cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mendenhall, Mississippi
Dinas yn, yn nhalaith Mississippi, yw .
F.D.B.
Ffilm ddogfen heb sain (na llais) yw F.D.B. a gyhoeddwyd yn 1924. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd F.D.B. ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1924. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Nibelungen sef ffilm ffantasi Almaenig mewn dwy ran, gan Fritz Lang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
A Daughter of Australia
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Lawson Harris yw A Daughter of Australia a gyhoeddwyd yn 1922. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Lawson Harris. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1922. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Häxan sef ffilm ddogfen ar wrachyddiaeth gan Benjamin Christensen. Arthur Higgins oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lawson Harris ar 30 Mehefin 1897 yn Indiana a bu farw yn Los Angeles County ar 30 Awst 1951.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lawson Harris nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llaethlys yr ysgyfarnog
Planhigyn suddlon tebyg i'r cactws yw Llaethlys yr ysgyfarnog sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Euphorbiaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Euphorbia helioscopia a'r enw Saesneg yw Sun spurge. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Llaeth Ysgyfarnog, Bwyd Sgwarnog, Dafadlys, Dalen Dda, Fflam yr Haul, Fflamgoed, Llaeth Cwningen.
Mae'r dail wedi'u gosod bob yn ail, ac mae'r blodau'n unrhywiol, gyda blodau gwryw a blodau benyw ar yr un planhigyn. Gall fod yn gydryw neu'n deuoecaidd.
Abermaw
Tref arfordirol a chymuned yng Ngwynedd yw Abermaw (Y Bermo, Abermo, Bermo neu Abermawddach yn lleol). Fe'i lleolir ger aber Afon Mawddach ar lan Bae Ceredigion yn ardal Meirionnydd; mae pont reilffordd fawr yn croesi'r afon yn ymyl y dref. Ceir hefyd yma Ganolfan Bad Achub i Ymwelwyr sydd bellach yn arddangosfa. Erys yr harbwr bychan yn brysur, yn arbennig yn yr haf; mae Ras llongau hwylio'r Tri Chopa yn galw yno'n flynyddol.
Hanes
Tyfodd y dref o gwmpas y diwydiant adeiladu llongau ond erbyn heddiw tref glan môr, dwrsitaidd ydyw'n bennaf. Mae adeiladau hanesyddol y dref yn cynnwys y Tŷ Gwyn, sy'n dyddio o'r Oesoedd Canol ac sy'n gysylltiedig â Siasbar Tudur, ewythr Harri Tudur, a'r carchardy Tŷ Crwn, sy'n dyddio o'r 18g. Roedd y bardd William Wordsworth yn ymwelydd cyson ag Abermaw ac yn edmygu'r golygfeydd gwych o gwmpas.
Ym 1895 cyflwynodd Fanny Talbot, un o drigolion y dref, Dinas Olau, darn o dir creigiog uwchben y dref, i'r Ymddiriedolaeth Cenedlaethol; cymynrodd gyntaf y mudiad.
Enwogion
bawd|260px|chwith|Adeiladau ar y traeth
Ffordd
Mae'r briffordd A496 yn rhedeg trwy Abermaw.
Rheilffordd
Mae gorsaf Abermaw ar Reilffordd Arfordir Cymru sy'n cysylltu'r dref ag Aberystwyth i'r de (trwy Tywyn ac Aberdyfi lle gellir newid i ddal trên i gyfeiriad Amwythig), a Pwllheli i'r gogledd (trwy Ddyffryn Ardudwy, Harlech a Phorthmadog).
Bysiau
Mae gwasanaeth bws 2 Arriva (Dolgellau - Caernarfon / Bangor) yn rhedeg trwy Abermaw a cheir hefyd y gwasanaeth X94 rhwng y dref a Dolgellau.
Fferi
Yn yr haf mae gwasanaeth llong fferi bach yn cysylltu Abermaw â Phwynt Penrhyn; oddi yno gellir dal un o drênau bach Rheilffordd Fairbourne (neu'r Friog) i gyfeiriad Tywyn. bawd|Golygfa o Abermaw, 1778
chwith|bawd|260px|Harbwr Abermaw
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Gallt y Bermo
Mae Gallt y Bermo yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig.
Abermaw trwy luniau 1828 - 1978
Gwaith gwirfoddol wedi ei ymgymryd gan Hugh Griffith Roberts er budd "Abermaw: Cymdeithasau'n Gyntaf". Pobl y dref boed yn drigolion neu'n alltud sy'n sicrhau llwyddiant y gwaith.
Gweler hefyd
Eglwys Sant Tudwal, Abermaw
Robert Darwin
Meddyg nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd Robert Darwin (30 Mai 1766 - 13 Tachwedd 1848). Meddyg Saesnig ydoedd, erbyn heddiw caiff ei adnabod yn bennaf fel tad y naturiolwr Charles Darwin. Cyflwynodd y dystiolaeth empirig gyntaf i brofi y gwneir symudiadau bychain gan lygaid, hyd yn oed pan mae rhywun yn ymdrechu i'w cadw'n llonydd. Cafodd ei eni yn Lichfield, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Caeredin. Bu farw yn Amwythig.
Gwobrau
Enillodd Robert Darwin y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Drôles De Petites Bêtes
Mae'r ffilm Drôles De Petites Bêtes yn 80 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 20 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Saxmundham
Tref a phwyf sifil yn Suffolk, Dwyrain Lloegr, ydy Saxmundham. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dwyrain Suffolk.
Swydd Roscommon
Un o siroedd traddodiadol Iwerddon sy'n gorwedd yng Ngweriniaeth Iwerddon yw Swydd Roscommon (Gwyddeleg Contae Ros Comáin; Saesneg County Roscommon). Mae'n rhan o dalaith Connacht. Ei phrif ddinas yw Roscommon (Ros Comáin).
Kirkby cum Osgodby
Pentref yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Kirkby cum Osgodby. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Osgodby yn ardal an-fetropolitan Gorllewin Lindsey.
Saxmundham
Mae Caerdydd 331.6 km i ffwrdd o Saxmundham ac mae Llundain yn 134.8 km. Y ddinas agosaf ydy Norwich sy'n 47.4 km i ffwrdd.
Swydd Roscommon
Allforiwyd defaid Roscommon i Ben Llŷn rhwng 1810-15 gan Dishley Leicester o'r Iwerddon a Lloyd Edwards, Nanhoron a'i gyfaill Syr Watkin Williams-Wynn (Yr Arglwydd Mostyn), Ystâd Cefn Amwlch o Gymru. O fewn pedair blynedd o werthu'r ddafad i'w tenantiaid a'u bridio efo hwrdd Cymreig, roedd yr epil yn ddafad bur ac fe'i galwyd yn "ddafad Llŷn". Mae nhw'n gweddu i dir gwastad y dyffryn yn ogystal â thir mynydd.
