cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saesneg
Saesneg Canol
Gyda choncwest y Normaniaid yn Lloegr yn 1066, daeth yr Hen Saesneg (gyda dylanwad mawr o'r Norseg arni) yn agos iawn at yr Hen Ffrangeg, yn enwedig â thafodiaith yr Hen Normaneg. Yn y pen draw datblygodd y Ffrangeg Normanaidd yn Lloegr yn Eingl-Normaneg. Gan fod Normaneg yn cael ei siarad yn bennaf gan yr elites a'r uchelwyr, tra bod y dosbarthiadau is yn parhau i siarad Eingl-Sacsonaidd (Saesneg), prif ddylanwad y Normaniaid oedd cyflwyno ystod eang o eiriau benthyg yn ymwneud â gwleidyddiaeth, deddfwriaeth a pheuoedd cymdeithasol mawreddog. Roedd Saesneg Canol hefyd yn symleiddio'r system ffurfdroadol yn fawr, mae'n debyg er mwyn cysoni Hen Norwyeg a Hen Saesneg, a oedd yn ffurfiannol wahanol ond yn forffolegol debyg. Collwyd y gwahaniaeth rhwng y cyflyrau enwol a gwrthrychol ac eithrio mewn rhagenwau personol, gollyngwyd yr cyflwr offerynnol, a chyfyngwyd y defnydd o'r cyflwr genidol i ddynodi meddiant.
Ym Beibl Wycliffe y 1380au, ysgrifennwyd yr adnod Mathew 8:20: Foxis han dennes, and briddis of heuene han nestis. Yma mae'r ôl-ddodiad lluosog -n ar y ferf wedi ei gadw o hyd, ond nid oes yr un o'r terfyniadau cyflwr ar yr enwau yn bresennol. Erbyn y 12g roedd Saesneg Canol wedi'i datblygu'n llawn, gan integreiddio nodweddion Norseg a Ffrangeg; parhaodd i gael ei siarad tan y newid i Saesneg Modern cynnar tua 1500.
Mae llenyddiaeth Saesneg canol yn cynnwys The Canterbury Tales gan Geoffrey Chaucer, a Le Morte d'Arthur gan Malory. Yn y cyfnod Saesneg Canol, mynychodd y defnydd o dafodieithoedd rhanbarthol wrth ysgrifennu, a defnyddiwyd nodweddion tafodieithol hyd yn oed i greu effaith gan awduron fel Chaucer. Nid oedd y Saesneg wedi'i safoni yn y cyfnod hwn.
Saesneg Modern Cynnar
de|bawd| Cynrychioliad graffig o’r [[:en:Great_Vowel_Shift|Great Vowel Shift, yn dangos sut y symudodd ynganiad y llafariaid hir yn raddol, gyda’r llafariaid uchel i: ac u: yn torri’n ddeuseiniaid a’r llafariaid isaf bob un yn symud eu hynganiad i fyny un lefel]] Y cyfnod nesaf yn hanes y Saesneg oedd Saesneg Modern Cynnar (1500–1700). Nodweddid Saesneg Modern Cynnar gan y Great Vowel Shift (Symudiad Mawr y Llafariaid; 1350–1700), symleiddio ffurfiannol, a safoni ieithyddol.
Yn y Symudiad Mawr y Llafariaid symudodd y pwyslais ar lafariaid Saesneg Canol. Roedd yn bwyslais cyfresol, sy'n golygu bod pob symudiad wedi sbarduno newid dilynol yn y system llafariaid. Codwyd y llafariaid canol ac agored, a thorrwyd y llafariaid caeedig yn ddeuseiniaid. Er enghraifft, ynganwyd y gair Saesneg bite (hy brathiad) yn wreiddiol fel y gair beet (hy brathiad) heddiw, ac ynganwyd yr ail lafariad yn y gair about (hy am) fel y gair boot (hy esgid) heddiw. Mae Symudiad Mawr y Llafariaid yn esbonio llawer o anghysondebau mewn sillafu gan fod Saesneg yn cadw llawer o sillafiadau'r Saesneg Canol, ac mae hefyd yn esbonio pam mae ynganiadau llafariaid Saesneg yn wahanol iawn i'r un llythrennau mewn ieithoedd eraill.
Dechreuodd Saeson symud o'r cytiau moch, i'r llysoedd yn ystod teyrnasiad Harri V. Tua 1430, dechreuodd Llys y Siawnsri yn San Steffan ddefnyddio'r Saesneg yn ei ddogfennau swyddogol, a datblygodd ffurf safonol newydd ar Saesneg Canol, a elwid yn Chancery Standard, o dafodieithoedd Llundain a Dwyrain Canolbarth Lloegr. Ym 1476, cyflwynodd William Caxton y wasg argraffu i Loegr a dechreuodd gyhoeddi'r llyfrau printiedig cyntaf yn Llundain, gan ehangu dylanwad y ffurf hon ar y Saesneg. Mae llenyddiaeth o'r cyfnod Modern Cynnar yn cynnwys gweithiau William Shakespeare a chyfieithiad o'r Beibl a gomisiynwyd gan y Brenin Iago I. Hyd yn oed ar ôl y Symudiad Mawr y Llafariaid roedd yr iaith yn dal i swnio'n wahanol i Saesneg Modern: er enghraifft, roedd y clystyrau cytseiniaid /kn ɡn sw/ yn knight, gnat, a sword yn dal i gael eu ynganu. Mae llawer o'r nodweddion gramadegol y gallai darllenydd modern o Shakespeare eu canfod yn hynod neu hynafol yn cynrychioli nodweddion unigryw Saesneg Modern Cynnar.
Lledaeniad Saesneg Modern
Erbyn diwedd y 18g, roedd yr Ymerodraeth Brydeinig wedi lledaenu Saesneg trwy ei threfedigaethau a'i goruchafiaeth daear-wleidyddol. Cyfrannodd masnach, gwyddoniaeth a thechnoleg, diplomyddiaeth, celf, ac addysg ffurfiol oll at y Saesneg fel yr iaith wirioneddol fyd-eang gyntaf. Roedd Saesneg hefyd yn hwyluso cyfathrebu rhyngwladol byd-eang. Parhaodd Lloegr i ffurfio trefedigaethau newydd, ac yn ddiweddarach datblygodd y rhain eu normau eu hunain ar gyfer lleferydd ac ysgrifennu. Mabwysiadwyd Saesneg mewn rhannau o Ogledd America, rhannau o Affrica, Awstralasia, a llawer o ranbarthau eraill. Pan gawsant annibyniaeth wleidyddol, dewisodd rhai o’r cenhedloedd newydd annibynnol a chanddynt ieithoedd brodorol lluosog barhau i ddefnyddio’r Saesneg fel yr iaith swyddogol er mwyn osgoi’r anawsterau gwleidyddol ac eraill sy’n gynhenid i hyrwyddo unrhyw un iaith frodorol uwchlaw’r lleill. Yn yr 20g mae dylanwad economaidd a diwylliannol cynyddol yr Unol Daleithiau a'i statws fel archbwer yn dilyn yr Ail Ryfel Byd wedi, ynghyd â darlledu byd-eang yn Saesneg gan y BBC a darlledwyr eraill, wedi achosi i'r iaith ymledu ledled y blaned yn gynt o lawer. Erbyn yr 21g, roedd y Saesneg yn cael ei siarad a'i hysgrifennu'n ehangach drwy'r blaned nag y bu unrhyw iaith erioed.
Wrth i Saesneg Modern ddatblygu, cyhoeddwyd normau penodol ar gyfer defnydd safonol, a'u lledaenu trwy gyfryngau swyddogol megis addysg gyhoeddus a chyhoeddiadau a noddir gan y wladwriaeth. Yn 1755 cyhoeddodd Samuel Johnson ei A Dictionary of the English Language, a gyflwynodd sillafiadau safonol geiriau a normau defnydd. Ym 1828, cyhoeddodd Noah Webster yr American Dictionary of the English language i geisio sefydlu norm ar gyfer siarad ac ysgrifennu Saesneg Americanaidd a oedd yn annibynnol ar y safon Brydeinig. Yng ngwledydd Prydain, roedd nodweddion tafodieithol ansafonol a thafodieithoedd y dosbarth is yn cael eu stigmateiddio fwyfwy, gan arwain at ledaeniad cyflym yr amrywiaethau uchel-ael ymhlith y dosbarthiadau canol.
Dosbarthiad daearyddol
bawd|300x300px| Canran y siaradwyr brodorol Saesneg (2017) Erbyn 2016, roedd 400 miliwn o bobl yn siarad Saesneg fel iaith gyntaf ac 1.1 biliwn yn ei siarad fel ail iaith. O ran niferoedd, Saesneg yw'r iaith fwyaf.
Tri chylch o wledydd Saesneg eu hiaith
Roedd yr ieithydd Indiaidd Braj Kachru yn gwahaniaethu rhwng gwledydd lle siaredir Saesneg gyda model tri chylch. Yn ei fodel,
Seiliodd Kachru ei fodel ar hanes sut y lledaenodd Saesneg mewn gwahanol wledydd, sut mae defnyddwyr yn caffael Saesneg, a'r ystod o ddefnyddiau sydd gan Saesneg ym mhob gwlad. Mae'r tri chylch yn newid dros amser.
Mae amcangyfrifon o niferoedd siaradwyr Saesneg ail iaith ac iaith dramor yn amrywio’n fawr o 470 miliwn i fwy nag 1 biliwn, yn dibynnu ar sut y diffinnir hyfedredd yr iaith. Mae'r ieithydd David Crystal yn amcangyfrif bod siaradwyr anfrodorol bellach yn fwy na'r siaradwyr brodorol o 3 i 1. Ym model tri chylch Kachru, gwledydd fel Ynysoedd y Philipinau yw'r "cylch allanol", Jamaica, India, Pacistan, Singapôr, Malaysia a Nigeria gyda chyfran llawer llai o siaradwyr brodorol Saesneg ond llawer o ddefnydd o Saesneg fel ail iaith ar gyfer addysg, llywodraeth, neu fusnes domestig, a'i ddefnydd arferol ar gyfer addysgu ysgol a rhyngweithio swyddogol gyda'r llywodraeth.
Yn y model tri chylch, mae gwledydd fel Gwlad Pwyl, Tsieina, Brasil, yr Almaen, Japan, Indonesia, yr Aifft, a gwledydd eraill lle mae Saesneg yn cael ei haddysgu fel iaith dramor, yn ffurfio'r "cylch ehangach". Mae'r gwahaniaethau rhwng y Saesneg fel iaith gyntaf, fel ail iaith, ac fel iaith dramor yn aml yn ddadleuol a gallant newid mewn gwledydd penodol dros amser. Er enghraifft, yn yr Iseldiroedd a rhai gwledydd eraill yn Ewrop, mae gwybodaeth o Saesneg fel ail iaith bron yn gyffredinol, gyda dros 80 y cant o'r boblogaeth yn gallu ei defnyddio, ac felly defnyddir Saesneg yn rheolaidd i gyfathrebu gyda thramorwyr ac yn aml mewn addysg uwch. Yn y gwledydd hyn, er na ddefnyddir Saesneg ar gyfer busnes y llywodraeth, mae ei defnydd eang yn eu rhoi ar y ffin rhwng y "cylch allanol" a'r "cylch ehangach". Mae Saesneg yn anarferol ymhlith ieithoedd y byd o ran faint o'i defnyddwyr nad ydynt yn siaradwyr brodorol ond yn siarad Saesneg fel ail iaith neu iaith dramor.
Mae Saesneg yn iaith lluosog, sy'n golygu nad oes yr un awdurdod cenedlaethol yn gosod y safon ar gyfer defnydd yr iaith. Yn gyffredinol, mae Saesneg llafar, er enghraifft Saesneg a ddefnyddir mewn darlledu, yn dilyn safonau ynganu cenedlaethol sydd hefyd wedi'u sefydlu gan arfer yn hytrach na thrwy reoliadau llym. Mae darlledwyr rhyngwladol fel arfer yn cael eu hadnabod fel rhai sy'n dod o un wlad yn hytrach nag un arall trwy eu hacenion, ond mae sgriptiau darllenwyr newyddion hefyd wedi'u cyfansoddi'n bennaf mewn Saesneg ysgrifenedig safonol rhyngwladol. Mae normau Saesneg ysgrifenedig safonol yn cael eu cynnal gan gonsensws siaradwyr Saesneg addysgedig ledled y byd yn unig, heb unrhyw arolygiaeth gan unrhyw lywodraeth, corff neu sefydliad rhyngwladol.
Saesneg fel iaith fyd-eang
Wrth i ddad-drefedigaethu fynd rhagddo ledled yr Ymerodraeth Brydeinig yn y 1950au a'r 1960au, nid oedd cyn-drefedigaethau'n gwrthod y Saesneg ond yn hytrach yn parhau i'w defnyddio fel gwledydd annibynnol yn gosod eu polisïau iaith eu hunain. Er enghraifft, mae'r farn am y Saesneg ymhlith llawer o Indiaid wedi mynd o'i chysylltu â gwladychiaeth i'w chysylltu â chynnydd economaidd, ee mae'r Saesneg yn parhau i fod yn un o ieithoedd swyddogol India. Defnyddir Saesneg yn eang hefyd yn y cyfryngau ac mewn llenyddiaeth. Y nifer y llyfrau Saesneg a gyhoeddir yn flynyddol yn India yw'r trydydd mwyaf yn y byd ar ôl yr Unol Daleithiau a'r DU. Fodd bynnag, anaml y siaredir Saesneg fel iaith gyntaf, efallai tua dim ond rhyw ddau gant o filoedd o bobl, ac mae llai na 5% o'r boblogaeth yn siarad Saesneg rhugl yn India. Honnodd David Crystal yn 2004, wrth gyfuno siaradwyr brodorol ac anfrodorol, fod gan India bellach fwy o bobl sy'n siarad neu'n deall Saesneg nag unrhyw wlad arall yn y byd, ond mae nifer y siaradwyr Saesneg yn India yn ansicr iawn, gyda'r mwyafrif o ysgolheigionyn dod i'r casgliad bod gan yr Unol Daleithiau fwy o siaradwyr Saesneg o hyd nag India.
Carreg Arthur (beddrod siambr)
Heneb, a math o feddrodau siambr (Saesneg: chambered tomb) sy'n perthyn i Oes Newydd y Cerrig neu Oes yr Efydd a chyn hynny (rhwng 3,000 a 2,400 C.C.) ydy Carreg Arthur, Llanrhidian, Abertawe;
Saesneg
Ffonoleg
Mae seineg a ffonoleg yr iaith Saesneg yn amrywio o'r naill dafodiaith i'r llall ac mae amrywiad ffonolegol yn effeithio ar y rhestr o ffonemau (hy seiniau lleferydd sy'n gwahaniaethu ystyr), ac mae amrywiad ffonetig yn cynnwys gwahaniaethau yn ynganiad y ffonemau. Mae'r trosolwg hwn yn bennaf yn disgrifio ynganiadau safonol y Deyrnas Unedig a'r Unol Daleithiau: Received Pronunciation (RP) a General American (GA).
Carreg Arthur (beddrod siambr)
Gelwir y math yma o siambr yn feddrod siambr (lluosog: beddrodau siambr) ac fe gofrestrwyd y feddrod hon fel heneb gan Cadw gyda'r rhif SAM: GM003.
Monteverzh
Mae Monteverzh (Ffrangeg: Montbert) yn gymuned yn Departamant Liger-Atlantel (Ffrangeg Loire-Atlantique), yng ngwlad Llydaw a rhanbarth Ffrengig Pays de la Loire. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
KCNA2
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn KCNA2 yw KCNA2 a elwir hefyd yn Potassium voltage-gated channel subfamily A member 2 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 1, band 1p13.3.
Carreg Arthur (beddrod siambr)
Fe'i codwyd cyn Oes y Celtiaid i gladdu'r meirw ac, efallai, yn ffocws cymdeithasol i gynnal defodau yn ymwneud â marwolaeth.
Ôl-adain gopor
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw ôl-adain gopor, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy ôl-adenydd copor; yr enw Saesneg yw Copper Underwing, a'r enw gwyddonol yw Amphipyra pyramidea. Ei diriogaeth yw'r ardal Palaeartig.
47–54 mm ydy lled ei adenydd, ar eu heithaf, ac mae'r fenwyw ychydig yn fwy na'r gwryw. Mae ar ei adain rhwng Awst a'r hydref a chaiff ei ddenu gan olau a siwgwr.
Zuluhoops
Ffilm ddogfen am chwaraeon gan y cyfarwyddwr Kristin Pichaske yw Zuluhoops a gyhoeddwyd yn 2016.
Monteverzh
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg
Girls of The Latin Quarter
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Alfred Travers yw Girls of The Latin Quarter a gyhoeddwyd yn 1960. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori ym Mharis. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Zuluhoops
Mae'r ffilm Zuluhoops (ffilm o 2016) yn 58 munud o hyd.
Andy Colby's Incredible Adventure
Ffilm llawn cyffro a ffuglen wyddonol yw Andy Colby's Incredible Adventure a gyhoeddwyd yn 1988. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
The Fast Worker
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr William A. Seiter yw The Fast Worker a gyhoeddwyd yn 1924. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Monteverzh
Poblogaeth
Delwedd:Population - Municipality code 44103.svg
Zuluhoops
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling.
The Fast Worker
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Girls of The Latin Quarter
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Travers ar 8 Awst 1906 yng Nghaergystennin.
Andy Colby's Incredible Adventure
Y prif actorion yn y ffilm hon yw John Franklin, Dianne Kay, Vince Edwards, Chuck Kovacic a Randy Josselyn.
Ôl-adain gopor
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Girls of The Latin Quarter
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alfred Travers nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Monteverzh
Gweler hefyd
Cymunedau Liger-Atlantel
Ôl-adain gopor
Cyffredinol
Wedi deor o'i ŵy mae'r ôl-adain gopor yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
The Fast Worker
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1924. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Nibelungen sef ffilm ffantasi Almaenig mewn dwy ran, gan Fritz Lang. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William A Seiter ar 10 Mehefin 1890 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Beverly Hills ar 16 Mawrth 1999.
KCNA2
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn KCNA2.
Girls of The Latin Quarter
Cyfeiriadau
o'r Deyrnas Gyfunol]]
Bikini Bloodbath
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Debbie Rochon, Robert Cosgrove a Russ Russo.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Thomas Edward Seymour ar 20 Ionawr 1977 yn New Britain, Connecticut. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2002 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Thomas Edward Seymour nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Andy Colby's Incredible Adventure
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Hard sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Fast Worker
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William A. Seiter nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Zwariowana Noc
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Zbigniew Kuźmiński yw Zwariowana Noc a gyhoeddwyd yn 1967. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Pwyll. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg a hynny gan Zdzisław Skowroński a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Adam Walaciński.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Jerzy Karaszkiewicz. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1967. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd You Only Live Twice sef ffilm llawn cyffro gan Lewis Gilbert. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,350 o ffilmiau Pwyleg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Zbigniew Kuźmiński ar 4 Tachwedd 1921 yn Bydgoszcz a bu farw yn Gdańsk ar 13 Awst 1981. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1950 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Zbigniew Kuźmiński nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Statud Ymreolaeth Galisia (1936)
bawd|Statud Ymreolaeth Galisia 1936, ar ffurf PDF Statud a ddiffiniodd annibyniaeth i Galisia ac a grewyd gan Partido Galeguista (neu 'Blaid Galisia') ym 1936 yw Statud Ymreolaeth Galisia (1936). Fe'i derbyniwyd yn bennaf gan iddo gael ei gynnig yn ystod Rhyfel Cartref Sbaen ond ni ddaeth i rym oherwydd Llywodraeth unbeniaethol Sbaen, dan arweiniad Francisco Franco.
Yr ysbrydoliaeth gwreiddiol y tu ôl i'r Statud oedd y Mudiad Gweriniaethol dros Annibyniaeth Galisia (Organización Republicana Gallega Autónoma (neu'r ORGA)) a'r cenedlaetholwyr Villar Ponte a Lois Peña Novo. Ond erbyn diwedd 1932, cymrwyd y gwaith drosodd gan 'Gynulliad y Rhabarthau' a'r blaid genedlaethol, y 'Partido Galeguista', a baratodd y drafft terfynol. Ar gychwyn y 1930au awgrymodd sawl person y byddai datganoli pwer, drwy greu clwstwr ffederal o wledydd yn fanteisiol i Sbaen hefyd.
Yn 1932 galwodd Raimundo López Pol, Maer Santiago de Compostela, cynghorwyr holl Ranbarthau Galisia at ei gilydd i drafod y drafft hwn ac yn Rhagfyr y flwyddyn honno, fe'i derbyniwyd gan gynrychiolwyr 84.7% o'r boblogaeth. Ar 28 Mehefin, cafwyd Refferendwm cenedlaethol ar y fersiwn terfynol a chafwyd 993,351 o bleidleisiau o'i blaid, sef 74.56 o'r etholaeth a dim ond 6161 yn ei erbyn. O'r dinasyddion hynny a fwrwodd eu pleidlais, roedd 99% o blaid Annibyniaeth. Ar 15 Gorffennaf, fe'i cyflwynwyd gan Román Gómez (Ysgrifennydd Cyffredinol Partido Galleguista) ac AS Castelao i Lywydd y Llywodraeth.
Roedd y Statud yn gwneud y Galisieg a'r Sbaeneg yn ieithoedd swyddogol, a nodwyd y byddai'n rhaid i weision sifil allu'r ddwy iaith. Rhoddai hefyd yr hawl i Galisia ethol ei senedd ei hun a bod yn gyfrifol am ei system etholaethol ei hun yn ogystal â chodi trethi ayb.
Ni ddaeth y Statud i rym, fodd bynnag, oherwydd Llywodraeth unbeniaethol Sbaen, dan arweiniad Francisco Franco.
Y Cyd-destun Ewropeaidd
I'w roi yn ei gyd-destun Ewropeaidd: ar 21 Ionawr 1919 cafwyd Cyhoeddiad o Annibyniaeth Dáil Éireann (Gweriniaeth Iwerddon), ffurfiwyd Plaid Cymru yn 1925 a llosgwyd Penyberth ar 8 Medi 1936. Ffurfiwyd Plaid Genedlaethol yr Alban yn 1934 ac yn 1931 daeth Esquerra Republicana de Catalunya (Plaid Genedlaethol Catalonia) yn fuddugol yn yr Etholiad Cyffredinol, ffurfiwyd Generalitat de Catalunya, gan fynnu annibyniaeth ffederal oddi wrth Sbaen. Yn 1936 hefyd, crewyd llywodraeth ymreolaethol Fasgaidd.
Chōkōsō No Akebono
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Hideo Sekigawa yw Chōkōsō No Akebono a gyhoeddwyd yn 1969. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd 超高層のあけぼの ac fe'i cynhyrchwyd yn Japan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Japaneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Akira Ifukube.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1969. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Midnight Cowboy sef ffilm am ddau gyfaill gan y cyfarwyddwr ffilm John Schlesinger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 5,600 o ffilmiau Japaneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hideo Sekigawa ar 1 Rhagfyr 1908 yn Sado Island a bu farw yn Tokyo ar 7 Chwefror 2011.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hideo Sekigawa nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Zagros
Mae'r Zagros yn fynyddoedd cymhleth. Cyfres o gadwyni cyfochrog ydynt sy'n ymestyn dros ardal eang yng ngorllewin Iran. Nid oes cytundeb llwyr ar ddiffinio eu tiriogaeth. Gellid dadlau mai'r gadwyn sylweddol yn ne-orllewin Iran sy'n ffurfio'r Zagros go iawn, lle ceir y copaon uchaf, ond mae rhai daearyddwyr yn cynnwys yr holl gadwynni llai i'r gogledd-orllewin, gan gynnwys y rhan o Kurdistan sydd yng ngogledd Irac, gan eu hymestyn weithiau i gynnwys y mynyddoedd uchel ar y ffin ag Aserbaijan lle ceir mynydd Sabalan (4,811m / 15,784 troedfedd).
Ymhlith safleodd archaeolegol y Zagros mae Jarmo a Shanidar, lle cafwyd gweddillion ysgerbydau Neanderthal, yn sefyll allan. Cafwyd hyd i dystiolaeth fod dynion yn gwneud gwin yn yr ardal, yn Hajji Firuz a Godin Tepe, efallai mor gynnar â 3500 neu 5400 CC.
Yn yr Henfyd, roedd mynyddoedd y Zagros yn gartref i bobloedd "barbaraidd" fel y Kassiaid, y Guti, a'r Mitanni, a ddeuai o bryd i'w gilydd i geisio goresgyn dinasoedd Sumer neu Akkad ym Mesopotamia. Ers gwawr hanes mae'r mynyddoedd wedi ffurfio gwahanfur rhwng gwastadiroedd poeth Mesopotamia (Irac) a llwyfandir uchel Iran. Yng nghyffiniau'r Zagros tyfodd hen ddinasoedd Susa a Persepolis, prifddinas seremonïol Ymerodraeth Persia.
Aav Taru Kari Nakhu
Ffilm gomedi yw Aav Taru Kari Nakhu a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Gwjarati.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Tiku Talsania.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf cant o ffilmiau Gwjarati wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mouster-al-Loc'h
Mae Mouster-al-Loc'h (Ffrangeg: Montoir-de-Bretagne) yn gymuned yn Departamant Liger-Atlantel (Ffrangeg Loire-Atlantique), yng ngwlad Llydaw a rhanbarth Ffrengig Pays de la Loire. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg
Poblogaeth
Delwedd:Population - Municipality code 44104.svg
Carlton-Browne of The F.O.
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwyr Roy Boulting, Jeffrey Dell a John Boulting yw Carlton-Browne of The F.O. a gyhoeddwyd yn 1959. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn y Caribî. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan John Addison.
Mouster-al-Loc'h
Cysylltiadau Rhyngwladol
Mae Mouster-al-Loc'h wedi'i gefeillio â:
Carlton-Browne of The F.O.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw John Le Mesurier, Peter Sellers, Luciana Paluzzi, Miles Malleson, Ian Bannen, Terry-Thomas, Raymond Huntley, Kynaston Reeves, Marne Maitland a Ronald Adam. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Mouster-al-Loc'h
Gweler hefyd
Cymunedau Liger-Atlantel
Carlton-Browne of The F.O.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1959. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ben-Hur sy’n ffilm epig hanesyddol o’r Unol Daleithiau gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Roy Boulting ar 21 Tachwedd 1913 yn Bray a bu farw yn Eynsham ar 27 Mehefin 2016.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Roy Boulting nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Abhbgd Dfdged
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Guillermo Casanova yw Abhbgd Dfdged a gyhoeddwyd yn 2003. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd El viaje hacia el mar ac fe’i cynhyrchwyd yn Wrwgwái. Lleolwyd y stori yn Wrwgwái. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Guillermo Casanova.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Julio César Castro, Hugo Arana, Diego Delgrossi a Julio Calcagno. Mae'r ffilm Abhbgd Dfdged yn 78 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Bárbara Álvarez oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Santiago Svirsky sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guillermo Casanova ar 30 Tachwedd 1963 ym Montevideo.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guillermo Casanova nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cyfryngau'r Unol Daleithiau a Rhyfel Fietnam
Rhyfel Fietnam oedd "y rhyfel teledu cyntaf": y tro cyntaf i fwyafrif o boblogaeth yr Unol Daleithiau weld rhyfel ar raglenni newyddion eu setiau teledu. Mae rôl y cyfryngau newyddion Americanaidd yn y rhyfel yn bwnc dadleuol. Yn ôl y feirniadaeth draddodiadol gan gefnogwyr y rhyfel a'r cadfridogion Americanaidd, yr oedd tuedd ryddfrydol gan y cyfryngau a wnaethant portreadu ymdrech filwrol yr Americanwyr yn Fietnam mewn modd negyddol ac annheg, ac o ganlyniad cynyddodd gwrthwynebiad i'r rhyfel. Mae eraill yn dadlau y wnaeth cyfryngau newyddion yr Unol Daleithiau adlewyrchu'r twf mewn gwrthwynebiad y cyhoedd i'r rhyfel, nid siapio barnau'r cyhoedd.
Ymosodiad Tet (1968)
bawd|120px|[[Walter Cronkite, "y dyn mwyaf ddibynadwy yn America", yn Fietnam.]] Ystyrid Ymosodiad Tet yn drobwynt o ran agweddau'r cyfryngau a'r cyhoedd Americanaidd i Ryfel Fietnam.
Gweinyddiaeth Nixon ac enciliad (1969–1973)
Ym 1971 cyhoeddwyd darnau o Bapurau'r Pentagon, hanes swyddogol yr Adran Amddiffyn o ymyrraeth yr UD yn Indo-Tsieina, gan The New York Times (NYT), The Washington Post, a The Boston Globe. Cafodd y ddogfennau eu copïo'n gudd gan Daniel Ellsberg a'u rhoi i'r newyddiadurwr Neil Sheehan oedd yn gweithio i'r NYT. Dyfarnodd Goruchaf Lys yr Unol Daleithiau yn yr achos yr oedd Gwelliant Cyntaf y Cyfansoddiad yn amddiffyn hawl yr NYT i gyhoeddi'r Papurau. Dangosodd y Papurau y wnaeth yr UD ymledu'r rhyfel i Laos a Chambodia a gorchymyn cyrchoedd arfordirol ar Ogledd Fietnam, er nad oedd y cyfryngau wedi datgelu hyn o'r blaen. Amlygodd y Papurau "bwlch credadwyaeth, cydnabyddiaeth nad oedd y cyhoedd yn gallu credu unrhyw beth a ddatganwyd gan y llywodraeth".
Etifeddiaeth
O ganlyniad i'r teimladau oedd gan wleidyddion a chadfridogion Americanaidd y wnaeth y cyfryngau colli'r rhyfel, rhoddwyd cyfyngiadau ar newyddiadurwyr mewn ymyraethau milwrol gan yr Unol Daleithiau ers diwedd Rhyfel Fietnam, gan gynnwys Grenada, Panama, Rhyfel y Gwlff, a Rhyfel Irac.
Due Mafiosi Contro Al Capone
Ffilm gomedi sy'n darlunio cyfeillgarwch pobl gan y cyfarwyddwr Giorgio Simonelli yw Due Mafiosi Contro Al Capone a gyhoeddwyd yn 1966. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen a'r Eidal. Lleolwyd y stori yn Dinas Efrog Newydd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Amedeo Sollazzo a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Piero Umiliani.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw José Calvo, John Bartha, Moira Orfei, Franco Diogene, Franco Franchi, Ciccio Ingrassia, Luigi Pavese, Marc Lawrence, Frank Braña, Tano Cimarosa, Enzo Andronico, Gino Buzzanca, Ignazio Leone, Jesús Puente Alzaga, Angela Luce, Ermelinda De Felice, Mario Frera, Michele Malaspina a Solvi Stubing. Mae'r ffilm Due Mafiosi Contro Al Capone yn 93 munud o hyd, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1966. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Good, the Bad and the Ugly sef ffilm gomedi gowboi gan Sergio Leone. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giorgio Simonelli ar 23 Tachwedd 1901 yn Rhufain a bu farw yn yr un ardal ar 14 Chwefror 2007.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giorgio Simonelli nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwartheg Cochion Galisia
bawd|250x250px|Buwch Goch Galisia Brid o wartheg sy'n frodorol i Galisia, yn Sbaen yw Gwartheg Cochion Galisia (Sbaeneg: Rubia Gallega, Galisieg:  Rubia Galega ). Mae'r enw hefyd yn cyfeirio at ei liw, sy'n amrywio o liw hufen i goch euraidd. Fe'i megir ar gyfer cig eidion yn bennaf, er, yn draddodiadol, defnyddir y llefrith i gynhyrchu caws Tetilla. Mae cofrestr y brid wedi bodoli ers 1933, ac efallai y bu rhywfaint o groesfridio achlysurol gyda Simmental, Brown Swiss a South Devons yn y 1900au.
Due Cuori Fra Le Belve
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Giorgio Simonelli yw Due Cuori Fra Le Belve a gyhoeddwyd yn 1943. Fe'i cynhyrchwyd gan Rhufain yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Akos Tolnay a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ezio Carabella.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Totò, Primo Carnera, Enrico Glori, Carlo Cecchi, Umberto Spadaro, Giovanni Grasso, Oreste Bilancia, Arturo Bragaglia, Alfredo Martinelli, Claudio Ermelli, Enzo Biliotti, Lia Orlandini, Lucy D'Albert, Nando Bruno a Vera Carmi. Mae'r ffilm Due Cuori Fra Le Belve yn 83 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life and Death of Colonel Blimp sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Ugo Lombardi oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giorgio Simonelli ar 23 Tachwedd 1901 yn Rhufain a bu farw yn yr un ardal ar 14 Chwefror 2007.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giorgio Simonelli nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Aligermaas Äventyr
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Andra Lasmanis yw Aligermaas Äventyr a gyhoeddwyd yn 1998. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Aligermaas eventyr ac fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Lleolwyd y stori yn Mongolia. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Staffan Julén.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andra Lasmanis ar 14 Tachwedd 1957 yn Stockholm. Mae ganddi o leiaf 5 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
The Way to The Gold
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Robert D. Webb yw The Way to The Gold a gyhoeddwyd yn 1957. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Wendell Mayes a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Lionel Newman. Dosbarthwyd y ffilm gan 20th Century Studios.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jeffrey Hunter a Sheree North. Mae'r ffilm The Way to The Gold yn 94 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1957. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Bridge on the River Kwai sy’n ffilm ryfel llawn propaganda a wnaed yn America-Lloegr, gan y cyfarwyddwr ffilm David Lean. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Leo Tover oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert D Webb ar 8 Ionawr 1903 yn Kentucky a bu farw yn Newport Beach ar 2 Medi 1989.
Chwedl Mwgwd Haearn Merch Ditectif Sukeban Ii
Ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Hideo Tanaka yw Chwedl Mwgwd Haearn Merch Ditectif Sukeban Ii a gyhoeddwyd yn 1987. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd スケバン刑事II 少女鉄仮面伝説#劇場版'ac Fe' cynhyrchwyd yn Japan;YY cwmnicynhyrchuoedd Toei Company. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Japaneg a hynny gan Izō Hashimoto.
Boode
Pentrefan yn Nyfnaint, De-orllewin Lloegr, ydy Boode. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gogledd Dyfnaint.
The Way to The Gold
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Chwedl Mwgwd Haearn Merch Ditectif Sukeban Ii
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Haruko Sagara, Yoko Minamino, Yui Asaka, Yuka Onishi, Hiroyuki Nagato, Keizō Kanie a Masatō Ibu. Mae'r ffilm Chwedl Mwgwd Haearn Merch Ditectif Sukeban Ii yn 93 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
The Way to The Gold
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert D. Webb nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Chwedl Mwgwd Haearn Merch Ditectif Sukeban Ii
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1987. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Last Emperor sef ffilm gan Bernardo Bertolucci. Hyd at 2022 roedd o leiaf 5,600 o ffilmiau Japaneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hideo Tanaka ar 24 Tachwedd 1933.
Pokagon, Michigan
Tref yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Chwedl Mwgwd Haearn Merch Ditectif Sukeban Ii
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hideo Tanaka nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pokagon, Michigan
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Pokagon, gan gynnwys:
Myrddin ap Dafydd
Prifardd, golygydd a chyhoeddwr Cymreig yw Myrddin ap Dafydd (ganwyd 25 Gorffennaf 1956). Mae'n Archdderwydd Cymru ers 2019.
Ôl-adain gopor Svensson
Gwyfyn sy'n perthyn i deulu'r Noctuidae yn urdd y Lepidoptera yw ôl-adain gopor Svensson, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy ôl-adenydd copor Svensson; yr enw Saesneg yw Svensson's Copper Underwing, a'r enw gwyddonol yw Amphipyra berbera. Fe'i ceir ledled Ewrop. bawd|chwith|190px|Siani flewog
Myrddin ap Dafydd
Bywyd cynnar ac addysg
Magwyd Myrddin yn Llanrwst. Addysgwyd ef yn Ysgol Dyffryn Conwy a Choleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth. Mae'n fab i'r awdur llyfrau plant Dafydd Parri ac i'r werthwraig llyfrau Arianwen Parri.
Ôl-adain gopor Svensson
47–56 mm ydy lled ei adenydd ar eu heithaf ac mae'r fenyw ychydig yn fwy na'r gwryw. Mae'r rhywogaeth hwn yn gaeafgysgu ar ffurf ŵy.
Myrddin ap Dafydd
Gyrfa
Sefydlodd Gwasg Carreg Gwalch yn 1980. Cyhoeddodd nifer o ddramâu, cyfres o lyfrau ar lên gwerin, llyfrau i blant yn Gymraeg a Saesneg, a'r cylchgrawn Llafar Gwlad. Cyfansoddodd eiriau ar gyfer caneuon, ac enillodd gadeiriau yn Eisteddfodau Cenedlaethol Cwm Rhymni 1990, a Thyddewi 2002. Mae'n bellach wedi ymgartrefu yn Llwyndyrys ger Pwllheli, Pen llyn Gwynedd. Ef oedd y Bardd Plant cyntaf yn 2000.
Ôl-adain gopor Svensson
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Myrddin ap Dafydd
Gyrfa
Cyhoeddwyd ar 7 Gorffennaf 2018 mai ef fydd Archdderwydd Cymru rhwng 2019 a 2022 gan ddilyn Geraint Lloyd Owen. Yn 2020 bu'n rhaid gohirio'r Eisteddfod oherwydd pandemig COVID-19 a cytunodd yr Orsedd i ymestyn ei gyfnod am flwyddyn ychwanegol.
Ôl-adain gopor Svensson
Cyffredinol
Wedi deor o'i ŵy mae'r ôl-adain gopor Svensson yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Adrian, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Adrian, gan gynnwys:
Myrddin ap Dafydd
Bywyd personol
Mae Myrddin yn briod i Llio Meirion, ac yn dad i Carwyn ap Myrddin, Llywarch ap Myrddin, Lleucu Myrddin, Owain ap Myrddin ac i Cynwal ap Myrddin. Mae hefyd yn daid ers i'w fab Carwyn a'i briod Mari gael mab, Deio ap Carwyn yn haf 2018.
Snowtown
Ffilm ddrama llawn arswyd gan y cyfarwyddwr Justin Kurzel yw Snowtown a gyhoeddwyd yn 2011. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Snowtown ac fe’i cynhyrchwyd yn Awstralia. Lleolwyd y stori yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jed Kurzel. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Daniel Henshall.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Adam Arkapaw oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Veronika Jenet sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Justin Kurzel ar 3 Awst 1974 yn Gawler.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Justin Kurzel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sweyne's Howe
Heneb, a math o feddrodau siambr (Saesneg: chambered tomb) sy'n perthyn i Oes Newydd y Cerrig neu Oes yr Efydd a chyn hynny (rhwng 3,000 a 2,400 C.C.) ydy Sweyne's Howe, Llangennith, Abertawe;
Gelwir y math yma o siambr yn feddrod siambr (lluosog: beddrodau siambr) ac fe gofrestrwyd y feddrod hon fel heneb gan Cadw gyda'r rhif SAM: GM027.
Fe'i codwyd cyn Oes y Celtiaid i gladdu'r meirw ac, efallai, yn ffocws cymdeithasol i gynnal defodau yn ymwneud â marwolaeth.
Mathau eraill o siamberi claddu
siambr gladdu hir beddrod Hafren-Cotswold
KCNA3
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn KCNA3 yw KCNA3 a elwir hefyd yn Potassium voltage-gated channel subfamily A member 3 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 1, band 1p13.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn KCNA3.
Bow, Dyfnaint
Pentref a phlwyf sifil yn Nyfnaint, De-orllewin Lloegr, ydy Bow.
Skogsbrand
Ffilm ddogfen yw Skogsbrand a gyhoeddwyd yn 1977. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Skogsbrand ac fe’i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Gunnar Idering.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1977. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Star Wars Episode IV: A New Hope sef ffilm wyddonias a sgriptiwyd gan y cyfarwyddwr ffilm George Lucas. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Strangers Came
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1949. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd White Heat sy’n ffilm drosedd ac antur gan cyfarwyddwr ffilm oedd yr actores Raoul Walsh. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Travers ar 8 Awst 1906 yng Nghaergystennin.
Maina mawr
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Maina mawr (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: mainaod mawrion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Acridotheres cinereus grandis; yr enw Saesneg arno yw Great mynah. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Drudwy (Lladin: Sturnidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. cinereus grandis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r maina mawr yn perthyn i deulu'r Adar Drudwy (Lladin: Sturnidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Asylum Days
Ffilm gyffro gan y cyfarwyddwr Thomas Elliott yw Asylum Days a gyhoeddwyd yn 2001. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw C. Thomas Howell, Danny Strong, Deborah Zoe, Roark Critchlow a Jason Widener.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2001. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Beautiful Mind sef ffilm fywgraffyddol gan Ron Howard. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Aligermaas Eventyr
Ffilm i blant gan y cyfarwyddwr Andra Lasmanis yw Aligermaas Eventyr a gyhoeddwyd yn 1998. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Andra Lasmanis.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andra Lasmanis ar 14 Tachwedd 1957 yn Stockholm.
Meshuggah
Grŵp avant-garde metal yw Meshuggah. Sefydlwyd y band yn Umeå yn 1987. Mae Meshuggah wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Nuclear Blast.
Mason Ryan
Mae Barri Griffiths (ganwyd 13 Ionawr 1982) yn ymgodymwr proffesiynol Cymreig ac yn gyn-gystadleuydd ar y gyfres deledu Gladiators. Mae o hefyd yn cael ei adnabod fel Goliath a hefyd drwy ei enw llwyfan sef Mason Ryan. Mae o wedi cael ei arwyddo i’r WWE, lle mae o’n ymgodymu i’r brand Raw. Roedd o'n aelod o’r grŵp The Nexus. Mae o hefyd yn cystadlu yn Florida Championship Wrestling (FCW), un o diriogaethau datblygu WWE.
Gladiators
Ymddangosodd Griffiths ar ail gyfres o raglen deledu Gladiators yn 2009, ac fe gystadlodd dan yr enw “Goliath”. Yn ystod ei amser ar raglen deledu ymgodymu yng Nghymru, dywedwyd wrtho fod cynyrchywyr yn chwilio am gladiatoriaid newydd, a ymgeisiodd gydag anogaeth ei hyfforddwr, Orig Williams. Dechreuwyd ffilmio'r sioe gyntaf tua mis wedyn ac roedd rhaid iddo dyfu barf yn arbennig i’r rôl.
Gyrfa ymgodymu proffesiynol
Dechreuodd Griffiths ymarfer i fod yn ymgodymwr proffesiynol yn 2006 ar ôl mynychu sioe ymgodymu gyda ffrind lle awgrymodd hyrwyddwr iddo ddechrau ymgodymu. Fe wnaeth ymarfer mewn ysgol ymgodymu proffesiynol ym Mhenbedw. Cyn ymddangos ar Gladiators, ymgodymodd Griffiths o dan yr enwau “Celtic Warrior” a “Smackdown Warrior”. Cystadlodd mewn bron i 100 o frwydrau mewn gwledydd yn cynnwys yr Aifft a Feneswela. Fe wnaeth cynrychioli y DU mewn gornest tîm tag ‘brwydr y cenhedloedd’ rhwng y DU ac Awstria, roedd yn yr un tîm â Drew McDonald a Sheamus O’Shaunessy, ond fe gollwyd yr ornest i Chris Raaber, Michael Kovac, a Robert Ray Kreuzer. Cafodd yr ornest ei gynnal yn sioe Night of Gladiators y Gymdeithas Ymgodymu Ewropeaidd (European Wrestling Association) ym Mehefin 2007. Ar ôl arwyddo i’r WWE, cafodd Griffiths ei sioe derfynol yn Y Ganolfan ym Mhorthmadog, Cymru yn Hydref 2008, lle wnaeth ennill gornest senglau, cyn ennill brwydr frenhinol (Battle Royal). .
Florida Championship Wrestling (2009-2011)
Yng nghanol 2009, fe wnaeth Griffiths arwyddo cytundeb pum mlynedd gyda’r WWE. Pan gafodd ei deitheb waith, ymddangosodd yn gyntaf yn ei diriogaeth datblygu, Florida Championship Wrestling (FCW) yn Ionawr 2010. O dan yr enw Mason Ryan, fe wnaeth gystadlu yn erbyn ymgodymwyr yn cynnwys Johnny Curtis, Tyler Reks, Johnny Prime, a Hunico yn ei frwydr gyntaf.
Ar y 22 o Orffennaf, enillodd Ryan ornest bygwth drebl yn erbyn y pencampwr Alex Riley a Johnny Curtis drwy binio Riley i ennill y Bencampwriaeth Pwysau Trwm Florida (FCW Florida Heavyweight Championship) am y tro cyntaf. Dros y misoedd nesaf, amddiffynnodd Ryan ei bencampwriaeth yn llwyddiannus yn erbyn ymgodymwyr yn cynnwys Bo Rotundo, Rhichie Steamboat, ac Eli Cottonwood. Ar yr 2 o Fedi, amddiffynnodd Ryan ei bencampwriaeth yn llwyddiannus yn erbyn Johnny Curtis pan ymyrrodd sylwebydd FCW, Byron Saxton a’i helpu. Yn yr wythnos ganlynol, hebryngodd Saxton Ryan i’r cylch ymgodymu ag actiodd fel ei hyfforddwr. Yn Nhachwedd 2010, ymddangosodd Ryan ar daith gyda’r brand Smackdown i Ewrop, yn ennill Chavo Gurrero mewn brwydrau tywyll ym Melffast ar 4 Tachwedd, yn Lerpwl ar y 6 o Dachwedd ac ym Manceinion ar y 8 o Dachwedd cyn sioe Raw Dydd Llun. Ar y 3 o Chwefror 2011, fe wnaeth Ryan golli'r Bencampwriaeth Pwysau Trwm Florida i Bo Rotundo, yn rhoi ben i deyrnasiad chwe mis a hanner.
Y Nexus Newydd (2011)
Ymddangosodd Griffiths ar y teledu am y tro cyntaf ar y 17 o Ionawr ar episod o Raw drwy ymyrryd ar ornest CM Punk a John Cena. Yn dilyn yr ymyriad, fe wnaeth Punk gyflwyno iddo rwymyn braich ‘Nexus’, yn anwytho fo i mewn i’r grŵp. Cymerodd Ryan ran yn yr ornest Royal Rumble 2011, ond cafodd ei waredu gan Cena. Ar y 7 o Chwefror, fe gafodd Ryan ei ornest gyntaf ar Raw lle wnaeth golli i R-Truth trwy gael ei anghymhwyso. Ar ddiwedd mis Chwefror, cafodd ei gyhoeddi fod Punk am fynd yn erbyn Randy Orton yn WrestleMania XXVII, gyda phob aelod o’r Nexus yn mynd yn erbyn Orton yn y wythnosau yn arwain i WrestleMania i ennill yr hawl i hebrwng Punk i’r cylch reslo. Ryan oedd yr olaf o’r aelodau i fynd yn erbyn Orton, ond fe gollodd ar yr episod Mawrth 14 o Raw. Yn dilyn y gornest, rhoddodd Orton gig mawr caled i ben Ryan.
Roedd Ryan yn absennol o’r teledu am bron i fis, yn dychwelyd ar y 11 o Ebrill ar Raw gydag aelodau eraill o’r Nexus, yn ymosod ar Orton ac yn ei rwystro rhag cael gornest am bencampwriaeth yr WWE.
Ar episod 2 o Fai o Raw, collodd Ryan ornest yn erbyn Kane drwy gael ei anghymhwyso yn dilyn ymyrraeth gan Punk, ac fe aeth i ymosod ar Kane a The Big Show. Wedi hynny aeth allan o’r cylch ymgodymu heb ddathlu gydag aelodau eraill y Nexus. Yn yr ornest talu-wrth-wylio Over the Limit ar y 22 o Fai, heriodd Ryan a Punk, Kane a The Big Show am y bencampwriaeth tîm tag WWE, ond ni lwyddodd hwy. Siantiodd y cefnogwyr a fynychodd y digwyddiad “Dave Batista” oherwydd y tebygrwydd mewn edrychiad rhwng Ryan a Batista.
Ar yr episod Power to the People o Raw ar y 20 o Fehefin, cafodd Ryan ei ddewis i fynd yn erbyn Evan Bourne, ac enillodd Ryan yr ornest. Fe wnaeth WWE ryddhau datganiad y diwrnod wedyn ar eu gwefan swyddogol yn dweud mai Sin Cara oedd enillydd iawn y pôl, ond roedd pleidleisiau neges destun o’r ornest ddiwethaf yn dal i ddod i mewn. Yr wythnos wedyn ar Raw, cyhoeddodd Michael Cole fod Ryan wedi cael ei anafu dros y penwythnos mewn sioe tŷ, ond roedd adroddiadau eraill ar y we yn dweud ei fod wedi cael ei anafu tu allan i’r cylch ymgodymu a bydd allan o ymgodymu am 6 wythnos ond gallai fod hyd at 6 mis.
Dychwelyd i Raw
Ar yr episod 8 o Fedi o WWE Superstars, dychwelodd Ryan i WWE, ac enillodd JTG. Ar episod 26 o Fedi o Raw cafodd Ryan ei ddewis gan Vickie Guerrero i fod yn bartner i Jack Swagger a Dolph Ziggler mewn gornest tag 6 dyn yn erbyn Zack Ryder ac Air Boom (Evan Bourne a Kofi Kingston). Yn yr ornest, ymosododd Ryan ar Swagger a Ziggler, a gadael i Ryder i ennill yr ornest i’w dîm, a hefyd yn troi wyneb yn y broses. Yn yr wythnos ganlynol ar Raw, ymunodd Ryan gydag Air Boom (Evan Bourne a Kofi Kingston), Sheamus, CM Punk a John Cena mewn gornest tag 12 dyn ag ennill Alberto Del Rio, Christian, Cody Rhodes, Dolph Ziggler, Jack Swagger a David Otunga. Dechreuodd gweryl gyda Dolph Ziggler, Jack Swagger a Vickie Guerrero yn y misoedd yn dilyn. Enilliodd gornest yn erbyn Dolph Ziggler ar episod arbennig o Raw (Raw Gets ROCKED) ar y 14 o Dachwedd ac enilliodd gornest arall yn yr un wythnos ar episod o Smackdown yn erbyn Jack Swagger. Ymddangosodd ar episod 8 o Ragfyr o WWE Superstars lle enilliodd Drew McIntyre.
Cyfryngau eraill
Ymddangosodd Griffiths ar The Paul O’Grady Show. Barri Griffiths: Y Reslar, rhaglen ddogfennol am fywyd Griffiths yn y misoedd cyn iddo symud i’r Unol Daleithiau, darlledwyd ym Medi ar S4C.
Bywyd personol
Mae Griffiths yn siarad Cymraeg. Mae ganddo hefyd chwaer. Mae o’n hoffi codi pwysau.
Symudiadau gorffennol
•Rhac torri cefn Ariannin - FCW •Tŷ o boen (Clep sengl ochr)- 2010-2011 •Clep Trontol-pwmp - 2011 •Tyndroid nelson llawn yn codi a’i ollwng i glep – 2011-presennol
Hyfforddwyr
•Orig Williams •Byron Saxton