cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dafydd ap Tomas
Llinach
Yn ôl yr achau a roddir gan y bardd Dafydd Benwyn, roedd yr Abad Dafydd yn fab i Tomas ap Hywel ap Ieuan ap Siancyn ap Rhys Fychan, un o hynafiaid y bardd Rhys Brydydd, ac felly'n perthyn i benceirddiaid Tir Iarll ac i linach Einion ap Collwyn. Ei fam oedd Madrun, merch Siôn Stradling o'r Merthyr Mawr, yn ôl pob tebyg.
Noddwr i'r beirdd
Yn ystod abadaeth Dafydd roedd Abaty Margam yn enwog am ei groeso i'r beirdd, parhad o draddodiad o nawdd sydd â'i wreiddiau yn yr Oesoedd Canol. Daeth Dafydd yn abad ym Margam yn 1500 a pharhaodd yn y swydd hyd 1517, pan fu farw, yn ôl pob tebyg. Deuai beirdd o bob rhan o Forgannwg i'w lys. Roedd y beirdd hynny yn cynnwys ei geraint Rhisiart ap Rhys, mab Rhys Brydydd ac athro barddol Iorwerth Fynglwyd, a Siôn ap Hywel Gwyn.
Ffugiadau Iolo Morganwg
Daeth yr Abad Dafydd yn rhan o Forgannwg chwedlonol Iolo Morganwg. Fe'i gwnaeth yn fardd ganddo ac yn awdur llyfr gramadeg y beirdd a wnaeth "dan olwg Cadair a Gorsedd Beirdd Tir Iarll". Arno ef hefyd y tadogir cyfres o 'Drioedd Prydyddiaeth Beirdd Tir Iarll'. Gwyddys nad oes sail i ffugiadau Iolo.
Rhestr aelodau seneddol Cymru 1918-1922
Dyma restr o Aelodau Seneddol a etholwyd i Senedd y Deyrnas Unedig rhwng Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1918 ac Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1922 bawd|Thomas Richards AS bawd|WHSeager AS bawd|Thomas Jeremiah Williams AS bawd|Parch J Towyn Jones adeg diwygiad 1904-05
Cyfeiriadau
̼
Quicksilver
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Laurence Fishburne, Jami Gertz, Paul Rodriguez, Andrew Smith, Louie Anderson, Charles McCaughan a Kevin Bacon. Mae'r ffilm Quicksilver (ffilm o 1986) yn 105 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Cri o Gell
Cyfrol o gerddi gan Alun Idris yw Cri o Gell. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1989. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Susan Dorothea White
Arlunydd benywaidd o Awstralia yw Susan Dorothea White (ganwyd 10 Awst 1941).
Quicksilver
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1986. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Aliens sef ffilm wyddonias llawn arswyd a chyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Thomas Del Ruth oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cri o Gell
Disgrifiad byr
Cerddi yn tarddu o fyfyrion a phrofiad y bardd fel mynach mewn mynachlog gaeedig.
Susan Dorothea White
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Awstralia.
Quicksilver
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Thomas Michael Donnelly nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Susan Dorothea White
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
PTPRR
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn PTPRR yw PTPRR a elwir hefyd yn Protein tyrosine phosphatase, receptor type R (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 12, band 12q15.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn PTPRR.
I Cammelli
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Giuseppe Bertolucci yw I Cammelli a gyhoeddwyd yn 1988. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Giuseppe Bertolucci a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nicola Piovani.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Hard sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Fabio Cianchetti oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Nino Baragli sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giuseppe Bertolucci ar 24 Chwefror 1947 yn Parma a bu farw yn Diso ar 3 Ebrill 2002. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1970 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giuseppe Bertolucci nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mudiad dinesyddion sofran
Mudiad gwrth-lywodraethol yn yr Unol Daleithiau yw'r mudiad dinesyddion sofran. Mae aelodau'r mudiad yn credu eu bod yn atebol i'r gyfraith gyffredin yn unig ac nid yn ddarostyngedig i statudau, boed ar y lefel ffederal, taleithiol, neu fwrdeistrefol, ac maent yn ceisio anwybyddu'r awdurdodau llywodraethol, gan gynnwys y llysoedd, yr heddlu, asiantaethau trethu, ac asiantaethau cofrestru cerbydau a thrwyddedu gyrwyr. Maent yn honni eu bod yn ddinesyddion "sofran" gan eu bod yn gwrthod awdurdod y llywodraeth dros eu bywydau, tra bo "dinesyddion ffederal" yn ildio'u hawliau trwy dderbyn y gyfraith ffederal. Maent yn ystyried y Pedwarydd Welliant ar Ddeg i'r Cyfansoddiad, y Cod Masnach Unffurf, a darnau eraill o ddeddfwriaeth yn gyfrifol am droi Americanwyr yn ddinesyddion ffederal.
Mae nifer o lysoedd ac asiantaethau llywodraethol wedi gwrthod dadleuon aelodau'r mudiad. Mae'r Biwro Ymchwil Ffederal (FBI) yn ystyried y mudiad yn "fygythiad terfysgol mewnol".
Danehill, Dwyrain Sussex
Pentref a phlwyf sifil yn Nwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr, ydy Danehill. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Wealden.
Teigr llwydfelyn
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw teigr llwydfelyn, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy teigrod llwydfelyn; yr enw Saesneg yw Isabelline Tiger, a'r enw gwyddonol yw Pyrrharctia isabella. Yr enw Saesneg am y lindys ydy Banded Woolly Bear. Oherwydd yr holl flewiach ar y siani flewog, gall fyw mewn gwledydd oer, gan gynnwys yr Arctic. bawd|chwith|[[siani flewog]]
Mae'n gaeafgysgu fel lindys ac fel arfer mae'r dorff bychan wedi'i rewi'n gorn. Pan ddaw'r gwanwyn mae'n meirioli ac yn mynd ati fel lladd nadroedd i greu sach grisial, a throi'n chwiler. bawd|dde|150px|Oedolyn
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r teigr llwydfelyn yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Les Roseaux Sauvages
Ffilm ddrama am LGBT gan y cyfarwyddwr André Téchiné yw Les Roseaux Sauvages a gyhoeddwyd yn 1994. Fe'i cynhyrchwyd gan Alain Sarde yn Ffrainc. Lleolwyd y stori yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan André Téchiné a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Chubby Checker. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Élodie Bouchez, Frédéric Gorny, Gaël Morel, Michel Ruhl, Stéphane Rideau, Jacques Nolot a Michèle Moretti. Mae'r ffilm Les Roseaux Sauvages yn 110 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1994. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Forrest Gump ffilm glasoed gan Robert Zemeckis. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. Jeanne Lapoirie oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Martine Giordano sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Force 10 From Navarone
Ffilm llawn cyffro llawn antur gan y cyfarwyddwr Guy Hamilton yw Force 10 From Navarone a gyhoeddwyd yn 1978. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol ac Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Iwgoslafia a chafodd ei ffilmio ym Malta, Jersey, Plymouth a Shepperton Studios. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Carl Foreman a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ron Goodwin.
Les Roseaux Sauvages
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Téchiné ar 13 Mawrth 1943 yn Valence. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1966 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg yn Institut des hautes études cinématographiques.
Les Innocents
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Marthe Villalonga, Tanya Lopert, Jean-Claude Brialy, Sandrine Bonnaire, Abdellatif Kechiche, Simon de La Brosse, Marie France a Jacques Nolot. Mae'r ffilm Les Innocents yn 96 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Force 10 From Navarone
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Harrison Ford, Patrick Allen, Michael Byrne, Barbara Bach, Edward Fox, Franco Nero, Robert Shaw, Carl Weathers, Richard Kiel, Alan Badel, Michael Sheard, Paul Angelis, Robert Rietti, Angus MacInnes, Christopher Malcolm, Dicken Ashworth, Edward Peel, Harry Fielder, Robert Gillespie, Leslie Schofield, Michael Osborne, Paul Jerricho, Philip Latham a Ramiz Pasic. Mae'r ffilm Force 10 From Navarone yn 118 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Les Roseaux Sauvages
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Téchiné nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Les Innocents
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1987. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Last Emperor sef ffilm gan Bernardo Bertolucci. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. Renato Berta oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Force 10 From Navarone
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1978. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Deer Hunter sef ffilm ryfel sy'n adrodd stori tri chyfaill Americanaidd a'u gwasanaeth milwrol gorfodol yn Rhyfel Fietnam. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Christopher Challis oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Raymond Poulton sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, Force 10 From Navarone, sef gwaith ysgrifenedig gan yr awdur Alistair MacLean a gyhoeddwyd yn 1968.
Les Innocents
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Téchiné ar 13 Mawrth 1943 yn Valence. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1966 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg yn Institut des hautes études cinématographiques.
Hooper, Utah
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Hooper, gan gynnwys:
Ameerin Aadhi Baghavan
Ffilm llawn cyffro Tamileg o India yw Ameerin Aadhi Baghavan gan y cyfarwyddwr ffilm Ameer Sultan. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Yuvan Shankar Raja.
Force 10 From Navarone
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guy Hamilton ar 16 Medi 1922 ym Mharis a bu farw yn Palma de Mallorca ar 7 Hydref 2013. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1938 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Les Innocents
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Téchiné nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ameerin Aadhi Baghavan
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 6,100 o ffilmiau Tamileg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ameer Sultan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Force 10 From Navarone
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guy Hamilton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gorky Park
Grŵp glam metal yw Gorky Park. Sefydlwyd y band yn Moscfa yn 1987. Mae Gorky Park wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Mercury Records.
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Euddogwy
bawd|Eglwys Sant Euddogwy, Llanddeugwy (Llandogo)
Sant neu esgob Cymreig oedd Euddogwy (Lladin: Oudoceus) (blodeuai tua diwedd y 6g).
Hanes a thraddodiad
Ceir buchedd iddo, y Vita Beati Oudocei, yn Llyfr Llandaf, lle dywedir ei fod yn fab i Buddig, tywysog o Lydaw, ac Anauued, chwaer sant Teilo. Addysgwyd ef gan Teilo ac fe'i dilynodd fel esgob. Dywedir iddo gydnabod uchafiaeth Archesgob Caergaint a mynd ar bererindod i Rufain, ond mae'n annhebygol iawn fod yr honiad cyntaf yn wir a gellir derbyn ei fod yn tarddu o awydd esgobaeth newydd Llandaf, a sefydlwyd gan y Normaniaid, i bwysleisio awdurdod Caergrawnt (a Rhufain) ar draul Esgobaeth Tyddewi a'r Eglwys Gymreig.
Barn G.H. Doble oedd mai esgob oedd Euddogwy, ac nad oedd yn cael ei ystyried yn sant yn y cyfnod cynnar. Dim ond wedi i'w fuchedd gael ei ysgrifennu yn Llandaf yn y cyfnod Normanaidd y dechreuwyd ei ystyried fel sant. Mae'n un o'r tri sant y cysegrwyd Eglwys Gadeiriol Llandaf iddynt, ond credir mai person gwahanol a roddodd ei enw i eglwys Llaneuddogwy (Llandogo) yng Ngwent, ac os felly nid oes unrhyw eglwys arall wedi ei chysegru iddo.
Ei wylmabsant yw 2 Gorffennaf.
Llyfryddiaeth
Vita Beati Oudocei: J. Rhys a J. Gwenogvryn Evans (gol.), The Book of Llandâv (Rhydychen, 1893; adargraffiad ffacsimili, Llyfrgell Cenedlaethol Cymru, 1979).
Georgie Girl
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Peter Wells yw Georgie Girl a gyhoeddwyd yn 2001. Fe'i cynhyrchwyd yn Seland Newydd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Georgina Beyer.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2001. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Beautiful Mind sef ffilm fywgraffyddol gan Ron Howard. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Peter Wells nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Citin
Polysacarid gwrthsafol sy’n rhoi cynhaliaeth adeileddol i gellfuriau ffyngau ydy Citin, (C8H13O5N)n gan roi iddynt gryfder a siâp. Mae’n digwydd hefyd yn ysgerbydau allanol pryfed ac mewn arthropodau eraill. Mae’n bolymer o ffurf addasedig o glwcos (gyda nitrogen wedi’i ychwanegu).
Spiritisten
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Holger-Madsen yw Spiritisten a gyhoeddwyd yn 1916. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Spiritisten ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Carl Alstrup, Frederik Jacobsen, Christine Marie Dinesen, Doris Langkilde, Franz Skondrup, Julie Henriksen, Moritz Bielawski, Robert Schyberg, Mathilde Felumb Friis a Vibeke Krøyer.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith. Marius Clausen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Holger-Madsen ar 11 Ebrill 1878 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 17 Chwefror 1961.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Holger-Madsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ynys Bolshevik
Ynys yn perthyn i Rwsia oddi ar arfordir gogleddol Siberia yw Ynys Bolshevik (Rwseg: о́стров Большеви́к). Hi yw'r fwyaf deheuol o ynysoedd mawr ynysfor Severnaya Zemlya, rhwng Môr Kara a Môr Laptev yng Nghefnfor yr Arctig. Mae tua 180 km o hyd a 111 km o led, gydag arwynebedd o 11,312 km², yr ail-fwyaf o ynysoedd Severnaya Zemlya. Nid oes poblogaeth barhaol arni. Yn weinyddol, mae'r ynys yn rhanbarth Crai Krasnoyarsk.
Mae'r ynys yn fynyddig, gyda'r copa uchaf yn cyrraedd 935 medr. Ceir gorsaf wyddonol Prima ar yr ynys. Gorchuddir tua 30% o'r ynys gan rew, a cheir tri rhewlif yma. Yn ddiweddar, bu ymgyrch i geisio newid yr enw i Svyataya Olga ("Santes Olga").
bawd|chwith|250px|Ynysoedd Severnaya Zemlya
Naar Kærligheden Dør
Ffilm fud (heb sain) yw Naar Kærligheden Dør a gyhoeddwyd yn 1912. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Harriet Bloch.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Poul Reumert, Christian Schrøder, Carl Lauritzen, Thorkild Roose, Agnes Andersen, Else Frölich, Otto Lagoni a Lily Frederiksen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1912. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Saved from the Titanic sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan Étienne Arnaud.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mythica: The Necromancer
Ffilm ffantasi yw Mythica: The Necromancer a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Jason Faller. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kevin Sorbo, Robert Jayne, Matthew Mercer, Christopher Robin Miller, Nicola Posener, Melanie Stone a Jake Stormoen. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Conidiwm
bawd|Conidia ar conidiophores. Sbôr ungellog anrhywiol ydy condinium (neu conidia), a gynhyrchir yn allanol o fyseliwm ffyngaidd nad yw'n cael ei ffurfio o fewn y sborangiwm. Daw'r gair o'r Groeg "conia" sef "llwch".
Uyire Unakkaga
Ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr K. Rangaraj yw Uyire Unakkaga a gyhoeddwyd yn 1986. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd உயிரே உனக்காக (திரைப்படம்) ac fe’i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tamileg a hynny gan K. Rangaraj a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Laxmikant-Pyarelal.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd K. Rangaraj nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Corff hadol
Corff hadol neu ffrwythgorff ydy'r ffurfiannau ffyngaidd sy’n dwyn naill ai’r sborau neu’r organau sy’n cynhyrchu’r sborau (sef sborangia). Er enghraifft, basidiocarpau basidiomysetau (caws llyffant, madarch a ffyngau ysgwydd) neu asgocarpau asgomysetau. Fe’u gelwir hefyd yn sborofforau.
Peris
Sant Cymreig oedd Peris (bl. 6g efallai) a gysylltir ag Eryri a Gwynedd.
Hanes a thraddodiad
Ychydig a wyddys amdano, ac nid oes buchedd iddo wedi goroesi. Mae cyfeiriad ato ym Monedd y Saint, lle dywedir iddo fod yn Gardinal yn Rhufain. Efallai ei fod yn fab i Helig ap Glannog o Dyno Helig.
Nant Peris
Cysegrwyd eglwys Nant Peris yng Ngwynedd iddo; hwn yw'r sefydliad gwreiddiol, a datblygodd Llanberis gerllaw yn ddiweddarach. Mae eglwys Llanberis wedi ei chysegru i sant Padarn yn hytrach na Peris. Ceir Ffynnon Peris (neu Ffynnon y Sant) yn Nant Peris. Rhoddodd ei enw i Lyn Peris.
Łódź
250px|de|bawd|Stryd Piotrkowska Dinas ddiwydiannol yng nghanolbarth Gwlad Pwyl yw Łódź. Mae ganddi boblogaeth o 767,628.
Aderyn drycin Persia
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn drycin Persia (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar drycin Persia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Puffinus persicus; yr enw Saesneg arno yw Persian shearwater. Mae'n perthyn i deulu'r Pedrynnod (Lladin: Procellariidae) sydd yn urdd y Procellariformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. persicus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Blow Dry
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Paddy Breathnach yw Blow Dry a gyhoeddwyd yn 2001. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America, Y Deyrnas Gyfunol a'r Almaen. Lleolwyd y stori yn Swydd Efrog. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Simon Beaufoy.
Aderyn drycin Persia
Fe'i ceir yn aml ar lan y môr.
Teulu
Mae'r aderyn drycin Persia yn perthyn i deulu'r Pedrynnod (Lladin: Procellariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Blow Dry
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Heidi Klum, Alan Rickman, Hugh Bonneville, Rachel Griffiths, Bill Nighy, Natasha Richardson, Rachael Leigh Cook, Rosemary Harris, Josh Hartnett, David Bradley, Warren Clarke, Peter McDonald, Ben Crompton a Michael McElhatton. Mae'r ffilm Blow Dry yn 87 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2001. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Beautiful Mind sef ffilm fywgraffyddol gan Ron Howard. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Tony Lawson sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Paddy Breathnach ar 1 Ionawr 1964 yn Dulyn. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1994 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Paddy Breathnach nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ehedydd Ynys Raza
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Ehedydd Ynys Raza (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ehedyddion Ynys Raza) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Alauda razae; yr enw Saesneg arno yw Raza Island lark. Mae'n perthyn i deulu'r ehedydd (Lladin: Alaudidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. razae, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r ehedydd Ynys Raza yn perthyn i deulu'r ehedydd (Lladin: Alaudidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Oireachtas
de|180px bawd|200px|[[Tŷ Leinster]]
Yr Oireachtas yw senedd genedlaethol a deddfwriaethol Gweriniaeth Iwerddon, a elwir weithiau yn Oireachtas Éireann. Caiff ei rhedeg o swyddfa Arlywydd Iwerddon ac mae'n cynnwys dau dŷ neu siambr a elwir weithiau yn "Tai'r Oireachtas", sef Dáil Éireann (y seddi blaen) a Seanad Éireann (y seddi cefn). Mae'n cynnwys, hefyd, Arlywydd Iwerddon.
Mae Tai'r Oireachtas yn ymgynnull yn Nhŷ Leinster yn ninas Dulyn sef hen blasdy o'r 18g. Y Dáil, sy'n cael ei ethol yn uniongyrchol, yw'r gangen rymusaf o lawer o'r Oireachtas.
Hamtramck, Michigan
Dinas yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Oireachtas
Yr aelodau
Mae'r Dáil Éireann, yn cael ei hethol yn uniongyrchol gan drigolion y wlad dros 18 oed. Cynhelir etholiad i'r perwyl unwaith pob pum mlynedd, fel sy'n ofynol gan y Ddeddf. Ond gall y Taoiseach (pennaeth y Llywodraeth) alw etholiad yn amlach na hyn. Defnyddir cynrychiolaeth gyfrannol i ethol aelodau'r Dáil. Ers 1981 bu nifer yr aelodau'n 166. Nid ydy'r Seanad yn cael eu hethol yn uniongyrchol, eithr yn griw amrywiol sy'n cael eu hethol mewn ffyrdd gwahanol: Cyfanswm yr aelodau, felly, ydy 60. Etholir Llywydd Iwerddon i'r swydd am gyfnod o 7 mlynedd. Caiff wneud hyn ddwywaith yn unig.
Hamtramck, Michigan
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Hamtramck, gan gynnwys:
Oireachtas
Diwygio nid diddymu
Cynhaliwyd refferendwm ar 4 Hydref 2013 yn gofyn a ddylid cael gwared ar yr ail siambr, Seanad Éireann, gan droi Iwerddon fewn i deddfwrfa unsiambr. Pleidleisiodd 39% o'r boblogaeth oedd â'r hawl yn y refferendwm. Er syndod i rai, pleidleisiodd y mwyafrif yn erbyn dileu y Seanad o 51% i 48% oedd am ei ddileu.
Afon Congo
Afon yng nghanolbarth Affrica yw Afon Congo, a adwaenid am gyfnod fel 'Afon Zaire'. Mae yn 4,700 km (2,922 milltir) o hyd; yr ail-hwyaf o afonydd Affrica ar ôl Afon Nîl. Yn nalgylch y Congo y ceir yr arwynebedd ail-fwyaf o fforest law yn y byd, ar ôl dalgylch Afon Amazonas; ac mae hefyd yn ail yn y byd ar ôl yr Amazonas o ran y dŵr sy'n llifo ynddi, 41,800 m³/.
Hi hefyd yw'r afon ddyfna'r byd, gyda dyfnderoedd sy'n fwy na 220 m (720 tr). Mae gan system Afon Congo-Lualaba-Chambeshi hyd o 4,700 km (2,920 milltir), sy'n ei gwneud y nawfed afon hiraf y byd. Mae'r Chambeshi yn un o lednentydd Afon Lualaba, a Lualaba yw enw Afon Congo i fyny'r afon o Rayadr Boyoma, sy'n ymestyn am 1,800 km (1,120 milltir). O'r ffynhonnell i'w haber, mae'r brodorion Bantu yn byw ers canrifoedd.
Caiff yr afon ei henw o hen Deyrnas y Congo, oedd yn yr ardaloedd o gwmpas aber yr afon. Caiff Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo a Gweriniaeth y Congo eu henwau o'r afon. Y gwledydd eraill o fewn dalgylch yr afon yw Gweriniaeth Canolbarth Affrica, Angola, Sambia a Tansanïa. Mae'n tarddu yn ucheldiroedd Dwyrain Affrica, yn cynnwys yr afonydd sy'n llifo i Lyn Tanganyika a Llyn Mweru, lle tardda Afon Lualaba. Islaw Rhaeadr Boyama, caiff yr enw Afon Congo.
bawd|dim|250px|Afon Congo ger Maluku
Geirdarddiad
Mae enw'r afon Congo / Kongo yn tarddu o "Deyrnas Kongo" a oedd unwaith ar lan ddeheuol yr afon. Enwyd y deyrnas yn ei thro ar ôl y bobl frodorol Bantu Kongo, a elwid yn yr 17g fel "Esikongo". I'r de o Deyrnas Kongo roedd y deyrnas Kakongo a enwir yn yr un modd, ac a gofnodwyd gyntaf yn 1535. Cofnododd Abraham Ortelius yn ei fap o'r byd o 1564 y ddinas wrth geg yr afon yn "Manicongo".
Mae'r enwau gwreiddiol hyn yn Kongo o bosibl yn deillio o air am ymgynnull cyhoeddus neu gynulliad o frodorion. Daw'r enw Zaire o addasiad Portiwgaleg o air Kikongo, nzere ("afon"), cywasgiad o 'nzadi o nzere' ("afonydd yn llyncu afonydd"). Roedd yr afon yn cael ei galw'n Zaire yn ystod yr 16g a'r 17g; Mae'n ymddangos bod Congo wedi disodli Zaire yn raddol yn y defnydd Saesneg yn ystod y 18g, a Congo yw'r enw Saesneg a ffefrir yn llenyddiaeth y 19g, er bod cyfeiriadau at Zahir neu Zaire fel yr enw a ddefnyddid gan y trigolion yn parhau i fod yn gyffredin. Enwir Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo a Gweriniaeth y Congo ar ei hôl, fel yr oedd Gweriniaeth flaenorol y Congo a oedd wedi ennill annibyniaeth ym 1960 oddi wrth Congo Gwlad Belg. Enwyd Gweriniaeth Zaire yn ystod 1971–1997 hefyd ar ôl enw'r afon yn Ffrangeg a Phortiwgaleg.
Basn a chwrs yr afon
Mae basn draenio'r Congo yn gorchuddio 4,014,500 cilomedr sgwâr (1,550,000 metr sgwâr), ardal sy'n fwy nag India. Mae arllwysiad y Congo yn ei aber yn amrywio o 23,000 i 75,000 metr ciwbig yr eiliad (810,000 i 2,650,000 cu tr/s), gyda chyfartaledd o 41,000 metr ciwbig yr eiliad (1,400,000 cu tr/s).
Oherwydd bod ei fasn draenio yn cynnwys ardaloedd i'r gogledd ac i'r de o'r cyhydedd, mae ei lif yn sefydlog, gan fod o leiaf un rhan o'r afon bob amser yn profi tymor glawog.
Mae ffynonellau'r Congo yn ucheldiroedd a mynyddoedd Rift Dwyrain Affrica, yn ogystal â Llyn Tanganyika a Llyn Mweru, sy'n bwydo Afon Lualaba. Yn gyffredinol, nodir Afon Chambeshi yn Zambia fel ffynhonnell y Congo yn unol â'r arfer a dderbynnir ledled y byd o ddefnyddio'r llednant hiraf, fel yn achos Afon Nile.
Mae'r afon yn cludo 86 miliwn tunnell o waddod crog yn flynyddol i Gefnfor yr Iwerydd a 6% ychwanegol o lwyth gwely.
Pwysigrwydd o ran yr economi
Er bod Rhaeadr Livingstone yn atal mynediad o'r môr, mae bron yr holl Congo sy'n uwch na'r rhaeadr yn hawdd ei fordwyo, yn enwedig rhwng Kinshasa a Kisangani. Bu stemars mawr yr afon yn gweithio’r afon tan yn eithaf diweddar. Mae Afon Congo yn ffordd hawdd ei dramwyo o hyd mewn tir sydd heb lawer o ffyrdd na rheilffyrdd.
Mae rheilffyrdd bellach yn osgoi'r dair rhaeadr fwyaf, ac mae llawer o fasnach Canolbarth Affrica yn mynd ar hyd yr afon, gan gynnwys copr, olew palmwydd, siwgr, coffi a chotwm. Ystyrir hefyd fod yr afon hefyd yn werthfawr ar gyfer trydan hydro.
Trydan hydro
Afon Congo yw'r afon fwyaf pwerus yn Affrica. Yn ystod y tymor glawog mae dros 50,000 metr ciwbig (1,800,000 cu tr) o ddŵr yr eiliad yn llifo i Gefnfor yr Iwerydd. Felly mae'r cyfleoedd i Afon Congo a'i llednentydd gynhyrchu ynni dŵr yn enfawr. Amcangyfrifodd y gwyddonwyr y gallai Basn y Congo allu creu 13 y cant o ynni dŵr byd-eang. Byddai hyn yn darparu pŵer digonol ar gyfer holl anghenion trydan Affrica Is-Sahara.
Ar hyn o bryd mae tua 40 o weithiau ynni dŵr ym Masn y Congo. Y mwyaf yw argaeau'r Inga, tua 200 cilomedr (120 milltir) i'r de-orllewin o Kinshasa. Lansiwyd y prosiect yn gynnar yn y 1970au. Galwodd y cynllun gwreiddiol am adeiladu pum argae a fyddai wedi bod â chynhwysedd cynhyrchu o 34,500 megawat. Hyd yma dim ond argaeau Inga I ac Inga II sydd wedi'u hadeiladu, gan gynhyrchu 1,776 MW.
Yn Chwefror 2005, cyhoeddodd cwmni pŵer Eskom (cwmni o De Affrica), gynnig i ehangu cynhyrchu trwy welliannau ac adeiladu argae trydan dŵr newydd. Byddai'r prosiect yn cynhyrchu 40 gigawat (54,000,000 hp), dwywaith allbwn Argae'r Tri Cheunant, Tsieina. Mewn cymhariaeth, yn 2021 roedd fferm Gwynt y Môr, y Rhyl yn cynhyrchu 576 MW o ynni.
Hanes naturiol
Ffurfiodd cwrs presennol Afon Congo rhwng 1.5 a 2 filiwn o flynyddoedd BP, yn ystod y Pleistosen. Mae'n debygol bod llawer o lednentydd uchaf y Congo wedi'u ffurfio o fasnau afonydd cyfagos, gan gynnwys yr Uele ac Ubangi uchaf o'r system Chari ac Afon Chambeshi ochr yn ochr â nifer o isafonydd afon Kasai o system Zambezi. alongside a number of upper Kasai River tributaries
Orion
Gall Orion gyfeirio at:
Teigr ôladain felen
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw teigr ôladain felen, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy teigrod ôladain felen; yr enw Saesneg yw Cream-spot Tiger, a'r enw gwyddonol yw Arctia villica. Mae i'w ganfod yn Ewrop, Asia a Gogledd Affrica.
45–60 mm ydy lled adenydd agored yr oedolyn. Mae'n hedfan rhwng Mawrth a Gorffennaf, yn ddibynol ar leoliad. Mae'r fenyw yn hedfan yn ystod y dydd.
Prif fwyd y siani flewog ydy dant y llew (Taraxacum), Plantago, danadl poethion (Lamium), Achillea, mwyar duon (Rubus), Centaurea a mefus (Fragaria).
RAD1
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn RAD1 yw RAD1 a elwir hefyd yn RAD1 checkpoint DNA exonuclease (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 5, band 5p13.2.
Teigr ôladain felen
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r teigr ôladain felen yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Coleg Meirion-Dwyfor
Coleg addysg bellach yng Ngwynedd â'i brif safle yn Nolgellau sy'n gwasanaethu ardaloedd Meirionnydd a Dwyfor yw Coleg Meirion-Dwyfor. Mae'n goleg dwyieithog sy'n cynnig ystod o gyrsiau trwy gyfrwng y Gymraeg.
Hanes
bawd|chwith|Myg yn dathlu Coleg Meirionnydd ar adeg ei ddarfod i greu Coleg Meirion Dwyfor Sefydlwyd Coleg Meirion-Dwyfor ym 1993, yn sgîl ad-drefnu addysg ôl-16 ym Meirionnydd a Dwyfor ac uno Coleg Meirionnydd a Choleg Glynllifon. Hon oedd coleg trydyddol dwyieithog cyntaf Cymru.
Bu gan y coleg dri safle, yn Nolgellau ym Meirionnydd, Pwllheli yn Nwyfor a Glynllifon (ar gyfer cyrsiau mewn amaethyddiaeth) ger Caernarfon. Bu'r safle yn Nolgellau yn gartref i hen Ysgol Dr. Williams hyd iddi gau ym 1975.
Cafodd y coleg ei beirniadu'n hallt gan ESTYN yn 2002, am ganolbwyntio gormod ar asesu, gan adael i safon y hyfforddiant ddioddef oherwydd hynny.
Ar 1 Ebrill 2010 unwyd Coleg Meirion-Dwyfor a Choleg Llandrillo Cymru, er bod y colegau wedi uno o ran rheolaeth a gweinyddiad cadwyd yr enwau annibynnol ar gyfer y ddau gampws.
Ar 2 Ebrill 2012 unwyd Coleg Meirion-Dwyfor, Coleg Llandrillo Cymru a Choleg Menai i greu Grŵp Llandrillo Menai, un o golegau addysg bellach mwyaf yng Ngwledydd Prydain, ond mae Coleg Meirion-Dwyfor yn parhau i gadw ei henw fel uned o'r grŵp fwy.
Llanw a Thrai
Cyfrol o gerddi gan Ieuan Wyn yw Llanw a Thrai. Gwasg Gwalia a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1989. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Disgrifiad byr
Cyfrol o farddoniaeth yn cynnwys awdl fuddugol Eisteddfod Bro Madog 1987 a hefyd nifer o gerddi'n ymwneud ag ardal y bardd, sef Bethesda.
Hilda Vidal Valdés
Arlunydd benywaidd o Ciwba yw Hilda Vidal Valdés (13 Awst 1941).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Ciwba.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Tre Indvendige Jomfruer
Ffilm fud (heb sain) yw Tre Indvendige Jomfruer a gyhoeddwyd yn 1914. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Renée Björling, Henrik Malberg, Manda Björling, Vera Lindstrøm, Arvid Ringheim, Sigurd Wantzin, Ivar From a Martha Hegner.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1914. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Cabiria sef ffilm epig am ryfel o’r Eidal gan Giovanni Pastrone.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Denton, Dwyrain Sussex
Bwrdeistref yn Newhaven, Nwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr, ydy Denton. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Newhaven yn ardal an-fetropolitan Lewes.
Ditchling
Pentref a phlwyf sifil yn Nwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr, ydy Ditchling. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Lewes.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 2,081.
Llysenw
Enw amgen na'i briod enw a roddir ar unigolyn, peth, neu le, yw llysenw (hefyd glasenw, blasenw). Math ar lysenw yw ffugenw, e.e. gan lenorion, a hefyd enw barddol yn y traddodiad barddol Cymraeg. Gall llysenw fod yn wawdlyd ond weithiau hefyd mae'n cyfleu anwyldeb.
Llysenwau pobl
Mae'r arfer o roi llysenwau ar bobl yn hynafol a cheir enghreifftiau mewn sawl diwylliant ledled y byd. Mae'n bosibl bod yr arfer yn ymwneud â'r ofergoel gyffredin fod gan enwau priod ryw hud neu rym arbennig yn perthyn iddynt. Gwelir sawl enghraifft o hyn mewn llên gwerin lle mae dyfalu enw priod rhywun yn fotiff cyffredin, e.e. Rumpelstiltskin. Weithiau mae pobl yn dewis llysenw ei hunain ond gan amlaf mae'n cael ei roi arnynt gan bobl eraill.
Llysenwau lleoedd a phethau
Dyma rai enghreifftiau o lysenwau poblogaidd ar leoedd:
Pethau:
Llysenwau Cymraeg
Ceir rhai o'r enghreifftiau cynharaf ar glawr o lysenw Cymraeg yn y chwedl Cymraeg Canol Culhwch ac Olwen, e.e. Dillus Barfog, Wrnach Gawr, Gwyddno Garanhir, Lludd Llaw Eraint. Ceir sawl enghraifft yn y Pedair Cainc hefyd, e.e. Teyrnon Twrf Fliant. Ceir un o'r enghreifftiau cynharach oll efallai yng nghanu Taliesin yn enw Fflamddwyn, un o elynion Rheged.
Arferai'r beirdd Cymraeg roi llysenwau (enw barddol) ar ei gilydd, weithiau'n barchus ond weithiau hefyd yn ddigon amharchus, i'n golwg ni o leiaf. Cyfeiria Nennius at y beirdd Blwchfardd a Talhaearn Tad Awen er enghraifft. Ceir llu o engrheifftiau yn enwau Beirdd y Tywysogion a Beirdd yr Uchelwyr, e.e. Elidir Sais, Casnodyn.
Roedd Cymry cyffredin yr Oesoedd Canol yn arfer defnyddio llysenwau hefyd. Ceir cloddfa arbennig o gyfoethog yn y stent neu arolwg o Feirionnydd a wnaed yn y 1290au, er enghraifft. Gwelir rhai o frenhinoedd a thywysogion y Gymru annibynnol yn derbyn neu'n arddel llysenwau hefyd, e.e. Brochwel Ysgithrog (brenin cynnar ar Bowys), Iorwerth Drwyndwn, tad Llywelyn Fawr, a Gwladus Ddu, ferch Llywelyn.
Robert Everett
Cymro Americanaidd oedd Robert Everett (2 Ionawr, 1791 - 25 Chwefror 1875) a fu'n enwog yn ei ddydd am ei waith yn hyrwyddo llenyddiaeth Gymraeg a chrefydd yn yr Unol Daleithiau ac yn enwedig am ei safiad cyhoeddus yn erbyn caethwasanaeth pobl dduon. Yn 2022, yn dilyn gwaith ymchwil gan yr Americanwr Jerry Hunter, cafodd Everett ei dderbyn i'r National Abolition Hall of Fame and Museum yn Efrog Newydd oherwydd ei safiad yn erbyn caethwasanaeth.
Ganed Robert Everett ym mhentref bychan Gronant, Sir y Fflint yn 1795; goruchwyliwr gwaith plwm oedd ei dad. Roedd hefyd yn aelod o eglwys Trelawnyd ac yn bregethwr cynorthwyol. Roedd taid Robert Everret (fel yr awgryma'r cyfenw) yn dod o'r Alban.
Fe'i ordeiniwyd yn weinidog yng Nghapel Lôn Swan, Dinbych, yn 1815. Fel nifer o'i gydwladwyr a geisiai fywyd gwell a'r rhyddid i addoli, ymfudodd i'r Unol Daleithiau yn ddyn ifanc. Derbyniodd alwad i ofalu am gapel Cymraeg yn Utica, Efrog Newydd, yn 1823 ac ymfudodd i'r Unol Daleithiau gyda'i wraig Elizabeth a'u plant. Yn 1838 symudodd i Stueben, cymuned fechan y tu allan i Utica, lle bu'n weinidog ar ddau gapel: 'Capel Uchaf' a chapel 'Penymynydd' lle y bu hyd at ei farwolaeth yn 1875.
Cyhoeddi
Daeth yn ffigur amlwg iawn ym mywyd cyhoeddus y cymunedau Cymreig yn America ac ymroddodd i gynnal traddodiadau a llenyddiaeth y Cymry yn y wlad honno. Yn 1840 sefydlodd bapur newydd o'r enw Y Cenhadwr Americanaidd, misolyn a wasanaethai Annibynwyr Cymraeg yr Unol Daleithiau. Defnyddiodd y cylchgrawn i ymosod ar gaethwasiaeth (neu 'gaethwasanaeth') gan annog Cymry America i ymuno yn yr ymgyrch. Cyhoedai'r papur o'i gartref, gyda'i feibion yn argraffu a'i wraig Elizabeth yn darllen a chywiro'r proflenni. Yn 1843 dechreuodd gyhoeddi'r Dyngarwr, misolyn arall a oedd yn erfyn a ganolbwyntiai ar y mudiad dirwestol, hawliau i ferched, heddychiaeth a'r ymgyrch yn erbyn caethwasiaeth.
Diddymu Caethwasiaeth
Ond fe'i cofir yn bennaf yn yr Unol Daleithiau am ei ymgyrchu diflino, am dros ddeugain mlynedd, yn erbyn caethwasanaeth, a hynny ar adeg cyn Rhyfel Cartref America, pan fu hyd at tua pedair miliwn o bobl dduon mewn caethiwed ar blanhigfeydd y De. Cydweithiodd â diddymwyr caethwasiaeth yn Utica o ganol y 1830au ymalaen. Am dros chwarter canrif ymgyrchodd yn erbyn caethwasanaeth.
Ymunodd gyda'r Liberty Party yn gynnar yn y 1840au, gan gynddeiriogi'r Chwigiaid Cymreig a gredodd na ddylai gweinidog bregethu gwleidyddiaeth. Ar sawl achlysur, pan fyddai Robert Everett yn pregethu, taflai'r Chwigiaid Cymreig wyau a llyfrau emynau ato o oriel y capel! Yn 1856, sefydlwyd plaid newydd a gymerodd le'r hen Liberty Party, sef y 'Gweriniaethwyr', plaid wahanol iawn i'r blaid o'r un enw a geir heddiw. Roedd yn blaid radicalaidd a wrthwynebai ymestyn caethwasanaeth i daleithiau eraill, newydd. Yn 1856 trodd y rhan fwyaf o Gymry America i gefnogi'r Gweriniaethwyr. Erbyn hyn, gwelwyd Everett fel arweinydd moesol Cymry America, ac roedd yn uchel ei barch ac yn boblogaidd iawn.
Teulu
Priododd Everett ag Elizabeth Roberts, merch Thomas ac Elizabeth Roberts, Rhos Fawr, Dinbych ym 1816, bu iddynt pum mab a chwe merch. Roedd Mrs Everett yn ymgyrchydd brwd dros achos dirwest, yn ymgyrchu yn erbyn caethwasanaeth ac yn ymgyrchydd dros y pwysigrwydd o roi addysg gyfartal i ferched.
Gwlff Tongking
bawd|Gwlff Tongking Gwlff o Fôr Deheuol Tsieina yw Gwlff Tongking neu Gwlff Tonkin (,, "Bae'r Gogledd") sy'n ffinio â gogledd ddwyrain Fietnam a de ddwyrain Tsieina.
PEX19
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn PEX19 yw PEX19 a elwir hefyd yn Peroxisomal biogenesis factor 19 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 1, band 1q23.2.
O Ben Dwy Bont
Cyfrol o gerddi gan Elizabeth W. Davies yw O Ben Dwy Bont. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
PEX19
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn PEX19.
O Ben Dwy Bont
Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle
Dwyfor
Gweler hefyd: Dwyfor Meirionnydd (etholaeth seneddol) a Coleg Meirion-Dwyfor.
Roedd Dwyfor yn un o bum dosbarth llywodraeth leol sir Gwynedd, yng ngogledd-orllewin Cymru, o 1974 hyd 1996, yn cyfateb yn fras i ardal penrhyn Llŷn ac Eifionydd. Lleolwyd pencadlys y cyngor yn nhref Pwllheli.
Sefydlwyd Dwyfor ar y 1af o Ebrill, 1974, fel olynydd i fwrdeistref Pwllheli, dosbarthau trefol Cricieth a Porthmadog, Dosbarth Gwledig Llŷn, a rhan o Ddosbarth Gwledig Gwyrfai, a fuont yn rhan o'r hen sir weinyddol, Sir Gaernarfon. Fe'i enwyd ar ôl Afon Dwyfor.
Roedd Dwyfor yn un o gadarnleoedd olaf y mudiad dirwest yng Nghymru. Dan dermau Deddf Drwyddedu 1961, gwrthodwyd polau lleol agor tafarndai ar y Sul hyd 1982; ailgaewyd y tafarndai ar y Sul ar ôl refferendwm arall yn 1989, gyda 9% yn pleidleisio, ond maent ar agor eto ers 1996.
Dileuwyd y dosbarth pan ailgreuwyd sir Gwynedd ar y 1af o Ebrill 1996. Ond mae'n aros fel ardal a wasanaethir gan un o bwyllgorau ardal Cyngor Gwynedd.
Splatter: Love, Honor and Paintball
Ffilm gomedi yw Splatter: Love, Honor and Paintball a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Iowa.
A Touch of Larceny
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Guy Hamilton yw A Touch of Larceny a gyhoeddwyd yn 1959. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Roger MacDougall a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Phil Green.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw James Mason, Vera Miles a George Sanders. Mae'r ffilm A Touch of Larceny yn 93 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Splatter: Love, Honor and Paintball
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
A Touch of Larceny
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1959. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ben-Hur sy’n ffilm epig hanesyddol o’r Unol Daleithiau gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. John Laurence Wilcox oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Alan Osbiston sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guy Hamilton ar 16 Medi 1922 ym Mharis a bu farw yn Palma de Mallorca ar 7 Hydref 2013. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1938 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guy Hamilton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Teigr ôl-adain goch
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw teigr ôl-adain goch, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy teigrod  ôl-adain goch; yr enw Saesneg yw Scarlet Tiger, a'r enw gwyddonol yw Callimorpha dominula. Yng ngwarchodfa Cothill, Rhydychen, mae'r gwyfyn hwn wedi'i astudio'n fanwl o safbwynt geneteg. Fe'i ceir drwy Ewrop, Twrci a Gogledd Iran.
Mae'r oedolyn yn hedfan yn ystod y dydd.
Symphytum officinale ydy prif fwyd y siani flewog.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r teigr ôl-adain goch yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Ecoleg
Mae lliwiau llachar y gwyfyn hwn yn rhybudd i reibwyr o bresenoldeb neurotocsinau yn y corff aposematiaeth. Fodd bynnag nid yw rhybuddion o'r fath yn gweithio yn y tywyllwch ac i amddiffyn eu hunain yn erbyn ystlumod liw nos mae gan y gwyfyn ddull acwsteg o ddrysu a chloi uwchseinedd yr ystlum wrth iddo fforio.
Dafydd Benwyn
Bardd Cymraeg proffesiynol o Forgannwg oedd Dafydd Benwyn (bl. ail hanner yr 16g). Er nad yw ei waith o safon uchel mae'n bwysig fel ffynhonnell hanesyddol am hynt a helyn y traddodiad barddol yn y rhan honno o Gymru ac am achau beirdd ac uchelwyr yr ardal.
Bywyd a gwaith
Disgybl barddol Lewys Morgannwg a Rhisiart Iorwerth, mab Iorwerth Fynglwyd oedd Dafydd Benwyn. Yn ôl ei gyfoeswr Sils ap Siôn, roedd yn frodor o blwyf Llangeinwyr, Glyn Ogwr, heb fod nepell o ardal Tir Iarll, cartref ei ddau athro.
Roedd yn fardd toreithiog. Ceir dros 180 o gywyddau ac awdlau ganddo yn y llawysgrifau ynghyd â llu o englynion ar bob math o bynciau. Nid oes fawr o werth i'r rhan fwyaf o'i gerddi fel llenyddiaeth - gwelir ynddynt y dirywiad mawr a fu yn nhraddodiad barddol Morgannwg yn ail hanner yr 16g - ond mae ei waith fel arwyddfard yn bwysig am iddo ganu i'r rhan fwyaf o uchelwyr mawr a bychain y de-ddwyrain a chadw eu hachau. Mae gwaith Dafydd - neu 'y Benwyn' - yn bwysig hefyd fel cloddfa am wybodaeth am enwau lleoedd a ffurfiau tafodieithiol Cymraeg y De.
The Posies
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Hyffa
Uned dwf sylfaenol y rhan fwyaf o ffyngau ydy hyffa. Gellir ei ystyried fel cyfres o gelloedd wedi’u cysylltu â’i gilydd mewn ffilament. Gall y “celloedd” hyn gael eu gwahanu gan groesfur a elwir yn septwm, sy’n caniatau llif maetholion ond sy’n cyfyngu organynnau i’r celloedd lle cawsant eu cynhyrchu.
Mudiant
Deddf Gyntaf
Mae grymoedd cytbwys yn golygu dim newid mewn mudiant. Cyn belled bod yna rymoedd cytbwys ar gorff fe fydd yn aros yn llonydd neu os yw'n symud yn barod fe fydd yn parhau i wneud hynny ar yr un buanedd a'r un cyfeiriad.
Trydedd Ddeddf
Os yw un gwrthrych neu gorff yn gweithredu ar wrthrych arall fe fydd yr ail wrthrych yn gweithredu yn ôl efo grym dirgroes hafal. Er enghraifft:
Sygot
Y gell ddiploid a ffurfir fel cynnyrch ffrwythloniad (h.y. uniad gametau gwryw a benyw neu uniad cnewyll o teipiau paru dirgroes) yw sygot (hefyd ieurith).
Burum
am band jazz, Burum ewch yma: Burum
bawd|Burum gwlyb o [[Norwy.]] Gall y term burum gyfeirio at unrhyw ffwng, ni waeth beth yw ei ddosbarthiad, sy'n bodoli fel celloedd unigol yn hytrach na hyffae. Mae'n ymddangos ei fod yn ffurf o dyfiant sy’n arbennig o addas ar gyfer cyfryngau hylifol (o'i gymharu â hyffae). Mae'r celloedd hyn yn atgynhyrchu drwy flaguro. Asgomysetau yw'r burumau mwyaf nodweddiadol, gan gynnwys y burum sych Saccharomyces cerevisiae a ddefnyddir mewn bragu a phobi, ond gall y ffurf furum hefyd ddigwydd mewn ffyngau eraill pan fyddant yn cael eu tyfu mewn cyfrwng hylifol siwgraidd.
Thalws
Ffurfiant neu “gorff” ffyngaidd llystyfol, ydy thalws, a hwnnw heb ei rannu’n goesyn, dail a gwreiddiau, er enghraifft “corff planhigol” cennau neu algâu.
Doleham
Pentrefan yn Nwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr, ydy Doleham. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Guestling yn ardal an-fetropolitan Rother. Mae ganddo orsaf reilffordd.
Barcud chwibanog
250px|right|thumb|Eryr chwibanu yn [[De Cymru Newydd.]] Aderyn a rhywogaeth o adar yw Barcud chwibanog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: barcudiaid chwibanog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Haliastur sphenurus; yr enw Saesneg arno yw Whistling kite. Mae'n perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae) sydd yn urdd y Falconiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. sphenurus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Awstralia, Caledonia Newydd a Gini Newydd.
Teulu
Mae'r barcud chwibanog yn perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Anffawd
Ffilm llawn cyffro yw Anffawd a gyhoeddwyd yn 2002. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd अनर्थ ac fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sanjay Dutt, Sunil Shetty, Johnny Lever, Vinod Kambli, Ashutosh Rana, Preeti Jhangiani, Gautam Rode a Tinnu Anand.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Teigr y benfelen
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw teigr y benfelen, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy teigrod y benfelen; yr enw Saesneg yw Cinnabar, a'r enw gwyddonol yw Tyria jacobaeae. Mae i'w ganfod yn Ewrop a gogledd a chanol Asia.
Oherwydd actinoids yn y planhigion a fwyteir, nid yw'n cael ei fwyta gan helwyr, a chaiff lonydd. Fodd bynnag, cofnodwyd nifer o achosion pan mae'n troi'n ganibal.
Senecio ydy prif fwyd y siani flewog.
The Outriders
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Roy Rowland yw The Outriders a gyhoeddwyd yn 1950. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan André Previn.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Roy Rowland ar 31 Rhagfyr 1910 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Laguna Hills ar 8 Mai 1980. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1934 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.