diwydiannau hynny, yn arbennig yn achos streiciau mawr y glowyr, agwedd a gofir hyd heddiw gan rai. Yn ogystal mae wedi dilyn gogwydd digon Prydeinig dros y blynyddoedd, yn arbennig tuag at teulu brenhinol Lloegr a'r mudiad cenedlaethol yng Nghymru.
Yn ddiweddar fodd bynnag, ac yn arbennig ers datganoli a sefydlu Cynulliad Cenedlaethol Cymru, mae'r papur wedi mabwysiadu safbwynt mwy poblogaidd, Cymreigaidd.
Ei brif gystadleuydd yn y farchnad Gymreig yw'r Daily Post yn y gogledd. Ers tro byd mae'r Daily Post wedi rhoi'r gorau i gystadlu llawer yn y De â'r Western Mail ac yn canolbwyntio bron yn llwyr ar y Gogledd, ond mae'r Western Mail yn cael ei weld fel papur i Dde Cymru gan nifer o bobl yn y Gogledd o hyd. Mae'n debyg fod rhaniad ffocws daearyddol y ddau bapur yn deillio o'r ffaith eu bod yn rhannu'r un perchennog, sef cwmni Trinity Mirror ccc. Byddai'r cynllun arfaethedig i gyhoeddi papur newydd beunyddiol Cymreig arall yn y dyfodol agos, The Welsh Globe yn cynyddu'r gystadleuaeth mae'r papur yn ei wynebu.
Prin yw'r defnydd o'r Gymraeg yn y Western Mail. Ar un adeg roedd yr ysgolhaig Bedwyr Lewis Jones yn sgwennu colofn iddo ar eirdarddiad geiriau Cymraeg.
Yn 2016 penodwyd y golygydd benywaidd cyntaf ers i'r papur gychwyn. Cychwynodd Catrin Pascoe ar ei swydd ar 1 Mawrth 2016 gan olynu Alan Edmunds, a symudodd i swydd cyfarwyddwr rhanbarthol gyda Trinity Mirror.
Gwefan
Cychwynodd gwmni y Western Mail eu gwefan gynta yn 1997 o dan y brand 'Total Wales' gan ddefnyddio deunydd o'r papur newydd a nodweddion eraill o gylchgronau y cwmni. . Datblygodd hyn dros y blynyddoedd gyda ail-lansiad o dan y brand 'Wales Online' yn 2008. Erbyn hyn mae'r wefan yn cynnwys storiau sy'n diweddaru drwy'r dydd, erthyglau o'r papur newydd a erthyglau arbennig i'r wefan. Mae yna newid pwyslais wedi digwydd gyda cynnydd mawr mewn erthyglau 'rhestr', yn yr arddull a boblogeiddwyd gan wefan Buzzfeed, er mwyn denu darllenwyr i ddilyn dolenni o wefannau cymdeithasol. Mae nifer wedi beirniadu y strategaeth yn cynnwys undeb y newyddiadurwyr yr NUJ.
1827
18g - 19g - 20g
1770au 1780au 1790au 1800au 1810au - 1820au - 1830au 1840au 1850au 1860au 1870au
1822 1823 1824 1825 1826 - 1827 - 1828 1829 1830 1831 1832
Arlette Et Ses Papas
Ffilm a seiliwyd ar lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr Henry Roussel yw Arlette Et Ses Papas a gyhoeddwyd yn 1934.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Renée Saint-Cyr. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1934. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Thin Man ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry Roussel ar 17 Tachwedd 1875 yn Bwrdeistref 1af Paris a bu farw ym Mharis ar 30 Ionawr 2017. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1912 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry Roussel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
St Helens, Glannau Merswy
Tref yng Nglannau Merswy, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy St Helens. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf ym mwrdeistref fetropolitan St Helens.
Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 102,629.