250px|bawd|canol|Lleoliad Swydd Roscommon yn Iwerddon
Mazepa
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Gustaw Holoubek yw Mazepa a gyhoeddwyd yn 1976. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Mazepa ac fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Pwyl. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Stanisław Radwan.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Zbigniew Zapasiewicz.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1976. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rocky gan y cyfarwyddwr ffilm John G. Avildsen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,350 o ffilmiau Pwyleg wedi gweld golau dydd. Mieczysław Jahoda oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustaw Holoubek ar 21 Ebrill 1923 yn Kraków a bu farw yn Warsaw ar 28 Gorffennaf 1980. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1947 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Stanisław Wyspiański Academy for the Dramatic Arts.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustaw Holoubek nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Creag an Loch
Mae Creag an Loch yn gopa mynydd a geir yn Ucheldir yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Graham. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 8 Mehefin 2009.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Robert III, brenin yr Alban
bawd|180px|Robert III a'r Frenhines Annabella
Brenin yr Alban o 1390 hyd ei farwolaeth oedd Robert III, brenin yr Alban (14 Awst 1337 – 4 Ebrill 1406).
Cafodd ei eni fel John Stewart; roedd yn fab hynaf i Robert II ac Elizabeth Mure. Priododd Anabella Drummond yn 1367. Tua 1387 dioddefodd anafiad difrifol o ganlyniad i gic gan geffyl, a bu'n dioddef yr effeithiau am y gweddill o'i oes. Daeth yn frenin yr Alban ar farwolaeth ei dad yn 1390. Yn 1399, o ganlyniad i anabledd Robert, daeth ei fab hynaf, David Stewart, Dug Rothesay, yn llywodraethwr y deyrnas. Wedi ffrae rhwng Dug Rothesay a'i ewythr, Robert, dug Albany, bu farw Rothesay ym mis Mawrth 1402, dan amgylchiadau amheus.
Penderfynodd Robert III yrru ei fab arall, James, i Ffrainc er mwyn diogelwch, ond pan oedd ar y ffordd yno yn 1406, cipiwyd ei long gan y Saeson, a chadwyd James yn garcharor brenin Lloegr am 18 mlynedd. ywedir i Robert farw o dorcalon wedi cael y newyddion. Olynwyd ef gan James fel Iago I, brenin yr Alban, ond aeth blynyddoedd heibio cyn iddo gael ei ryddhau i'w goroni.
Cocatŵ pinc
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cocatŵ pinc (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cocatŵod pinc) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Cacatua leadbeateri; yr enw Saesneg arno yw Major Mitchell’s cockatoo. Mae'n perthyn i deulu'r Cocatŵod (Lladin: Cacatuidae) sydd yn urdd y Psittaciformes.
Teulu
Mae'r cocatŵ pinc yn perthyn i deulu'r Cocatŵod (Lladin: Cacatuidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Scunthorpe
Tref yn sir seremonïol Swydd Lincoln, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, ydy Scunthorpe. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn awdurdod unedol Gogledd Swydd Lincoln.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Scunthorpe boblogaeth o 79,977.
Mae Caerdydd 289.8 km i ffwrdd o Scunthorpe ac mae Llundain yn 232.8 km. Y ddinas agosaf ydy Kingston upon Hull sy'n 27.5 km i ffwrdd.
Tanagr gyddflas
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr gyddflas (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod gyddflas) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Tangara cyanicollis; yr enw Saesneg arno yw Blue-necked tanager. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Teulu
Mae'r tanagr gyddflas yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
En Färd På Kinda Kanal
Ffilm ddogfen heb sain (na llais) yw En Färd På Kinda Kanal a gyhoeddwyd yn 1908. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden.
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1908. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantasmagorie sef ffilm Ffrenig fud gan Émile Cohl. John Bergqvist oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Archineura hetaerinoides
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Archineura hetaerinoides. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Manhattan Angel
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Arthur Dreifuss yw Manhattan Angel a gyhoeddwyd yn 1949. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Gloria Jean. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1949. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd White Heat sy’n ffilm drosedd ac antur gan cyfarwyddwr ffilm oedd yr actores Raoul Walsh. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Dreifuss ar 25 Mawrth 1908 yn Frankfurt am Main a bu farw yn Studio City ar 23 Mawrth 1979.
Cernyw
200px|bawd|Lleoliad Cernyw mewn perthynas â Lloegr 200px|bawd|[[Baner Cernyw]]
Un o'r gwledydd Celtaidd yw Cernyw (Cernyweg: Kernow; Saesneg: Cornwall), yn ne-orllewin Prydain. Mae hefyd yn sir hanesyddol Lloegr ac yn sir seremonïol y rhanbarth De-orllewin Lloegr, gyda'i dref gweinyddol yn Truro. Mae'n ffinio â Dyfnaint ar y tir ac yn gorwedd rhwng Môr Iwerddon a'r Môr Udd. Ystyrir Ynysoedd Syllan neu Scilly hefyd yn rhan o Gernyw. Ar 24 Ebrill 2014 cydnabyddwyd y Cernywiaid yn lleiafrif cenedlaethol.
Truro yw'r unig ddinas, a hefyd y brifddinas. Mae prif drefi'r wlad yn cynnwys Newquay, Bodmin, St Austell, Camborne, Redruth a Padstow. Mae Cernyw yn enwog am fod yn lle dda i fynd am wyliau am ei fod yn dwymach ar gyfartaledd nac unrhyw le arall yng ngwledydd Prydain, ac am ei fod yn lle arbennig am syrffio.
Cynhelir Gorsedh Kernow (Gorsedd Cernyw) yn flynyddol i hyrwyddo'r iaith Gernyweg a diwylliant Cernyw.
Daearyddiaeth
bawd|Land's End (Penn an Wlas / Pedn an Wlas) Pentir sylweddol ym mhen de-orllewinol eithaf Prydain Fawr sy'n ymestyn allan i'r Cefnfor Iwerydd rhwng y Môr Celtaidd i'r gogledd a'r Môr Udd i'r de yw Cernyw. Penrhyn Pedn an Wlas neu Land's End yw pwynt mwyaf deheuol Cernyw a Phrydain (John o Groats yn yr Alban yw pwynt mwyaf gogleddol yr ynys). Nodweddir yr arfordir gan nifer o faeau creigiog a thraethau braf. Mae arfordir y gogledd yn llawer mwy ysgythrog a chreigiog nag arfordir y de, lle ceir baeau mawr agored. 200px|bawd|Map dwyieithog Cernyweg-Saesneg o Gernyw
Mae'r poblogaeth oddeutu 534,300, ac mae ei arwynebedd yn 3,563 km2 (1,376 mi sg).
Hanes
Mae hanes Cernyw fel gwlad fasnach yn dechrau gyda'i chysylltiadau â marsiandïwyr Môr y Canoldir a oedd yn cael eu denu yma gan y mwynfeydd tun. Roedd tun yn cael ei gynhyrchu yng Nghernyw ers Oes yr Efydd; roedd y metel yn arbennig o bwysig gan ei fod yn cael ei gymysgu â chopr i gynhyrchu efydd.
Gelwid Cernyw yn Cornubia gan y Rhufeiniaid, ond nid oes llawer o olion Rhufeinig wedi eu darganfod yma. Erbyn y cyfnod yma roedd tun i'w gael yn haws o Benrhyn Iberia, felly roedd pwysigrwydd economaidd yr ardal yn llai. Wedi i'r Rhufeiniaid adael ymddengys fod Cernyw yn rhan o deyrnas Frythonig Dumnonia neu Dyfnaint.
Bresychen-y-cŵn flynyddol
Planhigyn suddlon tebyg i'r cactws yw Bresychen-y-cŵn flynyddol sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Euphorbiaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Mercurialis annua a'r enw Saesneg yw Annual dog`s mercury. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Bresych y Cŵn Blynyddol, Clais yr Hydd Blynyddol.
Mae'r dail wedi'u gosod bob yn ail, ac mae'r blodau'n unrhywiol, gyda blodau gwryw a blodau benyw ar yr un planhigyn. Gall fod yn gydryw neu'n deuoecaidd.
Cernyw
Hanes
Erbyn yr 8g roedd Dyfnaint wedi ei goresgyn gan yr Eingl-Sacsoniaid. Enillodd y Brythoniaid frwydr yn "Hehil" yn 721, ond yn 838 gorchfygwyd cynghrarir o Frythoniaid a Daniaid gan Egbert, brenin Wessex. Yn 936, nodir i Athelstan osod Afon Tamar fel ffin orllewinol Wessex.
Erbyn 1066 ystyrid Cernyw yn rhan o Deyrnas Lloegr, ond roedd ganddi rywfaint o annibyniaeth yn parhau fel is-deyrnas. Diorseddwyd brenin olaf Cernyw, Cadog, gan y Normaniaid. Bu gwrthryfel yn 1497, gan ddechrau ymhlith y mwynwyr tun, oedd yn gwrthwynebu cynnydd yn y trethi. Dywedir i ugain y cant o boblogaeth Cernyw gael ei lladd yn y gwrthryfel yma. Yn 1755 tarawyd arfordir Cernyw gan tsunami a achoswyd gan ddaeargryn mawr Lisbon. Ffurfiwyd plaid genedlaethol Mebyon Kernow yn 1951 i geisio ennill hunanlywodraeth. Nid yw'r blaid wedi llwyddo i ennill sedd yn Nhy'r Cyffredin hyd yma.
Ar 24 Ebrill 2014 cydnabyddwyd y Cernywiaid yn lleiafrif cenedlaethol. Roedd hyn o dan y Confensiwn Fframwaith Ewropeaidd ar gyfer Diogelu Lleiafrifoedd Cenedlaethol (FCPNM). Mae'r penderfyniad i gydnabod hunaniaeth unigryw'r pobl Cernyw, felly'n rhoi'r un statws iddynt a'r Albanwyr y Cymry a'r Gwyddelod. Golyga hyn, hefyd, bod gan y Cernywiaid "yr hawl i fynegi, cadw, rhannu a datblygu eu diwylliant a’u hunaniaeth unigryw.”
Ardaloedd awdurdod lleol
Nid yw'r sir wedi'i rhannu'n ardaloedd awdurdod lleol; gweinyddir y sir gyfan fel awdurdod unedol, sef Cernyw (awdurdod unedol).
Etholaethau seneddol
Rhennir Cernyw yn chwe etholaeth seneddol yn San Steffan:
Yr iaith Gernyweg heddiw
bawd|Cernyweg, 'Croeso i Penzance' yn yr [[Gorsaf reilffordd Penzance.]] Bu farw Dolly Pentreath, siaradwr uniaith olaf y Gernyweg yn ôl y chwedl yn 1777, ond mae tystiolaeth i siaradwyr dwyieithog eraill fyw tan ddechrau'r 19g. Gwnaeth yr iaith oroesi ar dafodau pysgotwyr i ryw raddau hyd ddiwedd y 19g (ni wnaed yr ymchwil angenrheidiol ar y pryd). Mae peth adferiad yn digwydd nawr. O'r chwe iaith Geltaidd, Cernyweg ydyw'r debycaf i'r Llydaweg.
Gerty Cori
Meddyg, cemegydd, ffisiolegydd,  biocemegydd a seicolegydd nodedig o Unol Daleithiau America oedd Gerty Cori  (15 Awst 1896 – 26 Hydref 1957). Roedd hi'n fiocemegydd Iddewig Tsiec-Americanaidd a'r drydedd fenyw i ennill Gwobr Nobel mewn gwyddoniaeth, ond y cyntaf i ennill y wobr mewn Ffisioleg neu Feddygaeth. Fe'i ganed yn Prag, Unol Daleithiau America ac fe'i haddysgwyd yn Karl-Ferdinands-Universität a Phrifysgol Charles yn Prague. Bu farw yn St. Louis.
Gwobrau
Enillodd Gerty Cori y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:
Meall na Cloiche
Mae Meall na Cloiche yn gopa mynydd a geir yn Ucheldir yr Alban;.
Chwarel Gallt-y-Llan
bawd|chwith|210px|Chwarel Gallt-y-Llan
Meall na Cloiche
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Graham. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 8 Mehefin 2009.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Chwarel Gallt-y-Llan
Chwarel lechi ar lechweddau'r Wyddfa oedd Chwarel Gallt-y-Llan. Saif ychydig i'r de-orllewin o bentref Nant Peris.
Gweithiwyd y chwarel yn ysbeidiol rhwng y 1810au a 1940. Roedd cynnwys swlffwr uchel y llechi yn golygu nad oeddynt o'r safon uchaf, a dim ond ychydig o weithwyr a gyflogid yma.
Guto Ffowc
Roedd Guido "Guy" Fawkes, neu Guto Ffowc yn Gymraeg, (13 Ebrill 1570 – 31 Ionawr 1606), yn aelod o grŵp o Gatholigion Rhufeinig Seisnig a geisiodd gyflawni Cynllwyn y Powdr Gwn (neu'r 'Cynllwyn Pabaidd'), ymgais i chwythu i fyny Senedd Lloegr a lladd y brenin Iago I o Loegr, a thrwy hynny ddinistrio'r llywodraeth Brotestannaidd trwy ladd y pendefigion Protestannaidd, ar 5 Tachwedd 1605, digwyddiad a goffeir ar Noson Guto Ffowc. Aflwyddiannus fu'r cynllwyn.
Bywgraffiad
Ganed Guto yn Efrog, a threuliodd flynyddoedd fel milwr ym myddin Sbaen. Cyflwynwyd ef i Robert Catesby, arweinydd Cynllwyn y Powdr Gwn, gan y Cymro Hugh Owen. Fel milwr profiadol, roedd ei brofiad o bwysigrwydd mawr i lwyddiant yr ymgais. Fodd bynnag, cafwyd hyd i'r powdwr gwn oedd wedi ei osod mewn seler dan y Senedd cyn i Guto gael y cyfle i'w ffrwydro. Daliwyd ef a'r cynllwynwyr eraill a chafodd ei arteithio, ei gael yn euog o deyrnfradwriaeth a'i ddienyddio tri mis yn ddiweddarach. Ysgrifennai Ffowc ei enw cyntaf yn ei ffurf Eidaleg Guido, sy'n rhoi Guto yn Gymraeg.
Noson Guto Ffowc
bawd|chwith|Plant o'r [[Bontnewydd, Arfon|Bontnewydd, Caernarfon yn casglu Ceiniog i'r hen Guto!; 1 Tachwedd 1962]] Tan yn ddiweddar iawn arferai plant a phobl ifanc yng ngwledydd Prydain fynd o dŷ i dŷ ddechrau fis Tachwedd gyda Guto - dymi o ddyn wedi'i wneud o hen ddillad a gwellt - i hel pres at Noson Guto Ffowc. Ar y noson honno rhoddid y "Guto" ar ben y goelcerth a'i losgi.
Annála Connacht
Llyfr blwyddnodau am y blynyddoedd 1224 i 1544 yw'r Annála Connacht ("Cronicl/Blwyddnodau Connacht"). Mae'n gasgliad o gofnodion hanes a geir mewn llawysgrif Wyddeleg a ysgrifennwyd yn y 15g a'r 16g gan o leiaf dri ysgrifwr, i gyd yn aelodau o'r Clan Ó Duibhgeannáin, mae'n debyg.
Mae'r rhannau agoriadol, sy'n cychwyn gyda marw'r Brenin Cathal Crobdearg Ua Conchobair o Connacht, yn arbennig o fanwl ac yn rhoi hanes Connacht yn y 13g a hanner cyntaf y ganrif olynol, yn arbennig yn achos hanes y teuluoedd Ó Conchobhair a Burke. Ond mae'r hanes yn llai manwl a mwy mympwyol am yr 16g. Er hynny, mae'n ddogfen bwysig iawn sy'n cofnodi llawer o ddigwyddiadau mewn cyfnod a fyddai fel arall yn gymharol dywyll yn hanes talaith Connacht ac Iwerddon yn gyffredinol.
Marie Danse
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Ninas Brwsel, Gwlad Belg, oedd Marie Danse (19 Chwefror 1866 – 31 Mai 1942).
Enw'i thad oedd Auguste Danse.Bu'n briod i Jules Destrée.
Bu farw yn Ninas Brwsel ar 31 Mai 1942.
Ink of Yam
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Tom Fröhlich yw Ink of Yam a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Tom Fröhlich.
Mae'r ffilm Ink of Yam yn 73 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Christoph Bockisch oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Emil Rosenberger sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tom Fröhlich ar 1 Chwefror 1989.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tom Fröhlich nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
On Your Back
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Guthrie McClintic yw On Your Back a gyhoeddwyd yn 1930. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America; y cwmni cynhyrchu oedd Fox Film Corporation. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Dosbarthwyd y ffilm gan Fox Film Corporation.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Irene Rich. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1930. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All Quiet on the Western Front ffilm Almaenig, Ffraneg a Saesneg gan Lewis Milestone a Nate Watt. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Joseph H. August oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guthrie McClintic nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Fantasideage
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1986. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Aliens sef ffilm wyddonias llawn arswyd a chyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Lars Vestergaard oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Kim Toftum sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Shota Rustaveli
dde|bawd|Shota Rustaveli, llun dychmygol.
Bardd o Georgia oedd Shota Rustaveli, Georgeg: შოთა რუსთაველი (c. 1160 – c. 1220). Ystyrir ei waith ymhlith clasuron pennaf llenyddiaeth Georgia. Ei waith enwocaf yw Y Marchog mewn croen Panther ("Vepkhist'q'aosani"), epig cenedlaethol Georgia. Ychydig iawn o wybodaeth sydd wedi goroesi am y bardd ei hun.
Argraffwyd Y Marchog mewn croen Panther (ვეფხისტყაოსანი) am y tro cntaf yn 1712, yn Tbilisi; a chyfieithwyd y gwaith i lawer o ieithoedd.
Lakota, Iowa
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Lakota, gan gynnwys:
HB Tórshavn
Hanes
bawd|de|250px|HB Tórshavn (coch a du) a KÍ Klaksvík (glas) Sefydlwyd HB ym 1904 yn y brifddinas Tórshavn. Yn ogystal â HB, mae gan dref Tórshavn sawl clwb arall: B36 Tórshavn (1936), FF Giza (1968, tan 2009 fel NÍF Nólsoy), AB Argir (1973), Fram Tórshavn (1975) ac Undrið FF (2006).
Mae gan y gymdeithas clwb HB oddeutu 1,000 o aelodau, ac mae 600 ohonynt yn weithredol. Roedd HB yn bencampwyr yr Uwch Gynghrair 22 gwaith (pencampwr record ers Medi 12, 2004) ac enillwyr Cwpan Ynysoedd Ffaröe 26 gwaith (y ddau er 1955). Dathlodd HB Tórshavn ei lwyddiant mwyaf yng Nghwpan UEFA ym 1998 yn erbyn Vaasan PS (Y Ffindir) 2-0. Y golled uchaf ar y lefel hon oedd y 0:10 yn erbyn Tromsø IL (Norwy) ym 1995. bawd|250px|Ffans HB Tórshavn Roedd yr arch-wrthwynebydd KÍ Klaksvík (a sefydlwyd hefyd ym 1904) hefyd yn gallu dweud “pencampwr Ffaro 16 gwaith” tan 2003 pan ddaliodd y ddau glwb deitl y bencampwriaeth uchaf erioed. Daeth y frwydr dragwyddol rhwng y ddau bencampwr record ar y pryd i ben gyda rowndiau cofiadwy 1971 a 1972. Yng ngêm olaf y tymor, enillodd y tîm gwrthwynebol deitl y bencampwriaeth oddi cartref: yn gyntaf yr HB yn Klaksvík a'r flwyddyn ganlynol y KÍ yn Tórshavn.
Roedd yn un o dimau sefydlu yr Adran Uchaf ym 1942, hwn yw'r tîm mwyaf llwyddiannus yn Ynysoedd Ffaro, a hefyd y tîm gyntaf o'r Ynysoedd i gystadlu mewn twrnamaint rhyngwladol ym 1993, wedi i Ynysoedd Ffaroe ymuno'n llawn ag UEFA ym 1990. Roedd eu gêm gyntaf yn erbyn RAF Jelgava o Latfia ar gyfer rown rhagbrofol Cwpan Enillwyr y Cwpan UEFA. Er i HB golli'r cymal gyntad oedd oddi cartref, 0-1, oherwydd anhawsterau teithio i Ynysoedd Ffaroe, methodd ei gwrthwynebwyr chwarae yr ail gymal a gydag hynny cyflwynwyd buddugoliaeth 3-0 i HB. Er i HB fynd ymlaen i'r rownd nesaf lle cawsant eu dileu gan FC Universitatea Craiova o Rwmania. Mae'r clwb wedi cymryd rhan ym mhob tymor ar lefel Ewropeaidd, ac eithrio yn 2002 ac yn nhymor 2012/13.
Adran Gyntaf Ynysoedd Ffaroe: 24
1955, 1960, 1963, 1964, 1965, 1971, 1973, 1974, 1975, 1978, 1981, 1982, 1988, 1990, 1998, 2002, 2003, 2004, 2006, 2009, 2010, 2013, 2018, 2020.
Cwpan Ynysoedd Ffaroe: 27
1955, 1957, 1959, 1962, 1963, 1964, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1975, 1976, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1984, 1987, 1988, 1989, 1992, 1995, 1998, 2004, 2019.
Cwpan Super Ynysoedd Ffaroe:
2009, 2010, 2019.
Pêl-droed merched
Roedd tîm menywod HB yn un o'r timau amlycaf gyda chyflwyniad y Deild 1af. Collwyd rownd derfynol pencampwriaeth 1985 2-1 i B36 Tórshavn, ond y flwyddyn ganlynol dilynodd y teitl cyntaf. Gydag ychydig eithriadau, roedd y tîm bob amser yn gallu aros yn y grŵp uchaf, a arweiniodd at deitlau pellach. Enillwyd y rownd derfynol cwpan gyntaf erioed 3-1 ar ôl amser ychwanegol yn erbyn Skála ÍF, ym 1999 gwnaethant ddwbl y bencampwriaeth a’r gwpan, yn 2001 fe wnaethant gyflawni eu pumed fuddugoliaeth a hyd yn hyn y cwpan ddiwethaf. Yn 2004 tynnodd HB yn ôl o'r bencampwriaeth ar ôl cyfanswm o saith teitl a daeth yn ei le yn 2005 fel y pencampwr record yng nghynghrair menywod Ffaro, a oedd wedi bodoli ers 1985, o KÍ Klaksvík.
Seaham
Tref a phlwyf sifil yn Swydd Durham, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Seaham. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Durham.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 20,172.
Mae Caerdydd 392.7 km i ffwrdd o Seaham ac mae Llundain yn 378.8 km. Y ddinas agosaf ydy Sunderland sy'n 8.2 km i ffwrdd.
Guardians of The Wild
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Henry MacRae yw Guardians of The Wild a gyhoeddwyd yn 1928. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Bryngaer Cerrig-y-dinas
Bryngaer yn Sir Conwy yw bryngaer Cerrig-y-dinas. Fe'u lleolir ar fryn Cerrig-y-dinas (Cerrig-y-ddinas ar y map OS), ychydig i'r gogledd o hen eglwys Llangelynnin yng nghymuned Henryd. Mae'n dyddio o Oes yr Haearn. 250px|bawd|chwith|Cerrig-y-dinas o Ddyffryn Conwy 250px|bawd|chwith|Hen eglwys Llangelynnin gyda Cerrig-y-dinas yn y cefndir
Gerllaw ceir clwstwr o gytiau cynhanesyddol sydd, yn ôl pob tebyg, yn gysylltiedig â'r fryngaer hon.
Cadwraeth
Mae'r fryngaer ar dir preifat. Nid yw'r fryngaer hon ar restr Cadw o fryngaerau cofrestredig (gweler Rhestr o fryngaerau yng Nghymru wedi'u cofrestru).
Guardians of The Wild
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1928. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Circus ffilm gomedi, fud, Americanaidd gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gïach bach
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn L. minimus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia, Ewrop ac Affrica.
Guardians of The Wild
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry MacRae ar 29 Awst 1876 yn Toronto a bu farw yn Beverly Hills ar 16 Rhagfyr 1943. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1912 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gïach bach
Teulu
Mae'r gïach bach yn perthyn i deulu'r Pibyddion (Lladin: Scolopacidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Adnabod
Hawdd adnabod y gïach bach tra'n bwydo allan. Mae'n llai na gïach (tua 2/3 ei faint). Roedd y pig tua un hyd a hanner y pen (mae pig gïach cyffredin uwchben dwywaith hyd y pen). Hefyd bydd yn bownsio i fyny ac i lawr ar ei sodlau mewn modd digri. Yr olwg mwyaf arferol yw wrth godi'r aderyn o lan pwll bychan wrth i chi fod ar fin sathru arno. Mae hyn yn wahanol i'r gïach cyffredin sydd fel petai â llai o ffydd yn ei gudd-liw ac yn codi nifer fawr o fedrau i ffwrdd. Mi hedfanith y gïach bach yn eitha syth ac isel gan lanio nid yn rhy bell i ffwrdd - heb alw o gwbl. Mae'r giach yn codi gan alw yn swnllyd wrth igam-ogamu i'r entrychion a glanio yn bell iawn i ffwrdd.
Guardians of The Wild
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry MacRae nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Patrick Manson
Meddyg a phryfetegwr nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd Patrick Manson  (3 Hydref 1844 - 9 Ebrill 1922). Roedd yn feddyg o'r Alban ac fe wnaeth ddarganfyddiadau pwysig ym maes parasitoleg, sylfaenodd maes meddygaeth drofannol yn ogystal. Cafodd ei eni yn Oldmeldrum, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Aberdeen. Bu farw yn Llundain.
Gwobrau
Enillodd Patrick Manson y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Law Or Loyalty
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Lawson Harris yw Law Or Loyalty a gyhoeddwyd yn 1926. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America ac Awstralia.
Giuseppe Venduto Dai Fratelli
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Helmuth Schneider, Terence Hill, Belinda Lee, Pietro Tordi, Arturo Dominici, Robert Morley, Dante DiPaolo, Marco Guglielmi, Finlay Currie, Geoffrey Horne, Carlo Giustini, Mimo Billi, Robert Rietti, Vira Silenti a Marietto. Mae'r ffilm Giuseppe Venduto Dai Fratelli yn 102 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Law Or Loyalty
Y prif actor yn y ffilm hon yw Lawson Harris. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Giuseppe Venduto Dai Fratelli
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1960. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Psycho sy’n ffilm llawn arswyd a dirgelwch gan feistr y genre yma, Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Riccardo Pallottini oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Mario Serandrei sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Law Or Loyalty
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1926. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The General sef ffilm gomedi fud gan Buster Keaton a Clyde Bruckman.
Giuseppe Venduto Dai Fratelli
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Irving Rapper ar 16 Ionawr 1898 yn Llundain a bu farw ym Motion Picture & Television Fund ar 7 Ionawr 2009. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1929 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Efrog Newydd.
Law Or Loyalty
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lawson Harris ar 30 Mehefin 1897 yn Indiana a bu farw yn Los Angeles County ar 30 Awst 1951.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lawson Harris nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Giuseppe Venduto Dai Fratelli
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Irving Rapper nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Seaton, Dyfnaint
Tref a phlwyf sifil yn Nyfnaint, De-orllewin Lloegr, ydy Seaton. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dwyrain Dyfnaint.
Recordiau Peski
Label recordio Cymreig oedd Recordiau Peski.
Ymysg yr artistiaid sydd yn rhyddhau recordiau ar y label mae Jakokoyak, Radio Luxembourg, David Mysterious, Stitches, Evils a Gwenno.
Hanes
Mae'r enw Peski yn deillio o'r gair 'pesgi', gair sy'n disgrifio bwydo neu dewhau anifail ffarm. Bathwyd yr enw yn 2002 gan y sylfaenwyr Garmon Gruffydd, Rhys Edwards a ffrind arall wrth gerdded ar dir Eglwys Tyddewi yn Sir Benfro. Unwaith oedden nhw fewn yn y gadeirlan, fe arwyddodd y tri'r llyfr gwestai ac fe anwyd Recordiau Peski.
Dros y blynyddoedd nesaf, fe wnaeth y label ryddhau sawl record gan David Mysterious (enw go iawn Cai Strachan), Evils a Stitches (prosiect unigol Rhydian Dafydd o The Joy Formidable), cyn arwyddo'r band pop indi seicadelig o Aberystwyth Radio Luxembourg yn 2007, a oedd wedi datgan bwriad i ryddhau dau EP cyn symud ymlaen i label recordiau yn Llundain. Ar ôl bodloni'r cytundeb, fe aeth Radio Luxembourg ymlaen i arwyddo gyda Fantastic Plastic Records ac fe newidion eu henw yn 2009 i osgoi problemau cyfreithiol posib gyda gorsaf radio Radio Luxembourg.
Ryddhawyd record swyddogol cyntaf Cate Le Bon ar Peski yn 2008 gyda'r EP Cymraeg Edrych yn Llygaid Ceffyl Benthyg. Mae'r record yn cynnwys perfformiadau lleisiol gan Euros Childs ac Andy Votel, a gynlluniodd waith celf y clawr feinyl hefyd.
Yn 202, dechreuodd Peski weithio gyda R. Seiliog ac fe ryddhawyd ei EP cyntaf, "Shuffles". Fe aeth R. Seiliog ymlaen i arwyddo cytundeb gyda label Turnstile.
Yn ystod y cyfnod yma, dechreuodd y label gynnal cyfres o nosweithiau chwedlonol 'Peski Nacht' ar lawr uchaf adeilad Jacobs Antiques yng Nghaerdydd. Roedd hwn yn gyfle i arddangos y gymuned gynyddol o artistiaid ar y label yn ogystal â dod ac artistiaid rhyngwladol dylanwadol i berfformio gyda nhw yng Nghaerdydd, tebyg i R. Stevie Moore, sy'n aml yn cael ei ystyried fel sefydlwr Recordio Cartref DIY, Lo-fi a Phop Indi.
Yn 2013, ryddhawyd cyfres o EPs gan Gwenno cyn rhyddhau ei albwm gyntaf Y Dydd Olaf, yn Hydref 2014. Hwn fyddai'r albwm olaf i'w ryddhau ar y label. Gwnaeth yr albwm werthu allan yn gyflym ac yn dilyn taith o wledydd Prydain yn cefnogi Gruff Rhys, arwyddodd Gwenno gytundeb recordio gyda label Heavenly Recordings. Mae Peski yn parhau i weithio gyda Gwenno fel ei rheolwr.
Yn Mawrth 2016, ar ôl cyfnod o dawelwch, cyhoeddwyd fod y label wedi dod i ben.
CAM (Cam o'r Tywyllwch)
Rhaglen radio wythnosol gan Peski yw "Cam o'r Tywyllwch" yn cyflwyno cerddoriaeth arbrofol ac avant-garde o Gymru a thu hwnt. Darlledwyd y rhaglen gyntaf ar 14 Chwefror 2013 a hwn oedd y sioe Gymraeg cyntaf ar Radio Cardiff. Cynhyrchwyd cyfres wyth rhan o "Cam O'r Tywyllwch" ar gyfer Resonance FM yr orsaf radio gelfyddydol Llundain, yn Ionawr 2014 gyda'r bwriad o hybu cerddoriaeth arbrofol o Gymru i gynulleidfa ehangach. Mae'r sioe yn gorffwys ar hyn o bryd.
Mae enw'r sioe yn deyrnged i'r casgliad cyntaf o gerddoriaeth amgen Cymraeg a ryddhawyd ar Recordiau Anhrefn yn 1985. Mae cerddoriaeth agoriadol y sioe hefyd yn gyfeiriad at un o'r esiamplau cyntaf o gerddoriaeth electronig Cymraeg - "Tros Y Gareg" gan John Baker, a recordiwyd yn 1970 yn y BBC Radiophonic Workshop.
Cynhaliwyd Gŵyl CAM yng Nghanolfan Mileniwm Cymru yn 2015, oedd yn cyflwyno rhaglen o drafodaethau, gosodiadau sain, sinema a cherddoriaeth byw. Perfformiodd y band arloesol Datblygu yn fyw yn yr ŵyl am y tro cyntaf mewn 20 mlynedd, gydag uchafbwyntiau arall yn cynnwys perfformiad o "Fish Music" - syniad a ddychmygwyd gan yr awdur a cherddor Sam Richards, lle fyddai pysgod yn nofio mewn tanc yn dod yn nodiant cerddorol drwy erwydd cerddorol pum llinell yn cael ei roi ar y gwydr, ac offerynwyr llinynnol yn cael eu cyfarwyddo i ddewis pysgodyn a dilyn ei gwrs tu ôl ar draws yr erwydd.
Ever Since Venus
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Arthur Dreifuss yw Ever Since Venus a gyhoeddwyd yn 1944. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Spud Murphy.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Ina Ray Hutton. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1944. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Double Indemnity ffilm noir ac addasiad o lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr ffilm Billy Wilder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Dreifuss ar 25 Mawrth 1908 yn Frankfurt am Main a bu farw yn Studio City ar 23 Mawrth 1979.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Dreifuss nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Archineura incarnata
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Archineura incarnata. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Kirkby Green
Pentref yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Kirkby Green. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Scopwick yn ardal an-fetropolitan Gogledd Kesteven.
Abertyleri
Tref a chymuned ym mwrdeistref sirol Blaenau Gwent, Cymru, yw Abertyleri (Saesneg: Abertillery). Saif y dref 16 mi i'r Gogledd-orllewin o Gasnewydd, ar y Great Western Railway yn wreiddiol. Cododd ei phoblogaeth yn dra chyflym yn ystod y cyfnod o ddatblygu mwyngloddio yn Ne Cymru, gyda 10,846 o breswylwyr yn ôl Cyfrifiad 1891 ac wedyn i 21,945 ddeng mlynedd diweddarach. Yn gorwedd yn yr ardal fwyngloddio fynyddig o'r hen siroedd o Sir Fynwy a Sir Forgannwg, yng nghwm Ebwy Fach, roedd y preswylwyr fel arfer yn gweithio yn y glofeydd, gwaith haearn, a gwaith tunplat.
Yn 2003, roedd tai rhataf y Deyrnas Unedig yn Abertyleri yn ôl arolwg y Halifax, gyda phris cyfartalog o £37,872. Yn boblogaidd oherwydd ei golygfeydd gwledig, mae'r ardaloedd o Aber-bîg, Llanhiledd, Cwmtyleri, a Chwe Chloch ar ei phwys.
Mae'r enw'n ymddangos gyntaf mewn argraffiad ym 1779, a tharddiad y gair yw "Aber" (ceg afon) ac enw'r afon fechan "Teleri" a ymddangosodd gyntaf ym 1332. Mae'r gair hwnnw hefyd yn air cyfansawdd, sef "tŷ" ac "Eleri" (enw person).
Roedd coedwig enfawr gerllaw'r dref ers talwm o'r enw Glyn Teleri, ond Cwmtyleri ydy'r enw sydd bellach ar yr ardal hon.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
A Time to Sing
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Arthur Dreifuss yw A Time to Sing a gyhoeddwyd yn 1968. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Hank Williams Jr.. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1968. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 2001: A Space Odyssey sef ffilm wyddonias gan Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cadnant
Mae Cadnant yn enw lle pur cyffredin yng Nghymru. Gallai gyfeirio at:
A Time to Sing
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Dreifuss ar 25 Mawrth 1908 yn Frankfurt am Main a bu farw yn Studio City ar 23 Mawrth 1979.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Dreifuss nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Adorable
Ffilm ar gerddoriaeth a chomedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr William Dieterle yw Adorable a gyhoeddwyd yn 1933. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Adorable ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Ewrop. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Billy Wilder a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Werner R. Heymann.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Hans Heinrich von Twardowski, Janet Gaynor, C. Aubrey Smith, Sterling Holloway, Herbert Mundin, Albert Conti, Blanche Friderici, Henri Garat, James A. Marcus a Stuart Holmes. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1933. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd King Kong ffilm antur enwog gan y cyfarwyddwyr Merian C. Cooper ac Ernest B. Schoedsack. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. John F. Seitz oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Dieterle ar 15 Gorffenaf 1893 yn Ludwigshafen a bu farw yn Ottobrunn ar 9 Rhagfyr 1972. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1911 ac mae ganddo o leiaf 182 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
The Resident
Ffilm gyffro a drama gan y cyfarwyddwr Antti Jokinen yw The Resident a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America a'r Deyrnas Gyfunol; y cwmni cynhyrchu oedd Hammer Film Productions. Lleolwyd y stori yn Ninas Efrog Newydd a chafodd ei ffilmio ym Mecsico Newydd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Antti Jokinen a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan John Ottman. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Adorable
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Dieterle nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Resident
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antti Jokinen ar 26 Ebrill 1968 yn Nurmijärvi. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2000 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn East Carolina University.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antti Jokinen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hoofbeats of Vengeance
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Henry MacRae yw Hoofbeats of Vengeance a gyhoeddwyd yn 1929. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Golwg (cylchgrawn)
bawd|200px|Clawr Golwg, 18 Hydref 2007 Cylchgrawn wythnosol Cymraeg ydy Golwg, a sefydlwyd yn 1988. Mae'n cynnwys newyddion cyfoes sy'n berthnasol i Gymru ac mae ganddo'r cylchrediad mwyaf o'r cylchgronau Cymraeg. Un o sylfaenwyr y cylchgrawn, a golygydd gyfarwyddwr y cwmni, yw Dylan Iorwerth. Y golygydd yw Siân Sutton, a'r dirprwy olygydd yw Barry Thomas.
Yn ôl Arolwg Tony Bianchi o'r wasg brintiedig cyfrwng Gymraeg (Ionawr, 2008) gwerthir c2,980 o gopïau bob wythnos. Tanysgrifiadau yw 46.3% o’r gwerthiannau gyda hysbysebion yn 52.9% o'r incwm blynyddol.
Mae Golwg yn derbyn grant blynyddol o £75,000 gan Gyngor Llyfrau Cymru tuag at ei dudalennau diwylliant a chelfyddydau. Daw gweddill ei incwm o werthiant, hysbysebu a gweithgareddau masnachol eraill gan Golwg Cyf.
Pastora Soler
Cantores Sbaenig yw Pilar Sánchez Luque (ganed 27 Medi 1978 yn Coria del Río, Seville), mae hi'n fwy adnabyddus fel Pastora Soler. Bydd Soler yn cynrychioli Sbaen yng Nghystadleuaeth Cân Eurovision 2012 a gynhelir yn Baku, Aserbaijan, gyda'i chân "Quédate Conmigo" (Cymraeg: Aros gyda Fi).
Golwg (cylchgrawn)
Mae cwmni Golwg Cyf hefyd yn cyhoeddi cylchgronau eraill megis Lingo Newydd ar gyfer dysgwyr, ac WCW a'i ffrindiau ar gyfer plant.
Golwg360 yw gwasanaeth newyddion ar-lein Golwg.
Hoofbeats of Vengeance
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1929. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Piccadilly ffilm am ferch yn Llundain gan Ewald André Dupont.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry MacRae ar 29 Awst 1876 yn Toronto a bu farw yn Beverly Hills ar 16 Rhagfyr 1943. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1912 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry MacRae nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Afon Merddwr
Afon yn Sir Conwy yw Afon Merddwr, sy'n un o lednentydd dde Afon Conwy. Llifa'r afon yn ne-ddwyrain y sir i ymuno ag Afon Conwy ger Pentrefoelas. Hyd: tua 6 milltir.
Cwrs
Tardda'r afon ar lethrau deheuol bryn Mwdwl-eithin (532 m), un o fryniau Mynydd Hiraethog. Ei henw yn rhan gyntaf ei chwrs yw Afon Llaethog. Llifa ar gwrs i gyfeiriad y de cyn troi i'r gorllewin gerllaw pentref bychan Glasfryn.
Llifa sawl ffrwd i lawr o'r bryniau i lifo i'r afon sy'n llifo drwy gorsdir i'w chymer ag Afon Nug, ffrwd fechan sy'n llifo o'r bryniau ger Pentrefoelas. Mae'r corsydd hyn yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig a adnabyddir fel Corsydd Nug a Merddwr.
Llifa'r afon yn ei blaen gyda'r ffordd A5 ar ei glan dde, dan bont ar y B5113 ger Pentrefoelas ac ymlaen am filltir arall wedyn i'w chymer ar Afon Conwy 2 filltir i'r gogledd o Ysbyty Ifan.
Bresychen y cŵn
Planhigyn suddlon tebyg i'r cactws yw Bresychen y cŵn sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Euphorbiaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Mercurialis perennis a'r enw Saesneg yw Dog`s mercury. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Bresych y Cŵn, Blaen yr Iwrch, Bresych y Cŵn Parhaus, Cawl y Cŵn, Cifresych, Clais yr Hydd, Clais yr Hydd Barhaus, Cwlwm yr Asgwrn, Dail Cwlwm yr Asgwrn.
Mae'r dail wedi'u gosod bob yn ail, ac mae'r blodau'n unrhywiol, gyda blodau gwryw a blodau benyw ar yr un planhigyn. Gall fod yn gydryw neu'n deuoecaidd.
Y Faner Goch
bawd|alt=Alternative text|Y faner goch â blwyddyn [[Gwrthryfel y gweithwyr ym Merthyr Tudful|gwrthryfel Merthyr arni. Islaw mae baner weriniaethol Cymru yn hedfan.]]
Yr anthem
O'r symbol daw enw'r gân ddosbarth gweithiol Y Faner Goch (The Red Flag) a ysgrifennwyd gan y Gwyddel Jim Connell yn 1889. Ysgrifennwyd y geiriau Cymraeg gan y bardd Niclas y Glais, a ddechreua:
David Milwyn Duggan
Gwleidydd Cymreig yn Alberta, Canada oedd David Milwyn Duggan (5 Mai 1879 – 4 Mai 1942). Bu'n faer Edmonton, yn aelod o Gynulliad Deddfwriaethol Alberta, ac yn arweinydd Plaid Geidwadol Alberta.
Ganwyd David Duggan yn Llanfair-ym-Muallt, Cymru ym 1879 lle priododd Marian Price. Ymfudodd y ddau i Ganada ym 1905 i fferm ger Nanton, Alberta. Ym 1912 symudodd i Edmonton a sefydlodd Duggan Investments, Ltd., cwmni buddsoddi arian.
Cafodd ei ethol yn faer Edmonton ar 13 Rhagfyr 1920 gan ddisodli Joseph Clarke. Ym 1926, cafodd ei ethol i Gynulliad Deddfwriaethol Alberta.
Fataal
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sandy Wollaston
Meddyg, fforiwr, adaregydd a llawfeddyg nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd Sandy Wollaston (3 Mehefin 1930 – 3 Mehefin 1930). Gweithiodd fel meddyg, adaregydd a botanegydd, yr oedd yn ddringwr ac yn archwiliwr hefyd. Nid oedd yn or-hoff o'r proffesiwn meddygol ac yr oedd well ganddo dreulio'i fywyd ar archwilio a hanes naturiol. Cafodd ei eni ym Mryste, Lloegr, yn 1875 ac addysgwyd ef yng Ngholeg Clifton. Bu farw ac addysgwyd ef yng Ngholeg Clifton. Bu farw yng Nghaergrawnt.
Gwobrau
Enillodd Sandy Wollaston y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Cocatŵ Molwcaidd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cocatŵ Molwcaidd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cocatŵod Molwcaidd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Cacatua moluccensis; yr enw Saesneg arno yw Salmon-crested cockatoo. Mae'n perthyn i deulu'r Cocatŵod (Lladin: Cacatuidae) sydd yn urdd y Psittaciformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. moluccensis, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Teulu
Mae'r cocatŵ Molwcaidd yn perthyn i deulu'r Cocatŵod (Lladin: Cacatuidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Creag Each (copa gorllewinol)
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Graham. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 8 Mehefin 2009.
Maude Abbott
Meddyg, patholegydd a cardiolegydd nodedig o Canada oedd Maude Abbott  (18 Mawrth 1869 - 2 Medi 1940). Meddyg o Ganada ydoedd ac ymysg rhai o raddedigion meddygol benywaidd cyntaf Canada, daeth i fod yn arbenigwr byd-enwog ar glefyd cynhenid y galon. Fe'i ganed yn Saint-André- d'Argenteuil, Canada ac fe'i haddysgwyd ym Mhrifysgol McGill. Bu farw yn Montréal.
Creag Each (copa gorllewinol)
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Maude Abbott
Gwobrau
Enillodd Maude Abbott y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:
Tŵr
Ceir enghreifftiau sy'n dyddio i'r cyfnod cynhanesyddol; er enghraifft adeiladau broch yng ngogledd yr Alban. Ceir esiamplau ar Fur Mawr Tsieina yn dyddio o tua 210 CC., a cheir esiamplau Rhufeinig ychydig yn ddiweddarach.