cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Immanuel Kant
Plentyndod ac addysg (1724–45)
Immanuel oedd y pedwerydd o 11 o blant, y rhai, gan fwyaf, a fuont feirw yn eu mabandod. Ni chyrhaeddodd un ohonynt, heblaw efe, unrhyw enwogrwydd. Er nad oedd amgylchiadau ei rieni ond prin yn eu cadw allan o ddyled, ymdrechasant yn egnïol i roddi addysg dda i'w plant. Am mai Immanuel a ddangosai ei fod yn feddiannol ar y talentau mwyaf gobeithiol o bawb yn y teulu – er ei fod ef yn ei gyhuddo ei hun o ddiofalwch a diogi – penderfynwyd ei ddwyn i fyny i ryw alwedigaeth ddysgedig. Bwriadwyd ar y cyntaf iddo astudio diwinyddiaeth yn bennaf. A phan yn 10 mlwydd oed, aeth i Goleg Frederick, athrofa glasurol oedd ar y pryd hwnnw o dan lywyddiaeth y Dr Schultz, un o glerigwyr y ddinas. Dyn ag enw rhagorol oedd Schultz, a'i fanylrwydd crefyddol a achosai i wawdwyr ddyfod â'r cyhuddiad o ordduwioldeb yn ei erbyn, er ei fod yn ddisgybl enwog i'r athronydd Wolff, ac yn athro yn y brifysgol. O dan ddylanwad y golygiadau hyn, wrth ba rai yr oedd ei rieni yn ymlynu yn y modd mwyaf difrifol, y cafodd y bachgen Immanuel ei fagu, ac er iddo wedi hynny ymwrthod ag athrawiaethau ei addysgwyr, yr oedd yr argraff foesol a wnaethant yn amlwg arno i'r diwedd ym mhurdeb ei fywyd, ac yn rhagoriaeth ei gyfundrefn o foesddysg. Roedd yn ystod y saith mlynedd y bu yn yr athrofa hon yn cael ei nodweddu gan ei frwdfrydedd dros y clasuron, yn astudiaeth pa rai yr oedd yr ieithydd enwog Ruhnken yn gydefrydydd ag ef. Nid amlygodd y tueddfryd lleiaf at olrheiniadau arddansoddol yn yr adeg hon.
Aeth Kant y llanc i Brifysgol Königsberg yn y flwydyn 1740 fel efrydydd diwinyddol, a phregethai yn achlysurol yn eglwysi'r wlad o amgylch. Gadawodd y cwrs hwn, pa fodd bynnag, yn fuan, ac ymroddodd i astudio rhif a mesur a gwyddoniaeth naturiol, ond hyd yma heb arwyddo ei fod yn meddu dim chwaeth at athroniaeth feddyliol. Meistrolodd holl weithiau Newton ar riff a mesur mewn amser byr, ac y mae ei holl weithiau yn ôl llaw yn profi mor gyfarwydd ydoedd yn yr efrydiaeth honno. Yn ystod y blynyddoedd diweddaf y bu yn y brifysgol, yr oedd amgylchiadau cyfyng ei dad (yr oedd ei fam wedi marw) yn gorfodi Kant i geisio ennill ychydig tuag at ei gynhaliaeth ei hun, drwy roddi gwersi personol i amryw yn Königsberg.
Gweithiau cynnar (1746–54)
Bu farw ei dad ym 1746, a llwyr ddiflanodd am dymor y gobeithion hynny y bu yn eu coleddu am fod yn alluog i weithio ei hun i awydd yn y brifysgol. Cymerodd swydd athro teulu mewn lle oedd yn gryn bellter o'i dref enedigol – er, dyler nodi, ni deithiodd Kant ymhellach na 160 km o Königsberg drwy gydol ei holl oes. Yn y sefyllfa hon fe dreuliodd naw mlynedd gorau ei oes, o 1746 i 1755, gan gyfnewid y naill deulu am y llall, ac yn y diwedd dychwelodd i'w hoff Königsberg gyda theulu rhyw bendefig o'r enw Kayserling. Ymddengys fod yr arglwyddes yr oedd Kant yn athro i'w phlant wedi darganfod ei alluoedd anghyffredinol, a'r rhai ni ddiangasant yn hollol ddisylw mewn teuluoedd eraill. Er holl gŵynion Kant fod y dull hwn o fyw yn cyfodi yn fyw oddi ar angenrheidrwydd nag o'i ddewisiad ef, mae'n sicr ei fod wedi helaethu ei wybodaeth am y byd, ac wedi bod yn foddion i ychwanegu at ei ragoriaethau eraill a amlygai byth wedi hynny: ei deleidrwydd a'i goethder mewn cymdeithas. Yn gynnar yn y cyfnod hwn, ac efe dim ond yn 22 oed, cyhoeddodd ei waith cyntaf, Gedanken von der wahren Schatzung der lebendigen Kräfte ("Meddyliau ar Wir Fesur Grym Bywyd", 1747). Yn y llyfr hwnnw fe gyflwynodd wrthbrawf craff a gorchestol i athrawiaeth Leibniz.
Sweet Music
Y prif actor yn y ffilm hon yw Rudy Vallée. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Immanuel Kant
Athro yn Königsberg (1755–69)
Dychwelodd i'r brifysgol ym 1755, a chafodd ganiatâd i fod yn ddarlithydd neillduol ynddi. Wrth ymaflyd yn y gorchwyl hwn fe draddododd ddwy ddarlith, un ar bwnc gwres a'r llall ar egwyddorion cyntaf gwyddoniaeth arddansoddol. Aeth 15 mlynedd heibio arno yn y sefyllfa israddol hon, pryd y darlithiodd ar argos bob peth o fewn cylch gwybodaeth ddynol. Ar y cyntaf amlygai fwy o hoffter at y gwyddorau anianyddol, gan wneud athroniaeth feddyliol yn ail beth iddo. Roedd yn nodedig o hoff o ddaearyddiaeth anianyddol, a chadwodd yr hoffter hwn ei afael arno pan yr oedd pynciau eraill yr ymhyfrydai ynddynt yn moreu ei oes wedi eu rhoddi o'r neilltu. O'r dechreuad yr oedd ei ddarlithiau yn dra phoblogaidd, a gelwid arno yn aml i draddodi cyfresi arbennig ger bron enwogion, tra ar yr yn pryd yr oedd yr ystafell yn yr hon y darlithiai yn wastad yn orlawn o wrandawyr astud.
Tra'n cyflawni yn ymroddgar a selog ei ddyletswyddau cyhoeddus, arferai gyhoeddi yn awr ac eilwaith, yn y cyfnod 1755–1770, gyfres o draethodau. O'r rhain, y mwyaf nodedig yw Allgemeine Naturgeschichte und Theorie des Himmels ("Hanes Naturiol y Bydysawd a Damcaniaeth y Nefoedd") a gyhoeddwyd yn ddienw ym 1755, ac a gyflwynwyd gan ei awdur i Ffredrig Fawr. Mae'n cynnwys ymgais eofn i gefnogi'r ddamcaniaeth Newtonaidd o ffurfiad gwreiddiol y gyfundrefn blanedol, a hynodir y gwaith hwn am y ceir ynddo, ymhlith rhagdybiau eraill, fath o ragfynegiad am ddarganfyddiad planedau ychwanegol, megis Wranws a Neifion, a bod y Llwybr Llaethog yn cynnwys amryw cysodau'r sêr. O ran arddull, ystyrir y traethawd yn llawn cystal, os nad yn rhagori, ar ddim a gyfansoddodd Kant erioed. Ynghŷd â'i weithiau eraill a gyhoeddwyd ganddo yn y cyfnod hwn, dengys ei fod yn un o'r dosbarth hwnnw o feddylwyr a gynrychiolir gan Aristoteles, Descartes, a Leibniz, a chanddynt grap ar holl feysydd eang gwybodaeth.
Ym 1763, ymddangosodd ei waith galluog Der einzig mögliche Beweisgrund zu einer Demonstration des Daseins Gottes ("Yr Unig Ddadl Bosib er Profi Bodolaeth Duw"). Yma fe esyd i lawr yr ymresymiad ar sail cynllun, gan ddadlau nad ydyw'n ei hystyried yn arddangosiadol. Mae arddangosiad Kant ei hun yn gorffwys ar yr angenrheidrwydd am Dduw i roddi cyfrif am bosibilrwydd dansoddol pethau. Mae'r ddadl felly yn rhan o athroniaeth Christian Wolff, er yr oedd Kant wedi hynny yn dadlau'n egnïol yn erbyn Wolff.
Gorsaf reilffordd Dyffryn Ardudwy
Mae gorsaf reilffordd Dyffryn Ardudwy yn gwasanaethu pentrefi Dyffryn Ardudwy a Llanenddwyn yng Ngwynedd, Cymru. Mae'r orsaf yn sefyll ar y Reilffordd Arfordir y Cambrian a chaiff ei reoli gan Trafnidiaeth Cymru.
Immanuel Kant
Athro yn Königsberg (1755–69)
Cynigiwyd y swydd o athro barddoniaeth iddo ym 1764, ond fe wrthododd hi. Y swydd gyntaf yr apwyntiwyd ef iddi mewn cysylltiad uniongyrchol â'r brifysgol ydoedd ceidwad y llyfrgell ymherodrol, am yr hyn y derbyniai tâl cymedrol. Nodwyd ef iddi ym 1766, fel person oedd yn meddu "pob cymhwysder i'w gweinyddu, ac yn enwog am ei ysgrifeniadau dysgedig".
Athro llawn a'r bwlch yn ei waith (1770–80)
Ym 1770, wedi iddo wrthod cynigion rhagorol o brifysgolion Erlangen a Jena, efe a ddyrchafwyd, fel gwobr ei amynedd, yn athro rhesymeg ac athroniaeth feddyliol yn Königsberg. Ar yr achlysur hwn y traddododd efe ei ddarlithiau enwog De mundi sensibilis atque intelligibilis forma et principiis ("Ffurf ac egwyddorion y byd synwyradwy a dealladwy", 1770), sydd yn cynnwys eginyn ei holl athroniaeth, ac sydd yn profi ei fod y pryd hwn yn feddiannol ar yr agoriad i'w ddarganfyddiadau dyfodol.
Ar wahân i draethawd ar bwnc hil ym 1785 (Über die verschiedenen Rassen der Menschen), ni chyhoeddodd Kant yr un waith yn y cyfnod rhwng ei benodi'n athro llawn ym 1770 a'i gampwaith cyntaf ym 1781.
Cyfnod y Kritiken (1781–90)
O'r braidd y gellir cyfeirio at un meddwl mawr yn aeddfedu mor araf a'r eiddo ef. Ar ôl 11 mlynedd chwaneg o astudiaeth ddwys ac amyneddgar, yn ystod pa rai yr oedd yn ddarostyngedig i afiechyd yn aml, y cyflwynodd efe ei gyfundraeth yn gyflawn i'r byd. Cyhoeddwyd ei Kritik der reinen Vernunft ("Ymdriniaeth â Rheswm Pur") yng Ngorffennaf 1781, a'r hwn yn ddiau yw ei gampwaith mawr. Cyflwynwyd ef i'r Barwn Von Zedlitz, gweinidog cyhoeddus addysg ym Mhrwsia a dyn o feddwl grymus a haelfrydig a oedd wedi anrhydeddu Kant â llawer o arwyddion o'i ffafr, ac wedi ceisio, ond yn ofer, ganddo symud i Halle, ym 1778, lle y cawsai gymaint ddwywaith o gyflog, a chylch eangach i weithredu ynddo. Cynwysai'r gwaith hwn adolygiad cyflawn ar wyddoniaeth arddansoddol, ac hwn yw'r gwaith pwysicaf ar athroniaeth oedd wedi ymddangos er y pryd y daeth allan Meditationes de prima philosophia gan Descartes, neu An Essay Concerning Human Understanding gan Locke. Y gwaith mawr cyntaf o'r natur yma a ymddangosodd yn yr iaith Almaeneg ydoedd traethawd Kant. Rhoes derfyn am byth ar dybiau arddansoddol Leibniz a Wolff, tra ar yr un pryd y ceisiai ymestyn y tu hwnt i gyfundrefn amheuol Hume, a phenderfynu yn anffaeledig gynhwysiad a chyffiniau gwybodaeth athronyddol. Ceir rhyw fraslinelliad ymlaen o'r hyn a ddysga, a ddengys i ryw raddau ei gwreiddiolder anghyffredinol, a'r nerth meddyliol cywrain oedd yn angenrheidiol er ei chynhyrchu. Gallesid yn naturiol ddisgwyl mai graddol ar y cyntaf a fuasai y derbyniad a gawsai y fath waith. Gwnaed amryw adolygiadau dichellgar a brwnt arno, un o ba rai yn arbennig a'i condemniai fel cyfundraeth o ddychmygion; ond y man y gorffwysai y perygl mwyaf oedd iddo syrthio i ebargofiant cyn i'w wir werth gael ei ddarganfod. Gan hynny, ym 1783, cyhoeddodd Kant fath o esboniad ar ei waith mawr, ynghyd ag atebiad i'w feirniaid, o dan y teitl Prolegomena zu einer jeden künftigen Metaphysik ("Rhagarweiniad i unrhyw Fetaffiseg a ddaw"). Gwnaeth y traethawd poblogaidd hwn argraff neilltuol, a gellir ei ystyried yn arweiniad i mewn i athroniaeth Kant, a'r rhagoraf a ysgrifennwyd. Yn raddol tynodd y gyfundraeth newydd sylw cyffredinol, ac achlysurodd ddadl ddigyffelyb. Galwyd am ail argraffiad o'r Kritik der reinen Vernunft ym 1787, ac yn yr argraffiad hwn cymedrolodd yr awdur rai o'i syniadau, mewn trefn i ochelyd y cyhuddiad o fod yn ddychmygol, ond ar ôl hyn ni wnaed un cyfnewidiad yn y gwaith.
Calver
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Calver. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dyffrynnoedd Swydd Derby.
Immanuel Kant
Cyfnod y Kritiken (1781–90)
Yn y cyfamser, llafuriodd Kant gydag ymroddiad digyffelyb i ddatblygu yn llawn holl egwyddorion ei athroniaeth, er ei fod yn awr uwchlaw trigain mlwydd oed. Ymddangosodd ei Grundlegung zur Metaphysik der Sitten ("Amlinelliad Metaffiseg Foesol") ym 1785, ei Metaphysische Anfangsgründe der Naturwissenschaft ("Sylfeini Metaffisegol Gwyddoniaeth Naturiol") ym 1786, ei Kritik der praktischen Vernunft ("Ymdriniaeth â Rheswm Ymarferol") ym 1788, a'i Kritik der Urteilskraft ("Ymdriniaeth â Barnu") ym 1790. I ryw fesur, yr olaf o'r rhain a gwblhaodd ei gyfundraeth, ac yn yr hwn y cymhwysa ei egwyddorion at y prif gelfyddydau a diwinyddiaeth naturiol. Yn ei thro, tynodd ei gyfundraeth o foesddysg agos gymaint o sylw a'i un ddamcaniadol. Gwnaeth y grym â pha un y gosododd efe allan y gyfraith foesol fel rheol benodo bywyd a chyfarwyddyd pendant rheswm ei hun, ac y condemniai y gwaith o gymysgu unrhyw syniad arall â'r prif gymhellydd hwn, argraff ddofn. Roedd ei gyfundraeth ddamcaniadol yn ymddangos fel pe buasai yn cau y draws ar bob cymundeb rhwng y meddwl dynol a'r Anfeidrol, ond yr oedd ei athrawiaeth am reswm ymarferol yn symud ymaith y rhwystr, ac yn cysylltu dyn â'i ddyletswydd hanfodol, ac yn ei arwain yn ôl i bob diben ymarferol at y gwirionedd hanfodol.
Sweet Music
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1935. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Mutiny on the Bounty sef ffilm arbrofol Americanaidd yn seiliedig ar nofel o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. James Van Trees oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Immanuel Kant
Cyfnod y Kritiken (1781–90)
Er gwaethaf ei aneglurder mynych, yr ymadroddion dieithr a ddefnyddiwyd ganddo, a'i wrthwynebiad i'r cyfundraethau eraill, y rhai y rhoddwyd derbyniad iddynt, gwnaeth athroniaeth Kant gynnydd cyflym yn yr Almaen. Ymhen deg neu ddeuddeg o flynyddoedd ar ôl cyhoeddiad y Kritik der reinen Vernunft, yr oedd yn cael ei ddysgu yn yr holl brifysgolion, ac hyd yn oed yn rhai o athrofeydd y Pabyddion. Roedd y fath ddynion â Schulze yn Königsberg, Kiesewetter ym Merlin, Jacob yn Halle, Born a Heydenriech yn Leipzig, Schmid yn Jena, Buhle yn Gottingen, Tennemann ym Marburg, a Snell yn Giessen, ynghyd â llawer eraill, yn seilio eu haddysgiaeth athronyddo arno, tra yr oedd diwinyddion fel Tieftrunk, Staudlin, ac Ammon, yn ei gymhwysio yn awyddus a brwdfrydig at athrawiathau a moeswersi Cristnogol. Roedd gwŷr ieuangc yn ymgasglu i Königsberg o bob cyfeiriad i astudio athroniaeth, a ymgymerai y llywodraeth Brwsiaidd â thalu eu treuliau. Ystyrid Kant gan rai fel rhyw fath o ail "Feseia". Arferai boneddigesau dysgedig fynd i Königsberg ar bererindod, ac yr oedd yr holl fyd athronyddol yn cael ei ddosbarthu yn bleidwyr Kant, neu yn wrthwynebwyr iddo. Nid oedd llawer o'r brwdfrydedd hwn ond dros amser, ac megis y bu gyda Reinhold a Fichte, nid oedd yr addolwyr gwresog ond yn rhagargoeli yn aml yr ymosodwyr dyfodol. Bu y warogaeth gyffredinol hon yn hir heb effeithio nemawr ar Kant. Yn ei flynyddoedd diweddaf arferai lefaru am ei gyfundraeth ei hyn fel cyffiniau eithaf athroniaeth, a gwrthwynebai y syniad fod yn bosibl gwellhau arni. Roedd yn parhau, fel arferol, i fynd ymlaen yn ei gwrs cyffredin o ddarlithio a chyfansoddi, ac ysgrifenai o bryd i bryd i'r cyfnodolion llenyddol. Y fwyaf nodedig o'r erthyglau hyn oedd ei adolygiad ar hanes athroniaeth Herder, a wnaeth gythruddo'r awdur hwnnw yn ddirfawr, a'i arweiniodd ymhen rhai blynyddoedd yn ddilynol i hynny i ad-dalu i Kant drwy gyhoeddi ei Metakritik zur Kritik der reinen Vernunft ("Uwch-ymdriniaeth â Rheswm Pur") ym 1799. Ymdrechodd Schiller yn y cyfnod hwn gael gan Kant ysgrifennu i'r Horen, ond parhaodd yn ffyddlon i'r Berlinische Monatsschrift, yn yr hwn yr ymddangosodd y mwyafrif o'i feirniadaethau.
Ei flynyddoedd olaf (1791–1804)
Ym 1792, pan yr oedd enwogrwydd Kant ar ei uchaf, daeth i gydgyfarfyddiad poenus â llywodraeth ei wlad gyda golwg ar ei olygiadau crefyddol. Roedd gweinidog arall wedi cymryd lle Von Zedlitz i ofalu am achosion eglwysig a chrefyddol, ac mewn oes oedd yn nodedig am ei diofalwch a'i chyfeiliornadau, gwnaed ymgais i gymhwyso rheol fanwl at weithiau a gyhoeddid ar athroniaeth ddiwinyddol. Nid rhyfedd fod athroniaeth Kant wedi cynhyrfu gwrthwynebiad y rhai oedd yn ymlynu wrth Gristnogaeth hanesyddol, gan nas gellid mewn un modd ei dehongli yn unol â daliadau yr eglwys Lwtheraidd. Dichon y buasai yn ddoethach ganiatáu i'w esboniad ar athroniaeth grefyddol fwynhau yr un hawlfraint a'i weithiau boreuol; o blegid cyn y gallesid distewi Kant rhaid fuasai distewi llawer o ddiwinyddion a flodeuent yn yr Almaen yn yr adeg honno. Barnodd y llywodraeth, pa fodd bynnaf, yn wahanol, ac wedi i'r rhan gyntaf o'i lyfr, Die Religion innerhalb der Grenzen der bloßen Vernunft ("Crefydd o fewn Terfyn Rheswm yn unig"; 1793), ymddangos yn y Berlinische Monatsschrift, gwaharddwyd cyhoeddiad y gweddill ohono, yr hwn sydd yn ymdrin â hynodion Cristnogaeth mewn arddull mwy rhesymolaidd. Wedi i Kant gael ei ommedd fel hyn i gyhoeddi ei waith ym Merlin, gyda chaniatâd athrawon diwinyddol ei brifysgol ei hun efe a'i cyhoeddodd yn llawn yn Königsberg. Darfu i'r llywodraeth, yn cael ei dylanwadu, dybygid, yn llawn cymaint gan arswyd a chasineb at y chwyldroad yn Ffrainc, i'r hwn y tybid fod Kant yn bleidio, yn llawn cymaint â chan gariad at y gwirionedd uniongred, ddial y weithred hon: derbyniodd rybudd dirgelaidd yn ei hysbysu o anfoddlonrwydd y brenin, Frederick William II, ac yn ei rwymo i beidio darlithio nac ysgrifennu ar bynciau crefyddol rhagllaw. Wedi amlygu peth anfoddlonrwydd, cydsyniodd Kant â'r cais, a chadwodd ei ymrwymiad hyd 1797, pryd y bu farw y brenin, ac yn ôl y telerau ar ba rai y deallai ef yr addewid, rhyddhawyd ef.
Cynhyrchodd y digwyddiad hwn, pa fodd bynnag, effaith ddwys ar ei feddwl. Ymneilltuodd o gymdeithas ym 1794, ac yn y flwyddyn ganlynol, rhoes i fyny ei holl ddosbarthiadau ond un ddarlith gyhoeddus ar resymeg neu arddansoddiaeth. Ym 1797, cyn symud ymaith y gwaharddiad a gyhoeddasid ar ei addysgiaeth ddiwinyddol, efe a roddes i fyny ei waith cyhoeddus, wedi bod mewn cysylltiad â'r brifysgol am 42 o flynyddoedd. Gorffenodd amryw draethodau ar anianyddiaeth a moesau yn ystod y flwyddyn honno a'r un ganlynol. Dygwys allan ei Logik ("Rhesymeg"; 1800) a'i Physische Geographie ("Daearyddiaeth Ffisegol"; 1802), yn ystod ei fywyd, yn cael ey golygu gan ei gyfeillion. Ym 1798 yr ymddangosodd ei Der Streit der Fakultäten ("Gwrthdaro'r Galluoedd"), yn yr hwn y mae y syniadau a ddygir ymlaen yn ei waith ar grefydd yn cael eu hargymell o'r newydd, ynghyd â'r ohebiaeth a fu rhyngddo a'i gyhuddwyr.
O'r adeg yr ymneilltiodd Kant o'r gadair athrawol yn y brifysgol, gwanhaodd ei nerth yn gyflym, a gwelwyd arwyddion fod ei feddwl hefyd yn dadfeilio. Mae ei wrthdystiad yn erbyn Fichte, a gyhoeddwyd ym 1799, i'w olrhain, fe allai, i hyn; a dangosodd ei anesmwythder hefyd wrth weld gwrthwynebiad ei ddisgyblion blaenorol i'w awdurdod. Dechreuodd ei gof wanychu, a llafuriai ddydd a nos ar waith mawr – ar y cysylltiad sydd rhwng anianyddiaeth naturiol ac athroniaeth feddyliol; ac erbyn gweled, nid oedd y cyfan ond ail adroddiad o athrawiaethau a gyhoeddasid ganddo o'r blaen. Ym 1802, yr oedd ei aelodau yn gwanhau, yr hyn a barai iddo syrthio yn fynych: effeithiodd hyn y beri iddo dyneru ryw gymaint ar ei ddull caled o fyw, a hefyd i gydsynio i gymryd cyngor meddygol. Roedd rhyw anesmwythder drwy ei holl gorff. Pallodd ei olwg. Roedd ei ymddiddanion yn gymysgedd anghyffredinol o ddychmygion; ac ar adegau yn unig yr oedd rhyw belydrau o'i rym blaenorol yn fflachio i'r golwg, yn arbenigol pan y cyffyrddid â rhai o'i hoff bynciau mewn gwyddoniaeth naturiol neu ddaearyddiaeth anianyddol. Ychydig o ddyddiau cyn ei farw, gydag ymdrech mawr, efe a ddiolchodd i'w feddyg am ei ffyddlondeb yn ymweld ag ef, drwy ddywedyd, "Nid wyf wedi colli fy nheimlad dros ddynoliaeth eto." Ar 12 Chwefror 1804 bu farw, ar fin ei 80 oed.
L'Orient-Le Jour
Papur newyddion annibynnol yn yr iaith Ffrangeg a gyhoeddir yn Libanus yw L'Orient-Le Jour.
Sweet Music
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Edward Green ar 11 Gorffenaf 1889 yn Perris a bu farw yn Hollywood ar 9 Medi 1984.
L'Orient-Le Jour
Cafodd ei lawnsio ar 1 Medi, 1970, pan unwyd dau hen bapur newyddion Libanaidd, L'Orient (sefydlwyd yn Beirut yn 1923, gan Gabriel Khabbaz et Georges Naccache) a Le Jour (sefydlwyd yn 1935, gan Michel Chiha).
Sweet Music
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Calver
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 670.
Sweet Music
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alfred Edward Green nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Carr Vale
Pentref bach yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Carr Vale.
Cadwgan
Enw personol Cymraeg gwrywaidd yw Cadwgan sy'n tarddu o Dde Cymru.
L'Orient-Le Jour
Cyhoeddir L'Orient-Le Jour ym Meirwt. L’Orient-Le Jour yw'r unig bapur newydd Ffrangeg bellach yn Libanus a'r Lefant (ac eithrio'r Aifft). O ran ei werthiant, mae'n drydydd o blith holl bapurau Libanus (gan gynnwys papurau Arabeg a Saesneg).
Enez Sun
Mae Enez Sun (Ffrangeg: Île-de-Sein) yn ynys yng nghefnfor yr Iwerydd oddi ar arfordir Llydaw ac yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
L'Orient-Le Jour
Mae'r apapur yn aelod o'r Arab Press Network, rhwydwaith sy'n hyrwyddo gwasg gryf annibynnol yn y byd Arabaidd.
Enez Sun
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Telesgop Gofod James Webb
Mae Telesgop Gofod James Webb (Saesneg: James Webb Space Telescope) yn arsyllfa isgoch arfaethedig, sydd i'w lansio yn 2019. Mae'r telesgop i raddau'n olynydd i Delesgop Gofod Hubble.
MKE Kırıkkalespor
Tim pêl-droed yn Kırıkkale, Twrci yw MKE Kırıkkalespor. Cafodd ei sefydlu yn 1967.
Goch, Nordrhein-Westfalen
200px|bawd|Yr Eglwys Brotestanaidd, Goch 200px|bawd|Lleoliad Goch yn nosbarth Kleve Tref Almaenig yw Goch (sillafiad hynafol: Gog) yn nosbarth Kleve, yn nhalaith Nordrhein-Westfalen, Yr Almaen. Fe'i lleolir yng ngorllewin yr Almaen ger y ffin gyda'r Iseldiroedd, tua 12 km i'r de o Kleve, a 27 km i'r de-ddwyrain o Nijmegen. Poblogaeth: 34,197 (2006).
Yn y gorffennol bu Goch yn rhan o Ddugiaeth Cleves.
Ganwyd y pencampwr Olympaidd Josefa Idem yn y dref.
Enez Sun
Poblogaeth
Population - Municipality code 29083
Walter Map
Llenor Lladin oedd Walter Map (amrywiadau: Mahap, Mapes) neu Gwallter Map (bl. tua 1140 - 1209). Credir ei fod yn Gymro neu o leiaf o dras Gymreig ac yn byw yn Erging, Swydd Henffordd, ardal Gymraeg ei hiaith yn yr Oesoedd Canol a fu'n un o deyrnasoedd cynnar Cymru.
Gyrfa
Gŵr o dras fonheddig oedd Walter Map. Roedd yn gyfaill i'r llenor Lladin Cymreig-Normanaidd Gerallt Gymro, awdur Hanes y Daith Trwy Gymru a gweithiau eraill. Cafodd ei addysg brifysgol ym Mharis, Ffrainc. Ar ôl ei gyfnod ym Mharis cafodd yrfa hir fel clerigwr a llysgenad. I goroni ei yrfa, fe'i urddwyd yn Archddiacon Rhydychen yn 1197.
Cyfeiria'r awdur rhamantau Ffrangeg-Normanaidd Huw o Ruddlan (bl. 1180-1190) at Walter Map yn ei gerdd Ipomedon a'i dilyniant Protesilaus.
Gwaith llenyddol
Roedd Map yn adnabyddus yn ei ddydd fel awdur sawl gwaith yn yr iaith Ladin, ond erbyn heddiw yr unig waith sy'n cael ei dderbyn yn ddibetrus fel gwaith dilys Map yw'r De Nugis Curialium ("Lloffion o'r Llys"). Credir i'r llyfr hwnnw gael ei gyfansoddi yn y cyfnod 1180-1193, cyn iddo fynd i Rydychen. Mae'n gymysgfa o hanesion amrywiol, yn bytiau o hanes go iawn, rhamantau a chwedlau. Cysylltir nifer o'r straeon hyn â Chymru ac maent o ddiddordeb arbennig i efrydwyr llên gwerin.
Mae'r De Nugis yn cynnwys hanesion am Gruffudd ap Llywelyn (m. 1063), Brenin Cymru, ond casglu straeon am bobl oedd dull Map o lunio hanes ac ni ellir dibynnu ar ei waith fel ffynhonnell hanes.
East Dublin, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
FGF4
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn FGF4 yw FGF4 a elwir hefyd yn Fibroblast growth factor 4 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 11, band 11q13.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn FGF4.
Gorsaf reilffordd Prestatyn
Mae gorsaf reilffordd Prestatyn yn orsaf reilffordd sydd yn gwasanaethu tref Prestatyn yn Sir Ddinbych, Cymru. Mae'r orsaf yn gorwedd ar Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru ac fe'i rheolir gan Trafnidiaeth Cymru.
Pedryn llwyd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pedryn llwyd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pedrynnod llwydion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Procellaria cinerea; yr enw Saesneg arno yw Grey shearwater. Mae'n perthyn i deulu'r Pedrynnod (Lladin: Procellariidae) sydd yn urdd y Procellariformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. cinerea, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r pedryn llwyd yn perthyn i deulu'r Pedrynnod (Lladin: Procellariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Carsington
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Carsington. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dyffrynnoedd Swydd Derby.
FGF7
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn FGF7 yw FGF7 a elwir hefyd yn Fibroblast growth factor 7 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 15, band 15q21.2.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn FGF7.
Affricanaidd
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Amr Arafa yw Affricanaidd a gyhoeddwyd yn 2001. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd أفريكانو ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Aifft. Lleolwyd y stori yn De Affrica. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Arabeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2001. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Beautiful Mind sef ffilm fywgraffyddol gan Ron Howard. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,309 o ffilmiau Arabeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Amr Arafa ar 9 Rhagfyr 1962 yn Cairo.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amr Arafa nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Afon Salzach
bawd|250px|Afon Salzach ger Ostermiething
Afon yn Awstria sy'n llifo i mewn i Afon Inn yw afon Salzach. Mae'n tarddu yn Alpau Kitzbüheler gerllaw Salzachgeier yn ardal Krimml, ac yn llifo am 225 km i gyfarfod afon Inn ger Haiming. Am 59 km, mae'n ffurfio'r ffîn rhwng yr Almaen ac Awstria.
Afon Miwl
250px|bawd|Afon Miwl ger [[Aber-miwl]]
Afon yng ngogledd-ddwyrain Powys yw Afon Miwl. Ei hyd yw tua naw milltir.
Mae'n tarddu ar Fryn Ceri i'r de o bentref bach Dolfor, rhwng Y Drenewydd a'r ffin â Lloegr. Mae'n llifo i gyfeiriad y gogledd ac yna i'r dwyrain ger bentref Ceri (sy'n rhoi ei henw i'r hen gwmwd Ceri). Mae ffrydiau llai yn ymuno â hi wrth iddi lifo drwy Goedwig Ceri, bron ar y ffin. Wedyn mae hi'n troi yn ôl i'r gogledd eto ac yn disgyn yn gyflym i bentref Aber-miwl, hanner ffordd rhwng Y Drenewydd a Threfaldwyn, lle mae hi'n aberu yn Afon Hafren.
Gorsaf reilffordd y Bala (Penybont)
bawd|230px|Gorsaf Reilffordd y Bala (Penybont) Terminws gogleddol Rheilffordd Llyn Tegid yw y Bala (Penybont), yn sefyll tua hanner milltir o dref y Bala. Dim ond culfan fach sydd ar gael i barcio ceir yn gyfagos i'r orsaf.
Y Llysgenhadaeth yn yr Adeilad
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Amr Arafa yw Y Llysgenhadaeth yn yr Adeilad a gyhoeddwyd yn 2005. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd السفارة في العمارة ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Aifft. Lleolwyd y stori yn Dubai. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Arabeg.
Castle Gresley
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Castle Gresley. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Swydd Derby.
Y Llysgenhadaeth yn yr Adeilad
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Adel Emam ac Ahmed Rateb. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2005. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd V for Vendetta sef ffilm wyddonias, ddystopaidd llawn cyffro gan James McTeigue. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,309 o ffilmiau Arabeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Amr Arafa ar 9 Rhagfyr 1962 yn Cairo.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amr Arafa nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Bachelor Daddy
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Alfred Edward Green yw The Bachelor Daddy a gyhoeddwyd yn 1922. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Edward Peple.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Thomas Meighan. Mae'r ffilm The Bachelor Daddy yn 70 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1922. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Häxan sef ffilm ddogfen ar wrachyddiaeth gan Benjamin Christensen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. William Marshall oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Edward Green ar 11 Gorffenaf 1889 yn Perris a bu farw yn Hollywood ar 9 Medi 1984.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alfred Edward Green nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Molenez
Mae Molenez (Ffrangeg: Île-Molène) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code 29084
Gweler hefyd
Cymunedau Penn-ar-Bed
Cwtiad-wennol llwyd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cwtiad-wennol llwyd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cwtiad-wenoliaid llwydion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Glareola cinerea; yr enw Saesneg arno yw Cream-coloured pratincole. Mae'n perthyn i deulu'r Cwtiad-wenoliaid (Lladin: Glareolidae) sydd yn urdd y Charadriiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn G. cinerea, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r cwtiad-wennol llwyd yn perthyn i deulu'r Cwtiad-wenoliaid (Lladin: Glareolidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gorsaf reilffordd Llandrindod
Mae gorsaf reilffordd Llandrindod yn orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu tref Llandrindod ym Mhowys, Cymru. Mae'r orsaf yn gorwedd ar Reilffordd Calon Cymru ac fe'i rheolir gan Trafnidiaeth Cymru.
Seland
Gall Seland gyfeirio at:
Hen Neuadd Penrhyn
Plasty hynafol ger bryn Rhiwledyn ar gyrion pentref Bae Penrhyn, Llandudno, Gogledd Cymru, yw Hen Neuadd Penrhyn. Saif mewn pant cysgodlyd ger y ffordd sy'n cysylltu Bae Penrhyn a Llandudno.
chwith|bawd|Darlun inc o Hen Neuadd Penrhyn tua dechrau'r 1920au
Yn yr Oesoedd Canol gorweddai'r plasty yng nghwmwd y Creuddyn, cantref Rhos.
Nid oes sicrwydd pa mor hen yw'r plasty. Perthynai i'r Puwiaid a hawliai fod yn ddisgynyddion Ednyfed Fychan (13g), senesgal Llywelyn Fawr. Yn ôl un traddodiad roedd gan Rhodri Molwynog, brenin Cymru, lys yma, ond ni ellir profi hynny. Cyfeiria'r hynafiaethydd John Leland (tua 1506 – 1552) ato yn 1549 gan nodi fod bonheddwr o Sir y Fflint yn byw yno, "mewn tŷ cerrig". Ceir y dyddiad 1590 ar bentan y neuadd.
Yn 1760 gwerthwyd y neuadd i'r teulu Williams o Graig-y-Don (safle ger Biwmares a roddodd ei enw i ardal Craig-y-Don ger Llandudno).
Trowyd Hen Neuadd Penrhyn yn glwb nos yn y 1970au a chafodd ei difrodi'n sylweddol gan dân. Erbyn heddiw, ar ôl iddi gael ei hadnewyddu,fe'i trowyd yn fwyty o safon.
Gorsaf reilffordd Skegness
Mae gorsaf reilffordd Skegness yn gwasanaethu tref arfordirol Skegness yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr.
Gorsaf reilffordd Y Borth
chwith|bawd|260px Mae gorsaf reilffordd y Borth yn orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu pentref arfordirol y Borth yng Ngheredigion, Cymru. Mae'r orsaf yn gorwedd ar Reilffordd y Cambrian a chaiff ei rheoli gan Trafnidiaeth Cymru.
Crewyd amgueddfa, yn defnyddio rhan o'r ystafell aros, swyddfa rheolwr yr orsaf a'r swyddfa tocynnau, yn 2011 yn cynnwys hanes lleol, hanes y rheilffordd ac arddangosfeydd o astudiaethau natur a'r amgylchedd.
Ymddangoswyd yr orsaf a'r amgueddfa ym mhennod 4 o gyfres cyntaf 'Y Gwyll'.
Rage
Grŵp metal blaengar (progressive metal) yw Rage. Sefydlwyd y band yn Herne yn 1984. Mae Rage wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio GUN Records.
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Ulah, Gogledd Carolina
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Gogledd Carolina, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Ulah, gan gynnwys:
Richard Collingham Wallhead
Roedd Richard Collingham Wallhead (28 Rhagfyr 1869 – 27 Ebrill 1934), yn wleidydd Llafur a wasanaethodd fel Aelod Seneddol etholaeth Merthyr o 1922 i 1934
Bywyd Personol
Ganwyd Wallhead yn Islington Llundain yn fab i Richard Wallhead, gweithiwr Rheilffordd a Mary (née Love) ei wraig.
Pete Seeger
Canwr gwerin o Americanwr oedd Peter "Pete" Seeger (3 Mai 1919 – 27 Ionawr 2014). Ef a ysgrifennodd ganeuon fel "We Shall Overcome", "We Shall Not Be Moved" a "Little Boxes" a ddaeth yn ganeuon protest poblogaidd trwy'r byd. Cafodd gryn ddylanwad ar Dafydd Iwan yng Nghymru. bawd|chwith|Pete Seeger yn 2007.
Google Chrome
bawd|200px|Logo Google Chrome (2016). Porwr gwe ffynhonnell agored yn rhad ac am ddim a ddatblygwyd gan Google yw Google Chrome.
Richard Collingham Wallhead
Gyrfa
Ym 1917 cyflwynodd cynnig i gynhadledd y Blaid Lafur Annibynnol (ILP) a oedd yn gwrthwynebu polisïau llywodraeth Lloyd George a oedd yn cyfyngu ar ryddid o dan ddeddfau diogelwch Y Rhyfel Byd Cyntaf ac yn gwrthwynebu gwasanaeth milwrol gorfodol; o ganlyniad cafodd ei gadw yn y ddalfa o dan Ddeddf Amddiffyn y Deyrnas (1914)
Gyrfa Wleidyddol
Cafodd ei ethol i Gyngor Ddinas Manceinion ym 1919 gan wasanaethu hyd 1921. Safodd fel ymgeisydd seneddol y Blaid Lafur yn etholaeth Coventry ym 1918, heb lwyddiant. Safodd yn etholaeth Merthyr ym 1922 gan lwyddo i gipio'r sedd i Lafur gan y Rhyddfrydwyr. Gwasanaethodd fel Cadeirydd yr y Blaid Lafur Annibynnol o 1920 i 1922.
Gorsaf reilffordd Loughborough
Mae gorsaf reilffordd Loughborough yn gwasanaethu tref Loughborough yn Swydd Gaerlŷr, Lloegr.
Gorsaf reilffordd Fairbourne
Mae Gorsaf reilffordd Fairbourne yn orsaf reilffordd yn gwasanaethu pentref Fairbourne yng Ngwynedd, Cymru. Mae'r orsaf yn gorwedd ar y Rheilffordd Arfordir y Cambrian ac yn cael ei reoli a'i weithredu gan Trafnidiaeth Cymru.
An Lysardh
Penrhyn yn ne Cernyw, yw An Lysardh (Saesneg: The Lizard), sy'n cynnwys y pwynt mwyaf deheuol o dir mawr Prydain. Pentref An Lysardh, yw'r pentref mwyaf deheuol ar dir mawr Prydain.
Er bod tebygrwydd rhwng siâp madfall a siâp penrhyn An Lysardh, cyd-ddigwyddiad yw'r gymhariaeth: Lys Ardh (Cymraeg: "Ardderchocaf Lys") yw wir darddiad yr enw.
Ysgol Glancegin
Mae Ysgol Glancegin yn ysgol gynradd gymunedol cyfrwng Cymraeg sydd wedi ei lleoli ar stad Maesgeirchen, yn ninas Bangor.
Yn ôl yr adroddiad Estyn diweddaraf a gynhaliwyd yn 2013, mae 9% o'r disgyblion yn siarad Cymraeg adref.
Aber-miwl
Pentref bach gwledig yng nghymuned Llandysul, Powys, Cymru, yw Aber-miwl (Saesneg: Abermule). Fe'i lleolir tua thair milltir i'r gogledd-ddwyrain o'r Drenewydd ar lan ddwyreiniol Afon Hafren, rhwng y dref honno a Threfaldwyn. Mae'r A483 yn mynd heibio i'r pentref a'r B4386 yn mynd drwyddo.
Ceir un ysgol gynradd yn y pentref (Ysgol Gynradd Aber-miwl; Ysgol Gynradd Dolforwyn cyn hynny), siop y pentref, maes carafanau, tai newydd a dwy dafarn.
Yn ymyl y pentref saif olion Castell Dolforwyn, a godwyd gan y tywysog Llywelyn ap Gruffudd ym 1273.
10 Diwrnod Cyn y Briodas
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Amr Gamal yw 10 Diwrnod Cyn y Briodas a gyhoeddwyd yn 2018. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd 10 أيام قبل الزفة ac fe'i cynhyrchwyd yn Iemen. Lleolwyd y stori yn Aden a chafodd ei ffilmio yn Aden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Arabeg a hynny gan Amr Gamal.
FGF8
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn FGF8.
10 Diwrnod Cyn y Briodas
Mae'r ffilm 10 Diwrnod Cyn y Briodas yn 120 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,309 o ffilmiau Arabeg wedi gweld golau dydd.
Sbaengi Hela Cymreig
bawd|Sbaengi Hela Cymreig
10 Diwrnod Cyn y Briodas
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amr Gamal nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sbaengi Hela Cymreig
Sbaengi sy'n frodorol o Gymru yw'r Sbaengi hela Cymreig, sydd fel yr awgryma'r enw yn perthyn i deulu'r Sbaengwn (neu'r 'sbaniel'). Yr un tarddiad sydd i'r gair a'r Saesneg Spaniel, sef y wlad Sbaen, a'r hen enw oedd ysbaengwn neu adargi neu gi adar. Mae'n frid hynafol a ddatblygwyd i ddal adar ond a ddaeth ymhen hir a hwyr yn gi defnyddiol i'r helwr ac erbyn hyn yn gi anwes deniadol.
Mae'n hen frîd i leoli a chodi'r gêm (neu'r adar a heliwyd) a chario'n ôl aderyn a saethwyd. Amrywiad oedd y cocker Cymreig (Welsh cocker), ond heb ei gydnabod yn frîd ar wahân. Roedd setiwr Llanidloes (Llanidloes setter) â'i gôt wen gyrliog yn amrywiad lleol yn y 19g.
Un lliw sydd i'r brid ond ceir amrywiaeth bychan yn y marciau gwyn a choch. Maent yn gŵn triw a theyrngar i'r perchennog, er eu bod yn dioddef o broblemau gyda'r llygaid a'r clun, yn fwy na'r ci cyffredin. Ci gwaith ydyw wrth reddf, a fridiwyd ar gyfer hela. Maent yn llai cyffredin na Sbaengi Adara Seisnig - (Cocker Spaniel), ac mae'n hawdd cymysgu'r ddau o bell.
Hanes
Mae bron yn amhosibl dyddio cychwyn y brid hwn, ond ceir llawer o hen luniau o gŵn tebyg. Sonia John Caius yn 1570 am sbanieli Cymru, o liw gwyn a marciau coch fel arfer arnynt. Mae'n ddigon posib iddynt ddod o Ewrop, o'r grŵp Land Spaniels, gan gadw'n eith agos at y math gwreiddiol dros y canrifoedd.
Ceir y cofnod cyntaf o'r Sbaengi Hela Cymreig yn Nhlysau yr Hen Oesoedd gan Lewis Morris, a hynny yn 1735:
Cyn yr 20g roedd gan rai mathau o Sbaengi Adara Seisnig hefyd arlliw o goch a gwyn ar eu blew.
Ychydig o sylw a gafodd y Sbaengi Hela Cymreig cyn diwedd y 1890au, pan enillodd nifer ohonynt brif wobrau mewn sioeau cŵn. Daethant i lygad y cyhoedd am y tro cyntaf pan gawsant eu cydnabod gan y Clwb Cennel yn 1902 a bathwyd y gair Saesneg Welsh Springer Spaniel. Un o'r bobl a oedd yn bennaf gyfrifol am ddod a'r ci hwn i boblogrwydd oedd A. T. Williams o "Ynys-y-Gerwn" yn y 19eg ganrif pan enillodd yn nhreialon y Clwb Sbaengwn Hela ('Sporting Spaniel Club'') a gynhaliwyd ar ei dir yn 1900 a throeon o'r bron yn dilyn hynny - mewn gwahanol rannau o wledydd Prydain. Ei becampwr o gi, 'Corryn', oedd y Sbaengi Hela Cymreig cyntaf i gael tynnu ei lun gyda chamera, hyd y gwyddys. bawd|chwith|Un o gŵn A.T. Williams, sef 'Corryn', mewn dau safle gwahanol, a dynnwyd yn 1903.
Yn niwedd y 19eg ganrif cludwyd y Sbaengi Cymreig i America ble derbyniwyd ef yn llawen gan Glwb Cennel America yn 1906.
Fodd bynnag, ar ddiwedd y Rhyfel Byd Cyntaf sylweddolwyd nad oedd yr un ci pedigri i'w gael drwy America benbaladr. Ailgychwynwyd cofrestru'r cŵn gan eu bridio i'r hyn a welir heddiw. Sefydlwyd Clwb y Sbaengi Hela Cymreig yn 1923 a gwelwyd cynnydd sylweddol yn nifer y cŵn pedigri, ond yn ystod yr Ail Ryfel Byd difawyd y cofnodion cofrestru pan disgynodd fom ar y swyddfa lle roeddent yn cael eu cadw. Yn dilyn yr Ail Ryfel Byd, credwyd hefyd nad oedd yr un ci pedigri ar ôl yn Unol Daleithiau America, ac ailgyflwynwyd cŵn newydd i'r wlad. Cyflwynwyd y ci am y tro cyntaf i Awstralia yn 1973.
Gorsaf reilffordd Caerlŷr
Mae gorsaf reilffordd Caerlŷr (Saesneg: Leicester railway station) yn gwasanaethu ddinas Caerlŷr yn Swydd Gaerlŷr, Lloegr.
Llangollen Wledig
Cymuned ym mwrdeistref sirol Wrecsam, Cymru, yw Llangollen Wledig (Saesneg: Llangollen Rural). Pan ad-drefnwyd llywodraeth leol yn 1996 roedd y gymuned yn rhan o Sir Ddinbych, ond yn 1998 trosglwyddwyd hi i Wrecsam. Mae'n cynnwys pentrefi Froncysyllte, Pontcysyllte a Trefor. Roedd poblogaeth y gymuned yn 2001 yn 1,999.
Mae traphont ddŵr Pontcysyllte, lle mae'r gamlas yn croesi dyffryn Llangollen, wedi ei roi ymlaen ar gyfer ei enwi'n Safle Treftadaeth y Byd.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Meet The Stewarts
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Alfred Edward Green yw Meet The Stewarts a gyhoeddwyd yn 1942. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Leo Shuken.
Y prif actor yn y ffilm hon yw William Holden. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1942. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Casablanca sy’n glasur o ffilm Americanaidd am ramant a rhyfel, gan y cyfarwyddwr ffilm Michael Curtiz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Edward Green ar 11 Gorffenaf 1889 yn Perris a bu farw yn Hollywood ar 9 Medi 1984.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alfred Edward Green nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pedryn du
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pedryn du (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pedrynnod duon) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Procellaria parkinsoni; yr enw Saesneg arno yw Black petrel. Mae'n perthyn i deulu'r Pedrynnod (Lladin: Procellariidae) sydd yn urdd y Procellariformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. parkinsoni, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r pedryn du yn perthyn i deulu'r Pedrynnod (Lladin: Procellariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Tsileaid
Pobl o Tsile yw'r Tsileaid (Sbaeneg:chilenos), a grŵp ethnig. Mae'r term Tsileaid yn cynnwys dinasyddion Tsile a disgynyddion pobl o Tsile neu o ardal a ddaeth yn rhan o Tsile yn ddiweddarach.
Asmaa
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Amr Salama yw Asmaa a gyhoeddwyd yn 2011. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd أسماء ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Aifft. Lleolwyd y stori yn yr Aifft. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Arabeg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Hend Sabry a Maged El Kedwany.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,309 o ffilmiau Arabeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Amr Salama ar 22 Tachwedd 1982 yn Riyadh.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amr Salama nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Essa
Tref a phlwyf sifil yng Nghernyw, De-orllewin Lloegr, ydy Essa (Saesneg: Saltash; Cernyweg: Essa).
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 16,419.
Mae Caerdydd 140.3 km i ffwrdd o Essa ac mae Llundain yn 314 km. Y ddinas agosaf ydy Plymouth sy'n 5.3 km i ffwrdd.
Melrose, Michigan
Treflan yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Melrose, gan gynnwys:
Salzburg
Dinas yn Awstria a phrifddinas talaith Salzburg yw Salzburg. Roedd y boblogaeth yn 2008 yn 147,159, sy'n ei gwneud yn bedwaredd dinas Awstria o ran poblogaeth. Mae'n fwyaf adnabyddus fel man geni Wolfgang Amadeus Mozart.
Saif Salzburg ar afon Salzach yn ardal Flachgau, heb fod ymhell o'r ffîn a'r Almaen. Mae Abaty Benedictaidd Sant Pedr (Stift Sankt Peter) yn dyddio o 696. Hwn yw abaty hynaf Awstria, ac mae'n cynnwys llyfrgell hynaf y wlad. O ddiwedd yr 8g ymlaen, roedd yn ganolfan Archesgobaeth Salzburg. Ceir nifer fawr o adeiladau baroc yma, yn ei plith ye Eglwys Gadeiriol a chastell Hohensalzburg, ar fryn 120 m uwch y ddinas. Dynodwyd y ddinas yn Safle Treftadaeth y Byd gan UNESCO.
Daw nifer fawr o dwristiaid i Salzburg, gyda thŷ Mozart yn y Getreidegasse, sy'n awr yn amgueddfa, yn atyniad arbennig. Atyniad arall yw tŷ'r teulu Von Trapp, a anfarwolwyd yn y ffilm The Sound of Music.
Y prif dîm peldroed yw SV Austria Salzburg.
Tre war Venydh
Pentref a phlwyf sifil ar arfordir yng Nghernyw, De-orllewin Lloegr, yw Tre war Venydh (Saesneg: Tintagel neu Trevena ). "Trevena" oedd enw'r pentref nes i Swyddfa'r Post ddechrau defnyddio "Tintagel" yn y 19g. Tan hynny, roedd "Tintagel" wedi'i gyfyngu i enw'r pentir a'r plwyf.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,782.
Cauldwell, Swydd Derby
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Cauldwell. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Swydd Derby.
The Road to Singapore
Ffilm ddrama rhamantus gan y cyfarwyddwr Alfred Edward Green yw The Road to Singapore a gyhoeddwyd yn 1931. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan J. Grubb Alexander.
Y prif actor yn y ffilm hon yw William Powell. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1931. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (1931) ffilm arswyd, Americanaidd gan James Whale. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Edward Green ar 11 Gorffenaf 1889 yn Perris a bu farw yn Hollywood ar 9 Medi 1984.
Five Summer Stories
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Greg MacGillivray yw Five Summer Stories a gyhoeddwyd yn 1972. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
The Road to Singapore
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Five Summer Stories
Y prif actor yn y ffilm hon yw David Nuuhiwa.
The Road to Singapore
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alfred Edward Green nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Five Summer Stories
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1972. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather sef ffilm am gangstyrs Americanaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Greg MacGillivray ar 1 Ionawr 1945 yn Unol Daleithiau America.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Greg MacGillivray nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lolita
200px|bawd|Clawr argraffiad poblogaidd o Lolita Nofel gan Vladimir Nabokov yw Lolita (1955). Ysgrifennwyd y nofel yn Saesneg a'i chyhoeddi yn 1955 ym Mharis; yn ddiweddarach cyfieithodd Nabokov y gwaith i'w Rwseg frodorol a'i chyhoeddi yn 1967 yn Efrog Newydd. Mae'r nofel yn enwog ledled y byd am ei harddull arloesol a'i thestun tra dadleuol, sef obsesiwn rhywiol arwr ac adroddwr y stori Humbert Humbert am ferch ddeuddeg oed o'r enw Dolores Haze ('Lolita' y teitl).
Ar ôl ei chyhoeddi, daeth y nofel yn glasur modern yn yr iaith Saesneg, gan ddod yn un o lyfrau mwyaf adnabyddus a dadleuol llenyddiaeth yr 20g. Daeth yr enw "Lolita" yn rhan o ddiwylliant poblogaidd cyfoes i ddisgrifio merch ifanc ymwybodol o'i rhywioldeb.
Mae'r nofel wedi cael ei haddasu ar gyfer y sgrin fawr ddwywaith; yn gyntaf yn 1962 yn y ffilm gan Stanley Kubrick gyda James Mason fel Humbert Humbert, ac eto yn 1997 gan Adrian Lyne, yn serennu Jeremy Irons.
Walsall Wood
Pentref yn sir Gorllewin Canolbarth Lloegr, yn rhanbarth Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw Walsall Wood. Fe'i lleolir mewn ardal di-blwyf ym mwrdeistref fetropolitan Walsall. Saif ar briffordd A461 tua 4 milltir i'r gogledd-ddwyrain o dref Walsall, a thua 5 milltir i dde-orllewin o Gaerlwytgoed.
Y diwydiannau cynnar oedd gwneud brics a chwarela calchfaen. Ehangodd y pentref yn gyflym ar ôl agor pwll glo Walsall Wood yn 1874. Caeodd y pwll glo yn 1964. Roedd gan y pentref boblogaeth o 12,874 yn ystod cyfrifiad 2001. Mae rhan fawr o'r boblogaeth yn gymudwyr i Birmingham a'r Wlad Ddu.
Jimmy Eat World
Band roc amgen o Arizona yw Jimmy Eat World. Fe ddechreuon nhw fel band roc bync ym 1993 gyda'r gitarydd Tom Linton fel y prif leisydd. Heddiw, Jim Adkins sydd yn canu rhan fwyaf o ganeuon y band. Erbyn eu halbwm Static Prevails ym 1996 roeddent yn chwarae cerddoriaeth mewn arddull emo yn debyg i fandiau eraill megis Sunny Day Real Estate.
Bachwen (siambr gladdu)
Mae cromlech Bachwen yn garnedd gellog, sef math arbennig o siambr gladdu o'r cyfnod Neolithig gerllaw Clynnog Fawr yng Ngwynedd.
FGF9
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn FGF9 yw FGF9 a elwir hefyd yn Fibroblast growth factor 9 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 13, band 13q12.11.