Kassablanka
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Guy Lee Thys yw Kassablanka a gyhoeddwyd yn 2002. Fe'i cynhyrchwyd gan Bernard Dewulf yng Ngwlad Belg. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Iseldireg a hynny gan Guy Lee Thys.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alain Van Goethem, Fred Van Kuyk a Roy Aernouts.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,500 o ffilmiau Iseldireg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guy Lee Thys nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sommerstemning
Ffilm fud (heb sain) yw Sommerstemning a gyhoeddwyd yn 1916. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Sommerstemning ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Rhaeadr Ogwen
Rhaeadr ar Afon Ogwen yn Eryri yw Rhaeadr Ogwen (Rhaeadr Ogwan yn lleol). Fe'i ceir wrth i Afon Ogwen lifo dros greigiau yn fuan ar ôl gadael Llyn Ogwen. Mae ger Bwthyn Ogwen yng nghymuned Bethesda, Gwynedd.
Sommerstemning
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhaeadr Ogwen
Yn syth ar ôl gadael pen gorllewinol Llyn Ogwen, mae Afon Ogwen yn creu Rhaeadr Ogwen wrth ddisgyn dros greigiau sy'n estyniad o graig Ben y Benglog. Ar ochr arall yr afon, sef yr ochr ddwyreiniol, mae creigiau Pen yr Ole Wen yn codi'n syrth. I ddechrau, mae'r creigiau ar wely'r afon yn weddol gwastad ac er bod y dŵr yn wyn nid yw'n creu rhaeadr fel y cyfryw, ond wrth lifo dan Bont y Benglog, sy'n cludo'r briffordd A5 dros yr afon, mae'r afon yn disgyn dros gyfres o risiau yn y graig sy'n creu'r rhaeadr. 250px|bawd|chwith|Rhaeadr Ogwen
Corbreblyn wyneblwyd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Corbreblyn wyneblwyd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: corbreblynnod wyneblwyd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Macronous kelleyi; yr enw Saesneg arno yw Grey-faced tit-babbler. Mae'n perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: Timaliidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Rhaeadr Ogwen
Mae'r rhaeadr hon wedi tynnu sylw teithwyr ers y 18g oherwydd yr olygfa "Ramantaidd" gyda chopaon Tryfan a'r Glyderau yn gefndir iddi.
Corbreblyn wyneblwyd
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. kelleyi, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r corbreblyn wyneblwyd yn perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: Timaliidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Corbysen corbys
Llysieuyn blodeuol (neu legume) yw Corbysen corbys sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Fabaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Lens culinaris a'r enw Saesneg yw Lentil. Ond dywed Geiriadur yr Academi hefyd y gall lentil yn Saesneg gael ei alw'n 'ffacbys' yn y Gymraeg, sef yr un gair â'r un am 'chickpea'.
Eraill yn yr un teulu yw: ffa soya (Glycine max), y ffa cyffredin (Phaseolus), pys gyffredin (Pisum sativum), chickpea (Cicer arietinum), cnau mwnci (Arachis hypogaea), pys per (Lathyrus odoratus) a licrs (Glycyrrhiza glabra).
Bwâu gwyrdd
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw bwâu gwyrdd, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy gwyfynod bwâu gwyrdd; yr enw Saesneg yw Green Arches, a'r enw gwyddonol yw Anaplectoides prasina. bawd|chwith|Mounted Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r bwâu gwyrdd yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Pysen-y-ceirw gulddail
Llysieuyn blodeuol (neu legume) yw Pysen-y-ceirw gulddail sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Fabaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Lotus glaber a'r enw Saesneg yw Narrow-leaved bird's-foot-trefoil. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Troed Aderyn Culddail, Troed Aderyn Main.
Eraill yn yr un teulu yw: ffa soya (Glycine max), y ffa cyffredin (Phaseolus), pys gyffredin (Pisum sativum), chickpea (Cicer arietinum), cnau mwnci (Arachis hypogaea), pys per (Lathyrus odoratus) a licrs (Glycyrrhiza glabra).
George H. Hitchings
Meddyg, biocemegydd, ffarmacolegydd, fferyllydd a cemegydd nodedig o Unol Daleithiau America oedd George H. Hitchings  (18 Ebrill 1905 - 27 Chwefror 1998). Roedd yn feddyg Americanaidd a chyd-dderbyniodd Wobr Nobel 1988 mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ar gyfer ei ddarganfyddiadau o egwyddorion allweddol ym maes triniaeth gyffuriau, yn benodol ynghylch cemotherapi. Cafodd ei eni yn Hoquiam, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Washington a Phrifysgol Harvard. Bu farw yn Chapel Hill.
Gwobrau
Enillodd George H. Hitchings y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Su Ultima Pelea
Ffilm ddrama yw Su Ultima Pelea a gyhoeddwyd yn 1949. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Su última pelea ac fe’i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Edna Clarke Hall
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Shipbourne, y Deyrnas Unedig, oedd Edna Clarke Hall (29 Gorffennaf 1879 – 11 Tachwedd 1979).
Su Ultima Pelea
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Santiago Arrieta, Armando Bó, Mauro Cía, Laura Hidalgo, Augusto Codecá, Juan Ricardo Bertelegni, Marcos Caplán, José Marrone, Pedro Laxalt, Alfredo Marino a Juan Carlos Prevende.
Edna Clarke Hall
Enw'i thad oedd Benjamin Waugh.
Su Ultima Pelea
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1949. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd White Heat sy’n ffilm drosedd ac antur gan cyfarwyddwr ffilm oedd yr actores Raoul Walsh. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Carlos Torres Ríos oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Edna Clarke Hall
Bu farw yn Deal, Caint ar 11 Tachwedd 1979.
Su Ultima Pelea
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
An Caisteal
Mae An Caisteal yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Lomond i Strathyre yn Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd ar y copa.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Munro, Murdo a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Hetaerina mendezi
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Hetaerina mendezi. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
100 Rifles
Ffilm ddrama am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Tom Gries yw 100 Rifles a gyhoeddwyd yn 1969. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Mecsico. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Clair Huffaker a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jerry Goldsmith. Dosbarthwyd y ffilm gan 20th Century Studios a hynny drwy fideo ar alwad.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tom Gries ar 20 Rhagfyr 1922 yn Chicago a bu farw yn Pacific Palisades ar 24 Mai 1986.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tom Gries nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lady Bird Johnson
Roedd Claudia Alta "Lady Bird" Johnson (Taylor yn gynt; 22 Rhagfyr 1912 – 11 Gorffennaf 2007) yn Brif Foneddiges yr Unol Daleithiau o 1963 i 1969, yn briod i'r 36ain Arlywydd yr Unol Daleithiau, Lyndon B. Johnson.
Pan yn ifanc, bu'n ffuddsoddwr da, a gwariodd $10,000 ar ymgyrch ei gŵr ym myd gwleidyddiaeth a rheolodd llawer o'i benderfyniadau. Prynnodd orsaf radio ac yna gorsaf deledu a oedd yn broffidiol iawn. Torrodd dir newydd pan oedd yn Brif Foneddiges, gan ddeolio'n uniongyrchol gyda Chyngres yr Unol Daleithiau, a chyflogodd ysgrifennydd y wasg iddi hi ei hun.
Ymgyrchodd yn llwyddiannus i ddileu llawer o hysbysebion a thomenni bler o ymylon ffyrdd a phasiwyd Deddf arbennig i orfodi hyn sef The Highway Beautification Act.
Addysg
Roedd yn ferch i ffermwr cyfoethog, o dras Seisnig, Cymreig a Danaidd, ac fe'i haddysgwyd mewn ysgol breifat ac yna ym Mhrifysgolion Alabama. Gadawodd yn ystod y cwrs gan ymuno â St. Mary's Episcopal College for Women gan raddio ym Mai 1930. Aeth yn ei blaen i ddilyn cwrs pellach mewn newyddiaduraeth ym Mhrifysgol Texas, lle derbyniodd radd baglor mewn hanes yn 1933 a gradd arall mewn newyddiaduraeth yn 1934.
Pethe Penllyn
Papur Bro Pum Plwy Penllyn, Y Bala yng Ngwynedd ydy Pethe Penllyn. Cyhoeddwyd y rhifyn cyntaf ym mis Rhagfyr 1974. Cyhoeddwyd hyd Rhagfyr 1985/Ionawr 1986 ond dechreuodd cyfres newydd ym mis Rhagfyr 1986 hyd Gorffennaf/Awst 1990 a dechreuwyd y drydedd gyfres ym mis Hydref 1992, mae'r gyfres hon yn dal i gael ei chyhoeddi.
The Wraith of Haddon Towers
Ffilm arswyd heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Arthur Maude yw The Wraith of Haddon Towers a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Beatrice Van, Arthur Maude a Constance Crawley. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Maude ar 23 Gorffenaf 1880 yn Pontefract a bu farw yn Paddington ar 29 Awst 2014. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1900 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Maude nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dune
Nofel wyddonias gan Frank Herbert yw Dune (1965). Enillodd Wobr Hugo yn 1966 a Gwobr Nebula am y Nofel Orau. Fe ddisgrifir Dune yn aml fel nofel wyddonias orau erioed.
Raman Raghav 2.0
Ffilm ddrama llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Anurag Kashyap yw Raman Raghav 2.0 a gyhoeddwyd yn 2016. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd रमन राघव 2.0 ac fe'i cynhyrchwyd gan Vikramaditya Motwane, Madhu Mantena a Vikas Bahl yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ram Sampath. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Aarti Bajaj sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anurag Kashyap ar 10 Medi 1972 yn Gorakhpur. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1997 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Delhi.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anurag Kashyap nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
1826
1770au 1780au 1790au 1800au 1810au - 1820au - 1830au 1840au 1850au 1860au 1870au
1821 1822 1823 1824 1825 - 1826 - 1827 1828 1829 1830 1831
Siân Phillips
Actores yw y Fonesig Siân Phillips, DBE (Jane Elizabeth Ailwên Phillips) (ganwyd 14 Mai 1933).
Bywyd cynnar
Cafodd ei geni ar fferm Tŷ Mawr ger Gwauncaegurwen, Sir Gaerfyrddin, yn ferch i Sally (née Thomas), a oedd yn athrawes, a David Phillips, cyn-weithiwr dur trodd yn blisman. Cymraeg oedd ei mamiaith; ac yng nghyfrol gyntaf ei hunangofiant Private Faces mae'n dweud ei bod wedi siarad Cymraeg drwy rhan fwyaf o'i phlentyndod, gan ddysgu Saesneg drwy wrando ar y radio.
Derbyniodd ysgoloriaeth i RADA yn Medi 1955, yr un flwyddyn a Diana Rigg a Glenda Jackson. Aeth ymlaen i ennill Medal Aur Bancroft am berfformiad yn Hedda Gabler a fe gynigiwyd gwaith iddi yn Hollywood ar ôl gadael RADA. Tra'n dal yn fyfyrwraig fe gynigiwyd tri chontract ffilm iddi, a fyddai'n n golygu gweithio am gyfnod hir yn yr Unol Daleithiau. Fe wrthododd hyn, gan fod yn well ganddi weithio ar lwyfan.
Cyfnod cynnar ar lwyfan, radio a theledu
Dechreuodd Phillips actio yn broffesiynol yn 11 mlwydd ar wasanaeth yr Home Service ar BBC Radio yng Nghymru. Ei rhan cyntaf oedd fel cwrcath sinsir. A yr un oed fe enillodd ei gwobr gynta am ei pherfformiad yn Eisteddfod Genedlaethol 1944 a gynhaliwyd yn Llandybie lle wnaeth hi a ffrind ysgol chwarae rhannau dau hen ddyn mewn cyflwyniad dramatig. Gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf ar deledu Prydeinig yn 17 oed a enillodd wobr actio Cymreig yn 18 oed. Rhwng 1953 a 1955 tra'n dal yn fyfyriwr ym Mhrifysgol Caerdydd, fe weithiodd fel darllenwr newyddion a chyhoeddwr i'r BBC yng Nghymru. Roedd yn aelod o gwmni theatr sefydlog y BBC a cwmni Theatr Cenedlaethol Brenhinol a fe deithiodd Cymru yng nghynyrchiadau Cymraeg a Saesneg ar gyfer Cyngor Celfyddydau Cymru.
Chwaraeodd ran Masha yn y ddrama Three Sisters yn y Nottingham Playhouse yn 1958. Yn 1959 chwaraeodd y Dywysoges Siwan yn The King's Daughters - cyfieithiad o ddrama Siwan gan Saunders Lewis yng Nghlwb Theatr Hampstead a Katherine yn Taming of the Shrew yn theatr yr Oxford Playhouse yn 1960. Chwaraeodd Siwan eto yng nghynyrchiad y BBC o Siwan: The King's Daughter wrth ochr Peter O'Toole gyda Emyr Humphrys yn cynhyrchu. Fe'i ddarlledwyd ar BBC One (Cymru yn unig) ar 1 Mawrth 1960. O Hydref 1958 i Ebrill 1959 roedd hi'n gyflwynydd ar y rhaglen fisol Gwlad y Gân ar TWW Sianel 10 gyda'r bariton Ivor Emmanuel.
Gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf ar lwyfannau Llundain yn 1957 pan ymddangosodd yng nrama Magda gan Hermann Sudermann ar gyfer RADA. Magda, drama am prif gantores opera, oedd ei llwyddiant mawr cyntaf yn Llundain. Cafodd y cynhyrchiad glod sylweddol a roedd yn gaffaeliad mawr i'w gyrfa, er ei fod hi dal yn fyfyrwraig ar y pryd, hi oedd y cyntaf ers Sarah Bernhardt i chwarae'r rhan.
Yn 1957 (mae rhai ffynonellau yn dweud 1959) perfformiodd Phillips y prif ran yn Hedda Gabler gan Ibsen. Mae nifer o ffynonellau yn ystyried hyn ei perfformiad cynta ar lwyfan yn Llundain ond roedd wedi ymddangos yn Magda cyn Hedda Gabler. Yn Medi 1958 roedd hi'n perfformio fel Margaret Muir in The Holiday gan John Hall yn Theatr Newydd Rhydychen.
Yn Mai 1958 perfformiodd Phillips fel Joan yn nrama Saint Joan gan George Bernard Shaw, yn Theatr Belgrade yn Coventry, oedd wedi agor chwe wythnos ynghynt, cynhyrchwyd gan Bryan Bailey. Fe wnaeth sylwebydd ddisgrifio ei pherfformiad: "Mae portread Sian Phillips o Joan yn herio cyfraith cyfartaleddau, oherwydd ar ôl gweld Siobhan McKenna yn nghynyrchiad yr Arts Theatr yn 1955, roeddwn yn credu ei fod yn amhosib weld perfformiad cystal o fewn hanner canrif. Fel y ferch Wyddelig, mae'r Gymraes yn berffaith... 'Nid yw'r ferch yn actio fel Joan - hi yw Joan.' Yn fyr, perffeithrwydd."
Chwaraeodd ran Julia yn fersiwn 1960-1961 o gynhyrchiad Royal Shakespeare Company o The Duchess of Malfi. Ei pherfformiadau i'r Royal Shakespeare Company oedd: