cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Llên Natur
dde|bawd|350px|chwith|[[Duncan Brown, golygydd Llên Natur yn dangos rhai o nodweddion y wefan yn ystod Hacio'r Iaith 2010.]] Un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd yw Llên Natur . Mae'n wefan Gymraeg sy'n ymwneud â phopeth amgylcheddol, yng Nghymru a thramor, ddoe, heddiw ac yfory. Cymraeg yw iaith y prosiect, a'r wefan, ond ceir cyfraniadau mewn ieithoedd eraill gan gynnwys y Ffrangeg. Ymhlith yr adnoddau sydd ar gael ar y wefan mae: a thu hwnt i'r wefan
Trosglwyddwyd y prif gyfrifoldeb am gasglu a rhannu gwybodaeth am Enwau Lleoedd i Gymdeithas Enwau Lleoedd Cymru yn dilyn cynhadledd a gynhaliwyd gan Brosiect Llên Natur yn 2008 yn benodol i sefydlu cymdeithas o'r fath oherwydd amlygrwydd y bwlch.
Hannah Bardell
Gwleidydd o'r Alban yw Hannah Bardell (ganwyd 1 Mehefin 1983) a etholwyd yn Aelod Seneddol yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015 dros Livingston; mae'r etholaeth yn Falkirk a Gorllewin Lothian, yr Alban. Mae Hannah Bardell yn cynrychioli Plaid Genedlaethol yr Alban yn Nhŷ'r Cyffredin.
Llên Natur
Bwletin misol ar-lein
Pwrpas y Bwletin yn wreiddiol oedd cyflwyno tystiolaeth amgylcheddol unigol a phersonol yn seiliedig ar brofiadau pobl unigol yn eu broydd yn yr un modd ag elfennau eraill o Brosiect Llên Natur. Ond wrth i'r Prosiect ddatblygu ar wahanol blatfformydd mae'r Bwletin ar-lein bellach yn anelu at gyflwyno gwybodaeth thematig mwy cynhwysfawr ac yn y modd yna, ychwanegu gwerth i'r wybodaeth greiddiol. Mae'r cyfraniadau thematig hyn yn rhychwantu gwybodaeth am fywyd gwyllt, llên gwerin, dywediadau, enwau lleoedd a materion sy'n cysylltu'r unigolyn â'i amgylchedd ehangach.
Y Tywyddiadur
Cronfa o wybodaeth yw'r Tywyddiadur wedi ei seilio ar dystiolaeth amgylcheddol dyddiedig, lleoliedig a chyda ffynhonnell yn perthyn i bob eitem. Mae'n cael ei phorthi gan wirfoddolwyr wrth i wybodaeth ddod i'r fei mewn llyfrgelloedd, archifdai, papurau newydd, cyfryngau cymdeithasol ac ati. Gall y dystiolaeth gynnwys sylwadau uniongyrchol mewn 'amser go iawn', dyddiaduron, cofnodion ysgol neu lythyrau.
Balarama
200px|bawd|Balarama
Llên Natur
Y Tywyddiadur
Prif nodwedd y gronfa hon yw'r dyddiad, mis neu'r flwyddyn penodol sydd yn sail i'r cofnodion. Fe all cofnod tywydd fod yn gofnod hanesyddol neu gyfoes, megis sylwadau heddiw'r bore gan rai sy'n fyw yn awr. Ond gellir ei ddefnyddio i gyrchu diwrnod arbennig plentyndod, neu sylw mewn dyddiadur dwy ganrif yn ôl. Efallai bod cysylltiad y sylw a'r tywydd yn ymddangosiadol wan iawn: tylluan wen yn hela am dri o'r gloch y prynhawn ar ddyddiad arbennig o Chwefror; clywed y gog yn canu ddiwedd mis Mawrth; teilo cae yn barod i blannu tatws gefn gaeaf. Ond mae'r rhain hefyd yn berthnasol iawn i naturiaethwyr sy'n ceisio gweld patrwm a newid o fewn y tywydd yn y cyfnod byr a hir mewn byd y mae ei hinsawdd, ac felly ei dywydd, yn gyflym newid.
Balarama
Duw Hindwaidd yw Balarama (बलराम, Balarāma), sy'n frawd hŷn y duw Krishna ac a adnabyddir hefyd fel Baladeva, Baldau, Balabhadra a Halayudha. O fewn Vaishnaviaeth a thraddodiadau o Dde India, addolir Balarama fel un o avatars (rhithiadau) y duw Vishnu, a chyfeirir ato felly yn y Bhagavata Purana, un o destunau sanctaidd Hindŵaeth. Cydnabyddir gan mwyafrif yr Hindŵaid ei fod hefyd yn rhith ar Shesha, y sarff gosmig y mae Vishnu yn gorffwys arni.
Llên Natur
Cronfa o ddyddiaduron personol
Gellir cyrchu hon trwy'r Tywyddiadur i ganfod cofnodion unigol (ee. Edward Edwards, Faenol Isaf, Tywyn) neu drwy Wicipedia i gael trosolwg o'r rhan hon o'r gwaith a mwy o wybodaeth bywgraffiadol am y dyddiadurwyr eu hunain (ee. Bywyd a gwaith Edward Edwards ).
Balarama
I ddilynwyr Vishnu, Krishna yw'r Duwdod Goruchaf y mae popeth yn tarddu ohono. Balarama yw rhithiad (avatar) cyntaf y Duwdod hwnnw, ac ohono mae pob avatar arall yn dod i fodoli. Yn athroniaeth y sat-chit-ananda, mae Balarama yn cynrychioli sat (tragwyddoldeb) a chit (gwybodaeth, deall), ac felly'n cael ei addoli fel 'yr athro mawr' (Adiguru).
Llên Natur
Cronfa o ddyddiaduron personol
Cynigir yn y trosolwg y syniad bod y dyddiadur angylcheddol cyffredin yn genre llenyddol sydd wedi ei hen esgeuluso. Mae Llên Natur yn ceisio rhoi llais i'r di-lais, a chanfod gwerth holl-fyd a holl berthnasol i'r hyn sy'n ymddangos yn blwyfol ac o'r foment yn unig.
Balarama
Mae'n gymeriad yn y Mahabharata, epig genedlaethol India.
Llên Natur
Y Bywiadur
Geiriadur enwau a thermau yw'r Bywiadur. Mae'n gyfrwng ar gyfer cyhoeddi termau Cymraeg am wahanol rywogaethau; a chynefinoedd ac mae rhestr Wicipedia o wyfynod a gloÿnnod byw er enghraifft wedi'i seilio ar y termau hyn. Oherwydd y broses drylwyr o gydweithio rhwng arbenigwyr iaith ac arbenigwyr pwnc ar Banel Enwau a Thermau Prosiect Llên Natur, caiff yr enwau, bellach, eu cyfrif yn rhai safonol.
