cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yr wyddor Hebraeg
Mae 22 llythyren yr wyddor Hebraeg (אָלֶף-בֵּית עִבְרִי alephbet ’ivri) yn cael eu defnyddio i ysgrifennu yr iaith Hebraeg. Mae ffurf wahanol ar bump o'r llythrennau hyn pan ddônt ar ddiwedd gair, o'r enw ffurf derfynol. Mae ffurfiau'r llythrennau wedi eu haddasu ychydig i ysgrifennu sawl iaith yr Iddewon alltud, ac Iddew-Almaeneg, Ladino a'r ieithoedd Iddew-Arabeg ymhlith y rhai enwocaf. Caiff Hebraeg ei hysgrifennu o'r dde i'r chwith.
Abjad yw'r wyddor Hebraeg, sef llythrennau am ddim ond y gytseiniaid sydd. Er hynny dyfeisiwyd modd i ddangos y llafariaid nes ymlaen yn hanes yr iaith trwy ddefnyddio pwyntiau bach o'r enw niqqud. Yn Hebraeg Rabineg, gall y pedair cytsain אהוי gael eu defnyddio i gynrychioli llafariaid hefyd.
Mae nifer y llythrennau yn yr wyddor Hebraeg, eu trefn, eu henwau a'u seiniau bron yn union yr un peth â rhai'r wyddor Aramaeg, oherwydd i'r Hebreaid a'r Arameaid addasu'r wyddor Phoeniceg at eu dibenion eu hunain ar ddiwedd yr ail fileniwm CC.
Yn ôl ysgolheigion heddiw, datblygodd yr ysgrifen fodern a oedd yn cael ei defnyddio i ysgrifennu Hebraeg yn ystod y 3 CC o'r ysgrifen Aramaeg. Roedd hon yn cael ei defnyddio gan Iddewon er mwyn ysgrifennu Hebraeg ers y 6ed ganrif CC, a dim ond am enw Duw roedden nhw'n defnyddio'r hen ysgrifen. Cyn hynny, roedd pobl yn ysgrifennu Hebraeg yn yr wyddor Hen Hebraeg a oedd yn datblygu o'r ysgrifen Phoeniceg yn ystod y 10fed ganrif CC. Hyd yn oed heddiw mae'r Samariaid yn dal i ddefnyddio amrywiad ar yr ysgrifen hon mewn gweithiau crefyddol.
Hanes
Yn ôl ysgolheigion heddiw, datblygodd yr ysgrifen gydag eraill yn ei hardal yn ystod y mil a hanner o flynyddoedd CC. Mae'n perthyn yn agos i'r wyddor Phoeniceg a achosodd i siaradwyr Groeg ddechrau defnyddio gwyddor yn ôl pob tebyg. Honnir weithiau i amrywiad gwahanol ar yr ysgrifen Hebraeg hon ymddangos tua'r 10g a'i bod hi'n cael ei defnyddio'n eang yn nheyrnasau hynafol Israel a Jwda, nes iddynt gwympo yn yr 8fed a'r 6fed ganrifoedd CC yn eu tro. Ond nid hawdd yw gwahaniaethu rhwng ysgrifen trigolion Israel a Jwda ac eraill a ddefnyddid yn yr ardal gyfagos, yn enwedig gan y Moabiaid a'r Ammoniaid.
Ar ôl y Caethglud i Fabilon yn y 6g CC, dechreuodd yr Iddewon beidio â defnyddio'r ysgrifen Hebraeg wreiddol, a dewis ysgrifen berthynol, sef ysgrifen Aramaeg, yn ei lle. Mae'r wyddor Samariaidd, a ddefnyddir gan y Samariaid i ysgrifennu Hebraeg, yn tarddu yn uniongyrchol o'r ysgrifen Hebraeg wreiddiol. Yr ysgrifen Aramaeg yr oedd yr Iddewon yn ei defnyddio a ddatblygodd i mewn i'r ysgrifen Iddewig siâp sgwâr y gelwir "Yr wyddor Hebraeg" arni heddiw. Roedd ysgrifeniadau cysylltiedig yn cael eu defnyddio dros y Dwyrain Canol am sawl canrif, ond ar ôl dyfodiad Cristnogaeth ac wedyn Islam, cymeroedd y gwyddorau Lladin ac Arabeg eu lle.
Addaswyd yr wyddor Hebraeg yn nes ymlaen i ysgriennu ieithoedd yr Iddewon Alltud (Caraieg, yr iaith Iddew-Arabeg, Ladino, Iddew-Almaeneg ac yn y blaen). Penderfynwyd gadw'r wyddor Hebraeg er mwyn ysgrifennu Hebraeg yn ei dadeni yn yr 18fed a'r 19eg ganrifoedd OC.
Y llythrennau
Dyma lythrennau'r wyddor Hebraeg. Mae pump ohonynt yn newid eu ffurfiau ar ddiwedd geiriau, a geir yn y tabl isod o dan eu ffurfiau arferol.
DS: Mae'r tabl hwn yn mynd o'r dde i'r chwith. Defnyddir yma yr enwau Cymraeg traddodiadol a geir yn y Beibl Cymraeg ar y llythrennau Hebraeg. Awgrymir rhai enwau eraill yng Ngeiriadur yr Academi, er enghraifft sin am schin (ש), a taf/taw am tau (ת), sy'n ceisio dangos ynganiad y llythrennau yn Hebraeg modern, ond yn anffodus nid yw'r rhestr yn gyflawn.
Thomas Horder, Barwn 1af Horder
Meddyg nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd Thomas Horder, Barwn 1af Horder (7 Ionawr 1871 - 13 Awst 1955). Meddyg Saesnig ydoedd a chaiff ei gydnabod fel un o glinigwyr a diagnostegwyr mwyaf blaenllaw ei oes. Cafodd ei eni yn Shaftesbury, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Llundain. Bu farw yn Petersfield.
Yr wyddor Hebraeg
Enwi, ysgrifennu, rhifo a thrawsgrifio'r lythrennau
Dyma dabl sy'n cynnwys pob llythyren yr wyddor Hebraeg, wrth ddangos y llythyren, ei henw, ei gwerth rhifiadol a sut y'i trawsgrifir. Ceir ffurf derfynol gan bump llythyren, a ysgrifennir ar ddiwedd geiriau, ar ochr dde colofn y llythyren.
The Queen's Affair
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Herbert Wilcox yw The Queen's Affair a gyhoeddwyd yn 1934. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Ewrop. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Monckton Hoffe a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Oscar Straus. Dosbarthwyd y ffilm gan British and Dominions Imperial Studios.
Yr wyddor Hebraeg
Ynganu
Mae'r disgrifiadau isod wedi'u seilio ar ynganiad Hebraeg safonol modern Israel.
Thomas Horder, Barwn 1af Horder
Gwobrau
Enillodd Thomas Horder, Barwn 1af Horder y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Yr wyddor Hebraeg
Ynganu
Nodiadau:
Aravrit
Yn 2018 dyfeisiodd y dylunydd graffeg Iddewig o Haifa, Liron Lavi Turkenich, 'wyddor' hybrid o'r enw Aravrit sy'n cyfuno gwaelod llythrennau'r wyddor Hebraeg gyda top llythennau'r wyddor Arabeg fel bod modd i berson sy'n darllen yr iaith wyddor neu'r llall ddarllen y gair.
The Queen's Affair
Y prif actor yn y ffilm hon yw Anna Neagle. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1934. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Thin Man ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Freddie Young oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Merrill G. White sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert Wilcox ar 19 Ebrill 1890 yn Corc a bu farw yn Llundain ar 8 Tachwedd 1998.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert Wilcox nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Jules-Émile Péan
Meddyg a llawfeddyg nodedig o Ffrainc oedd Jules-Émile Péan  (29 Tachwedd 1830 - 30 Ionawr 1898). Roedd ymhlith rhai o fawrion y maes llawfeddygol Ffrengig yn y 19eg ganrif. Cafodd ei eni yn Marboué, Ffrainc ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Paris. Bu farw ym Mharis.
Gwobrau
Enillodd Jules-Émile Péan y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Our Queen at Ninety
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Ashley Gething yw Our Queen at Ninety a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Barack Obama, Angela Merkel, Charles de Gaulle, Marilyn Monroe, Winston Churchill, Nelson Mandela, David Beckham, Michelle Obama, Lady Gaga, Michael Caine, Elizabeth McGovern, Victor Mature, Martin Clunes, Lenny Henry ac Olivia Colman. Mae'r ffilm Our Queen at Ninety yn 88 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling.
Gorllewin Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)
Etholaeth Senedd Cymru Cynulliad Cenedlaethol Cymru o fewn Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru yw Gorllewin Caerdydd.
Our Queen at Ninety
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ashley Gething nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gorllewin Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)
Rhwng 1999 a 2011 Rhodri Morgan (Llafur) oedd yr Aelod Cynulliad. Yr aelod presennol dros yr etholaeth yn y Senedd yw.
Cravan Vs Cravan
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Isaki Lacuesta ar 1 Ionawr 1975 yn Girona. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Pompeu Fabra, Catalwnia.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Isaki Lacuesta nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cymdeithas Cymru-Ariannin
Cymdeithas ddiwyllianol ydy Cymdeithas Cymru-Ariannin sy'n cynnal dolen gyswllt rhwng Cymru a'r Ariannin. Mae'n gymdeithas elusennol a daw'r cyfan o'i hincwm oddi wrth ei haelodau.
Hanes
Syfydlwyd Cymdeithas Cymry Ariannin ym 1939 gan rai a oedd â chysylltiad â'r Wladfa Gymreig yn Chubut, Yr Ariannin er mwyn bod yn ddolen gyswllt rhwng y ddwy wlad. Newidiwyd yr enw yng nghyfarfod blynyddol 1999 i Gymdeithas Cymru-Ariannin i adlewyrchu aelodaeth a gweithgareddau'r Gymdeithas heddiw.
Canghennau
Mae gan y Gymdeithas dair cangen - yr hynaf yw un Môn ac Arfon; sefydlwyd rhai hefyd yng Nghaerdydd (Cangen y De) ac yng ngogledd ddwyrain Cymru (Cangen Clwyd).
Crwynllys yr hydref
Planhigyn blodeuol collddail yw Crwynllys yr hydref sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Gentianaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Gentianella amarella a'r enw Saesneg yw Autumn gentian. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Crwynllys Chwerw, Crwynllys Hydref.
Cafodd y planhigyn hwn ei enwi ar ôl Gentius, Brenin Illyria. Mae'r blodau'n actinomorffig a deuryw, ac mae'r brigerau'n sownd yn nhu fewn i'r petalau. Mae'r dail gyferbyn a'i gilydd.
Jem (cantores)
Cantores pop o Gymru yw Jem, sef Jemma Griffiths (ganwyd 18 Mehefin 1975). Cafodd hi ei geni ym Mhenarth, Bro Morgannwg, Cymru. Mynychodd Ysgol Gyfun Stanwell a llwyddodd i ennill radd yn y gyfraith o Brifysgol Sussex, Brighton, cyn dechrau ei gyrfa fel cantores.
Ogwen
Gallai Ogwen (neu Ogwan) gyfeirio at:
Dyddiau Gwych a Thrist
Ffilm Corëeg yw Dyddiau Gwych a Thrist gan y cyfarwyddwr ffilm Lee Hongki.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lee Hongki nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cylch
Mewn geometreg Ewclidaidd, cylch yw'r set o bwyntiau mewn plân sydd at bellter penodol, y radiws, o rhyw bwynt penodol, y canolbwynt. Mae'n enghraifft o drawstoriad conig. Dywedir fod cylch yn gromlin caeedig syml; mae'n rhannu'r plân yn ddwy ran, yr allanol a'r mewnol. Weithiau, fe ddefnyddir y gair cylch i olygu'r arwynebedd mewnol, ac yna fe gelwir y cylch (yn ein hystyr ni) yn gylchedd, yn gylchyn, neu'n berimedr. Fel arfer, fodd bynnag, mae cylchedd a.y.b. yn cyfeirio at hyd y cylch, ac fe gelwir yr arwynebedd mewnol yn ddisg.
Diffiniadau Mathemategol
Lle mae gennym system x - y  o gyfesurynnau Cartesaidd, y cylch â chanolbwynt (a, b) a radiws r yw'r set o bwyntiau (x,y) sy'n bodloni
Os mai (0, 0) yw'r canolbwynt, yna gellir symleiddio fel a ganlyn:
Mewn cyfesurynnau parametrig, gellir mynegi (x, y) fel:
Graddiant cromlin cylch at bwynt (x, y) arno (gan gymryd mai (0, 0) yw'r canolbwynt) yw:
Yn y plân cymhlyg, hafaliad cylch sydd a'i ganolbwynt at c a radiws r yw. Gan fod, gelwir (lle mae p a q yn real, ac g yn gymhlyg) weithiau yn gyffredinoliad o gylch. Noder nad yw pob cyffredinoliad o gylch yn gylch!
Fformwlâu defnyddiol
Lle π yn dynodi'r cysonyn pi.
Law of The Lawless
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr William F. Claxton yw Law of The Lawless a gyhoeddwyd yn 1964. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Steve Fisher a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Paul Dunlap.
1789 (ffilm)
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Ariane Mnouchkine yw 1789 a gyhoeddwyd yn 1974. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd 1789 ac fe'i cynhyrchwyd gan Alexandre Mnouchkine a Georges Dancigers yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Ariane Mnouchkine.
Law of The Lawless
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Yvonne De Carlo, Lon Chaney Jr., Bruce Cabot, Barton MacLane, John Agar, Dale Robertson a William Bendix. Mae'r ffilm Law of The Lawless yn 87 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
1789 (ffilm)
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Maxime Lombard, Geneviève Rey-Penchenat, Jean-Claude Bourbault, Jean-Claude Penchenat, Joséphine Derenne, Louba Guertchikoff, Lucia Bensasson, Philippe Caubère a Roland Amstutz.
Law of The Lawless
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1964. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. Strangelove sef ffilm gomedi ddu sy’n dychanu'r Rhyfel Oer a’r gwrthdaro niwclear rhwng yr Undeb Sofietaidd a'r Unol Daleithiau. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Otho Lovering sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
1789 (ffilm)
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1974. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather Part II sef rhan dau y gyfres Americanaidd boblogaidd gan Francis Ford Coppola. Bernard Zitzermann oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Law of The Lawless
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William F Claxton ar 22 Hydref 1914 yn Los Angeles a bu farw yn Santa Monica ar 6 Rhagfyr 1956. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1940 ac mae ganddo o leiaf 182 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
1789 (ffilm)
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ariane Mnouchkine ar 3 Mawrth 1939 yn Boulogne-Billancourt. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1964 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn L'École Internationale de Théâtre Jacques Lecoq.
Law of The Lawless
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William F. Claxton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
1789 (ffilm)
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ariane Mnouchkine nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
God Is My Partner
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr William F. Claxton yw God Is My Partner a gyhoeddwyd yn 1957. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Paul Dunlap.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Walter Brennan, Marion Ross, Ellen Corby, Jesse White, Charles Lane, Gene Roth, John Hoyt, Lyle Talbot, Paul Cavanagh, Hank Mann, Hank Patterson, John Harmon, Ralph Sanford, Edgar Dearing, Fred Sherman ac Anthony Jochim. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1957. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Bridge on the River Kwai sy’n ffilm ryfel llawn propaganda a wnaed yn America-Lloegr, gan y cyfarwyddwr ffilm David Lean. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William F Claxton ar 22 Hydref 1914 yn Los Angeles a bu farw yn Santa Monica ar 6 Rhagfyr 1956. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1940 ac mae ganddo o leiaf 182 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William F. Claxton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mesur Addysg (Cymru) 2009
Mesur Cynulliad Cenedlaethol Cymru sy'n trosglwyddo'r hawl i wneud apelau a hawliadau i Dribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru o rieni i blant yw Mesur Addysg (Cymru) 2009 (Saesneg: Education (Wales) Measure 2009). Fe'i basiwyd gan y Cynulliad ar 3 Tachwedd 2009 a daeth i rym ar 9 Rhagfyr 2010 pan derbyniodd sêl bendith y Frenhines.
Mei Jones
Actor a sgriptiwr o Gymro oedd Mei Jones (Chwefror 1953 – 5 Tachwedd 2021). Cyd-greoedd y gyfres C'mon Midffild! gyda Alun Ffred Jones, a darlledwyd tair cyfres ar y radio cyn trosglwyddo yn llwyddiannus i deledu. Roedd perfformiad Mei fel y cymeriad hoffus Wali Thomas yn un o'r creadigaethau comedi mwyaf poblogaidd erioed yn y Gymraeg.
Bywyd cynnar ac addysg
Magwyd Henryd Myrddin Jones ar dyddyn yn Llanddona, Ynys Môn, cyn i’r teulu symud i Lanfairpwll. Yn blentyn roedd yn bêl-droediwr talentog a chafodd ei dderbyn i garfan dan-18 Cymru tra'n dal yn ddisgybl ysgol. Bu'n chwarae i dîm Biwmares, Amlwch, Bangor ac yn gôl-geidwad i dîm Llanrug.
Aeth i Ysgol David Hughes ym Mhorthaethwy, cyn mynychu Coleg y Brifysgol, Aberystwyth gan ddilyn cwrs mewn diwinyddiaeth. Yn y cyfnod yma daeth yn un o aelodau gwreiddiol y grŵp Mynediad am Ddim. Bu'n chwarae i glwb pêl-droed Pontrhydfendigaid yn ystod ei ddyddiau coleg yn Aberystwyth. Aeth ymlaen i gwrs drama Cymraeg yng Ngholeg Cerdd a Drama Caerdydd.
Gyrfa
Bu'n actio, sgriptio a chyfarwyddo ers 1976. Dechreuodd ei yrfa gyda Chwmni Theatr Cymru cyn dod yn un o aelodau cyntaf Theatr Bara Caws. Ar y radio, bu’n rhan o dîm Pupur a Halen ac Wythnos i’w Anghofio, ac yna fe sgriptiodd, actiodd a chyfarwyddodd wyth cyfres, un ffilm a sioe lwyfan o C'mon Midffild!. Enillodd Mei ac Alun Ffred Jones wobr 'Yr Awdur Gorau Ar Gyfer Y Sgrin - Cymreig' BAFTA Cymru ar gyfer C'mon Midffild! yn 1992.
Yn ystod yr 1980au bu'n actio mewn sawl cyfres ddrama yn cynnwys Wastad ar y Tu Fas,  Hufen a Moch Bach, Anturiaethau Dic Preifat ac Wyn i'r Lladdfa. Sgriptiodd y cyfresi drama Deryn a Cerddwn Ymlaen ar y cyd gyda Meic Povey.
Yn 2008 fe’i comisiynwyd i ysgrifennu drama gomedi o’r enw Planed Patagonia.
Roedd hefyd yn un o'r Jonesiaid a dorrodd record y byd Jones Jones Jones am gasglu ynghyd y nifer fwyaf o bobl yn rhannu’r un cyfenw yng Nghanolfan y Mileniwm yn 2006, gan fod yn un o 1,224 Jones a gymerodd ran.
Bywyd personol
Wedi i losgiadau tai haf ddechrau yn 1979, a'r heddlu yn rhwystredig oherwydd eu hymdrechion aflwyddiannus i ddal y rhai oedd yn gyfrifol, arestiwyd Mei Jones ynghyd â'i gyd-aelod o gast C'mon Midffild!, Bryn Fôn yn 1990. Ni ddygwyd unrhyw gyhuddiadau yn eu herbyn.
Bu farw yn 68 mlwydd oed wedi cyfnod o salwch. Roedd yn dad i pedwar o blant, Ela, Lois, Steffan ac Aaron.
Calais, Maine
Dinas yn, yn nhalaith Maine, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Calais, gan gynnwys:
Clustwyfyn oren
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw clustwyfyn oren, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy clustwyfynod oren; yr enw Saesneg yw Frosted Orange, a'r enw gwyddonol yw Gortyna flavago. Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r clustwyfyn oren yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Meall Buidhe (932m)
Mae Meall Buidhe (932m) yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Rannoch i Glen Lyon yn ne Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd ar y copa. Mae'n llunio ochr gogleddol Loch an Daimh a chaiff ei ddringo'n aml ar y cyd a Stuchd an Lochain.
Hedvig Hamilton
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Lund, Sweden oedd Hedvig Hamilton (9 Rhagfyr 1870 – 1949).
Enw'i thad oedd Gustaf Axel Knut Hamilton.
C'mon Midffîld!
Cyfres deledu ddrama a chomedi hynod boblogaidd oedd C'mon Midffîld! Cynhyrchwyd y rhaglen gan Ffilmiau'r Nant a ddarlledwyd gyntaf ar yr 18 Tachwedd 1988 ar S4C. Darlledwyd chwe chyfres dros gyfnod o chwe mlynedd cyn i'r rhaglen ddod i ben yn 1994. Dechreuodd fel rhaglen ar BBC Radio Cymru, a darlledwyd tair cyfres cyn i C'mon Midffîld! symyd i sgriniau teledu ledled y wlad. Y cyfarwyddwr oedd Alun Ffred Jones a gyd-ysgrifennodd y gyfres â Mei Jones, a chwaraeodd y cymeriad poblogaidd Wali Thomas.
Deng mlynedd wedi i'r gyfres olaf gael ei dangos yn 1994, dilynodd C'mon Midffîld! duedd nifer o raglenni comedi Saesneg fel Only Fools and Horses gan ail-ymddangos am un ffilm arbennig amser Nadolig 1994: C'mon Midffîld a Rasbrijam. Er gwaetha adolygiadau cymysg y ffilm, ystyrir C'mon Midffîld! yn un o'r rhaglenni Cymraeg mwyaf poblogaidd yn hanes S4C, ac mae'r grwp Facebook perthnasol yn brolio dros 2,500 aelod. Nid oes bwriad ar hyn o bryd i ffilmio unrhyw gyfresi pellach ond mae'r gyfres yn cael ei ailddarlledu yn aml ar S4C.
Seiliwyd y rhaglen ar Glwb Pêl-droed Pontrhydfendigaid. Yn y gorffennol cynrychiolwyd y clwb penodol gan nifer o gast y rhaglen.
Enillodd y rhaglen wobr 'Y Ddrama Gyfres / Gyfresol Orau' BAFTA Cymru i Mei Jones ac Alun Ffred yn 1992. Enillodd Mei Jones hefyd wobr 'Yr Awdur Gorau Ar Gyfer Y Sgrin - Cymreig' BAFTA Cymru.
Sturton, Gogledd Swydd Lincoln
Pentref yn sir seremonïol Swydd Lincoln, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, ydy Sturton. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Scawby yn awdurdod unedol Bwrdeistref Gogledd Swydd Lincoln.
David Ffrangcon Davies
Canwr opera baritôn o Gymru oedd David Thomas Ffrangcon Davies (11 Rhagfyr 1855 – 13 Ebrill 1918).
C'mon Midffîld!
Penodau
Rhyddhawyd y gyfres mewn set o 10 DVD gan Sain rhwng 2005 a 2007.
David Ffrangcon Davies
Ei fywyd
Ganwyd Davies ym Methesda, Gwynedd. Cymerodd yr enw Ffrangcon ar ôl enw Nant Ffrancon. Aeth i Ysgol Friars, Bangor cyn mynd ymlaen i Goleg yr Iesu, Rhydychen lle enillodd gradd BA yn 1881. Cafodd ei ordeinio'n offeiriad a gwasanaethodd fel curad Llanaelhaiarn (1884) ac wedyn Conwy (1885). Astudiodd yr organ yng Nghonwy dan Roland Rogers. Ar ôl methu cael swydd fel canonwr yn Eglwys Gadeiriol Bangor penderfynodd ganolbwyntio ar yrfa fel cantor. Cafodd swydd fel curad Eglwys y Santes Fair yn Hoxton, Llundain, lle cafodd y cyfle i barhau â'i astudiaethau cerddororol.
Yn 1889 priododd Annie Francis Rayner. Roedd eu merch, Gwen Ffrangcon-Davies, yn actores boblogaidd gyda gyrfa yn ymestyn dros saith degawd. Bu farw Davies yn 1918.
Gyrfa gerddorol
Dechreuasai Davies ymddiddori mewn cerddoriaeth diolch i ddylanwad ei dad ym Methesda. Tra yn Eglwys Fair, Hoxton, astudiodd dan y tenor William Shakespeare.
Yn 1888, dechreuodd ganu yn broffesiynol yng Nghaerdydd. Ymunodd gyda Chwmni Opera Carl Rosa a chanodd ei ran gyntaf ar y llwyfan fel yr herald yn yr opera Lohengrin, gan Wagner. Cafodd ei lwyddiant mwyaf fel Felix yn Elijah Mendelssohn, a ganodd am y tro cyntaf yn 1890 yng ngŵyl cerddoriaeth Horringham, Swydd Efrog.
Ar ddiwedd y 1890au, teithiodd Davies i ganu yn yr Unol Daleithiau a'r Almaen. Symudodd i Berlin i ganu a dysgu canu. Yn 1901 aeth ar ail daith i'r Unol Daleithiau i ganu a darlithio. Yn 1904 cafodd ei apwyntio yn athro canu yn yr Academi Frenhinol yn Llundain. Cyhoeddodd lyfr The Singing of the Future yn 1905.
Truenus
Ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Pinyo Roothum yw Truenus a gyhoeddwyd yn 1998. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd xo-nekāthīf ac fe’i cynhyrchwyd yng Ngwlad Tai. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Thai.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tata Young, Chakrit Yamnam a Ray MacDonald.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1998. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Saving Private Ryan sef ffilm ryfel gan Steven Spielberg a enillod 5 Oscar.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Pinyo Roothum ar 1 Ionawr 1957.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Pinyo Roothum nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Three Maxims
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Herbert Wilcox yw Three Maxims a gyhoeddwyd yn 1936. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc a'r Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Nicolas Farkas a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Geraldo.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Anna Neagle. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Jan Stallich oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert Wilcox ar 19 Ebrill 1890 yn Corc a bu farw yn Llundain ar 8 Tachwedd 1998.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert Wilcox nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cigydd bocmacieri
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cigydd bocmacieri (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cigyddion bocmacieri) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Telephorus zeylonus; yr enw Saesneg arno yw Bokmakierie shrike. Mae'n perthyn i deulu'r Cigyddion (Lladin: Laniidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. zeylonus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r cigydd bocmacieri yn perthyn i deulu'r Cigyddion (Lladin: Laniidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Kopaszkutya
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr György Szomjas yw Kopaszkutya a gyhoeddwyd yn 1981. Fe'i cynhyrchwyd yn Hwngari. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan György Szomjas a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Egon Póka.
De Caerdydd a Phenarth (etholaeth Senedd Cymru)
Etholaeth Senedd Cymru o fewn Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru yw De Caerdydd a Phenarth. Yr aelod presennol dros yr etholaeth yn y Senedd yw.
Kopaszkutya
Mae'r ffilm Kopaszkutya (ffilm o 1981) yn 85 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1981. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raiders of the Lost Ark sef ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm Steven Spielberg. Mihály Halász oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm György Szomjas ar 26 Tachwedd 1940 yn Budapest a bu farw yn yr un ardal ar 27 Rhagfyr 2014. Derbyniodd ei addysg yn Budapest University of Technology and Economics.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd György Szomjas nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Robert Bárány
Meddyg, clustegydd ac athro prifysgol nodedig o Awstria-Hwngari oedd Robert Bárány (22 Ebrill 1876 - 8 Ebrill 1936). Derbyniodd Wobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1914, a hynny am ei waith ar ffisioleg a phatholeg offer cynteddol. Cafodd ei eni yn Fienna, Awstria-Hwngari ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Fienna. Bu farw yn Uppsala domkyrkoförsamling.
Gwobrau
Enillodd Robert Bárány y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
The King's Cup
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwyr Herbert Wilcox, Alan Cobham, Donald Macardle a Robert Cullen yw The King's Cup a gyhoeddwyd yn 1933. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Alan Cobham a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Lew Stone.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Chili Bouchier. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1933. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd King Kong ffilm antur enwog gan y cyfarwyddwyr Merian C. Cooper ac Ernest B. Schoedsack. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert Wilcox ar 19 Ebrill 1890 yn Corc a bu farw yn Llundain ar 8 Tachwedd 1998.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert Wilcox nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bryn y Crogwr
Nofel fer gan Bethan Gwanas yw Bryn y Crogwr a gyhoeddwyd yn 2015 gan Y Lolfa. Man cyhoeddi: Tal-y-bont, Cymru.
Daw Bethan o Rydymain, Meirionnydd ychydig filltiroedd o fferm Gwanas lle y'i magwyd. Graddiodd mewn Ffrangeg ym Mhrifysgol Aberystwyth cyn gwneud amryw swyddi, yn cynnwys gweithio gyda'r VSO yn Nigeria. Mae ar hyn o bryd yn cyflwyno'r rhaglen Ar y Lein ar S4C. Mae’n un o nofelwyr mwyaf toreithiog Cymru ac yn wyneb cyfarwydd ar raglenni garddio S4C.
Botwm Crys yn cadw lle
Sudbrooke
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Sudbrooke. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gorllewin Lindsey.
Le Dernier Caravansérail
Ffilm a seiliwyd ar lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr Ariane Mnouchkine yw Le Dernier Caravansérail a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ariane Mnouchkine ar 3 Mawrth 1939 yn Boulogne-Billancourt. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1964 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn L'École Internationale de Théâtre Jacques Lecoq.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ariane Mnouchkine nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bysedd Melys
Band Cymraeg o Amlwch, Ynys Môn yw Bysedd Melys. Ffurfiwyd y band yn 1996. Aelodau'r band yw: Gerallt Jones (llais a gitar), Rhodri Smith (drymiau), Robin Owain Jones (gitar fas), Guto Roberts (gitar a llais cefndir), Gwion Jones (sax a cocanbols), a Sion Gwyn (cornet).
Mae'r band wedi rhyddhau 2 CD - Cnau (EP, 2001) a Lloerig (EP, 2003).
Enwebwyd y band yn y categori 'Band a Ddaeth i Amlygrwydd' yng Ngwobrau Roc a Phop BBC Radio Cymru 2002 (yn erbyn Pep le Pew a Paccino), ac fe'u henwebwyd unwaith yn rhagor yng Ngwobrau Roc a Phop BBC Radio Cymru 2003 yn y categori 'Band Newydd Gorau'.
Recordiwyd a darlledwyd sesiwn C2 (BBC Radio Cymru) gan y band nôl yn nechrau 2005.
Gorsaf reilffordd
bawd|dde|[[Gorsaf reilffordd Caerhirfryn]]
Cyfleuster rheilffordd yw gorsaf reilffordd (neu gorsaf drenau), lle mae trenau'n stopio'n gyson i lwytho a dadlwytho teithwyr neu lwythi. Fel arfer, mae platfform wrth ymyl y cledrau ac adeilad yn darparu gwasanaethau megis darparu tocynnau ac ystafelloedd aros. Gall fod cysylltiadau ar gael rhwng llinellau sy'n croesi ei gilydd, neu modd arall o gludiant megis bysiau.
Ysgol Gymraeg Pwll Coch
Ysgol gynradd Gymraeg yn ardal Lecwydd yng nghymuned Treganna, Caerdydd yw Ysgol Gymraeg Pwll Coch.
Hanes
Cynyddodd nifer y disgyblion yn gyflym ac ym Medi 2000 derbyniwyd dau ddosbarth mynediad i'r ysgol. Gan hynny bu'n rhaid codi cabanau dros dro ar dir yr ysgol. Yn 2006, cwblhawyd estyniad sylweddol ar gyfer yr ysgol uchaf a chyrhaeddodd yr ysgol ei llawn dwf gyda dau ddosbarth ym mhob blwyddyn yn 2008.
Yn sgil diffyg darpariaeth cyfrwng Cymraeg yn yr ardal ehagach bu'n rhaid i'r ysgol dderbyn tri dosbarth mynediad yn 2011 a 2012 ac fe godwyd cabanau dros dro ar eu cyfer. Erbyn 2019 roedd dros 520 o ddisgyblion yn yr ysgol.
Mrs Meinir Howells oedd pennaeth yr ysgol o fis Ebrill 2009 tan Gorffennaf 2016 a Mr Christopher Newcombe o Fedi 2016 tan Awst 2021.
Ym mis Chwefror 2019, agorodd Canolfan Adnoddau Arbenigol, Yr Hafan, yn yr ysgol ar gyfer disgyblion ag anghenion dysgu dwys. Agorwyd Yr Hafan yn swyddogol gan Y Gwir Anrh Mark Drakeford AC, Prif Weinidog Cymru, ar Ddydd Gwener 22ain o Dachwedd 2019.
Agorodd Cylch Meithrin Pwll Coch ar safle’r ysgol ym mis Medi 2020 er mwyn cynnig sesiynau meithrin cyfrwng Cymraeg bore a phrynhawn ynghyd â Chlwb Cinio i blant sy’n mynychu dosbarthiadau meithrin yr ysgol. Erbyn Mehefin 2021, gwireddwyd y weledigaeth o adeilad newydd sbon ac ardal ddysgu allanol i Gylch Meithrin Pwll Coch ac ariannwyd gan Lywodraeth Cymru a Chyngor Caerdydd gyda chymorth Mudiad Meithrin.
Daw enw'r ysgol o'r Pwll Coch, sef pwll yn afon Elái. Rhoddodd y pwll ei enw i bentref bychan o'r un enw a safai ger tafarn Tŷ Pwll Coch. Mynn traddodiad fod y pwll wedi llenwi â gwaed yn dilyn Brwydr Sain Ffagan yn 1648. Nid yw'r ardal hon bellach yn rhan o ddalgylch yr ysgol.
Cyffredinol
Mae dalgylch presennol yr ysgol yn cynnwys Lecwydd a rhannau o Glan'rafon (gan gynnwys y rhan fwyaf o Bontcanna), Treganna, a Pharc Fictoria. Mae'r ysgol yn rhan o glwstwr Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf.
Yn 2019, deuai tua 10% o'r disgyblion o gartrefi Cymraeg gydag o leiaf un o’r rhieni yn siarad Cymraeg a thua 60% o’r disgyblion o gartrefi di-Gymraeg. Deuai tua 25% o gefndir ethnig lleiafrifol.
Nododd adroddiad arolygiad Estyn ar yr ysgol yn 2018 fod y 'staff yn creu ethos hapus, gofalgar a chynhwysol yn yr ysgol, lle mae pawb yn cael eu parchu a’u gwerthfawrogi ... Mae ansawdd yr addysgu ar draws yr ysgol yn dda ... mae rhan fwyaf y disgyblion yn gwneud cynnydd cadarn, yn cyflawni’n dda ac yn defnyddio eu medrau i safon uchel erbyn diwedd cyfnod allweddol 2... Mae arweinwyr yn hynod effeithiol ...Mae safonau ymddygiad yn gyson uchel'.
Dywedodd Dirprwy Arweinydd Cyngor Caerdydd a'r Aelod Cabinet dros Addysg, Cyflogaeth a Sgiliau, a'r Cynghorydd Sarah Merry: 'Llongyfarchiadau i Mr Newcombe, yr holl staff, disgyblion, llywodraethwyr a phawb sydd yn ymwneud ag Ysgol Pwll Coch yn llwyddo i ennill cystal canlyniadau da yn arolygon Estyn. Gwn fod pawb yn yr ysgol wedi rhoi cymaint o waith caled er mwyn sicrhau'r llwyddiant hwn, ac rwy hefyd yn gwybod am yr ymrwymiad a'r penderfyniad sydd ganddynt i weithio tuag at ragoriaeth yn y dyfodol. Edrychaf ymlaen at gael ychwanegu fy llongyfarchion yn bersonol pan fyddaf yn ymweld nesaf ag Ysgol Pwll Coch.'
Strong Enough to Break
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Ashley Greyson yw Strong Enough to Break a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Isaac Hanson, Zac Hanson a Taylor Hanson.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Isaac Hanson, Zac Hanson a Taylor Hanson. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ashley Greyson oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ashley Greyson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tri Chopa Swydd Efrog
Maen nhw'n ffurfio rhan o'r Pennines, ac mae Pen y Ghent ar y Pennine Way.
Ar gopa Whernside ceir mur, a dyma'r ffin rhwng Swydd Efrog a Chumbria.
Her y Tri Chopa
Mae Her y Tri Chopa yn her boblogaidd i gerddwyr, lle mae'n rhaid cwblhau taith trwy'r tri chopa o fewn 12 awr neu lai. Hyd y daith mae tua 25 milltir, ond mae'n dibynnu ar ba lwybr y dilynwch. Mae'n rhaid dechrau ym mhentref Horton-in-Ribblesdale, a dychwelyd yno i orffen y daith. Mae llawer o bobl yn ei wneud er mwyn codi arian at elusen.
Alexander von Humboldt
Naturiaethwr a fforiwr Almaenig oedd Friedrich Wilhelm Heinrich Alexander Freiherr von Humboldt (14 Medi 1769 - 6 Mai 1859). Bu ei waith ar ddaearyddiaeth fotanegol yn allweddol i ddatblygiad biodaearyddiaeth.
Rhwng 1799 a 1804, bu Humboldt yn teithio yn Ne America, gan ei disgrifio o safbwynt wyddonol am y tro cyntaf. Cyhoeddodd ei ddisgrifiad o'r daith mewn cyfrolau dros gyfnod o 21 mlynedd. Roedd yn un o'r cyntaf i awgrymu y gallai cyfandiroedd medis De America ac Affrica fod wedi bod yn rhan o'r un darn o dir yn y gorffennol. Yn 1845 cyhoeddodd Kosmos mewn pum cyfrol, ymgais i uno'r gwahanol ganghennau o wybodaeth wyddonol.
I Botany Bay
Dyma nofel hanesyddol uchelgeisiol a hynod ddarllenadwy fydd yn cadw'r darllenydd yn awchu am fwy. Dilynir hanes Cymraes go iawn o'r enw Ann Lewis, merch ifanc o deulu cyffredin o Ddolgellau a gafodd waith mewn siop deiliwr yn y dref cyn iddi gael ei chludo ar daith gyffrous i ben draw'r byd.
Forever Young, Forever Free
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Ashley Lazarus yw Forever Young, Forever Free a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Affrica. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Carn Gorm - An Sgorr
Mae Carn Gorm - An Sgorr yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Rannoch i Glen Lyon yn Ucheldir yr Alban;.
Forever Young, Forever Free
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd One Flew Over the Cuckoo's Nest sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ashley Lazarus nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Carn Gorm - An Sgorr
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Munro Top a Murdo. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Best Man Down
Ffilm drama-gomedi am LGBT yw Best Man Down a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Minnesota. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mateo Messina. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Shelley Long, Frances O'Connor, Justin Long, Addison Timlin, Michael Landes, Tyler Labine, Evan Jones a Jess Weixler.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Crwynllys y maes
Planhigyn blodeuol collddail yw Crwynllys y maes sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Gentianaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Gentianella campestris a'r enw Saesneg yw Field gentian. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Crwynllys y Maes.
Cafodd y planhigyn hwn ei enwi ar ôl Gentius, Brenin Illyria. Mae'r blodau'n actinomorffig a deuryw, ac mae'r brigerau'n sownd yn nhu fewn i'r petalau. Mae'r dail gyferbyn a'i gilydd.
Manhattan Moon
Y prif actor yn y ffilm hon yw Ricardo Cortez. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1935. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Mutiny on the Bounty sef ffilm arbrofol Americanaidd yn seiliedig ar nofel o’r un enw...... Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Stuart Walker ar 4 Mawrth 1888 yn Augusta a bu farw yn Beverly Hills ar 5 Chwefror 2016.
Platycypha auripes
Mursen yn nheulu'r Chlorocyphidae yw'r Platycypha auripes. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân. Mae i'w ganfod yn Tansanïa a'r Congo.
A Ilha Do Terrível Rapaterra
Ffilm antur gan y cyfarwyddwr Ariane Porto yw A Ilha Do Terrível Rapaterra a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd ym Mrasil. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Portiwgaleg.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ariane Porto nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Iowa Falls, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Iowa Falls, gan gynnwys:
Stuchd an Lochain - Sron Chona Choirein
Mae Stuchd an Lochain - Sron Chona Choirein yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Rannoch i Glen Lyon yn Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd ar y copa. Y fam fynydd ydy Stuchd an Lochain.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Munro Top a Murdo. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Noche De Reyes
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Miguel Bardem yw Noche De Reyes a gyhoeddwyd yn 2001. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Tomás Cimadevilla.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Joaquín Climent.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2001. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Beautiful Mind sef ffilm fywgraffyddol gan Ron Howard. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Miguel Bardem ar 1 Ionawr 1964 ym Madrid. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1995 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Miguel Bardem nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Adada Enna Azhagu
Ffilm ramantus yw Adada Enna Azhagu a gyhoeddwyd yn 2009. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd அடடா என்ன அழகு ac fe’i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tamileg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 6,100 o ffilmiau Tamileg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ceinddryw corun porffor
Teulu
Mae'r ceinddryw corun porffor yn perthyn i deulu'r Ceinddrywod (Lladin: Maluridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Manteno Township, Illinois
Treflan yn, yn nhalaith Illinois, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Manteno Township, gan gynnwys:
Julius Wagner-Jauregg
Meddyg, athro prifysgol, gwleidydd nodedig o Awstria oedd Julius Wagner-Jauregg (7 Mawrth 1857 - 27 Medi 1940). Meddyg Awstriaidd ydoedd ac enillodd Wobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1927, ef yw'r unig seiciatrydd i wneud hynny. Cafodd ei eni yn Wels, Awstria ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Fienna. Bu farw yn Fienna.
Gwobrau
Enillodd Julius Wagner-Jauregg y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Surfleet
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Surfleet. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Holland.
Bonedd y Saint
Mae Bonedd y Saint yn draethodyn achyddol sy'n manylu yr achau seintiau a brenhinoedd Brythoneg cynnar. Mae'n cyfeirio at amryw o lawysgrifau gwahanol ar gael yn dyddio o'r 12g, er bod y deunydd yn llawer hŷn; gwelir hyn er enghraifft yn enwau'r seintiau: enwau mewn Hen Gymraeg ydynt.
Mae'n bosib mai yng Ngheredigion y sgwennwyd y llawysgrif hynaf a geir heddiw, a gellir ei dyddio i 1140 oherwydd pwysigrwydd Dewi Sant drwy'r llawysgrif, a gwyddys fod Dewi erbyn y dyddiad hwn o statws arwr cenedlaethol a nawddsant uchel ei barch. Roedd Esgobaeth Tyddewi i'r Tywysogion Cymreig yn bwysicach na phrifddinas fetropolitan.
Roedd gan y rhan fwyaf o seintiau'r 6ed a'r 7g gysylltiad uniongyrchol â'r brenhinoedd Cymreig. Ceir sawl fersiwn o'r achau hyn, sy'n awgrymu'n gryf eu bod yn cael eu cyfri'n bwysig iawn yn eu dydd. Y pryd hwn hefyd dylid cofio fod crefydd ac addysg yn un: ni cheid y naill heb y llall. Ceir cysylltiad hynod bwysig ynddynt rhwng Cymru ac Iwerddon. Ymddengys mai copiau yw Bonedd y Saint o gynnyrch llawer cynt, sydd bellach ar goll. Mae'r llawysgrifau sydd wedi goroesi'n taflu golau ar gymdeithas a gweleidyddiaeth yr oes ac o werth aruthrol i haneswyr ac academyddion eraill.
The Key Man
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Retúr
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ági Szirtes, Sándor Gáspár, Sándor Badár, Zoltán Mucsi ac András Szőke. Mae'r ffilm Retúr (ffilm o 1992) yn 89 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1992. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Reservoir Dogs sef ffilm noir am ladrad gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 700 o ffilmiau Hwngareg wedi gweld golau dydd. Ferenc Grunwalsky oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Anna Kornis sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm György Szomjas ar 26 Tachwedd 1940 yn Budapest a bu farw yn yr un ardal ar 27 Rhagfyr 2014. Derbyniodd ei addysg yn Budapest University of Technology and Economics.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gwnewch Hyn ...
Myfyrdodau crefyddol gan Beti-Wyn James yw Gwnewch Hyn ... a gyhoeddwyd yn 2016 gan Gyhoeddiadau'r Gair. Man cyhoeddi: Chwilog, Cymru.
Cyfrol wreiddiol gan Beti-Wyn James yn cynnwys 20 myfyrdod sy'n addas ar gyfer gwasanaethau Cymun.
Botwm Crys yn cadw lle
Piod-sgrech yddfwen
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Piod-sgrech yddfwen (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: piod-sgrechod gyddfwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Calocitta formosa; yr enw Saesneg arno yw White-throated magpie-jay. Mae'n perthyn i deulu'r Brain (Lladin: Corvidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
María Luisa Penne
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America oedd María Luisa Penne (11 Medi 1913 - 6 Hydref 2005).
Piod-sgrech yddfwen
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. formosa, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
María Luisa Penne
Fe'i ganed yn Ponce a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Bu farw yn San Juan.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Crwynllys y sialc
Planhigyn blodeuol collddail yw Crwynllys y sialc sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Gentianaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Gentianella germanica a'r enw Saesneg yw Chiltern gentian. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Crwynllys y Sialc.
Piod-sgrech yddfwen
Teulu
Mae'r piod-sgrech yddfwen yn perthyn i deulu'r Brain (Lladin: Corvidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Crwynllys y sialc
Cafodd y planhigyn hwn ei enwi ar ôl Gentius, Brenin Illyria. Mae'r blodau'n actinomorffig a deuryw, ac mae'r brigerau'n sownd yn nhu fewn i'r petalau. Mae'r dail gyferbyn a'i gilydd.
Platycypha caligata
Mursen yn nheulu'r Chlorocyphidae yw'r Platycypha caligata. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
John Pierce Jones
Actor, ysgrifennwr a chynhyrchydd ydy John Pierce Jones (ganwyd 10 Mai 1946), sy'n enwog am ei ran fel Arthur Picton gyda'i hoff reg, Asiffeta, yn y rhaglen deledu C'mon Midffild! ar S4C.
Bywyd cynnar
Ganwyd a magwyd John Pierce Jones yn Niwbwrch, Sir Fôn. Pan oedd yn 12 oed ail-briododd ei fam a symudodd y teulu i Stevenage ar gyffiniau Llundain. Daeth yn ôl i Gymru wedi gadael yr ysgol ac ymunodd â'r heddlu gan ddilyn yn ôl troed ewythr iddo. Cychwynodd ei yrfa gyda'r heddlu yn Nolgellau ond roedd yn anhapus yn y swydd a roedd a'i fryd ar fynd yn actor. Aeth i Goleg Harlech ac yna i Brifysgol Cymru Bangor. Cafodd ambell gyfle i gael profiad o fyd y theatr, yn Theatr y Gegin, Cricieth.
Gyrfa
Cyd-ysgrifennodd y gyfres gomedi teledu Teulu'r Mans gyda Wiliam Owen Roberts y gyfres Watcyn a Sgrwmp gyda Wynford Ellis Owen yn 1993-1994, a'r gyfres Yr Aelod ar gyfer BBC Radio Cymru gydag ef yn 1994, ac ail gyfres yn 1997. Cymerodd ran yn y rhaglen Y Briodas Fawr ar S4C yn 2006, lle roedd rhaid iddo ddylunio ffrog.
Roedd hefyd yn un o'r Jones's a dorodd record y byd Jones Jones Jones am gasglu ynghyd y nifer fwyaf o bobl yn rhannu’r un cyfenw yn Stadiwm y Mileniwm yn 2006, gan fod yn un o 1,224 Jones a gymerodd ran.
Bywyd personol
Mae'n briod i Inge Hansen, Americanes a anwyd yn nghanolfan y Llynges Americanaidd yn Siapan. Mae Igne eisoes wedi dysgu Cymraeg. Mabwysiadodd y cwpl fab o Haiti yn 2004.
Fritz Pregl
Fferyllydd a meddyg Slofenaidd ac Awstriaidd oedd Fritz Pregl (3 Medi 1869 - 13 Rhagfyr 1930). Enillodd Wobr Nobel mewn Cemeg ym 1923 am wneud cyfraniadau pwysig i ficroddadansoddiad meintiol organig. Cafodd ei eni yn Ljubljana, Awstria-Hwngari ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Graz. Bu farw yn Graz.
Gwobrau
Enillodd Fritz Pregl y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith: