cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Melysor moel wynebddu
Teulu
Mae'r melysor moel wynebddu yn perthyn i deulu'r Melysorion (Lladin: Meliphagidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Brenin adeinwinau
Teulu
Mae'r brenin adeinwinau yn perthyn i deulu'r Brenhinoedd (Lladin: Monarchidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Cwrwgl
Cwch pysgota bychan a syml iawn yw cwrwgl neu corwgl (enw gwrwyaidd; lluosog: cwryglau, cyryglau neu coryglau). Mae cwrwgl yn ysgafn iawn. Roedd yn cael ei ddefnyddio ar afonydd Cymru a Lloegr oesoedd yn ôl ac hyd yn oed cyn cyfnod y Rhufeiniaid. Bellach dim ond ar ychydig o afonydd Cymru y gwelir y cwrwgl heddiw, sef afon Tywi, afon Teifi ac Afon Tâf.
Ysgafnder oedd prif rinwedd y corwgl. Roedd hefyd yn hawdd i'w wneud. Gwneir ef o groen anifail a gwiail. Fel arfer, mae dau berson yn pysgota gyda'i gilydd pan yn defnyddio cwrwgl, pob un ohonyn mewn cwrwgl ei hun a defnyddir rhwyd rhwng y ddau i ddal y pysgod.
Mae'r curach neu curragh a ddefnyddir yn Iwerddon a'r Alban yn debyg iawn, ond yn fwy. Ardaloedd eraill lle defnyddir badau tebyg yw America (Bullboat yr Indiaidd), Irac (y Gufa), ac India (y Parisal).
250px|bawd|dim|Cwryglau ar Afon Teifi
Hanes a thraddodiad
Dangosa gerfiadau i gwryglau gael eu defnyddio gan y Brythoniaid. Disgrifiodd Gerallt Gymro gwryglau yng Nghenarth ym 1188. Yn debyg, croen buwch oedd gorchudd gwreiddiol y cwrwgl, ac o hynny ddaeth maint bychan y cwch.
Wedi i'r cwrwglwr gymryd ei gwch o'r dŵr, bydd yn ei droi drosodd ar y gwair ac yn rhoi cerrig yn bwysau wrtho. Unwaith i'r cwrwgl sychu, cariodd y pysgotwr y cwch ar ei gefn. O'r traddodiad hwn daw'r dihareb Cymraeg llwyth dyn ei gorrwg.
bawd|dim|Cwrwgl yn Tamil Nadu
Adeiladu
Heddiw, defnyddir cynfas yn amlach na chroen anifail, a'i ddiddosir â thar neu byg. Mae'r cwrwgl arferol yn pwysgo saith i 15 o bwysi, ac yn mesur tua chwe throedfedd o hyd a phedair troedfedd o led. Mae gwaelod y cwch yn wastad, ac mae'r ochrau fel arfer yn llai nag un droedfedd ac yn codi'n berpendicwlar i'r gwaelod. Mae un ben o'r cwrwgl yn bigfain.
Tresglen Brewer
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tresglen Brewer (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: tresglod Brewer) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euphagus cyanocephalus; yr enw Saesneg arno yw Brewer’s blackbird. Mae'n perthyn i deulu'r Tresglod (Lladin: Icteridae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. cyanocephalus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tresglen Brewer yn perthyn i deulu'r Tresglod (Lladin: Icteridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
O'Neill, Nebraska
Dinas yn, yn nhalaith Nebraska, yw .
Sïedn cynffonfforchog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Sïedn cynffonfforchog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod cynffonfforchog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eupetomena macroura; yr enw Saesneg arno yw Swallow-tailed hummingbird. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
O'Neill, Nebraska
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn O'Neill, gan gynnwys:
Sïedn cynffonfforchog
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. macroura, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.
Teulu
Mae'r sïedn cynffonfforchog yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Toccoa, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Toccoa, gan gynnwys:
Ryan Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Kamoel
Mae Kamoel (Ffrangeg: Camoël) yn gymuned yn department Mor-Bihan (Ffrangeg: Morbihan), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Conrad, Montana
Dinas yn, yn nhalaith Montana, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Conrad, gan gynnwys:
Susan George
Gwyddonydd a gwleidydd Americanaidd a Ffrengig yw Susan George (ganed 29 Mehefin 1934), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel gwyddonydd cyfrifiadurol, peiriannydd, mathemategydd ac ymchwilydd deallusrwydd artiffisial.
Mae hi'n gyd-aelod ac yn llywydd bwrdd y Sefydliad Trawswladol yn Amsterdam ac yn feirniadol iawn o bolisïau cyfredol y Gronfa Ariannol Ryngwladol (IMF) a Banc y Byd (IBRD). Mae hefyd yn feirniadol o bolisïau diwygio strwythurol Consensws Washington ar ddatblygiad y Trydydd Byd. Mae hi;n enedigol o America ond bellach yn byw yn Ffrainc, ac mae ganddi ddinasyddiaeth ddeuol ers 1994.
Manylion personol
Ganed Susan George ar 29 Mehefin 1934 yn Akron ac wedi gadael yr ysgol leol mynychodd Brifysgol Smith, Massachusetts ac Ysgolion Astudiaethau Pellach yn y Gwyddorau Cymdeithasol lle bu'n astudio Mathemateg.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Oscar Wilde
Bardd, nofelydd a dramodydd Gwyddelig yn ysgrifennu yn Saesneg oedd Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde (16 Hydref 1854 – 30 Tachwedd 1900). Roedd yn enwog am ei ffraethineb a datblygodd i fod yn un o ddramodwyr mwyaf llwyddiannus diwedd y cyfnod Fictorianaidd yn Llundain ac yn un o ser mwyaf ei gyfnod. Mae nifer o'i ddramâu yn parhau i gael eu perfformio, yn arbennig The Importance of Being Earnest. Fe'i cafwyd yn euog o "anweddusdra difrifol" gyda dynion eraill ac fe'i dedfrydwyd i ddwy flynedd o lafur caled. Pan ryddhawyd Wilde o'r carchar, hwyliodd liw nos i Dieppe ar y fferi. Ni ddychwelodd i Brydain. chwith|bawd|Wilde tua 1882. Cafodd ei eni yn 21 Westland Row, Dulyn, Iwerddon ac astudiodd yng Ngholeg Y Drindod, Dulyn ac yng Ngholeg Magdalen, Rhydychen.
Susan George
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Oscar Wilde
Bu farw Wilde ym Mharis, Ffrainc a chladdwyd ef ym mynwent Pere-Lachaise yno. bawd|de|250px|Cerflun ym Maes Merrion, Dulyn
Aud Lilleengen
Arlunydd benywaidd o Norwy yw Aud Lilleengen (8 Gorffennaf 1938).
Oscar Wilde
Llyfryddiaeth
Barddoniaeth Drama
Aud Lilleengen
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Norwy.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Oscar Wilde
Llyfryddiaeth
Eraill
Brenin gwineurudd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Brenin gwineurudd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: brenhinoedd gwineurudd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philentoma velatum; yr enw Saesneg arno yw Maroon-breasted monarch. Mae'n perthyn i deulu'r Brenhinoedd (Lladin: Monarchidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. velatum, sef enw'r rhywogaeth.
Asiti tywyll
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Asiti tywyll (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: asitïod tywyll) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philepitta castanea; yr enw Saesneg arno yw Velvet asity. Mae'n perthyn i deulu'r Asitïod (Lladin: Philepittidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Sïedn Oaxaca
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Sïedn Oaxaca (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod Oaxaca) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eupherusa cyanophrys; yr enw Saesneg arno yw Oaxaca hummingbird. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Asiti tywyll
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. castanea, sef enw'r rhywogaeth.
Sïedn Oaxaca
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. cyanophrys, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r sïedn Oaxaca yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Asiti tywyll
Teulu
Mae'r asiti tywyll yn perthyn i deulu'r Asitïod (Lladin: Philepittidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Rye Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Edwards County, Illinois
Sir yn nhalaith, yw .
Rye Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Rye Township, gan gynnwys:
Tresglen winau
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tresglen winau (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: tresglod gwinau) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euphagus carolinus; yr enw Saesneg arno yw Rusty blackbird. Mae'n perthyn i deulu'r Tresglod (Lladin: Icteridae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Edwards County, Illinois
Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys:
Trefi mwyaf
Mae gan y sir yma boblogaeth o tua. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:
Gwenynen
Pryfyn sydd yn hel ac yn bwyta neithdar a phaill yw gwenynen. Mae ganddo gysylltiadau agos gyda gwenyn meirch a morgrugyn, ac mae'n fod pwysig iawn i blanhigion, gan eu bod yn eu peillio. Mae ganddynt golyn fel arf i amddiffyn eu hunain drwy bigo. bawd|chwith|Y Gwenynwr wrth ei waith.
Mae mwy nag 16,000 math o rywogaethau wedi eu cofnodi hyd heddiw, ac amcangyfrifir bod o gwmpas 30,000 o rywogaethau'n bodoli drwy'r byd. Mae rhai rhywogaethau o wenyn yn byw ar eu pennau eu hunain ac eraill, megis y gwenyn mêl, yn byw mewn boncyffion coed neu wag ac adeiladir cychod gwenyn gan bobl yn arbennig er hwylustod i gynaeafu'r mêl.
Пчела (Ямбол облысы)
Afina Goudschaal
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Brenhiniaeth yr Iseldiroedd oedd Afina Goudschaal (23 Chwefror 1877 – 10 Chwefror 1956).
Bu farw yn Den Haag ar 10 Chwefror 1956.
Sïedn cynffonresog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Sïedn cynffonresog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod cynffonresog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eupherusa eximia; yr enw Saesneg arno yw Stripe-tailed hummingbird. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Medd
bawd|Medd Diod feddwol wedi ei gwneud yn bennaf o fêl, dŵr, a burum yw medd. Dywedir ei fod yn un o ddiodydd alcoholaidd hynaf Ewrop sydd wedi bod yn boblogaidd yn bennaf yn y gogledd, lle na ellir magu grawnwin yn llwyddiannus at ddiben cynhyrchu gwin.
Sïedn cynffonresog
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. eximia, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Medd
Ceir llawer o gyfeiriadau at fedd mewn barddoniaeth Gymraeg, cyn belled yn ôl â'r Gododdin.
Sïedn cynffonresog
Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.
Teulu
Mae'r sïedn cynffonresog yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Jeanne Baudot
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Courbevoie, Ffrainc oedd Jeanne Baudot (11 Mai 1877 – 27 Mehefin 1957).
Bu farw yn Louveciennes ar 27 Mehefin 1957.
Asiti Schlegel
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Asiti Schlegel (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: asitïod Schlegel) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philepitta schlegeli; yr enw Saesneg arno yw Schlegel’s asity. Mae'n perthyn i deulu'r Asitïod (Lladin: Philepittidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. schlegeli, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r asiti Schlegel yn perthyn i deulu'r Asitïod (Lladin: Philepittidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Sïedn torddu
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Sïedn torddu (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod torddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eupherusa nigriventris; yr enw Saesneg arno yw Black-bellied hummingbird. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. nigriventris, sef enw'r rhywogaeth.
Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.
Teulu
Mae'r sïedn torddu yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Norcross, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Norcross, gan gynnwys:
Salford Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Salford Township, gan gynnwys:
Baker, Montana
Dinas yn, yn nhalaith Montana, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Baker, gan gynnwys:
Noson Guto Ffowc
bawd|Noson Tân Gwyllt Dethlir Noson Guto Ffowc neu Noson Tân Gwyllt ledled Prydain ar y 5 Tachwedd bob blwyddyn. Ar y dyddiad hwn yn 1605 y ceisiodd cynllwynwyr Catholig, gan gynnwys Guto Ffowc, ddinistrio Palas San Steffan â ffrwydron. Roedd Guto'n aelod o grŵp a'u bwriad ar ladd y Brenin Iago'r 1af, ond methodd eu hymdrech pan daliwyd Guto tra roedd yn gwarchod y powdwr gwn yn seleri Tŷ'r Arglwyddi. Er mwyn dathlu'r ffaith fod y brenin yn dal i fyw taniwyd coelcerthi ledled Llundain, yn unol â thraddodiad yr oes.
Ceir cofnodion o 1607 o goelcerthi cyhoeddus yn cael eu cynnau yng Nghaerliwelydd, Norwich a Nottingham, gyda cherddoriaeth y ffrwydro cannons yn rhan o'r dathliadau. Yn Dorchester, a oedd yn dref Protestanaidd, darllenwyd pregeth, cynheuwyd coelcerthi a chanwyd y clychau.
Codir coelcerthi a llosgir tân gwyllt gyda'r nos drwy wledydd Prydain, yn al mewn gerddi tai preifat neu mewn safleoedd cyhoeddus. Mae mwy a mwy o bobl eisiau cyfyngu'r arfer hwn, gan fod nifer yn cael eu hanafu. Bydd plant a bobl ifainc yn aml yn camddefnyddio'r tân gwyllt a'u taflu at bobl a hyd yn oed yn eu gwthio drwy flwch llythyron tai.
Coelcerthi G’langaea a Guto Ffowc
Ond roedd coelcerthi i'w gweld o hyd ar noson Calan Gaeaf yng nghyfnod William Bulkeley: Difyr gweld bod yr hen arfer o gynneu coelcerthi ar noswyl G’lan Gaea yn dal ei dir yma yn Llanfechell yn 1736, neu bod yr hen arfer wedi dod yn ei ôl.
Tua 1606 fe basiwyd Deddf gan y Llywodraeth Protestanaidd ffwndamentalaidd oedd mewn grym ar y pryd i wahardd y coelcerthi G’lan Gaea traddodiadol am eu bod wedi cael yr esgus perffaith i wneud hynny. Roedd adlais gref iawn o baganiaeth yn gysylltiedig â G’lan Gaea, a phan ddaliwyd Guto Ffowch, yn ceisio rhoi bom dan Senedd Llundain ar Dachwedd y 5ed fe symudwyd y coelcerthi i’r dyddiad hwnnw, ac mae’n dal felly hyd heddiw.
Y tu hwnt i wledydd Prydain
Lledaenodd noson Guto Ffowc i diriogaethau tramor y Deyrnas Unedig, gan gynnwys Gogledd America ble'i gelwid yn "Ddiwrnod y Pâb" ond ni pharhaodd y traddodiad yno'n hir.
Josette Spiaggia
Arlunydd benywaidd o Ffrainc yw Josette Spiaggia (6 Awst 1939).
Fe'i ganed yn Alger a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Ffrainc.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Karla Lehr
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Celle, yr Almaen oedd Karla Lehr (29 Awst 1877 – 1958).
Bu farw yn München yn 1958.
Sïedn cynffonwyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Sïedn cynffonwyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod cynffonwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eupherusa poliocerca; yr enw Saesneg arno yw White-tailed hummingbird. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. poliocerca, sef enw'r rhywogaeth.
Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.
Teulu
Mae'r sïedn cynffonwyn yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Hot Springs Village, Arkansas
Dinas yn, yn nhalaith Arkansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Hot Springs Village, gan gynnwys:
Glesyn cyffredin
Glöyn byw sydd yn gyffredin ar dir agored caregog gwyllt, yn enwedig ar arfordir gogledd a gorllewin Cymru yw'r Glesyn cyffredin sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy Gleision cyffredin; yr enw Saesneg yw Common blue, a'r enw gwyddonol yw Polyommatus icarus. Mae'r wyau yn llwyd-wyrdd a'r lindysyn yn deor ymhen naw diwrnod.
Fel arfer mae'r fenyw yn frown, ond mae ffurf yn bodoli sy'n las.
Yn yr un teulu mae'r Glesyn serennog a'r Glesyn bach. 200px|chwith|bawd|Oedolion
Cynefin
Ei gynefin arferol ydy gogledd Ewrop, Asia a gogledd Affrica, ond rhwng 2005 a 2008 cafodd y glöyn hwn ei ddarganfod a'i arsylwi yn Mirabel, Quebec, Canada gan entomolegydd amatur o'r enw Ara Sarafian.
Bwyd
Mae'r siani flewog yn bwyta dail Lathyrus spp., Vicia spp., Vicia cracca, Oxytropis campestris, Lotus corniculatus, Trifolium pratense, Oxytropis pyrenaica, Astragalus aristatus, Astragalus onobrychis, Astragalus pinetorum, Medicago romanica, Medicago falcata a Trifolium repens.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r glesyn cyffredin yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Effingham County, Illinois
Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys:
Trefi mwyaf
Mae gan y sir yma boblogaeth o tua. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:
Mêl
bawd|Mêl bawd| bawd|
Hylif melys a gynhyrchir gan wenyn yw mêl. Mae lliw a blas mêl yn dibynnu ar y blodau yr ymwelodd y gwenyn â nhw yn ystod eu gwaith hel neithdar.
Mae mêl yn gymysgedd o nifer o siwgrau (yn bennaf ffrwctos a glwcos) ac mae'n cynnwys fitaminau (B6 ac eraill), mwynau (calsiwm, copr, haearn, magnesiwm, manganîs, ffosfforws, potasiwm, sodiwm a sinc), rhai asidau amino ac ensymau.
Bwyd
Fel arfer, defnyddir mêl i goginio a phobi neu i'w ledaenu ar fara neu dost. Defnyddir mêl hefyd i roi blas ar ddiodydd fel te.
Diod feddwol wedi'i wneud o fêl yw medd. Ar un adeg ystyrid mai medd oedd y ddiod orau y gellid ei chael; sonnir yn y Gododdin mai dyna a gâi milwyr yr Hen Ogledd i'w yfed cyn mynd i'r gad.
Ymhlith y blasau mwyaf poblogaidd y mae Blodeuyn Acasia (yn bennaf o Ddwyrain Ewrop), Blodeuyn Afal a Cheirios (o Brydain) a Chneuen gastan (De Ewrop).
Gall mêl fod yn hylif neu yn hufen, gan fod crisialau siwgwr yn ffurfio ar ôl peth amser. Mae mêl crwybr, mêl â darnau o grwybr a mêl talpiau yn cynnwys darnau o grwybr cwyr sydd yn fwytadwy hefyd.
Meddygol
Mae rhai pobl yn meddwl fod mêl yn gwneud lles i'ch iechyd.
Nid yw'n iachusol bob tro, fodd bynnag. Gall mêl achosi afiechyd peryglus iawn (infant botulinism) i blant dan ddeunaw mis oed.
Borghild Røed Lærum
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Norwy oedd Borghild Røed Lærum (6 Tachwedd 1877 – 3 Medi 1959).
Gwehydd heidiol y De
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwehydd heidiol y De (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwehyddion heidiol y De) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philetairus socius; yr enw Saesneg arno yw Sociable weaver. Mae'n perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. socius, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r gwehydd heidiol y De yn perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Ruth Kelly
Cyn-wleidydd a gwyddonydd o Ogledd Iwerddon yw Ruth Kelly (ganed 9 Mai 1968), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel Aelod Seneddol Etholaeth Gorllewin Bolton West o 1997 nes iddi ymddeol yn 2010.
Cyn hynny, bu'n Ysgrifennydd Gwladol dros Drafnidiaeth ac yn Ysgrifennydd y Wladwriaeth ar gyfer Cymunedau a Llywodraeth Leol, y Gweinidog dros Fenywod a Chydraddoldeb ac Ysgrifennydd Gwladol dros Addysg a Sgiliau, yn gwasanaethu o dan Gordon Brown a Tony Blair.
Idwal Iwrch
Brenin Gwynedd oedd Idwal ap Cadwaladr (c.650-720) (Lladin: Ituvellus; Saesneg: Judwald). Ei lysenw oedd Idwal Iwrch.
Bywgraffiad
Yr roedd Idwal yn fab i'r brenin Cadwaladr ap Cadwallon (teyrnasodd c. 655 - 682) ac yn dad i'r brenin Rhodri Molwynog. Does dim llawer o gofodion wedi goroesi o'r cyfnod hwn. Ymddengys enw Idwal dim ond mewn achau brehinoedd ganrifoedd yn ddiweddarach ac mewn darogan a gysylltir â dwy lawysgrif sy'n dyddio o'r 14g, sy'n dweud y byddai'n dilyn ei dad fel brenin.
Ruth Kelly
Manylion personol
Ganed Ruth Kelly ar 9 Mai 1968 yn Limavady, Gogledd Iwerddon ac wedi gadael yr ysgol leol mynychod Goleg y Frenhines, Ysgol Economeg Llundain ac Ysgol Westminster.
Gyrfa
Aeth Kelly i Goleg y Frenhines, Rhydychen i astudio Athroniaeth, Gwleidyddiaeth ac Economeg yn 1986, gan raddio yn 1989, ac wedyn ymlaen i Ysgol Economeg Llundain, lle cafodd radd MSc mewn Economeg ym 1992. Vu'n ddarlithydd ym Mhrifysgol Navarra, ac ymunodd â'r Blaid Lafur yn 1990.
Am gyfnod bu yn y swyddi canlynol: Ysgrifennydd Gwladol dros Drafnidiaeth, Ysgrifennydd Gwladol dros Gymunedau a Llywodraeth Leol, Y Gweinidog dros Fenywod a Chydraddoldebau, Ysgrifennydd Gwladol dros Addysg, Ysgrifennydd Ariannol y Trysorlys, Ysgrifennydd Economaidd i'r Trysorlys ac yn Aelod o Gyfrin Gyngor y Deyrnas Unedig.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Salisbury Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Ruth Kelly
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Kimball, Nebraska
Dinas yn, yn nhalaith Nebraska, yw .
Salisbury Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Salisbury Township, gan gynnwys:
Kimball, Nebraska
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Kimball, gan gynnwys:
Robert Louis Stevenson
Nofelydd a bardd o'r Alban oedd Robert Louis Balfour Stevenson (13 Tachwedd 1850 – 3 Rhagfyr 1894).
Rimma Nikitichna Brailovskaya
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Tartu, Estonia oedd Rimma Nikitichna Brailovskaya (14 Ebrill 1877 – 28 Medi 1959).
Robert Louis Stevenson
Cafodd ei eni yng Nghaeredin.
Gŵyl Calan Gaeaf
200px|bawd|de|Pwmpen Roedd Gŵyl Calan Gaeaf sydd ar 31 Hydref heddiw yn ddydd olaf y flwyddyn Geltaidd, ac mae hi'n ŵyl boblogaidd hyd heddiw. Mae rhai elfennau o'r hen draddodiadau Celtaidd megis golau llusern wedi parhau hyd heddiw a mabwysiadwyd rhai arferion diweddar yn fyd-eang megis tanio tân gwyllt i ddathlu'r achlysur. Peidiodd eraill: gwaseila a hela'r dryw ers rhai blynyddoedd.
Rimma Nikitichna Brailovskaya
Bu farw yn Rhufain ar 28 Medi 1959.
Gŵyl Calan Gaeaf
Hanes
I'r Celtiaid, roedd Calan Gaeaf yn ddydd pan oedd y drws rhwng eu byd hwy a'r byd nesaf yn agor, ac felly roedd yn ddydd i roi teyrnged i'r meirw, yn ogystal ag ofni bod ysbrydion yn ymweld â nhw. Felly, er mwyn rhwystro ysbrydion rhag ymweld â'u tai, roedd pobl yn cynnau pob tân yn eu cartrefi. Dechreuodd y flwyddyn Geltaidd Newydd ym mis Tachwedd, pan ddechreuodd y gaeaf, y tymor tywyllaf ac oeraf. Roedd tymor y goleuni yn dechrau ar Galan Mai sydd ar 1 Mai heddiw.
Roedd amser Calan Gaeaf yn amser prysur iawn i'r bobl. Er mwyn paratoi at y tymor tywyll ac oer roedd yn rhaid casglu bwyd fel haidd, ceirch a gwenith, maip, afalau a chnau. Ac i'r bugeiliaid â'u hanifeiliaid roedd yn rhaid dychwelyd o'r ucheldiroedd; o'r 'hafod' i lawr i'r 'hendref'.
Ymgeisiodd yr Eglwys gael gwared ar draddodiadau Calan Gaeaf am eu bod nhw'n gwrthdaro â'r grefydd Gristnogol. Felly, cyflwynodd yr Eglwys ŵyl newydd: Gŵyl yr Holl Saint ar 1 Tachwedd.
Traddodiadau Gŵyl Calan Gaeaf
bawd|Parti Calan Gaeaf yng [[Croesoswallt|Nghroesoswallt. Ffotograff gan Geoff Charles (1954).]]
Traddodiadau cyffredin
Fel arfer, mae pobl yn defnyddio pwmpen er mwyn creu llusern neu jaclantar ac mae'r plant yn gwisgo fel ysbrydion neu wrachod, gan guro ar ddrysau pobl eraill ac yn gofyn am "Gast neu geiniog" i gael rhywbeth da fel fferins/losin neu arian. Dyma ydy'r "hel calennig" modern erbyn hyn.
Traddodiadau gwreiddiol Cymru
Yn ardaloedd gwledig Cymru, roedd pobl yn codi coelcerth ar eu caeau ac yn defnyddio rwdan neu feipen er mwyn creu Jac o' Lantern. Roedd pobl yn dweud fod yr Hwch Ddu Gwta (hwch ddu heb ei chynffon) a dynes heb ei phen yn crwydro'r caeau, yn ddigon o reswm i'r plant ddod yn ôl i'r tai yn gynnar. Roedd rhai yn dweud fod eiddew yn dda i weld gwrachod.
Mae rhai pobl yn llenwi powlen â dŵr hyd nes fod hi'n hanner llawn ac yn rhoi afalau ynddi. Bydd yr afalau yn arnofio ar y dŵr a bydd yn rhaid gafael ynddynt gan ddefnyddio'r dannedd.
Yn yr Oesoedd Canol roedd yna arferion o roi bwyd i'r meirw, trwy gynnal gwledd fawr a rhoi torth neu gacen i'r tlodion. Hel bwyd cennad y meirw oedd yr hen enw ar hyn ac roedd trigolion Cynwyd, Corwen, Llansanffraid a Glyndyfrdwy yn ffyddlon iawn i'r ddefod hon tan yn ddiweddar. Cerddai llawer iawn o wragedd tlawd o gwmpas y tai yn casglu teisennau. Gwyddom i hyn ddigwydd hyd at 1876 yn yr ardaloedd hyn.
Dyma ddisgrifiad gan Charles Ashton yn 1890:
''Yr oedd Nos Galan Gaeaf yn noson bwysig hefyd. Ac nid oedd ein teidiau'n esgeulus o gadw'r hen ddefod o gynnau tanau ar y noson hon, coelcerthi eithin a rhedyn. Dywedir wrthym fod yr arferiad hwn cyn hyned ag amser y Derwyddon, ac mai diben y tanau oedd boddhau'r duwiau. Dylid diffodd y tân ar yr aelwyd y noson honno, hefyd, a'i ail-gynnau gyda phentewyn a ddygent adref o'r goelcerth gysegredig. Mae llawer ohonom yn cofio'r hwch ddu gwta a fyddai yn ymlid y werin anwybodus adref oddi wrth y goelcerth. Y diafol ei hun, mewn rhith hwch ddu â chynffon fer ydoedd yr ymlidiwr. Nid oes ond tri ugain mlynedd er pan yr oedd pobol yn credu fod gan yr hwch ddu nodwyddau blaenllym i drywanu yr hwn a fyddai yr olaf yn myned dros y gamfa.''
Yr hwch ddu gwta, mae'n debyg, oedd y tu ôl i'r hen ddywediad; "Nos Glan Gaea, bwgan ar bob camfa!" Yn ogystal â'r hwch ddu gwta, roedd ysbryd y ladi wen yn codi ofn ar rannau'r wlad.
Coelcerthi G’langaea a Guto Ffowc
Sylw cefndirol gan John Evelyn:
Ond roedd coelcerthi i'w gweld o hyd ar noson G'lanmai yng nghyfnod William Bulkeley:
Difyr gweld bod yr hen arfer o gynneu coelcerthi ar noswyl G’lan Gaea yn dal ei dir yma yn Llanfechell yn 1736, neu bod yr hen arfer wedi dod yn ei ôl. Tua 1606 fe basiwyd Deddf gan y Llywodraeth Protestanaidd ffwndamentalaidd oedd mewn grym ar y pryd i wahardd y coelcerthi G’lan Gaea traddodiadol am eu bod wedi cael yr esgus perffaith i wneud hynny. Roedd adlais gref iawn o baganiaeth yn gysylltiedig â G’lan Gaea, a phan ddaliwyd Guto Ffowch, yn ceisio rhoi bom dan Senedd Llundain ar Dachwedd y 5ed fe symudwyd y coelcerthi i’r dyddiad hwnnw, ac mae’n dal felly hyd heddiw. Cofier mai ar y 5ed Tachwedd 1605 y daliwyd Guto ac fe gafodd ei boenydio’n ddidugaredd cyn ei ddienyddio drwy ei grogi a’i dynnu’n ddarnau yn Ionawr 1606 – ddim ei losgi ar Dachwedd y 5ed fel mae rhai yn meddwl.
Yn glyfar iawn o ran Llywodraeth y cyfnod roedd symud y coelcerthi i Dachwedd y 5ed yn cyflawni dau bwrpas: 1) Roedd yn slap ar wyneb arferion paganaidd G’lan Gaea gyda’r un llaw, 2) ac yn slap gyda’r llaw arall ar wyneb y Pabyddion drwy ddathlu "achubiaeth" y deyrnas brotestanaidd oherwydd methiant y ‘Cynllwyn Powdwr Gwn’ yr oedd Guto Ffowc a Phabyddion eraill yn rhan ohono. Dan yr amgylchiadau, mi newidiodd llawer o bobl eu coelcerthi i Dachwedd y 5ed – peth peryg iawn oedd peidio, ar boen cael eich cyhuddo o fod un ai yn bagan neu yn Babydd – mi fyddai gwrachod yn ogystal â Phabyddion yn cael eu llosgi yn y dyddiau duon a pheryglus hynny.
Mae'r Gwyddelod yn dal i gynnal coelcerthi ar 31ain Hydref ac roedd coelcerthi i’w gweld ar noson G'lanmai hefyd hanner canrif ar ôl cofnod William Bulkeley:
Felly, yn ôl y cofnod hwn roedd yna reswm arall i gynnal coelcerthi ar noson G’langaea – ond beth oedd y fuddugoliaeth dros y Saeson oedd gan Foneddiges Llangollen dan sylw? Dyma ddau bosibilrwydd pam y dathlu: a) brwydr pan enillodd Owain Glyn Dŵr yn erbyn Siryf Dinbych, b) llosgi Castell Caergwrle a Penarlag yn ngwrthryfel Dafydd brawd Llywelyn ar ôl ennill brwydr Waunyrwyddfid (Gwernaffield/Y Waun) tu allan Yr Wyddgrug? Heb dyddiad mae'n anodd gwybod.
Tanagr pêr corunwinau
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr pêr corunwinau (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod pêr corunwinau) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euphonia anneae; yr enw Saesneg arno yw Tawny-capped euphonia. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. anneae, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr pêr corunwinau yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Carpendale, Gorllewin Virginia
Dinas yn, yn nhalaith Gorllewin Virginia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Carpendale, gan gynnwys:
Karl Adam
Diwinydd Almaenig ac offeiriad Catholig oedd Karl Adam (22 Hydref 1876 – 1 Ebrill 1966).
Ganwyd yn Pursuck in Oberpfalz, a leolir heddiw ym mwrdeistref Freudenberg, ger Amberg, Bafaria. Cafodd ei addysg yn y gymnasiwm yn Amberg a'r Coleg Diwinyddol ac Athronyddol yn Regensburg, ac enillodd ei ddoethuriaeth o Brifysgol München ym 1904. Cafodd ei ordeinio ym 1900, a threuliodd ddwy flynedd ar y plwyf. Dychwelodd i München ym 1908 i fod yn diwtor, a fe'i penodwyd yn athro yno ym 1915. Dwy flynedd yn ddiweddarach fe gymerodd y Gadair Ddiwinyddiaeth Foesol ym Mhrifysgol Strasbwrg, ond bu'n rhai iddo adael yn ôl telerau Cytundeb Versailles a oedd yn gwahardd dinasyddion Almaenig rhag Alsás. Dychwelodd i Goleg Diwinyddol Regensburg i addysgu diwinyddiaeth ym 1918, a'r flwyddyn olynol aeth i Brifysgol Tübingen i gymryd y Gadair Ddiwinyddiaeth Ddogmataidd. Yno, fe draddododd ei ddarlithoedd enwog ar bwnc yr Eglwys.
Canolbwyntiodd Adam ar hanes dogma yn ei waith cynnar. Roedd yn hoff iawn o Dadau'r Eglwys, a fe'i nodir am ei arbenigedd ar batristeg a Tertullian ac Awstin o Hippo yn enwedig. Yn ei ddiwinyddiaeth hanesyddol, cafodd ei ddylanwadu gan weithiau Ignatius Döllinger, Joseph Schnitzer, ac Albert Ehrhard, ac o ganlyniad cafodd ei rybuddio gan Swyddfa Sanctaidd y Fatican sawl gwaith rhag cael ei geryddu. Yn Tübingen, trodd at ddiwinyddiaeth systematig a dulliau ffenomenolegol. Pwysleisiodd ddisgrifiadau Pawl o'r Eglwys Gristnogol fel corff o ddilynwyr, gan felly portreadu'r Eglwys fel cymuned yn hytrach na sefydliad fel y mynnai Cyngor Cyntaf y Fatican, neu gymhlethfa fel y dadleuai'r Protestaniaid. Cyhoeddodd ei lyfr enwocaf, Das Wesen des Katholizismus ("Hanfod Catholigiaeth"), ym 1924. Ysgrifennodd hefyd driawd ar fywyd Iesu Grist: Jesus Christus (1935), Christus unser Bruder ("Crist ein Brawd"; 1938), a Der Christus des Glaubens ("Crist y Ffydd"; 1954). Agweddau cerygmataidd sydd i'w Gristoleg, a gwelir dylanwad y newydd-ramantiaeth a oedd yn boblogaidd yn yr Almaen yn y cyfnod rhwng y rhyfeloedd.
Ym 1933, galwodd Adam am ailgymodi Sosialaeth Genedlaethol â Chatholigiaeth a chyhoeddodd draethawd yn cefnogi Adolf Hitler. Y flwyddyn olynol, fe newidiodd ei farn, a chafodd ei erlid gan yr awdurdodau am iddo ladd ar baganiaeth Diwtonaidd mewn anerchiad i ieuenctid Catholig yn Stuttgart. Er mwyn iddo gadw ei hawl i addysgu, cytunodd Adam i beidio â beirniadu'r llywodraeth byth eto. Yn ei lyfr Una Sancta (1948), lluniai dadl Gatholig dros eciwmeniaeth. Ymddeolodd o'i swydd yn Tübingen ym 1949, a daliai'r teitl athro emeritws hyd ddiwedd ei oes. Bu farw yn y dref honno yn 89 oed. Cafodd ddylanwad ar sawl diwinydd Catholig yn ail hanner yr 20g, gan gynnwys Karl Rahner, Edward Schillebeeckx, Hans Küng, a Walter Kasper.
Bernie, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Bernie, gan gynnwys:
Varnell, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Varnell, gan gynnwys:
Tanagr pêr y prysgoed
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr pêr y prysgoed (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod pêr y prysgoed) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euphonia affinis; yr enw Saesneg arno yw Scrub euphonia. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. affinis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr pêr y prysgoed yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Sue Noake
Athrawes ac athletwraig oedd Dr Sue Noake (c. 1952 - 10 Medi, 2004). Roedd yn brifathrawes yn Ysgol Ferched Lewis yn Ystrad Mynach ac yn aelod o Gyngor Chwaraeon Cymru. Enwyd canolfan hamdden ar ei hôl yng Nghaerffili, fel coffa amdani.
Bu farw'n 52 oed gan adael gŵr a dau o blant.
Saltlick Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Saltlick Township, gan gynnwys:
Fayette County, Illinois
Sir yn nhalaith, yw .
Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys:
Trefi mwyaf
Mae gan y sir yma boblogaeth o tua. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:
Seren goed gyddf-biws
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Seren goed gyddf-biws (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: sêr coed gyddf-biws) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philodice bryantae; yr enw Saesneg arno yw Magenta-throated woodstar. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. bryantae, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.
Teulu
Mae'r seren goed gyddf-biws yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gothenburg, Nebraska
Dinas yn, yn nhalaith Nebraska, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Gothenburg, gan gynnwys:
Owen Sheers
Bardd, awdur ac actor o'r Fenni ydy Owen Sheers (ganwyd 20 Medi 1974, Suva, Ffiji). Addysgwyd yn Ysgol Brenin Harri VIII y Fenni cyn mynychu Coleg Newydd, Rhydychen a Prifysgol Dwyrain Anglia
Enillodd wobr Llyfr y Flwyddyn yn 2005 am ei lyfr The Dust Diaries, ac ymddangosodd ei lyfr Skirrid Hill ar restr hir Llyfr y Flwyddyn 2006.
Dufur, Oregon
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Dufur, gan gynnwys:
Seren goed y Bahamas
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Seren goed y Bahamas (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: sêr coed y Bahamas) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philodice evelynae; yr enw Saesneg arno yw Bahama woodstar. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. evelynae, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.
Groeg (iaith)
Mae 24 llythyren yn yr wyddor, a chan bob un ffurf fawr a ffurf fechan.
Seren goed y Bahamas
Teulu
Mae'r seren goed y Bahamas yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Belmont, Gorllewin Virginia
Dinas yn, yn nhalaith Gorllewin Virginia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Belmont, gan gynnwys:
Gerda van Gijzel
Arlunydd benywaidd o'r Iseldiroedd yw Gerda van Gijzel (6 Ebrill 1939).
Fe'i ganed yn Amsterdam a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd ym Mrenhiniaeth yr Iseldiroedd.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Queen City, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Queen City, gan gynnwys:
Sandy Creek Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Sandy Creek Township, gan gynnwys:
Tanagr pêr eurdin
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr pêr eurdin (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod pêr eurdin) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euphonia aureata; yr enw Saesneg arno yw Golden-rumped euphonia. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. aureata, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr pêr eurdin yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Sandy Lake Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Sandy Lake Township, gan gynnwys:
Tanagr pêr ystlysfelyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr pêr ystlysfelyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod pêr ystlysfelyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euphonia cayennensis; yr enw Saesneg arno yw Golden-sided euphonia. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. cayennensis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr pêr ystlysfelyn yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Cove, Oregon
Dinas yn, yn nhalaith Oregon, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Cove, gan gynnwys:
Ria Rettich
Fe'i ganed yn Amsterdam a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd ym Mrenhiniaeth yr Iseldiroedd.
Bu farw yn Amsterdam.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Constanze Schwedeler
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Hamburg, yr Almaen oedd Constanze Schwedeler (1877 – 1962).
Sofliar resog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Sofliar resog (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: soflieir rhesog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philortyx fasciatus; yr enw Saesneg arno yw Banded quail. Mae'n perthyn i deulu'r Ffesantod (Lladin: Phasianidae) sydd yn urdd y Galliformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. fasciatus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Teulu
Mae'r sofliar resog yn perthyn i deulu'r Ffesantod (Lladin: Phasianidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Hringvegur, Route 1 (Gwlad yr Iâ)
Yr Hringvegur yw'r cylchffordd genedlaethol o gwmpas ynys Gwlad yr Iâ. Fe'i geliwr hefyd yn Þjóðvegur 1 yn Islandeg ac yn aml yn Route 1 neu'r Ring Road yn Saesneg. Hyd llawn y ffordd yw 1332 km ac mae'n cysylltu rhannau pellennig y wlad gyda'i gilydd. Mae rhai o atyniadau mwyaf Gwlad yr Iâ ar hyd llwybr y gylchffordd gan gynnwys rhaeadrau Seljalandsfoss a Skógafoss rhewlifau Dyrhólaey a Jökulsárlón.
bawd|400px|canol|Cylchffordd Gwlad yr Iâ a rhai o'r trefi a gysylltir: (1) [[Reykjavík; (2) Borgarnes; (3) Blönduós; (4) Akureyri; (5) Egilsstaðir; (6) Höfn; (7) Selfoss ]]
Nodweddion
Am y rhan fwyaf o hyd y ffordd, mae'r Hringvodur ond yn cynnwys dwy lôn; un yn teithio i'r naill gyfeiriad a'r llall. Wrth basio trefi mwy, yna yn aml ceir mwy nag un lôn fel ag y mae wrth deithio yn nhwnel Hvalfjörður. Mae nifer o'r pontydd llai, yn enwedig yn nwyrain y wlad, ond yn cynnwys un lôn ac fe'u hadeiladwyd o bren neu ddur. Mae'r ffordd wedi ei arwynebu gan asphalt am y rhan fwyaf o'i hyd, ond ceir o hyd dal rhannau yn nwyrain Gwlad yr Iâ sydd ond yn cynnwys wyneb garaean. Awdurdod Ffordd Gwlad yr Iâ, y Vegagerðin, sy'n gyfrifol am gynnal a chadw y brif ffordd a'r ffyrdd llai.
Y cyflymder uchaf ar y rhan fwyaf o'r ffordd yw 90 km/h, a 80 km/h ar y gro.
Gyrru yn y Gaeaf
bawd|Route 1 am i gyfeiriad y de ar hyd Viðidallsfjöll Mae'r rhan fwyaf o'r Hringvodur ar agor drwy'r gaeaf oherwydd system clirio eira ond mae rhai rhannu ar gau. Y mwyaf amlwg o'r rhain yw'r ffordd rhwng Breiðdalsvík a Egilsstaðir (dros lwyfandir Breiðdalsheiði) yn y dwyrain. I osgoi'r broblem a pharhau gyrru bydd cerbydau yn teithio ar hyd llwybr dennau yr arfordir trwy Reyðarfjörður, gan ddefnyddio hen Route 95 a route 92 i deithio rhwng y trefi. Daeth y ffordd arfordir yn rhan swyddogol o'r Hringvoegur ym mis Tachwedd 2017, gan gymryd lle llwybr Breiðdalsheiði sydd nawr wedi ei rhifo yn Route 95.
Pergyglon Naturiol
bawd|Arwyddbost gyda cyflymder gwynt a thymheredd ger Hellisheidi Mae'r Hringvodur yn teithio ar draws rhai gwastadeuoedd rhewlif megis Skeiðarársandur a chosodd adeiladu'r ffordd yn anodd. Yn ychwanegol, mae gwastatir Skeiðarársandur yn dioddef o lifogydd rhewlifol yn ystod, neu yn dilyn, ffrwydriadau llosgfynydd Grímsvötn. Bu'n rhaid ail-adeiladu rhannau o'r ffordd a phontydd mewn sawl man o ganlyniad i hyn,
Traffig
ceir amrwyiaeth fawr yn llif y traffig ar hyd gwahanol rannau. O gwmpas y brifddinas, Reykjavík bydd rhwng 5,000–10,000 cerbyd y dydd yn teithio ar y ffordd yn ddyddiol. Ond gall rhannau eraill weld cyn-lleied â 100 cerbyd y dydd.
Mae'r Hringvegur yn boblogaidd gyda thwristiaid gan ei fod yn teithio ar draws gymaint o'r wlad ac yn cysylltu gymaint o atyniadau'r ynys. Maen boblogaidd gyda thwristiaid sy'n llogi car neu yn glanio ar y fferi yn Seyðisfjörður gyda'i ceir ei hunain.
Rhannau
Mae gan rannau o'r Hringvegur wahanol enwau ar hyd gwahanol lefydd. Mae'r tabl isod yn dangos enwau'r gwahanol lleiniau (gan hepgor twneli) ar hyd y route i gyfeiriad y cloc gan ddechrau yn Reykjavík.
bawd|dde|250px|Cyffordd Suðurlandsvegur (chwith) a Vesturlandvegur (dde isaf) yn Reykjavík. Mae'r olaf yn parhau am fwy na 2 km i'r gorllewincyn ymuno gyda Route 49 bawd|Hringvegur
Tanagr pêr talcenfelyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr pêr talcenfelyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod pêr talcenfelyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euphonia chalybea; yr enw Saesneg arno yw Green-throated euphonia. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. chalybea, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr pêr talcenfelyn yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Sandi Slone
Fe'i ganed yn Boston a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Tanagr pêr eurdor
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr pêr eurdor (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod pêr eurdor) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euphonia chrysopasta; yr enw Saesneg arno yw Golden-bellied euphonia. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Franklin County, Illinois
Sir yn nhalaith, yw .
Tanagr pêr eurdor
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. chrysopasta, sef enw'r rhywogaeth.
Sandy Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Roundup, Montana
Dinas yn, yn nhalaith Montana, yw .
Karolina
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Karolina (25 Rhagfyr 1939).
Roundup, Montana
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Roundup, gan gynnwys:
Karolina
Fe'i ganed yn Boston a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Franklin County, Illinois
Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys:
Sandy Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Sandy Township, gan gynnwys:
Franklin County, Illinois
Trefi mwyaf
Mae gan y sir yma boblogaeth o tua. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:
Ford County, Illinois
Sir yn nhalaith, yw .
Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys:
Trefi mwyaf
Mae gan y sir yma boblogaeth o tua. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:
Tanagr pêr eurdor
Teulu
Mae'r tanagr pêr eurdor yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Brandon Hardesty
Actor a digrifwr o'r Unol Daleithiau yw Brandon Allan Hardesty (ganwyd 13 Ebrill 1987). Cychwynnodd gynhyrchu fideos ar YouTube yn 2008 gyda'r enw defnyddiwr "ArtieTSMITW" lle byddai, ymysg pethau eraill, yn ail-greu golygfeydd o ffilm gan chwarae pob cymeriad.
Gertrud von Kunowski
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Bydgoszcz, yr Almaen oedd Gertrud von Kunowski (24 Ebrill 1877 – 17 Mehefin 1960).
Bu farw yn Schönau am Königsee ar 17 Mehefin 1960.
Canolfan Astudiaethau Addysg
Cwmni cyhoeddi sy’n creu adnoddau addysgol Cymraeg a Saesneg ar gyfer llawer o bynciau yw  Canolfan Astudiaethau Addysg (CAA). Fe'i sefydlwyd ym 1982. Mae'n rhan o Brifysgol Aberystwyth.
Sandycreek Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Sandycreek Township, gan gynnwys:
Lloffwr dail corunddu
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Lloffwr dail corunddu (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: lloffwyr dail corunddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philydor atricapillus; yr enw Saesneg arno yw Black-capped foliage-gleaner. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. atricapillus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r lloffwr dail corunddu yn perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Ciscadî bach
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Ciscadî bach (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ciscadïaid bach) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philohydor lictor; yr enw Saesneg arno yw Lesser kiskadee. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. lictor, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r ciscadî bach yn perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Elizabeth, Gorllewin Virginia
Tref yn, yn nhalaith Gorllewin Virginia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Elizabeth, gan gynnwys:
Willamina, Oregon
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Willamina, gan gynnwys:
Tyronza, Arkansas
Dinas yn, yn nhalaith Arkansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Tyronza, gan gynnwys:
Tanagr pêr gyddfbiws
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr pêr gyddfbiws (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod pêr gyddfbiws) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euphonia chlorotica; yr enw Saesneg arno yw Purple-throated euphonia. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. chlorotica, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr pêr gyddfbiws yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Tanagr pêr talcenddu
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr pêr talcenddu (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod pêr talcenddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euphonia concinna; yr enw Saesneg arno yw Velvet-fronted euphonia. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. concinna, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r tanagr pêr talcenddu yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Bloodaxe Books
Cyhoeddwr o farddoniaeth gyda'i bencadlys yn Newcastle upon Tyne yw Bloodaxe Books. Fe'i sefydlwyd gan Neil Astley ym 1978; ers 1982 mae wedi bod yn cwmni cyfyngedig nid-er-elw. Lleolir adran gwerthu a marchnata'r cwmni yn y Bala, Gwynedd.
Richmond, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Richmond, gan gynnwys:
Rolla, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .