cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Disgfyd
Cyfres o nofelau ffantasi comig yw llyfrau'r Disgfyd (Saesneg: Discworld) a ysgrifennwyd gan y nofelydd Saesneg, Terry Pratchett. Mae'r gyfres wedi ei osod ar fyd fflat sydd wedi ei gydbwyso ar gefn pedwar eliffant sydd yn eu tro yn sefyll ar gefn crwban enfawr, Great A'Tuin, sy'n nofio trwy'r gofod. Mae'r llyfrau yn aml yn gwatwar neu fenthyg syniadau J. R. R. Tolkien, Robert E. Howard, H. P. Lovecraft, a William Shakespeare, yn ogystal â chwedlau a llên gwerin. Bydd Pratchett yn aml yn cyfosod y rhain gyda materion diwylliannol, technolegol a gwyddonol i'w satireiddio.
Ers y nofel gyntaf, The Colour of Magic (1983), mae'r gyfres wedi ehangu, gyda nifer o fapiau, straeon byr, cartŵn ac addasiadau drama yn cael eu cyhoeddi. Darlledwyd yr addasiad drama gyntaf ar gyfer teledu (cyfres ddwy-ran o'r Hogfather) dros Nadolig 2006. Mae yna gynlluniau i greu addasiadau ffilm ar gyfer rhai o'r llyfrau Disgfyd eraill.
Mae'r nofelau Disgfyd yn aml ar frig rhestrau arch-werthwr llyfrau yng ngwledydd Prydain, a Terry Pratchett oedd awdur mwyaf llwyddiannus yr 1990au (ac yr awdur mwyaf llwyddiannus yn y Deyrnas Unedig cyn i J.K. Rowling (awdures Harri Potter) ei oddiweddyd). Mae'r llyfrau Disgfyd hefyd wedi ennill nifer o wobrau fel y wobr Prometheus a'r fedal Carnegie. Yn rhestr Big Read y BBC, roedd pedwar llyfr Disgfyd yn y 100 uchaf, a chyfanswm o un-deg-pedwar llyfr yn y 200 uchaf.
Nofelau
Ar hyn o bryd (2009), mae yna 35 llyfr yn y gyfres Ddisgfyd (gan gynnwys 4 llyfr i blant/oedolion ifanc). Roedd gan yr argraffiadau Prydeinig gwreiddiol o'r 26 llyfr cyntaf celf clawr nodedig gan y darluniwr Josh Kirby. Ers marwolaeth Josh Kirby yn 2001, mae llyfrau newydd Disgfyd ers The Last Hero wedi eu darlunio gan Paul Kidby, ac mae argraffiadau diweddar o'r llyfrau cynnar yn defnyddio celf fwy minimalaidd i apelio tuag at fwy o oedolion.
Mae nifer o'r nofelau yn cynnwys yr un prif gymeriadau ac yn dangos eu datblygiad dros amser. Yn ogystal â hynny, bydd nifer o gymeriadau'n gwneud ymddangosiadau cameo mewn llyfrau eraill lle nad ydynt yn un o'r prif gymeriadau. Er bod dim ffurf swyddogol i grwpio'r nofelau, gellir eu rhannu i mewn i îs-gyfresau sy'n dilyn nifer o archion storiâu a chymeriadau tebyg:
SAP18
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn SAP18 yw SAP18 a elwir hefyd yn Histone deacetylase complex subunit SAP18 a Sin3A associated protein 18 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 13, band 13q12.11.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn SAP18.
Chinatsu Ban
Arlunydd benywaidd o Japan yw Chinatsu Ban (1973).
Mae gan Ban enw da fel arlunydd am dynnu lluniau eliffantod a bodau dynol ar bapur reis. Ganed Ban yn Rhanbarth Aichi, graddiodd o Brifysgol Celf Tama gyda gradd mewn peintio olew ym 1995.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Cytsain
Sain a gynhyrchir drwy gau neu drwy gulhau llif yr awyr sy'n pasio allan o'r ysgyfaint ar hyd y llwybr lleisiol yw cytsain. Gan fod mwy o gytseiniaid yn ieithoedd y byd nag sydd yn yr wyddor Ladin neu mewn unrhyw ddull ysgrifennu arall, defnyddir symbolau'r Gymdeithas Seineg Ryngwladol (yr IPA) i'w dynodi. Yn draddodiadol, gwahaniaethir rhwng cytseiniaid ar sail nifer o nodweddion cynaniadol:
Ceir hefyd gytseiniaid sy'n newid eu cynaniad fel y maen nhw'n cael eu cynhyrchu. Os yw cytsain yn dechrau gyda rhwystr llwyr yn y llwybr lleisiol sydd wedyn yn gwanhau i fod yn rhwystr rhannol yn ail ran y gytsain, ceir cytsain affrithol megis /tʃ/ (fel yn y gair Tsieina) neu /dʒ/ (fel yn jôc).
Gall fod yna fwy nag un cynaniad yn yr un gytsain. Cyfeirir at hyn fel cynaniad eilradd.
Cytseiniaid y Gymraeg yw:
Bwrdeistref Milton Keynes
Awdurdod unedol yn sir seremonïol Swydd Buckingham, De-ddwyrain Lloegr, yw Bwrdeistref Milton Keynes.
bawd|canol|Bwrdeistref Milton Keynes yn Swydd Buckingham
Ffurfiwyd yr awdurdod ar 1 Ebrill 1997.
Lleolir pencadlys yr awdurdod yn nhref Milton Keynes, sef yr anheddiad mwyaf yn y fwrdeistref.
Castle Field (bryngaer) ger Craig-Llywn
Mae Castle Field (bryngaer) ger Craig-Llywn yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Pontprennau yng Nghaerdydd, Cymru; cyfeirnod OS: ST204840.
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: GM066. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Carnedd gron de Pen Pumlumon-Fawr
Carnedd gron (Saesneg: round cairn) sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Carnedd gron de Pen Plynlimon-Fawr, yng nghymuned Blaenrheidol, Ceredigion;. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog (Saesneg: ring cairn) sy'n fath cwbwl wahanol i garnedd.
Castle Field (bryngaer) ger Craig-Llywn
Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.
Gàidhealtachd
Gàidhealtachd, weithiau A' Ghàidhealtachd, yw'r term sy'n cyfeirio gan amlaf at Ucheldiroedd yr Alban a rhannau eraill o ogledd yr Alban a ystyrir yn gartref i'r iaith Aeleg. Ni ddylir ei gymsygu â'r gair Gaeltacht sy'n cyfeirio at ardaloedd Gwyddeleg yng Ngweriniaeth Iwerddon. Mae'r term yn cael ei gymhwyso at ardal Aeleg Nova Scotia, Canada, yn ogystal.
Castle Field (bryngaer) ger Craig-Llywn
Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonynh nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.
Llwynda-Ddu (bryngaer)
Mae Llwynda-Ddu (bryngaer) yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Pentyrch yng Nghaerdydd, Cymru; cyfeirnod OS: ST109810.
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: GM180. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.
Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonyn nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.
Gàidhealtachd
Mae Gàidhealtachd, fel Y Fro Gymraeg yng Nghymru, yn dynodi ardal ddiwylliannol yn hytrach nac ardal ddaearyddol amlwg. Er bod nifer o ardaloedd yn Ucheldiroedd yr Alban wedi colli'r iaith neu wedi gweld lleihad sylweddol yn ei siaradwyr, mae rhannau mawr o'r gogledd-orllewin yn aros yn gadarnle i'r iaith. Mae'n bwysig cofio hefyd fod rhannau o'r Ucheldiroedd yn ardaloedd iaith Sgoteg: Caithness, Cromarty, Grantown-on-Spey, Campbeltown etc. Ar y llaw arall, mae rhai ardaloedd Gaeleg eu hiaith yn gorwedd y tu allan i ardal cynghorau Ucheldir, Argyll a Bute ac Ynysoedd Heledd, e.e. Ynys Arran a rhannau o Perth a Kinross.
Yn aml defnyddir y gair Galldachd (Gall-dom, gyda Gall yn golygu rhywun sydd ddim yn Gael) i gyfeirio at Iseldiroedd yr Alban; yn ogystal mae'r Hebrides yn cael eu hadnabod fel Innse Gall oherwydd y cysylltaid â'r Llychlynwyr.
Carnedd gron de Pen Pumlumon-Fawr
Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: CD150.
Mae'r brodorion a'u cododd hefyd yn gyfrifol am godi carneddau, beddrodau siambr, twmpathau, cylchoedd cerrig, bryngaerau, cytiau Gwyddelod a meini hirion.
Monsieur Le Maréchal
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Karel Lamač yw Monsieur Le Maréchal a gyhoeddwyd yn 1931.
Street Fighter: The Legend of Chun-Li
Ffilm llawn cyffro a ffilm ar y grefft o ymladd gan y cyfarwyddwr Andrzej Bartkowiak yw Street Fighter: The Legend of Chun-Li a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada ac Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Monsieur Le Maréchal
Y prif actor yn y ffilm hon yw Fernand René. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1931. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (1931) ffilm arswyd, Americanaidd gan James Whale.
Street Fighter: The Legend of Chun-Li
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Monsieur Le Maréchal
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Karel Lamač ar 27 Ionawr 1887 yn Prag a bu farw yn Hamburg ar 10 Ebrill 1979. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1919 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Karel Lamač nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Street Fighter: The Legend of Chun-Li
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrzej Bartkowiak ar 1 Ionawr 1950 yn Łódź. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1976 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Ffilm Genedlaethol Łódź.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrzej Bartkowiak nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Paul, Apostle of Christ
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Joanne Whalley, Jim Caviezel, John Lynch, Olivier Martinez a James Faulkner.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Scott Richter sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrew Hyatt ar 19 Awst 1982.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrew Hyatt nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Archesgob Cymru
Crewyd swydd Archesgob Cymru yn 1920, pan ddatgysylltwyd yr Eglwys Anglicanaidd yng Nghymru i greu Yr Eglwys yng Nghymru. Yn wahanol i archesgobion yn nhaleithiau eraill yr Eglwys Anglicanaidd, mae'r Archesgob hefyd yn esgob un o'r esgobaethau yng Nghymru.
Carnedd gron ganol, Pen Plynlimon-Fawr
Carnedd gron (Saesneg: round cairn) sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Carnedd gron ganol, Pen Plynlimon-Fawr, yng nghymuned Blaenrheidol, Ceredigion;. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog (Saesneg: ring cairn) sy'n fath cwbwl wahanol i garnedd.
Archesgob Cymru
Yr Archesgob presennol yw'r Parchedicaf Andy John, a etholwyd ym mis Rhagfyr 2021.
Carnedd gron ganol, Pen Plynlimon-Fawr
Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: CD037.
Mae'r brodorion a'u cododd hefyd yn gyfrifol am godi carneddau, beddrodau siambr, twmpathau, cylchoedd cerrig, bryngaerau, cytiau Gwyddelod a meini hirion.
Shadow of Suspicion
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr William Beaudine yw Shadow of Suspicion a gyhoeddwyd yn 1944. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Lee Zahler.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1944. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Double Indemnity ffilm noir ac addasiad o lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr ffilm Billy Wilder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Beaudine ar 15 Ionawr 1892 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Canoga Park ar 3 Medi 1947.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Beaudine nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rei-Lan: Emblem Tegeirian
Ffilm Hentai yw Rei-Lan: Emblem Tegeirian a gyhoeddwyd yn 1997. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd オーキッド☆エンブレム''c fFe'cynhyrchwyd yn Japan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Japaneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Titanic sef ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 5,600 o ffilmiau Japaneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Eaglesham
Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Renfrew, yr Alban, yw Eaglesham.
Romeo Must Die
Ffilm ddrama llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Andrzej Bartkowiak yw Romeo Must Die a gyhoeddwyd yn 2000. Fe'i cynhyrchwyd gan Joel Silver yn Unol Daleithiau America Lleolwyd y stori yn San Francisco a chafodd ei ffilmio yn San Francisco, Califfornia, Vancouver a Coquitlam. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Eric Bernt.
Eaglesham
Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 3,127 gyda 91.91% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 5.4% wedi’u geni yn Lloegr.
Bradley, Hampshire
Pentref a phlwyf sifil yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Bradley. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Basingstoke a Deane.
Romeo Must Die
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Aaliyah, Isaiah Washington, Jet Li, DMX, Grace Park, Kandyse McClure, Anthony Anderson, Delroy Lindo, Françoise Yip, D. B. Woodside, Russell Wong, Henry O, Edoardo Ballerini, Terry Chen, Matthew Harrison a Benz Antoine. Mae'r ffilm Romeo Must Die yn 110 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
A5104
bawd| Lleolir y briffordd A5104 yng ngogledd-ddwyrain Cymru a Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr. Mae'n cysylltu'r A494 yn ardal Corwen gyda dinas Caer.
Romeo Must Die
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrzej Bartkowiak ar 1 Ionawr 1950 yn Łódź. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1976 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Ffilm Genedlaethol Łódź.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrzej Bartkowiak nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
A5104
Llwybr
250px|bawd|Yr A5104 ger [[Bryneglwys.]] 250px|bawd|Yr A5104 yn Hough Green, ger [[Caer.]] O'r de-orllewin i'r gogledd-ddwyrain:
Cyffordd ar yr A494 ger Corwen
Sydney's Darlings
Ffilm fud (heb sain) yw Sydney's Darlings a gyhoeddwyd yn 1926. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1926. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The General sef ffilm gomedi fud gan Buster Keaton a Clyde Bruckman.
Carnedd gron gogledd Pen Plynlimon-Fawr
Carnedd gron (Saesneg: round cairn) sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Carnedd gron gogledd Pen Plynlimon-Fawr, yng nghymuned Blaenrheidol, Ceredigion;. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog (Saesneg: ring cairn) sy'n fath cwbwl wahanol i garnedd.
Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: CD036.
Mae'r brodorion a'u cododd hefyd yn gyfrifol am godi carneddau, beddrodau siambr, twmpathau, cylchoedd cerrig, bryngaerau, cytiau Gwyddelod a meini hirion.
The Man Who Watched Trains Go By
Ffilm ddrama am drosedd gan y cyfarwyddwr Harold French yw The Man Who Watched Trains Go By a gyhoeddwyd yn 1952. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn yr Iseldiroedd a Paris a chafodd ei ffilmio ym Mharis a Amsterdam. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Harold French a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Benjamin Frankel.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lucie Mannheim, Marius Goring, Eric Pohlmann, Ferdy Mayne, Herbert Lom, Anouk Aimée, Claude Rains, Felix Aylmer a Märta Torén. Mae'r ffilm The Man Who Watched Trains Go By yn 82 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1952. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Singin' in the Rain sy’n ffilm fiwsical gan y cyfarwyddwyr ffilm Stanley Donen a Gene Kelly. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Otto Heller oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harold French ar 23 Ebrill 1897 yn Llundain a bu farw yn yr un ardal ar 3 Awst 2010. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1920 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harold French nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Derwyn Jones
Cyn-chwaraewr rygbi'r undeb yw Derwyn Jones (ganed 14 Tachwedd 1970). Mae'n 6 troedfedd 10 modfedd o daldra (chwaraewr rygbi Cymreig talaf erioed). Cafodd ei eni yng Nghaerfyrddin.
Der Herr Kanzleirat
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Hubert Marischka yw Der Herr Kanzleirat a gyhoeddwyd yn 1948. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstria. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Hubert Marischka a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Hans Lang.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Karl Günther, Rudolf Carl, Annie Rosar, Egon von Jordan, Fritz Imhoff, Ady Berber, Susanne von Almassy, Hans Moser a Fred Kraus. Mae'r ffilm Der Herr Kanzleirat yn 104 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1948. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Treasure of the Sierra Madre sy’n ffilm antur (cowboi i ryw raddau), gan John Huston. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Herbert Thallmayer oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hubert Marischka ar 27 Awst 1882 yn Brunn am Gebirge a bu farw yn Fienna ar 11 Ionawr 1981.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hubert Marischka nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mercer Simpson
Bardd ac athro oedd Mercer Frederick Hampson Simpson (27 Ionawr 1926 – 11 Mehefin 2007).
Cafodd ei eni yn Fulham, Llundain.
Ynysoedd y Wyryf
Cadwyn o ynysoedd yng ngorllewin yr Ynysoedd Cyferwyntol yw Ynysoedd y Wyryf. Maent yn cynnwys tua 90 o ynysoedd bychain (ynysigau), caiau a chreigiau a leolir 64–80 km o ddwyrain Puerto Rico ac yn ymestyn am tua 95 km tuag at Dramwyfa Anegada sy'n cysylltu Môr y Caribî a gweddill Cefnfor yr Iwerydd. Maent ar gwr gogleddol yr Antilles Lleiaf, i'r gorllewin o Anguilla, Sant Marthin ac Ynysoedd Cyferwyntol eraill. Mae Tramwyfa'r Wyryf yn gwahanu Ynysoedd y Wyryf rhag grŵp o ynysoedd ger arfordir Puerto Rico a elwir yn Ynysoedd Sbaenaidd y Wyryf.
bawd|dim|Map o Ynysoedd y Wyryf
Braishfield
Pentref a phlwyf sifil yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Braishfield. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Test Valley.
Neilston
Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Renfrew, yr Alban, yw Neilston (Gaeleg yr Alban: Baile Nèill).
Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 5,168 gyda 94.02% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 4.08% wedi’u geni yn Lloegr.
Gwaith
Yn 2001 roedd 2,495 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:
RGS19
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn RGS19 yw RGS19 a elwir hefyd yn Regulator of G protein signaling 19 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 20, band 20q13.33.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn RGS19.
Patagones
Gallai Patagones gyfeirio at:
Gwennol glennydd Congo
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn R. congica, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r gwennol glennydd Congo yn perthyn i deulu'r Gwenoliaid (Lladin: Hirundinidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Tempesta
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Tim Disney yw Tempesta a gyhoeddwyd yn 2004. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Tempesta ac fe’i cynhyrchwyd yn Sbaen, Unol Daleithiau America, Yr Eidal, Yr Iseldiroedd a'r Deyrnas Gyfunol.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Malcolm McDowell, Valentina Cervi, Rutger Hauer, Natalia Verbeke, Tchéky Karyo, Paul Guilfoyle, Will Yun Lee, Antonella Ponziani a Scot Williams. Mae'r ffilm Tempesta (ffilm o 2004) yn 98 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Million Dollar Baby sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Reinier van Brummelen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tim Disney nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
19 Rhagfyr
19 Rhagfyr yw'r trydydd diwrnod ar ddeg a deugain wedi'r trichant (353ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (354ain mewn blynyddoedd naid). Erys 12 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.
Genedigaethau
bawd|130px|dde|[[Cicely Tyson]]
Marwolaethau
bawd|130px|dde|[[Desmond Llewelyn]]
The Last Light
Ffilm arswyd gan y cyfarwyddwr Andrew Hyatt yw The Last Light a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Andrew Hyatt. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tahyna Tozzi, Yvonne Zima, Edward Furlong, Jeff Fahey, Molly Hagan ac Ed Quinn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrew Hyatt ar 19 Awst 1982.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrew Hyatt nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gordderchwraig y Gorchfygwr Mawr
Ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr Stephen Shin yw Gordderchwraig y Gorchfygwr Mawr a gyhoeddwyd yn 1994. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd 西楚霸王 ac fe’i cynhyrchwyd yn Tsieina. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieineeg Mandarin a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Wong Jim.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Gong Li, Zhang Fengyi, Rosamund Kwan a Ray Lui.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1994. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Forrest Gump ffilm glasoed gan Robert Zemeckis. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,550 o ffilmiau Tsieineeg Mandarin wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Stephen Shin ar 1 Ionawr 1951.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Stephen Shin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Blind Goddess
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Harold French yw The Blind Goddess a gyhoeddwyd yn 1948. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Muriel Box a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Bernard Grun.
Hanes Prydain
Mae Hanes Prydain yn ymestyn o'r cyfnod cynhanesyddol ym Mhrydain hyd heddiw ac yn cynnwys hanes Cymru, yr Alban a Lloegr.
The Blind Goddess
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Martin Benson, Claire Bloom, Nora Swinburne, Maurice Denham, Eric Portman, Anne Crawford, Hugh Williams a Martin Miller. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1948. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Treasure of the Sierra Madre sy’n ffilm antur (cowboi i ryw raddau), gan John Huston. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harold French nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Corhedydd craig Affrica
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Corhedydd craig Affrica (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: corhedyddion craig Affrica) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Anthus crenatus; yr enw Saesneg arno yw African rock pipit. Mae'n perthyn i deulu'r Siglennod (Lladin: Motacillidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. crenatus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Teulu
Mae'r corhedydd craig Affrica yn perthyn i deulu'r Siglennod (Lladin: Motacillidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Kabaret Śmierci
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Andrzej Celiński yw Kabaret Śmierci a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Pwyl. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg a hynny gan Andrzej Celiński a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Kroke.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrzej Celiński ar 28 Mehefin 1961 yn Kraków. Derbyniodd ei addysg yn Stanisław Wyspiański Academy for the Dramatic Arts.
Hayley Barker
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Hayley Barker (1973).
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Carnedd gron Lle'r Neuaddau
Carnedd gron (Saesneg: round cairn) sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Carnedd gron Lle'r Neuaddau, yng nghymuned Blaenrheidol, Ceredigion;. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog (Saesneg: ring cairn) sy'n fath cwbwl wahanol i garnedd.
Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: CD043.
Mae'r brodorion a'u cododd hefyd yn gyfrifol am godi carneddau, beddrodau siambr, twmpathau, cylchoedd cerrig, bryngaerau, cytiau Gwyddelod a meini hirion.
Swndaneg
Iaith yn perthyn i deulu'r ieithoedd Awstronesaidd ac is-deulu'r ieithoedd Malayo-Polynesaidd yw Swndaneg (Basa Sunda). Fe'i siaredir yn bennaf yng ngorllewin ynys Jawa yn Indonesia, yn yr ardal a adwaenid yn hanesyddol fel "Sunda". Mae tua 27 miliwn o siaradwyr i gyd. Mae'n perthyn yn agos i Jafaneg ac Indoneseg.
Ceir pedair prif dafodiaith: Banten, Bogor, Priangan a Cirebon. Ystyrir Priangan fel y ffurf fwyaf safonol. Ceir gwahanol ffurfiau ar yr iaith yn dibynnu ar statws cymdeithas cymharol y siaradwr a'r bobl y mae'n siarad a hwy.
Dim Mwy, Dim Llai
Ffilm ddrama Coreeg o Dde Corea yw Dim Mwy, Dim Llai. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese.Hyd at 2022 roedd o leiaf 7100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Hanes y Deyrnas Unedig
Creuwyd y Deyrnas Unedig yn 1801.
Stella Ross-Craig
Roedd Stella Ross-Craig (19 Mawrth 1906 – 6 Chwefror 2006) yn fotanegydd nodedig a aned yn Lloegr.
Jafaneg
Iaith yn perthyn i deulu'r ieithoedd Awstronesaidd ac is-deulu'r ieithoedd Malayo-Polynesaidd yw Jafaneg (Basa Jawa). Fe'i siaredir yn bennaf yng nghanolbarth a dwyrain ynys Jawa yn Indonesia, ond ceir siaradwyr yn Swrinam a Caledonia Newydd. Mae rhwng 80 a 100 miliwn o siaradwyr i gyd, sy'n rhoi yr iaith yn 11fed ymhlith ieithoedd y byd.
Yr arysgrif hynaf i'w ddarganfod mewn Jafaneg yw Arysgrif Sukabumi, a ddyddir i 25 Mawrth 804. Mae gan yr iaith ei gwyddor ei hun, ond gellir ei hysgrifennu gyda'r wyddor Ladin hefyd. Ceir gwahanol ffurfiau ar yr iaith yn dibynnu ar statws cymdeithas cymharol y siaradwr a'r bobl y mae'n siarad a hwy. Siaredir ffurf Kromo a phobl o staws uwch na'r siaradwr, a Ngoko a phobl o statws is.
Brambridge
Pentref yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Brambridge. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Colden Common yn ardal an-fetropolitan Dinas Caerwynt.
Das Neuss Testament
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwyr Rüdiger Daniel a Vera Bogdahn yw Das Neuss Testament a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Stella Ross-Craig
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Bu farw yn 2006.
Das Neuss Testament
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rüdiger Daniel ar 1 Ionawr 1948.
Schweik's New Adventures
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Karel Lamač yw Schweik's New Adventures a gyhoeddwyd yn 1943. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Karel Lamač.
Das Neuss Testament
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rüdiger Daniel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Schweik's New Adventures
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Richard Attenborough a Leslie Dwyer. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life and Death of Colonel Blimp sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Karel Lamač nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Uplawmoor
Pentref yn Nwyrain Swydd Renfrew, yr Alban, yw Uplawmoor. Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 595 gyda 84.54% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 10.76% wedi’u geni yn Lloegr.
Gwaith
Yn 2001 roedd 290 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:
Bandung
Dinas yn rhan orllewinol ynys Jawa yn Indonesia yw Bandung. Hi yw prifddinas rhanbarth Gorllewin Jawa.
Saif y ddinas 768 medr uwch lefel y môr, ac o'r herwydd mae'r hinsawdd yn llai poeth na'r dinasoedd ar y arfordir. Mae'r boblogaeth tua 2.8 miliwn. Daeth y ddinas i amlygrwydd rhyngwladol pan gynhaliwyd Cynhadledd Bandung yma yn 1955, y cyntaf o gyfres o gynhadleddau rhwng arweinwyr gwledydd Asia ac Affrica. Ceir nifer o brifysgolion yma.
Bramdean
Pentref yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Bramdean. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Bramdean and Hinton Ampner yn ardal an-fetropolitan Dinas Caerwynt.
Wenallt (bryngaer), Rhiwbeina
Mae Wenallt (bryngaer), Rhiwbeina yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Rhiwbeina yng Nghaerdydd, Cymru; cyfeirnod OS: ST152827.
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: GM097. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.
Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonyn nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.
Parodi
Parodi (benthyciad diweddar o'r gair Saesneg parody, o'r gair Eidaleg parodia; o'r gair Groeg paroidia, para- + aiden 'canu'), mewn llenyddiaeth, yw dynwared gwaith llenyddol awdur arall, neu ddynwared math arbennig o lenyddiaeth, gan ddefnyddio'r un dullweddau. Bwriad parodi yw creu doniolwch ar draul yr hyn sy'n cael ei barodïo. Gallai'r doniolwch fod yn hwyl diniwed neu'n ffordd o ddychanu rhywun neu rywbeth. Yn aml mae parodi yn ddynwarediad bwriadol sâl a chwerthinllyd, ond mae'n medru bod yn waith mwy cynnil a soffistigedig hefyd.
Yn Gymraeg ceir yr enghreifftiau cynharaf o barodïau fel gweithiau gorffenedig yn y testunau a adnabyddir fel yr Areithiau Pros, a gyfansoddwyd tua diwedd yr Oesoedd Canol neu ddechrau'r Cyfnod Modern.
Weithiau mae awdur yn dewis parodïo ei waith ei hun, fel y gwnaeth y bardd R. Williams Parry yn ei gerdd Yr Hwyaden, sy'n barodi o'i gerdd enwog Yr Haf.
Ceir parodïau cerddorol yn ogystal.
Jeannie
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Harold French yw Jeannie a gyhoeddwyd yn 1941. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Jeannie ac fe’i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Anatole de Grunwald a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mischa Spoliansky.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Michael Redgrave, Wilfrid Lawson, Barbara Mullen a Kay Hammond. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ball of Fire sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Bernard Knowles oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harold French ar 23 Ebrill 1897 yn Llundain a bu farw yn yr un ardal ar 3 Awst 2010. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1920 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Cuyahoga Falls, Ohio
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Cuyahoga Falls, gan gynnwys:
Y Fro Gymraeg
bawd|200px|Ardaloedd Cymru yn ôl nifer y siaradwyr Cymraeg; 2011 Y Fro Gymraeg yw'r enw a ddefnyddir i ddisgrifio'r ardaloedd yng Nghymru lle mae'r iaith Gymraeg ar ei chryfaf gydag o leiaf 50% o'r boblogaeth yn medru'r iaith; dyma gadarnle'r iaith Gymraeg heddiw. Er bod y term yn cael ei ddefnyddio gan nifer o bobl, nid oes cytundeb cyffredinol am union ffiniau'r Fro Gymraeg. Yn ogystal, nid yw'r Fro Gymraeg yn cael ei chydnabod yn swyddogol fel tiriogaeth ieithyddol a diwylliannol, mewn cyferbyniad i'r sefyllfa yn Iwerddon lle ceir y Gaeltacht swyddogol.
Tiriogaeth y Fro Gymraeg
bawd|200px|Map gan [[Owain Owain yn diffinio'r Fro Gymraeg am y tro cyntaf yn Rhifyn Ionawr 1964 o Tafod y Ddraig.]] Mae tiriogaeth y Fro Gymraeg yn anodd ei diffinio'n fanwl, yn rhannol oherwydd y newidiadau mawr ym map ieithyddol Cymru dros y degawdau diwethaf. Oherwydd y newid syfrdanol hwn, cyhoeddodd Owain Owain map o'r Fro Gymraeg yn Nhafod y Ddraig, a hynny yn Ionawr 1964, ble bathwyd fel term gwleidyddol am y tro cyntaf.
Cenhedlaeth neu ddwy yn ôl buasai rhywun yn medru dweud fod bron y cyfan o orllewin Cymru, o Ynys Môn yn y gogledd i ogledd Penfro a chyffiniau Cwm Gwendraeth yn y de a hyd at Ddyffryn Aman yn y rhan ddwyreiniol o sir Gar, yn gorwedd yn y Fro Gymraeg a'i bod yn cynnwys yn ogystal rannau pur sylweddol o orllewin Powys a'r hen sir Clwyd. Ond heddiw mae tiriogaeth yr iaith fel iaith y mwyafrif wedi crebachu.
Serch hynny gellid dadlau fod y rhan fwyaf o dir pedair o siroedd Cymru yn ffurfio calon y Fro Gymraeg heddiw, sef Gwynedd, Sir Gaerfyrddin, Ceredigion ac Ynys Môn, ond hyd yn oed yn y siroedd hynny ni ellir dweud fod pob tref a phentref yn gadarnle Cymraeg. Ceir ardaloedd eraill y tu allan i'r pedair sir hyn gyda chanran sylweddol o siaradwyr Cymraeg, e.e. rhannau o sir Castell-nedd Port Talbot, rhannau o orllewin Powys, gogledd Sir Benfro, ucheldir sir Conwy (yn enwedig Dyffryn Conwy), ucheldir a chefn gwlad Sir Ddinbych, a rhannau o sir Abertawe.
Addysg yn y Fro Gymraeg
Yn y Fro Gymraeg y ceir y canran uchaf o ysgolion cyfrwng Cymraeg ac i ryw raddau mae'r cynnydd mewn addysg Gymraeg yn ffactor sydd wedi hybu'r iaith er gwaethaf problemau economaidd a chymdeithasol y Fro.
Safle cyhoeddus yr iaith
Yn y Fro Gymraeg rhoddir blaenoriaeth amlwg i'r iaith gan y rhan fwyaf o'r cynghorau lleol. Gwelir hyn yn fwyaf amlwg efallai yn y flaenoriaeth a roir i'r iaith ar arwyddion ffordd ac arwyddion swyddogol eraill (ceir y gwrthwyneb mewn rhai o siroedd eraill Cymru, e.e. Sir Ddinbych).
Yn ogystal mae cynghorau sir fel Gwynedd yn gwneud defnydd helaeth o'r iaith fel iaith weinyddol a swyddogol o fewn y cyngor. Ond mae gan rhai cynghorau yn y Fro, e.e. cyngor Sir Gaerfyrddin, hanes digon amwys am eu diffyg defnydd o'r iaith a'u cefnogaeth tuag ati.
Diffinio'r Fro Gymraeg yn 1964
Diffiniwyd 'Y Fro Gymraeg' gan Owain Owain yn Rhifyn 4 o Dafod y Ddraig yn Ionawr 1964. Yna, mewn ysgrif ("ONI ENILLIR Y FRO GYMRAEG. . . . ") yn Y Cymro, 12 Tachwedd, 1964, rhoddir ffurf ar y syniad o ganolbwyntio'r frwydr ar yr ardaloedd Cymraeg. Dywedodd Owain yn ei erthygl y frawddeg enwog: 'Enillwn y Fro Gymraeg, ac fe enillir Cymru, ac oni enillir y Fro Gymraeg, nid Cymru a enillir.'
Dilynwyd ef gan yr Athro J. R. Jones ac yna Emyr Llewelyn a ffurfiodd Mudiad Adfer gyda'r nod o warchod Y Fro Gymraeg. Ers 1964, fel y gwelir o gymharu map Owain Owain (uchod) a'r map ieithyddol cyfoes, mae tiriogaeth y Fro wedi crebachu yn sylweddol.
Agweddau gwleidyddol
Er mai tiriogaeth a ddiffinir gan iaith yw'r Fro Gymraeg, mae iddi ei hagweddau gwleidyddol hefyd. Yn ogystal â bod yn gadarnle i'r iaith Gymraeg mae gan y Fro y canran uchaf yn y wlad o bobl sy'n ystyried eu hunain yn Gymry yn hytrach nag yn Brydeinwyr (gyda Chymoedd De Cymru). Adlewyrchir hyn yng nghanlyniad Refferendwm datganoli i Gymru, 1979, hefyd. Nid yw'n syndod felly mai'r Fro Gymraeg yw prif gadarnle Plaid Cymru.
Mae'r mapiau isod yn dangos y tueddiadau gwleidyddol hyn:
Pita morgrug torgoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pita morgrug torgoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pitaod morgrug torgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Hylopezus fulviventris; yr enw Saesneg arno yw Fulvous-bellied antpitta. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. fulviventris, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r pita morgrug torgoch yn perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Bramley Corner
Pentref yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Bramley Corner. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Bramley yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Basingstoke a Deane.
Waterfoot
Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Renfrew, yr Alban, yw Waterfoot.
Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,279 gyda 89.44% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 6.88% wedi’u geni yn Lloegr.
Gwaith
Yn 2001 roedd 662 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:
The Nesting 2 – Amityville Asylum
Ffilm arswyd Saesneg o Unol Daleithiau America a Y Deyrnas Gyfunol yw The Nesting 2 – Amityville Asylum gan y cyfarwyddwr ffilm Andrew Jones. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America a'r Deyrnas Gyfunol.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrew Jones nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Der Meisterdetektiv
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwyr Hubert Marischka a Franz Seitz Sr. yw Der Meisterdetektiv a gyhoeddwyd yn 1944. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Grethe Weiser, Erich Ponto, Georg Alexander, Fritz Kampers, Rudolf Platte, Will Dohm, Dorit Kreysler a Hermann Brix. Mae'r ffilm Der Meisterdetektiv yn 74 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Straeon Arswyd Japaneaidd
Ffilm arswyd yw Straeon Arswyd Japaneaidd a gyhoeddwyd yn 2003. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd オモヒノタマ〜念珠 ac fe'i cynhyrchwyd yn Japan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Japaneg.
Der Meisterdetektiv
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1944. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Double Indemnity ffilm noir ac addasiad o lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr ffilm Billy Wilder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.
Straeon Arswyd Japaneaidd
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 5,600 o ffilmiau Japaneg wedi gweld golau dydd.
Der Meisterdetektiv
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hubert Marischka ar 27 Awst 1882 yn Brunn am Gebirge a bu farw yn Fienna ar 11 Ionawr 1981.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hubert Marischka nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Straeon Arswyd Japaneaidd
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Anrhywioldeb
bawd|Logo anrhywioldeb
Cyfeiriadedd rhywiol sy'n disgrifio unigolion nad yw'n profi atyniad rhywiol yw anrhywioldeb. Term ymbarél yw anrhywioldeb, Gall pobl anrhywiol ddefnyddio un neu fwy o blith amrywiaeth eang o dermau i ddisgrifio eu hunain, fel anrhywiol, 'demisexual' a 'grey-a'. Mae llawer o bobl anrhywiol yn defnyddio'r term 'an-rhamantus' hefyd. Ond nid yw pob person anrhywiol yn anrhamantus ac nid yw pob person anrhamantus yn anrhywiol.
Lexa, Arkansas
Tref yn, yn nhalaith Arkansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Lexa, gan gynnwys:
Hermanitos Del Fin Del Mundo
Ffilm ar gerddoriaeth yw Hermanitos Del Fin Del Mundo a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mariana Seligmann, Gabriel Corrado, Mimí Ardú, Oscar Alegre, Elizabeth Killian, Norma Pons, Diego Topa a Fabio Aste.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
SF3A1
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn SF3A1 yw SF3A1 a elwir hefyd yn Splicing factor 3a subunit 1 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 22, band 22q12.2.
Bywyd Sam
Ffilm traethawd a drama yw Bywyd Sam a gyhoeddwyd yn 2007. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd サムライフ ac fe'i cynhyrchwyd yn Japan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Japaneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 5,600 o ffilmiau Japaneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Newsroom
Mae The Newsroom yn gyfres ddrama wleidyddol ar gyfer y teledu a grëwyd ac a ysgrifennwyd yn bennaf gan Aaron Sorkin. Darlledwyd y gyfres am y tro cyntaf ar HBO ar 24 Mehefin 2012 a daeth i ben ar 14 Rhagfyr 2014, yn cynnwys 25 pennod dros dair cyfres. Mae'r gyfres yn ymwneud â bywyd a digwyddiadau ystafell newyddion sianel ddychmygol Atlantis Cable News (ACN). Ymhlith y prif actorion mae Jeff Daniels fel y prif ddarlledwr newyddion.
Pierwsza Prosta
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Andrzej Celiński yw Pierwsza Prosta a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Pwyl. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,350 o ffilmiau Pwyleg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrzej Celiński ar 28 Mehefin 1961 yn Kraków. Derbyniodd ei addysg yn Stanisław Wyspiański Academy for the Dramatic Arts.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrzej Celiński nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Edith Walks
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Andrew Kötting yw Edith Walks a gyhoeddwyd yn 2017. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrew Kötting ar 1 Ionawr 1958.
U Pokladny Stál...
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Karel Lamač yw U Pokladny Stál... a gyhoeddwyd yn 1939. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsiecoslofacia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieceg a hynny gan Jiri Verner.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Adina Mandlová, Rudolf Antonín Dvorský, Vlasta Burian, František Filipovský, Jaroslav Marvan, Václav Trégl, Čeněk Šlégl, Ladislav Hemmer, Marie Blažková, František Lašek, Karel Postranecký, Betty Kysilková, Marie Ježková, Václav Menger, Antonín Streit, Emanuel Kovařík, Antonín Soukup, Karel Veverka, Růžena Kurelová, Jaroslav Tryzna, Anna Gabrielová, Karel Němec a Ferdinand Jarkovský. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Edith Walks
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrew Kötting nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
U Pokladny Stál...
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1939. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gone with the Wind sef ffilm Americanaidd am drais, dial a rhamant gan Victor Fleming, George Cukor a Sam Wood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,350 o ffilmiau Tsieceg wedi gweld golau dydd. Jan Stallich oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Jan Kohout sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Karel Lamač ar 27 Ionawr 1887 yn Prag a bu farw yn Hamburg ar 10 Ebrill 1979. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1919 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Karel Lamač nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bramley Green
Pentref yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Bramley Green. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Bramley yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Basingstoke a Deane.
Col (Coll)
Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,087 gyda 90.89% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 7.27% wedi’u geni yn Lloegr.
Gwaith
Yn 2001 roedd 488 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:
Sylvester Kann Verschwinden
Ffilm i blant yw Sylvester Kann Verschwinden a gyhoeddwyd yn 1980. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1980. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Empire Strikes Back sef yr ail ffilm yn y gyfres Star Wars.
18 Rhagfyr
18 Rhagfyr yw'r deuddegfed dydd a deugain wedi'r tri chant (352ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (353ain mewn blynyddoedd naid). Erys 13 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.
Sylvester Kann Verschwinden
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: