cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cablegate
"Cablegate" yw'r enw poblogaidd a ddefnyddir yn eang i ddisgrifio cyhoeddi dros 250,000 o ddogfennau diplomatig Americanaidd gan y wefan datgelu gwybodaeth WikiLeaks. Dechreuwyd cyhoeddi'r dogfennau hyn gan WikiLeaks ar 28 Tachwedd 2010, a hynny mewn cydweithrediad â sawl papur newydd, yn cynnwys El País (Sbaen), Le Monde (Ffrainc), Der Spiegel (Yr Almaen), The Guardian (DU), a'r New York Times (UDA). Mae'r enw "Cablegate" yn adlais o "Watergate", y sgandal a ddaeth ag arlywyddiaeth Richard Nixon i ben.
Cyhoeddi'r dogfennau
Ar 22 Tachwedd 2010, cyhoeddwyd ar drydar Wikileaks y byddai'r datguddiad nesaf yn "7 gwaith maint yr Iraq War Logs." Ar 28 Tachwedd, cyhoeddodd Wikileaks fod ei gwefan yn dioddef "Distributed Denial-of-service attack" anferth, ond gaddodd y byddai'n dal i ryddhau gasgliad mawr o geblau a dogfennau diplomatig o eiddo llywodraeth yr Unol Daleithiau trwy gytundeb rhagllaw gyda'r papurau newydd El País, Le Monde, Der Spiegel, The Guardian a'r New York Times. Yn fuan wedyn, cyhoeddodd y Guardian rhai o'r dogfennau hynny, yn cynnwys un lle mae Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau Hillary Clinton yn gorchymyn i ddiplomyddion Americanaidd gael manylion cardiau credyd, cyfrineiriau ebost a gwybodaeth bersonol arall am gynrychiolwyr Ffrainc, y DU, Rwsia a Tsieina yng Nghyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig, yn ogystal â gwybodaeth gyffelyb am staff blaenllaw y CU ei hun, yn cynnwys yr Ysgrifennydd Cyffredinol. Datgelwyd hefyd fod cynghreiriaid Arabaidd yr Unol Daleithiau yn Arabia, yn cynnwys brenin Sawdi Arabia, wedi galw ar America i ymosod ar Iran, bod llywodraeth Gweriniaeth Pobl Tsieina yn cymryd rhan mewn hacio cyfrifiadurau, a bod taflegrau Americanaidd yn taro targedau "terfysgol" yn Iemen er bod llywodraeth y wlad honno, mewn cytundeb gyda'r Americanwyr, yn dweud yn gyhoeddus mai nhw oedd yn gyfrifol am yr ymosodiadau hynny.
Ymateb
bawd|Gwrthdystiad dros WikiLeaks tu allan i Lysgenhadaeth y DU ym Madrid, Sbaen, ar 11 Rhagfyr 2010. Mewn ymateb i'r datgeliadau, galwodd un cyngreswr Americanaidd, Peter T. King am enwi WikiLeaks yn "sefydliad terfysgol". Dywedodd Hilary Clinton fod y datgeliadau yn "ymosodiad ar y gymuned ryngwladol". Cafwyd bygythiadau niferus i lofruddio Julian Assange, aelodau o'i deulu, cyfreithwyr a staff WikiLeaks. Rhoddodd y seneddwr Americanaidd John Ensign symudiad o flaen y senedd yn ceisio cyhoeddi WikiLeaks yn "fygythiad trawswladol" ("transnational threat") a chafwyd galwadau i asasineiddio Assange gan Marc Thiessen yn y Washington Post, Bill O'Reilly (sy'n gweithio i Fox News) ac eraill.
The Night of June 13
Y prif actor yn y ffilm hon yw Clive Brook. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Cablegate
Ymateb
Ar 5 Rhagfyr cyhuddodd yr International Federation of Journalists lywodraeth UDA o "ymosod ar ryddid mynegiant". Dywedodd Aidan White, Ysgrifennydd Cyffrdinol yr IJF, ei fod yn "annerbyniol i geisio nacau pobl yr hawl i wybod." Ychwanegodd "Mae ymateb yr Unol Daleithiau yn orffwyll a pheryglus am ei fod yn mynd yn erbyn egwyddorion sylfaenol rhyddid mynegiant a democratiaeth." Mewn erthygl olygyddol, galwodd The Hindu, un o brif bapurau newyddion India, bolisi'r Unol Daleithiau tuag at WikiLeaks yn "McCarthyaeth ddigidol" a "brawychus o ormesol" (shockingly repressive).
The Night of June 13
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Stephen Roberts ar 23 Tachwedd 1895 yn Summersville, Gorllewin Virginia a bu farw yn Los Angeles ar 6 Ionawr 2000. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1923 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Stephen Roberts nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cablegate
Dolenni allanol
Sylwer: efallai na fydd rhai o'r dolenni hyn yn gweithio.
WikiLeaks
T. E. Lawrence y llenor
Llenor toreithiog oedd T. E. Lawrence.
Dylanwadau
Tra'n blentyn, darllenodd Lawrence gweithiau rhamantaidd yr Oesoedd Canol ac epigau megis y Kalevala.
Revolt in the Desert
Cyhoeddwyd Revolt in the Desert, crynhoad o Seven Pillars of Wisdom, gan Jonathan Cape ym 1927.
Prif reswm Lawrence dros gyhoeddi'r llyfr hwn oedd i ad-dalu benthyciadau i'w fanc.
The Odyssey of Homer
Cyhoeddwyd cyfieithiad Saesneg Lawrence o'r Odyseia yn Lloegr a'r Unol Daleithiau ym 1932. Dyluniodd y teipograffydd Americanaidd Bruce Rogers y ddau argraffiad.
The Mint
Cofiant o fywyd Lawrence yn yr Awyrlu Brenhinol yw The Mint.
Arall
Ysgrifennodd Lawrence erthygl ar "guerrilla" ar gyfer y 14eg argraffiad o'r Encyclopædia Britannica.
Port of Hell
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Harold D. Schuster yw Port of Hell a gyhoeddwyd yn 1954. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harold D Schuster ar 1 Awst 1902 yn Cherokee, Iowa a bu farw yn Westlake Village ar 27 Tachwedd 1985.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harold D. Schuster nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pharmakon
Ffilm ddrama yw Pharmakon a gyhoeddwyd yn 2013. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Pharmakon ac fe'i cynhyrchwyd yn Albania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Albaneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 364 o ffilmiau Albaneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Aderyn haul cynffonhir
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn haul cynffonhir (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar haul cynffonhir) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Anthreptes platurus; yr enw Saesneg arno yw Pygmy sunbird. Mae'n perthyn i deulu'r Adar haul (Lladin: Nectarinidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. platurus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.
Teulu
Mae'r aderyn haul cynffonhir yn perthyn i deulu'r Adar haul (Lladin: Nectarinidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
House Hunting
Ffilm arswyd seicolegol yw House Hunting a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Marc Singer ac Art LaFleur. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cewch Fy Ngalw I’n John
Ffilm comedi rhamantaidd yw Cewch Fy Ngalw I’n John a gyhoeddwyd yn 2017. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Gallwch Chi Galw Fi John.. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Albaneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 364 o ffilmiau Albaneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hancock, Michigan
Dinas yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Hancock, gan gynnwys:
Ffawna Cymru
Yr anifeiliaid sy'n byw yng Nghymru yw ffawna Cymru, milod Cymru, milfodeg Cymru neu'n syml anifeiliaid Cymru. Mae rhannau anghysbell o'r wlad yn gartref i rai mamaliaid ac adar sydd wedi darfod o weddill Prydain Fawr, neu'n brin mewn mannau eraill o'r ynys, gan gynnwys y ffwlbart, y bele, y barcud coch a'r frân goesgoch. Ceir niferoedd mawr o adar y môr a'r glannau, ac mae'r dolffin trwynbwl yn byw ym Mae Ceredigion.
Poseban Tretman
Ffilm drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Goran Paskaljević yw Poseban Tretman a gyhoeddwyd yn 1980. Fe'i cynhyrchwyd gan Vega$ yn Iwgoslafia a Gweriniaeth Ffederal Sosialaidd Iwgoslafia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Serbo-Croateg a hynny gan Dušan Kovačević. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Goran Paskaljević ar 22 Ebrill 1947 yn Beograd a bu farw ym Mharis ar 28 Rhagfyr 2005. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1969 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Academi'r Celfyddydau Mynegiannol.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Die Offenbarung des Michelangelo
Ffilm ddrama Sbaeneg o Ffrainc, Tsili a Yr Ariannin yw Die Offenbarung des Michelangelo. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc a Tsili a'r Ariannin.
Poseban Tretman
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Goran Paskaljević nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Die Offenbarung des Michelangelo
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Castell Windsor
Lleolir Castell Windsor yn nhref Windsor, Berkshire, De-ddwyrain Lloegr; dyma'r castell cyfannedd mwyaf yn y byd. Mae'n dyddio'n ôl i oes Gwilym Gwncwerwr, a hwn yw'r castell hynaf i gael ei gyfanheddu'n barhaol. Mae'n un o gestyll enwocaf y byd. Mae arwynebedd llawr y castell yn mesur tua 484,000 troedfedd sgwar (tua 45,000 medr sgwar). bawd|chwith|Llun o'r castell o'r awyr
Ynghyd â Phalas Buckingham yn Llundain a Phalas Holyrood yng Nghaeredin, mae'n un o gartrefi swyddogol teulu brenhinol Prydain. Mae'r Frenhines Elizabeth II yn treulio nifer o benwythnosau yn y castell, gan ei ddefnyddio ar gyfer adloniant brenhinol a phreifat. Ei chartrefi eraill, Tŷ Sandringham a Chastell Balmoral, yw cartrefi preifat y teulu brenhinol Prydeinig.
Die Another Day
Ugeinfed ffilm yn y gyfres James Bond yw Die Another Day (2002), a'r bedwaredd (a'r un olaf) i serennu Pierce Brosnan fel yr asiant cudd MI6, James Bond. Ar ddechrau'r ffilm, gwelir Bond yn arwain cynllwyn cudd yng Ngogledd Corea. Caiff ei ddarganfod ac ar ôl iddo ladd Cadfridog o Ogledd Corea, caiff ei ddal a'i garcharu. Flwyddyn yn ddiweddarach, caiff ei ryddhau yn gyfnewid am garcharor arall ac mae'n dilyn trywydd o gliwiau er mwyn darganfod pwy a'i fradychodd. Dysga am fwriadau'r miliwnydd Gustav Graves. Dilyna Bond y Cadfridog er mwyn ei atal rhag defnyddio lloeren er mwyn ail-gynnau'r rhyfel rhwng Gogledd a De Corea.
RNGTT
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn RNGTT yw RNGTT a elwir hefyd yn RNA guanylyltransferase and 5'-phosphatase (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 6, band 6q15.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn RNGTT.
Adeiladau rhestredig Gradd I Gwynedd
250px|bawd|[[Castell Caernarfon]]
Dyma restr o adeiliadau rhestredig Gradd I yng Ngwynedd. Gradd I yw'r radd uchaf ar gyfer adeiladau hanesyddol yng Nghymru a Lloegr; ystyrir yr adeiladau hyn i fod o ddiddordeb arbennig.
Elizabeth Percy Sanders
Roedd Elizabeth Percy Sanders (1902 – 1971) yn fotanegydd nodedig a aned yn Unol Daleithiau America. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Prifysgol Missouri.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Paul Walker
Actor Americanaidd oedd Paul William Walker IV (12 Medi 1973 – 30 Tachwedd 2013).
Bu farw yn Califfornia ar 30 Tachwedd 2013.
The Delegation
Ffilm ddrama yw The Delegation a gyhoeddwyd yn 2018. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Y Ddirprwyaeth ac fe'i cynhyrchwyd yn Albania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Albaneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 364 o ffilmiau Albaneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Shock
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Lambert Hillyer yw The Shock a gyhoeddwyd yn 1923. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn San Francisco.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lon Chaney, Virginia Valli, Walter Long, Henry A. Barrows, Bob Kortman, Christine Mayo, Jack Mower a William Welsh. Mae'r ffilm The Shock yn 96 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1923. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Safety Last! sef ffilm gomedi o Costa Rica ac UDA gan Fred C. Newmeyer a Sam Taylor.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lambert Hillyer ar 8 Gorffenaf 1893 yn South Bend, Indiana a bu farw yn Woodland Hills ar 25 Ebrill 1996. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1917 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lambert Hillyer nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cathrine Raben Davidsen
Arlunydd benywaidd o Ddenmarc yw Cathrine Raben Davidsen (1972).
Astudiodd yn Academi Brenhinol Celf Denmarc ac ym Mhrifysgol Copenhagen. Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Nenmarc.
Llinos diffeithwch
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn R. obsolete, sef enw'r rhywogaeth.
Cathrine Raben Davidsen
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
El Bruto
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Rubén W. Cavallotti yw El Bruto a gyhoeddwyd yn 1962. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Tito Ribero.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Leonardo Favio, Susana Campos, Eloísa Cañizares, Ricardo Trigo, Selva Alemán a Pedro Laxalt.
Small Town Deb
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Harold D. Schuster yw Small Town Deb a gyhoeddwyd yn 1941. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Ethel Hill a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Emil Newman.
Kingswells
Pentref yn awdurdod unedol Aberdeen, yr Alban, yw Kingswells.
El Bruto
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1962. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. No a'r gyntaf yng nghyfres James Bond a'r ffilm gyntaf i serennu Sean Connery fel yr asiant cudd ffuglennol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Llinos diffeithwch
Teulu
Mae'r llinos diffeithwch yn perthyn i deulu'r Pincod (Lladin: Fringillidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Small Town Deb
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ball of Fire sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Where Is Kyra?
Ffilm ddrama a gynhyrchwyd gan gwmni annibynnol gan y cyfarwyddwr Andrew Dosunmu yw Where Is Kyra? a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Brooklyn. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Philip Miller. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Strathaven
Tref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw Strathaven (Gaeleg yr Alban: Srath Athainn).
Gwaith
Yn 2001 roedd 3,682 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:
Where Is Kyra?
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrew Dosunmu nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Small Town Deb
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harold D Schuster ar 1 Awst 1902 yn Cherokee, Iowa a bu farw yn Westlake Village ar 27 Tachwedd 1985.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harold D. Schuster nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gareth Miles
Awdur ac ymgyrchydd Cymraeg yw Gareth Miles. Ganwyd yng Nghaernarfon ond mae ei wreiddiau yn Mhontrhydyfen. Mynychodd Brifysgol Bangor cyn mynd yn athro Ffrangeg a Saesneg yn Wrecsam a Dyffryn Nantlle.Bu'n Drefnydd Cenedlaethol Undeb Cenedlaethol Athrawon Cymru (UCAC) ac roedd yn un o sefydlwyr Cymdeithas yr Iaith Gymraeg. Mae wedi bod yn awdur proffesiynol er 1982. Enillodd wobr Llyfr y Flwyddyn 2008 am Y Proffwyd a’i Ddwy Jesebel.
Gwreiddiol
bawd|160px|Clawr Llafur Cariad
El Bruto
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rubén W Cavallotti ar 6 Hydref 1924 ym Montevideo a bu farw yn Buenos Aires ar 4 Chwefror 1970.
Kingswells
Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 3,984 gyda 78.69% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 10.47% wedi’u geni yn Lloegr.
El Bruto
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rubén W. Cavallotti nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Kingswells
Gwaith
Yn 2001 roedd 2,128 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:
Uppermill
Pentref ym Manceinion Fwyaf, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Uppermill. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Saddleworth ym mwrdeistref fetropolitan Oldham.
De Corea
Gwlad yn nwyrain Asia yw Gweriniaeth Corea neu De Corea, wedi'i lleoli ar hanner deheuol Penrhyn Corea. Mae ganddi ffin tir â Gogledd Corea. Mae tua 25 miliwn o bobl, hanner poblogaeth o 51 miliwn y wlad yn byw o fewn ardal Seoul, prifddinas a dinas fwyaf y wlad.
Roedd pobl yn byw ym Mhenrhyn Corea mor gynnar â'r cyfnod Paleolithig Isaf (Hen Oes y Cerrig Isaf). Nodwyd ei deyrnas gyntaf ( sef y Gojoseon) yng nghofnodion Tsieineaidd yn gynnar yn y 7g CC. Yn dilyn uno Tair Teyrnas Corea yn Silla a Balhae ar ddiwedd y 7g, rheolwyd Corea gan linach Goryeo (918–1392) a llinach Joseon (1392-1897). Atodwyd Ymerodraeth Corea olynol yn 1910 i Ymerodraeth Japan. Daeth rheolaeth Japan yng Nghorea i ben yn dilyn yr ildiad yn yr Ail Ryfel Byd, ac ar ôl hynny rhannwyd Corea yn ddau barth ; parth gogleddol a feddiannwyd gan yr Undeb Sofietaidd a pharth deheuol a feddiannwyd gan yr Unol Daleithiau. Ar ôl i'r trafodaethau ar ailuno fethu, daeth yr olaf yn Weriniaeth Corea ym mis Awst 1948 tra daeth y cyntaf yn Ogledd Corea.
Ym 1950, ymladdwyd Rhyfel Corea, a welodd ymyrraeth helaeth gan y Cenhedloedd Unedig (drwy'r Unol Daleithiau) a oedd yn cefnogi'r De, tra derbyniodd y Gogledd gefnogaeth gan Tsieina a chan yr Undeb Sofietaidd. Ar ôl diwedd y rhyfel ym 1953, dechreuodd economi’r wlad godi, a chafwyd y cynnydd cyflymaf mewn cynnyrch mewnwladol crynswth (CMC) ar gyfartaledd yn y byd rhwng 1980 a 1990. Arweiniodd Brwydr June at ddiwedd rheolaeth awdurdodaidd ym 1987 ac erbyn hynny roedd y wlad yn cael ei hystyried ymhlith y democratiaethau mwyaf datblygedig yn Asia, gyda'r lefel uchaf o ryddid i'r wasg. Fodd bynnag, mae llygredd a sgandalau gwleidyddol wedi cynyddu yn ystod y blynyddoedd diwethaf; mae pob un o’r pedwar cyn-lywydd byw yn Ne Corea wedi’u dedfrydu i’r carchar am amrywiol droseddau yn amrywio o gam-drin awdurdod i lwgrwobrwyo ac ysbeilio.
Mae De Corea yn wlad ddatblygedig ac fe'i graddolwyd fel y seithfed wlad uchaf ar y Mynegai Datblygiad Dynol (HDI) yn rhanbarth Asia ac Ynysoedd y De. Mae ei heconomi wedi'i graddio fel y degfed fwyaf yn y byd yn ôl CMC enwol. Mae ei ddinasyddion yn mwynhau un o fandiau mwyaf llydan y rhyngrwyd Rhyngrwyd (a'r cyflymaf) yn y byd a'r rhwydwaith rheilffyrdd cyflymaf hefyd. Y wlad yw'r 5ed allforiwr mwyaf y byd a'r wythfed mewnforiwr mwyaf. De Corea oedd 7fed allyrrydd mwyaf o garbon yn y byd a'r 5ed allyrrydd mwyaf y pen.
Drwy'r 21g, mae De Corea wedi bod yn enwog am ei diwylliant pop dylanwadol, yn enwedig mewn cerddoriaeth K-pop, dramâu teledu a sinema, ffenomen y cyfeirir ati fel Wave Corea. Mae'n aelod o Bwyllgor Cymorth Datblygu'r OECD, y G20, a Chlwb Paris.
Geirdarddiad
chwith|bawd| Mae'r enw Corea 'n deillio o Goguryeo, a elwir hefyd yn Koryŏ, un o Dair Teyrnas Corea. Mae'r enw Corea, neu Korea, yn deillio o'r enw Goryeo, a ddefnyddiwyd yn gyntaf gan deyrnas hynafol Goguryeo, a ystyriwyd yn bwer mawr yn Nwyrain Asia yn ystod y 5g fel ffurf fyrrach o'i henw. Dilynodd teyrnas Goryeo o'r 10g Goguryeo,     ac felly etifeddodd ei enw, fel a gofnodwyd gan y masnachwyr Persiaidd a ymwelodd fel "Corea". Mae enw modern 'Koreia', yn ymddangos ar fapiau Portiwgaleg cyntaf yn 1568, gan João vaz Dourado fel Conrai ac yn ddiweddarach ar ddiwedd yr 16g a dechrau'r 17g fel Korea (Corea) ar fapiau Teixeira Albernaz yn 1630. Sylwer, felly, mae'r sillafiaf gyda "C" a ddaeth gyntaf, nid y "K".
Yn dilyn ildio Japan, ym 1945, mabwysiadwyd yr enw Gweriniaeth Korea (대한민국 /大韓民國)  byrfodd am " Gwladwriaeth Pobl Corea Fawr ' a 'the Republic of Korea' fel yr enw Saesneg, cyfreithiol ar y wlad newydd. Fodd bynnag, nid yw'n gyfieithiad uniongyrchol o'r enw Corea. O ganlyniad, mae'r enw Corea "Daehan Minguk" weithiau'n cael ei ddefnyddio gan bobl De Corea, fel trawsenwad i gyfeirio at ethnigrwydd Corea (neu " hil ") yn ei chyfanrwydd, yn hytrach na thalaith De Corea yn unig.
Gan mai dim ond rhan ddeheuol Penrhyn Corea yr oedd y llywodraeth yn ei reoli, bathwyd y term anffurfiol De Corea, gan ddod yn fwyfwy cyffredin yn y byd Gorllewinol. Tra bod De Coreiaid yn defnyddio Han (neu Hanguk) i gyfeirio at Koreiaid, fel pobl; mae Coreiaid y Gogledd a Choreiaid ethnig sy'n byw yn Tsieina a Japan yn defnyddio'r term Joseon.
