cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rhif
Eilrifau ac odrifau
Mae Eilrif yn gyfanrif y gellir ei rannu'n gyfartal gyda dau, hy sy'n rhanadwy gan ddau heb adael gweddill. mae odrif yn gyfanrif nad yw'n eilrif. (Erbyn hyn, mae'r term hen-ffasiwn "cyfartal rhanadwy" ("evenly divisible") bron bob amser yn cael ei fyrhau i "rhanadwy". Gellir llunio unrhyw odrif n yn ôl y fformiwla ar gyfer cyfanrif addas k. Gan ddechrau gyda  yr odrifau an-negyddol cyntaf yw {1, 3, 5, 7,. . }. Mae gan unrhyw eilrif m y ffurf  lle mae k eto'n gyfanrif. Yn yr un modd, yr eilrifau an-negyddol cyntaf yw {0, 2, 4, 6,. . }.
Rhifau cysefin
Mae rhif cysefin, sy'n aml yn cael ei fyrhau i ddim ond 'cysefin', yn gyfanrif sy'n fwy nag 1 nad yw'n gynnyrch dau gyfanrif positif llai. Y rhifau cyntaf yw 2, 3, 5, 7 ac 11. Nid oes fformiwla mor syml ag ar gyfer odrifau ac eilrifau i gynhyrchu'r rhifau cysefin. Astudiwyd y cyfnodau yn eang am fwy na 2000 o flynyddoedd ac maent wedi arwain at lawer o gwestiynau, a dim ond rhai ohonynt wedi'u hateb. Mae astudio'r cwestiynau hyn yn perthyn i theori rhif. Mae rhagdybiaeth Goldbach yn enghraifft o gwestiwn sydd heb ei ateb o hyd: "A yw pob eilrif yn gyfanswm o ddau gysefin?" Cadarnhawyd un cwestiwn a atebwyd, ynghylch a yw pob cyfanrif sy'n fwy nag un yn gynnyrch rhifau cysefin mewn un ffordd yn unig, ac eithrio aildrefnu'r rhifau cysefin; gelwir yr honiad profedig hwn yn theorem sylfaenol rhifyddeg. Mae prawf yn ymddangos yn Elfennau Euclid.
Rhifau algebraidd, afresymol a throsgynnol
Rhifau algebraidd yw'r rhai sy'n ddatrysiad i hafaliad polynomial â chyfernodau cyfanrif. Gelwir rhifau real nad ydynt yn rhifau rhesymegol yn rhifau anghymarebol. Gelwir rhifau cymhlyg nad ydynt yn algebraidd yn rhifau trosgynnol. Gelwir y rhifau algebraidd sy'n hydoddiannau hafaliad polynomial monig â chyfernodau cyfanrif yn gyfanrifau algebraidd.
Shinji Tanaka
Pêl-droediwr o Japan yw  (ganed 25 Medi 1960). Cafodd ei eni yn Saitama a chwaraeodd 17 gwaith dros ei wlad.
A Day at The Races
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1937. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life of Emile Zola sef ffilm Americanaidd hanesyddol gan y cyfarwyddwr William Dieterle. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Joseph Ruttenberg oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Sam Wood ar 10 Gorffenaf 1883 yn Philadelphia a bu farw yn Hollywood ar 25 Awst 1966. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1917 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Sam Wood nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pen-y-bont ar Ogwr (sir)
Mae Pen-y-bont ar Ogwr yn fwrdeistref sirol ym Morgannwg, Cymru. Mae'r sir bresennol yn debyg iawn i'r hen fwrdeistref Ogwr. Mae'n ffinio ar fwrdeistrefi sirol Castell-nedd Port Talbot yn y Gorllewin, Rhondda Cynon Taf yn y Dwyrain a Bro Morgannwg yn y De. Yng ngogledd yr ardal mae cymoedd Llynfi, Garw ac Ogwr. Yn ne'r ardal ceir Dyffryn Ewenni a threfi Pen-y-bont ar Ogwr a Phorthcawl. Mae oddeutu 130,000 o bobl yn byw yn y sir yn ôl cyfrifiad 2001 - y rhan fwyaf ohonynt ym Mhen-y-bont a Maesteg.
bawd|canol|Bwrdeistref sirol Pen-y-bont ar Ogwr yng Nghymru
Pannog borffor
Planhigyn blodeuol yw Pannog borffor sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Scrophulariaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Verbascum phoeniceum a'r enw Saesneg yw Purple mullein. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Pannog Brithgoch.
Maent yn frodorol o rannau cynnes a throfannol Cyfandir America.
El Camino De Santiago
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Tristán Bauer yw El Camino De Santiago a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tristán Bauer ar 22 Mehefin 1959 ym Mar del Plata.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tristán Bauer nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
O Comprador De Fazendas
Ffilm gomedi yw O Comprador De Fazendas a gyhoeddwyd yn 1951. Fe'i cynhyrchwyd ym Mrasil. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Portiwgaleg.
Drepanosticta conica
Mursen yn nheulu'r Platystictidae yw'r Drepanosticta conica sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Drepanosticta.
O Comprador De Fazendas
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1951. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Streetcar Named Desire sy’n ffilm am berthynas pobl a’i gilydd ac, yn serennu Marlon Brando, gan y cyfarwyddwr ffilm Elia Kazan. Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd.
Drepanosticta conica
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
O Comprador De Fazendas
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Debito D'odio
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Augusto Genina yw Debito D'odio a gyhoeddwyd yn 1920. Fe'i cynhyrchwyd gan Augusto Genina yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Augusto Genina.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Umberto Casilini a Vasco Creti. Mae'r ffilm Debito D'odio yn 69 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1920. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Cabinet of Dr. Caligari sef ffilm arswyd Almaeneg gan Robert Wiene. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Augusto Genina ar 28 Ionawr 1892 yn Rhufain a bu farw yn yr un ardal ar 14 Medi 2005. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol La Sapienza.
The Roughneck
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwyr William S. Hart a Clifford Smith yw The Roughneck a gyhoeddwyd yn 1915. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Enid Markey, William S. Hart, Howard Hickman a George Fisher. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Birth of a Nation addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William S Hart ar 6 Rhagfyr 1864 yn Newburgh a bu farw yn Newhall ar 17 Ionawr 1987. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1888 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William S. Hart nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Y Weddw Hwyl
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Leszek Gnoiński yw Y Weddw Hwyl a gyhoeddwyd yn 2008. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Historia polskiego rocka ac fe’i cynhyrchwyd yng Ngwlad Pwyll.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Leszek Gnoiński nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tŷ Anne Frank
bawd|Pobl yn ciwio o flaen yr amgueddfa Mae Tŷ Anne Frank ar y Prinsengracht yn Amsterdam, Yr Iseldiroedd, yn amgueddfa o fywyd Anne Frank, y ferch ifanc, Iddewig a gadwodd ddyddiadur yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Cuddiodd Frank a'i theulu o erledigaeth y Natsiaid trwy guddio mewn ystafelloedd cudd yng nghefn yr adeilad. Yn ogystal â chadw'r man cuddio am resymau hanesyddol, mae'r amgueddfa hefyd yn cynnwys arddangosfa o fywyd Anne Frank a'r cyfnod roedd hi'n byw ynddo. Mae'r amgueddfa yn ganolfan sy'n arddangos pob math o erledigaeth a rhagfarn.