Sefydlwyd yr adran hon o'r wefan trwy gydweithio â'r adran adnoddau ieithyddol, Prifysgol Bangor. Fe gyhoeddwyd y rhestrau yn gyntaf mewn tair cyfrol yn "Cyfres Enwau Creaduriaid a Phlanhigion" ac fe barheir i wneud hynny fel y mae'r gwaith o lunio ychwaneg o restrau yn mynd rhagddo. Rhestr ddigidol greiddiol y Bywiadur yw Porth Termau Adran Adnoddau Ieithyddol Prifysgol Bangor a fe ellir defnyddio'r naill neu'r llall yn ôl cyfleustra.
Yr Oriel luniau
Yr hyn sydd yn gwneud yr Oriel yn wahanol i lawer o gasgliadau eraill o luniau yw'r capsiynau y mae'r cyfrannwyr yn eu hychwanegu. Gall y capsiwn gynnwys dyddiad a lleoliad y tynnwyd y llun a hefyd esboniad o beth yw arwyddocad y llun. Cronfa o gofnodion dadlennol ydyw, yn hytrach na chasgliad o luniau hardd yn unig. Gellir chwilio ar sail gair yn y capsiwn neu ar sail categori. Cafodd yr Oriel ei ddisodli braidd yn ddiweddar gan rym grwp Cymuned Llên Natur ond mae ei 9 mil o luniau a chapsiynau yn parhau i fod yn gronfa werthfawr wrth gefn.
Recordiadau Llais
Cronfa o sgyrsiau byrion "hanes llafar" sydd yn yr adran Llais. Mae'n gofnod sain o atgofion unigolion (nifer wedi marw bellach) yn eu cynefin, am eu bywyd ac am yr oes a fu, yn ôl eu profiad personol. Mae'r cyfraniadau yn ymdrin â rhyw agwedd ar fyd natur neu'r amgylchedd o fewn profiad personol y sawl sydd yn cael ei gyfweld/chyfweld. Ceir llun y person ac ychydig nodiadau am ei fywyd/bywyd, ac mae pob sgwrs yn ymdrin â rhyw hanesyn penodol. Cewch weld ar y map yr ardal y mae'r person yn ymdrin â hi (neu, mewn ambell achos, pan fydd yr ardal dan sylw ymhell i ffwrdd, cartref genedigol y person sydd yn rhoi'r cyfweliad). Mae'r recordiadau sain yn gyfres o sgyrsiau
Y Llyfrgell
Mae'r llyfrgell yn gasgliad o ysgrifau o ddiddordeb amgylcheddol a hanesyddol nad ydynt fel arfer wedi eu cyhoeddiunman arall. Mae tri phwrpas i'r Llyfrgell:
Collwyd rhai cyfraniadau gwreiddiol ar ôl ymyrraeth hacwyr ar fersiwn wreiddiol y wefan.
Pytiau Fideo
Archif yw hwn bellach ar ôl i rym Cymuned Llên Natur roi i aelodau yr un gwasanaeth ond yn llawer mwy effeithiol.
Mapiau
Hon ydy'r adran diweddaraf i'w chael ei sefydlu ar y wefan. Pwrpas y dudalen fapiau yw cyflwyno gwybodaeth sy'n bennaf seiliedig ar LEOLIAD. Y pwrpas yw ceisio amlygu patrymau na fuasent yn amlwg heb eu rhoi ar fap. Mae mapiau aml-lefel yn caniatau dangos gwybodaeth lawn am bob cofnod heb greu dryswch ar unrhyw olygfa unigol ohono.
Dyma'r mapiau sydd ar gael (Rhagfyr 2020) o dan gyfres o themau: mae pump thema gwahanol ar gael ar hyn o bryd...
Cymuned Llên Natur
Grwp Facebook yw Cymuned Llên Natur. Mae'n derbyn mae'n debyg 80% o'r traffig sy'n cyrraedd Prosiect Llên Natur ar y ffurf mwyaf 'amrwd' sy'n nodweddiadol o'r cyfryngau cymdeithasol. O'i brosesu mae'n porthi holl adrannau eraill y cyfrwng ac yn ei dro yn derbyn gwybodaeth ohonynt wedi ei brosesu i gyfoethogi'r sylwadau sy'n cyrraedd o ddydd i ddydd. Mae 3,600 aelod o'r Grwp (Rhagfyr 2020).
Cwmni Pendraw
Sefydlwyd cwmni theatrig o'r enw Cwmni Pendraw gyda chysylltiad llac â Phrosiect Llên Natur. Pwrpas y cwmni yw cyflwyno negeseuon amgylcheddol mewn ffordd ddramatig.
Llygaid Bach Llên Natur
Yn 2020 sefydlwyd Grwp FB i blant (o bob oed!) a theuluoedd. Fe'i modelwyd ar yr hen lyfrau I-Spy. Cyhoeddir posteri "adnabod" sy'n cynnwys sain adar. Fe'u gwelir fel Posteri ar dudalennau cyhoeddiadau gwefan Llên Natur. Anogir plant i adnabod y rhywogaethau yn y posteri, neu i'w gweld yn y maes. Cânt eu gwobrwyo am adnabod yn gywir gyda phwyntiau. Mae bathodyn deniadol i'w cael o ennill digon o bwyntiau.
app AM
Hwn yw'r platfform diweddaraf i Llên Natur gael presenoldeb arno. Mae'n gweithio o ap. o'r un enw ac mae Llên Natur yn ymddangos ar eu hadran Geiriau (un o bedair adran ar yr ap.) neu drwy chwiliad. Ar hyn o bryd 'ffenestr siop' ydyw i gyhoeddiadau Llên Natur ond rydym yn gwyntyllu posibiliadau eraill.
Cysylltu ar-lein
Gellir cysylltu â'r prosiect trwy ffurflen "cysylltu" ar y wefan (www.llennatur@yahoo.com), trwy gyfrannu data neu luniau i'r gwahanol gronfeydd, neu trwy Facebook. Cyhoeddir crynodeb papur o gynnwys y Bwletin yn chwe misol i'w werthu yn y siopau, a chynhelir cynhadledd flynyddol ar thema arbennig yn flynyddol.
2010
20g - 21g - 22g
1960au 1970au 1980au 1990au 2000au - 2010au - 2020au 2030au 2040au 2050au 2060au
2005 2006 2007 2008 2009 - 2010 - 2011 2012 2013 2014 2015
Mai
bawd|200px|Afriqiyah Airways [[Airbus A320 fel yr awyren yn y damwain awyren Tripoli, 12 Mai 2010]]
Adeline Ames
Roedd Adeline Ames (1879 – 1976) yn fotanegydd nodedig a aned yn Unol Daleithiau America. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: Prifysgol Cornell. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Jardim Botânico Tropical, de Lisboa.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Strigăt În Timpan
Ffilm ddogfen yw Strigăt În Timpan a gyhoeddwyd yn 1993. Fe'i cynhyrchwyd yn Rwmania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwmaneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1993. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Jurassic Park a gyfarwyddwyd gan Steven Spielberg. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,650 o ffilmiau Rwmaneg wedi gweld golau dydd.
Ampney St Peter
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerloyw, De-orllewin Lloegr, ydy Ampney St Peter. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Cotswold.
Der Magische Gürtel
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Hans Brennert yw Der Magische Gürtel a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hans Brennert ar 24 Mehefin 1870 yn Berlin a bu farw yn yr un ardal ar 30 Rhagfyr 1943.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hans Brennert nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Erwan Et Plus Si Affinités
Ffilm gomedi yw Erwan Et Plus Si Affinités a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn y Swistir. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Twcan torgoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Twcan torgoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: twcaniaid torgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ramphastos dicolorus; yr enw Saesneg arno yw Red-breasted toucan. Mae'n perthyn i deulu'r Twcaniaid (Lladin: Ramphastidae) sydd yn urdd y Piciformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn R. dicolorus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r twcan torgoch yn perthyn i deulu'r Twcaniaid (Lladin: Ramphastidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Erwan Et Compagnie
Ffilm gomedi yw Erwan Et Compagnie a gyhoeddwyd yn 2004. Fe'i cynhyrchwyd yn y Swistir. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Million Dollar Baby sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Fl Smidth - The Whole World As a Workplace
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwyr Hans Christensen, Claus Lindhard a Peter Williams yw Fl Smidth - The Whole World As a Workplace a gyhoeddwyd yn 1982. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Colette Et Son Mari
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr André Pellenc yw Colette Et Son Mari a gyhoeddwyd yn 1934.
Fl Smidth - The Whole World As a Workplace
Mae'r ffilm Fl Smidth - The Whole World As a Workplace yn 27 munud o hyd.
Colette Et Son Mari
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fl Smidth - The Whole World As a Workplace
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1982. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner sef film noir, dystopaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Ridley Scott.
Colette Et Son Mari
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Pellenc ar 23 Ebrill 1899 ym Mharis a bu farw yn Louveciennes ar 21 Chwefror 2013.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Pellenc nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Flight of The Cougar
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr William Beaudine yw Flight of The Cougar a gyhoeddwyd yn 1967. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1967. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd You Only Live Twice sef ffilm llawn cyffro gan Lewis Gilbert.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Beaudine ar 15 Ionawr 1892 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Canoga Park ar 3 Medi 1947.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Beaudine nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
TP53BP2
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn TP53BP2 yw TP53BP2 a elwir hefyd yn Tumor protein p53 binding protein 2 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 1, band 1q41.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn TP53BP2.
Convict's Code
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1939. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gone with the Wind sef ffilm Americanaidd am drais, dial a rhamant gan Victor Fleming, George Cukor a Sam Wood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Arthur Martinelli oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Hanes De Affrica
Wrth ystyried hanes De Affrica ceir nifer o safbwyntiau gwahanol gan ysgolheigion a brodorion gan fod De Affrica yn wlad amlddiwylliannol. (Gweler demograffeg De Affrica a diwylliant De Affrica.)
Convict's Code
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lambert Hillyer ar 8 Gorffenaf 1893 yn South Bend, Indiana a bu farw yn Woodland Hills ar 25 Ebrill 1996. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1917 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Hanes De Affrica
De Affrica hynafol
Dangosir tystiolaeth archaeolegol roedd yr ardal sydd heddiw yn Dde Affrica yn gartref i un o grudiau esblygiad dynol. Darganfuwyd rhai o'r olion dynol hynaf, sy'n dyddio dros 2.5 miliwn o flynyddoedd yn ôl, yn y wlad. Darganfuwyd olion australopithecus africanus yn Taung, Sterkfontein, Swartkrans, a Kromdraai, ac olion australopithecus robustus, sy'n dyddio yn ôl tua 3 miliwn o flynyddoedd, ym Makapansgat. Bu homo habilis, yr offerwr cyntaf, yn byw yn Ne Affrica rhyw 2.3 miliwn o flynyddoedd yn ôl, ac ymddangosodd homo sapiens yn gyntaf rhwng 125 000 a 50 000 o flynyddoedd yn ôl.
Convict's Code
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lambert Hillyer nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hanes De Affrica
Prydeinwyr cynnar
Yn ystod y Rhyfeloedd Napoleonig yn Ewrop, meddiannodd Ffrainc yr Iseldiroedd, a meddiannodd y Deyrnas Unedig rhanbarth Penrhyn Gobaith Da dwywaith, yn 1795 a 1806. Yn 1814, tua diwedd oes yr ymladd yn Ewrop, prynodd y DU Trefedigaeth Penrhyn o'r Iseldirwyr am £6 miliwn. Ar ôl 1820 ymfudodd miloedd o Brydeinwyr i Dde Affrica, a mynnon nhw bod cyfraith Brydeinig yn cael ei gorfodi yn y wlad. Daeth Saesneg yn y iaith swyddogol yn 1822, rhoddwyd amddiffyniad i'r Khoikhoi, a diddymwyd caethwasiaeth yn 1833.
Gweriniaethau'r Boeriaid
Teimladau chwerw oedd gan y Boeriaid o ganlyniad i'r mesurau hyn, ac arweiniodd hyn at y Daith Fawr, pan fudodd rhyw 10 000 o Foeriaid i ogledd De Affrica rhwng 1836 a 1838. Mudodd y voortrekkers (rhagredegyddion) yma tua'r dwyrain a'r gogledd, a chyfaneddasant o amgylch yr Afon Orange, yr Afon Vaal, ac yn Natal. Yn dilyn ymosodiadau milwrol yn 1836 gyrron nhw lwyth y Ndebele tu hwnt i'r Afon Limpopo ac yn 1838 trechon nhw'r Zulu ym Mrwydr Afon Bloed cyn sefydlu cyfres o aneddiadau yn y rhanbarth. Meddiannodd y Prydeinwyr, a oedd yn dymuno cadw rheolaeth dros y voortrekkers, ranbarth arfordirol Natal a sefydlwyd Trefedigaeth y Goron yno yn 1843.
Gadawodd y mwyafrif o Foeriaid Natal ac aethant i'r gogledd a'r gorllewin, lle sefydlon nhw weriniaethau'r Wladwriaeth Rydd Oren a Thransvaal. Llechfeddiannodd y Prydeinwyr diroedd y Xhosa ar hyd oror dwyreiniol y Penrhyn mewn cyfres o ryfeloedd gwaedlyd. Enillodd llywodraethwr Trefedigaeth y Penrhyn, Syr Harry Smith, reolaeth dros diriogaeth yr Afon Orange yn 1848. Ond gwadwyd ei bolisïau imperialaidd gan lywodraeth Brydeinig a oedd yn awyddus i gwtogi ei hymrwymiad yn Ne Affrica. Cydnabu Prydain annibyniaeth Boeriaid y Transvaal yng Nghytundeb Afon Sand yn 1852, ac annibyniaeth y Wladwriaeth Rydd Oren yng Nghytundeb Bloemfontein yn 1854.
Erbyn diwedd y 1850au cyfunwyd tiriogaethau Boeriaid y Transvaal tu hwnt i'r Afon Vaal yn swyddogol fel De Affrica, neu Weriniaeth Transvaal. Er ymgeisio'n ofer i uno'r weriniaeth a'r Wladwriaeth Rydd Oren, cadwodd y ddwy weriniaeth Foer gysylltiadau agos yn y blynyddoedd wedi hynny.
Apatheid
System yn Ne Affrica o gadw pobl o wahanol hil ar wahân oedd Apartheid (Afrikaans, yn golygu "arwahanrwydd"). Gweithredwyd y system rhwng 1948 a 1994. Dechreuwyd datblygu'r system pan gafodd De Affrica statws dominiwn hunanlywodraethol o fewn yr Ymerodraeth Brydeinig, a daeth i'w llawn dŵf wedi 1948. Dechreuwyd cael gwared o'r system mewn cyfres o drafodaethau rhwng 1990 a 1993, gan ddiweddau gydag etholiad cyffredinol 1994, y cyntaf i'w gynnal yn Ne Affrica gyda phawb yn cael pleidlais.
Troed-yr-ŵydd dail derw
Planhigyn blodeuol yw Troed-yr-ŵydd dail derw sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Amaranthaceae yn y genws Oxybasis. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Chenopodium glaucum a'r enw Saesneg yw Oak-leaved goosefoot. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Troed yr ŵydd Dderw-ddeiliog, Derwen Caersalem.
Andoversford
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerloyw, De-orllewin Lloegr, ydy Andoversford. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Cotswold.
Troed-yr-ŵydd dail derw
Mae'n blanhigyn lluosflwydd. Nid oes ganddo stipwl (neu ddeilen fach). Fel arfer mae'r dail yn ddanheddog.
Sherlock Holmes and The Secret Weapon
Ffilm wyddonias am drosedd gan y cyfarwyddwr Roy William Neill yw Sherlock Holmes and The Secret Weapon a gyhoeddwyd yn 1943. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Lloegr. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan William Scott Darling a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Frank Skinner.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kaaren Verne, Basil Rathbone, Henry Victor, Mary Gordon, Lionel Atwill, Nigel Bruce, Paul Fix, Harry Cording, Holmes Herbert, Henry Daniell, Philip Van Zandt, Dennis Hoey, Harry Woods, Michael Mark, Rudolph Anders, John Burton a William Post Jr.. Mae'r ffilm Sherlock Holmes and The Secret Weapon yn 68 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life and Death of Colonel Blimp sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Otto Ludwig sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi'i seilio ar waith cynharach, The Adventure of the Dancing Men, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Arthur Conan Doyle a gyhoeddwyd yn 1905.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Roy William Neill ar 4 Medi 1887 yn Iwerddon a bu farw yn Llundain ar 17 Ebrill 1933. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1917 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Owen Morris Roberts
Roedd O. M. Roberts (28 Mawrth 1906 – 25 Chwefror 1999) yn athro, un o sylfaenwyr Plaid Cymru ac un a chwaraeodd ran, wrth gefn, yn achos Tân yn Llŷn.
Cefndir
Ganwyd "OM" yn Llanddeiniolen yn bedwerydd plentyn ac unig fab i John Jeffrey Roberts, chwarelwr, ac Elizabeth (née Morris) ei wraig. Pan oedd yn wyth mlwydd oed symudodd y teulu o Landdeiniolen i ymgartrefu yn Llanrug.
Cafodd ei addysgu yn Ysgol yr Eglwys, Glanmoelyn, Llanrug; Ysgol Sir Brynrefail; Ysgol Ramadeg Caernarfon a Choleg Prifysgol Cymru, Bangor lle graddiodd gyda gradd BSc ym 1928 a chymhwyster athro ym 1929.
Gyrfa
Wedi cymhwyso fel athro symudodd OM i Lundain i weithio fel athro gwyddoniaeth mewn ysgolion, yn  Bethnal Green, Bow a Bromley cyn derbyn swydd barhaol yn Ysgol Oldfield Road, Stoke Newington. Ym 1930 dychwelodd i Gymru fel athro mathemateg a gwyddoniaeth yn Ysgol y Cefnfaes, Bethesda sef ysgol Eilradd Modern oedd yn darparu addysg i blant a oedd wedi methu arholiad yr 11+ a'r cyfle i fynychu ysgol ramadeg. Ym 1930 symudodd i Ysgol Eilradd Modern Trinity Avenue Llandudno.
Gan fod ganddo radd mewn gwyddoniaeth a bod y wladwriaeth am gadw gwyddonwyr yn ddiogel, esgusodwyd OM rhag gwasanaeth milwrol gorfodol yn ystod yr Ail Ryfel Byd; ond cafodd ei symud i swydd Prifathro dros dro ar Ysgol Gynradd Deganwy ym 1943 yn lle'r Prifathro oedd wedi ymrestru â'r llu awyr.
445 CC
6ed ganrif CC - 5 CC - 4ydd ganrif CC 490au CC 480au CC 470au CC 460au CC 450au CC 440au CC 430au CC 420au CC 410au CC 400au CC 390au CC 450 CC 449 CC 448 CC 447 CC 446 CC 445 CC 444 CC 443 CC 442 CC 441 CC 440 CC
Owen Morris Roberts
Gyrfa
Wedi i'r cyn brifathro ddychwelyd o'r Rhyfel ym 1945 penderfynodd OM i barhau yn y sector gynradd a chael ei benodi'n brifathro ar Ysgol Maelgwn, Cyffordd Llandudno gan aros yn y swydd honno hyd ei ymddeoliad ym 1966. Roedd Ysgol Maelgwn, ar y pryd, yn ysgol a oedd yn dysgu yn bennaf trwy gyfrwng y Saesneg er bod carfan gref o ddisgyblion yno o gartrefi Cymraeg, rhannodd OM yr Ysgol yn ddwy ffrwd y naill yn dysgu'n bennaf drwy'r Gymraeg a'r llall yn bennaf trwy'r Saesneg, trefn bu'n parhau yn yr ysgol hyd ei gau yn 2017.
Comed fawr
de|bawd|250x250px| [[ Comet Fawr 1577 |Comed Fawr 1577 dros Prag, wedi'i ddarlunio mewn pren ]] Mae comed fawr yn gomed sy'n dod yn hynod o ddisglair. Nid oes diffiniad swyddogol; yn aml mae'r term ynghlwm wrth gomedau sydd, yn debyg i Gomed Halley, yn ddigon disglair i bobol sylwi arnynt heb chwilio amdanyn nhw ac maent felly yn dod yn adnabyddus y tu allan i'r gymuned seryddol. Mae comedau fawr yn brin; ar gyfartaledd, dim ond un mewn degawd fydd yn ymddangos. Er bod comedau'n cael eu henwi'n swyddogol ar ôl eu darganfyddwyr, cyfeirir weithiau at gomedau fawr wrth y flwyddyn bu iddynt ymddangos yn fawr, gan ddefnyddio'r fformiwleiddiad "Comed Fawr ...", gyda'r flwyddyn.
Rhestr Comedau Mawr
Mae'r canlynol ymhlith comedau mawr y ddwy fileniwm diwethaf:
Troed-yr-ŵydd mawr
Planhigyn blodeuol yw Troed-yr-ŵydd mawr sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Amaranthaceae yn y genws Chenopodium. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Chenopodium giganteum a'r enw Saesneg yw Tree spinach. Mae'n frodorol o India. bawd|chwith|300px|Chenopodium giganteum
Mae'n blanhigyn blynyddol sy'n tyfu i uchder o tua 8 troedfedd. Nid oes ganddo stipwl (neu ddeilen fach). Fel arfer mae'r dail yn ddanheddog.
Gellir ei fwyta fel llysieuyn ac mae blas chard neu sbidoglys arno, gydag arlliw o asbaragws.
Middletown, Maryland
Tref yn, yn nhalaith Maryland, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Middletown, gan gynnwys:
Gŵyl Caeredin
bawd|Perfformwyr yn Royal Mile Casgliad o wyliau celfyddydol a diwylliannol sy'n cymryd rhan yn flynyddol ym mis Awst yng Nghaeredin, yr Alban ydy Gŵyl Caeredin. Trefnir y gwyliau hyn gan nifer o sefydliadau heb gysylltiadau ffurfiol rhyngddynt, sy'n golygu nad oes un digwyddiad unigol a enwir yn swyddogol yn Ŵyl Caeredin, ond fe'u hystyrir hefyd yn un ŵyl ddiwylliannol, a honno'r fwyaf o'i bath drwy Ewrop.
Hanes
Mae Gŵyl Caeredin yn tarddu o 1947, pan sefydlwyd Gŵyl Ryngwladol Caeredin (Saesneg: Edinburgh International Festival, EIF) mewn ymdrech ôl-ryfel i "ddarparu platfform ar gyfer blodeuo'r ysbryd dynol". Yr un flwyddyn, ymunodd wyth cwmni theatr yn answyddogol i'r gan drefnu eu digwyddiad eu hunain, a hynny allan o reolaeth swyddogol yr EIF; dechreuodd hynny'r mudiad a dyfodd yn Edinburgh Festival Fringe (EFF). Cyfeirir at yr EFF hefyd fel Fringe Caeredin, neu (yn anghywir) fel Gŵyl Fringe Caeredin.
Mae'r EIF a'r Fringe yn dal fel cyrff annibynnol ac yn trefnu rhaglenni gwahanol yn flynyddol. Ers i Ŵyl Rhyngwladol Caeredin cael ei threfnu ym 1947, mae amryw o wyliau eraill wedi cael eu sefydlu yno gyda'r rhan fwyaf ohonynt yn cymryd rhan ddiwedd yr haf.
Owen Morris Roberts
Gyrfa Wleidyddol
dde|bawd| Lewis Valentine Yn ei hunangofiant Oddeutu'r Tân, a gyhoeddwyd ym 1994 datgelodd OM mai ef, J. E. Jones, Victor Hampson Jones a Robin Richards oedd yn cynorthwyo D. J. Williams, Lewis Valentine, a Saunders Lewis yn y weithred o losgi'r Ysgol Fomio ym Mhenyberth, ffermdy hynafol ger Penrhos, Pwllheli, ar 8 Medi 1936. Penderfynwyd mai dim ond y tri gŵr amlwg oedd i gymryd y cyfrifoldeb am y weithred; wedi gosod y deunydd cynnau'r tan, rhoddwyd 20ain munud i'r gwŷr iau ffoi o'r safle cyn cynnau'r fflam.
Gwasanaethodd fel is-Lywydd Plaid Cymru o  1947 i 1950 ac fel Cadeirydd etholaeth Conwy o'r Blaid o 1945 hyd ei farwolaeth.
Ym 1952 etholwyd OM i Gyngor Cymuned Bwrdeistref Conwy (Cymuned sy'n cynnwys Deganwy a Chyffordd Llandudno), gan wasanaethu fel Maer y Fwrdeistref ym 1959; bu'n aelod o'r Cyngor hyd 1967. Ym 1967 cafodd ei ethol fel Cynghorydd Henryd a'r Ro-wen ar Gyngor Sir Gaernarfon, gan wasanaethu hyd diddymu'r Cyngor ym 1974 pan gafodd ei ethol yn aelod o Gyngor Sir Gwynedd a bu'n gadeirydd y cyngor ym 1985-6. Ymddeolodd o Gyngor Gwynedd ym 1989. Er ei fod yn aelod blaenllaw o Blaid Cymru, fel ymgeisydd annibynnol y safodd ym mhob etholiad.
Cafodd y fraint o fod yr olaf i deithio dros yr hen bont a hynny mewn car a cheffyl! Y diwrnod wedyn roedd yn cymryd rhan gyda Henry Brooke, Gweinidog Materion Cymreig yn y Senedd, yn yr agoriad swyddogol
Bywyd cyhoeddus
Er bod ffrwd Cymraeg llwyddiannus yn Ysgol Maelgwn ac Ysgol Gynradd Gymraeg yn Llandudno a bod nifer o ysgolion pentrefi oddi ar yr arfordir yn rhai naturiol Cymraeg teimlwyd gan lawer nad oedd darpariaeth Cymraeg digonol yn y sector uwchradd. Er bod Ysgol Aberconwy, Conwy ac Ysgol John Bright, Llandudno yn swyddogol yn rhai dwyieithog roedd niferoedd y disgyblion di-Gymraeg a fynychai'r ysgolion yn eu gwneud yn ymarferol Saesneg; bu galw gan hynny gan rieni, Cymdeithas yr Iaith (Cell Bangor) a chefnogwyr eraill addysg Gymraeg am ysgol Gymraeg benodedig yn ardal Llandudno; OM oedd un o'r rhai mwyaf blaenllaw o gefnogwyr achos Ysgol Cymraeg.
Roedd nifer o gynghorwyr Sir Gaernarfon ac wedyn Gwynedd yn gwrthwynebu’r syniad, gan fynnu nad oedd digon o ddarpar ddisgyblion i gyfiawnhau ysgol Gymraeg penodedig, ac eraill yn poeni y byddai cydnabod yr angen am ysgol benodedig Cymraeg yn glastwreiddio polisi Gwynedd bod pob ysgol yn y sir yn naturiol ddwyieithog. Cafwyd ymwared o'r pryderon pan ddanfonwyd llythyr gan Gyfarwyddwr Addysg Clwyd i Gyfarwyddwr Addysg Gwynedd yn awgrymu agor ysgol ar y cyd yn agos i ffin y ddwy sir. Ym 1981 fe agorodd OM Roberts yr ysgol newydd, Ysgol y Creuddyn a bu'n gwasanaethu fel cadeirydd bwrdd rheolwyr yr ysgol am ei wyth mlynedd gyntaf. Rhwng 1981 a 1984 tra roedd yr ysgol newydd yn cael ei adeiladu roedd yn anodd i'r staff a'r disgyblion gan nad oedd labordai nag chyfleusterau ar gyfer ymarfer corff; agorwyd yr ysgol newydd ym 1984, eto, gan O M Roberts. Cynigir Gwobr Goffa O M Roberts yn flynyddol gan Ysgol y Creuddyn am gyfraniad i Gymreictod yr Ysgol a'r Gymuned
Gwasanaethodd fel Ynad Heddwch ar Fainc Ynadon Llandudno a bu'n Gadeirydd y Fainc am nifer o flynyddoedd.
Bu'n ysgrifennydd y Pwyllgor Drama ar gyfer Eisteddfod Genedlaethol Bae Colwyn 1947 ac yn gadeirydd y pwyllgor yn Eisteddfod Genedlaethol Llandudno 1963 a Chadeirydd Pwyllgor Gwaith Eisteddfod Genedlaethol Llanrwst 1989.Fe fu wythnos yr Eisteddfod Genedlaethol yn un cofiadwy i O. M. Roberts, Coed y Waun, Llanbedr y Cennin. Nid yn unig ef oedd Cadeirydd y Pwyllgor Gwaith a Llywydd y Dydd ar y Sadwrn, ond hefyd fe ddathlodd hanner can mlynedd o fywyd priodasol ar y 12fed o Awst — diwrnod olaf yr eisteddfod. Priodwyd ef a Mrs Eluned Roberts ar 12fed o Awst 1939 —amser Eisteddfod Dinbych yng Nghapel Waunfawr, ger Caernarfon.
bawd|dim|500px|Pwyllgor Gwaith Eisteddfod Llandudno 1963 gydag O M Roberts y pumed o'r dde yn yr ail res bawd|O M Roberts ar ddiwrnod olaf yr Eisteddfod ac yn dathlu ei Briodas Aur
Dyddiadur Troellwr
Dyddiadur Cymraeg am dymor criced gan Robert Croft, gyda Androw Bennett, yw Dyddiadur Troellwr. Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1995. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Disgrifiad byr
Dyddiadur yn cofnodi digwyddiadau'r tymor criced 1994 o safbwynt un o gricedwyr ifanc tîm Morgannwg. Ffotograffau du-a-gwyn.
Coquin De Sort
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr André Pellenc yw Coquin De Sort a gyhoeddwyd yn 1932.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1932. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Tarzan The Ape Man ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Pellenc ar 23 Ebrill 1899 ym Mharis a bu farw yn Louveciennes ar 21 Chwefror 2013.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Pellenc nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Romanos I
bawd|360px|Romanos I ar ddarn arian
Ymerawdwr Bysantaidd rhwng 920 a 944 oedd Romanos I Lakapenos neu Romanus I Lecapenus, Groeg: Ρωμανός Α΄ Λακαπήνος, Rōmanos I Lakapēnos, (c. 870 - 15 Mehefin, 948).
Roedd Romanos yn fab i filwr yn y gard ymerodrol, a dras Armenaidd. Ganed ef yn Lakape, ac oherwydd hynny y cafodd yr enw "Lakapenos". Cafodd ei ddyrchafu yn y fyddin dan yr ymerawdwr Leo VI, yntau o dras Armenaidd, ac yn 911 roedd yn gadfridog theme forwrol ynys Samos ac yn ddiweddarach yn llynghesydd (droungarios).
Treuliwyd y pedair blynedd gyntaf o'i deyrnasiad yn ymladd yn erbyn Simeon I, ymerawdwr Bwlgaria. Wedi marwolaeth Simeon yn 927, gwnaed cytundeb heddwch a'r Bwlgariaid a barhaodd am ddeugain mlynedd. Gyrrodd Romanos ei gadfridog Ioan Kourkouas i ymgyrchu yn y dwyrain yn erbyn llinach yr Abbasid, ac enillodd Ioan frwydr bwysig ym Melitene yn 934, gan gipio'r ddinas. Yn 941 ymosodwyd ar Gaergystennin gan Rus Kiev, ond gorchfygwyd hwy gan Ioan Kourkouas ac yn 944 gwnaed cytundeb heddwch ag Igor I, tywysog Kiev. Yn 943 bu Kourkouas yn ymgyrchu yng ngogledd Mesopotamia, a bu'n gwarchae ar Edessa yn 944.
Anthony's Cross
Pentref yn Swydd Gaerloyw, De-orllewin Lloegr, ydy Anthony's Cross. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Newent yn ardal an-fetropolitan Fforest y Ddena.
Dordogne
250px|bawd|Lleoliad Dordogne yn Ffrainc
Un o départements Ffrainc, yn rhanbarth Aquitaine yn ne-orllewin y wlad, yw Dordogne. Ei phrifddinas yw Périgueux. Llifa Afon Dordogne trwy de'r département gan roi iddo ei enw. Mae'n ffinio â départements Gironde, Charente-Maritime, Charente, Haute-Vienne, Corrèze, Lot a Lot-et-Garonne.
Mae'r prif drefi yn cynnwys:
La Captive Aux Yeux Clairs
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Howard Hawks yw La Captive Aux Yeux Clairs a gyhoeddwyd yn 1952. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd The Big Sky ac fe'i cynhyrchwyd gan Howard Hawks yn Unol Daleithiau America; y cwmni cynhyrchu oedd RKO Pictures. Lleolwyd y stori yn Missouri. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a Saesneg a hynny gan Dudley Nichols a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Dimitri Tiomkin. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kirk Douglas, Don Beddoe, Jim Davis, Frank de Kova, Iron Eyes Cody, Arthur Hunnicutt, Robert Hunter, Hank Worden, Steven Geray, Booth Colman, Buddy Baer, Dewey Martin, Paul Frees, George D. Wallace, Fred Graham, Elizabeth Threatt, Sam Ash, Jim Hayward, Guy Wilkerson, Henri Letondal ac Anthony Jochim. Mae'r ffilm La Captive Aux Yeux Clairs yn 140 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1952. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Singin' in the Rain sy’n ffilm fiwsical gan y cyfarwyddwyr ffilm Stanley Donen a Gene Kelly. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. Russell Harlan oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Christian Nyby sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Howard Hawks ar 30 Mai 1896 yn Elkhart County a bu farw yn Palm Springs ar 15 Ionawr 2013. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1916 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg Peirianneg Prifysgol Cornell.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Howard Hawks nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Angélo, Frédo Et Roméo
Ffilm sy'n flodeugerdd o ffilmiau sy'n fath o ddychan comig yw Angélo, Frédo Et Roméo a gyhoeddwyd yn 1996. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1996. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Scream sef ffilm arswyd gan Wes Craven. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hove (etholaeth seneddol)
Etholaeth seneddol yn Nwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr, yw Hove. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.
Sefydlwyd yr etholaeth yn 1950.
Vasya
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Andrei Zagdansky yw Vasya a gyhoeddwyd yn 2002. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Vasya ac fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a Rwseg a hynny gan Andrei Zagdansky.
Rabarama
Arlunydd benywaidd o'r Eidal yw Rabarama (22 Awst 1969).
Vasya
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Rabarama
Fe'i ganed yn Rhufain a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Eidal.
Vasya
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrei Zagdansky ar 9 Mawrth 1956 yn Kyiv. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Genedlaethol Theatr, Ffilm a Theledu yn Kyiv.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrei Zagdansky nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rabarama
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Disturbing The Peace
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwyr Stephen Apkon a Andrew Young yw Disturbing The Peace a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Blake Leyh. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Mae'r ffilm Disturbing The Peace yn 83 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Andrew Young oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Mae ganddo o leiaf 6 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Stephen Apkon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Frankie Laine
Canwr Americanaidd oedd Francesco Paolo LoVecchio neu Frankie Laine (30 Mawrth 1913 - 6 Chwefror 2007).
Bawd glicied
Llid ar yr amwisg ffibrog o gwmpas gewyn bys sy'n achosi i'r bys cloi yn gam yw bawd glicied. Pan ddefnyddir grym i sythu'r bys mae'r llid yn atal y gewyn rhag llithro'n esmwyth yn ôl i mewn i'r amwisg gan achosi sŵn cracio neu glecian. Fel arfer mae lwmp a thynerwch yn safle'r rhwystr. Gellir trin bawd glicied drwy chwistrellu steroid gwrthlidiol o amgylch y gewyn neu gynnal mân lawdriniaeth o dan anesthetig lleol.
Sibia llwyd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Sibia llwyd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sibiaid llwyd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Heterophasia gracilis; yr enw Saesneg arno yw Grey sibia. Mae'n perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: Timaliidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. gracilis, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Teulu
Mae'r sibia llwyd yn perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: Timaliidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Troed-yr-ŵydd sawrus
Planhigyn blodeuol yw Troed-yr-ŵydd sawrus sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Amaranthaceae yn y genws Dysphania. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Chenopodium multifidum a'r enw Saesneg yw Scented goosefoot. Mae'n frodorol o Dde America on i'w gael bellach ar sawl cyfandir.
Mae'n blanhigyn unflwydd gyda sawl coesyn tua 60 cm o uchder. Nid oes ganddo stipwl (neu ddeilen fach). Fel arfer mae'r dail yn ddanheddog ac oeddeutu 2 cm o hyd.
Crug y Gorllwyn
Crug crwn a godwyd gan bobl Oes Newydd y Cerrig neu Oes yr Efydd fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw ydy Crug y Gorllwyn, yng nghymuned Llangeler, Sir Gaerfyrddin;. Mae'n 24 metr mewn diamedr.
Cofrestrwyd y crug hwn gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: CM105. Ceir bron i 400 o grugiau crynion ar y gofrestr; mwy nag unrhyw fath arall o heneb.
Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd Oes yr Efydd (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.
Gweler hefyd
Mathau gwahanol o henebion a ddefnyddir mewn arferion claddu:
Nel Fach y Bwcs
Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Marged Jones yw Nel Fach y Bwcs. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1995. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Disgrifiad byr
Hanes merch a hwyliodd i'r Wladfa ym 1870 ac a dreuliodd ei blynyddoedd cynnar yno. Cyflwynir darlun cofiadwy o galedi bywyd bob dydd ar y paith. Ffotograffau du-a-gwyn.
Botwm Crys yn cadw lle
TPM1
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn TPM1 yw TPM1 a elwir hefyd yn Tropomyosin alpha-1 chain (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 15, band 15q22.2.
Dryw gwair pigbraff
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Dryw gwair pigbraff (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: drywod gwair pigbraff) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Amytornis textiles; yr enw Saesneg arno yw Thick-billed grass wren. Mae'n perthyn i deulu'r Ceinddrywod (Lladin: Maluridae) sydd yn urdd y Passeriformes.
TPM1
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn TPM1.
Dryw gwair pigbraff
Teulu
Mae'r dryw gwair pigbraff yn perthyn i deulu'r Ceinddrywod (Lladin: Maluridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Vienne (département)
Un o départements Ffrainc, yn rhanbarth Aquitaine Newydd yng ngorllewin y wlad, yw Vienne. Prifddinas y département yw dinas hanesyddol Poitiers. Mae'n ffinio â départements Charente, Charente-Maritime, Deux-Sèvres, Maine-et-Loire, Indre-et-Loire, Indre a Haute-Vienne. Llifa Afon Vienne, llednaint o'r Afon Loire, trwy'r département gan roi iddo ei enw. Gelwir trigolion Vienne yn Viennais. Yn yr Oesoedd Canol bu'n rhan o dalaith hanesyddol Poitou.
Mae'r prif drefi yn cynnwys:
Cader Idris
Mae ganddo bedwar copa sef Geugraig, yna tua'r gorllewin Mynydd Moel, wedyn Pen y Gadair ei hun (sef y fam-gopa) ac yna'r Cyfrwy a'r Tyrau Mawr yn ymestyn i'r dwyrain tua'r môr. Mae Pen y Gadair 893 metr uwch ben lefel y môr.
La Distancia
Ffilm ddrama yw La Distancia a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Cader Idris
Mae cwt cysgodi ar gopa Pen y Gadair, ac yn ôl hen dradoddiad, bydd pob un a gwsg ar y mynydd, yn deffro naill ai fel bardd neu fel gwallgofddyn.
La Distancia
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Daniel Aranyó oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Fernando Pardo sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cader Idris
Idris a'i gadair
Yn ôl y chwedl a gofnodwyd gan John Jones, Gellilyfdy, oddeutu 1600, enwir y mynydd ar ôl Idris Gawr. Roedd yn bennaeth ar dri chawr arall yn yr ardal, Ysgydion, Offrom ac Ysbryn, a roddodd eu henwau ar fryniau cyfagos (Moel Ysgydion, Moel Offrom/Offrwm a Moel Ysbryn). Yno yn nghwm Llyn y Gadair roedd y cawr yn eistedd. Roedd yn enwog am ei wybodaeth o'r sêr a dywedir ei fod yn eistedd ar ben Cader Idris i'w gwylio.
Cadair Idris ynteu Cader Idris?
Ystyr sylfaenol y gair cadair (Cymraeg Canol/Modern Cynnar kadeir neu cadeir) yw 'sedd, eisteddle' (wedi ei fenthyg o'r Lladin cathedra 'sedd'). Mewn enwau lleoedd gall olygu 'caer, amddiffynfa' neu 'mynydd neu fryn ar ffurf cadair'. Mae'r sillafiad cader yn cynrychioli ffurf lafar ar cadair.
Ymddengys mai'r ffurf Cadair/Cadeir Idris a geir yn y ffynonellau Cymraeg cynharaf. Mewn cerdd a ysgrifennodd Lewys Glyn Cothi â'i law ei hun yn ail hanner 15g, ceir y llinell 'Dros gadair idris gêdy' ('Dros Gadair Idris gwedy'). Oddeutu 1600, cyfeiriodd John Jones, Gellilyfdy, yntau at 'y mynydh neu bhan neu bhoel a elwir Cadeir Idris'.
Erbyn diwedd yr Oesoedd Canol, datblygodd y ffurf lafar a gynrychiolir gan y sillafiad cader. Oherwydd hynny gwelir y ffurf Cader Idris mewn dogfennau swyddogol Lladin a Saesneg o ddiwedd yr Oesoedd Canol a dechrau'r Cyfnod Modern Cynnar ac mewn cofnodion Cymraeg a Saesneg mwy diweddar.
Yn y geiriadur Antiquae Linguae Britannicae ... Dictionarum Duplex a gyhoeddwyd yn 1632 gwahaniaethodd John Davies, Mallwyd, rhwng y ddau air cadair ('sedd') a cader ('caer, amddiffynfa'), gan gyfeirio at 'Cader Idris' a 'Cader Ddinmael'. Dilynwyd y dehongliad hwnnw gan rai geiriadurwyr diweddarach, gan gynnwys Thomas Charles a Titus Lewis. Derbynnir bellach, fodd bynnag, mai sillafiad o ffurf lafar ar cadair yw cader, ac nad oes sail i'r gred fod cadair a cader yn ddau air gwahanol. Ond am ei fod yn adlewyrchu'r ynganiad tafodieithol lleol, mae'r sillafiad Cader Idris yn gyffredin yn y Gymraeg a'r Saesneg. Ym Mehefin 2016 penderfynodd Parc Cenedlaethol Eryri ddefnyddio'r sillafiad hwnnw o hynny ymlaen. Adlewyrchir y ffurf dafodieithol hefyd yn enw'r ysgol uwchradd leol, Ysgol y Gader.
Arthur's Seat
Yn y 19g, bu ehangu ar y rheilffyrdd a thrwy hynny ehangu ar y diwydiant twristaidd. Gan fod diwydiant y Brenin Arthur yn denu twristiaid, ceisiwyd honni bod yr enw Idris yn ffurf amgen Gymreig am Arthur, ac mae Arthur's Seat oedd Cader Idris yn y Saesneg.
Copaon
bawd|300px|chwith|Llyn Cau yn y blaendir a'r Gadair yn y pellter uchaf (dde). bawd|300px|[[Bryn Brith, Cader Idris]] chwith|bawd|upright=1.3|Lleoliad y copaon o Ddolgellau i Fachynlleth
Llwybrau
Yn ôl yr awdures Bethan Gwanas yn ei llyfr Y Mynydd Hwn, y llwybr mwyaf poblogaidd yw Llwybr Pilin Pwn sef yr un a adnabyddir yn Saesneg fel y "Pony Track". Mae'n cychwyn o Ddolgellau ac yn golygu 2,000 troedfedd o ddringo mewn 5 km.
Llwybr sy'n dechrau ger Llyn Myngul ac sy'n mynd heibio Llyn Cau. Ei hyd yw 4.4 cilometr (2.7 milltir).
Mae Llwybr Madyn (neu Llwybr y Llwynog; "Foxes Path" yn Saesneg) yn llwybr 3.8 kilometr (2.4 milltir) o hyd sy'n cynnwys dringo 310 metr o gerrig mân (sgri). Dyma'r llwybr mwyaf uniongyrchol ond mae'r rhan olaf yn dioddef o erydu am ei fod mor boblogaidd. bawd|300px|Panorama o Gadair Idris
Hen benillion
Ceir sawl un o'r Hen Benillion sy'n ymwneud â Chadair Idris:
Vort Værk
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Hans Christensen yw Vort Værk a gyhoeddwyd yn 1976. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1976. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rocky gan y cyfarwyddwr ffilm John G. Avildsen. Dirk Brüel oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hans Christensen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cheney, Washington
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Cheney, gan gynnwys:
Les Acteurs Du Nord
Ffilm ddogfen dogfenol yw Les Acteurs Du Nord a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Apperley
Pentref yn Swydd Gaerloyw, De-orllewin Lloegr, ydy Apperley. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Deerhurst yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Tewkesbury.
Aquitaine
Un o ranbarthau Ffrainc sy'n gorwedd yn ne-orllewin y wlad yw Aquitaine. Mae'n gorwedd ar Gwlff Gasgwyn (Bae Biscay) ac yn ffinio â rhanbarthau Poitou-Charentes, Limousin, a Midi-Pyrénées. Bordeaux yw'r brifddinas weinyddol. Yn y de mae'n cynnwys rhan o fynyddoedd y Pyreneau a nodweddir yr arfordir gan fforestydd y landes.
250px|bawd|dim|Lleoliad Aquitaine yn Ffrainc
Départements
Rhennir Aquitaine yn bump département:
W. Rhys Nicholas
Bardd Cymraeg, emynydd a gweinidog gyda'r Annibynwyr oedd Rhys Nicholas (23 Mehefin 1914 - 2 Hydref 1996). Ganwyd yn Tegryn gogledd Sir Benfro, a daeth i amlygrwydd pan enillodd wobr ysgrifennu emyn yn Eisteddfod Pantyfedwen, Llanbedr Pont Steffan ym 1967.
Golet V Údolí
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Zeno Dostál yw Golet V Údolí a gyhoeddwyd yn 1995. Fe'i cynhyrchwyd yn y Weriniaeth Tsiec. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieceg a hynny gan Jana Dudková a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Luboš Fišer.
W. Rhys Nicholas
Dyma ddwy linell gyntaf, pennill cyntaf yr emyn: