cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Y Deyrnas Unedig
Daearyddiaeth
Mae'r rhannau helaeth o dir Lloegr yn fryniog, ond mae'r wlad yn fwy mynyddig yn y gogledd; mae'r llinell rhwng y tiroedd hyn yn rhedeg rhwng yr afonydd Tees ac Exe. Afonydd Tafwys a Hafren yw prif afonydd Lloegr (er bod yr ail yn tarddu ger Pumlumon yng Nghymru); mae'r prif ddinasoedd yn cynnwys Llundain, Birmingham, Manceinion, Sheffield, Lerpwl, Leeds, Bryste a Newcastle upon Tyne. Ger Dover mae Twnnel y Sianel yn cysylltu Lloegr a Ffrainc.
Mae Cymru yn wlad fynyddig gan fwyaf: yr Wyddfa yw'r copa uchaf, gydag uchder o 1,085 m uwch lefel y môr, ac mae'r mynyddoedd mawr eraill yn cynnwys Bannau Brycheiniog, Pumlumon, Y Berwyn, Y Carneddau a'r Glyderau yn Eryri, a Bryniau Clwyd. I'r gogledd mae Ynys Môn. Mae'r prif afonydd yn cynnwys afon Hafren, afon Gwy, afon Teifi, afon Conwy ac afon Dyfrdwy. Caerdydd yw'r Brifddinas, yn ne Cymru; mae dinasoedd a threfi mawr eraill yn cynnwys Abertawe, Castell-nedd, Caerfyrddin, Penfro, Aberystwyth, Dolgellau, Caernarfon, Bangor, Caergybi, Llandudno, Bae Colwyn, Y Rhyl, a Wrecsam.
Mae daearyddiaeth yr Alban yn gymysg, gydag iseldiroedd yn y de a'r dwyrain ac ucheldiroedd yn y gogledd a'r gorllewin, yn cynnwys Ben Nevis, mynydd uchaf y DU (1343 m). Mae llawer o lynnoedd a breichiau Môr hir a dwfn yn yr Alban, a elwir yn firthau, a lochau. Fe gyfrir hefyd dyrfa o ynysoedd i orllewin a gogledd yr Alban, e.e. Ynysoedd Heledd, Ynysoedd Erch, ac Ynysoedd Shetland. Caeredin, Glasgow, ac Aberdeen yw'r prif ddinasoedd.
Mae Gogledd Iwerddon, rhanbarth gogledd-ddwyrain ynys Iwerddon, yn fryniog gan mwyaf. Belffast a Deri yw'r prif ddinasoedd.
Economi
Mae'r Deyrnas Unedig, sy'n fasnachwr pwysig a chanolfan ariannol, yn meddu economi cyfalafol, sy'n un o'r fwyaf yng ngorllewin Ewrop. Dros y ddau ddegawd diwethaf fe leiheuwyd perchenogaeth gyhoeddus yn ddirfawr gan y llywodraeth trwy raglenni preifateiddio, ac fe gyfyngwyd ar dwf y Wladwriaeth Les. Mae amaethyddiaeth yn ddwys, wedi ei mecaneiddio yn drwm, ac yn effeithlon yn ôl safonau Ewropeaidd, gan gynhyrchu tua 60% o anghenion lluniaethol gyda dim ond 1% o'r llu llafur. Mae gan y DU gronfeydd eang o lo, nwy naturiol, ac olew; mae cynhyrchiad cynradd egni yn cyfrif tuag at 10% o Gynnyrch Mewnwladol Crynswth, un o rannau uchaf unrhyw wladwriaeth ddiwydiannol. Mae gwasanaethau, yn enwedig bancio, yswiriant, a gwasanaethau busnes, yn ffurfio cyfartaledd uchaf GWC o bell ffordd, wrth i ddiwydiant trwm barhau i edwino.
Gohiriodd llywodraeth Blair ateb cwestiwn cyfranogiad y DU yn y system Ewro, gan nodi pump o brofion economaidd y dylai eu pasio cyn i'r wlad gynnal refferendwm.
Demograffaeth
Saesneg yw'r brif iaith, yn Lloegr. Mae ieithoedd eraill yn cynnwys y Gymraeg, Gaeleg yr Alban a Sgoteg. Siaredir hefyd llawer o ieithoedd eraill gan fewnfudwyr o lefydd eraill yn y Gymanwlad.
Diwylliant
Ceir diwylliant gwahanol iawn gan y bedair wlad. Mae Lloegr, yn gartref i ddwy o brifysgolion enwocaf y byd: Prifysgol Caergrawnt a Phrifysgol Rhydychen, ac y mae wedi cynhyrchu gweinyddwyr a pheirianwyr enwog, er enghraifft y Cymro Steve Jones (biolegydd), yr Albanwr James Watt, Charles Darwin (Sais), William Jones (mathemategwr) ac Alexander Fleming.
Ymhlith yr ysgrifenwyr enwog o'r DU y mae Saunders Lewis, y chwiorydd Bronte, Agatha Christie, Charles Dickens, Syr Arthur Conan Doyle a J. R. R. Tolkien. Mae beirdd pwysig yn cynnwys Dafydd ap Gwilym, Robert Burns, Thomas Hardy, Alfred Tennyson, Dylan Thomas, Cynan a William Wordsworth.
Mae gan y Deyrnas Unedig amryw o gerddorfeydd gan gynnwys Cerddorfa Opera Cenedlaethol Cymru, Cerddorfa Symffoni'r BBC, y Gerddorfa Ffilharmonig Frenhinol, y Ffilharmonia, Cerddorfa Symffoni Llundain, Royal Scottish National Orchestra a Cherddorfa Ffilharmonig Llundain, ac fe astudiodd llawer o gerddorion enwog yng ngholegau cerddoriaeth y DU. Oherwydd ei lleoliad ac am resymau economaidd eraill, Llundain yw un o ddinasoedd pwysicaf cerddoriaeth y byd - mae gan y ddinas sawl neuadd gyngerdd bwysig ac mae hi'n gartref i'r Tŷ Opera Brenhinol.
Mae'r Deyrnas Unedig wedi cynhyrchu'r bandiau enwog Roc a rôl a phoblogaidd Y Trwynau Coch, The Beatles, y Rolling Stones, Primal Scream, Led Zeppelin, The Who, Pink Floyd, Catatonia, ac Oasis.
Ymhlith ei harlunwyr enwog ceir Gwen John, John Constable, Joshua Reynolds, William Blake a J.M.W. Turner. yn yr 20g, mae Francis Bacon, David Hockney, Bridget Riley, Kyffin Williams a'r celfyddwyr pop Richard Hamilton a Peter Blake yn bwysig. Yn ein hamser ni mae arlunwyr eraill wedi bod yn enwog, yn enwedig Damien Hirst a Tracey Emin.
Mae gan y Deyrnas Unedig draddodiad theatraidd a cheir yn Llundain lawer o theatrau, gan gynnwys y Theatr Genedlaethol Frenhinol.
Gwifwrnwydden grech
Planhigyn blodeuol bytholwyrdd tua 4 metr o daldra yw Gwifwrnwydden grech sy'n enw benywaidd (hefyd: Gwifwrnwydden Grychog). Mae'n perthyn i'r teulu Adoxaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Viburnum rhytidophyllum a'r enw Saesneg yw Wrinkled viburnum. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn: Gwifwrnwydden Grychog.
Mae'r dail daneddog yn tyfu bob yn ail a cheir blodau bychan gyda phum petal. Tua 12 cm yw hyd y pob deilen, ac mae ganddyn nhw wythiennau tywyll a wyneb glaswyrdd tywyll. Ceir clystyrau o flodau gwyn, persawrus yn y gwanwyn. Glas yw eu haeron, sy'n ymddangos ym Mehefin ac yn aeddfedu hyd at Fedi, gan droi'n ddu.
Anturiaethau Aladdin
Ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr Homi Wadia yw Anturiaethau Aladdin a gyhoeddwyd yn 1978. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Chitragupta.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Sachin. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1978. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Deer Hunter sef ffilm ryfel sy'n adrodd stori tri chyfaill Americanaidd a'u gwasanaeth milwrol gorfodol yn Rhyfel Fietnam. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Homi Wadia ar 22 Mai 1911 yn Surat. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1935 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Homi Wadia nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Příště Budeme Chytřejší, Staroušku!
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Petr Schulhoff yw Příště Budeme Chytřejší, Staroušku! a gyhoeddwyd yn 1982. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsiecoslofacia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieceg a hynny gan Petr Schulhoff a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Milan Dvořák.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1982. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner sef film noir, dystopaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,350 o ffilmiau Tsieceg wedi gweld golau dydd. Andrej Barla oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Jan Chaloupek sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Petr Schulhoff ar 10 Gorffenaf 1922 yn Berlin a bu farw yn Prag ar 19 Awst 2017.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Petr Schulhoff nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhodri ap Hywel
Cyd-frenin Deheubarth oedd Rhodri ap Hywel (bu farw 953).
Roedd Rhodri yn fab i Hywel Dda, ac ar farwolaeth ei dad yn 950, rhannwyd ei deyrnas rhwng Rhodri a'i ddau frawd, Edwin ac Owain. Ni lwyddodd y llinach i gadw eu gafael ar Wynedd oedd wedi bod yn rhan o deyrnas eu tad ers 942. Gallodd meibion Idwal Foel, Iago ab Idwal ac Ieuaf ab Idwal, gipio grym yno.
Craig Wen (Yr Wyddfa)
Mae Craig Wen yn gopa mynydd a geir yn yr Wyddfa yn Eryri;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 579.6 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Is-Hewitt. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 604.9 metr (1985 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 30 Mehefin 2008.
Rhodri ap Hywel
Yn 952 ymosododd Iago ac Ieuaf ar Ddeheubarth, gan gyrraedd cyn belled a Dyfed. Y flwyddyn wedyn, arweiniodd meibion Hywel gyrch yn erbyn y gogledd, gan gyrraedd cyn belled a Dyffryn Conwy cyn cael eu gorchfygu mewn brwydr ger Llanrwst a'u gorfodi i ddychwelyd i Geredigion.
Olion Byw
bawd|Olion Byw yn perfformio yng [[Gŵyl Tegeingl|Ngŵyl Tegeingl yn 2012; llun: Llinos Lanini.]] Deuawd gwerin draddodiadol ydy Olion Byw, sef: Lucy Rivers a Dan Lawrence. Rhyngddynt mae'r ddau gerddor yn chwarae cyfuniad o ffidil, gitar, mandolin a llais. Cenir caneuon traddodiadol Cymraeg, wedi'u trefnu'n fodern.
Eu halbwm cyntaf oedd "Hen Bethau Newydd"; sy'n cynnwys y caneuon: Lisa Lân, Ym Mhontypridd mae 'Nghariad, Doed a Ddêl a Gwyngalch Morgannwg. Recordiwyd a chynhyrchwyd yn Stiwdio Un, Caerdydd, 2010-2011.
Perfformiodd y grŵp yng Ngŵyl Tegeingl yn 2012.
Crugiau Tafarn y Drofar
Crug crwn a godwyd gan bobl Oes Newydd y Cerrig neu Oes yr Efydd fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw ydy Crugiau Tafarn y Drofar, yng nghymuned Llangamarch, Powys;.
Cofrestrwyd y crug hwn gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: BR102. Ceir bron i 400 o grugiau crynion ar y gofrestr; mwy nag unrhyw fath arall o heneb.
Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd Oes yr Efydd (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.
Gweler hefyd
Mathau gwahanol o henebion a ddefnyddir mewn arferion claddu:
397 CC
5g CC - 4g CC - 3g CC
440au CC 430au CC 420au CC 410au CC 400au CC - 390au CC - 380au CC 370au CC 360au CC 350au CC 340au CC
Irrawaddy Mon Amour
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwyr Andrea Zambelli, Nicola Grignani a Valeria Testagrossa yw Irrawaddy Mon Amour a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal a'r Iseldiroedd. Lleolwyd y stori yn Myanmar. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Byrmaneg a hynny gan Andrea Zambelli.
Sienna Miller
Actores, model a dylunydd ffasiwn Seisnig yw Sienna Rose Miller (ganwyd 28 Rhagfyr 1981). Mae'n fwyaf adnabyddus am ei rôlau yn Alfie, Factory Girl ac The Edge of Love.
Irrawaddy Mon Amour
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7 o ffilmiau Byrmaneg wedi gweld golau dydd. Andrea Zambelli oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Luca Gasparini sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Sienna Miller
Bywyd cynnar
Ganed Miller yn Efrog Newydd, a symudodd ei theulu i Lundain pan oedd ond un oed. Mae ei mam, Josephine, yn gyn-fodel a aned yn Ne Affrica. Roedd ei thad, Edwin Miller, yn fancwr Americanaidd, sydd eisoes wedi troi'n ddeliwr celf Tseiniaidd. Mae gan Miller chwaer, Savannah, a dau hanner-brawd, Charles a Stephen. Mynychodd Miller Heathfield St Mary's School, ysgol breswyl yn Ascot, Berkshire, ac astudiodd yn Athrofa Lee Strasberg yn Efrog Newydd yn ddiweddarach. Mae ganddi basbort Prydeinig ac Americanaidd, a cafodd ei thrwydded yrru cyntaf yn Ynysoedd Virgin yr Unol Daleithiau, gan fod pasio yno gyntaf yn golygu y gallai yrru yn yr Unol Daleithiau a Phrydain.
Chadwell St Mary
Pentref yn sir seremonïol Essex, Dwyrain Lloegr ydy Chadwell St Mary. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn awdurdod unedol Bwrdeistref Thurrock.
Sienna Miller
Bywyd bersonol
Cafodd berthynas gyhoeddus gyda'r actor Jude Law, ei cyd-actor yn Alfie, a dyweddiodd y pâr ar ddydd Nadolig 2004. Ar 8 Gorffennaf 2005, gwnaeth Law ymddiheuriad cyhoeddus i Miller, wedi iddo gael carwriaeth gyda mamaeth ei blant. Gwahanodd y ddau y mis Tachwedd canlynol, wedi methu ac achub eu perthynas. Bu Sienna Miller yna mewn perthynas â nifer o actorion eraill, gan gynnwys Rhys Ifans, Matthew Rhys a Daniel Craig. Ers 2011, mae wedi bod mewn perthynas â'r actor Tom Sturridge, ac mae'n feichiog gyda'i blentyn.
Irrawaddy Mon Amour
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrea Zambelli ar 1 Ionawr 1975 yn Bergamo. Mae ganddi o leiaf 7 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Sienna Miller
Helynt hacio ffonau
Yn dilyn gwrandawiad yn yr Uchel Lys Fym mis Mai 2011, bydd Sienna Miller yn derbyn £100,000 o iawndal oddi wrth News of the World, wedi i'r papur gyfaddef eu bod wedi hacio ei ffôn. Ym mis Tachwedd 2011, bu'n un o'r prif dystion i ymddangos o flaen Ymchwiliad Leveson i hacio ffonau. Daeth ei datganiad i frig y newyddion yn ddiweddarach: I would often find myself almost daily, I was 21, at midnight running down down a dark street on my own with 10 big men chasing me. The fact that they had cameras in their hands meant that that was legal. But if you take away the cameras, what have you got? You've got a pack of men chasing a woman, and obviously that's a very intimidating situation to be in.
Una Città Malata
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Giuseppe Ferrara yw Una Città Malata a gyhoeddwyd yn 1973. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Giuseppe Ferrara.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1973. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Exorcist sef ffilm arswyd Americanaidd gan William Friedkin.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giuseppe Ferrara ar 15 Gorffenaf 1932 yn Castelfiorentino a bu farw yn Rhufain ar 5 Medi 2011. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 12 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Fflorens.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giuseppe Ferrara nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cecilie Nissen
Arlunydd benywaidd o Norwy yw Cecilie Nissen (g. 1966).
Fe'i ganed yn Trondheim a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Norwy.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Die Schwarzen Raben
Ffilm fud (heb sain) yw Die Schwarzen Raben a gyhoeddwyd yn 1914. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jon Iversen, Henry Knudsen, Anna Müller ac Ellen Lumbye. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Farmington, Utah
Dinas yn, yn nhalaith Utah, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Farmington, gan gynnwys:
Toofan Aur Bijlee
Ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Homi Wadia yw Toofan Aur Bijlee a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Chitragupta.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Zaheera. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd One Flew Over the Cuckoo's Nest sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Homi Wadia ar 22 Mai 1911 yn Surat. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1935 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Homi Wadia nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
RXRG
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn RXRG yw RXRG a elwir hefyd yn Retinoid X receptor gamma (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 1, band 1q23.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn RXRG.
Malaria
Afiechyd a achosir gan yr organeb Plasmodium yn y corff yw Malaria. Caiff yr organebau eu trosglwyddo gan barasitiaid protosoaidd fel y mosgito Anopheles.
Ceir malaria yn y rhan fwyaf o wledydd yn y Trofannau, yn cynnwys rhannau o Asia, Affrica ac America. Pob blwyddyn mae rhwng 350-500 miliwn o bobl yn datblygu'r clefyd, a rhwng un a thri miliwn yn marw ohono, y mwyafrif ohonynt yn blant ieuainc yn Affrica i'r de o'r Sahara. Gwelir 90% o farwolaethau sy'n gysylltiedig â malaria yn Affrica Is-Sahara. Yn aml, cysylltir yr afiechyd â thlodi ac mae'r clefyd yn un o'r ffactorau pwysicaf sy'n atal datblygiad economaidd mewn rhai gwledydd yn y rhanbarth yma.
Tocsidos Blêr
Ymhlith aelodau'r grŵp mae: Dafydd Roberts, Eirwyn Edwards, Ifor Rhys Phillips a Dyfan Phillips.
Bu'r Tocsidos yn brysur yn ystod Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Ddinbych a'r Cyffiniau 2013 yn llansio eu sengl 'Tafarn Lôn Cariadon'. Ceir dwy gân wreiddiol ar y sengl wedi eu cyfansoddi gan Eirwyn Edwards.
Malaria
Trosglwyddir yr organebau Plasmodium pan mae mosgito Anopheles benywaidd yn cnoi ac yn bwydo ar waed dynol. Dim ond y mosgito benywaidd Anopheles sy'n medru trosglwyddo'r afiechyd a rhaid fod y mosgito wedi bwydo ar waed person heintiedig yn flaenorol. Pan fo mosgita yn cnoi person sy'n dioddef o malaria, cymer y mosgito ychydig o waed, sy'n cynnwys parasitiaid malaria meicrosgopig. Tua wythnos yn ddiweddarach, pan fydd y mosgito'n bwydo am y tro nesaf, cymysga'r parasitiaid hyn gyda gwaed y mosgito a chant eu chwystrellu i mewn i'r person sy'n cael ei gnoi. Lluosa'r parasitiaid hyn yng nghelloedd coch y corff, gan achosi symptomau fel anemia (penysgafnder, diffyg anadl, calon-guriad cyflym a.y.y.b.), yn ogystal â symptomau cyffredinol eraill fel twymyn, oerfel, cyfog, salwch yn debyg i'r ffliw, ac mewn achosion difrifol coma a marwolaeth.
Llyfr Glas Eurig
Disgrifiad byr
Casgliad cyntaf o gerddi gan Eurig Salisbury, prifardd cadeiriol Urdd Gobaith Cymru, ac aelod o dîm y Glêr ar Dalwrn y Beirdd.
Malaria
Gellir lleihau malaria trwy leihau'r nifer o'r mosgito neu trwy atal y mosgito rhag pigo, er enghraifft trwy gysgu gan rwyd mosgito neu ddefnyddio hylif atal mosgitos. Hefyd gellir rheoli mosgitos drwy chwystrelli pryfleiddiaid mewn adeiladau a chael gwared o ddŵr llonydd lle mae'r mosgitos yn dodwy eu wyau. Mae arbrofion a gwaith ymchwil i ddod o hyd i foddion i drin malaria wedi cael eu cynnal ond cymysg fu'r llwyddiant. Edrychwyd ar y posibilrwydd hefyd o drin y mosgitos yn enetig er mwyn eu galluogi i wrthsefyll y parasitiaid.
Ar un adeg, roedd malaria i gael yn ambell fan yng Nghymru. Mae Evan Isaac yn Coelion Cymru yn rhoi hanes Gwrach Cors Fochno; credid ei bod yn achosi afiechyd oedd yn creu cryndod yn y dioddefwyr. Ymddengys mai malaria oedd yr afiechyd.
bawd|canol|500px|Ardaloedd o'r byd lle ceir malaria. Gwyn: dim malaria; Melyn: lefel isel o falaria; Coch: lefel uchel o falaria; Coch tywyll: lefel uchaf o falaria.
Llyfr Glas Eurig
Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle
Star Light
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2001. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Beautiful Mind sef ffilm fywgraffyddol gan Ron Howard.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Myfanwy Howell
Roedd Myfanwy Howell (1 Medi 1903 – 14 Tachwedd 1988) yn ddarlledwraig o Gymraes ar radio a theledu, a fu'n adnabyddus fel cyflwynydd y rhaglen deledu cylchgrawn cynnar Amser Te yn y 1950au.
Bywyd cynnar
Ganwyd Annie Myfanwy Roberts yn ferch i Elizabeth a Robert Henry Roberts yn Llangefni, Ynys Môn. Roedd ganddi frawd iau, Gwilym Henry Spooner Roedd hi'n perthyn i fam y bardd Denise Levertov, Beatrice Spooner-Jones Levertoff. Bu'n gweithio fel athrawes gwyddoniaeth cyn yr Ail Ryfel Byd. Roedd y gwyddonydd John Charnley yn cofio adnabod Myfanwy Howell a'i brawd ar Ynys Môn pan symudodd i'r ynys yn ei arddegau fel faciwî yn ystod yr Ail Ryfel Byd.
Darlledu
Yn gynnar yn y 1940au, yn ystod yr Ail Ryfel Byd, roedd Howell yn darlledu ar y radio gyda Gwasanaeth Cartref y BBC, gan gyfrannu cynnwys Cymraeg ar ddeiet a chynnwys ar gyfer plant ysgol.
Yn y 1950au roedd Howell yn gynorthwyydd rhaglenni ar gyfer cynyrchiadau radio a theledu cynnar ym Mangor, gan gynnwys Noson Lawen. Yn 1952 a 1954 cyflwynodd yr "adroddiad siopa" ar raglen radio y BBC Woman's Hour. Yn 1952, rhoddodd rysáit ar gyfer cacennau Aberffraw (math o deisen grin sy'n gysylltiedig ag Ynys Môn) ar Welsh Diary ar Wasanaeth Tramor Cyffredinol y BBC, pan ofynnodd siaradwyr Cymraeg dramor am ryseitiau ar y rhaglen. Ym 1954, cynhaliodd rifyn arbennig ar thema Cymreig o raglen deledu’r BBC Leisure and Pleasure. Ymddangosodd mewn cyfres wythnosol ar brawf yn 1958, Awyr Iach gyda Ron Saunders.
Daeth Howell yn adnabyddus iawn fel cyflwynydd ar raglen TWW Amser Te, rhaglen Cymraeg hirhoedlog y rhwydwaith ar gyfer menywod a ddarlledwyd yn y prynhawn, gan ddechrau yn 1958. Roedd y sioe gylchgrawn yn cynnwys ryseitiau, cyfweliadau, cystadlaethau, gwesteion cerdd, segmentau byw ac ar ffilm. Daeth Howell yn boblogaidd gyda'i chynulleidfa drwy ei arddull gartrefol o gyflwyno. Roedd adran pobi’r rhaglen mor boblogaidd fel y cyhoeddwyd llyfr coginio Tea Time Recipes, yn cynnwys ryseitiau a gafodd sylw ar y sioe ym 1962, a dilyniant iddo, Tea Time Round the World.
Gweithgareddau eraill
Roedd Howell hefyd yn ynad heddwch. Yn 1949 daeth yn gadeirydd cyntaf Pwyllgor Siroedd Cymru yn Sefydliad y Merched. Yn 1954 cymerodd ran yn seremonïau agoriadol yr Eisteddfod Genedlaethol, ar ran Sefydliad y Merched.
Bywyd personol
Priododd Illtyd Howell yn 1929. Roeddent yn byw yng Nghasnewydd, Gwent. Mae rhai o'u llythyrau ym Mhapurau Denise Levertov ym Mhrifysgol Stanford.
Marion Barry
Gwleidydd Americanaidd oedd Marion Barry, Jr. (6 Mawrth 1936 – 23 Tachwedd 2014). Roedd yn Faer Washington, D.C. o 1979 hyd 1991 ac o 1995 hyd 1999.
Gorsaf reilffordd Bache
Mae gorsaf reilffordd Bache yn gwasanaethu ardal Bache o ddinas Gaer yn Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr.
Hancock, Maryland
Tref yn, yn nhalaith Maryland, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Hancock, gan gynnwys:
After Spring
Mae'r ffilm After Spring yn 101 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Steph Ching nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Owain ab Edwin ap Gronw
Uchelwr Cymreig yn dal tiroedd yn Nhegeingl oedd Owain ab Edwin ap Gronw (bu farw 1105).
Bywgraffiad
Roedd yn fab i Edwin ap Gronw o linach Hywel Dda ac Iwerydd, hanner-chwaer Bleddyn ap Cynfyn. Roedd ganddo frawd, Uchtryd ab Edwin. Dywedir iddo gynorthwyo Hugh, Iarll Caer yn ei ymgyrch yn erbyn Gwynedd yn 1098. Priododd ei ferch, Angharad, a brenin Gwynedd, Gruffudd ap Cynan. Roedd ganddo fab, Gronw ab Owain, a daeth ei ferch ef, Cristin neu Cristina, yn ail wraig Owain Gwynedd. Roedd y berthynas deuluol rhwng Owain Gwynedd a Cristina yn achos anghydfod gyda'r eglwys, a pharodd ysgymuno Owain pan wrthododd ysgaru Cristina.
Gorsaf reilffordd Alderley Edge
Mae gorsaf reilffordd Alderley Edge yn gwasanaethu pentref Alderley Edge yn Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr.
Edwin ap Hywel
Cyd-frenin Deheubarth oedd Edwin ap Hywel (bu farw 954).
Bywgraffiad
Roedd Rhodri yn fab i Hywel Dda, ac efallai fod y ffaith i Edwin gael enw Eingl-Sacsoneg yn adlewyrchiad o bolisi gwleidyddol ei dad. Ar farwolaeth Hywel yn 950, rhannwyd ei deyrnas rhwng Edwin a'i ddau frawd, Rhodri ac Owain. Ni lwyddodd y llinach i gadw eu gafael ar Wynedd oedd wedi bod yn rhan o deyrnas eu tad ers 942. Gallodd meibion Idwal Foel, Iago ab Idwal ac Ieuaf ab Idwal, gipio grym yno.
Bu farw Rhodri yn 953 ac yna Edwin ei hun yn 954, gan adael Owain ap Hywel yn frenin Deheubarth.
398 CC
5g CC - 4g CC - 3g CC
440au CC 430au CC 420au CC 410au CC 400au CC - 390au CC - 380au CC 370au CC 360au CC 350au CC 340au CC
403 CC 402 CC 401 CC 400 CC 399 CC - 398 CC - 397 CC 396 CC 395 CC 394 CC 393 CC
Le Tigre
Grŵp pync-roc yw Le Tigre. Sefydlwyd y band yn Ninas Efrog Newydd yn 1998. Mae Le Tigre wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Mr. Lady Records.
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Tøndebaandsmoden
Ffilm fud (heb sain) yw Tøndebaandsmoden a gyhoeddwyd yn 1910. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Tøndebaandsmoden ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lauritz Olsen, Doris Langkilde, Otto Lagoni ac Ingeborg Larsen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1910. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (ffilm o 1910) sef ffilm arswyd, gwyddonias o Unol Daleithiau America gan J. Searle Dawley.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Defeat of The City
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Thomas R. Mills yw The Defeat of The City a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Cymdeithas yr Hoelion Wyth
bawd|Logo Cymdeithas yr Hoelion Wyth Cymdeithas Gymraeg i ddynion yw Cymdeithas yr Hoelion Wyth a cheir canghennau ar hyd yr hen sir Dyfed.
The Defeat of The City
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Craiglwyn
Mae Craiglwyn yn gopa mynydd a geir yn y Carneddau yn Eryri;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 603 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Is-Hewitt a Nuttall. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 623 metr (2044 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.
Tom Kristensen
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Hagen Hasselbalch yw Tom Kristensen a gyhoeddwyd yn 1945. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
The Defeat of The City
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Thomas R Mills ar 28 Mehefin 1878 yn Llundain a bu farw yn Woodland Hills ar 11 Awst 2012.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Thomas R. Mills nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cymdeithas yr Hoelion Wyth
Yr ail gangen i'w sefydlu oedd cangen Hendy-gwyn ar Daf. Ithel Parry-Roberts oedd symbylydd ac erbyn 1986 roedd pedair cangen wedi eu sefydlu – Aberporth, Hen Dy Gwyn, Wes Wes a Siôn Cwilt.
Tom Kristensen
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1945. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anchors Aweigh ffilm ysgafn, fflyffi ar ffurf miwsigal gyda Fran Sinatra, gan y cyfarwyddwr ffilm George Sidney.
Cymdeithas yr Hoelion Wyth
Mae i'r mudiad 6 cangen:
Cynhelir Eisteddfod Flynyddol gan y Gymdiethas.
Tom Kristensen
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hagen Hasselbalch ar 1 Hydref 1915 yn Copenhagen.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hagen Hasselbalch nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Aderyn asgelldroed Asia
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn asgelldroed Asia (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar asgelldroed Asia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Heliopais personata; yr enw Saesneg arno yw Masked finfoot. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Asgelldroed (Lladin: Heliornithidae) sydd yn urdd y Gruiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. personata, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Teulu
Mae'r aderyn asgelldroed Asia yn perthyn i deulu'r Adar Asgelldroed (Lladin: Heliornithidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Swish
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Ana Torres-Álvarez yw Swish a gyhoeddwyd yn 2013. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Swish ac fe’i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ana Torres-Álvarez hefyd oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Ana Torres-Álvarez sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ana Torres-Álvarez ar 18 Tachwedd 1976 yn Granada.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ana Torres-Álvarez nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Chickney
Pentrefan a phlwyf sifil yn Essex, Dwyrain Lloegr, ydy Chickney. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Uttlesford.
Craigysgafn
Mae Craigysgafn yn gopa mynydd a geir yn y Moelwynion ger Blaenau Ffestiniog;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 665 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Is-Hewitt a Nuttall. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghyd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 689 metr (2260 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.
Bwlbwl Tsieina
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Bwlbwl Tsieina (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: bwlbwliaid Tsieina) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Pycnonotus sinensis; yr enw Saesneg arno yw Chinese bulbul. Mae'n perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. sinensis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r bwlbwl Tsieina yn perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Atlas Uchel
250px|bawd|Pentref yn yr Atlas Uchel Cadwyn o fynyddoedd ym Moroco sy'n rhan o gadwyn Mynyddoedd yr Atlas yng Ngogledd Affrica yw'r Atlas Uchel (Ffrangeg, Haut Atlas) neu'r Atlas Mawr (Grand Atlas). Mae'n ffurffio rhan uchaf Mynyddoedd yr Atlas ac yn gorwedd rhwng yr Atlas Canol a'r Anti-Atlas.
Mae'r Atlas Uchel yn gorwedd yng nghanolbarth Moroco yn codi yn y gorllewin ger arfordir Cefnfor Iwerydd ac yn ymestyn i gyfeiriad y dwyrain i'r ffin rhwng Moroco ac Algeria. Yn y gorllewin a'r de-orllewin mae'r gadwyn yn disgyn yn sydyn gan ffurfio'r Anti-Atlas ger yr arfordir. I'r gogledd, i gyfeiriad Marrakech, mae'r disgyniad yn fwy graddol. Jbel Toubkal (4167 m) yw'r copa uchaf. Dyma'r gadwyn fynydd uchaf yng Ngogledd Affrica, a lysenwir weithiau "To Moroco" neu "To Gogledd Affrica". Mae'n ffurfio wrthglawdd anferth sy'n ymestyn am tua 750 km gan wahanu y Moroco Saharaidd oddi Moroco'r Iwerydd a'r Môr Canoldir. Gyda'r cadwynni llai sy'n gysylltiedig ag ef mae gan yr ardal fynyddig hon arwynebedd tir o tua 100 200 km².
Ar gopaon Ouarzazate torrir trwy'r massif gan Dyffryn Draa, sy'n ymagor i'r de. Yma ceir golygfeydd trawiadol gyda chreigiau garw a ceunentau dwfn. Dyma un o ganolfannau y Berberiaid, sy'n byw mewn pentrefi bychain a dilyn bywyd amethyddol, e.e. yn Nyffryn Ourika.
Mae'r rhan fwyaf o'r boblogaeth yn bobl Berber (llwyth yr Amazigh), sy'n dibynnu'n bennaf ar fugeilio anifeiliaid ac amaethyddiaeth am eu bywoliaeth. Mae'n un o gadarnleoedd yr iaith Ferbereg gyda diwylliant unigryw. Prif ganolfannau'r rhanbarth hwn yw Tahanaoute, Amizmiz, Asni, Tin Mal, Ijoukak, ac Oukaïmden.
Cwpan Rygbi Ewrop 2001–2002
Gemau Grŵp
Yn y gemau grŵp, byddai tîm yn derbyn:
Byddai pob tîm yn chwarae'r tîmau eraill yn eu grŵp dwywaith. Byddai'r tîm ar frig pob grŵp yn chwarae yn rownd yr wyth olaf ynghyd â'r ddau tîm gorau sy'n ail.
Rownd yr wyth olaf
Timau cartref wedi'u rhestru gyntaf.
Rownd gyn-derfynol
Timau cartref wedi'u rhestru gyntaf.
Rownd derfynol
Chwaraewyd ar 25 Mai 2002 yn Stadiwm y Mileniwm, Caerdydd, Cymru
Crug crwn Moel Sych
Crug crwn a godwyd gan bobl Oes yr Efydd fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw ydy Crug crwn Moel Sych, yng nghymuned Llanrhaeadr-ym-Mochnant, Powys;. Mae Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru, yn wahanol i Cadw yn ei ddiffinio fel carnedd yn hytrach na chrug. Mae'n mesur 16 wrth 1 fetr gyda rhai cerrig cynnal (kerb stones) yn dod i'r wyneb ar ochr ddeheuol y mwnt. Mae'n cael ei ddefnyddio fel ffin rhwng tair sir: Powys, Clwyd a Gwynedd.
Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd Oes yr Efydd (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.
Gweler hefyd
Mathau gwahanol o henebion a ddefnyddir mewn arferion claddu:
Séptima Página
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Ladislao Vajda yw Séptima Página a gyhoeddwyd yn 1951. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1951. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Streetcar Named Desire sy’n ffilm am berthynas pobl a’i gilydd ac, yn serennu Marlon Brando, gan y cyfarwyddwr ffilm Elia Kazan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ladislao Vajda ar 18 Awst 1906 yn Budapest a bu farw yn Barcelona ar 24 Ionawr 2011. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1932 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ladislao Vajda nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Marie Andree-Eysn
Roedd Marie Andree-Eysn (11 Tachwedd 1847 – 13 Ionawr 1929) yn fotanegydd nodedig a aned yn Awstria.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Bu farw yn 1929.
Pelle Viva
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Giuseppe Fina yw Pelle Viva a gyhoeddwyd yn 1962. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Carlo Rustichelli.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Franco Nero, Elsa Martinelli, Franco Sportelli, Lia Reiner a Raoul Grassilli. Mae'r ffilm Pelle Viva yn 116 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1962. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. No a'r gyntaf yng nghyfres James Bond a'r ffilm gyntaf i serennu Sean Connery fel yr asiant cudd ffuglennol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giuseppe Fina ar 11 Gorffenaf 1924 yn Lesa a bu farw yn Villasimius ar 15 Mai 1938.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giuseppe Fina nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhyw Deid yn Dod Miwn
Cyfrol o gerddi gan Iwan Llwyd yw Rhyw Deid yn Dod Miwn. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Cyfrol hardd â lluniau gan Aled Rhys Hughes sy'n cyfuno geiriau a delweddau am arfordir unigryw Cymru. Dengys y gyfrol hon ddarlun newydd, cyfoes o holl amrywiaeth yr arfordir.
Botwm Crys yn cadw lle
Angharad ferch Owain
Bywgraffiad
Roedd Angharad yn ferch i Owain ab Edwin ap Gronw, uchelwr pwysig o Degeingl (rhan o Sir y Fflint heddiw). Priododd Gruffudd tua 1095, pan oedd newydd ddechrau ei ymdrech i adfeddiannu Gwynedd. Cawsant dri mab: Cadwallon ap Gruffudd, Owain Gwynedd a Chadwaladr ap Gruffudd, a phum merch: Gwenllian ferch Gruffudd, a briododd Gruffudd ap Rhys, Marared, Rainillt, Susanna, a briododd Madog ap Maredudd o Bowys, ac Annest.
Ceir canmoliaeth fawr i Angharad yn Hanes Gruffudd ap Cynan, a gomisiynwyd mae'n debyg yn ystod teyrnasiad ei mab, Owain Gwynedd. Pan fu Angharad farw yn 1162, dywedir i Owain alaru'n ddirfawr amdani.
Die Entbehrlichen
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Andreas Arnstedt yw Die Entbehrlichen a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Andreas Arnstedt.
Mae'r ffilm Die Entbehrlichen yn 114 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.
The High and The Mighty
Ffilm ddrama llawn cyffro gan y cyfarwyddwr William A. Wellman yw The High and The Mighty a gyhoeddwyd yn 1954. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn San Francisco. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Ernest K. Gann a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Dimitri Tiomkin. Dosbarthwyd y ffilm gan Batjac Productions a hynny drwy fideo ar alwad.
Die Entbehrlichen
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andreas Arnstedt ar 1 Ionawr 1969 yn Gera. Mae ganddi o leiaf 7 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
The High and The Mighty
Y prif actorion yn y ffilm hon yw John Wayne, William Campbell, Claire Trevor, Jan Sterling, Scotty Beckett, Robert Stack, Regis Toomey, John Smith, Ann Doran, Laraine Day, Phil Harris, Robert Easton, Pedro González González, Paul Fix, Paul Kelly, William Hopper, Robert Newton, Carl Switzer, Douglas Fowley, Douglas Kennedy, William Schallert, John Qualen, Sidney Blackmer, David Brian, Philip Van Zandt, Julie Bishop, George Chandler, John Howard, Julie Mitchum, Karen Sharpe a Walter Reed. Mae'r ffilm yn 141 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Edwin ab Einion
Aelod o deulu brenhinol Deheubarth oedd Edwin ab Einion neu Edwin ab Einon (bu farw c. 1018); efallai iddo fod yn gyd-frenin Deheubarth rhwng 1005 a 1018.
Die Entbehrlichen
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andreas Arnstedt nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Edwin ab Einion
Bywgraffiad
Roedd Edwin yn fab i Einion ab Owain, oedd yn reolwr de facto teyrnas Deheubarth yn henaint ei dad, Owain ap Hywel. Fodd bynnag, lladdwyd Einion ar gyrch yng Ngwent yn 984, a phan fu farw Owain, dilynwyd ef ar yr orsedd gan fab arall iddo, Maredudd ab Owain. Roedd un blaid yn cefnogi hawliau Edwin i'r orsedd, a gwnaethant ymdrech i ddisodli Maredudd yn 992, ond ymddengys i Maredudd eu gorchfygu.
Mae'r cyfnod yn dilyn marwolaeth Maredudd yn 999 yn un tywyll yn hanes Deheubarth, oherwydd ychydig iawn o wybodaeth a gofnodir yn y brutiau am y blynyddoedd nesaf. Credir fod Edwin wedi dod yn frenin Deheubarth ar y cyd a'i frawd Cadell ab Einion yn 1005. Daeth ei feibion, Hywel ab Edwin a Maredudd ab Edwin, yn frenhinoedd Deheubarth yn 1033.
The High and The Mighty
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1954. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rear Window sy’n ffilm llawn dirgelwch, gan y cyfarwyddwr ffilm enwog Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Archie Stout oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Ralph Dawson sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William A Wellman ar 29 Chwefror 1896 yn Brookline, Massachusetts a bu farw yn Los Angeles ar 3 Rhagfyr 2003. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1919 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William A. Wellman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Deli Aşk
Ffilm gomedi yw Deli Aşk a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn Nhwrci. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tyrceg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,660 o ffilmiau Tyrceg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Atlas Canol
250px|bawd|Map yn dangos lleoliad yr Atlas Canol ym Moroco Cadwyn o fynyddoedd gyda hyd o tua 350 km sy'n ymestyn ar draws canolbarth Moroco o'r de-orllewin i gyfeiriad y gogledd-ddwyrain yw'r Atlas Canol (Arabeg, الأطلس المتوسط ; Ffrangeg, Moyen Atlas). Mae'n gorwedd rhwng bryniau'r Rif i'r gogledd a'r Atlas Uchel i'e de, gydag arwynebedd o tua 2.3 miliwn hectar, sef tua 18% o ucheldiroedd y wlad.
Den Utro Hustru
Ffilm fud (heb sain) yw Den Utro Hustru a gyhoeddwyd yn 1911. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lili Bech, Egill Rostrup, Richard Christensen ac Einar Rosenbaum.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1911. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Uffern Dante (L'Inferno’), sef ffilm o’r Eidal gan Giuseppe de Liguoro a Francesco Bertolini.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
RXRB
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn RXRB yw RXRB a elwir hefyd yn Retinoid X nuclear receptor beta (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 6, band 6p21.32.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn RXRB.
Gwifwrnwydden y gaeaf
Planhigyn blodeuol bychan yw Gwifwrnwydden y gaeaf sy'n enw gwrywaidd (hefyd: Tinws). Mae'n perthyn i'r teulu Adoxaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Viburnum tinus a'r enw Saesneg yw Laurustinus. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn: Tinws. Mae'n nhw'n tyfu'n naturiol yng ngwledydd Môr y Canoldir a Gogledd Affrica.
Mae'r dail, sy'n fytholwyrdd, yn tyfu bob yn ail, ac maent yn ddaneddog; maent yn byw am oddeutu dwy neu dair blynedd cyn gwywo. Ceir blodau bychan bychan gwyn neu liw gwin Beaujolais ifanc, gyda phum petal ar bob un. Uchder Gwifwrnwydden y gaeaf yw 2–7 m (7–23 tr) tall a 3 m (10 tr) o led, gyda choron deiliog.
Naukar Wohti Da
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Haider Chodhary yw Naukar Wohti Da a gyhoeddwyd yn 1974. Fe'i cynhyrchwyd yn Pacistan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Punjabi.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Munawar Zarif. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1974. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather Part II sef rhan dau y gyfres Americanaidd boblogaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 540 o ffilmiau Punjabi wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Haider Chodhary nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Creigiau Gleision (copa gogleddol)
Mae Creigiau Gleision (copa gogleddol) yn gopa mynydd a geir yn y Carneddau yn Eryri;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 598 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Tengo algo que decirte
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ana Torres-Álvarez ar 18 Tachwedd 1976 yn Granada.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ana Torres-Álvarez nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dagmar Calais
Arlunydd benywaidd o'r Almaen yw Dagmar Calais (g. 1966).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn yr Almaen.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Jess Davies
Mae Jess Davies (ganwyd 11 Ebrill 1993) yn fodel Cymreig o Aberystwyth sydd wedi ymddangos ar glawr cylchgronau fel Zoo, Nuts ac FHM.
Yng Ngorffennaf 2015 darlledodd S4C raglen arni o'r enw Jess y Model a Tudalen Tri'. Erbyn 2015 ymddangosodd ar galedr Hot Shots. Ym mis Medi, 2017 roedd hi ar raglen gan S4C yn dathlu Merched y Wawr yn 50 oed lle dywedodd hi y basa hi'n ymuno gyda Merched y Wawr pan mae hi'n hun.
Addysg
Astudiodd Gymdeithaseg ym Mhrifysgol Morgannwg, lle'r ysgrifennodd draethawd hir ar 'Rywioli merched yn y cyfryngau' (sexualisation of women in the media). Mewn cyfweliad gyda'r BBC dywedodd "Roedd hi'n anodd rhannu fy amser rhwng modelu a'r brifysgol. Weithiau roedd rhaid i fi droi lawr swyddi modelu achos roedd gen i draethodau i'w gwneud, ond mae e yn bosibl."
Model
Yn 2010 cystadleuodd hi yn Miss Cymru ond doedd hi ddim yn llwyddiannus; fodd bynnag cafodd sawl contract a gwaith yn dilyn hynny. Mae hi'n ystyried symud i'r LA er mwyn datblygu ei gyrfa.
Yn 2017 roedd ganddi fusnes dillad nofio a ioga ac roedd yn byw yng Nghaerdydd.
Aderyn asgelldroed America
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn asgelldroed America (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar asgelldroed America) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Heliornis fulica; yr enw Saesneg arno yw American finfoot / sungrebe. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Asgelldroed (Lladin: Heliornithidae) sydd yn urdd y Gruiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. fulica, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r aderyn asgelldroed America yn perthyn i deulu'r Adar Asgelldroed (Lladin: Heliornithidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Chignall Smealy
Pentref yn Essex, Dwyrain Lloegr, ydy Chignall Smealy.
Thursday
Grŵp pync-roc yw Thursday. Sefydlwyd y band yn New Brunswick, New Jersey yn 1997. Mae Thursday wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Eyeball Records, Epitaph Records.
Indieboomers
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwyr Anabelle D. Munro a Huntly Munro yw Indieboomers a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Thursday
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Indieboomers
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Anabelle D. Munro oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anabelle D. Munro nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Lady of Victories
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Roy William Neill yw The Lady of Victories a gyhoeddwyd yn 1928. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1928. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Circus ffilm gomedi, fud, Americanaidd gan Charlie Chaplin.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Roy William Neill ar 4 Medi 1887 yn Iwerddon a bu farw yn Llundain ar 17 Ebrill 1933. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1917 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Roy William Neill nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Millville, Utah
Dinas yn, yn nhalaith Utah, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Millville, gan gynnwys:
Perfect Blemish / Perffaith Nam
Cyfrol o gerddi gan Menna Elfyn yw Perfect Blemish / Perffaith Nam. Bloodaxe Books a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Cyfrol ddwyieithog o weithiau diweddara' Menna Elfyn yn cynnwys ei holl waith Cell Angel (1996) a Cusan Dyn Dall (2001) ynghyd â chyfieithiad Saesneg cyntaf Perffaith Nam (2005) a detholiad o gerddi eraill.
Botwm Crys yn cadw lle
Fairborn, Ohio
Dinas yn, yn nhalaith Ohio, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Fairborn, gan gynnwys:
Ramanan
Ffilm ramantus yw Ramanan a gyhoeddwyd yn 1967. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd രമണൻ (ചലച്ചിത്രം) ac fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Malaialeg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan K. Raghavan.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Madhu, Sheela, Prem Nazir ac Adoor Bhasi.