Corea Hynafol
Yn 108 CC, trechodd llinach Han Wiman Joseon a gosod pedwar cadlywydd ym mhenrhyn gogledd Corea. Syrthiodd neu enciliodd tri ohonyn nhw tua'r gorllewin o fewn ychydig ddegawdau. Wrth i orchymyn Lelang gael ei ddinistrio a'i ailadeiladu tua'r adeg hon, symudodd y lle yn raddol tuag at Liaodong. Felly, lleihawyd ei rym a dim ond fel canolfan fasnach y gwasanaethodd nes iddo gael ei orchfygu gan Goguryeo yn 313.
Hanes creu'r ddwy Weriniaeth
Llywodraethwyd y penrhyn gan Ymerodraeth Corea o ddiwedd y 19eg ganrif i ddechrau'r 20g, pan gafod ei rheoli gan Japan yn 1910. Ar ddiwedd yr Ail Ryfel Byd peidiodd y cysylltiad hwn gyda Japan a rhannwyd y penrhyn yn ddau gyda Rwsia'n rheoli'r gogledd ac Unol Daleithiau America'n rheoli'r de. Ym 1948, dan oruchwyliaeth y Cenhedloedd Unedig, cynhaliwyd etholiadau yn y ddwy wlad a chyhoeddwyd dwy lywodraeth ar wahân yn y ddau ranbarth: Gwladwriaeth Ddemocrataidd Pobl Corea yn y gogledd a Gwladwiaeth Corea yn y de.
Cyhoeddodd y gogledd a'r de, yn eu tro, eu hawl sofran i reoli'r penrhyn cyfan a ffrwydrodd y dadlau'n rhyfel erbyn 1950: Rhyfel Corea. Yr anthem genedlaethol yw 애국가 ("Aegukga"; "Cân y Gwladgarwr").
Daearyddiaeth
bawd|Topograffi De Corea Saif De Corea yn rhan ddeheuol Penrhyn Corea, sy'n ymestyn tua 1,100 km (680 mi) o dir mawr Asia. Ochr yn ochr â'r penrhyn mynyddig hwn mae'r Môr Melyn i'r gorllewin, a Môr Japan i'r dwyrain. Gorwedd ei rhan deheuol ar Gulfor Corea a Môr Dwyrain Tsieina.
Gorwedd y wlad, gan gynnwys ei holl ynysoedd, rhwng lledredau 33 ° a 39 ° G, a hydoedd 124 ° a 130 ° Dwy. Cyfanswm ei arwynebedd yw 100.032 km sg (38,622 mi sg).
Gellir rhannu De Corea'n bedwar rhanbarth cyffredinol:
Mae tirwedd De Corea'n fynyddig, ar y cyfan, ac nid yw'r rhan fwyaf ohono'n dir âr. Dim ond 30% o gyfanswm arwynebedd y tir yw'r iseldiroedd, a leolir yn bennaf yn y gorllewin a'r de-ddwyrain.
Ceir tua thair mil o ynysoedd, rhai bach yn bennaf mewn mannau anghyfannedd, oddi ar arfordiroedd gorllewinol a deheuol De Corea. Mae Jeju-do tua 100 km oddi ar arfordir deheuol De Corea. Hi yw ynys fwyaf y wlad, gydag arwynebedd o 1,845 km sg (712 mi sg). Jeju hefyd yn pwynt uchaf De Corea.
Mae gan Dde Corea 20 parc cenedlaethol a lleoedd natur poblogaidd fel Caeau Te Boseong, Parc Ecolegol Bae Suncheon, a pharc cenedlaethol cyntaf Jirisan.
Hinsawdd
Mae gan De Corea hinsawdd gyfandirol llaith a hinsawdd is-drofannol llaith, ac mae monsŵn Dwyrain Asia'n effeithio ar yr hinsawdd, gyda dyodiad yn drymach yn yr haf yn ystod tymor glawog byr o'r enw jangma ( 장마 ), sy'n dechrau ddiwedd mis Mehefin ac yn parhau tan diwedd Gorffennaf. Gall gaeafau fod yn oer iawn gyda'r tymheredd isaf yn gostwng o dan -20 °C yn rhanbarth mewndirol y wlad: yn Seoul, amrediad tymheredd cyfartalog mis Ionawr yw -7 to 1 °C, ac ystod tymheredd cyfartalog Awst yw 22 to 30 °C. Mae tymheredd y gaeaf yn uwch ar hyd arfordir y de ac yn sylweddol is yn mewndir mynyddig. Gall yr haf fod yn anghyffyrddus o boeth a llaith, gyda'r tymereddau'n uwch na 30 °C yn y rhan fwyaf o'r wlad. Mae gan De Corea bedwar tymor penodol; gwanwyn, haf, hydref a gaeaf. Mae'r gwanwyn fel arfer yn para o ddiwedd Mawrth i ddechrau Mai, yr haf o ganol Mai i ddechrau Medi, yr hydref o ganol Medi i ddechrau Tachwedd, a'r gaeaf o ganol Tachwedd i ganol Mawrth.
Mae'r glawiad yn disgyn yn bennaf yn ystod misoedd yr haf rhwng Mehefin a Medi. Ceir teiffwnau ar arfordir y de ar ddiwedd yr haf, sy'n dod â gwyntoedd cryfion, glaw trwm ac weithiau llifogydd. Mae'r dyodiad blynyddol ar gyfartaledd yn amrywio o 1,370 mm (54 modf) yn Seoul i 1,470 mm (58 mod) yn Busan. Gellir cymharu hyd gyda'r Crib Coch yng Nghymru, sy'n derbyn 4,473 mm (176 mod) o law mewn blwyddyn.
Amgylchedd
chwith|bawd| Mae Ynys Jeju yn [[Safle Treftadaeth y Byd|Safle Treftadaeth y Byd UNESCO .]] chwith|bawd| Mae afon Cheonggyecheon yn fan hamdden cyhoeddus yn Downtown Seoul. Yn ystod 20 mlynedd gyntaf ymchwydd twf De Corea, ychydig o ymdrech a wnaed i ddiogelu'r amgylchedd. Cafwyd diwydiannu heb heb ganiatad cynllunio a datblygu trefol di-gynllun, sydd wedi arwain at ddatgoedwigo a dinistrio gwlyptiroedd yn barhaus fel Fflat Llanw Songdo. Fodd bynnag, bu ymdrechion diweddar i gydbwyso'r problemau hyn, gan gynnwys prosiect twf gwyrdd pum mlynedd $84 biliwn a reolir gan y llywodraeth yn anelu at hybu effeithlonrwydd ynni a thechnoleg werdd.
Mae'r strategaeth economaidd werdd yn ailwampiad enfawr o ffocws o fewn economi De Corea, gan ddefnyddio bron i 2% o'r CMC cenedlaethol. Mae'r fenter werdd yn cynnwys rhwydwaith beiciau ledled y wlad, ynni solar a gwynt, gostwng cerbydau sy'n ddibynnol ar olew, cefnogi amser arbed golau dydd a defnydd helaeth o dechnolegau ecogyfeillgar fel LEDau mewn electroneg a goleuadau. Mae'r wlad - sydd eisoes â rhwydwaith gwifrau mwya'r byd - yn bwriadu adeiladu rhwydwaith cenhedlaeth nesaf ledled y wlad a fydd 10 gwaith yn gyflymach na chyfleusterau band eang, er mwyn lleihau'r defnydd o ynni.
Yn 2017, De Corea oedd y 7fed allyrrydd carbon mwya'r byd a'r 5ed allyrrydd mwyaf y pen. Addawodd yr arlywydd Moon Jae-in leihau allyriadau <a href="./Nwyon%20t%C5%B7%20gwydr" rel="mw:WikiLink" data-linkid="undefined" data-cx="{&quot;userAdded&quot;:true,&quot;adapted&quot;:true}">nwyon tŷ gwydr</a> - sy'n cyfrannu at newid yn yr hinsawdd - i ddim erbyn 2050.
Yn ddiweddar daeth dŵr tap Seoul yn ddiogel i'w yfed, gyda swyddogion y ddinas yn ei frandio " Arisu " mewn ymgais i argyhoeddi'r cyhoedd. Gwnaed ymdrechion hefyd gyda phrosiectau coedwigo. Prosiect arall gwerth miliynau o ddoleri oedd adfer Cheonggyecheon, nant a oedd yn rhedeg trwy ganol Seoul a oedd wedi ei phalmantu yn gynharach gan draffordd. Un her fawr yw ansawdd aer, gyda glaw asid, sylffwr ocsidau, a stormydd llwch melyn blynyddol yn broblemau penodol. Cydnabyddir bod llawer o'r anawsterau hyn yn ganlyniad i'r ffaith fod De Corea mor agos i Tsieina, sy'n llygrydd aer enfawr (yn 2021). Roedd gan De Corea sgôr gymedrig Mynegai Uniondeb Tirwedd Coedwig 2019 o 6.02 / 10, gan ei osod yn 87fed yn fyd-eang allan o 172 o wledydd.
Mae De Corea yn aelod o'r Protocol Antarctig-Amgylcheddol, Cytundeb Antarctig, Cytundeb Bioamrywiaeth, Protocol Kyoto (gan ffurfio'r Grŵp Uniondeb Amgylcheddol (EIG), ynghylch UNFCCC, gyda Mecsico a'r Swistir ), Anialwch, Rhywogaethau mewn Perygl, Addasu Amgylcheddol, Gwastraff Peryglus, Cyfraith y Môr, Dympio Morol, Cytundeb Gwahardd Prawf Niwclear Cynhwysfawr (ddim mewn grym), Amddiffyn Haen Osôn, Llygredd Llongau, Pren Trofannol 83, Pren Trofannol 94, Gwlyptiroedd a Morfilod.
Llywodraeth
Er i De Corea brofi cyfres o unbenaethau milwrol o'r 1960au hyd at y 1980au, mae wedi datblygu i fod yn ddemocratiaeth ryddfrydol lwyddiannus. Heddiw, mae Llyfr Ffeithiau'r Byd y CIA yn disgrifio democratiaeth De Corea fel "democratiaeth fodern sy'n gweithredu'n llawn". Mae De Corea'n 45ed ar y Mynegai Canfyddiadau Llygredd, gyda sgôr o 57 allan o 100.
Is-adrannau gweinyddol
Rhennir De Corea yn wyth talaith, un dalaith hunan-lywodraethol arbennig, saith dinas fetropolitaidd (dinasoedd hunan-lywodraethol sydd dim yn rhan o dalaith) ac un ddinas arbennig.
Demograffeg
bawd|Pyramid poblogaeth De Corea yn 2016 Yn Ebrill 2016, amcangyfrifwyd bod poblogaeth De Corea oddeutu 50.8 miliwn gan Swyddfa Ystadegol Genedlaethol, gyda dirywiad parhaus ym mhoblogaeth oedran gweithio a chyfradd ffrwythlondeb llwyr. Mae'r wlad yn nodedig am ei dwysedd poblogaeth, a amcangyfrifwyd yn 505 y cilomedr sgwâr yn 2015, fwy na 10 gwaith y cyfartaledd byd-eang. Ar wahân i ficro-wladwriaethau a dinas-wladwriaethau, De Corea yw trydedd wlad fwyaf poblog y byd. Mae'r mwyafrif o Dde Coreiaid yn byw mewn ardaloedd trefol, oherwydd mudo cyflym o gefn gwlad yn ystod ehangiad economaidd cyflym y wlad yn y 1970au, 1980au a'r 1990au. Prifddinas Seoul hefyd yw dinas a phrif ganolfan ddiwydiannol fwya' wlad. Yng nghyfrifiad 2005, roedd gan Seoul boblogaeth o 10 miliwn. Mae gan Ardal Prifddinas Genedlaethol Seoul 25 miliwn o drigolion (tua hanner poblogaeth gyfan De Corea) sy'n golygu mai hon yw ardal fetropolitan ail fwyaf y byd. Mae dinasoedd mawr eraill yn cynnwys Busan (3.5 miliwn), Incheon (3 miliwn), Daegu (2.5 miliwn) a Daejeon (1.4 miliwn).
Addysg
bawd|Ystyrir mai Prifysgol Genedlaethol Seoul yw'r brifysgol fwyaf clodfawr yn Ne Corea. Ystyrir yn gyffredinol fod De Corea yn un o'r gwledydd OECD sy'n perfformio orau mewn darllen llythrennedd, mathemateg a gwyddorau drwy'r byd, gyda'r myfyriwr ar gyfartaledd yn sgorio 519, o'i gymharu â chyfartaledd yr OECD o 492, gan ei osod yn nawfed yn y byd. Mae gan y wlad un o'r gweithluoedd mwyaf dysgedig yn y byd ymhlith gwledydd yr OECD. Mae'r wlad yn adnabyddus am ei hagwedd hynod eithafol ar addysg, sydd bron yn obsesiwn cenedlaethol o addysg, yn ôl llawer. Mae'r obsesiwn hwn wedi dal y genedl yn gyson ar frig y safleoedd addysg fyd-eang. Yn 2014, daeth De Corea'n ail ledled y byd (ar ôl Singapor) yn y safleoedd cenedlaethol o sgoriau mathemateg a gwyddoniaeth myfyrwyr gan y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd (OECD).
Mae addysg uwch yn fater difrifol yng nghymdeithas De Corea, lle mae'n cael ei ystyried yn un o gonglfeini sylfaenol bywyd De Corea. Caiff addysg ei hystyried yn flaenoriaeth uchel gan deuluoedd y wlad, gan fod llwyddiant mewn addysg yn aml yn destun balchder i deuluoedd ac o fewn cymdeithas yn Ne Corea, ac mae'n anghenraid i wella safle economaidd-gymdeithasol rhywun o fewn y gymdeithas. Mae'r fynedfa i sefydliad addysg uwch haen uchaf yn arwain at swydd coler wen fawreddog, ddiogel sy'n talu'n dda gyda'r llywodraeth, banciau, neu gyd-dyriad mawr o Dde Corea fel Samsung, Hyundai neu LG Electronics.
Iaith
Coreeg yw iaith swyddogol De Corea, ac mae'n cael ei dosbarthu gan y mwyafrif o ieithyddion fel iaith ynysig (felly hefyd y Basgeg). Mae'n ymgorffori nifer sylweddol o eiriau benthyg o'r Tsieinëeg. Defnyddia'r iaith system ysgrifennu frodorol o'r enw Hangul, a grëwyd ym 1446 gan King Sejong, i ddarparu dewis arall cyfleus i'r symbolau Hanja Tsieineaidd, clasurol a oedd yn anodd eu dysgu ac nad oeddent yn gweddu i'r Coreeg. Mae De Corea'n dal i ddefnyddio rhai cymeriadau Hanja Tsieineaidd mewn meysydd cyfyngedig, megis cyfryngau print a dogfennaeth gyfreithiol.
Mae gan yr iaith Coreeg yn Ne Corea dafodiaith safonol o'r enw Seoul (ar ôl y brifddinas), gyda 4 grŵp tafodiaith iaith Corea ychwanegol yn cael eu defnyddio ledled y wlad.
Heddiw mae bron pob myfyriwr o Dde Corea'n dysgu Saesneg trwy gydol eu haddysg, gyda rhai yn dewis Japaneeg neu Mandarin hefyd.
Crefydd
Yn ôl canlyniadau cyfrifiad 2015, datganodd mwy na hanner poblogaeth De Corea (56.1%) nad oeddent yn gysylltiedig ag unrhyw sefydliadau crefyddol. Mewn arolwg yn 2012, datganodd 52% eu bod yn "grefyddol", dywedodd 31% nad oeddent "ddim yn grefyddol" a nododd 15% eu bod yn " anffyddwyr argyhoeddedig". O'r bobl sy'n gysylltiedig â sefydliad crefyddol, mae'r mwyafrif yn Gristnogion a Bwdistiaid. Yn ôl cyfrifiad 2015, roedd 27.6% o’r boblogaeth yn Gristnogion (nododd 19.7% eu hunain yn Brotestaniaid, 7.9% fel Catholigion) a 15.5% yn Fwdistiaid. Ymhlith y crefyddau eraill mae Islam a cheir 130,000 Mwslim, gweithwyr mudol yn bennaf o Bacistan a Bangladesh a 35,000 Mwslimiaid o Gorea ei hun.
Iechyd
Mae gan Dde Corea system gofal iechyd cyffredinol, yn wir, mae ganddi'r system gofal iechyd ail orau'r byd.
Hunanladdiad yn Ne Corea yw'r 10fed uchaf yn y byd yn ôl Sefydliad Iechyd y Byd, yn ogystal â'r gyfradd hunanladdiad uchaf yn yr OECD.
Transigeons
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Hubert Bourlon de Rouvre yw Transigeons a gyhoeddwyd yn 1936. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Transigeons ac fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
De Corea
Iechyd
Mae disgwyliad oes wedi bod yn cynyddu'n gyflym ac yn 2015 roedd De Corea yn yr 11eg safle yn y byd o ran disgwyliad oes: yn 82.3 blynedd yn ôl Sefydliad Iechyd y Byd. Mae ganddi hefyd y disgwyliad oes trydydd uchaf wedi'i addasu yn ôl iechyd yn y byd.
Cysylltiadau tramor
bawd| Cyn [[Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig (2007–2016), Ban Ki-moon]] Cynhalidodd De Corea gysylltiadau diplomyddol â mwy na 188 o wledydd dros y degawdau diwethaf. Mae'r wlad hefyd wedi bod yn aelod o'r Cenhedloedd Unedig ers 1991, pan ddaeth yn aelod-wladwriaeth ar yr un pryd â Gogledd Corea. Ar 1 Ionawr 2007, gwasanaethodd cyn Weinidog Tramor De Corea, Ban Ki-moon, fel Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig rhwng 2007 a 2016. Mae hefyd wedi datblygu cysylltiadau â Chymdeithas Cenhedloedd De-ddwyrain Asia fel aelod o ASEAN Plus tri, corff o arsylwyr, ac Uwchgynhadledd Dwyrain Asia (EAS).
Transigeons
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy.
De Corea
Cysylltiadau tramor
Yn Nhachwedd 2009, ymunodd De Corea â Phwyllgor Cymorth Datblygu OECD, gan nodi'r tro cyntaf i gyn-wlad sy'n derbyn cymorth ymuno â'r grŵp fel aelod-rhoddwr.
Rohini
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Kamal Ghosh yw Rohini a gyhoeddwyd yn 1953. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ரோஹிணி ac fe’i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tamileg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan G. Ramanathan.
The Best Exotic Marigold Hotel
Ffilm gomedi-ddrama a gyfarwyddwyd gan John Madden ac a ysgrifennwyd gan Ol Parker ydy The Best Exotic Marigold Hotel. Mae’r ffilm yn serennu Judi Dench, Celia Imrie, Bill Nighy, Dev Patel, Maggie Smith, Tom Wilkinson a Penelope Wilton. Dilyna’r plot fywydau grŵp o Brydeinwyr sydd wedi dewis mynd i ymddeol mewn gwesty i’r henoed yn yr India. Dyddiad y perfformiad cyntaf oedd y 24ain o Chwefror yn y Deyrnas Gyfunol ac yn yr Unol Daleithiau fe rhyddheir y ffilm ar y 4ydd o Fai.
De Corea
Gogledd Corea
Mae Gogledd a De Corea'n hawlio sofraniaeth lwyr dros y penrhyn cyfan a'r ynysoedd pellennig. Er gwaethaf eu gelyniaeth, mae ymdrechion cymodi wedi parhau ers i'r ddwy wlad wahanu. Gweithiodd gwleidyddion fel Kim Koo i gysoni’r ddwy lywodraeth hyd yn oed ar ôl Rhyfel Corea. Gyda gelyniaeth hirsefydlog yn dilyn Rhyfel Corea rhwng 1950 a 1953, llofnododd Gogledd Corea a De Corea gytundeb i fynd ar drywydd heddwch ar 4 Hydref 2007, gyda Roh Moo-Hyun ac arweinydd Gogledd Corea, Kim Jong-il, yn arwyddo cytundeb wyth pwynt ar faterion heddwch parhaol, sgyrsiau lefel uchel, cydweithredu economaidd, adnewyddu gwasanaethau trên, priffyrdd a theithio awyr, a chymal perthnasol i'r Gemau Olympaidd. bawd| Arweinydd Gogledd Corea, [[Kim Jong-un ac Arlywydd De Corea, Moon Jae-in, yn ysgwyd llaw y tu mewn i'r Tŷ Heddwch]] Er gwaethaf y "Polisi Heulwen" ac ymdrechion i gymodi, cymhlethwyd y cynnydd gan brofion taflegryn Gogledd Corea yn 1993, 1998, 2006, 2009, a 2013. Erbyn dechrau 2009, roedd y berthynas rhwng Gogledd a De Corea yn llawn tyndra; adroddwyd bod Gogledd Corea wedi defnyddio taflegrau, dod â’i gytundebau blaenorol gyda De Corea i ben, a bygythwyd De Corea a’r Unol Daleithiau i beidio ag ymyrryd â lansiad lloeren yr oedd wedi’i gynllunio. Mae Gogledd a De Corea yn dal i ryfel yn dechnegol (heb erioed arwyddo cytundeb heddwch ar ôl Rhyfel Corea) ac yn rhannu ffin gaerog fwya'r byd.
The Best Exotic Marigold Hotel
Plot
Ar ôl cyrraedd Mwmbai, caiff hedfaniad yr ymddeolwyr ei ganlso. Trefna Graham i’r chwech ohonynt fynd ar daith fws a twc-twc i’r gwesty, ond ar gyrraedd, gwelant nad yw’r gwesty fel a ddisgwyliwyd. Dydy’r ffonau ddim yn gweithio, mae’r adeilad yn adfeiliedig a’r bwyd yn...wahanol!
Yn gynnar iawn dysgwn nad oes gan Jean ddiddordeb mewn archwilio’i diwylliant newydd a dydy hi ddim yn or-hoff o’i chyd westai ar wahân i Graham; mae hi’n hoff ohono yn sydyn iawn oherwydd ei safle fel dyfarnwr yr uwch lys. Yn wahanol iawn, mae ei gŵr Douglas yn ffynnu yn yr India ac yn amlwg yn mwynhau crwydro’r ddinas ac yn ymweld â’r mannau a argymhella Graham. Dysgwn fod Graham yn diflannu bob dydd yn y ddinas, ond does neb yn gwybod i ble’r aiff.
Caiff Evelyn swydd fel cynghorydd diwylliannol ar gyfer canolfan ffonio. Ceisia hi eu helpu nhw i adeiladau cydberthynas gyda’u galwyr a dysga hi nhw sut i ymddangos yn llai robotig a digywilydd. Cyfaddefa i Douglas mai hon yw ei swydd gyntaf erioed a heb yr arian ni allai hi fforddio aros yng ngwesty Sonny, er ei brisiau cystadleuol.
De Corea
Gogledd Corea
Cyhoeddodd yr Arlywydd Lee Myung-bak ym Mai 2010 y byddai Seoul yn torri pob masnach â Gogledd Corea fel rhan o fesurau a anelwyd yn bennaf at daro’n ôl ar Ogledd Corea, yn ddiplomyddol ac yn ariannol, ac eithrio Cyd-brosiect Diwydiannol Kaesong a chymorth dyngarol. Bygythiodd Gogledd Corea i dorri pob cysylltiad i ddechrau, i ddileu’r cytundeb blaenorol o beidio â bod yn ymosodol, a diarddel yr holl Dde Coreiaid o barth diwydiannol ar y cyd yn Kaesong, ond ôl-draciodd ar ei bygythiadau a phenderfynu parhau â’i gysylltiadau â De Corea. Er gwaethaf y cysylltiadau parhaus, mae Rhanbarth Diwydiannol Kaesong wedi gweld gostyngiad mawr mewn buddsoddiad a gweithlu o ganlyniad i'r gwrthdaro milwrol hwn. Yn Chwefror 2016, caewyd cyfadeilad Kaesong gan Seoul mewn ymateb i lansiad roced Gogledd Corea yn gynharach yn y mis, a gondemniwyd yn unfrydol gan Gyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig. Mae etholiad 2017 yr Arlywydd Moon Jae-in wedi gweld newid mewn dull tuag at y Gogledd, a defnyddiodd y ddwy ochr Gemau Olympaidd y Gaeaf 2018 a gynhaliwyd yn Ne Corea fel cyfle i ymgysylltu, gyda dirprwyaeth wleidyddol uwch iawn o Ogledd Corea a anfonwyd at y gemau, ynghyd ag ymweliad dwyochrog gan uwch aelodau cabinet De Corea â'r Gogledd yn fuan wedi hynny.
The Best Exotic Marigold Hotel
Plot
Penderfyna Madge mai’r ffordd i ddod o hyd i sboner cyfoethog ydy ymuno â chlwb moethus i’r cyfoethog. Ceisia cyflwyno ei hun fel y Dywysoges Margaret ond mae gan rheolwr y clwb well ymwybyddiaeth o’r teulu brenhinol na hi ac mae’n ei hysbysu bod y Dywysoges Margaret eisoes wedi marw! Parha Graham i ddiflannu bob dydd ac yn y pen draw fe ddatguddia i Evelyn ei fod yn mynd i’r swyddfa gofnodion gyda’r gobaith o ddod o hyd i hen ffrind. Ffrind a charwr. Dysgwn yr oedd Graham mewn perthynas hoyw gyda’i ffrind. Gyda chymorth Douglas ac Evelyn llwydda ffeindio’i gyfaill a chaiff y ddau siarad am y tro cyntaf ers i Graham adael yr India yn ddeunaw oed. Serch hynny, drannoeth, mae Graham yn marw yn y gwesty- trawiad ar y galon. Ysgrifenna Evelyn yn ei blog bod Graham wedi dod i’r India gyda chyflwr calon ac yr oedd yn gwybod na fyddai’n dychwelyd i Brydain achos ei salwch ac ei fod wedi dod i gymodi ei fywyd gynt fel gŵr ieuanc.
De Corea
Milwrol
Mae tensitbau rhwng y ddwy wlad (Gogledd a De Corea) wedi ysgogi De Corea i ddyrannu 2.6% o’i CMC a 15% o holl wariant y llywodraeth i’w byddin (cyfran y Llywodraeth o CMC: 14.967%), ac mae'n parhau i gynnal consgripsiwn gorfodol i ddynion. O ganlyniad, mae gan Dde Corea y seithfed nifer fwyaf y byd o filwyr gweithredol (599,000 yn 2018), nifer ucha'r byd o filwyr wrth gefn (3,100,000 yn 2018) a'r ddegfed gyllideb amddiffyn fwyaf. O 2019 ymlaen mae gan Dde Corea gyllideb amddiffyn o $43.1 biliwn ac yn 2020 roedd y wlad yn cael ei hystyried fel y 6ed grym milwrol mwyaf pwerus yn y byd.
The Best Exotic Marigold Hotel
Plot
Mae gan Sonny ei broblemau personol ei hun. Mae ei frodyr eraill sydd yn fwy llwyddiannus na fe am i’r gwesty gael ei fwrw i’r llawr ac mae ei fam am iddo ddychwelyd i Delhi i gwrdd â’i ddarpar wraig. Serch hynny, mae Sonny yn sâl mewn cariad gyda’r brydferth Sunaia. Mae’r gwesty yn mynd i gael ei gau achos diffyg cyllid ond ar glywed trafferthion Sonny, sleifia Muriel i mewn i swyddfa Sonny a gweithia hi ar gyfrifon y gwesty. Mae hi wedyn yn mynd â’i chanfyddiadau i’r dyn busnes lleol sydd wedi gwrthod ei gymorth ariannol.
Rohini
Y prif actor yn y ffilm hon yw S. V. Ranga Rao.
Transigeons
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hubert Bourlon de Rouvre ar 27 Awst 1903 ym Mharis a bu farw yn Neuilly-sur-Seine ar 2 Chwefror 2020.
Glyn M. Ashton
Cyfieithydd ac awdur Cymraeg oedd Glyn Mills Ashton (neu Wil Cwch Angau) (1910 - 1991). Cafodd ei eni yn Y Barri, Sir Forgannwg ym 1910 a'i addysg yng Ngholeg y Brifysgol, Caerdydd lle buodd yn dysgu Cymraeg yng Ngholeg Illtud Sant, Caerdydd, am tua ugain mlynedd ac yna yn Llyfrgellydd Llyfrgell Salisbury, yn y Brifysgol, Caerdydd. Roedd yn awdur nifer o lyfrau ac yn weithgar dros y Gymraeg yn arbennig ar Bwyllgor Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Barri 1968, 1968. Bu farw yn 1991, mae ei bapurau yn y Llyfrgell Genedlaethol.
Rohini
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1953. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Roman Holiday sy’n ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 6,100 o ffilmiau Tamileg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Kamal Ghosh nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Transigeons
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hubert Bourlon de Rouvre nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Glyn M. Ashton
Llyfryddiaeth
Roedd yn awdur nifer o lyfrau ysgafn, crafog gan gynnwys:
Golygodd y canlynol: Atgofion (1972)
The Best Exotic Marigold Hotel
Plot
Drannoeth, mae Sonny yn dadlau gyda’i fam ac yn datgan ei fod yn caru Sunaia ac ei fod yn mynd i’w phriodi hi dim ots beth a ddaw. Yn y pen draw, mae ei fam yn addef. Diwedda’r ffilm gyda Sonny a Sunaia yn gyrru ar foped ar hyd y stryd yn pasio Douglas ac Evelyn sydd hefyd ar foped gyda’i gilydd. Mae Madge yn y clwb yn ciniawa’n foethus gyda gŵr cyfoethog Indiaidd tra bod Norman yn golchi hosanau a Carol (ei gariad newydd, bert, tebyg ei hoed) yn darllen y Kama Sutra. Mae Muriel y tu ôl i ddesg y gwesty fel rheolwraig yn croesawi gwesteion.
De Corea
Milwrol
Mae byddinoedd De Corea'n cynnwys y Fyddin (ROKA), y Llynges (ROKN), y Llu Awyr (ROKAF), a'r Corfflu Morol (ROKMC), a lluoedd wrth gefn. Lleolir llawer o'r grymoedd hyn ger Parth Anfilwrol Corea (Korean Demilitarized Zone). Yn gyfansoddiadol mae'n ofynnol i bob gwryw o Dde Corea wasanaethu yn y fyddin, fel arfer am gyfnod o 18 mis.
Cefnogaeth filwrol yr Unol Daleithiau
Mae'r Unol Daleithiau wedi lleoli mintai sylweddol o filwyr i amddiffyn De Corea yn y wlad. Yn 2021 roedd tua 28,500 o bersonél milwrol yr Unol Daleithiau wedi'u lleoli yn Ne Corea. Ceir unedau daear ac awyr yn bennaf, wedi eu neilltuo i USFK (United States Forces Korea) a'u neilltuo'n bennaf i Wythfed Byddin yr Unol Daleithiau yr UD a Seithfed Llu Awyr Llu Awyr yr UD. Maent wedi'u lleoli mewn mannau yn Osan, Kunsan, Yongsan, Dongducheon, Sungbuk, Camp Humphreys, a Daegu, yn ogystal ag yn Camp Bonifas yn Ardal Ddiogelwch ar y Cyd DMZ.
Economi
Mae economi gymysg De Corea yn 10fed ar safle CMC enwol a 13eg o ran pŵer prynu (purchasing power parity) yn y byd, gan ei nodi fel un o brif economïau G-20. Fe'i hystyrir yn wlad ddatblygedig gydag economi incwm uchel a hi yw aelod-wlad fwyaf diwydiannol yr OECD. Mae brandiau De Corea fel LG Electronics a Samsung yn enwog yn rhyngwladol ac wedi ennill enw da i Dde Corea am ei electroneg o safon ac am nwyddau eraill.
Mae ei buddsoddiad enfawr mewn addysg wedi mynd â'r wlad o anllythrennedd tlawd i bwerdy technolegol rhyngwladol o bwys. Oherwydd ei gweithlu medrus, codwyd economi'r wlad i lefel uchel iawn ac mae bellach ymhlith y gwledydd mwyaf addysgedig yn y byd gydag un o'r canrannau uchaf o'i dinasyddion a gradd addysg drydyddol. Roedd economi De Corea'n un o'r gwledydd a dyfodd gyflymaf yn y byd rhwng dechrau'r 1960au a diwedd y 1990au, ac roedd yn dal i fod yn un o'r gwledydd datblygedig a dyfodd gyflymaf yn y 2000au, ynghyd â Hong Kong, Singapor a Taiwan, y tri Teigr Asiaidd arall. Cofnodwyd y cynnydd cyflymaf mewn CMC y pen ar gyfartaledd yn y byd yma, rhwng 1980 a 1990. Mae DeCoreiaid yn cyfeirio at y twf hwn fel "y Gwyrth ar Afon Han". Dibynna economi'r wlad ar fasnach ryngwladol, ac yn 2014, De Corea oedd y pumed allforiwr mwyaf a'r seithfed-fewnforiwr mwyaf yn y byd.
De Corea oedd un o'r ychydig wledydd datblygedig a lwyddodd i osgoi dirwasgiad yr argyfwng ariannol byd-eang 2007-08. Cyrhaeddodd ei gyfradd-twf economaidd 6.2% yn 2010 (y twf cyflymaf ers wyth mlynedd ar ôl twf sylweddol 7.2% yn 2002), adferiad sydyn o gyfraddau twf economaidd o 2.3% yn 2008 a 0.2% yn 2009. Arhosodd y gyfradd ddiweithdra yn Ne Corea hefyd yn isel yn 2009, sef 3.6%.
Fflora Cymru
Y planhigion sy'n byw yng Nghymru yw fflora Cymru, fflurdyfiant Cymru, blodeueg Cymru neu'n syml planhigion Cymru. O ganlyniad i dirwedd y wlad a hanes y bodau dynol sy'n byw ynddi, glaswelltiroedd yw'r tir yn bennaf, gan gynnwys glaswellt mynydd a grug yn yr ucheldiroedd a maeswellt a rhygwellt yn y porfaoedd isel. Cyffredin hefyd yw coetiroedd wedi eu plannu, gan gynnwys parcdiroedd, coedwigoedd sy'n nodi ffiniau, a phlanhigfeydd masnachol.
De Corea
Economi
Daeth De Corea'n aelod o'r Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd (OECD) ym 1996.
Aderyn haul gwyrdd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn haul gwyrdd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar haul gwyrddion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Anthreptes rectirostris; yr enw Saesneg arno yw Green sunbird. Mae'n perthyn i deulu'r Adar haul (Lladin: Nectarinidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. rectirostris, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r aderyn haul gwyrdd yn perthyn i deulu'r Adar haul (Lladin: Nectarinidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
The Pagan God
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Park Frame yw The Pagan God a gyhoeddwyd yn 1919. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Blokadnyy Dnevnik
Ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr Andrey Zaytsev yw Blokadnyy Dnevnik a gyhoeddwyd yn 2020. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Блокадный дневник ac fe'i cynhyrchwyd yn Rwsia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwseg a hynny gan Andrey Zaytsev.
The Pagan God
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1919. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Broken Blossoms sef ffilm fud rhamantus o Unol Daleithiau America gan yr Americanwr o dras Gymreig D. W. Griffith. William C. Foster oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Mousetrap Walt Disney
Ffilm gomedi yw Mousetrap Walt Disney a gyhoeddwyd yn 2003. Fe'i cynhyrchwyd yn Croatia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Croateg.
The Pagan God
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Park Frame ar 17 Tachwedd 1889 yn Seattle.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Park Frame nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: