cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trogon gwargoch
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. kasumba, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Teulu
Mae'r trogon gwargoch yn perthyn i deulu'r Trogoniaid (Lladin: Trogonidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Grahame Davies
Bardd a nofelydd o Goedpoeth yn Sir Wrecsam ydy Grahame Davies (ganed 1964) sydd bellach wedi ymgartrefu yng Nghaerdydd.
Krigens Ofre
Ffilm fud (heb sain), ffuglenol yw Krigens Ofre a gyhoeddwyd yn 1914. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Elith Pio, Aage Brandt, Carl Petersen, Lilly Jansen, Henry Knudsen, Arnold Petersen, Ellen Lumbye, Henny Lotinga, Elith Petersen, Fausta Walløe a Kai Olsen. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1914. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Cabiria sef ffilm epig am ryfel o’r Eidal gan Giovanni Pastrone.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Junkman
Ffilm ddrama llawn cyffro gan y cyfarwyddwr H. B. Halicki yw The Junkman a gyhoeddwyd yn 1982. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Los Angeles a chafodd ei ffilmio yn Los Angeles a Santa Monica. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan H. B. Halicki.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Hoyt Axton, Lynda Day George, Dan Grimaldi, Freddy Cannon, Lang Jeffries, H. B. Halicki, Christopher Stone a Susan Shaw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1982. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner sef film noir, dystopaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Warner E. Leighton sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm H B Halicki ar 18 Hydref 1940 yn Dunkirk, Efrog Newydd a bu farw yn Tonawanda ar 18 Rhagfyr 2004.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd H. B. Halicki nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sandro Botticelli
Arlunydd Eidalaidd oedd Alessandro di Mariano di Vanni Filipepi, sy'n fwy adnabyddus fel Sandro Botticelli (1 Mawrth 1445 – 17 Mai 1510).
Yn enedigol o Fflorens, nid oes llawer o wybodaeth ar gael am fywyd Botticelli. Dywed Giorgio Vasari iddo hyfforddi fel gôf aur yn wreiddiol. Erbyn 1462 mae'n debyg ei fod yn brentis i Fra Filippo Lippi. Yn 1470 roedd ganddo ei weithdy ei hun. Dyddia ei Addoliad y Doethion cyntaf o tua 1475–1476. Tua 1478, cynhyrchodd ddau o'i gampweithiau, La Primavera neu Alegori'r Gwanwyn (tua 1478) a Genedigaeth Gwener (tua 1485). Erbyn 1499, roedd y ddau yn fila Lorenzo di Pierfrancesco de' Medici yn Castello.
Yn 1481, galwodd Pab Sixtus IV Botticelli ac arlunwyr eraill o Fflorens ac Umbria i arlunio ffresco ar furiau y Cappella Sistina yn y Fatican. Wedi dychwelyd i Fflorens, ysgrifennodd draethawd ar ran o waith Dante gyda darluniau ganddo ef ei hun, a'i argraffu.
Yn nes ymlaen yn ei fywyd, roedd Botticelli yn un o ddilynwyr Savonarola. Dywed Vasari iddo roi'r gorau i arlunio am gyfnod dan ddylanwad Savonarola, a mynd i drafferthion ariannol.
bawd|chwith|300px| [[Genedigaeth Gwener , 1486. Uffizi, Fflorens.]]
Heber City, Utah
Dinas yn, yn nhalaith Utah, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Heber City, gan gynnwys:
Anna Russell
Roedd Anna Russell (Tachwedd 1807 – 11 Tachwedd 1876) yn fotanegydd nodedig a aned yn Lloegr. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Gerddi Botaneg Kew.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
500 Kroner Cyn Dydd Sadwrn
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Holger-Madsen yw 500 Kroner Cyn Dydd Sadwrn a gyhoeddwyd yn 1915. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd 500 Kroner inden Lørdag ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Paul Sarauw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Carl Alstrup, Christian Schrøder, Christian Arhoff, Ebba Thomsen, Betzy Kofoed ac Ingeborg Olsen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Birth of a Nation addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith. Marius Clausen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Holger-Madsen ar 11 Ebrill 1878 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 17 Chwefror 1961.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Holger-Madsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Squad Car
Ffilm drosedd yw Squad Car a gyhoeddwyd yn 1960. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Paarthal Pasu
Ffilm am ddirgelwch gan y cyfarwyddwr K. S. Gopalakrishnan yw Paarthal Pasu a gyhoeddwyd yn 1988. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd பார்த்தால் பசு ac fe’i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tamileg a hynny gan K. S. Gopalakrishnan a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ilaiyaraaja.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Ramarajan. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Hard sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 6,100 o ffilmiau Tamileg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm K S Gopalakrishnan ar 1 Ionawr 1926 yn Kumbakonam a bu farw yn Chennai ar 30 Hydref 1988. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1954 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd K. S. Gopalakrishnan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Wholly Communion
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Peter Whitehead yw Wholly Communion a gyhoeddwyd yn 1965. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Cafodd ei ffilmio yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Allen Ginsberg, Ernst Jandl, Lawrence Ferlinghetti, Adrian Mitchell, Gregory Corso, Christopher Logue, Alexander Trocchi, Simon Vinkenoog, Harry Fainlight a Michael Horovitz. Mae'r ffilm Wholly Communion yn 33 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1965. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Sound of Music sef ffilm fiwsical rhamantus a leolir yn Awstria yn ystod yr Ail Ryfel Byd, gan Robert Wise. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Peter Whitehead ar 8 Ionawr 1937 yn Lerpwl a bu farw yn Llundain ar 4 Chwefror 1975.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Peter Whitehead nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
391 CC
5 CC - 4ydd ganrif CC - 3 CC 440au CC 430au CC 420au CC 410au CC 400au CC 390au CC 380au CC 370au CC 360au CC 350au CC 340au CC 396 CC 395 CC 394 CC 393 CC 392 CC 391 CC 390 CC 389 CC 388 CC 387 CC 386 CC
Crug crwn Fron Ddu
Crug crwn tuag 13 metr wrth 1.4m a godwyd gan bobl Oes Newydd y Cerrig neu Oes yr Efydd fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw ydy Crug crwn Fron Ddu, yng nghymuned Pontarfynach, Ceredigion;.
Cofrestrwyd y crug hwn gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: CD124. Ceir bron i 400 o grugiau crynion ar y gofrestr; mwy nag unrhyw fath arall o heneb. Mae wedi'i anrheithio dros y blynyddoedd.
Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd Oes yr Efydd (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.
Gweler hefyd
Mathau gwahanol o henebion a ddefnyddir mewn arferion claddu:
Shepherdswell with Coldred
Plwyf sifil yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy Shepherdswell with Coldred. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dover.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,849. Mae'n cynnwys y pentrefi Shepherdswell a Coldred.
Dinorwig (bryngaer)
Bryngaer ger pentref Llanddeiniolen yng Ngwynedd yw Dinorwig neu Dinas Dinorwig. Ystyr yr enw yw 'Caer (din) yr Ordoficiaid', sy'n cyfeirio at y llwyth Celtaidd a drigai yn y rhan honno o Ogledd Cymru ar ddiwedd Oes yr Haearn ac yn y cyfnod Rufeinig.
Enw
Mae'r fryngaer hon yn un o sawl caer yng Nghymru a elwir yn 'ddinas', e.e. Dinas Emrys, Dinas Cerdin; hen ystyr y gair hwnnw yw "caer" ac mae'n enw gwrywaidd mewn enwau lleoedd (ond yn enw benywaidd heddiw).
Ynysig
Ynys fechan iawn yw ynysig. Ceir nifer o enwau rhanbarthol ar draws y byd:
Dinorwig (bryngaer)
Disgrifiad
250px|bawd|dde|Dinas Dinorwig o'r gorllewin Mae'n fryngaer 2 erw a hanner 556 metr i fyny ar fryn isel islaw Moel Rhiwen, tua milltir a hanner i'r de-ddwyrain o Landdeiniolen. Mae gweddillion cynnar eraill yn y cyffiniau yn cynnwys caer fach filltir i'r de, ger Penisa'r Waun, ac un arall dwy filltir i'r dwyrain ('Castell', ger Rhiwlas). Hefyd yn yr ardal ceir Ffynnon Cegin Arthur, hanner milltir i'r de-ddwyrain.
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: CN017. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Codwyd yr amddiffynfa gyntaf i amgae darn o dir o siâp gellygen â'i ben meinaf tua'r gogledd gyda mur cerrig syml. Ceir mynedfeydd syml, bylchau yn y mur yn unig, yn y gogledd-orllewin a'r gogledd-ddwyrain.
Yn ddiweddarach ychwanegwyd cloddiau a ffosiau dwbl cryf tu allan i'r mur cerrig gan gau un fynedfa ond creu un newydd yn arwain i'r hen un yn y gogledd-orllewin. Yn ogystal codwyd atodiad un erw ar wahân i'r brif strwythr.
Llyfryddiaeth
Ni chloddiwyd y gaer eto, ond ceir disgrifiad llawnach ohoni yn:
Cartref, Fy Nghartref
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Pai Ching-Jui yw Cartref, Fy Nghartref a gyhoeddwyd yn 1970. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieineeg Mandarin.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1970. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Patton sef ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr ffilm Franklin J. Schaffner. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,550 o ffilmiau Tsieineeg Mandarin wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Pai Ching-Jui ar 10 Mehefin 1931.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Pai Ching-Jui nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Little Horsted
Pentref a phlwyf sifil yn Nwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr, ydy Little Horsted. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Wealden.
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 220.
Under Det Sorte Flag
Ffilm fud (heb sain) yw Under Det Sorte Flag a gyhoeddwyd yn 1913. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Elith Pio, Jon Iversen, Axel Schultz, Edmund Petersen, Helga Tønnesen Hansen, Lauritz Hansen, Alfred Kjøge, Tage Hertel, Emy Lund, Elisabeth Lange a Dagmar Birck.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1913. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raja Harishchandra sef ffilm fud o India gan Dadasaheb Phalke.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
RARB
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn RARB yw RARB a elwir hefyd yn Retinoic acid receptor beta 5 a Retinoic acid receptor beta  (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 3, band 3p24.2.
The Kitchen
Drama-gomedi ar ffilm gan y cyfarwyddwr Andrea Berloff yw The Kitchen a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd gan Michael De Luca a Andrea Berloff yn Unol Daleithiau America; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: New Line Cinema, Bron Studios, DC Films. Lleolwyd y stori yn Hell's Kitchen, Manhattan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Andrea Berloff a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Bryce Dessner. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Melissa McCarthy, Elisabeth Moss, Margo Martindale, Alicia Coppola, Common, James Badge Dale, Domhnall Gleeson, E.J. Bonilla, John Sharian, Brian d'Arcy James, Bill Camp, Stephen Singer, Brandon Uranowitz, Tiffany Haddish, Jeremy Bobb a James Ciccone. Mae'r ffilm The Kitchen yn 102 munud o hyd, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.39:1.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrea Berloff ar 1 Ionawr 1974 yn Silver Spring. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1997 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Framingham High School.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrea Berloff nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Burrillville, Rhode Island
Dinas yn, yn nhalaith Rhode Island, yw .
Sandhuravirey
Ffilm arswyd gan y cyfarwyddwr Amjad Ibrahim yw Sandhuravirey a gyhoeddwyd yn 2002. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Sandhuravirey ac fe’i cynhyrchwyd yn Maldives.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Amjad Ibrahim ar 11 Medi 1967.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amjad Ibrahim nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mahmud's Escape: a Syrian Family Seeking Refuge
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwyr Kurt Pelda a Andrea Pfalzgraf yw Mahmud's Escape: a Syrian Family Seeking Refuge a gyhoeddwyd yn 2016.
Mae'r ffilm Mahmud's Escape: a Syrian Family Seeking Refuge yn 71 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Kurt Pelda oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Kurt Pelda ar 1 Ionawr 1965 yn Basel.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Kurt Pelda nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Russell T Davies
Ysgrifennwr a chynhyrchydd teledu Cymreig yw Russell T Davies (ganwyd 27 Ebrill 1963 yn Abertawe). Mae'n gyn-ddisgybl o Ysgol Gyfun yr Olchfa yn Sgeti.
392 CC
5 CC - 4ydd ganrif CC - 3 CC 440au CC 430au CC 420au CC 410au CC 400au CC 390au CC 380au CC 370au CC 360au CC 350au CC 340au CC 397 CC 396 CC 395 CC 394 CC 393 CC 392 CC 391 CC 390 CC 389 CC 388 CC 387 CC
Regina Reim
Arlunydd benywaidd o'r Almaen yw Regina Reim (1965).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn yr Almaen.
Rogue Cop
Ffilm ddrama sy'n dilyn hynt a helynt grwp o ffrindiau gan y cyfarwyddwr Roy Rowland yw Rogue Cop a gyhoeddwyd yn 1954. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Sydney Boehm a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jeff Alexander.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Robert Taylor, Janet Leigh, Anne Francis, Olive Carey, Paul Brinegar, George Raft, Alan Hale, Jr., Roy Barcroft, Richard Deacon, Robert Ellenstein, Russell David Johnson, Robert Burton, Steve Forrest, Peter Brocco, Nicky Blair, Michael Fox, Carleton Young, Ray Teal, Robert F. Simon, Vince Edwards, Anthony Ross, Milton Parsons, Harold Miller a Jack Chefe. Mae'r ffilm Rogue Cop yn 92 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1954. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rear Window sy’n ffilm llawn dirgelwch, gan y cyfarwyddwr ffilm enwog Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. John F. Seitz oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan James E. Newcom sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Roy Rowland ar 31 Rhagfyr 1910 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Laguna Hills ar 8 Mai 1980. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1934 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gerard Manley Hopkins
Bardd yn yr iaith Saesneg o dras Cymreig oedd Gerard Manley Hopkins (28 Gorffennaf 1844 – 8 Mehefin 1889). Fe'i ganwyd yn Stratford, Essex.
Rogue Cop
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Roy Rowland nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gerard Manley Hopkins
Gwnaeth ail gyflwyno strwythur mydryddol Hen Saesneg fel y'i ceir yn y gerdd hir Beowulf a gweithiau eraill. Galwodd Gerard Manley Hopkins y mydr hwn yn 'Sprung rhythm'. Arbrofai hefyd gyda'r gynghanedd, gan geisio ailgreu yn Saesneg y mesur Cymraeg traddodiadol.
Astudiodd Gerald Manley Hopkins yn Coleg Beuno Sant (coleg diwinyddol y Jeswitiaid) yn Nhremeirchion, Sir Ddinbych, rhwng 1874 a 1877.
The Night That Never Happened
Ffilm ddrama yw The Night That Never Happened a gyhoeddwyd yn 1997. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kira Reed, Nikki Nova, Lisa Boyle, Harrison Young a David Millbern.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Titanic sef ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr James Cameron.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Trapped By The Mormons
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr H. B. Parkinson yw Trapped By The Mormons a gyhoeddwyd yn 1922. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Riggs, Mary Elizabeth a. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1922. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Häxan sef ffilm ddogfen ar wrachyddiaeth gan Benjamin Christensen.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm H B Parkinson ar 29 Medi 1884 yn Blackburn a bu farw yn Lloegr ar 8 Mai 2013.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd H. B. Parkinson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cyfrol o Gerddi (Eirian Davies)
Cyfrol o gerddi gan J. Eirian Davies yw Cyfrol o Gerddi. Gwasg Gee a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1985. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Botwm Crys yn cadw lle
Trogon bronoren
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Trogon bronoren (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: trogoniaid bronoren) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Harpactes oreskios; yr enw Saesneg arno yw Orange-breasted trogon. Mae'n perthyn i deulu'r Trogoniaid (Lladin: Trogonidae) sydd yn urdd y Trogoniformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. oreskios, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Teulu
Mae'r trogon bronoren yn perthyn i deulu'r Trogoniaid (Lladin: Trogonidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
393 CC
5g CC - 4g CC - 3g CC
398 CC 397 CC 396 CC 395 CC 394 CC - 393 CC - 392 CC 391 CC 390 CC 389 CC 388 CC
Llwybr Ein Breuddwyd
Ffilm ddrama yw Llwybr Ein Breuddwyd a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn Armenia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Armeneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ivetà Mukutxian, Armen Elbakyan, Misho, Aram Mp3, Khoren Levonyan, Sos Janibekyan, Zhan-Pier Nshanyan, Shake Tukhmanyan, Shant Hovhannisyan, Ani Petrosyan a Babken Chobanyan.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 169 o ffilmiau Armeneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ardal Dover
Ardal an-fetropolitan yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, yw Ardal Dover (Saesneg: Dover District).
Mae gan yr ardal arwynebedd o 315 km², gyda 116,969 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Ardal Folkestone a Hythe a Dinas Caergaint i'r gorllewin, Thanet i'r gogledd, y Môr Udd i'r dwyrain, a Chulfor Dover i'r dwyrain a'r de.
bawd|dim|Ardal Dover yng Nghaint
Rhennir yr ardal yn 35 o blwyfi sifil, heb ardaloedd di-blwyf. Mae ei phencadlys yn nhref Dover. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Deal, a Sandwich.
Cerflun o Charles Rolls, Trefynwy
Fe'i gomisiynwyd yn 1910 gan gyngor y dref i ddathlu croesiad deuffordd Rolls ar draws y Sianel mewn awyren. Cafodd ei greu yn ffwndri A. B. Burton yn Thames Ditton.
Falls Road
250px|bawd|de|Murlun i goffa [[Bobby Sands yn y Falls Road.]] 250px|bawd|de|Rhan o'r Falls Road yn 2005. Lleolir y Falls Road (o'r enw Gwyddeleg: Bóthar na bhFál sef "ffordd y cloddiau") yng ngorllewin Belffast, Gogledd Iwerddon. Dyma'r brif ffordd yng ngorllewin Belffast, sy'n rhedeg o Stryd Divis (Divis Street) yng nghanol y ddinas i Andersonstown yn y maesdrefi. Mae ei enw yn gysylltiedig â chyfnod Helyntion Gogledd Iwerddon a chymunedau Catholig a Gweriniaethol y ddinas. Mae'r ardal gyfagos o gwmpas Ffordd Shankill (Shankhill Road) yn ardal Brotestannaidd yn bennaf, a wahanir o'r Falls gan "linellau heddwch". Dyma'r rhan o Felffast lle ceir y nifer uchaf o siaradwyr Gwyddeleg. Defnyddir yr enw "The Falls" i gyfeirio at y rhan honno o Orllewin Belffast sy'n gorwedd ger y ffordd hefyd.
Hanes
Mae hanes y Falls yn dechrau yn gynnar yn y 19g pan ddaeth yn gartref i bobl a symudodd i weithio yn ffatrioedd brethyn Belffast. Cynyddodd y boblogaeth yn gyflym yn ail hanner y ganrif honno a chodwyd tai elfennol i'r gweithwyr, heb dŵr na thoiledau, ar hyd y Falls ac yn yr ardal gyfagos. Roedd yn gymuned dlawd a difreintiedig iawn ond clos.
Genova E Il Calcio - Le Due Anime Della Superba
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Andrea Bettinetti yw Genova E Il Calcio - Le Due Anime Della Superba a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Genova. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Andrea Bettinetti.
Falls Road
Hanes
Ar ddiwedd y 1960au, dechreuodd nifer o Gatholigion Gogledd Iwerddon ymgyrchu dros gael hawliau sifil. Roedd hyn yn cynnwys galw am ddiwedd i'r gwahaniaethu ar sail crefydd yn achos tai a gwaith. Gwrthwynebwyd Mudiad Hawliau Sifil Gogledd Iwerddon gan rhai Unoliaethwyr. Ymosodwyd ar ardaloedd Catholig. Llosgwyd sawl stryd o gwmpas y Falls Road gan 'teyrngarwyr' yn Awst 1969 ac anfonodd llywodraeth y DU y Fyddin Brydeinig i strydoedd y Falls Road. Cawsont groeso i gychwyn gan drigolion y Falls, yn y gobaith o gael amddiffyn rhag yr ymosodiadau, ond newidiodd ei hagwedd wrth iddynt farnu fod y Fyddin yno yn eu herbyn nhw. Yn 1970 cafwyd yr hyn a alwyd y 'Falls Curfew'. Yn dilyn ymosodiad gan y Provisional IRA, amgylchynwyd strydoedd y Falls, sy'n gartref i tua 10,000, gan 3000 o filwyr Prydeinig, a ollyngodd nwy CS. Dilynodd brwydr ffyrnig rhwng yr IRA Swyddogol a'r Fyddin Brydeinig. Lladdwyd pedwar o sifiliaid Catholig gan y Fyddin mewn penwythnos. Am 30 mlynedd ar ôl hynny bu gan y Fyddin Brydeinig bresenoldeb sylweddol yn y Falls Road, gyda gwersyll i gadw golwg ar y Falls ar loriau uchaf y Tŵr Divis a wasanaethid gan hofrenyddion: cafodd hyn ei symud yn Awst 2005.
Pobl
Mae pobl a gysylltir â'r Falls Road yn cynnwys James Connolly, a arosodd yno am gyfnod ar ddechrau'r 20g, ac Eamon de Valera, a safodd fel ymgeisydd y Falls yn etholiad cyffredinol 1918. Magwyd Gerry Adams, arweinydd Sinn Fein, yn y Falls ac yno mae wedi treulio rhan helaeth ei oes.
Genova E Il Calcio - Le Due Anime Della Superba
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrea Bettinetti nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Jesus and Mary Chain
Grŵp roc amgen yw The Jesus and Mary Chain. Sefydlwyd y band yn East Kilbride yn 1983. Mae The Jesus and Mary Chain wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Creation Records.
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Le Memorie Di Un Pazzo
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Giuseppe de Liguoro yw Le Memorie Di Un Pazzo a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Giuseppe de Liguoro.
Leonardo da Vinci
Roedd Leonardo di ser Piero da Vinci (15 Ebrill 1452 – 2 Mai 1519) yn bolymath Eidalaidd a oedd yn weithgar fel peintiwr, drafftiwr, peiriannydd, gwyddonydd, damcaniaethwr, cerflunydd a phensaer. Tra bod ei enwogrwydd ar y cychwyn yn dibynnu ar ei waith fel peintiwr, daeth hefyd yn adnabyddus am ei lyfrau nodiadau, lle gwnaeth luniadau a nodiadau ar amrywiaeth o bynciau, gan gynnwys anatomeg, seryddiaeth, botaneg, cartograffeg, paentio, a phaleontoleg. Ystyrir yn eang bod Leonardo yn athrylith a oedd yn crynhoi holl ddelfrydau Dyneiddiaeth y Dadeni, a dylanwadodd yn fawr ar genedlaethau o artistiaid hyd at y y presennol.
Le Memorie Di Un Pazzo
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Denton with Wootton
Plwyf sifil yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy Denton with Wootton. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dover.
Le Memorie Di Un Pazzo
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Denton with Wootton
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 372. Mae'n cynnwys y pentrefi Denton a Wootton.
Leonardo da Vinci
Mab llwyn a pherth i notari llwyddiannus a gwraig o ddosbarth is yn ardal Vinci oedd Leonardo, a chafodd ei addysg yn Fflorens gan yr arlunydd a'r cerflunydd Eidalaidd Andrea del Verrocchio. Dechreuodd ei yrfa yn y ddinas, ond yna treuliodd lawer o amser yng ngwasanaeth Ludovico Sforza ym Milan. Yn ddiweddarach bu'n gweithio am gyfnod byr yn Rhufain, tra'n denu nifer fawr o ddynwaredwyr a myfyrwyr ato. Ar wahoddiad Francis I, treuliodd ei dair blynedd olaf yn Ffrainc, ac yno y bu farw yn 1519. Ers ei farwolaeth, ni fu amser lle mae ei gyflawniadau, ei ddiddordebau amrywiol, ei fywyd personol, a'i feddwl empirig wedi methu ag ysgogi diddordeb ac edmygedd..
Mae Leonardo yn cael ei gyfri'n un o'r arlunwyr mwyaf yn hanes celf ac yn aml yn cael ei gydnabod fel sylfaenydd Anterth y Dadeni (Hochrenaissance). Er bod ganddo lawer o weithiau coll a llai na 25 o weithiau mawr y priodolir iddo — gan gynnwys nifer o weithiau anorffenedig — creodd rai o'r paentiadau mwyaf dylanwadol yng nghelf y Gorllewin. Ei magnum opus, y Mona Lisa, yw ei waith mwyaf adnabyddus ac fe'i hystyrir yn aml fel paentiad enwocaf y byd. Y Swper Olaf yw'r paentiad crefyddol sydd wedi'i atgynhyrchu fwyaf erioed ac mae ei ddarlun Vitruvian Man hefyd yn cael ei ystyried yn eicon diwylliannol. Yn 2017, gwerthwyd Salvator Mundi, a briodolwyd yn gyfan gwbl neu'n rhannol i Leonardo, mewn arwerthiant am US$450.3 miliwn, gan osod record newydd ar gyfer y paentiad drutaf a werthwyd erioed mewn arwerthiant cyhoeddus.
Le Memorie Di Un Pazzo
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giuseppe de Liguoro ar 10 Ionawr 1869 yn Napoli a bu farw yn Rhufain ar 3 Ionawr 2016. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1908 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Leonardo da Vinci
Caiff ei adnabod am ei ddyfeisgarwch technolegol, gan gynnwys peiriannau hedfan, cerbyd ymladd milwrol, pŵer solar crynodedig, peiriant cymharebu y gellid ei ddefnyddio i gyfrifo, a'i gynllun o long gyda gwaelod dwbwl. Cymharol ychydig o'i ddyluniadau a drowyd yn ddyfeisiadau real yn ystod ei oes, gan nad oedd meteleg a pheirianneg wedi'u datblygu digon yn ystod ei oes. Fodd bynnag, daeth rhai o'i ddyfeisiadau llai i fyd gweithgynhyrchu heb eu cyhoeddi, megis weindiwr bobin otomatig a pheiriant i brofi cryfder gwifren. Gwnaeth ddarganfyddiadau sylweddol mewn anatomeg, peirianneg sifil, hydrodynameg, daeareg, opteg, a thriboleg, ond ni chyhoeddodd ei ganfyddiadau ac ni chawsant fawr ddim dylanwad uniongyrchol ar wyddoniaeth y blynyddoedd dilynol.
Le Memorie Di Un Pazzo
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giuseppe de Liguoro nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Leonardo da Vinci
Y peintiad cyntaf y gallwn fod yn sicr bod Leonardo wedi cyfrannu ato yng ngweithdy Verrocchio oedd Bedydd Crist. Cyfraniad Leonardo oedd yr angel ar y chwith, sydd yn fwy real na phrif gymeriadau'r llun, sef Iesu Grist a Ioan Fedyddiwr, a'u peintiwyd gan ei athro. Yn ôl y chwedl, ni fentrodd Verrocchio beintio byth eto ar ôl i dalent ei ddisgybl ragori ar ei allu ei hunan.
Bywyd cynnar (1452-1472)
bawd|Man geni posibl a chartref plentyndod Leonardo yn Anchiano, [[Vinci, yr Eidal]]
Ganed Leonardo da Vinci, a enwyd yn Leonardo di ser Piero da Vinci (Leonardo, mab ser Piero o Vinci), ar 15 Ebrill 1452 yn Vinci, neu'n agos fryn Tysganaidd Vinci. Roedd Fflorens 20 milltir i ffwrdd. Cafodd ei eni y tu allan i briodas i Piero da Vinci (enw llawn: Ser Piero di Antonio di Ser Piero di Ser Guido da Vinci; 1426–1504), notari cyfreithiol o Fflorens, a'i fam Caterina di Meo Lippi  (c. 1434 - 1494), a oedd o ddosbarth is, ym meddyliau'r brodorion. Mae'n ansicr lle'n union y ganed Leonardo; yr hanes traddodiadol, o draddodiad llafar lleol a gofnodwyd gan yr hanesydd Emanuele Repetti, yw iddo gael ei eni yn Anchiano, pentrefan gwledig a fyddai wedi cynnig digon o breifatrwydd ar gyfer yr enedigaeth anghyfreithlon, er ei bod yn bosibl o hyd iddo gael ei eni yn tŷ yn Fflorens a oedd ym meddiant Ser Piero. Priododd rhieni Leonardo ar wahân y flwyddyn ar ôl ei eni. Mae Caterina - sy'n ymddangos yn ddiweddarach yn nodiadau Leonardo fel "Caterina" neu "Catelina" yn unig - fel arfer yn cael ei hadnabod fel y Caterina Buti del Vacca a briododd y crefftwr lleol Antonio di Piero Buti del Vacca, gyda'r llysenw "L'Accattabriga" ("yr un cwerylgar"). Mae damcaniaethau eraill wedi'u cynnig, yn enwedig damcaniaethau'r hanesydd celf Martin Kemp, a awgrymodd fod Caterina di Meo Lippi yn ferch amddifad a briododd gyda chymorth Ser Piero a'i deulu. Priododd Ser Piero a merch o'r enw Albiera Amadori - ar dyweddïo y flwyddyn flaenorol - ac ar ôl ei marwolaeth ym 1464, aeth ymlaen i gael tair priodas wedi hynny. O'r holl briodasau, roedd gan Leonardo 16 hanner brawd a chwaer (a goroesodd 11 o fabandod) a oedd yn llawer iau nag ef (ganwyd yr olaf pan oedd Leonardo'n 46 mlwydd oed), ond ni chafodd fawr o gysylltiad â nhw.
Ychydig iawn sy'n hysbys am blentyndod Leonardo ac mae llawer wedi'i orchuddio â chwedlau, yn rhannol oherwydd ei gofiant ym Mywydau Apocryffaidd y Peintwyr, y Cerflunwyr a'r Penseiri Mwyaf Ardderchog (1550) gan yr hanesydd celf o'r 16g Giorgio Vasari. Dengys cofnodion treth ei fod erbyn o leiaf 1457 yn byw ar aelwyd ei dad-cu ar ochr ei dad, Antonio da Vinci, ond mae'n bosibl iddo dreulio'r blynyddoedd cyn hynny yng ngofal ei fam yn Vinci, naill ai Anchiano neu Campo Zeppi ym mhlwyf San Pantaleone. Credir ei fod yn agos at ei ewythr, Francesco da Vinci, ond mae'n debyg bod ei dad yn Fflorens y rhan fwyaf o'r amser. Sefydlodd Ser Piero, a oedd yn ddisgynnydd i linach hir o notariaid, breswylfa swyddogol yn Fflorens erbyn 1469 a chafodd yrfa lwyddiannus. Er gwaethaf hanes ei deulu, dim ond addysg sylfaenol ac anffurfiol mewn ysgrifennu, darllen a mathemateg a gafodd Leonardo, o bosibl oherwydd bod ei ddoniau artistig wedi cael eu cydnabod yn gynnar.
Gweithdy Verrocchio
Yng nghanol y 1460au, symudodd teulu Leonardo i Fflorens, a oedd ar y pryd yn ganolbwynt i feddwl a diwylliant Dyneiddiol Cristnogol. Tua 14 oed, daeth yn garzone (bachgen stiwdio) yng ngweithdy Andrea del Verrocchio, a oedd yn brif beintiwr a cherflunydd Fflorensaidd ei gyfnod. Roedd hyn tua adeg marwolaeth meistr Verrocchio, y cerflunydd mawr Donatello. Daeth Leonardo yn brentis erbyn iddo fod yn 17 oed a pharhaodd mewn hyfforddiant am saith mlynedd. Ymhlith yr arlunwyr enwog eraill a brentisiwyd yn y gweithdy neu sy'n gysylltiedig ag ef mae Ghirlandaio, Perugino, Botticelli, a Lorenzo di Credi. Roedd Leonardo yn mwynhau hyfforddiant damcaniaethol a derbyniodd ystod eang o sgiliau technegol, gan gynnwys drafftio, cemeg, meteleg, gweithio metel, castio plastr, gweithio lledr, mecaneg, a gwaith coed, yn ogystal â sgiliau artistig megis lluniadu, peintio, cerflunio a modelu.
Roedd Leonardo'n gyfoeswr i Botticelli, Ghirlandaio a Perugino, a oedd i gyd ychydig yn hŷn nag ef. Byddai wedi cyfarfod â nhw yng ngweithdy Verrocchio neu yn Academi Platonig y Medici. Addurnwyd Florence gan weithiau artistiaid megis Masaccio, cyfoeswyr Donatello, yr oedd ei ffresgoau ffigurol wedi'u trwytho â realaeth ac emosiwn. Dangosodd Ghiberti, y mae ei Gates of Paradise, yn disgleirio â deilen aur, y grefft o gyfuno darlunio ffigwr cymhleth gyda manylder pensaernïol. Roedd Piero della Francesca wedi gwneud astudiaeth fanwl o bersbectif, ac ef oedd yr arlunydd cyntaf i wneud astudiaeth wyddonol o oleuni. Cafodd yr astudiaethau hyn a thraethawd Leon Battista Alberti De pictura gryn ar artistiaid iau ac yn arbennig ar arsylwadau a gweithiau celf Leonardo ei hun.
Credir mai Leonardo oedd y model ar gyfer dau waith gan Verrocchio: y cerflun efydd o Dafydd yn y Bargello, a'r Archangel Raphael yn Tobias a'r Angel. Cynorthwywyr (prentisiaid) wnaeth lawer o'r paentiad yng ngweithdy Verrocchio. Yn ôl Vasari, cydweithiodd Leonardo â Verrocchio ar ei The Baptism of Christ, gan beintio’r angel ifanc yn dal gwisg Iesu; roedd y gwaith hwn gan Leonardo llawer gwell na gwaith ei feistr - cymaint felly rhoddodd Verrocchio ei frwsh ar ei baled a pheidiodd â phaentio byth wedyn. Datgelodd archwiliad manwl rannau o'r gwaith sydd wedi'u paentio neu eu cyffwrdd dros y tempera, gan ddefnyddio'r dechneg newydd o baent olew, gan gynnwys y dirwedd, y creigiau a welir trwy nant y mynydd, a llawer o'r darlun o Iesu; mae hyn yn dystiolaeth i law Leonardo ac o eirwirdeb y stori.
Y cyfnod Fflorensaidd cyntaf (1472–c. 1482)
bawd| Addoliad y Doethion c. 1478–1482, [[Uffizi, Fflorens]]
Erbyn 1472, yn 20 oed, cymhwysodd Leonardo fel meistr yn Urdd Sant Luc, urdd arlunwyr a meddygon, ond hyd yn oed ar ôl i'w dad ei adeiladu gweithdy pwrpasol i Leonardo, cymaint oedd ei ymlyniad i Verrocchio nes iddo barhau i gydweithio a byw gydag ef. Darlun pen-ac-inc o ddyffryn Arno o 1473 yw gwaith dyddiedig cynharaf Leonardo. Yn ôl Vasari, y Leonardo ifanc oedd y cyntaf i awgrymu gwneud yr afon Arno yn sianel fordwyol rhwng Fflorens a Pisa.
Cyfnod Milanese cyntaf (c. 1482-1499)
Bu Leonardo'n gweithio ym Milan rhwng 1482 a 1499. Fe'i comisiynwyd i beintio Morwyn y Creigiau a'r Swper Olaf ar gyfer mynachlog Santa Maria delle Grazie. Yng ngwanwyn 1485, teithiodd i Hwngari ar ran Sforza i gwrdd â'r brenin Matthias Corvinus, a chafodd ei gomisiynu ganddo i beintio'r Madonna. Cyflogwyd Leonardo ar lawer o brosiectau eraill ar gyfer Sforza, gan gynnwys paratoi arddangosfeydd a sawl pasiant ar gyfer achlysuron arbennig, lluniadu a modelu pren ar gyfer Eglwys Gadeiriol Milan (a dynnodd yn ôl), a model ar gyfer cofeb enfawr o farchog i Francesco Sforza. Byddai hyn wedi rhagori o ran maint ar yr unig ddau gerflun marchogol mawr o gyfnod y Dadeni, sef Gattamelata Donatello yn Padua a Bartolomeo Colleoni Verrocchio yn Fenis. Cwblhaodd Leonardo fodel ar gyfer y ceffyl a gwnaeth gynlluniau manwl ar gyfer ei gastio, ond yn Nhachwedd 1494, rhoddodd Ludovico yr efydd i'w frawd-yng-nghyfraith i'w ddefnyddio i wneud canon i amddiffyn y ddinas rhag Siarl VIII o Ffrainc.
Ail gyfnod Fflorens (1500-1508)
Pan ddymchwelwyd Ludovico Sforza gan Ffrainc yn 1500, ffodd Leonardo o Filan i Fenis, yng nghwmni ei gynorthwyydd Salaì a'i ffrind, y mathemategydd Luca Pacioli. Yn Fenis, cyflogwyd Leonardo fel pensaer a pheiriannydd milwrol, gan ddyfeisio dulliau i amddiffyn y ddinas rhag ymosodiad gan y llynges. Ar ôl dychwelyd i Fflorens yn 1500, bu ef a'i deulu'n westeion i'r mynachod Servite ym mynachlog Santissima Annunziata a darparwyd gweithdy iddynt lle, yn ôl Vasari, creodd Leonardo'r cartŵn o'r Forwyn a'r Plentyn gyda Santes Anne a Sant Ioan Fedyddiwr, gwaith a enillodd y fath edmygedd nes bod "dynion a merched, hen ac ifanc" yn heidio i'w weld."
Yn Cesena yn 1502, aeth Leonardo ati i weithio i Cesare Borgia, mab y Pab Alecsander VI, gan weithredu fel pensaer a pheiriannydd milwrol a theithiodd ledled yr Eidal gyda'i noddwr. Creodd Leonardo fap o gadarnle Cesare Borgia, cynllun tref o Imola er mwyn ennill ei nawdd. Ar ôl ei weld, cyflogodd Cesare Leonardo fel ei brif beiriannydd milwrol a phensaer. Yn ddiweddarach yn y flwyddyn, cynhyrchodd Leonardo fap arall i'w noddwr, un o Ddyffryn Chiana, Tysgani, er mwyn rhoi troshaen well o'r tir a gwell safle strategol iddo. Creodd y map hwn ar y cyd â'i brosiect arall o adeiladu argae o'r môr i Fflorens, er mwyn caniatáu cyflenwad o ddŵr i gynnal y gamlas ym mhob tymor.
Ail gyfnod Milan (1508-1513)
Erbyn 1508, roedd Leonardo yn ôl ym Milan, yn byw yn ei dŷ ei hun yn Porta Orientale ym mhlwyf Santa Babila.
Ym 1512, roedd Leonardo'n gweithio ar gynlluniau ar gyfer cofeb farchogol ar gyfer Gian Giacomo Trivulzio, ond rhwystrwyd hyn gan ymosodiad o gonffederasiwn o luoedd y Swistir, Sbaen a Fenis, a yrrodd y Ffrancwyr o Milan. Arhosodd Leonardo yn y ddinas, gan dreulio sawl mis yn 1513 yn fila Vaprio d'Adda y Medici.
Rhufain a Ffrainc (1513-1519)
Ym Mawrth 1513, cymerodd Giovanni, mab Lorenzo de' Medici, y babaeth (fel Leo X); aeth Leonardo i Rufain y Medi hwnnw, lle cafodd ei dderbyn gan frawd y pab, Giuliano. Rhwng Medi 1513 a 1516, treuliodd Leonardo lawer o'i amser yn byw yng Nghwrt Belvedere yn y Palas Apostolaidd, lle roedd Michelangelo a Raphael ill dau yn weithgar. Derbyniai Leonardo lwfans o 33 ducat y mis, ac yn ôl Vasari, roedd yn addurno madfall wedi'i drochi mewn arian byw. Rhoddodd y pab gomisiwn peintio iddo o ddeunydd pwnc anhysbys, ond fe'i canslwyd pan aeth yr artist ati i ddatblygu math newydd o farnais. Aeth Leonardo yn sâl, yn yr hyn a allai fod y cyntaf o sawl strôc a arweiniodd at ei farwolaeth. Bu'n ymarfer botaneg yng Ngerddi Dinas y Fatican, a chafodd gomisiwn i wneud cynlluniau ar gyfer draenio Corsydd Pontine.
Yn Hydref 1515, ail-gipiodd Brenin Ffransis I o Ffrainc Milan. Roedd Leonardo'n bresennol yng nghyfarfod 19 Rhagfyr pan ddaeth Francis I a Leo X at ei gilydd, cyfarfod a gynhaliwyd yn Bologna. Yn 1516, aeth Leonardo ati i wasanaeth Francis, gan ddefnyddio'r maenordy Clos Lucé, ger cartref y brenin yn y Château d'Amboise brenhinol. Yr oedd Ffransis yn ymweled ag ef yn aml. Roedd ei ffrind a'i brentis Francesco Melzi gyda Leonardo yn ystod y cyfnod hwn, a derbyniai bensiwn o 10,000 sgwdi. Ar ryw adeg, tynnodd Melzi bortread o Leonardo; yr unig rai eraill y gwyddys amdanynt ers ei oes oedd braslun gan gynorthwyydd anhysbys ar gefn un o astudiaethau Leonardo (c. 1517) a llun gan Giovanni Ambrogio Figino yn darlunio Leonardo oedrannus gyda'i fraich dde wedi'i lapio mewn dillad. Mae'r olaf, yn ogystal â'r cofnod o ymweliad gan Louis d'Aragon yn Hydref 1517, yn cadarnhau'r stori  bod llaw dde Leonardo'n ddiffrwyth erbyn iddo gyrraedd ei 65 oed, a all esbonio pam y gadawodd weithiau fel y Mona Lisa heb eu gorffen. Parhaodd i weithio i ryw raddau nes mynd yn sâl ac yn gaeth i'r gwely am rai misoedd.
Marwolaeth
Bu farw Leonardo yng Nghlos Lucé ar 2 Mai 1519 yn 67 oed, o bosibl o strôc. Roedd Francis wedi dod yn ffrind agos iddo. Disgrifia Vasari Leonardo fel un sy'n galaru ar ei wely angau, yn llawn edifeirwch, ei fod "wedi troseddu yn erbyn Duw a dynion trwy fethu ag ymarfer ei gelfyddyd fel y dylai fod wedi gwneud." Dywed Vasari fod Leonardo, yn ei ddyddiau olaf, wedi anfon am offeiriad i wneud ei gyffes ac i dderbyn y Sacrament Sanctaidd. Cofnododd Vasari hefyd bod y brenin wedi dal pen Leonardo yn ei freichiau wrth iddo farw, er y gall y stori hon fod yn chwedl yn hytrach na ffaith. Yn unol â'i ewyllys, roedd chwe deg o gardotwyr yn cario meinciau yn dilyn llwch Leonardo. Melzi oedd y prif etifedd ac ysgutor, yn derbyn, yn ogystal ag arian, y paentiadau, yr offer, llyfrgell ac eiddo personol Leonardo. Derbyniodd Salaì, disgybl a chydymaith Leonardo, a'i was Baptista de Vilanis, hanner gwinllannoedd Leonardo. Cafodd ei frodyr dir, a chafodd ei wraig glogyn â leinin ffwr. Ar 12 Awst 1519, claddwyd gweddillion Leonardo yn Eglwys Golegol Sant Florentin yn y Château d'Amboise.
Anatomi
bawd|chwith|200px|Sgetsis yn dyddio nôl i 1510 gan yr arlunydd a'r dyfeisydd Leonardo da Vinci. Dechreuodd ei brentisiaeth ffurfiol mewn anatomi wrth draed Andrea del Verrocchio, ei athro a fynnodd fod pob un o'i ddisgyblion yn astudio anatomi cyn mynd ati i ddysgu arlunio. Daeth da Vinci'n feistr ar anatomi gweledol gan ymarfer y cyhyrau, y tendonau a ffurfiau eraill y corff.
Oherwydd ei lwyddiant fel arlunydd, cafodd yr hawl i weithio ar gyrff marw yn Ysbyty Santa Maria Nuova yn Florence, Milan a Rhufain, gan agor y cyrff i weld sut roedd y cyhyrau ac organau mewnol yn gorwedd ac yn gweithio. Gweithiodd gyda meddyg (Marcantonio della Torre) rhwng 1510 a 1511 gan gydlunio papur ar anatomi a oedd yn cynnwys dros 200 o'i luniau. Fe'i cyhoeddwyd yn 1680 (161 blwyddyn wedi'i farwolaeth).
Y Dyfeisydd
bawd|Cynllun o beiriant hedfan, (c. 1488) Institut de France, Paris Yn ystod ei oes, cafodd Leonardo ei barchu'n fawr fel peiriannydd galluog iawn. Mewn llythyr at Ludovico il Moro honodd y gallai greu pob math o beiriannau i ymosod ac i amddiffyn tref. Pan ddihangodd i Fenis yn 1499 cafodd waith fel peiriannydd i gynllunio amddiffynfeydd i'r ddinas, rhag ymosodiadau. Mae ei bapurau'n orlawn o bob math o ddyfeiadau a oedd o flaen eu hamser ac sy'n cynnwys offerynnau cerdd newydd, y pwmp hydrolig, cannon a weithiau gyda stem a'r hofrenydd.
Alun Lewis
Bardd Eingl-Gymreig o Aberdâr oedd Alun Lewis (1 Gorffennaf 1915 – 5 Mawrth 1944). Roedd yn frodor o Gwmaman ger Aberdâr. Yn ôl rhai, dyma fardd gorau'r Ail Ryfel Byd.
Long Man
Plwyf sifil yn Nwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr, ydy Long Man. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Wealden. Mae'n cynnwys pentrefi Wilmington, Milton Street a Folkington
Cyfrifiadau yn y Deyrnas Unedig
Mae cyfrifiadau yn y Deyrnas Unedig wedi cael eu cynnal pob deng mlynedd ers 1801, heblaw 1941 (yn ystod yr Ail Ryfel Byd). Yn ogystal â chyflenwi llu o wybodaeth diddorol am bobl y wlad, mae canlyniadau'r cyfrifiad yn ddefnyddiol er mwyn dosbarthu adnoddau ar gyfer gwasanaethau rhanbarthol a lleol gan lywodraethau'r Deyrnas Unedig ac Ewrop.
Hanes
Cynhaliwyd y cyfrifiad cyntaf yn yr ardal a elwir yn y Derynas Unedig heddiw yn y 7g yn nhiriogaeth Dál Riata (a oedd yn cynnwys rhannau o'r Alban a Gogledd Iwerddon). Yr enw a roddwyd arni oedd "Traddodiad Dynion Alba" (Senchus fer n-Alban). Cymerodd Lloegr ei chyfrifiad cyntaf pan gysodwyd Llyfr Dydd y Farn ym 1086 ar gyfer trethu.
Dechreuwyd yr arfer o gymryd cyfrifiad yn y Deyrnas Unedig yn y ffurf yr adnabyddir heddiw ym 1801 (dan arweiniad John Rickman a reolodd y 4 cyfrifiad cyntaf hyd 1831). Y rheswm pennaf am gymryd cyfrifiad ar y pryd oedd i ganfod faint o ddynion a all gymryd rhan yn y rhyfeloedd Napoleonaidd, ac yn rannol oherwydd pryderon a gododd yn dilyn cyhoeddiad An Essay on the Principle of Population gan y Gweinidog Thomas Robert Malthus (1798). Dyma 12 o resymau Rickman, a gafodd eu gosod allan ym 1798 a'u hailadrodd mewn dadleuon yn y senedd, ar gyfer cynnal cyfrifiad yn y Deyrnas Unedig:
Mae'r llywodraeth wedi cynnal cyfrifiad pob deng mlynedd ers 1801, y diweddaraf yn 2001 (gweler Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2001). Roedd y pedwar cyfrifiad cyntaf (1801–1831) yn rai ystadegol yn bennaf. Hynny yw, dim ond cyfrif y nifer o bobl a wnaethont, gan gynnwys prin unrhyw wybodaeth personol o gwbl. Mae ychydig iawn o recordiau hŷn yn bodoli mewn swyddfeydd recordiau, ond digwydd bodoli fel sgil-gynnyrch y nodiadau a wnaethpwyd gan y cyfrifwyr wrth gymryd y cyfrifiadau cynharaf yw rhain yn unig. Gall rhain gynnwys enwau pawb mewn aelwyd neu'r pen-teulu yn unig. Cyfrifiad 1841 oedd y cyntaf i gofnodi enwau pob unigolyn yn fwriadol.
Alun Lewis
Bywgraffiad
bawd|Alun Lewis, bardd, plac yn Adran Saesneg, Prifysgol Aberystwyth Ymunodd â'r fyddin yn 1940 er ei fod yn heddychwr. Priododd Gwenno Ellis, athrawes, yn 1941.
Cyfrifiadau yn y Deyrnas Unedig
Hanes
Ym 1920 pasiwyd Deddf Cyfrifiad 1920, ac mae hwn wedi cyflenwi'r fframwaith cyfreithiol ar gyfer pob cyfrifiad ers hynny.
Alun Lewis
Bywgraffiad
Athro oedd ei dad, Thomas John Lewis, a daeth yntau'n athro yn Ysgol Lewis i Fechgyn, Pengam, am ychydig. Ond i lawr yn y lofa y gweithiai ei dri brawd.
Cyfrifiadau yn y Deyrnas Unedig
Hanes
Er y cynhaliwyd cyfrifiad 1931 ar 26 Ebrill 1931, dinistriwyd y cyfrifiad mewn tân yn ystod yr Ail Ryfel Byd (ond damwain ydoedd, nid canlyniad bomio).
Crug crwn Plas Gogerddan
Crug crwn gyda diamedr o 14 metr a godwyd gan bobl Oes yr Efydd fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw ydy Crug crwn Plas Gogerddan, yng nghymuned Trefeurig, Ceredigion;. Mae ffos gyda diamedr o 25 metr o'i gwmpas a cheir nifer o'r math hwn yn y cyffiniau.
Cyfrifiadau yn y Deyrnas Unedig
Hanes
Cymerwyd cyfrifiad bychan ar 24 Ebrill 1966 gan defnyddio sampl o 10% o'r boblogaeth. Dyma oedd yr unig dro i lywodraeth y DU gynnal cyfrifiad wedi 5 mlynedd.
Leonardo da Vinci
Darllen pellach
Gweler and  am lyfryddiaeth helaeth
Cyfrifiadau yn y Deyrnas Unedig
Rhyddhau'r wybodaeth
Mae'r llywodraeth yn cynnal cyfrifiad er mwyn eu cynorthwyo wrth greu polisïau a chynllunio, ac mae'n cyhoeddi'r canlyniadau (ar ffurf ystadegau yn unig) mewn adroddiadau wedi eu argraffu ac ar wefan y Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (GROS yn yr Alban, NISRA yng Ngogledd Iwerddon). Mae nifer o setiau o ddata hefyd ar gael.
Crug crwn Plas Gogerddan
Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd Oes yr Efydd (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.
Cyfrifiadau yn y Deyrnas Unedig
Rhyddhau'r wybodaeth
Mae cyrchiad cyhoeddus i adroddiadau unigol y cyfrifiad yn cael ei gyfyngu fel rheol yn ôl termau'r rheol 100 mlynedd (offeryn rhif 12 yr Arglwydd Canghellor, a gyhoeddwyd ym 1966 dan adran 5 (1) Deddf Cofnodion Cyhoeddus 1958) ac hyd at yn ddiweddar, Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 1901 oedd y diweddaraf ar gael i'r cyhoedd.
Rheilffordd Dyffryn Gwy
bawd|260px Roedd y Rheilffordd Dyffryn Gwy (Saesneg: Wye Valley Railway) yn rheilffordd 4 tr 8 1⁄2 modfedd (1,435 mm) lled safonol a oedd yn rhedeg am bron i 15 milltir (24 km) rhwng Cas-gwent a Threfynwy ar hyd y rhan isaf Dyffryn Gwy yn Sir Fynwy, Cymru, a Swydd Gaerloyw, De-orllewin Lloegr. Agorwyd y linell ar 1 Tachwedd 1876 ac fe'i ceuwyd i deithwyr ar 5 Ionawr 1959.
Cyfrifiadau yn y Deyrnas Unedig
Rhyddhau'r wybodaeth
Mae cyfrifiadau 1901 ac 1911 ar gyfer Gogledd Iwerddon wedi bod ar gael ers 1960, a cafodd cyfrifiadau'r Alban o'r 19g i gyd eu rhyddhau wedi 50– 80 mlynedd. Mewn rhai amgylcheddau eithriadol, bydd Cofrestrydd Cyffredinol Lloegr a Chymru yn rhyddhau gwybodaeth benodedig o gyfrifiadau 70-, 80-, neu 90-oed sydd dal ar gau i'r cyhoedd.
Crug crwn Plas Gogerddan
Gweler hefyd
Mathau gwahanol o henebion a ddefnyddir mewn arferion claddu: