cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Upton Sinclair
Gwleidyddiaeth
Ym 1933 cafodd ei berswadio i wneud cais mwy realistig am swydd y llywodraethwr gan ennill yr enwebiad fel yr ymgeisydd Democrataidd. Safodd gan ddefnyddio'r slogan " Diwedd ar Dlodi yng Nghaliffornia." Bu'n ymgyrchu am gynigion ar gyfer rhyddhad economaidd a diwygiadau i gael ei weinydd gan y wladwriaeth trwy greu nifer o sefydliadau cymdeithasol. Colli bu ei hanes eto yng ngwyneb gwrthwynebiad hynod fudr. Cafodd ei orchfygu gan ymgyrch propaganda ar y cyd, a drefnwyd gan y sefydliad gwleidyddol a busnes, papur newydd y moguls, a phenaethiaid stiwdio Hollywood, a oedd yn ei bortreadu fel comiwnydd Americanaidd. Gan ddefnyddio dynion hysbysebu, ymgynghorwyr y cyfryngau, a "thriciau budr" amrywiol. Cafodd y frwydr gwrth-Sinclair ei alw'n un o'r ymgyrchoedd difenwi mwyaf trefnus yn hanes America. Cynhaliwyd cyfweliadau ffug a'u hadrodd fel newyddion go iawn mewn theatrau ffilm. Roedd yr ymgyrch yn rhagflaenydd y "newyddion ffug" a'r hysbysebion ymosodol ar y teledu degawdau yn ddiweddarach.
Marwolaeth
bawd|Bedd Sinclair Bu farw mewn cartref nyrsio yn Bound Brook, New Jersey. a chladdwyd ei weddillion ym Mynwent Rock Creek, Washington DC gyda Mary ei wraig a fu farw blwyddyn o'i flaen.
Zenobia (ffilm)
Ffilm gan Gordon Douglas sy'n serennu Oliver Hardy, Harry Langdon a Billie Burke yw Zenobia (1939).
Upton Sinclair
Gwaith
Hunangofianol
Ffeithiol
Drama
Llyn Onega
Llyn yng ngogledd-orllewin Rwsia a llyn ail fwyaf Ewrop yw Llyn Onega (Rwsieg Онежское озеро / Onezhskoe ozero; Kareleg Ääninen neu Äänisjärvi). Mae ei arwynebedd yn gorchuddio 9,894 km2. Ar ei ddyfnaf, ei ddyfnder yw 120m. Mae'n cynnwys 1369 o ynysoedd gydag arwynebedd o 250 km2. Mae 58 is-afon yn llifo i mewn iddo. Y prif is-afonydd yw'r Shuya, Suna, Vodia a'r Andoma. Lleolir Petrozavodsk, prifddinas Gweriniaeth Karelia ar lannau gorllewinol y llyn. Mae Karelia yn amgylchynu'r llyn ar dair ochr (yn y gogledd, y gorllewin a'r dwyrain). Yn y de, mae'n ffinio ag Oblast Leningrad yn y gorllewin ac Oblast Vologda yn y dwyrain.
Curse of The Pink Panther
Ffilm gomedi am drosedd gan y cyfarwyddwr Blake Edwards yw Curse of The Pink Panther a gyhoeddwyd yn 1983. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America a'r Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Ffrainc a chafodd ei ffilmio ym Mharis, Ibiza a Pinewood Studios. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Blake Edwards a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Henry Mancini.
Yr Harddwch y Tu Mewn
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lee Jin-uk, Han Hyo-joo, Park Shin-hye, Kim Dae-myung a Lee Dong-hwi. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Curse of The Pink Panther
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Roger Moore, Herbert Lom, David Niven, Bill Nighy, Denise Crosby, Joanna Lumley, Capucine, Liz Smith, Robert Wagner, Robert Loggia, Michael Elphick, Joe Morton, Patti Davis, Harvey Korman, Burt Kwouk, Graham Stark, Hugh Fraser, Steven Franken, William Hootkins, Ted Wass, Christopher Reich, Pat Corley, Tim Wylton, André Maranne, Fred Personne, Donald Sumpter, Robert Rietti, Peter Arne a Marc Smith. Mae'r ffilm Curse of The Pink Panther yn 109 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1983. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Star Wars Episode VI: Return of the Jedi sef ffilm ffugwyddonol gan y cyfarwyddwr ffilm Richard Marquand, Cymro o Lanishen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Dick Bush oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Yr Harddwch y Tu Mewn
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, The Beauty Inside, sef ffilm gan y cyfarwyddwr Drake Doremus a gyhoeddwyd yn 2012.
Curse of The Pink Panther
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Blake Edwards ar 26 Gorffenaf 1922 yn Tulsa, Oklahoma a bu farw yn Santa Monica ar 26 Chwefror 1980. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1942 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Blake Edwards nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Yr Harddwch y Tu Mewn
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Baik Jong-yul ar 1 Ionawr 1970 yn Ne Corea.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Baik Jong-yul nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Oblast Ryazan
250px|bawd|Baner Oblast Ryazan. 250px|bawd|Lleoliad Oblast Ryazan yn Rwsia.
Lleolir yr oblast yn ardal weinyddol y Dosbarth Ffederal Canol. Mae Oblast Ryazan yn ffinio gyda Oblast Vladimir i'r gogledd, Oblast Nizhny Novgorod i'r gogledd-ddwyrain, Gweriniaeth Mordovia i'r dwyrain, Oblast Penza i'r de-ddwyrain, Oblast Tambov i'r de, Oblast Lipetsk i'r de-orllewin, Oblast Tula i'r gorllewin, ac Oblast Moscfa i'r gogledd-orllewin.
Quintrell Downs
Pentref yng Nghernyw, De-orllewin Lloegr, ydy Quintrell Downs (Cernyweg: Goonkoyntrel). Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Colan.
Christmas Is Coming
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Ufuoma Ejenobor yw Christmas Is Coming a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn Nigeria. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Kolade Morakinyo.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Chioma Chukwuka, Ufuoma Ejenobor, Zack Orji, Sola Sobowale a Deyemi Okanlawon.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ufuoma Ejenobor nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Carola Torres
Arlunydd benywaidd o Sbaen yw Carola Torres (1927).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Sbaen.
Prodasineura verticalis
Mursen yn nheulu'r Protoneuridae yw'r Prodasineura verticalis sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Prodasineura.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Crimen Para Recién Casados
Ffilm comedi-trosedd gan y cyfarwyddwr Pedro Luis Ramírez yw Crimen Para Recién Casados a gyhoeddwyd yn 1960. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Vicente Coello.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1960. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Psycho sy’n ffilm llawn arswyd a dirgelwch gan feistr y genre yma, Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Alejandro Ulloa oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan José Antonio Rojo sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Pedro Luis Ramírez ar 19 Hydref 1919 yn Almería a bu farw ym Madrid ar 7 Awst 1981. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1955 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Pedro Luis Ramírez nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Englyn lleddfbroest
Mae pedair llinell seithsill o gynghanedd i'r englyn lleddfbroest, gyda phob llinell yn diweddu gyda dipthong: ae, oe, wy, ac ei.
Nid yw'n rhan o'r pedwar mesur ar hugain.
Pwyll y Pader
Traethawd crefyddol canoloesol ar gyfer offeiriaid yw Pwyll y Pader o Ddull Hu Sant neu Pwyll y Pader. Ceir y testun yn y llawysgrif Cymraeg Canol Llyfr yr Ancr (hanner cyntaf y 14g), ond ymddengys fod y gwaith gwreiddiol i'w ddyddio i'r 13g. Mae'r awdur yn anhysbys.
Cyfieithiad rhydd ydyw o draethawd Lladin, y De Quinque Septenis seu Septenariis Opusculum, gan Hu Sant (Hugo o St. Victor), un o ddiwinyddion mwyaf y 12g a ddarlithai ym Mharis. Crynhoad a geir o'r ddwy bennod gyntaf yn llyfr Hu Sant, ond mae'r drydedd bennod a'r bedwaredd yn cael ei throsi i'r Gymraeg yn bur fanwl gydag ychwanegiadau gwreiddiol gan y cyfieithydd yn ogystal.
Mae 'Pwyll y Pader' yn cynnwys y cyfieithiad Cymraeg cynharaf sydd ar glawr o Weddi'r Arglwydd, yn y rhan o'r traethawd sy'n trafod y Saith Pechod Marwol:
The Fighting Redhead
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Lewis D. Collins yw The Fighting Redhead a gyhoeddwyd yn 1950. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Paul Franklin.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Jim Bannon. Mae'r ffilm The Fighting Redhead yn 55 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1950. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All About Eve sy’n ffilm gomedi Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Joseph L. Mankiewicz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Gilbert Warrenton oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lewis D Collins ar 12 Ionawr 1899 yn Baltimore, Maryland a bu farw yn Hollywood ar 14 Medi 1985. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1922 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lewis D. Collins nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Englyn proest cadwynog
<poem style="margin-left: 5em"> Nodi dyn nid adwaenwn, Nid adwaenid y dynion, Gwrda 'mhlith gwyrda mal hwn, Gwreigdda 'mhlith gwragedd mal hon.
Near The Rainbow's End
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr J. P. McGowan yw Near The Rainbow's End a gyhoeddwyd yn 1930. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1930. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All Quiet on the Western Front ffilm Almaenig, Ffraneg a Saesneg gan Lewis Milestone a Nate Watt. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd J. P. McGowan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Love Parade
Gŵyl cerddoriaeth ddawns boblogaidd a ddechreuodd yng Ngorllewin Berlin, yr Almaen ym 1989 oedd y Love Parade. Fe'i cynhaliwyd yn flynyddol ym Merlin rhwng 1989 a 2003, ac yna yn Ruhr rhwng 2006 tan 2010.
Sinclod Comechingones
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Sinclod Comechingones (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sinclodau Comechingones) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Cinclodes comechinigonus; yr enw Saesneg arno yw Comechingones cinclodes. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Love Parade
Ar 24 Gorffennaf 2010, lladdwyd o leiaf 19 person yn nhrychineb y Love Parade, ac anafwyd o leiaf 350 o bobl eraill. O ganlyniad i hyn, cyhoeddodd trefnwr y digwyddiad na fyddai'r Love Parade yn cael ei gynnal yn y dyfodol. Dywedwyd fod y Love Festival wedi ei ganslo'n barhaol.
Sinclod Comechingones
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. comechinigonus, sef enw'r rhywogaeth.
Bedwyr Williams
bawd|Byrddau gwyddbwyll yr Aes, Caerdydd
Love Parade
Yn rhyngwladol, mae gwyliau tebyg wedi cael eu cynnal yn:
Bedwyr Williams
Artist Cymreig yw Bedwyr Williams (ganed 1974 yn Llanelwy). Mae'n cyfuno gosodwaith a chomedi stand-yp.
Bywyd cynnar
Cafodd ei fagu ym Mae Colwyn a mynychodd Ysgol y Creuddyn. Aeth i Goleg Menai, Bangor, i ddilyn cwrs celf sylfaenol am flwyddyn cyn mynychu St Martins School of Art yn Llundain ac yna Ateliers, Arnhem.
Termau Gwleidyddiaeth
Rhestr o dermau gwleidyddiaeth gan amryw o awduron yw Termau Gwleidyddiaeth. Gwasg Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1976. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Botwm Crys yn cadw lle
Quoit, Cernyw
Pentref yng Nghernyw, De-orllewin Lloegr, ydy Quoit. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil St Columb Major.
Bedwyr Williams
Gwobrau
Yn 2004 enillodd Wobr Paul Hamlyn ar gyfer Celf Gweledol.
Yn 2005 ef gynrychiolodd Cymru yn Biennale Fenis. Bedwyr Williams yw'r artist a fydd yn cynrychioli Cymru yn y 55ed Arddangosfa Gelf Ryngwladol y Biennale Fenis yn 2013 trwy brosiect sy'n cael ei guradu ar y cyd gan Oriel Mostyn ac Oriel Davies a'i noddi gan Gyngor Celfyddydau Cymru.
Yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam a'r Fro 2011, fe enillodd y 'goron driphlyg' drwy ennill Y Fedal Aur am Gelfyddyd Gain, Gwobr Ivor Davies am waith sy'n cyfleu ysbryd y frwydr dros iaith, diwylliant a gwleidyddiaeth Cymru, a hefyd ef oedd enillydd Dewis y Bobl yn Y Lle Celf.
Sinclod Comechingones
Teulu
Mae'r sinclod Comechingones yn perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Englyn proest cyfnewidiog
Pedair llinell o gynghanedd sydd i'r mesur caeth hwn, sef yr englyn proest cyfnewidiog. Mae saith sillaf ym mhob llinell.
Dyma enghraifft gan Tudur Aled:
Prodasineura villiersi
Mursen yn nheulu'r Protoneuridae yw'r Prodasineura villiersi sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Prodasineura.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Dva Ohně
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Václav Kubásek yw Dva Ohně a gyhoeddwyd yn 1949. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsiecoslofacia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieceg a hynny gan Bohumil Štěpánek.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Antonie Hegerlíková, Otomar Krejča, Josef Kemr, Josef Bek, Antonín Šůra, Bolek Prchal, Vladimír Hlavatý, Jan Otakar Martin, Jarmila Kurandová, Josef Chvalina, Erik Zámiš, Bohumil Smutný, Svatopluk Majer, Ladislav Kulhánek, Vojtěch Plachý-Tůma, Vera Kalendová-Nejezchlebová, František Marek, Josef Steigl, Emil Dlesk a Hynek Němec. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1949. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd White Heat sy’n ffilm drosedd ac antur gan cyfarwyddwr ffilm oedd yr actores Raoul Walsh. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,350 o ffilmiau Tsieceg wedi gweld golau dydd. Josef Střecha oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Jan Kohout sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Václav Kubásek ar 3 Mehefin 1897 yn Prag a bu farw yn yr un ardal ar 20 Rhagfyr 2011.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Václav Kubásek nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mister Cory
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Blake Edwards yw Mister Cory a gyhoeddwyd yn 1957. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Wisconsin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Blake Edwards a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Henry Mancini. Dosbarthwyd y ffilm gan Curtleigh Productions.
Miluji Tě Modře
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Marek Vašut, Hana Vagnerová, Jana Doleželová, Miroslav Táborský, Matouš Ruml, Rostislav Novák, Tereza Bebarová, Taťjana Medvecká, Vladimír Kratina, Josef Alois Náhlovský, Ljuba Krbová, Oldřich Vlach, Václav Jílek, Zdeněk Žák, Filip Kaňkovský, Denisa Nesvačilová a Marie Malková.
Mister Cory
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tony Curtis, Martha Hyer, Kathryn Crosby, Charles Bickford, Henry Daniell, Willis Bouchey, William Reynolds, Barry Norton, Dick Crockett, George Eldredge, George Lynn a Louise Lorimer. Mae'r ffilm Mister Cory yn 92 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Miluji Tě Modře
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,350 o ffilmiau Tsieceg wedi gweld golau dydd. Asen Šopov oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Mister Cory
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1957. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Bridge on the River Kwai sy’n ffilm ryfel llawn propaganda a wnaed yn America-Lloegr, gan y cyfarwyddwr ffilm David Lean. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Russell Metty oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Miluji Tě Modře
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Miloslav Šmídmajer ar 5 Medi 1959 yn Litoměřice.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Miloslav Šmídmajer nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ruth Herbert Lewis
Ruth Herbert Lewis (29 Tachwedd 1871 – 26 Awst 1946) oedd person cyntaf yng Nghymru i ddefnyddio peiriant ffonograff Edison er mwyn recordio caneuon gwerin.
Morire Gratis
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Sandro Franchina yw Morire Gratis a gyhoeddwyd yn 1968. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal.
Mae'r ffilm Morire Gratis yn 83 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1968. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 2001: A Space Odyssey sef ffilm wyddonias gan Stanley Kubrick.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Sandro Franchina ar 25 Medi 1939 yn Rhufain a bu farw ym Mharis ar 23 Chwefror 2020.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Sandro Franchina nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ruth Herbert Lewis
Teulu ac addysg
Ganed hi'n Ruth Caine, yn Lerpwl, i deulu’r AS Rhyddfrydol W.S. Caine. Yn ferch alluog, aeth ymlaen i astudio ym Mhrifysgol Caergrawnt cyn cwrdd â’i gwr, John Herbert Lewis, AS Rhyddfrydol i Sir y Fflint ac aelod blaenllaw o Gymru Fydd. A dyma ddechrau’r broses o ‘Gymreigio’ a fyddai, maes o law, yn arwain Ruth hyd lonydd gogledd ddwyrain Cymru efo’r ffonograff.
Gyrfa
Dull Ruth o deithio oedd cart wedi’i dynnu gan ei merlen, Seren. Byddai hi’n aml i’w gweld yn teithio o gwmpas Sir y Fflint a bryniau Sir Ddinbych efo’i phlant - Kitty a Mostyn. Cafodd y ffonograff gludadwy yn haf 1910 (fel anrheg gan ei ffrind, y gantores glasurol Mary Davies, casglwr pwysig arall fu’n gyfrifol am nodi ‘Dacw ‘Nghariad Lawr yn y Berllan’). Ei thestun cyntaf, heblaw am ambell arbrawf efo lleisiau ei phlant, oedd gwr ei golchwraig, Lucy. Roedd Robert Jones yn gyfarwydd â hen garol traddodiadol (‘O deued pob Cristion’) ac yn ddigon hapus i’w ganu i ddyfnderau’r corn alwminiwm a roddodd Ruth ar fwrdd yn ei fwthyn.
Mae’n anodd amgyffred mor chwyldroadol oedd technoleg Edison ar y pryd. Ond roedd y ‘Gem’ (Model D) ar flaen y gad!
Yn ail bennod y gyfres radio ‘Hen Ferchetan’ mae Sara Huws, o’r East End Women’s Museum (ond bellach o Lyfrgell Prifysgol Caerdydd), yn disgrifio Ruth fel arloeswraig dechnolegol - yn enwedig, meddai Sara, oherwydd i’r ffonograff gael ei marchnata at ddynion yn unig, gyda’r syniad eu bod nhw’n anodd i’w defnyddio, ac felly bod angen sgil gwrywaidd arbennig! Cofiwch nad oedd hi’n gwbl rugl ei Chymraeg, na chwaith yn gerddorol (yn methu canu, na darllen cerddoriaeth) ac felly roedd technoleg yr ‘Edison Gem’ yn hanfodol i’w gwaith. Ar ôl recordio, byddai ei ffrind Morfudd Llwyn Owen yn nodi’r caneuon ar bapur.
Etifeddiaeth
Ymysg y caneuon a gasglwyd gan Ruth mae ‘Cadi Ha’, ‘Angau’, ‘Cariad Cyntaf’ a ‘Deio i Dywyn’. Heb ei gwaith hi, byddai’r rhain wedi gallu diflannu am byth. Mae nifer fawr o’i silindrau ffonograff i’w canfod heddiw yn Amgueddfa Sain Ffagan, ac eraill yng nghasgliad yr EFDSS (English Folk Dance and Song Society) sy’n rhan o archif sain y Llyfrgell Brydeinig.
Mister Cory
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Blake Edwards ar 26 Gorffenaf 1922 yn Tulsa, Oklahoma a bu farw yn Santa Monica ar 26 Chwefror 1980. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1942 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ghost Rock
Ffilm llawn cyffro yw Ghost Rock a gyhoeddwyd yn 2003. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Ian Parrott
Cyfansoddwr Eingl-Gymreig oedd Horace Ian Parrott, FRSA (5 Mawrth 1916 – 4 Medi 2012). Ganwyd yn Streatham, Llundain, a gwasanaethodd yng Nghorfflu Brenhinol y Signalau yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Roedd yn Athro Cerdd Gregynog yng Ngholeg Prifysgol Cymru, Aberystwyth o 1950 hyd 1983.
== Llyfryddiaeth ==
Mister Cory
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Barney's Fun & Games
Ffilm i blant yw Barney's Fun & Games a gyhoeddwyd yn 1996. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Bob Singleton.
Mister Cory
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Blake Edwards nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Alejandrina Gessler y Lacroix
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Cádiz, Sbaen oedd Alejandrina Gessler y Lacroix (21 Ebrill 1831 – 1907).
His Brother's Wife
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Harley Knoles yw His Brother's Wife a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd gan William A. Brady yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Harley Knoles.
Alejandrina Gessler y Lacroix
Bu farw ym Mharis yn 1907.
His Brother's Wife
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith. Arthur Edeson oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harley Knoles ar 4 Mehefin 1880 yn Rotherham a bu farw yn Llundain ar 7 Hydref 1990.
Barney's Fun & Games
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Prodasineura vittata
Mursen yn nheulu'r Protoneuridae yw'r Prodasineura vittata sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Prodasineura.
His Brother's Wife
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harley Knoles nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Prodasineura vittata
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Ghost Rock
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cwrcwd
bawd|Michael Votter yn ei gwrcwd Safle gorffwyso'r corff dynol ydy cwrcwd; fel arfer fe ddywedir fod person yn ei gwrcwd neu yn sgwatio. Yn y safle hwn, mae holl bwysau'r corff ar wadan neu du blaen y troed gyda'r pen-gliniau wedi'u plygu. Mae llawer o bobloedd Asia'n defnyddio'r dull hwn o orffwys yn hytrach nac eistedd.
Mae'r wicedwr mewn gêm o griced yn cynnal y safle hwn am rai oriau.
Ghost Rock
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lewis Edwards
Gweinidog, athro, athronydd a phennaeth cyntaf Coleg y Bala oedd Lewis Edwards (27 Hydref 1809 - 19 Gorffennaf 1887).
Okinawa (talaith)
Okinawa (Japaneg: 沖縄県 Okinawa-ken, Okinaweg: Uchinaa-ken) yw talaith fwyaf deheuol Japan, sydd yn cynnwys rhan ddeheuol Ynysoedd Ryukyu (琉球諸島 Ryūkyū-shotō neu 南西諸島 Nansei-shotō), cadwyn hir o ynysoedd sydd yn ymestyn o dde-orllewin Kyūshū tuag at Taiwan.
Lewis Edwards
Bywgraffiad
Ganed Edwards ym Mhwllcenawon, Pen-llwyn, ym mhlwyf Llanbadarn Fawr, Sir Aberteifi. Bu'n ddisgybl mewn nifer o ysgolion yn y cylch, ac yn 1827 agorodd ysgol ei hun yn Aberystwyth. Yn fuan wedyn daeth yn athro yn ysgol Llangeitho.
Okinawa (talaith)
Mae prifddinas talaith Okinawa, Naha ar dde ynys fwyaf y dalaith, Ynys Okinawa, sydd yn gorwedd yng nghanol yr ynysoedd, rhwng Kyūshū a Taiwan.
Lewis Edwards
Bywgraffiad
Yn 1829 derbyniwyd ef yn bregethwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd. Aeth i goleg yn Llundain, a ddaeth yn ddiweddarach yn Brifysgol Llundain, ond bu raid iddo adael ar ôl blwyddyn. Aeth yn genhadwr cartrefol i Dalacharn, yna aeth i Brifysgol Caeredin lle graddiodd yn D.D. yn 1835.
Yn 1836, priododd Jane Charles, ŵyres Thomas Charles o'r Bala, a'r flwyddyn wedyn agorodd ysgol yn y Bala a ddatblygodd i fod yn Goleg y Bala, athrofa i bregethwyr y Methodistiaid Calfinaidd.
Ystyrid ef yn un o bregethwyr amlycaf ei gyfnod, ac roedd yn awdur toreithiog. Gyda Roger Edwards a Thomas Gee, dechreuodd Y Traethodydd yn 1845. Ef oedd arweinydd amlycaf y Methodistiaid Calfinaidd erbyn rhan olaf ei oes, a daeth dan feirniadaeth Emrys ap Iwan am ei gefnogaeth i'r "Achosion Saesneg". Mab iddo oedd Thomas Charles Edwards, Prifathro cyntaf Prifysgol Aberystwyth.
Llyfryddiaeth
bawd|Portread o Lewis Edwards
Monjita Salinas
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Monjita Salinas (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: monjitaod Salinas) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Xolmis salinarum; yr enw Saesneg arno yw Salinas monjita. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Aderyn morgrug ysgwyddwyn
bawd Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn morgrug ysgwyddwyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar morgrug ysgwyddwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Myrmeciza melanoceps; yr enw Saesneg arno yw White-shouldered antbird. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Monjita Salinas
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn X. salinarum, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r monjita Salinas yn perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Aderyn morgrug ysgwyddwyn
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. melanoceps, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r aderyn morgrug ysgwyddwyn yn perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
On The Outs
Ffilm ddrama yw On The Outs a gyhoeddwyd yn 2004. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn New Jersey ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Million Dollar Baby sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dead Man's Trail
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Lewis D. Collins yw Dead Man's Trail a gyhoeddwyd yn 1952. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Joseph F. Poland a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Raoul Kraushaar.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Johnny Mack Brown. Mae'r ffilm Dead Man's Trail yn 59 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1952. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Singin' in the Rain sy’n ffilm fiwsical gan y cyfarwyddwyr ffilm Stanley Donen a Gene Kelly. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ernest Miller oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lewis D Collins ar 12 Ionawr 1899 yn Baltimore, Maryland a bu farw yn Hollywood ar 14 Medi 1985. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1922 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lewis D. Collins nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Radnor, Cernyw
Pentrefan yng Nghernyw, De-orllewin Lloegr, ydy Radnor. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Redruth.
Tōhoku
bawd|Rhanbarth Tōhoku, Japan.
Mae Tōhoku (東北地方 Tōhoku-chihō) yn rhanbarth yn Japan. Ystyr y gair Tōhoku ydy Ngogledd-ddwyrain, gan fod y rhanbarth wedi ei leoli yng Ngogledd-ddwyrain ynys Honshū, ynys mwyaf Japan. Mae'r rhanbarth yn cynnwys chwe talaith: Akita, Aomori, Fukushima, Iwate, Miyagi a Yamagata.
Celebration at Big Sur
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Baird Bryant yw Celebration at Big Sur a gyhoeddwyd yn 1971. Fe'i cynhyrchwyd gan Carl Gottlieb a Ted Mann yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Baird Bryant ar 12 Rhagfyr 1927 yn Columbus, Indiana a bu farw yn Hemet ar 19 Tachwedd 1997. Derbyniodd ei addysg yn Deep Springs College.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Baird Bryant nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Alison
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Uga Carlini yw Alison a gyhoeddwyd yn 2016. Lleolwyd y stori yn De Affrica. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
bawd|chwith|110px
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Uga Carlini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Miss Petticoats
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Harley Knoles yw Miss Petticoats a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd gan William A. Brady yn Unol Daleithiau America; y cwmni cynhyrchu oedd World Film Company. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Harley Knoles.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alice Brady ac Isabel Berwin. Mae'r ffilm Miss Petticoats yn 50 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith. Arthur Edeson oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harley Knoles ar 4 Mehefin 1880 yn Rotherham a bu farw yn Llundain ar 7 Hydref 1990.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harley Knoles nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Georgia (talaith UDA)
canol|bawd|300px|Louisiana yn yr Unol Daleithiau
Sefydlwyd Georgia yn wreiddiol i amddiffyn De Carolina a thaleithiau eraill rhag ymosodiadau gan y Sbaenwyr yn Florida. Llywodraethwyd y dalaith gan ymddiriodolwyr yn Llundain am ei 20 mlynedd gyntaf.
Erbyn canol 19g, roedd gan Georgia mwy o ystadau tobaco neu gotwm nac unrhyw dalaith arall efo defnydd eang o gaethwasanaeth.
Doedd gan ferched ddim hawl i bleidleisio yn Georgia tan 1922.
Ffurfiwyd Cynhadledd Arweinyddiaeth Cristion y De gan Martin Luther King ym 1957 yn Atlanta.
Mae’r dalaith yn nodweddiadol am gynhyrchu eirin gwlanol, cnau daear a cnau pecan. Dyfeiswyd Coca-Cola yn Atlanta ym 1886.
Queen of The Sun
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Taggart Siegel yw Queen of The Sun a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jami Sieber. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Taggart Siegel oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Taggart Siegel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Wakayama (talaith)
bawd|Talaith Wakayama yn Japan
Talaith yn Japan yw Wakayama neu Talaith Wakayama (Japaneg: 和歌山県 Wakayama-ken). Mae'r dalaith wedi ei lleoli ar Benrhyn Kii (Japaneg: 紀伊半島 Kii Hantō) yn ardal Kansai ar ynys Honshū, ynys fwyaf Japan. Prifddinas Wakayama yw dinas Wakayama (Japaneg: 和歌山市 Wakayama-shi).
Gogledd Carolina
Mae Gogledd Carolina yn dalaith yn ne-ddwyrain yr Unol Daleithiau, sy'n gorwedd ar arfordir Cefnfor Iwerydd. Mae'r gwastadedd arfordirol sylweddol yn ymestyn i'r gorllewin i Lwyfandir Piedmont a Mynyddoedd Appalachia. Roedd Gogledd Carolina yn un o 13 talaith gwreiddiol yr Unol Daleithiau ac mae'n rhannu ei hanes cynnar â De Carolina. Daeth yn wladfa ar wahân yn 1713 ac yn dalaith yn 1789. Cefnogodd achos y De yn Rhyfel Cartref America. Raleigh yw'r brifddinas.
canol|bawd|300px|Gogledd Carolina yn yr Unol Daleithiau
Bargen Sgwâr
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Harley Knoles yw Bargen Sgwâr a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Frances Marion.
Mae'r ffilm Bargen Sgwâr yn 50 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. Arthur Edeson oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harley Knoles ar 4 Mehefin 1880 yn Rotherham a bu farw yn Llundain ar 7 Hydref 1990.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harley Knoles nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
A Strange Adventure
Y prif actor yn y ffilm hon yw Joan Evans. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1956. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Searchers sy’n ffilm bropoganda gwrth-frodorion America gan y cowbois gwyn, gan y cyfarwyddwr ffilm John Ford. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Bud Thackery oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Witney ar 15 Mai 1915 yn Lawton, Oklahoma a bu farw yn Jackson ar 14 Rhagfyr 1950. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1939 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Witney nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Freddy Klarar Biffen
Y prif actor yn y ffilm hon yw Carl-Gustaf Lindstedt.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ragnar Frisk ar 15 Rhagfyr 1902 yn Sweden a bu farw yn Oscars församling ar 7 Rhagfyr 1979.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ragnar Frisk nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Gilded Cage
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Harley Knoles yw The Gilded Cage a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd gan William A. Brady yn Unol Daleithiau America; y cwmni cynhyrchu oedd World Film Company. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Frances Marion.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alice Brady ac Alec B. Francis. Mae'r ffilm The Gilded Cage yn 50 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith. Arthur Edeson oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harley Knoles nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Makarios III
Archesgob Eglwys Uniongred Cyprus ac Arlywydd Cyprus oedd Makarios III (13 Awst 1913 – 3 Awst 1977).
Ganwyd Mikhail Khristodolou Mouskos i deulu o ffermwyr Cypriaidd Groegaidd yn Panagia, ger dinas Paphos yn ne-orllewin Cyprus. Ar ôl iddo ddod yn Archesgob Cyprus ym 1950, cymerodd rôl flaenllaw wrth gefnogi enosis, sef undeb rhwng Cyprus a Gwlad Groeg. Roedd Cyprus dan reolaeth Prydain ar y pryd, oedd yn dymuno rhoi annibyniaeth i'r ynys. Roedd gwrthwynebiad i'r syniad hwn gan gefnogwyr enosis, yn bennaf y mudiad terfysgol EOKA. Cyhuddwyd Makarios o fod yn aelod o EOKA, a chafodd ei alltudio i'r Seychelles gan Brydain ar 9 Mawrth 1956. Wedi i EOKA gynnig cadoediad â Phrydain, rhoddwyd caniatâd i Makarios adael, ond nid i ddychwelyd i Gyprus. Gadawodd Mahé ar 6 Ebrill 1957, gan deithio i Madagasgar ac yna i Athen ar long a ddarparwyd gan Aristoteles Onassis a llywodraeth Groeg.
Ni lwyddodd Makarios i berswadio Cypriaid Groegaidd o'r angen i roi enosis i un ochr. Ar 15 Gorffennaf 1974 cafodd ei ddymchwel mewn coup d'état gan EOKA B a gefnogwyd gan Warchodlu Cenedlaethol Cyprus a'r jwnta filwrol yng Ngwlad Groeg. Wnaeth Makarios ffoi i'r Deyrnas Unedig. Pwrpas y coup oedd i uno Cyprus â Groeg, ond daeth rhagwelediad Makarios o ymyrraeth Dwrcaidd yn wir. Goresgynnwyd yr ynys gan Dwrci, gan rannu'r wlad a sefydlu Gweriniaeth Dwrcaidd Gogledd Cyprus. Daeth Lywydd Tŷ'r Cynrychiolwyr, Glafcos Clerides, yn Arlywydd Cyprus nes i Makarios ddychwelyd yn Rhagfyr 1974. Gwasanaethodd Makarios fel arlywydd hyd ei farwolaeth o drawiad ar y galon yn Nicosia ym 1977.
Gogledd Dakota
canol|bawd|300px|Gogledd Dakota yn yr Unol Daleithiau
Tarzan and The Golden Lion
Ffilm llawn cyffro heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr J. P. McGowan yw Tarzan and The Golden Lion a gyhoeddwyd yn 1927. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan William E. Wing.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Boris Karloff, Harold Goodwin, Robert Bolder, D'Arcy Corrigan, Dorothy Dunbar, Frederick Peters a James Pierce. Mae'r ffilm Tarzan and The Golden Lion yn 65 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1927. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Metropolis ffilm ffuglen wyddonol o’r Almaen gan Fritz Lang. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Joseph Walker oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, Tarzan and the Golden Lion, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Edgar Rice Burroughs a gyhoeddwyd yn 1922.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm J P McGowan ar 24 Chwefror 1880 yn Terowie a bu farw yn Hollywood ar 4 Mai 1984. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1910 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd J. P. McGowan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Muile
Un o Ynysoedd Mewnol Heledd yng ngorllewin yr Alban yw Muile (Saesneg: Mull neu Isle of Mull). Yn weinyddol, mae'n rhan o Argyll a Bute. Roedd y boblogaeth yn 2001 yn 2,667. Y brif dref yw Tobar Mhoire (Saesneg: Tobermory).
canol|bawd|250px|Lleoliad Muile
Mae'r enw yn gytras â Moel yn Gymraeg. Gydag arwynebedd o 875 km2, Muile yw'r ail-fwyaf o Ynysoedd Mewnol Heledd, a'r bedwaredd o ran maint ymhlith holl ynysoedd yr Alban. Ceir nifer o gestyll ar yr ynys: Castell Aros, Castell Duart a Chastell Torosay. Yn y de-orllewin, mae culfor bychan yn ei gwahanu oddi wrth ynys lai Iona, tra mae Ulbha yn un o nifer o ynysoedd bychain ger yr arfordir gorllewinol.
Mae nifer o gysylltiadau fferi a'r tir mawr: y pwysicaf yw'r fferi rhwng Oban a Craignure. Copa uchaf yr ynys yw Ben More, 966 medr (3,170 troedfedd). Daw llawer o dwristiaid i'r ynys yn yr haf, llawer ohonynt i weld y bywyd gwyllt. Mae Muile yn un o'r mannau gorau ym Mhrydain i wylio'r dyfrgi, ac mae Eryr môr a'r Eryr euraid yn nythu ar yr ynys.
Termau Hybu Iechyd
Casgliad o dermau meddygol gan Delyth Prys (Golygydd) yw Termau Hybu Iechyd.
Awdurdod Iechyd Gogledd Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2000. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Geiriadur termau Cymraeg-Saesneg/Saesneg-Cymraeg yn cynnwys casgliad o dermau ar gyfer gweithwyr proffesiynol, nyrsys a meddygon, myfyrwyr a chyfieithwyr syŸn trafod materion yn ymwneud â hybu iechyd.
Botwm Crys yn cadw lle
Greenwich Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Fred Evans (AS Caerffili)
Roedd Alfred (Fred) Thomas Evans (24 Chwefror 1914 - 13 Medi 1987) yn brifathro ac yn wleidydd Llafur Cymreig a wasanaethodd fel  Aelod Seneddol Caerffili o 1968 hyd 1979
Proneura prolongata
Mursen yn nheulu'r Protoneuridae yw'r Proneura prolongata sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Proneura.
Fred Evans (AS Caerffili)
Bywyd Personol
Cafodd ei addysgu yn Ysgol Ramadeg Bargoed a Choleg Prifysgol Cymru, Caerdydd lle graddiodd BA
Proneura prolongata
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Fred Evans (AS Caerffili)
Bywyd Personol
Ym 1939 priododd â Mary Katherine, merch Joseph a Cecilia O'Marah bu iddynt un mab a dwy ferch; bu hi farw ym 1981.
Gyrfa
Wedi graddio cymhwysodd Evans fel athro Saesneg gan weithio fel pennaeth Adran Saesneg Ysgol Ramadeg Bargoed rhwng  1937 a 1949. Ym 1949 fe'i dyrchafwyd yn brifathro Ysgol Uwchradd Bedlinog ac ym 1966 yn brifathro Ysgol Lewis, Pengam lle fu'n gweithio hyd ei ethol i'r senedd ym 1968. .
Gyrfa Wleidyddol
Gwasanaethodd am gyfnod byr fel cynghorydd ar Gyngor Dinesig Gelli-gaer rhwng 1948 a 1951.
Safodd fel yr ymgeisydd Llafur yn etholaeth Llanllieni yn etholiad 1955 gan golli'n drom i'r ymgeisydd Ceidwadol. Yn etholiad 1959 safodd yn etholaeth Stroud gan golli i'r Ceidwadwyr eto.
Gwasanaethodd fel llywydd y Blaid Lafur yn etholaeth Caerffili, a phan fu farw AS Llafur yr etholaeth Ness Edwards ym 1968 dewiswyd Evans i amddiffyn y sedd i Lafur yn yr isetholiad. Llwyddodd Evans i dal gafael ar yr etholaeth wedi brwydr ffyrnig yn erbyn Dr Phil Williams, ymgeisydd Plaid Cymru.
Llwyddodd i gadw'r sedd i Lafur hyd ymddeol o'r senedd ar adeg etholiad cyffredinol 1979 gan araf ail adeiladu mwyafrif ei blaid.
Doedd Evans ddim yn seneddwr amlwg, tueddai i ddilyn polisïau ei blaid yn deyrngar gwasanaethodd fel cadeirydd y Pwyllgor Mesurau Seneddol ym 1975 ac fel cadeirydd y Blaid Lafur Seneddol ym 1977. Ei unig gyfraniad nodedig i wleidyddiaeth Cymru oedd pan wrthwynebodd polisi ei blaid ar ddatganoli; daeth yn un o'r Gang o Chwech a arweiniodd yr ymgyrch yn erbyn datganoli i Gymru yn refferendwm 1979.
Marwolaeth
Bu farw yn ei gartref yn yr Hengoed yn 73 mlwydd oed ac amlosgwyd ei weddillion.
Ifor Davies
Roedd Ifor Davies (9 Mehefin 1910 – 6 Mehefin 1982) yn wleidydd y Blaid Lafur Cymreig a wasanaethodd fel Aelod Seneddol etholaeth Gŵyr o 1959 hyd ei farwolaeth ym 1982
Bywyd Personol
Ganwyd Ifor Davies yn Nhre-gŵyr yn fab i Jeffrey Davies, gweithiwr tunplat a phregethwr lleyg enwad yr Annibynwyr  ac Elizabeth Jane ei wraig. Mab i Gethin, brawd Ifor, yw Huw Irranca-Davies AC a chyn AS etholaeth Ogwr
Cafodd ei addysgu yn Ysgol Ramadeg Bro Gŵyr, Coleg Technegol Abertawe a Choleg Ruskin Rhydychen lle graddiodd gyda Diploma Rhydychen mewn Economeg a Gwleidyddiaeth.
Ym 1950 priododd Doreen ferch William Griffiths, Gŵyr; bu iddynt fab a merch,  mae'r mab, Wyn Davies, yn arweinydd cerddorfa sydd wedi arwain cerddorfa Cwmni Opera Genedlaethol Cymru, Opera Metropolitan Efrog Newydd ac Opera Seland Newydd.
Gyrfa
Wedi gadael y Coleg ym 1931 aeth Davies i weithio fel cyfrifydd yng nghwmni Rowland Jones. Ym 1942 fe'i penodwyd yn swyddog personél cwmni ICI, ym 1947 fe'i penodwyd yn was sifil yn Adran Ystadegau'r Weinyddiaeth Lafur lle fu'n gweithio am flwyddyn cyn symud i weithio gyda Chwmni Aluminium, Wire and Cable lle y bu hyd ei ethol i'r senedd.
Gyrfa Wleidyddol
Ymunodd Davies a'r Blaid Lafur ym 1928 gan wasanaethu fel llywydd Ffederasiwn Gorllewin Cymru o Gynghrair Ieuenctid y Blaid ym 1935. Daeth yn ysgrifennydd Plaid Lafur Etholaethol Bro Gŵyr ym 1948 a gwasanaethodd fel asiant seneddol David Grenfell, ei ragflaenydd fel AS Gŵyr.
Etholwyd Davies i Gyngor Bwrdeistref Abertawe a Chyngor Sir Forgannwg ym 1958.
Gwasanaethodd Davies fel chwip Cymreig y wrthblaid rhwng  1961 a 1964 ac ar fuddugoliaeth Llafur yn etholiad 1964 fel Arglwydd Comisiynydd y Trysorlys (chwip y llywodraeth) o 1964 i 1966. Bu'n Is Ysgrifennydd Gwladol Cymru yn y Swyddfa Gymreig o 1966 i 1969. Gwasanaethodd fel ysgrifennydd grŵp Aelodau Seneddol Llafur Cymru o 1960 i 1966 a chadeirydd y Blaid Seneddol Gymreig (pwyllgor o holl ASau Cymru) ym 1970-71 a'r Uwch Bwyllgor Cymreig ym 1971.
Pleidleisiodd, yn groes i'r chwip Lafur, o blaid aelodaeth y DU o'r Farchnad Gyffredin. Roedd yn un o'r chwe aelod Llafur i ymgyrchu yn erbyn polisi ei blaid dros ddatganoli i Gymru yn ystod refferendwm 1979.
Gwasanaeth Cyhoeddus amgen
Gwasanaethodd fel Cadeirydd Cyngor Prifysgol Abertawe o 1971 a dyfarnwyd Doethuriaeth LLD er anrhydedd iddo gan y brifysgol ym 1980.
Cafodd ei ddyrchafu i Orsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Rhydaman 1970
Idris, brenin Libia
Unig brenin Libia oedd Idris, GBE (, ganwyd Sayyid Muhammad Idris bin Muhammad al-Mahdi as-Senussi 12 Mawrth 1889 – 25 Mai 1983) a deyrnasodd dros Libia o 1951 hyd 1969. Roedd hefyd yn Bennaeth y Mwslimiaid Senussi. Cafodd ei ddiorseddu gan Muammar al-Gaddafi mewn coup d'état ym 1969.
Ghost Rockets
Ffilm ddogfen yw Ghost Rockets a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Henry Paget, 7fed Ardalydd Môn
Arglwydd Prydeinig oedd George Charles Henry Victor Paget, 7fed Ardalydd Môn (8 Hydref 1922 – 13 Gorffennaf 2013). Mynychodd Ysgol Eton a gwasanaethodd yn y Gwarchodlu Ceffylau Brenhinol (y Gleision) yn ystod yr Ail Ryfel Byd, a chafodd ei ddyrchafu'n uwchgapten ym 1946. Daeth yn Ardalydd Môn ym 1947 pan fu farw ei dad, Charles Paget. Roedd hefyd yn llenor ac yn hanesydd milwrol, ac mae ei gampwaith A History of the British Cavalry yn adrodd mewn wyth cyfrol hanes marchfilwyr y Fyddin Brydeinig o 1816 hyd 1919.
Lowell, Arkansas
Dinas yn, yn nhalaith Arkansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Lowell, gan gynnwys:
Awdl-gywydd
Cyfres o gwpledi dwy linell seithsill o gynghanedd sydd i'r mesur caeth hwn, yr Awdl-Gywydd (neu'r Awdl Gywydd) sef yr Awdl-gywydd. Fel arfer ceir dau gwpled ar ffurf y dyfyniad hwn gan y Prifardd W. D. Williams:
Protoneura ailsa
Mursen yn nheulu'r Protoneuridae yw'r Protoneura ailsa sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Protoneura.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Barney's Good Day Good Night
Ffilm i blant yw Barney's Good Day Good Night a gyhoeddwyd yn 1997. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Bob Singleton. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Titanic sef ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Allwedd
250px|de|bawd|Allwedd
Reawla
Pentrefan yng Nghernyw, De-orllewin Lloegr, ydy Reawla (Cernyweg: Riwella). Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Gwinear–Gwithian.
Malcolm
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Baker Karim yw Malcolm a gyhoeddwyd yn 2002. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Malcolm ac fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Alexander Karim.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Alexander Karim.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd. Baker Karim oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.