cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hanes Cymru
Yr Oesoedd Canol Diweddar
Ym mis Mehefin 1287, gwrthryfelodd un o arglwyddi Cymru, Rhys ap Maredudd. Arglwydd o Sir Gaerfyrddin oedd Rhys ac roedd wedi cefnogi Edward yn rhyfeloedd 1276-7 ac 1282-3. Roedd wedi ei siomi na chafodd fwy o wobr am ei gefnogaeth. Yn ogystal, roedd Rhys wedi cael llond bol bod y Sais o Ustus De Cymru yn ymyrryd yn ei waith ef o reoli. Parhaodd y gwrthryfel tan fis Ionawr 1288. Cafodd Rhys ei orchfygu gan fyddin y brenin oedd yn cynnwys llawer o Gymry. Effeithiodd gwrthryfel 1294-5 ar Gymru gyfan. Cafodd ei arwain gan dri arglwydd o Gymry: Madog ap Llywelyn yn y gogledd, Morgan ap Maredudd ym Morgannwg, a Maelgwn ap Rhys yn y de-orllewin. Parhaodd y gwrthryfel o fis Medi 1294 tan haf 1295 pan orchfygwyd y Cymry gan y Saeson.
Yn y 15g cafwyd gwrthryfel Owain Glyndŵr, ond ni lwyddodd i ailsefydlu teyrnas annibynnol ond am gyfnod byr. Yn ddiweddarach yn y ganrif honno cafwyd Rhyfeloedd y Rhosynnau yn Lloegr a effeithiodd yn fawr ar Gymru. Yn 1485 ddaeth Harri Tudur i'r orsedd ar ôl curo Rhisiart III ym Mrwydr Maes Bosworth a dechreuodd cyfnod y Tuduriaid.
Cyfnod y Tuduriaid
bawd|Harri Tudur, y cyntaf o frenhinlin y Tuduriaid Dechreuodd y cyfnod hwn gyda theyrnasiad Harri Tudur ar goron Lloegr ar ôl iddo ennill Brwydr Bosworth yn 1485, a daeth i ben gyda marwolaeth Elisabeth I yn 1603 a hithau yn ddi-blant.
Roedd yn gyfnod cythryblus yn grefyddol gyda Harri VIII o Loegr yn cweryla gyda'r Pab a sefydlu Eglwys Loegr. Fel adwaith yn erbyn y Diwygiad Protestannaidd cafwyd cyfnod o geisio adfer y ffydd Gatholig gan y frenhines Mari I o Loegr. Ceisiodd ei olynydd Elisabeth I ddilyn polisi cymedrol o oddefgarwch ar y dechrau ond cododd to o Gatholigion milwriaethus. Dyma gyfnod y Gwrthddiwygiad Catholig, cyfnod o erlid pobl fel Rhisiart Gwyn a William Davies. Roedd Owen Lewis, Gruffydd Robert a Morys Clynnog ymysg Cymry Pabyddol eraill y cyfnod. Bu erlid ar y Piwritaniaid hefyd, ar bobl fel John Penry.
Dyma gyfnod Deddf Uno 1536 a hefyd diddymu'r mynachlogydd a chyfieithu'r Beibl cyfan i'r Gymraeg am y tro cyntaf.
Yr Ail Ganrif ar Bymtheg
Roedd yr 19g yn gyfnod a ddominyddwyd gan dwf Protestaniaeth a'i henwadau a'r ymrafael am rym gwladol rhwng y frenhiniaeth a'r senedd yn Lloegr a arweiniodd at y Rhyfel Cartref.
Y Ddeunawfed Ganrif
Roedd y 18g yn gyfnod o barhad o rai agweddau ar fywyd crefyddol a chymdeithasol y ganrif flaenorol ac, ar yr un pryd, yn gyfnod o newidiadau mawr yn y wlad, yn arbennig yn ail hanner y ganrif a osododd Cymru ar lwybr newydd gyda diwydiant yn tyfu'n gyflym a phoblogaeth y trefi'n dechrau cynyddu.
200px|bawd|"[[Yr Wyddfa o Lyn Nantlle", dyfrlliw gan Richard Wilson]] Dyma'r ganrif pan oedd y Diwygiad Methodistaidd mewn bri gyda phobl fel Howel Harris, William Williams Pantycelyn a Daniel Rowland yn arwain trwy deithio'r wlad i bregethu o flaen tyrfaoedd mawr. Cafwyd hefyd ysgolion cylchynol Griffith Jones yn y ganrif hon a dyma gyfnod gwaith Y Gymdeithas er Taenu Gwybodaeth Gristnogol (SPCK), yn ogystal. Erbyn diwedd y ganrif roedd canran sylweddol o'r boblogaeth yn Anghydffurfwyr o ryw fath, ond arhosai nifer yn ffyddlon i'r Eglwys yn ogystal.
Roedd y mwyafrif mawr o'r boblogaeth yn Gymry uniaith Gymraeg o hyd a'r rhan fwyaf yn byw mewn pentrefi a threfi bach cefn gwlad. Roedd caneuon gwerin a barddoniaeth rydd yn boblogaidd, yn arbennig adeg y gwyliau mawr fel y Gwyliau Mabsant. Yn ail hanner y ganrif roedd yr anterliwt ar ei hanterth a phobl yn tyrru i'r llwyfan yn y ffeiriau, yn arbennig yn siroedd y gogledd-ddwyrain. Cafwyd tyfiant mawr yn y nifer o lyfrau a gyhoeddwyd ynghyd â gwawr newyddiaduriaeth yng Nghymru gydag ymddangosiad y cylchgronau cyntaf. Gosodwyd sylfeini'r Eisteddfod Genedlaethol gyda gwaith y Gwyneddigion yn Llundain ac yn y cylchoedd llenyddol cafwyd math o Ddadeni gyda bri ar bopeth Celtaidd ac ail-ddarganfod meistri'r gorffennol fel Dafydd ap Gwilym a'r Gogynfeirdd diolch i waith Goronwy Owen, Ieuan Fardd a Morrisiaid Môn. Dechreuodd teithwyr ymweld â'r wlad a gwerthfawrogi ei thirwedd "gwyllt" - y twristiaid cyntaf - ac ymledodd dylanwad y Mudiad Rhamantaidd ar lenorion ac artistiaid y wlad, fel yr arlunydd enwog Richard Wilson.
Y Bedwaredd Ganrif ar Bymtheg
Roedd y 19g yn gyfnod o newid mawr ym mywyd y wlad. Dyma ganrif y Siartwyr a Dic Penderyn, Brad y Llyfrau Gleision a Helyntion Beca.
Cafwyd newidiadau ym myd amaethyddiaeth yn ystod ail hanner y ddeunawfed ganrif, yn arbennig gyda dechrau cau'r tiroedd comin. Erbyn y 19g roedd y tirfeddianwyr yn codi rhenti mwy ar eu tenantiaid, ac roedd gwasgfa ar y ffermwyr oedd yn berchen eu tir i werthu i'r tirfeddianwyr mawr. Roedd cau'r tir comin yn amddifadu'r ffermwyr o dir pori hanfodol. Mewn gair roedd tlodi dybryd yng nghefn gwlad, a hynny pan oedd yna gynnydd yn y boblogaeth.
200px|bawd|Agorwyd [[Pont y Borth ar Afon Menai yn 1826 (plât Tsieineaidd o'r 1840au)]] Roedd y Chwyldro Diwydiannol yng Nghymru ar gynnydd a thirwedd Cymru'n newid. Roedd gwaith ar gael mewn trefi fel Bersham a Brymbo yn y Gogledd-ddwyrain ac yng nghymoedd a threfi De Cymru. Roedd angen cynhyrchu haearn i adeiladu'r peiriannau newydd oedd yn cael eu hadeiladu. Roedd gan Gymru ddigon o haearn a glo hefyd i'r ffwrneisi i weithio'r haearn hwnnw. Felly roedd poblogaeth Cymru ar gerdded o'r ardaloedd gwledig i'r trefi diwydiannol fel Merthyr Tudful a'r Rhondda a oedd yn tyfu yn gyflym. Yn y gogledd agorwyd nifer o chwareli llechi ac ithfaen, mawr a bychain, a thyfodd canolfannau fel Bethesda, Llanberis a Blaenau Ffestiniog yn drefi prysur a ddeuai i chwarae rhan bwysig yn hanes economaidd a diwylliannol y genedl.
Fel bod y bobl yn gallu tramwyo ac i gludo'r glo a'r haearn roedd angen adeiladu ffyrdd, camlesi a rheilffyrdd.
Yr Ugeinfed Ganrif
Gellid dadlau bod yr 20g yng Nghymru yn gyfnod a welodd fwy o newid yn y wlad nag yn ystod unrhyw gyfnod arall yn ei hanes.
250px|bawd|Ffurfiwyd [[Plaid Cymru ym 1925]] Yn chwarter cyntaf y ganrif roedd Cymru yn wlad Ryddfrydol o ran ei gwleidyddiaeth. Ond y Blaid Lafur oedd y blaid rymusaf yng Nghymru o'r 1930au ymlaen. Ffurfiwyd Plaid Cymru a Chymdeithas yr Iaith a sefydlwyd Y Swyddfa Gymreig yn 1964 a Chynulliad Cenedlaethol Cymru ym 1999.
Erbyn 1911 roedd 86,000 o bobl yn gweithio ar y rheilffyrdd ac yn nociau mawr y De. Ddechrau'r 20g disodlwyd haearn gan ddur fel y prif fetel a oedd yn cael ei allforio o'r wlad. Roedd 3,700 yn gweithio mewn gwaith copr yn 1911 ac 21,000 mewn gwaith tun. Roeddent yn cynhyrchu 848,000 tunnell o blât tin mewn blwyddyn. Cynhyrchwyd 56.8 miliwn tunnell o lo yn 1913. Roedd Cymru yn allforio traean o holl allforion glo'r byd gan gyflogi 250,000 o ddynion ym meysydd glo'r de a'r gogledd-ddwyrain. Ond cafwyd dirywiad difrifol mewn nifer o'r diwydiannau traddodiadol ar ôl yr Ail Ryfel Byd, yn arbennig yn y meysydd glo. Ym 1913 cyflogid yn y gwaith glo 232,000 o ddynion, ond erbyn 1960 dim ond 106,000 a gyflogid a syrthiasai'r nifer i 30,000 yn unig erbyn 1979. Nid oedd ond un pwll glo ar ôl yng Nghymru erbyn y 1990au. Roedd dirywiad tebyg yn y diwydiant dur ac economi Cymru yn gyffredinol. Roedd Cymru fel nifer o wledydd eraill y gorllewin yn dod yn fwyfwy ddibynnol ar y sector gwasanaeth. Un o ganlyniadau'r dirywiad yn y diwydiant glo ac o ganlyniad esgeuluso diogelwch y tipiau glo oedd trychineb Aberfan, pan lyncwyd ysgol gyfan gan lithriad gwastraff glo gan ladd 144 o blant ac athrawon.
Yn 1911 roedd gan Gymru boblogaeth o 2,400,000 gyda bron i 1,000,000 yn siarad Cymraeg. Dyma'r nifer fwyaf erioed ond eisoes roedd y Cymry Cymraeg yn lleiafrif. Ond lladdwyd nifer o Gymry ifainc yn y Rhyfel Byd Cyntaf, llawer ohonyn nhw'n siaradwyr Cymraeg. Cafodd Dirwasgiad Mawr y 1930au ei effaith hefyd a chredir fod tua 450,000 o bobl wedi ymfudo o'r wlad rhwng 1921 a 1939.
Ar droad y ganrif roedd tua hanner poblogaeth Cymru yn aelodau o eglwys. Yn 1900 roedd gan y Methodistiaid Calfinaidd 158,111 o aelodau, yr Annibynwyr 144,000 a'r Bedyddwyr 106,000. Erbyn diwedd y ganrif darlun o ddirywiad enbyd a geir.
21ain ganrif
220x220px|bawd|Adeilad y Senedd yng Nghaerdydd, cartref newydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Dangosodd Cyfrifiad 2001 gynydd yn y nifer o siaradwyr Cymraeg, gyda 21% o'r boblogaeth 3 oed a hŷn yn gallu'r iaith, i gymharu â 18.7% ym 1991 ac 19.0% ym 1981. Mae hyn yn gyferbyniad i'r patrwm o leihad yn nifer y siaradwyr trwy gydol yr 20g.
Datganoli Cymru
Sefydlwyd Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cynulliad Cenedlaethol Cymru) ym 1999 (o dan Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998) gyda’r pŵer i bennu sut y caiff cyllideb llywodraeth ganolog Cymru ei gwario a’i gweinyddu, er bod Senedd y DU wedi cadw’r hawl i osod terfynau ar ei bwerau. Mae llywodraethau’r Deyrnas Unedig a Chymru bron yn ddieithriad yn diffinio Cymru fel gwlad.
Dywed Llywodraeth Cymru: "Nid yw Cymru yn Dywysogaeth. Er ein bod wedi ein huno â Lloegr gan dir, a'n bod yn rhan o Brydain Fawr, mae Cymru yn wlad yn ei rhinwedd ei hun."
Cwblhawyd adeilad newydd Senedd Cynulliad Cenedlaethol Cymru ym mis Chwefror 2006 ac agorwyd yn swyddogol ar Ddydd Gŵyl Dewi'r un flwyddyn.
Mae Deddf Llywodraeth Cymru 2006 (p 32) yn Ddeddf gan Senedd y Deyrnas Unedig a ddiwygiodd Gynulliad Cenedlaethol Cymru ac sy’n caniatáu i bwerau pellach gael eu rhoi iddo’n haws. Mae’r Ddeddf yn creu system lywodraethu gyda gweithrediaeth ar wahân wedi’i thynnu o’r ddeddfwrfa ac yn atebol iddi.
Yn dilyn refferendwm llwyddiannus yn 2011 ar ymestyn pwerau deddfu’r Cynulliad Cenedlaethol mae bellach yn gallu gwneud deddfau, a elwir yn Ddeddfau’r Cynulliad, ar bob mater mewn meysydd pwnc datganoledig, heb fod angen cytundeb Senedd y DU.
Yn refferendwm 2016, pleidleisiodd Cymru o blaid gadael yr Undeb Ewropeaidd, er i wahaniaethau demograffig ddod i’r amlwg. Yn ôl Danny Dorling, athro daearyddiaeth ym Mhrifysgol Rhydychen, “Os edrychwch chi ar yr ardaloedd mwy gwirioneddol Gymreig, yn enwedig y rhai Cymraeg eu hiaith, doedden nhw ddim eisiau gadael yr UE.”
Ar ôl Deddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020, ailenwyd y Cynulliad Cenedlaethol yn "Senedd Cymru" (yn Gymraeg) ac yn "Senedd Cymru" (yn Saesneg) (y cyfeirir ati hefyd gyda'i gilydd fel y "Senedd"), a ystyriwyd fel adlewyrchiad gwell o bwerau deddfwriaethol ehangach y corff.
Yn 2016, lansiwyd YesCymru. Ymgyrch anwleidyddol dros Gymru annibynnol a gynhaliodd ei rali gyntaf yng Nghaerdydd yn 2019. Dangosodd arolwg barn ym mis Mawrth 2021, record o 39% o gefnogaeth i annibyniaeth i Gymru pan nad yw eithrio yn gwybod.
Llyfryddiaeth
Ceir llyfryddiaethau mwy penodol yn yr erthyglau ar y cyfnodau unigol. Rhoddir yma ddetholiad o lyfrau ar hanes Cymru yn gyffredinol neu am gyfnodau sylweddol, e.e. Cymru yn y Cyfnod Modern.
Paulette Humbert
Fe'i ganed ym Mharis a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Ffrainc.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Turtur ffrwythau gnapgoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Turtur ffrwythau gnapgoch (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: turturod ffrwythau cnapgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ptilinopus insolitus; yr enw Saesneg arno yw Knob-billed fruit dove. Mae'n perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae) sydd yn urdd y Columbiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. insolitus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r turtur ffrwythau gnapgoch yn perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Arara
Dinas yn nhalaith Paraíba yng nghanolbarth Brasil yw Arara.
Willards, Maryland
Tref yn, yn nhalaith Maryland, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Willards, gan gynnwys:
Paid in Advance
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Allen Holubar yw Paid in Advance a gyhoeddwyd yn 1919. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Alaska.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Dorothy Phillips. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1919. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Broken Blossoms sef ffilm fud rhamantus o Unol Daleithiau America gan yr Americanwr o dras Gymreig D. W. Griffith.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Allen Holubar ar 3 Awst 1888 yn San Francisco a bu farw yn Los Angeles ar 9 Mawrth 2012. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1913 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Allen Holubar nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Crychyn
Pysgodyn sy'n byw mewn dŵr croyw ac sy'n perthyn i deulu'r Percidae ydy'r crychyn sy'n enw gwrywaidd; lluosog: crychod (Lladin: Gymnocephalus cernuus; Saesneg: Ruffe).
Mae ei diriogaeth yn cynnwys gogledd Asia, Ewrop ac America ac mae i'w ganfod ar arfordir Cymru.
Ar restr yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur (UICN), caiff y rhywogaeth hon ei rhoi yn y dosbarth 'Lleiaf o Bryder' o ran niferoedd, bygythiad a chadwraeth.
PDE4A
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn PDE4A yw PDE4A a elwir hefyd yn Phosphodiesterase 4A (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 19, band 19p13.2.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn PDE4A.
Foel y Geifr (Bro Dysynni)
Mae Foel y Geifr yn gopa mynydd a geir yng Nghadair Idris rhwng Dolgellau a Machynlleth;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 483m: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Dewey. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 515 metr (1690 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 30 Mehefin 2008.
Pjerrot
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Hjalmar Davidsen yw Pjerrot a gyhoeddwyd yn 1917. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Pjerrot ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Valdemar Andersen.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Gunnar Tolnæs, Frederik Jacobsen, Agnes Lorentzen, Franz Skondrup, Peter Jørgensen, Zanny Petersen, Erik Holberg, Ulla Nielsen ac Ove Kühl.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. Louis Larsen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hjalmar Davidsen ar 2 Chwefror 1879 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 25 Mawrth 1966.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hjalmar Davidsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mynachdy San Lourenzo de Carboeiro
42.75503°N, -8.24676°W
Mynachdy San Lourenzo de Carboeiro yw un o adeialdau pwysicaf o ran ei bensaerniaeth Romanesque yng Ngalisia sy'n un o wledydd ymreolaethol Sbaen. Fe'i lleolwyd ger Afon Deza yn Carboeiro, Silleda, Rhanbarth Pontevedra. Meudwy o'r enw Egica oedd perchennog y tir ac fe'i gwerthodd cyn 939 i Doña Tareixa Eiriz a Don Gonzalo Betote, ieirll o Deza.
Roedd y mynachdy'n perthyn i Urdd Sant Bened a gellir ei olrhain yn ôl i'r 10g. Roedd yn ei anterth rhwng y 11fed a'r 12g ac mae heddiw'n dal i fod mewn cyflwr da yn dilyn gwaith adfer yn ail hanner yr 20g. Yn 2015 roedd y gwaith o gynnal a chadw'r adeilad wedi ailddechrau. Saif y trefi Vigo 101 Km i ffwrdd, gyda Pontevedra 75 Km, Ourense 76 Km a Santiago de Compostela 38 Km.
Dechreuodd y dirywiad yn y 15g, ac yn 1500 drwy orchymyn gan Ferdinand ac Isabella, fe'i israddiwyd i statws 'priordy' gyda rhan ohono'n mynd i berchnogaeth fferm. Ar un cyfnod, bu'n garchar. Ceir ar y muriau ambell ysgrif, gan gynnwys: 'ERA MCCVIIII KALENDAS' IY sef: 'Y Cyntaf o Fehefin 1171'.
Ffilm
Yn 1965, ffilmiwyd Cotolay ym Mynachdy San Lourenzo de Carboeiro, wedi'i chynhyrchu gan Nieves Conde, gyda nifer o drigolion lleol yr ardal yn cymryd rhan.
Child Okeford
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Child Okeford.
No Pain, No Gain
Ffilm drama-gomedi yw No Pain, No Gain a gyhoeddwyd yn 2005. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Julie Strain, Harry Knowles, Lauren Powers a Joe Hursley. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2005. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd V for Vendetta sef ffilm wyddonias, ddystopaidd llawn cyffro gan James McTeigue. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Agnipankh
Ffilm cerddoriaeth iau yw Agnipankh a gyhoeddwyd yn 2004. Fe'i cynhyrchwyd gan Dhillin Mehta yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Divya Dutta, Jimmy Shergill, Richa Pallod a Rahul Dev.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Griffon Rüppell
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Griffon Rüppell (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: griffoniaid Rüppell) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Gyps rueppelli; yr enw Saesneg arno yw Ruppell's griffon. Mae'n perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae) sydd yn urdd y Falconiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn G. rueppelli, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r griffon Rüppell yn perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gamallt
Mae Gamallt yn gopa mynydd a geir yng Nghadair Idris rhwng Dolgellau a Machynlleth;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 82m: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn (mynydd). Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 288 metr (945 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.
Caer Castell
Hen domen, neu fwnt, o'r Oesoedd Canol ydy Caer Castell, heb y mur gwarcheidiol arferol, sef y “beili”. Lleoliad: Tredelerch, Caerdydd;. Fe godwyd y rhan fwyaf o'r tomenni hyn yng Nghymru rhywdro rhwng degawdau olaf 11g ac ail hanner 12g allan o bridd a charreg, gyda ffos o'u cwmpas fel rheol. Y Normaniaid ddaeth â'r math hwn o amddiffynfa o Ffrainc i wledydd Prydain a mabwysiadwyd y dechnoleg gan y Cymry.
Fe'i cofrestrwyd gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: GM216.
Mae'r clwstwr mwyaf o'r tomennydd hyn drwy wledydd Prydain i'w weld yn ardal y gororau (neu'r Mers): sef Swydd Amwythig, Swydd Gaer, Swydd Henffordd, Powys a Sir y Fflint fel y caiff ei adnabod heddiw.
Ymddiriedolaeth Gymreig
Cronfa addysgol a sefydlwyd yn 1674 gyda'r bwriad gwreiddiol o greu ysgolion elfennol yng Nghymru i blant y werin gael dysgu darllen Saesneg oedd Yr Ymddiriedolaeth Gymreig (Saesneg: The Welsh Trust).
Cafodd ei sefydlu gan Anghydffurfiwr o Sais, Thomas Gouge (1635?-1681). Buan y sylweddolwyd fodd bynnag fod rhaid dysgu i'r plant sut i ddarllen Saesneg trwy gyfrwng y Gymraeg gan fod trwch y werin bobl yn Gymry uniaith. Ymunodd Cymry fel Stephen Hughes a'r llenor Charles Edwards yn y gwaith ac aethpwyd ati i ddarparu a chyhoeddi sawl llyfr defosiynol a diwinyddol Cymraeg rhad. Yn 1677 cyhoeddodd yr Ymddiriedolaeth argraffiad newydd o'r Beibl yn Gymraeg hefyd.
Pan fu farw Gouge yn 1681 roedd gan yr Ymddiriedolaeth tua 300 o ysgolion yn cael eu cynnal mewn pob math o adeiladau. Ond collwyd nawdd gyda marwolaeth Gouge a chaeodd yr ysgolion hyn i gyd yn fuan wedyn. Parhaodd y gwaith o gyhoeddi llyfrau Cristnogol yn y Gymraeg am gyfnod er hynny a bu hynny yn fodd i ledaenu llythrenedd ymysg y werin bobl.
Gellir ystyried yr Ymddiriedolaeth yn rhagflaenydd Ymneilltuol i'r Gymdeithas er Taenu Gwybodaeth Gristnogol.
Das Gesetz Des Schweigens – Auf Den Spuren Der Mafia in Italien
Ffilm ddogfen yw Das Gesetz Des Schweigens – Auf Den Spuren Der Mafia in Italien a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Mae'r ffilm Das Gesetz Des Schweigens – Auf Den Spuren Der Mafia in Italien yn 44 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Corgoblyn tinwyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Corgoblyn tinwyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: corgoblynnod tinwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Aerodramus spodiopygius; yr enw Saesneg arno yw White-rumped swiftlet. Mae'n perthyn i deulu'r Coblynnod (Lladin: Apodidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. spodiopygius, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r corgoblyn tinwyn yn perthyn i deulu'r Coblynnod (Lladin: Apodidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Spilopmageren
Ffilm fud (heb sain) yw Spilopmageren a gyhoeddwyd yn 1911. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Spilopmageren ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1911. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Uffern Dante (L'Inferno’), sef ffilm o’r Eidal gan Giuseppe de Liguoro a Francesco Bertolini.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Garfield Heights, Ohio
Dinas yn, yn nhalaith Ohio, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Garfield Heights, gan gynnwys:
Dimples
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr William A. Seiter yw Dimples a gyhoeddwyd yn 1936. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Dimples ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Dinas Efrog Newydd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Nat Perrin a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jimmy McHugh. Dosbarthwyd y ffilm gan 20th Century Studios a hynny drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Shirley Temple, Frank Morgan, Helen Westley, John Carradine, Julius Tannen, Berton Churchill, Stepin Fetchit, Astrid Allwyn, Hall Johnson, Paul Stanton a Jack Rube Clifford. Mae'r ffilm Dimples (ffilm o 1936) yn 79 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Bert Glennon oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William A Seiter ar 10 Mehefin 1890 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Beverly Hills ar 16 Mawrth 1999.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William A. Seiter nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Flottans Kavaljerer
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Gustaf Edgren yw Flottans Kavaljerer a gyhoeddwyd yn 1948. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Lleolwyd y stori yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Gardar Sahlberg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Olle Lindholm.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Åke Söderblom. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustaf Edgren ar 1 Ebrill 1895 yn Värmland a bu farw yn Bromma city district ar 8 Chwefror 1976.
Yr Haul Mewn Rhwyd
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Štefan Uher yw Yr Haul Mewn Rhwyd a gyhoeddwyd yn 1963. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Slnko v sieti ac fe’i cynhyrchwyd yn Tsiecoslofacia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Slofaceg a hynny gan Alfonz Bednár a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ilja Zeljenka.
Flottans Kavaljerer
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustaf Edgren nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Yr Haul Mewn Rhwyd
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ľubomír Roman, Eliška Nosálová ac Oľga Šalagová. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1963. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd From Russia with Love sef yr ail ffilm yn y gyfres James Bond..... Hyd at 2022 roedd o leiaf 230 o ffilmiau Slofaceg wedi gweld golau dydd. Stanislav Szomolányi oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Štefan Uher nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Wilfred Wooller
Ganed Wilf Wooller yn Llandrillo-yn-Rhos ger Bae Colwyn. Addysgwyd ef yn Ysgol Rydal a Phrifysgol Caergrawnt. Roedd gyda'r mwyaf amryddawn a gynhyrchodd Cymru erioed ym myd chwaraeon. Bu'n gapten Clwb Criced Morgannwg am 14 mlynedd, gan eu harwain i fuddugoliaeth ym mhencampwriaeth y siroedd yn 1948. Yn ddiweddarach bu'n ysgrifennydd iddynt am 30 mlynedd.
Roedd yn chwaraewr rygbi'r undeb dawnus hefyd, gan chwarae dros Brifysgol Caergrawnt yn 1935 a 1936, a mynd ymlaen i ennill 18 o gapiau dros Gymru. Roedd yn rhan o dîm Cymru a enillodd fuddugoliaeth enwog dros y Crysau Duon yn 1935. Chwaraeodd beldroed i Gaerdydd hefyd.
Rhisglyn smotyn sgwâr
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw rhisglyn smotyn sgwâr, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy rhisgl smotyn sgwâr; yr enw Saesneg yw Square Spot, a'r enw gwyddonol yw Paradarisa consonaria. Mae i'w ganfod yn Ewrop.
Mae'n eithaf hawdd adnabod yr oedolyn oherwydd fod ganddo smotyn sgwâr, tywyll ar ei flaenasgell.
40–45 mm ydy lled adenydd agored yr oedolyn ac mae'n hedfan rhwng Ebrill a Mehefin.
Deilach a rhisgl coed ydy prif fwyd y siani flewog.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r rhisglyn smotyn sgwâr yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Thomas Bray
Ganed Bray ym Marston, Swydd Amwythig. Ymsefydlodd yn Y Trallwng, Sir Drefaldwyn (Powys) am gyfnod. Roedd dau o'r pedwar lleygwr a'i cynorthwyodd i sefydlu'r SPCK yn Gymry, sef Syr Humphrey Mackworth o Gastell-nedd a Syr John Phillips o Gastell Pictwn yn Sir Benfro.
Fun
Grŵp roc amgen yw Fun. Sefydlwyd y band yn Ninas Efrog Newydd yn 2008. Mae Fun wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Fueled By Ramen.
Thomas Bray
Ysgrifennodd sawl gwaith diwinyddol i'r cyffredin hefyd, er enghraifft y Catechetical Lectures.
Fun
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Chiswell
Pentref yn Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Chiswell. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Portland yn awdurdod unedol Dorset. Saif ar Ynys Portland.
PDE4B
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn PDE4B yw PDE4B a elwir hefyd yn cAMP-specific 3',5'-cyclic phosphodiesterase 4B (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 1, band 1p31.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn PDE4B.
Gau Graig
Mae Gau Graig yn gopa mynydd a geir yng Nghadair Idris rhwng Dolgellau a Machynlleth;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 653m: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Hewitt a Nuttall. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 683 metr (2241 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.
Il Vangelo Secondo Simone E Matteo
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Giuliano Carnimeo yw Il Vangelo Secondo Simone E Matteo a gyhoeddwyd yn 1976. Fe'i cynhyrchwyd gan Ugo Tucci yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Guido and Maurizio De Angelis.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Nello Pazzafini, Claudio Gora, Andrea Aureli, Antonio Cantafora, Claudio Ruffini, Paul L. Smith, Dominic Barto, Fortunato Arena, Franco Pesce, Jacques Herlin, Riccardo Petrazzi, Roberto Dell'Acqua ac Emilio Messina. Mae'r ffilm Il Vangelo Secondo Simone E Matteo yn 98 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1976. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rocky gan y cyfarwyddwr ffilm John G. Avildsen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Sebastiano Celeste oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giuliano Carnimeo ar 4 Gorffenaf 1932 yn Bari a bu farw yn Rhufain ar 20 Ebrill 1991.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giuliano Carnimeo nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cyfeiriadau
o'r Eidal]]
Groes, Conwy
Pentref yng nghymuned Llansannan, bwrdeistref sirol Conwy, Cymru, yw Groes. Saif ar gyffordd A543 a B5428, tua 3 milltir i'r gorllewin o dref Dinbych.
Enwogion
250px|bawd|dim|Capel Groes 250px|bawd|dim|Neuadd Goffa Groes
Delilah Pierce
Fe'i ganed yn Washington a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Bu farw yn Washington.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Gwylan Sabine
Aderyn sy'n byw yn agos i'r traeth ac sy'n perthyn i deulu'r Laridae ydy'r gwylan Sabine sy'n enw benywaidd; lluosog: gwylanod Sabine (Lladin: Larus sabini; Saesneg: Sabine's Gull).
Mae ei diriogaeth yn cynnwys Asia, Ewrop, America, Cefnfor yr Iwerydda'r Cefnfor Tawel ac mae ar adegau i'w ganfod ar draethau arfordir Cymru.
Isgyfandir India
Mae Isgyfandir India yn rhan sylweddol o gyfandir Asia sy'n cynnwys y gwledydd sy'n gorwedd, fwy neu lai, ar blât tectonig India i'r de o gadwyn yr Himalaya. Mae'r gwledydd hyn yn cynnwys Bangladesh, Pacistan, Bhwtan, India, Nepal a rhannau o ddwyrain Affganistan ar y tir mawr ac ynysoedd Sri Lanca a'r Maldives (yn achos yr olaf am eu bod yn gorwedd ar yr un haen o gromen y ddaear dan y môr). Yn ogystal â bod yn rhanbarth ddaearyddol, mae'r isgyfandir yn rhanbarth ddiwyllianol sy'n rhannu elfennau pwysig o hanes a diwylliant mewn cyffredin.
bawd|canol|250px|Isgyfandir India
Cyfeirir at yr isgyfandir fel De Asia hefyd, ond mae hyn yn derm diweddar a llai ddiffiniedig sy'n gallu cyfeirio at wledydd eraill yn ne Asia yn ogystal â gwledydd yr isgyfandir ei hun ac felly'n cael ei ystyried yn derm daearwleidyddol.
Something in The Water
Ffilm ddogfen yw Something in The Water a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
The West Point Story
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Roy Del Ruth yw The West Point Story a gyhoeddwyd yn 1950. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Irving Wallace a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ray Heindorf. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Something in The Water
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cyfeiriadau
o Awstralia]]
The West Point Story
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1950. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All About Eve sy’n ffilm gomedi Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Joseph L. Mankiewicz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Sidney Hickox oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Owen Marks sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Roy Del Ruth ar 18 Hydref 1893 yn Delaware a bu farw yn Sherman Oaks ar 11 Awst 1999.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Roy Del Ruth nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Castell Morgan
Hen domen, neu fwnt, o'r Oesoedd Canol ydy Castell Morgan, heb y mur gwarcheidiol arferol, sef y “beili”. Lleoliad: Radur, Caerdydd;. Fe godwyd y rhan fwyaf o'r tomenni hyn yng Nghymru rhywdro rhwng degawdau olaf yr 11g ac ail hanner y 12g allan o bridd a charreg, gyda ffos o'u cwmpas fel rheol. Y Normaniaid ddaeth â'r math hwn o amddiffynfa o Ffrainc i wledydd Prydain a mabwysiadwyd y dechnoleg gan y Cymry.
Fe'i cofrestrwyd gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: GM256.
Mae'r clwstwr mwyaf o'r tomennydd hyn drwy wledydd Prydain i'w weld yn ardal y gororau (neu'r Mers): sef Swydd Amwythig, Swydd Gaer, Swydd Henffordd, Powys a Sir y Fflint fel y caiff ei adnabod heddiw.
Il West Ti Va Stretto, Amico... È Arrivato Alleluja
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Giuliano Carnimeo yw Il West Ti Va Stretto, Amico... È Arrivato Alleluja a gyhoeddwyd yn 1972. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal a Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Giovanni Simonelli a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Stelvio Cipriani.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Peter Berling, Michael Hinz, Eleonora Morana, Nello Pazzafini, Adriana Facchetti, Attilio Dottesio, Claudio Ruffini, Lars Bloch, Riccardo Garrone, Goffredo Unger, Aldo Barberito, George Hilton, Raymond Bussières, Maurice Poli, Renato Baldini, Roberto Camardiel, Agata Flori, Luigi Antonio Guerra, Margherita Horowitz, Paolo Gozlino, Renato Malavasi, Umberto D'Orsi a Lincoln Tate. Mae'r ffilm Il West Ti Va Stretto, Amico... È Arrivato Alleluja yn 92 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1972. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather sef ffilm am gangstyrs Americanaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Stelvio Massi oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Ornella Micheli sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giuliano Carnimeo ar 4 Gorffenaf 1932 yn Bari a bu farw yn Rhufain ar 20 Ebrill 1991.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giuliano Carnimeo nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lille Napoleon
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Gustaf Edgren yw Lille Napoleon a gyhoeddwyd yn 1943. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Gardar Sahlberg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Gunnar Johansson.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Åke Söderblom.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life and Death of Colonel Blimp sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustaf Edgren ar 1 Ebrill 1895 yn Värmland a bu farw yn Bromma city district ar 8 Chwefror 1976.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustaf Edgren nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Paa Dødens Tærskel
Ffilm fud (heb sain) yw Paa Dødens Tærskel a gyhoeddwyd yn 1913. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ellen Price, Kai Lind, Rasmus Ottesen a Richard Jensen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1913. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raja Harishchandra sef ffilm fud o India gan Dadasaheb Phalke.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Chapel-Erzh
Mae Chapel-Erzh (Ffrangeg: La Chapelle-sur-Erdre) yn gymuned yn Departamant Liger-Atlantel (Ffrangeg Loire-Atlantique), yng ngwlad Llydaw a rhanbarth Ffrengig Pays de la Loire. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg
Church Knowle
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Church Knowle. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Dorset.
Iarlles y Baton Rouge
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr André Forcier yw Iarlles y Baton Rouge a gyhoeddwyd yn 1997. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd La comtesse de Bâton Rouge ac fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn Louisiana. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan André Forcier. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Chapel-Erzh
Gweler hefyd
Cymunedau Liger-Atlantel
Iarlles y Baton Rouge
Y prif actor yn y ffilm hon yw Robin Aubert.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Titanic sef ffilm ramant Americanaidd'' gan y cyfarwyddwr James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. André Turpin oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Richard Comeau sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Forcier ar 19 Gorffenaf 1947 ym Montréal. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Forcier nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Clifton Maybank
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Clifton Maybank.
Nattens Gaade
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Hjalmar Davidsen yw Nattens Gaade a gyhoeddwyd yn 1915. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Agnete von Prangen.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Preben Rist, Axel Boesen, Gunnar Sommerfeldt, Betzy Kofoed, Ellen Aggerholm, Ingeborg Olsen, Lily Frederiksen, Robert Schyberg ac Ellen Kornbeck.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Birth of a Nation addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith. Louis Larsen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hjalmar Davidsen ar 2 Chwefror 1879 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 25 Mawrth 1966.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hjalmar Davidsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Locomotif stêm
Mae locomotif stêm neu drên stêm yn fath o locomotif rheilffordd sy'n cynhyrchu ei bŵer tynnu drwy injan stêm. Mae'r locomotifau hyn yn cael eu tanio drwy losgi deunydd llosgadwy - glo, pren neu olew fel arfer - i gynhyrchu stêm mewn boeler. Mae'r stêm yn symud pistonau sydd wedi eu cysylltu'n fecanyddol â phrif olwynion (gyrwyr) y locomotif. Mae cyflenwadau tanwydd a dŵr yn cael eu cludo gyda'r locomotif, naill ai ar y locomotif ei hun neu mewn wagenni (tendrau) sy'n cael eu tynnu y tu ôl.
Datblygwyd y locomotifau stêm cyntaf yn y Deyrnas Unedig yn gynnar yn y 19eg ganrif ac fe'u defnyddiwyd ar gyfer cludo ar reilffyrdd tan ganol yr 20fed ganrif. Adeiladwyd y locomotif stêm cyntaf ym 1802 gan Richard Trevithick. Adeiladwyd y locomotif stêm llwyddiannus masnachol cyntaf ym 1812–13 gan John Blenkinsop, sef y Salamanca, a'r Locomotion Rhif 1, a adeiladwyd gan George Stephenson a chwmni ei fab Robert, sef Robert Stephenson and Company, oedd y locomotif stêm cyntaf i gludo teithwyr ar reilffordd gyhoeddus, ar Reilffordd Stockton a Darlington ym 1825. Ym 1830, agorodd George Stephenson y rheilffordd gyhoeddus rhyng-ddinas gyntaf, sef Rheilffordd Lerpwl a Manceinion. Robert Stephenson and Company oedd cwmni adeiladu mwyaf blaenllaw locomotifau stêm ar gyfer rheilffyrdd yn y Deyrnas Unedig, yr Unol Daleithiau, a llawer o Ewrop yn negawdau cyntaf trenau stêm.
Roedd trenau stêm yn caniatáu cludo nwyddau trwm ar y tir yn hawdd, a bu dyfodiad y trên yn bwysig yn natblygiad y Chwyldro Diwydiannol yng Nghymru, Prydain a gwledydd eraill. Yn yr 20fed ganrif, dyluniodd Prif Beiriannydd Mecanyddol Rheilffordd Llundain a'r Gogledd Ddwyrain (LNER), Nigel Gresley, rai o locomotifau enwocaf y byd, gan gynnwys y Flying Scotsman, y locomotif stêm cyntaf a gyrhaeddodd dros 100 milltir yr awr yn swyddogol wrth gludo teithwyr, a Dosbarth LNER A4, 4468 Mallard, sy'n parhau i ddal y record am fod y locomotif stêm cyflymaf yn y byd (126 100 milltir yr awr).
O ddechrau'r 1900au, disodlwyd locomotifau stêm yn raddol gan locomotifau trydan a disel, gyda'r rheilffyrdd yn dechrau trosi'n llawn i bŵer trydan a disel ar ddiwedd y 1930au. Roedd mwyafrif y locomotifau stêm wedi ymddeol o wasanaeth rheolaidd erbyn y 1980au, er bod sawl un yn parhau i redeg ar linellau twristiaeth a threftadaeth.
Gweithrediad sylfaenol
alt=|chwith|frameless|490x490px
Mae boeler injan stêm yn danc mawr o ddŵr gyda dwsinau o diwbiau metel tenau yn rhedeg drwyddo. Mae'r tiwbiau'n rhedeg o'r blwch tân i'r simnai, gan gario'r gwres a mwg y tân gyda nhw. Mae'r trefniant hwn o diwbiau boeler, fel y'u gelwir, yn golygu y gall tân yr injan gynhesu'r dŵr yn y tanc boeler yn gynt o lawer, felly mae'n cynhyrchu stêm yn gyflymach ac yn fwy effeithlon. Daw'r dŵr sy'n gwneud y stêm naill ai o danciau wedi eu gosod ar ochr y locomotif neu o wagen ar wahân o'r enw tendr, wedi ei dynnu y tu ôl i'r locomotif.
Mae'r stêm a gynhyrchir yn y boeler yn llifo i lawr i silindr ychydig o flaen yr olwynion, gan wthio plymiwr sy'n ffitio'n dynn, y piston yn ôl ac ymlaen. Mae giât fach fecanyddol yn y silindr, a elwir yn falf mewniad, yn gadael y stêm i mewn. Mae'r piston wedi ei gysylltu ag un neu ragor o olwynion y locomotif drwy fath o gymal braich-penelin-ysgwydd (arm-elbow-shoulder joint) o'r enw camdro a gwialen gyswllt (crank and connecting rod).
Wrth i'r piston wthio, mae'r cranc a'r wialen gyswllt yn troi olwynion y locomotif ac yn pweru'r trên ymlaen. Pan fydd y piston wedi cyrraedd pen y silindr, ni all wthio ymhellach. Mae momentwm y trên yn cludo'r cranc ymlaen, gan wthio'r piston yn ôl i'r silindr y ffordd y daeth. Mae'r falf fewnfa stêm yn cau. Mae falf allfa yn agor ac mae'r piston yn gwthio'r stêm yn ôl drwy'r silindr ac allan i fyny simnai'r locomotif. Mae silindr ar bob ochr i'r locomotif ac mae'r ddau silindr yn tanio ychydig yn wahanol i'w gilydd i sicrhau bod rhywfaint o bŵer bob amser yn gwthio'r injan ymlaen.
Effeithiau’r injan stêm
Newidiodd y rheilffyrdd gymdeithas Prydain mewn sawl ffordd am resymau cymhleth. Er bod ymdrechion diweddar i fesur arwyddocâd economaidd y rheilffyrdd wedi awgrymu bod eu cyfraniad cyffredinol at dwf Cynnyrch Domestig Gros yn fwy cymedrol nag yr oedd cenhedlaeth gynharach o haneswyr wedi ei dybio ynghynt, mae'n amlwg serch hynny bod y rheilffyrdd wedi cael effaith sylweddol mewn sawl cylch o weithgareddau economaidd. Er enghraifft, roedd adeiladu rheilffyrdd a locomotifau yn galw am lawer iawn o ddeunyddiau trwm ac felly'n darparu ysgogiad sylweddol i'r diwydiannau cloddio glo, cynhyrchu haearn, peirianneg ac adeiladu.
Fe wnaethant hefyd helpu i leihau costau trosglwyddo a chludiant, a oedd yn ei dro yn gostwng costau nwyddau: trawsnewidiwyd y modd o ddosbarthu a gwerthu nwyddau byrhoedlog a oedd yn pydru’n gyflym, fel cig, llaeth, pysgod a llysiau. Arweiniodd hyn nid yn unig at gynnyrch rhatach mewn siopau ond hefyd at lawer mwy o amrywiaeth yn neietau pobl.
Yn olaf, drwy wella symudoldeb personol, roedd y rheilffyrdd yn rym sylweddol ar gyfer newid cymdeithasol. Yn wreiddiol, lluniwyd trafnidiaeth rheilffyrdd fel ffordd o symud glo a nwyddau diwydiannol, ond buan y sylweddolodd gweithredwyr y rheilffyrdd bod marchnad bosibl ar gyfer teithio ar reilffordd. Arweiniodd hyn at ddatblygu ac ehangu cyflym iawn mewn gwasanaethau teithwyr. Treblodd nifer y teithwyr rheilffordd mewn wyth mlynedd yn unig rhwng 1842 a 1850: dyblodd nifer y traffig yn fras yn y 1850au ac yna dyblu eto yn y 1860au. Tyfodd trefi fel Aberystwyth a Llandudno i fod yn gyrchfannau poblogaidd ar gyfer twristiaid oherwydd dyfodiad y rheilffordd i Gymru.
Trin
Nid yw trin locomotif stêm yn debyg o gwbl i drin car. Os defnyddir injan stêm (neu unrhyw fath o beiriant ager) rhaid gwneud yn siŵr nad yw amhurdebau yn crynhoi yn y bwyler. Gall hyn ddigwydd oherwydd bod berwi dŵr i wneud stêm (sydd yn cael ei ddefnyddio yn y silindrau) yn gadael yr amhurdebau yn y bwyler.
Gellir carthu rhywfaint o'r amhurdebau trwy ollwng dŵr allan o'r bwyler trwy falfiau carthu ("blow down valves"). Hyd yn oed os gwneir hyn y mae'n rhaid, ar ôl defnyddio'r injan am hyn a hyn o amser (sy'n amrywio yn ôl gwaith yr injan ac ansawdd y dŵr a ddefnyddir ynddi), ddiffodd y tân a gwagu'r bwyler (gorau oll os caiff y bwyler oeri'n araf ac felly hepgor straen ynddo).
Wedi gwagio'r bwyler a (yn ddelfrydol) gadael iddo oeri'n ar adeg y mae'n rhaid agor caeadau neu blygiau a golchi tu mewn i'r bwyler yn drwyadl. Chwistrellir dŵr i wneud hyn, gan grafu gyda pholion tenau a bachog i gael y baw oddi ar y platiau (dylid defnyddio metel meddal i wneud y polion hyn rhag treulio safleoedd y plygiau neu gaeadau golchi). Trwy hyn, gellir arbed rhag i amhureddau casglu ar y platiau. Oni wneir hyn, gall y pydredd wedi'i gasglu nadu gwres rhag mynd trwy'r plât i'r dŵr, gyda'r plât ei hun felly yn gor-gynhesu ac o'r herwydd yn colli'r nerth i gynnal arbwysedd y stêm.
Chapel-ar-Salver
Mae Chapel-ar-Salver (Ffrangeg: La Chapelle-Saint-Sauveur) yn gyn cymuned yn Departamant Liger-Atlantel (Ffrangeg Loire-Atlantique), yng ngwlad Llydaw a rhanbarth Ffrengig Pays de la Loire. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Locomotif stêm
Trin
Oherwydd ei bod hi'n ofynnol i olchi'r bwyler ar adegau cyfyngir yr amser y mae'r injan ar gael i wneud ei gwaith ond gellir gohirio'r amser rhwng golchiadau'r bwyler trwy drin y dŵr gyda "ffisig" o ryw fath (er enghraifft, y driniaeth ACFI a ddefnyddir yn Ffrainc).
Chapel-ar-Salver
Ar 1 Ionawr 2016 unodd Chapel-ar-Salver gyda  Gwared, Belenieg a Kerrouz i greu cymuned newydd Loireauxence