Dirgelwch y Campws
Ffilm gyffro gan y cyfarwyddwr Ivan Govar yw Dirgelwch y Campws a gyhoeddwyd yn 1959. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Belg a Ffrainc. Lleolwyd y stori yng Ngwlad Belg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Dominique Wilms, Barbara Laage, René Dary, Jess Hahn, Moustache, André Dumas, Christian Méry, Danielle Godet, Michel Etcheverry, Henri Guégan, Jacques Morlaine, Jean Juillard, Louis Arbessier, Marcel Portier, Pierre Trabaud, Yves Brainville ac Yves Vincent.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1959. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ben-Hur sy’n ffilm epig hanesyddol o’r Unol Daleithiau gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ivan Govar ar 24 Awst 1935 yn Brwsel a bu farw yn Ninas Brwsel ar 15 Mawrth 1988.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ivan Govar nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Crwban môr lledrgefn
Y mwyaf o grwbanod y môr yw'r Crwban môr lledrgefn (Dermochelys coriacea), a hefyd yr ymlusgiad modern pedwerydd fwyaf. Crwban Môr Cefn-lledr a Môr-grwban lledraidd yw enwau eraill arno. Mae ei diriogaeth yn cynnwys Cefnfor yr Iwerydd, Cefnfor India a'r Cefnfor Tawel.
Yn sgil darganfod y crwban môr mwyaf yn y byd ar draeth ger Harlech, bu Amgueddfa Cymru'n flaenllaw yn hyrwyddo gwaith ymchwil i'r anifail prin hwn. Lluniwyd arddangosfa a'r llawlyfr dwyieithog hwn ar y pwnc a cheir llyfr Cymraeg amdano.
Ardal Canol Dyfnaint
Ardal an-fetropolitan yn sir seremonïol Dyfnaint, De-orllewin Lloegr, yw Ardal Canol Dyfnaint (Saesneg: Mid Devon District).
Mae gan yr ardal arwynebedd o 913 km², gyda 82,311 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2019. Mae'n ffinio ag Ardal Gogledd Dyfnaint i'r gogledd-orllewin, Ardal Torridge i'r gorllewin, Bwrdeistref Gorllewin Dyfnaint i'r de-orllewin, ac Ardal Teignbridge ac Ardal Dwyrain Dyfnaint i'r de, yn ogystal â Gwlad yr Haf i'r dwyrain.
bawd|dim|Ardal Canol Dyfnaint yn Nyfnaint
Rhennir yr ardal yn 62 o blwyfi sifil, heb ardaloedd di-blwyf. Mae ei phencadlys yn nhref Tiverton. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Bampton, Bradninch, Crediton a Cullompton.
Frances Currey
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America oedd Frances Currey (1925 - 2012).
Fe'i ganed yn Indianapolis a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Deanshanger
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Northampton, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Deanshanger. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Gorllewin Swydd Northampton.
Sellafield
Atomfa yn Cumbria, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Sellafield, a arferid cael ei alw'n Windscale. Oherwydd cyhoeddusrwydd gwael iawn ynghylch pa mor ddiogel (neu anniogel) oedd yr atomfa, newidiwyd enw'r lle o Windscale i Sellafield yn 1981.
Damwain
Ar 10 Hydref 1957 gafwyd tân enfawr yn Adweithydd Un. Dihangodd 750 terabecquerel (20,000 Ci) o ymbelydredd niwclear i'r awyr a'r amgylchedd (gan gynnwys rhannau o ogledd Cymru). Roedd yr ymbelydredd yn cynnwys Iodine-131, sy'n cael ei gymryd i mewn i thyroid y corff dynol. Bu'n rhaid taflyd galwyni o laeth am rai blynyddoedd yn dilyn hyn a chyhoeddwy lefelau'r ymbelydredd yn y Times.
Organau cyn-wethwyr
Cydnabodd perchnogion Sellafied (British Nuclear Group) iddynt gymeryd samplau o organau cyn-weithwyr rhwng 1962 a 1991 er mwyn eu hastudio. Dywedodd Michael Redfern QC sy'n ymchwilio i'r cyhuddiadau hyn na ofynwyd i berthnasau'r 65 gweithiwr am eu caniatad. Roedd yr ymgyrchydd iaith Owain Owain ymhlith gweithwyr cynharaf yr atomfa. Dywedodd Charles Hendry AS, "I am shocked and incredulous at what appears to have happened".
Athadu Aame o Scooter
Comedi rhamantaidd yn yr iaith Telugu o India yw Athadu Aame o Scooter. Fe'i cynhyrchwyd yn India.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwlad Pwyl
Gweriniaeth yng nghanolbarth Ewrop yw Gweriniaeth Gwlad Pwyl neu Gwlad Pwyl. Mae'n ffinio ar Yr Almaen yn y gorllewin, Gweriniaeth Tsiec a Slofacia yn y de, Yr Wcráin a Belarws yn y dwyrain, a Lithwania a Rhanbarth Kaliningrad, sy'n rhan o Rwsia, yn y gogledd. Mae Gwlad Pwyl ar lan y Môr Baltig. Warszawa (Warsaw) yw'r brifddinas. Mae Gwlad Pwyl yn Yr Undeb Ewropeaidd ac yn aelod o NATO.
Mae Gwlad Pwyl yn ymestyn o'r traethau ar hyd y Môr Baltig yn y gogledd i fynyddoedd Sudetes a Carpatiau yn y de. Mae Lithwania a Rwsia (Oblast Kaliningrad) yn ffinio â'r wlad i'r gogledd-ddwyrain, Belarus a'r Wcráin i'r dwyrain, Slofacia a'r Weriniaeth Tsiec i'r de, a'r Almaen i'r gorllewin.
Mae hanes gweithgaredd dynol ar bridd Gwlad Pwyl yn rhychwantu miloedd o flynyddoedd. Trwy gydol y cyfnod hynafol hwyr roedd ynddi wahanol ddiwylliannau a llwythau yn ymgartrefu ar wastadedd helaeth Canol Ewrop. Fodd bynnag, y Polaniaid Gorllewinol oedd yn dominyddu'r rhanbarth ac a roddodd eu henw i Wlad Pwyl. Gellir olrhain sefydlu gwladwriaeth Gwlad Pwyl i 966, pan gofleidiodd rheolwr paganaidd teyrnas Gristnogol a'i throsi'n wlad Babyddol. Sefydlwyd Teyrnas Gwlad Pwyl yn 1025 ac ym 1569 cadarnhaodd ei chysylltiad gwleidyddol hirsefydlog â Lithwania trwy arwyddo Undeb Lublin. Ffurfiodd yr undeb hwn y Gymanwlad Bwylaidd–Lithwanaidd, un o'r mwyaf o ran maint a phoblogaeth drwy Ewrop yr 16eg a'r 17g gyda system wleidyddol ryddfrydol unigryw ac a fabwysiadodd gyfansoddiad modern cyntaf Ewrop, sef Cyfansoddiad 3 Mai 1791.
Ar ddiwedd y 18g rhannwyd y wlad gan wladwriaethau cyfagos ond adenillodd ei hannibyniaeth ym 1918 gyda Chytundeb Versailles. Ar ôl cyfres o wrthdaro tiriogaethol, fe adferodd y wlad ei safle fel chwaraewr allweddol yng ngwleidyddiaeth Ewrop. Ym Medi 1939, cychwynnodd yr Ail Ryfel Byd gyda goresgyniad Gwlad Pwyl gan yr Almaen, ac yna'r Sofietiaid yn goresgyn Gwlad Pwyl yn unol â Chytundeb Molotov-Ribbentrop. Bu farw oddeutu chwe miliwn o ddinasyddion Gwlad Pwyl, gan gynnwys tair miliwn o Iddewon y wlad, yn ystod y rhyfel. Fel aelod o'r Bloc Dwyreiniol, cyhoeddodd Gweriniaeth Pobl Gwlad Pwyl ar unwaith fod yn un o brif lofnodwyr Cytundeb Warsaw yng nghanol tensiynau byd-eang y Rhyfel Oer. Yn sgil digwyddiadau 1989, yn benodol trwy ymddangosiad a chyfraniadau’r mudiad undebol Solidarność, diddymwyd y llywodraeth gomiwnyddol ac ailsefydlodd Gwlad Pwyl ei hun fel gweriniaeth ddemocrataidd.
Mae Gwlad Pwyl yn farchnad ddatblygedig, ac yn bŵer canol. Mae ganddi'r chweched economi fwyaf yn yr Undeb Ewropeaidd yn ôl CMC enwol a'r bumed fwyaf yn ôl CMC (PPP). Mae ei safonau byw, diogelwch a rhyddid economaidd yn uchel iawn,  yn ogystal ag addysg brifysgol am ddim a system gofal iechyd cyffredinol effeithiol. Mae gan y wlad 17 o Safleoedd Treftadaeth y Byd UNESCO 15 ohonynt yn ddiwylliannol. Mae Gwlad Pwyl yn aelod-wladwriaeth yn Ardal Schengen, ac o'r Undeb Ewropeaidd, yr Ardal Economaidd Ewropeaidd, y Cenhedloedd Unedig, NATO, yr OECD, y Menter Tri Môr a Grŵp Visegrád.
Geirdarddiad
Mae enw brodorol y wlad Polska yn deillio o lwyth Lechitig o'r enw y Polansiaid Gorllewinol, a oedd yn byw ym masn afon Warta o ganol y 6g ymlaen. Mae enw'r llwyth ei hun yn deillio o'r Slafeg *poľe ‘cae, maes’ o'r Indo-Ewropeg *pleh₂- ‘gwastadedd’. Mae'r geirdarddiad yma'n disgrifio topograffeg y rhanbarth i'r dim: tirwedd gwastad. Ffurfiwyd yr enw Saesneg Poland yn y 1560au o'r Almaeneg Pole ‘Pwyliad’ a'r ôl-ddodiad land, gan ddynodi pobl neu genedl. Cyn hynny, defnyddiwyd y ffurf Ladin Polonia yn helaeth ledled Ewrop yr Oesoedd Canol. Cofnodir y gair Cymraeg 'Pwyliaid' (y bobl) a 'Pwyl' (y wlad) ill dau yn 1816.
Mewn rhai ieithoedd, megis Hwngari, Lithwaneg, Perseg a Hen Norwyeg, enw'r wlad yn deillio o "Lechia", sydd yn ei dro'n deillio o "Lech", rheolwr chwedlonol ar lwythau Gwlad Pwyl (Lechites), neu o'r Lendiaid a drigodd yn ne-ddwyrain eithaf Gwlad Pwyl heddiw. Mae tarddiad enw'r llwyth yn gorwedd yn yr hen air Pwyleg lęda (plaen), sy'n gytras o'r Almaeneg "das Land", Sbaeneg "landa" a'r Saesneg "land". I ddechrau, defnyddiwyd y ddau enw Lechia a Polonia yn gyfnewidiol wrth gyfeirio at Wlad Pwyl gan groniclwyr yn ystod yr Oesoedd Canol Cynnar ac Uchel.
Am Brunnen Vor Dem Tore
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Hans Richter, Willy Fritsch, Sonja Ziemann, Paul Klinger, Hans Wolff, Jakob Tiedtke, Hans Stüwe, Alexa von Porembsky, Else Reval, Fritz Wagner, Heli Finkenzeller, Kurt Reimann, Ludwig Schmitz a Marina Ried. Mae'r ffilm Am Brunnen Vor Dem Tore yn 92 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Gwlad Pwyl
Rhaghanes a chynhanes
chwith|bawd| Anheddiad diwylliant Lwsataidd [[Oes yr Efydd|o'r Oes Efydd yn Biskupin, 8g CC]] Ymsefydlodd bodau dynol hynafol cyntaf Oes y Cerrig a rhywogaethau Homo erectus yn yr ardal a elwir heddiw'n 'Wlad Pwyl' tua 500,000 o flynyddoedd yn ôl, er i'r hinsawdd elyniaethus ddilynol atal bodau dynol cynnar rhag sefydlu gwersylloedd mwy parhaol. Mae tystiolaeth bod grwpiau achlysurol o Neanderthaliaid (helwyr-casglwyr) wedi treiddio i ranbarthau de Gwlad Pwyl yn ystod y cyfnod rhyngrewlifol Eemaidd (128,000–115,000 BCE) ac yn y milenia dilynol. Roedd dyfodiad Homo sapiens a bodau dynol modern anatomegol yn cyd-daro â'r diffyg parhad hinsoddol ar ddiwedd y Cyfnod Rhewlifol Olaf (10,000 CC), pan ddaeth hinsawdd Gwlad Pwyl fwyn, ac yn bosib ei gwladychu. Nododd cloddiadau archaelolegol Neolithig ddatblygiad eang yma, yn yr oes honno; darganfuwyd y dystiolaeth gynharaf drwy Ewrop o wneud caws a ellir ei ddyddio i 5500 CC, a hynny yn Kuyavia Gwlad Pwyl, ac mae'r pot Bronocice wedi'i endorri gyda'r darlun cynharaf hysbys o'r hyn a all fod yn gerbyd olwyn (3400 CC).
Am Brunnen Vor Dem Tore
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1952. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Singin' in the Rain sy’n ffilm fiwsical gan y cyfarwyddwyr ffilm Stanley Donen a Gene Kelly. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Kurt Schulz oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Margarete Steinborn sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gwlad Pwyl
Rhaghanes a chynhanes
Dechreuodd yr Oes Efydd gynnar yng Ngwlad Pwyl tua 2400 CC, tra cychwynnodd yr Oes Haearn tua 750 CC. Yn ystod yr Oesoedd Efydd ac Haearn, daeth y diwylliant Lwsataidd a gysylltir yn agos gyda'r diwylliannau Celtaidd Hallstatt a La Tène, yn arbennig o amlwg. Y darganfyddiad archeolegol enwocaf o gynhanes a rhaghanes Gwlad Pwyl yw anheddiad caerog Biskupin (sydd bellach wedi'i ailadeiladu fel amgueddfa awyr agored), yn dyddio o ddiwylliant Lwsataidd diwedd yr Oes Efydd, tua 748 CC.
Trwy gydol hynafiaeth (400 CC-500 OC), daeth llawer o grwpiau ethnig hynafol gwahanol i boblogi tiriogaeth Gwlad Pwyl heddiw, yn enwedig llwythau Celtaidd, Sgythiaidd, Germanaidd, Sarmataidd, Slafaidd a Baltig. At hynny, cadarnhaodd canfyddiadau archeolegol bresenoldeb y Llengoedd Rhufeinig.
Am Brunnen Vor Dem Tore
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hans Wolff nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwlad Pwyl
Arglwyddiaeth y Piast
bawd| Gwlad Pwyl o dan lywodraeth Dug Mieszko I, yr oedd ei dderbyniad o [[Cristnogaeth|Gristnogaeth Orllewinol a Bedydd Gwlad Pwyl wedi hynny yn nodi dechrau'r wladwriaeth yn 966]] Dechreuodd Gwlad Pwyl ffurfio yn endid daearyddol ac ieithyddol unigryw tua chanol y o dan linach Piast. Derbyniodd rheolwr cyntaf Gwlad Pwyl, Mieszko I, Gristnogaeth y Gorllewin fel y grefydd haeddiannol dan adain yr Eglwys Ladin gyda'r hyn a elwir yn "Bedydd Gwlad Pwyl" yn 966 OC. Bedyddiwyd Mieszko ar 14 Ebrill 966 a Christnogwyd y wlad yn dilyn hynny. Yn 1000, cynhaliodd Boleslaus I Ddewr, gan barhau â pholisi ei dad Mieszko, gyngres ddiplomyddol bwysig, a sefydlodd y metropolis Gniezno ac yna esgobaethau yn Kraków, Kołobrzeg, ac Wrocław. Cydsyniodd Otto III, Ymerawdwr Rhufeinig Sanctaidd, i greu esgobaethau a rhoi regalia brenhinol Boleslaus a replica o'r Picell Sanctaidd, a ddefnyddiwyd ar gyfer ei goroni fel Brenin cyntaf Gwlad Pwyl tua 1025. Ehangodd y deyrnas yn sylweddol trwy gipio rhannau o Lwsatia o'r Almaen, Moravia oddi wrth y Tsieciaid, Hwngari Uchaf a'r taleithiau dwyreiniol. Collodd ei fab, Mieszko II Lambert, y teitl fel brenin a ffodd yng nghanol y brwydrau am bŵer yn 1031, ond cafodd ei adfer fel dug yn 1032. Arweiniodd yr aflonyddwch at drosglwyddo'r brifddinas i Kraków yn 1038 gan Casimir I yr Adferwr. chwith|bawd| Y darlun cyfoes cynharaf hysbys o frenin Pwylaidd, y Brenin Mieszko II Lambert o Wlad Pwyl, a deyrnasodd rhwng 1025 a 1031
Daeareg
chwith|bawd| Morskie Oko wrth odre Mynyddoedd Tatra yn ne Gwlad Pwyl sydd ar gyfartaledd yn 2,000 metr (6,600 tr) mewn drychiad Mae strwythur daearegol Gwlad Pwyl wedi cael ei lunio gan wrthdrawiad cyfandirol Ewrop ac Affrica dros y 60 miliwn o flynyddoedd, ac yn fwy diweddar, gan rewlifiannau Cwaternaidd gogledd Ewrop. Lluniodd y ddwy broses yma y Sudetes a'r Mynyddoedd Carpathia. Mae'r Jura Pwylaidd, y Pieniny, a'r Tatras Gorllewinol yn galchfaen, gan fwyaf, ond mae'r Tatras Uchel, y Beskids, a mynyddoedd Karkonosze yn wenithfaen a basalts yn bennaf. Mae gan Gadwyn Jura Gwlad Pwyl rai o'r ffurfiannau creigiau hynaf ar gyfandir Ewrop.
Mae gan Wlad Pwyl dros 70 o fynyddoedd sydd dros 2,000 metr (6,600 tr) mewn drychiad, pob un wedi'i leoli yn y Tatras. Pwynt uchaf Gwlad Pwyl yw copa gogledd-orllewinol Mynydd Rysy sy'n 2,499 metr. Wrth ei droed mae llynnoedd mynydd Czarny Staw (Llyn Du) a Morskie Oko (Llygad y Môr). Mae'r ucheldiroedd nodedig eraill yn cynnwys Mynyddoedd Pieniny a Groes Sanctaidd, Mynyddoedd y Byrddau a nodwyd am eu ffurfiannau creigiau anarferol, y Bieszczady yn ne-ddwyrain pellaf y wlad lle mae'r copa uchaf Tarnica, sy'n 1,346 m, a Mynyddoedd Gorce y gyda'u pwynt uchaf, Turbacz yn 1,312 metr. Pwynt uchaf y massif Sudeten yw Mount Śnieżka sy'n 1,603 m, ac sy'n cael ei rannu gyda'r Weriniaeth Tsiec.
Daniel Jones (Mormon)
bawd|Clawr [[Prophwyd y Jubili, un o gylchgronnau Daniel Jones; cyhoeddwyd ym Merthyr Tydfil.]] Un o arweinwyr y Mormoniaid yn Unol Daleithiau America oedd Daniel Jones (4 Awst 1811 - 3 Ionawr 1861) o Abergele. Wedi iddo ymfudo i America cafodd waith fel cychwr, a chafodd droedigaeth tra roedd wrth ei waith yn cludo credinwyr y grefydd honno mewn cwch a oedd dan ei ofal.
Gwlad Pwyl
Daeareg
Mae'r pwynt isaf yng Ngwlad Pwyl yn 1.8 metr (5.9 tr) islaw lefel y môr - yn Raczki Elbląskie, ger Elbląg yn Delta Vistula.
Daniel Jones (Mormon)
Roedd gyda Joseph Smith (23 Rhagfyr 1805 – 27 Mehefin 1844), sefydlydd Mudiad Saint y Dyddiau Diwethaf (neu'r 'Mormoniaid) pan lofruddiwyd ef. Y flwyddyn ddilynol dychwelodd Jones i Gymru yn genhadwr Mormonaidd. Gwnaeth Ferthyr Tydfil yn ganolfan y sect a chyhoeddodd gyfnodolyn misol, gan gynnwys Prophwyd y Jubili. Hwyliodd o Lerpwl ar 26 Chwefror, 1849, gyda 249 o Gymry, a bu'n gofalu amdanynt ar y daith ar draws y gwastadeddau gan gyrraedd Salt Lake City ar 26 Hydref 1849 gyda'r fintai yn teithio mewn 25 o wagenni caeedig. Ym mis Awst 1852 dychwelodd ar ail daith genhadol, ac yn 1856 aeth â 703 o 'seintiau Cymreig' i Salt Lake City. Treuliodd weddill ei oes yn gapten ar Lyn Great Salt. Bu farw 3 Ionawr 1861, gan adael tair gwraig a chwech o blant.
Gwlad Pwyl
Daearyddiaeth
Mae'r rhan fwyaf o Wlad Pwyl yn wastatir a thir isel, ac yn rhan o Wastatir Mawr Ewrop. Yn y gogledd ymestynna Gwastatir Arfordirol y Baltig ar hyd yr arfordir â'r Môr Baltig. Yn yr ardal hanesyddol a elwir Pwyl Fechan mae tiroedd uwch a llwyfandir a leolir i'r gogledd o Fynyddoedd Sudety yn y de-orllewin a'r Carpatiau yn y de-ddwyrain. Saif yr ardal o'r Carpatiau a elwir y Tatra ar y ffin â Slofacia, a dyma copa uchaf Gwlad Pwyl, Mynydd Rysy (2499 m). Prif afonydd y wlad yw'r Vistula a'r Oder.
Dyfroedd
chwith|bawd| Y [[Afon Vistula|Vistula yw'r afon hiraf yng Ngwlad Pwyl, sy'n llifo ar hyd a lled y wlad am 1,047 cilomedr (651 milltir).]] Yr afonydd hiraf yw'r Vistula 1,047 km, yr Oder, sy'n rhan o ffin orllewinol Gwlad Pwyl ac sy'n 854 km o hyd, ei llednant, y Warta, sy'n 808 km a'r Bug, un o lednentydd y Vistula sy'n 772 km. Mae'r Vistula a'r Oder yn llifo i'r Môr Baltig, fel y mae nifer o afonydd llai ym Mhomerania. Mae dyfrffyrdd hir Gwlad Pwyl wedi cael eu defnyddio ers y cyfnod cynnar ar gyfer llongau; mentrodd y Llychlynwyr i fyny afonydd Gwlad Pwyl yn eu llongau. Yn yr Oesoedd Canol ac yn y cyfnod modern cynnar, roedd cludo nwyddau i lawr y Vistula tuag at Gdańsk ac ymlaen i rannau eraill o Ewrop yn bwysig iawn.
Gyda bron i ddeng mil o gyrff dŵr caeedig megis llynnoedd dros 1 ha yr un, mae gan Wlad Pwyl un o'r niferoedd uchaf o lynnoedd yn y byd. Yn Ewrop, dim ond y Ffindir sydd â dwysedd mwy o lynnoedd. Y llynnoedd mwyaf, sy'n gorchuddio mwy na 100 km sgwar yw Llyn Śniardwy a Llyn Mamry ym Masuria yn ogystal â Llyn Łebsko a Llyn Drawsko ym Mhomerania. Y llyn gyda'r dyfnder mwyaf - o fwy na chan metr yw Llyn Hańcza yn Ardal y Llyn Wigry, i'r dwyrain o Masuria yn Voivodeship Podlaskie. bawd| Mae Ardal Llynnoedd Masurian, a leolir yn [[Maswria|rhanbarth Masuria yng Ngwlad Pwyl, yn cynnwys mwy na 2,000 o lynnoedd.]] Mae arfordir Baltig Gwlad Pwyl oddeutu 770 km o hyd ac yn ymestyn o Świnoujście ar ynysoedd Usedom a Wolin yn y gorllewin i Krynica Morska ar y Vistula yn y dwyrain. Ar y cyfan, mae gan Wlad Pwyl arfordir llyfn, sydd wedi'i siapio gan symudiad parhaus tywod gan geryntau a gwyntoedd. Mae'r erydiad a'r dyddodiad parhaus hwn wedi ffurfio clogwyni, twyni a phenrhynau.
Defnydd Tir
bawd| Caeau [[gwenith yng Ngwlad Pwyl Fwyaf]] Mae coedwigoedd yn gorchuddio tua 29.6% o arwynebedd tir Gwlad Pwyl ar sail safonau rhyngwladol. Mae ei ganran gyffredinol yn dal i gynyddu, gyda choedwigoedd Gwlad Pwyl yn cael eu rheoli gan y rhaglen genedlaethol ailgoedwigo (KPZL), gyda'r nod o gynyddu gorchudd coedwig i 33% yn 2050. Y cyfadeilad coedwig mwyaf yng Ngwlad Pwyl yw'r Silesia Isaf.
Mae dros 1% o Wlad Pwyl, wedi'i warchod o fewn 23 parc cenedlaethol Pwylaidd. Rhagwelir tri pharc cenedlaethol arall ar gyfer Masuria, y Jura Pwylaidd, a'r Beskids dwyreiniol. Yn ogystal, mae gwlyptiroedd ar hyd llynnoedd ac afonydd yng nghanol Gwlad Pwyl wedi'u diogelu'n gyfreithiol, fel y mae ardaloedd arfordirol y gogledd. Ceir 123 o ardaloedd wedi'u dynodi'n barciau tirwedd, ynghyd â nifer o warchodfeydd natur ac ardaloedd gwarchodedig eraill o dan rwydwaith Natura 2000., sef prosiect Ewropeaidd.
Yn 2017, roedd oddeutu 16400000 ha o dir, dros hanner cyfanswm arwynebedd Gwlad Pwyl, yn dir fferm amaethyddol.
Bioamrywiaeth
chwith|bawd|Mae Coedwig Białowieża, coetir hynafol yn nwyrain Gwlad Pwyl a [[Safle Treftadaeth y Byd|Safle Treftadaeth y Byd UNESCO, yn gartref i 800 o fuail.]] Gellir dweud fod Gwlad Pwyl yn perthyn i dalaith Canol Ewrop yn y Rhanbarth Circumboreal yn y Deyrnas Boreal. Yn ôl y Gronfa Byd-eang ar gyfer Natur, mae tiriogaeth Gwlad Pwyl yn perthyn i dri Ecoranbarth Palearctig y goedwig gyfandirol sy'n rhychwantu ecoranbarthau llydanddail tymherus Canol a Gogledd Ewrop ac ecoranbarthau coedwig gymysg, yn ogystal â choedwig gonwydd mynyddig y Carpathia. Y coed collddail mwyaf cyffredin a geir ledled y wlad yw derw, masarn, a ffawydd; y conwydd mwyaf cyffredin yw pinwydd, sbriws a ffynidwydd. Amcangyfrifir bod 68.7% o'r holl goedwigoedd yn gonwydd.
Yn hanesyddol mae Gwlad Pwyl wedi bod yn gartref i rywogaethau prin o anifeiliaid, yn ogystal â'r ddwy famal Ewropeaidd fwyaf: y bual Ewropeaidd (żubr) a'r cynfual (tur). Diflannodd cynfual olaf yr Ewrop ym 1627 yng Nghoedwig Jaktorów Pwyl, tra goroesodd y bual hyd yr 20g yn Białowieża yn unig. Mae wedi cael ei ailgyflwyno i wledydd eraill ers hynny. Mae rhywogaethau gwyllt eraill yn cynnwys yr arth frown yn Białowieża, yn y Tatras, ac yn y Beskids; y blaidd llwyd a'r lyncs Ewrasiaidd mewn amrywiol goedwigoedd; yr elc yng ngogledd Gwlad Pwyl; a'r afanc ym Masuria, Pomerania, a Podlaskie. bawd| Gwlad Pwyl sy'n gartref i'r boblogaeth fwyaf o [[Ciconia gwyn|giconiaid gwynion yn Ewrop.]] Mae anifeiliaid hela fel ceirw coch, iyrchod, a baeddod gwyllt i'w cael yn y mwyafrif o goetiroedd. Mae Dwyrain Gwlad Pwyl yn gyfoethog o goedwigoedd hynafol, fel Coedwig Białowieża, nad yw gweithgaredd dynol na diwydiannol wedi aflonyddu dim arnynt. Ceir hefyd ardaloedd coediog mawr ym mynyddoedd, Gwlad Pwyl Fwyaf, Pomerania, Tir Lubusz, a Silesia Isaf. Ar hyn o bryd Voivodeship Lubusz yw'r dalaith fwyaf coediog yn y wlad; Mae 52% o'i diriogaeth yn goedwigoedd.
Mae Gwlad Pwyl hefyd yn fagwrfa sylweddol i amrywiaeth o adar mudol Ewropeaidd. Mae chwarter y boblogaeth fyd-eang o'r Ciconia gwyn (40,000 o barau bridio) yn byw yng Ngwlad Pwyl, yn enwedig yn ardaloedd y llynnoedd a'r gwlyptiroedd ar hyd y Biebrza, yr Narew, a'r Warta, sy'n rhan o warchodfeydd natur neu barciau cenedlaethol.
Demograffeg
Yn hanesyddol, bu'r diriogaeth sydd heddiw o fewn ffiniau Gwlad Pwyl yn gartref i nifer o grwpiau ethnig. Cafodd y boblogaeth Iddewig ei difa bron yn gyfangwbl yn yr Holocost, a chafodd y niferoedd uchel o Almaenwyr ethnig eu gyrru allan o'r wlad wedi diwedd yr Ail Ryfel Byd. Bellach, mae Pwyliaid ethnig yn cyfrifo am 98% o'r boblogaeth, ac Almaenwyr yn cyfrifo am ryw 1% arall.
Pwyleg yw iaith y wlad. Mae'n perthyn i'r gangen orllewinol o deulu'r ieithoedd Slafonaidd.
Meall Beithe
Mae Meall Beithe yn gopa mynydd a geir ar y daith o Glen Etive i Glen Lochy yn  Ucheldir yr Alban;.
Stilton
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Stilton. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Huntingdonshire.
Meall Beithe
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 20 Tachwedd 2009.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Chwarren barotid
Y chwarren barotid yw'r brif chwarren boer mewn llawer o anifeiliaid. Mewn pobl, mae'r ddwy chwarren barotid ar y naill ochr a'r llall o'r geg ac o flaen y ddwy glust. Dyma'r mwyaf o'r chwarennau poer. Mae pob parotid wedi'i lapio o gwmpas y ramws mandibular, ac yn cynhyrchu poer serous drwy'r ddwythell parotid i'r geg, er mwyn hwyluso cnoi a llyncu ac i ddechrau treulio starts.
Mae'r gair parotid (paraotig) yn llythrennol yn golygu "wrth ymyl y glust".
Strwythur
Mae'r chwarennau parotid yn bâr o chwarennau poer serousig yn bennaf a leolir islaw ac o flaen pob camlas clust, gan ddraenio eu poer i mewn i'r cyntedd trwy'r ddwythell barotid. Mae pob chwarren yn gorwedd y tu ôl i'r ramws mandibular ac o flaen proses mastoid yr asgwrn tymhorol. Gellir teimlo'r chwarren ar y naill ochr a'r llall, trwy deimlo o flaen pob clust, ar hyd y boch, ac islaw ongl y mandib. Mae'r chwarren yn siâp tebyg i letem wrth ei weld o'r wyneb.
Daw'r ddwythell parotid, dwythell ysgarthiad hir, allan o flaen pob chwarren, yn arwynebol i'r cyhyrau masseter. Mae'r ddwythell yn tyllu'r cyhyr bwcinator, ac yna'n agor i mewn i'r geg ar wyneb fewnol y boch, fel arfer gyferbyn â'r ail molar maxillari. Mae'r parotid papilla yn godiad bychan o feinwe sy'n nodi agoriad y ddwythell parotid ar wyneb fewnol y boch.
884
8g - 9g - 10g
Chwarren barotid
Strwythur
Mae gan y chwarren bedair wyneb - arwynebol neu ochrol, uwchraddol, anteromedial, a posteromedial. Mae gan y chwarren dri ffin - blaen, medial, ac ol. Mae gan y chwarren parotid ddau ben - y pen uwchraddol ar ffurf wyneb bach uwch a phen israddol (apex).
884
830au 840au 850au 860au 870au - 880au - 890au 900au 910au 920au 930au
Chwarren barotid
Strwythur
Mae nifer o wahanol strwythurau yn mynd trwy'r chwarren. O'r ochrol i'r medial, dyma'r rhain:
884
879 880 881 882 883 - 884 - 885 886 887 888 889
Chwarren barotid
Draeniad lymffatig
Caiff y chwarren ei ddraenio'n bennaf yn y nodau lymff preauricular neu parotid sydd yn y pen draw yn draenio i gadwyn geg y groth.
Cyflenwad y nerfau
Mae'r chwarren parotid yn derbyn enwad synhwyraidd ac annibynnol. Darperir y mewnbwn Synhwyraidd Cyffredinol i'r chwarren parotid, ei gwain, a darperir ycroen gan y nerf awricwlar mawr. Mae'r enwad hunanreolaethol yn rheoli cyfradd y cynhyrchiant poer ac fe'i cyflenwir gan y nerf glossopharyngeal. Mae ffibrau cydymdeimlad postganglionig o ganglion cydymdeimladol ceg y groth yn cyrraedd y chwarren fel esgyrn nerf periarterial o gwmpas y rhydweli meningeal canol ac mae eu swyddogaeth yn vasoconstriction yn bennaf. Mae cyrff celloedd y preganglionig cydymdeimladol fel arfer yn gorwedd yn rhannau ochrol segmentau uchaf yr asgwrn cefn. Mae ffibrau parasympathetig cychwynnol yn gadael yr ymennydd o gnewyllyn poer israddol yn y nerf glossopharyngeal ac yna trwy ei thympanig ac yna'r gangen llai i'r ganglion otic. Yma, maent yn synapseiddio â ffibrau postganglionic sy'n cyrraedd y chwarren trwy ymgyrchu trwy'r nerf auriculotemporal, cangen o'r nerf mandibular.
Histoleg
bawd|Y chwarren barotid Mae gan y chwarren gapsiwl ei hun o feinwe gyswllt dwys, ond mae hefyd yn cael capsiwl ffug trwy haen buddsoddi o fascia ceg y groth ddwfn. Mae'r ffasgia yn y linell ddychmygol rhwng ongl y broses mandibl a mastoid yn cael ei rannu i'r lamina arwynebol a lamina ddwfn i amgáu'r chwarren. Mae'r risoriws yn gyhyr bychan wedi'i ymgorffori â sylwedd y capsiwl hwn.
Mae gan y chwarren ddwythellau byr, strwythog a dwythellau hir, rhyngddoledig. Mae'r dwythellau rhyng-berthynol hefyd yn niferus ac wedi'u clymu â chelloedd epithelial ciwbolaidd, ac mae ganddynt lumina yn fwy na rhai'r acini. Mae'r dwythellau sydd wedi'u rhwystro hefyd yn niferus ac yn cynnwys epitheliwm colofnol syml, gan gael striationau sy'n cynrychioli'r pilenni celloedd basal a mitochondria.
Mae'r chwarren parotid hefyd yn cynhyrchu alffa-amylase halenog (SAA), sef y cam cyntaf ym mhydredd y startsus yn ystod y cnoi. Dyma'r brif chwarren exocrine i gynhyrchu hyn. Mae'n torri i lawr amylose (startsh cadwyn syth) ac amylopectin (startsh canghennog) drwy hydroleiddio bondau alffa 1,4. Yn ogystal, awgrymwyd bod yr alffa amylase yn atal ymlyniad bacteriol i arwynebau llafar ac i alluogi cliriant bacteriol o'r geg.
Datblygiad
Mae'r chwarennau poer parotid yn ymddangos yn gynnar yn y chweched wythnos o ddatblygiad cyn-geni a hwy yw'r prif chwarennau poer i ffurfio. Mae blagur epithelial y chwarennau hyn wedi'u lleoli ar ran fewnol y boch, ger comisiynau labial y geg gyntefig (o linell ectodermal ger onglau y stomodewm yn y bwa ar y 1af / 2il; mae'r stomodewm ei hun yn cael ei greu o rwystro y bilen oropharyngeal am oddeutu 26 diwrnod. ) Mae'r blaguriau hyn yn tyfu am yn ôl tuag at nodau otig y clustiau ac yn canghennu i ffurfio cordiau cadarn gyda gorffeniad crwn yn dod i ben ger nerf y wyneb sy'n datblygu. Yn ddiweddarach, tua 10 wythnos yn natblygiad cyn-geni, mae'r cordiau hyn yn cael eu camlasi ac yn ffurfio dwythellau, gyda'r mwyaf yn dod yn gyfrwng parotid ar gyfer y chwarren parotid. Mae terfyn crwn y cordiau yn ffurfio acini y chwarennau. Mae'r cynhyrchiant gan y chwarennau parotid trwy gyfrwng y dwythen parotid yn dechrau tua'r 18fed wythnos o'r cyfnod beichiogi. Unwaith eto, mae meinwe gyswllt cefnogol y chwarren yn datblygu o'r mesenchyme cwmpasol.
Parotitis
Gelwir y llid o un neu ddau chwaren parotid fel parotitis. Achos mwyaf cyffredin parotitis yw'r ddwymyn doben. Mae brechu eang yn erbyn y ddwymyn ddoben wedi lleihau nifer y parotitis ddwymyn ddoben yn sylweddol.. Mae poen y ddwymyn ddoben yn deillio o chwydd y chwarren o fewn ei gapsiwl ffibrog.
Ar wahân i haint firaol, gall heintiau eraill, fel bacteriol, achosi parotitis (parotitis supiwratif aciwt neu barotitis cronig). Gall yr heintiau hyn achosi rhwystr y ddwythell trwy gyfrwng calculi dwytifeddiad neu gywasgu allanol. Gall chwyddiant y chwarren parotid hefyd fod oherwydd lesau lymffoepithelial annigonol [eglurhad angenrheidiol] a achosir gan glefyd Mikulicz a syndrom Sjögren. Gallai chwyddiant y chwarren parotid hefyd nodi'r anhwylder bwyta bulimia nervosa, gan ymddangos fel llinell gên trwm. Gyda llid clwy'r pennau neu rwystriad y dwythellau, gellir canfod lefelau uwch o'r alffa amylase halenog a sicrheir gan y chwarren parotid yn y llif gwaed.
Adweithiau Ffibros
Gall twbercwlosis a sifilis achosi ffurfiad granuloma yn y chwarennau parotid.
Cerrig saliva
Mae cerrig helygol yn digwydd yn bennaf o fewn prif gydlif y dwythellau ac o fewn y brif gyfrwng parotid. Mae'r claf fel arfer yn cwyno am boen dwys pan fydd yn creu saliva ac yn tueddu i osgoi bwydydd sy'n cynhyrchu'r symptom hwn. Yn ogystal, efallai y bydd y chwarren parotid yn cael ei ehangu wrth geisio bwyta. Gall y poen gael ei atgynhyrchu mewn clinig trwy chwistrellu sudd lemon i'r geg. Mae llawfeddygaeth yn dibynnu ar safle'r garreg: os o fewn yr agwedd flaenorol o'r ddwythell, gall ymyriad syml i'r mwcosa bwlaidd â sffinterotomi ganiatáu iddo gael ei gymryd; Fodd bynnag, os yw wedi ei leoli ymhellach yn ol o fewn y brif ddeunydd, efallai y bydd angen gorchudd cyflawn y chwarren.
Anaf
Gall y chwarren salifar parotid gael ei rwygo hefyd ac mae nerf y wyneb yn cael ei drawmateiddio dros dro pan fo bloc nerf anaesthesia lleol israddol yn cael ei weinyddu'n anghywir, gan achosi parlys yr wyneb.
Cancr a thiwmorau
Mae tua 80% o diwmorau y chwarren parotid yn anfalaen. Mae'r mwyaf cyffredin o'r rhain yn cynnwys adenoma pleomorffig (70% o diwmorau, sy'n effeithio'n bennaf ar fenywod (60%)) a thumor Warthin (h.y. adenolymffoma) yn amlach mewn gwrywod nag mewn menywod. Mae eu pwysigrwydd mewn perthynas â'u sefyllfa anatomegol a'u tueddiad i dyfu dros amser. Gall tyfiant y tiwmor hefyd newid cynnwys y chwarren ac achosi poen wyneb ar yr ochr dan sylw.
Mae oddeutu 20% o'r tiwmorau parotid yn falaen, a'r tiwmorau mwyaf cyffredin yw carcinoma mucoepidermoid a charcinoma systig adenoid. Mae tiwmoriaid malaen eraill y chwarren parotid yn cynnwys carcinoma celloedd acinig, adenoma expleomorffig carcinoma, adenocarcinoma (sy'n deillio o epitheliwm ddwythell y chwarren parotid), carcinoma celloedd squamous (sy'n deillio o baragenima y chwarren parotid), a charcinoma di-wahaniaethol. Disgrifiwyd metastasis o safleoedd eraill fel tiwmor phyllodes y fron sy'n cyflwyno cwymp parotid hefyd. Yn allweddol, rhaid diffinio perthynas y tiwmor i ganghennau nerf yr wyneb (CN VII) oherwydd gall echdodiad ddifrodi'r nerfau, gan arwain at barlysu cyhyrau mynegiant yr wyneb.
Llawdriniaeth
Mae triniaeth lawfeddygol o diwmorau'r chwarren parotid weithiau'n anodd oherwydd cysylltiadau anatomegol lodj parotid nerf yr wyneb, yn ogystal â'r potensial cynyddol ailgylliad ol-llawdriniaeth. Felly, mae canfod cyfnodau cynnar tiwmor parotid yn hynod bwysig o ran prognosis ôl-llawdriniaeth. Mae techneg weithredol yn waith caled, oherwydd cyfnewidfeydd a thriniaeth anghyflawn blaenorol a wnaed mewn arbenigeddau eraill ar y ffin.
Ar ôl cael gwared â'r chwarren barotid (Parotidectomi), mae'r nerf auriculotemporal yn agored i niwed ac ar ôl ei adfer mae'n ffiwsio â chwarennau chwys. Gall hyn achosi chwysu ar y boch ar ochr y wyneb o'r chwarren a effeithiwyd. Gelwir y cyflwr hwn yn syndrom Frey.
Annavaram
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Asin, Pawan Kalyan a Sandhya.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd. Sethu Sriram oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Gautam Raju sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Bhimaneni Srinivasa Rao nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Falster
Mae culfor Guldborgsund yn ei gwahanu oddi wrth ynys Lolland. Cysylltir hi a Lolland gan ddwy bont a thwnel, ac ag ynys Sjælland gan ddwy bont. Ar Falster y mae pwynt mwyaf deheuol Denmarc, a phwynt mwyaf deheuol Llychlyn, Gedser Odde.
bawd|230px|dim|Lleoliad Falster yn Denmarc
883
8g - 9g - 10g
830au 840au 850au 860au 870au - 880au - 890au 900au 910au 920au 930au
878 879 880 881 882 - 883 - 884 885 886 887 888
Drepanosticta crenitis
Mursen yn nheulu'r Platystictidae yw'r Drepanosticta crenitis sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Drepanosticta.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Pannog Hwngaria
Planhigyn blodeuol yw Pannog Hwngaria sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Scrophulariaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Verbascum speciosum a'r enw Saesneg yw Hungarian mullein.
Maent yn frodorol o rannau cynnes a throfannol Cyfandir America.
Chwyldro Diwylliannol
Y Chwyldro Diwylliannol, neu yn llawn y Chwyldro Diwylliannol Mawr Proletaraidd (Wúchǎn Jiējí Wénhuà Dà Gémìng) oedd yr enw a roddwyd i ymgiprys am rym o fewn Plaid Gomiwnyddol Tsieina a arweiniodd at newidiadau gwleidyddol, economaidd a diwylliannol enfawr.
Caban F'ewyrth Twm
Mae Caban F'ewyrth Twm (Teitl gwreiddiol Saesneg: Uncle Tom's Cabin; neu, Life Among the Lowly) yn nofel gan yr awdures Americanaidd Harriet Beecher Stowe a gyhoeddwyd yn 1852. Roedd y nofel wedi ei bwriadu fel ymosodiad ar gaethwasiaeth, a bu'n llwyddiant enfawr. Ystyrir iddi fod yn allweddol wrth greu'r agweddau a arweiniodd at Ryfel Cartref America. Dywedir i Abraham Lincoln, pan gyflwynwyd Harriet Beecher Stowe iddo yn ystod y rhyfel, wneud y sylw "Felly dyma'r ddynes fach a ddechreuodd y rhyfel mawr yma".
Ymhlith y dylanwadau ar y nofel, roedd hunangofiant Josiah Henson, cyn-gaethwas oedd wedi llwyddo i ddianc i Ganada yn 1830. Bu Stowe hefyd yn siarad â chryn nifer o gaethweision a chyn-gaethweision wrth gasglu deunydd ar gyfer y llyfr.
Gwerthwyd mwy o gopiau o Uncle Tom's Cabin nag o unrhyw lyfr arall yn ystod y 19g ac eithrio'r Beibl. Gwerthwyd 300,000 o gopiau yn yr Unol Daleithiau yn y flwyddyn gyntaf, ac erbyn 1854 roedd y llyfr wedi ei drosi i 60 o ieithoedd gwahanol.
Chwyldro Diwylliannol
Dechreuwyd yr ymgyrch gan Mao Zedong, Cadeirydd Plaid Gomiwnyddol Tsieina, ar 16 Mai, 1966, fel ymgyrch i gael gwared o elfennau bergeisiol rhyddfrydol o Tsieina ac i barhau'r chwyldro. Cred llawer o ysgolheigion ei fod yn ymateb i fethiant y Naid Fawr Ymlaen, oedd wedi cryfhau safle cystadleuwyr Mao yn y blaid, Liu Shaoqi a Deng Xiaoping, ar ei draul ef. Lledaenodd trwy'r wlad a datblygu'n ymgiprys am rym ar raddfa leol a chenedlaethol. Rhwng 1966 a 1968, defnyddiodd Mao a'i gefnogwyr y Gard Coch, milisia o bobl ieuanc, i gymeryd gafael ar holl beirianwaith y blaid a'r wladwriaeth. Cred rhai i hyd at hanner miliwn o bobl gael eu lladd.
Caban F'ewyrth Twm
Addasiad Cymraeg
Cyhoeddwyd y cyfieithiad Cymraeg cyntaf, gan Hugh Williams dan y teitl Caban F'ewyrth Twm, yn 1853. Ond cyn hynny roedd addasiad gan William Rees (Gwilym Hiraethog) wedi ymddangos fel penodau wythnosol yn Y Faner, papur newydd Rhyddfrydol Thomas Gee: fe'i cyhoeddwyd fel Aelwyd F'Ewythr Robert ym Medi 1853. Mae Gwilym Hiraethog yn rhoi gwisg Gymreig i'w addasiad trwy ei osod mewn fframwaith o deulu yng ngogledd Cymru yn darllen Caban F'Ewythr Twm (sef cyfieithiad Hiraethog o'r nofel) gyda'r nos ac yn trafod ei arwyddocád yng nghyd-destun Radicaliaeth Gymreig y cyfnod. Cafodd fersiynau Rees a Williams eu hailargraffu nifer o weithiau yn ail hanner 19g. Cyhoeddwyd talfyriad Cymraeg tua'r un adeg gan Thomas Levi.
Chwyldro Diwylliannol
Cyhoeddodd Mao fod y Chwyldro Diwylliannol drosodd yn 1969, ond defnyddir y term yn aml heddiw i gynnwys y cyfnod hyd 1976.
Annetta Turrisi Colonna
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Palermo, yr Eidal oedd Annetta Turrisi Colonna (4 Awst 1820 – 14 Chwefror 1848).
Bu farw yn Castelbuono ar 14 Chwefror 1848.
Yutaka Ikeuchi
Pêl-droediwr o Japan yw  (ganed 25 Awst 1961). Cafodd ei eni yn Aichi a chwaraeodd 8 gwaith dros ei wlad.
Lamb of God
bawd|260px Band metel trwm Americanaidd o Richmond, Virginia ydy Lamb of God, a sefydlwyd ym 1990.
Their Child
Ffilm ddrama heb sain (na llais) yw Their Child a gyhoeddwyd yn 1910. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1910. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (ffilm o 1910) sef ffilm arswyd, gwyddonias o Unol Daleithiau America gan J. Searle Dawley.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Troellwr brown
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Troellwr brown (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: troellwyr brown) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Veles binotatus; yr enw Saesneg arno yw Brown nightjar. Mae'n perthyn i deulu'r Troellwyr (Lladin: Caprimulgidae) sydd yn urdd y Caprimulgiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn V. binotatus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Tair Dawns o Nantgarw
Casgliad o dair dawns draddodiadol o Sir Forgannwg gan W.S. Gwynn Williams (Golygydd) yw Tair Dawns o Nantgarw.
Rise Against
bawd|260px Band pync Americanaidd o Chicago, Illinois ydy Rise Against, a sefydlwyd ym 1999.
Tair Dawns o Nantgarw
Cwmni Cyhoeddi Gwynn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1983. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Troellwr brown
Teulu
Mae'r troellwr brown yn perthyn i deulu'r Troellwyr (Lladin: Caprimulgidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Tair Dawns o Nantgarw
Disgrifiad byr
Cerddoriaeth a chyfarwyddiadau Saesneg ar gyfer tair dawns draddodiadol o Sir Forgannwg, 'Dawns Blodau Nantgarw', 'Dawns Gŵyl Ifan' a 'Rali Twm Siôn'.
Botwm Crys yn cadw lle
Drepanosticta dendrolagina
Mursen yn nheulu'r Platystictidae yw'r Drepanosticta dendrolagina sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Drepanosticta.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Judsonia, Arkansas
Dinas yn, yn nhalaith Arkansas, yw .
Stonea
Pentref yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Stonea. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Wimblington yn ardal an-fetropolitan Fenland.
Asetohecsamid
Mae asetohecsamid (sydd â’r enw masnachol Dymelor) yn feddyginiaeth sylffonylwrea genhedlaeth gyntaf a ddefnyddir i drin diabetes mellitus math 2, yn enwedig mewn achosion lle na ellir rheoli diabetes drwy ddeiet yn unig. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₅H₂₀N₂O₄S.
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Asetohecsamid, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
El Milagro Del Traje Blanco
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Rafael Gil yw El Milagro Del Traje Blanco a gyhoeddwyd yn 1956. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Un traje blanco ac fe’i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jesús Guridi Bidaola.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Matilde Muñoz Sampedro, José Calvo, José Manuel Martín, Ángel Álvarez, José Isbert, Luis Induni, Rafael Bardem, Mario Morales, Julia Martínez, Julio Núñez, Selica Torcal a Margarita Robles. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Reencuentro Con La Gloria
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Iván Grondona yw Reencuentro Con La Gloria a gyhoeddwyd yn 1962. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Iván Grondona.
El Milagro Del Traje Blanco
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rafael Gil ar 22 Mai 1913 ym Madrid a bu farw yn yr un ardal ar 10 Medi 1986. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1931 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.