cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ymosodiadau 11 Medi 2001
Yr ymosodiadau
Yn ninas Efrog Newydd bu farw mwy na 90% o weithwyr ac ymwelwyr oedd yn y ddau dŵr pan drawodd yr awyrennau yn erbyn yr adeiladau. Yn Nhŵr y Gogledd, bu farw 1,355 o bobl oedd yn uwch na’r lefel lle trawodd yr awyrennau, gyda phobl yn cael eu dal ac yn marw oherwydd eu bod wedi anadlu mwg, wedi cwympo neu wedi neidio oddi ar y tŵr er mwyn ceisio dianc rhag y mwg a’r fflamau, a bu farw eraill wrth i’r adeilad ddymchwel. Roedd y ffaith bod y grisiau yn y tŵr wedi cael eu dinistrio yn golygu ei bod hi’n amhosib i unrhyw un oedd uwchben y lefel lle trawodd yr awyrennau ddianc. Bu farw 630 o bobl yn Nhŵr y De. Roedd y nifer a fu farw neu a gawsant anafiadau dipyn llai yn y tŵr hwnnw oherwydd roedd pobl wedi dechrau dianc o’r adeilad pan glywsant fod Tŵr y Gogledd wedi cael ei daro. Neidiodd neu cwympodd o leiaf 200 o bobl i’w marwolaeth wrth geisio dianc o’r ddau dŵr oedd yn llosgi, gan ddisgyn ar y strydoedd neu ar doeau adeiladau is gerllaw. Ceisiodd rhai pobl o’r ddau dŵr ddianc i’r to ond nid oedd modd cael mynediad at y to. Nid oedd unrhyw gynllun ar waith ychwaith ar gyfer achub pobl drwy ddefnyddio hofrenyddion, ac roedd y gwres ofnadwy yn rhwystro hofrenyddion rhag glanio.
Wythnosau ar ôl yr ymosodiad, amcangyfrifwyd bod nifer y marwolaethau dros 6,000, sef mwy na dwbl y nifer a gadarnhawyd yn y lle cyntaf. Roedd darnau o esgyrn yn cael eu canfod ar y safle mor ddiweddar â 2006 pan oedd gweithwyr yn paratoi i ddymchwel hen adeilad Deutsche Bank. Mae cyrff 1,111 o bobl a oedd yng Nghanolfan Fasnach y Byd ar ddiwrnod yr ymosodiad terfysgol yn dal heb eu canfod.
Wynebwyn deheuol
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Wynebwyn deheuol (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar wynebwyn deheuol) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Aphelocephala leucopsis; yr enw Saesneg arno yw Southern whiteface. Mae'n perthyn i deulu'r Dreinbig (Lladin: Acanthizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. leucopsis, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Awstralia.
Teulu
Mae'r wynebwyn deheuol yn perthyn i deulu'r Dreinbig (Lladin: Acanthizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Ymosodiadau 11 Medi 2001
Canlyniadau
Yn syth wedi’r ymosodiadau, cynyddodd poblogrwydd Arlywydd UDA, George W. Bush, i 90%. Ar 20 Medi 2001, darlledodd neges i’r wlad a Chyngres UDA am ddigwyddiadau 9/11, lle disgrifiodd ymateb arfaethedig y wlad i’r ymosodiadau. Enillodd ymateb Rudy Giuliani, Maer Efrog Newydd, lawer o ganmoliaeth yn Efrog Newydd ac yn genedlaethol, wrth iddo gymryd rôl flaengar yn yr ymateb i’r digwyddiad.
Yn 2002 sefydlwyd Comisiwn 11 Medi gan yr Arlywydd Bush, a ddaeth i’r casgliad bod diffygion yn y modd roedd y CIA a’r FBI yn monitro terfysgwyr honedig. Yn 2002 crëwyd adran newydd yn Llywodraeth UDA, sef Adran Diogelwch y Famwlad (Department of Homeland Security). Pasiwyd Deddf Gwladgarwyr UDA hefyd gan y Gyngres, a fyddai’n helpu i ddarganfod a chyhuddo pobl o derfysgaeth a throseddau cysylltiedig. Rhoddwyd pwerau ehangach i’r NSA (National Security Agency) er mwyn brwydro yn erbyn terfysgaeth a rhoddwyd mwy o bwerau i wasanaethau cudd UDA wrth gyfrannu a rhannu gwybodaeth am ddinasyddion UDA a dinasyddion gwledydd eraill ar draws y byd.
Troseddau casineb
Yn fuan wedi’r ymosodiadau, ymwelodd yr Arlywydd Bush â Chanolfan Islamaidd fwyaf Washington D.C. a chydnabod cyfraniad enfawr miliynau o Fwslemiaid i UDA a galw ar bobl i'w parchu. Bu nifer o enghreifftiau o erledigaeth a throseddau casineb yn erbyn Mwslemiaid, pobl o Dde Asia ac yn erbyn Siciaid. Bu ymosodiadau eraill ar fosgiau ac adeiladau crefyddol eraill, ymosodiadau ar bobl a bu un llofruddiaeth hefyd. Cofnodwyd sawl adroddiad o droseddau fel fandaliaeth, llosgi bwriadol, ymosodiadau, saethu, erledigaeth a bygythiadau mewn nifer o lefydd.
Ymateb Mwslemiaid UDA
Beirniadwyd yr ymosodiadau yn syth gan fudiadau a sefydliadau Mwslimaidd, gan alw ar Fwslemiaid Americanaidd i gynnig eu sgiliau a’u hadnoddau i helpu’r bobl a’r teuluoedd a effeithiwyd. Darparodd llawer o’r mudiadau hyn gymorth ariannol a meddygol, bwyd a llety i ddioddefwyr yr ymosodiadau.
Ymateb rhyngwladol
Condemniwyd yr ymosodiadau gan y wasg a llywodraethau ar draws y byd. Dangosodd gwledydd yn fyd-eang eu cefnogaeth a’u hundod gydag UDA. Beirniadwyd yr ymosodiadau gan y mwyafrif o arweinyddion gwledydd y Dwyrain Canol, a chondemniwyd yr ymosodiadau gan Affganistan. Condemniwyd yr ymosodiadau gan Lywydd a Phen Goruchaf Iran. Roedd ymateb Irac yn eithriad i’r ymateb hwn. Cynyddodd y tensiynau rhwng Mwslemiaid a phobl eraill yn UDA a gwledydd eraill ar draws y byd.
Beirniadwyd yr ymosodiadau gan Gyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig, a ddangosodd ei barodrwydd i weithredu yn erbyn unrhyw fath o derfysgaeth yn unol ag amodau ei Siarter. Cyflwynodd nifer o wledydd ddeddfwriaeth gwrth-derfysgaeth a rhewyd cyfrifon banc unigolion a ddrwgdybiwyd o fod â chysylltiadau ag al-Qaeda. Arestiwyd nifer o derfysgwyr honedig mewn nifer o wledydd gan y gwasanaethau cudd ac asiantaethau'r gyfraith.
Bu Prif Weinidog Prydain, Tony Blair, yn gadarn ei gefnogaeth i’r UDA gan hedfan i Washington D.C. ychydig ddiwrnodau wedi’r ymosodiadau.
Tua mis wedi’r ymosodiadau, arweiniodd UDA glymblaid o wledydd rhyngwladol i geisio dymchwel cyfundrefn y Taliban yn Affganistan oherwydd bod al-Qaeda wedi cael lloches yno. Rhoddodd Pacistan yr hawl i UDA gael mynediad i’w chanolfannau milwrol ac arestiwyd a throsglwyddwyd dros 600 o aelodau honedig al-Qaeda i UDA. Yn sgil hynny, yn Rhagfyr 2001 sefydlodd UDA wersyll carchar Bae Guantánamo, yn ne-ddwyrain Ciwba, er mwyn carcharu unigolion oedd yn cael eu diffinio fel unigolion a oedd yn codi arfau yn erbyn cyfreithiau’r wlad. Mae cyfreithlondeb y gwersylloedd hyn wedi cael ei gwestiynu gan yr Undeb Ewropeaidd a sefydliadau hawliau dynol.
Rhyfel Affganistan
Er i Lywodraeth Bush benderfynu mewn cyfarfod yn Camp David ar 15 Medi 2001 na fyddai UDA yn ymosod i ddial ar Irac, penderfynodd yn ddiweddarach, gyda chefnogaeth cynghreiriaid eraill, ei bod am ymosod ar y wlad, gan nodi mai cefnogaeth Saddam Hussein i derfysgaeth oedd y rheswm dros wneud hynny. Roedd 7 allan o bob 10 o bobl America yn credu ar y pryd bod Arlywydd Irac wedi chwarae rhan yn ymosodiadau 9/11, er i'r Arlywydd Bush gyfaddef dair blynedd yn ddiweddarach nad oedd hyn yn wir.
Cyhoeddodd Cyngor NATO bod yr ymosodiadau terfysgol ar UDA yn ymosodiad ar bob un o wledydd NATO. Cyhoeddodd Llywodraeth Bush ‘Ryfel ar Derfysgaeth’ a datgan mai ei fwriad oedd dwyn bin Laden ac al-Qaeda i gyfiawnder a rhwystro rhwydweithiau terfysgol eraill rhag datblygu. Byddai hyn yn digwydd drwy osod sancsiynau economaidd a milwrol ar wledydd oedd yn llochesu terfysgwyr, cynyddu monitro byd-eang ar derfysgaeth a rhannu cudd-wybodaeth.
Ar 14 Medi 2001, pasiodd Cyngres UDA Ddeddf Awdurdodi Grym Milwrol yn Erbyn Terfysgwyr (Authorization for Use of Military Force Against Terrorists), a roddai’r awdurdod a’r pŵer i’r Arlywydd ddefnyddio'r grymoedd angenrheidiol yn erbyn y rhai oedd wedi cynllunio, trefnu, helpu a gweithredu ymosodiadau 11 Medi, neu a oedd wedi rhoi lloches i unigolion yn gysylltiedig â 9/11.
Atgyweiriwyd y rhannau o’r Pentagon a ddifrodwyd o fewn blwyddyn i’r ymosodiadau a dechreuwyd ar y gwaith o adeiladu Canolfan Fasnach y Byd newydd yn 2006, gyda'r adeilad hwnnw'n cael ei ailagor ar 3 Tachwedd 2014. Ailadeiladwyd nifer o dyrrau eraill hefyd ar y safle.
Cofebion
Mae nifer o gofebion wedi eu hadeiladu hefyd i gofnodi beth ddigwyddodd ac enwau’r bobl a fu farw. Agorwyd Cofeb ac Amgueddfa Genedlaethol 11 Medi gyferbyn â safle Canolfan Fasnach y Byd yn 2011 a 2014. Mae ysgoloriaethau ac elusennau wedi cael eu sefydlu gan deuluoedd yr unigolion a fu farw a dioddefwyr yr ymosodiadau, gyda sefydliadau ac unigolion preifat yn cyfrannu at eu creu a'u sefydlu.
Yn Efrog Newydd, mae enwau’r unigolion a fu farw yn yr ymosodiad yn cael eu darllen yn gyhoeddus yn flynyddol yno. Mae Arlywydd UDA yn mynychu gwasanaeth coffa yn y Pentagon ac mae Arlywydd UDA yn gofyn bod Diwrnod Gwladgarwyr yn cael ei goffáu bob blwyddyn gyda munud o dawelwch.
La Note Bleue
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Andrzej Żuławski yw La Note Bleue a gyhoeddwyd yn 1991. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Andrzej Żuławski a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Frédéric Chopin.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sophie Marceau, Marie-France Pisier, Aurélien Recoing, Janusz Olejniczak a Féodor Atkine. Mae'r ffilm La Note Bleue yn 135 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1991. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Silence of the Lambs sef Jonathan Demme ffilm Americanaidd gan a oedd yn serennu’r Cymro Anthony Hopkins a’r actores Jodie Foster. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. Andrzej J. Jaroszewicz oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrzej Żuławski ar 22 Tachwedd 1940 yn Lviv a bu farw yn Warsaw ar 4 Hydref 2002. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1971 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg yn Cyfandran Gelf Paris.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrzej Żuławski nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Death Flies East
Ffilm am ddirgelwch gan y cyfarwyddwr Phil Rosen yw Death Flies East a gyhoeddwyd yn 1935. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Conrad Nagel. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1935. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Mutiny on the Bounty sef ffilm arbrofol Americanaidd yn seiliedig ar nofel o’r un enw..... Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Bryngaer Llanfilo
Mae Bryngaer Llanfilo yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Felin-fach, Powys, Cymru; cyfeirnod OS: SO113327.
Death Flies East
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Phil Rosen ar 8 Mai 1888 ym Malbork a bu farw yn Hollywood ar 7 Mai 1958.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Phil Rosen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bryngaer Llanfilo
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: BR040. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Aaron Loves Angela
Ffilm jazz sy'n ffilm ar gerddoriaeth boblogaidd gan y cyfarwyddwr Gordon Parks Jr. yw Aaron Loves Angela a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Dinas Efrog Newydd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan José Feliciano. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Bryngaer Llanfilo
Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.
Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonynh nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.
Arogl Cariad
Ffilm ddrama a ffilm ramantus yw Arogl Cariad a gyhoeddwyd yn 2001. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Aaron Loves Angela
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Irene Cara, Moses Gunn a Kevin Hooks.
Arogl Cariad
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Aaron Loves Angela
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd One Flew Over the Cuckoo's Nest sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gordon Parks, Jr. nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Esyllt T. Lawrence
Roedd Esyllt T. Lawrence (3 Rhagfyr 1917 – 4 Ebrill 1995) yn llenor ffeministaidd.
Bywgraffiad
Priododd âdiplomydd o Loegr ond wnaethon nhw ysgaru tra yn yr Unol Daleithiau. Yn Ninas Mexico fe ddaeth hi ar draws grŵp o weriniaethwyr Catalanaidd a oedd wedi ffoi yn dilyn buddugoliaeth y ffasgwyr yn Rhyfel Cartref Sbaen. Yn 1947 priododd â'r llenor a'r bardd Catalan Lluís Ferran de Pol.
CDK5R1
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn CDK5R1 yw CDK5R1 a elwir hefyd yn Cyclin dependent kinase 5 regulatory subunit 1 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 17, band 17q11.2.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn CDK5R1.
Esyllt T. Lawrence
Llyfryddiaeth
Cyn y Wawr (Abans de l'Alba 1954) gan Lluis Ferran de Pol cyfieithwyd gan Victor John ac Esyllt T. Lawrence, Gwasg Gomer 1994.
Ellis Edwards
Roedd Ellis Edwards (9 Mehefin, 1844 - 2 Chwefror, 1915) yn weinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd a wasanaethodd fel athro, dirprwy brifathro ac wedyn yn brifathro Coleg y Bala.
Cefndir
Ganwyd Edwards yn yr Wyddgrug yn blentyn i'r Parch Roger Edwards, gweinidog ac argraffydd ac Eleanor (née Williams) ei wraig. Cafodd ei addysgu mewn ysgol yng Nghaer am 3 mlynedd, rhwng 12 a 15 oed, bu wedyn yn ddisgybl athro (athro dan hyfforddiant) yn yr ysgol am ddwy flynedd, wedi hynny bu yn athro mewn ysgol yn Scarborough. Wedi gwario blwyddyn fel athro bu'n fyfyriwr yng Ngholeg y Bala ac wedyn ym Mhrifysgol Caeredin lle graddiodd MA dosbarth cyntaf ym 1870. Derbyniodd gradd DD er anrhydedd gan Brifysgol Caeredin ym 1901. Roedd yn gyfoed ac yn gyfaill oes i'r nofelydd Daniel Owen.
Yn ystod ei blentyndod cafodd Edwards afiechyd a amharodd ar ei glyw a bu'n drwm ei glyw am weddill ei oes gan droi yn hollol fyddar erbyn diwedd ei oes.
Gyrfa
Wedi graddio cafodd Edwards ei ordeinio yn weinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd a bu'n gwasanaethu fel gweinidog ar gapel Cymraeg Croesoswallt am gyfnod o flwyddyn a hanner. Rhwng 1872 a 1874. Ar farwolaeth y Parch Dr John Parry, penodwyd Edwards yn athro yng Ngholeg y Bala fel olynydd iddo. Ar adeg ei apwyntiad roedd Coleg y Bala yn cynnig addysg gyffredinol yn ogystal â gweithredu fel athrofa baratoadol i ymgeiswyr am y weinidogaeth. Bu Edwards yn gyfrifol am rhai o'r pynciau cyffredinol megis y celfyddydau, Llenyddiaeth Saesneg, Lladin a rhifyddeg. Fe'i penodwyd yn ddirprwy brifathro'r coleg ym 1889 a phrifathro ym 1908.
Roedd Edwards yn gerddor brwdfrydig, yn arweinydd cymanfaoedd, yn feirniad cystadlaethau cerddorol mewn eisteddfodau ac yn gyfansoddwr emyn donau.
Bu Edwards, fel nifer o arweinwyr anghydffurfiol ei ddydd, yn gefnogwr brwd o'r Blaid Ryddfrydol ac yn un o sylfaenwyr mudiad cenedlaetholgar y blaid, Cymru Fydd. Yn ôl William George (brawd David Lloyd George) Edwards oedd yn gyfrifol am fathu enw'r mudiad.
Marwolaeth
Bu farw yn annedd y prifathro yng Ngholeg y Bala yn 70 mlwydd oed a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Llanycil. Ni fu'n briod.
Tapologo
Ffilm ddogfen am LGBT yw Tapologo a gyhoeddwyd yn 2007. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Tapologo ac fe’i cynhyrchwyd yn Sbaen a De Affrica. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a Tswana.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gangster
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Steve Aalam yw Gangster a gyhoeddwyd yn 2007. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Gangster ac fe’i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Steve Aalam a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mariza.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mikael Persbrandt a Kjell Bergqvist.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Steve Aalam ar 15 Ebrill 1968.
Three the Hard Way
Ffilm ymelwad croenddu llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Gordon Parks Jr. yw Three The Hard Way a gyhoeddwyd yn 1974. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Eric Bercovici a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan The Impressions.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jim Kelly, Jim Brown a Fred Williamson.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1974. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather Part II sef rhan dau y gyfres Americanaidd boblogaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Kimbridge
Pentref yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Kimbridge. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Mottisfont yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Test Valley. Y dref agosaf iddo yw Romsey, sydd tua 4 milltir (6.3 km) i'r de-ddwyrain. Yn wreiddiol, ei enw oedd "King's Bridge".
Three the Hard Way
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gordon Parks, Jr ar 7 Rhagfyr 1934 ym Minneapolis a bu farw yn Nairobi ar 14 Hydref 2008. Derbyniodd ei addysg yn White Plains Senior High School.
Bryngaer Llanmerewig (Giant's Bank)
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: MG112. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.
Three the Hard Way
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gordon Parks, Jr. nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bryngaer Llansanffraid (Soldier's Mount)
Mae Bryngaer Llansanffraid (Saesneg: Soldier's Mount) yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Llansanffraid, Powys, Cymru; cyfeirnod OS: SJ214206.
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: MG116. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.
Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonynh nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.
Llangybi, Sir Fynwy
Pentref bychan a chymuned yn Sir Fynwy, Cymru, yw Llangybi, a adnabyddir hefyd fel Llangybi Fawr. Saif tua hanner ffordd rhwng Casnewydd a Brynbuga.
Y Fyddin Goch
bawd|Arfbais Y Fyddin Sofietaidd Y Fyddin Goch (Rwseg: Рабоче-крестьянская Красная армия, Rabotsje-krestjanskaja Krasnaja armieja, Byddin Goch y Gweithwyr a'r Ffermwyr) oedd yr enw a ddefnyddid am fyddin yr Undeb Sofietaidd.
Llangybi, Sir Fynwy
Mae'n un o bedwar lle yng Nghymru i gael ei sefydlu gan Sant Cybi ac yn un o dri o'r un enw. Yn ôl buchedd y sant, a aned yng Nghernyw, cafodd ei sefydlu ganddo ar ôl cyfnod o astudio yng Ngâl.
Y Fyddin Goch
Yn swyddogol, ffurfiwyd y Fyddin Goch ar 23 Chwefror 1918, fel gwarchodlu i blaid y Bolsieficiaid. Ystyrir mai Leon Trotski a'i ffurfiodd. Wedi'r gwrthryfel, daeth yn fyddin y wladwriaeth.
Yn 1920 daeth Michail Tuchatsievski yn gadlywydd arni, swydd a ddaliodd hyd 1937. Y flwyddyn honno, dienyddiwyd ef a llawer o uchel-swyddogion eraill gan yr NKVD ar orchymyn Stalin. Yn 1941, ymosododd yr Almaen ar yr Undeb Sofietaidd, ac yn y misoedd cyntaf dioddefodd y Fyddin Goch golledion enfawr, ac fe'i gyrrwyd yn ôl bron hyd Moscow. Yn raddol, dechreuodd y Fyddin Goch ad-ennill tir, ac enillodd fuddugoliaethau allweddol ym Mrwydr Stalingrad a Brwydr Kursk. Dan gadfridogion fel Georgi Zhukov gyrrwyd yr Almaenwyr yn ôl tua'r gorllewin, ac yn 1945, cipiodd y Fyddin Goch ddinas Berlin.
The Magic School Bus
Cyfres lyfrau plant gan Joanna Cole yw The Magic School Bus ("Y Bws Ysgol Hudol").
Llangybi, Sir Fynwy
Mae plwyf Llangybi Fawr yn cynnwys pentref Llandegfedd, rhai milltiroedd i'r gorllewin.
The Magic School Bus
Gweler Hefyd
The Magic School Bus (serie animada) אוטובוס הקסמים Allacciate le cinture viaggiando s'impara マジック・スクール・バス The Magic Schoolbus
Llangybi, Sir Fynwy
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Fingerprints
Ffilm arswyd gan y cyfarwyddwr Harry Basil yw Fingerprints a gyhoeddwyd yn 2006. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Fingerprints ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Texas. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sally Kirkland, Kristin Cavallari, Leah Pipes, Lou Diamond Phillips, Andrew Lawrence, Josh Henderson a Geoffrey Lewis. Mae'r ffilm Fingerprints (ffilm o 2006) yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o sgrin llydan (sef 1.85:1).
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 33 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Basil nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Elasmothemis
Genws o weision neidr ydy Elasmothemis yn nheulu'r Picellwyr (Lladin: Libellulidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr.
Lisp
Iaith gyfrifiadurol ydy Lisp sy'n un o'r ieithoedd cyfrifiadurol hynaf. Lisp Cyffredin a Scheme yw'r dwy dafodiaith o fri.
Cerddi Evan James
Llyfr sy'n ymwneud â cherddi Evan James, awdur geiriau "Hen Wlad fy Nhadau", yw Cerddi Evan James gan Gwyn Griffiths. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny ar 07 Hydref 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Yn 2006, cofnododd Gwyn Griffiths hanes cyfansoddi alaw'r Anthem. Tro Evan James, awdur geiriau'r Anthem, yw hi nawr. Ceir yn y gyfrol hon hanes ei fywyd a'r holl waith oedd mewn perygl o fynd yn anghofiedig.
Botwm Crys yn cadw lle
O Homem Nu
Mae'r ffilm O Homem Nu yn 78 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Titanic sef ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hugo Carvana ar 4 Mehefin 1937 yn Rio de Janeiro a bu farw yn yr un ardal ar 29 Hydref 2021. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1955 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hugo Carvana nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Melanie Stimmell
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Melanie Stimmell (1975).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
King's Somborne
Pentref a phlwyf sifil yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy King's Somborne. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Test Valley.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,702.
Hanes hoywon yn yr Almaen Natsïaidd a'r Holocost
bawd|dde|Hunangofiant [[Pierre Seel, dyn hoyw a ddanfonwyd i'r gwersylloedd crynhoi gan y Natsiaid]] Yn ystod y 1920au, profodd bobl hoyw yr Almaen, ac yn enwedig trigolion Berlin, gryn dipyn o ryddid a chawsant eu derbyn llawer yn fwy na mewn rhannau eraill o'r byd. Fodd bynnag, yn sgil esgyniad Adolf Hitler i bŵer, targedwyd dynion hoyw, a lesbiaid i raddau llai, gan y Blaid Natsïaidd a daethant yn rhan o'r bobl a laddwyd yn yr Holocost. O ddechrau 1933 ymlaen, gwaharddwyd mudiadau hoyw, llosgwyd llyfrau ysgolheigaidd am gyfunrywioldeb a rhywioldeb yn gyffredinol, a llofruddiwyd aelodau hoyw'r Blaid Natsiaidd. Lluniodd y Gestapo rhestrau o bobl cyfunrywiol, a orfodwyd i gydymffurfio'n rhywiol i'r "norm Almaenig".
Amcangyfrifwyd fod rhyw 1.2 miliwn o ddynion hoyw yn yr Almaen ym 1928 (6% o ddynion dros 20 oed). Rhwng 1933-45, arestiwyd tua 100,000 o dan amheuaeth o fod yn hoyw, a dedfrydwyd rhyw 50,000 ohonynt. Treuliodd y mwyafrif o'r dynion hyn eu cosb mewn carchardai cyffredin, ac amcangyfrifir y carcharwyd rhwng 5,000 a 15,000 ohonynt mewn gwersylloedd crynhoi. Nid yw'n glir faint o'r 5,000 i 15,000 a fu farw yn y gwersylloedd, ond cred yr ysgolhaig blaenllaw Ruediger Lautman y gallai'r cyfradd marwolaeth o ddynion cyfunrywiol yn y gwersylloedd crynhoi wedi bod mor uchel a 60%. Cafodd dynion hoyw eu trin mewn ffyrdd anghyffredin o greulon gan swyddogion y gwersylloedd, a chawsant eu herlid gan eu cyd-garcharorion hefyd. Roedd hyn yn ffactor yn y cyfradd marwolaeth uchel ymysg pobl hoyw, o'i gymharu â grwpiau eraill.
Ar ôl y rhyfel, ni chydnabyddodd y mwyafrif o wledydd y modd y cafodd pobl hoyw eu trin yn y gwersylloedd crynhoi, ac ail-arestiwyd a charcharwyd rhai dynion ar sail tystiolaeth a gasglwyd yn ystod blynyddoedd y Natsïaid mewn pŵer. Dim ond yn ystod y 1980au y dechreuodd llywodraethau gydnabod yr hyn a ddigwyddodd, ac ni ymddiheurodd y llywodraeth Almaenig i'r gymuned hoyw tan 2002. Fodd bynnag, mae'r cyfnod hwn yn parhau i fod yn bwnc llosg. Yn 2005, mabwysiadodd y Senedd Ewropeaidd adduned ar yr Holocost a oedd yn cynnwys erledigaeth pobl cyfunrywiol.
Twf Natsïaeth
Cyn dyfodiad y Trydydd Reich, ystyriwyd Berlin yn ddinas ryddfrydol, gyda nifer o fariau, clybiau nos a cabaret hoyw. Roedd nifer o fariau drag hyd yn oed, lle arferai twristiaid heterorywiol a chyfunrywiol fwynhau perfformiadau. Dywedodd Hitler fod yn hyn yn arwain at dirywiad diwylliannol, puteindra a syphilis yn ei lyfr Mein Kampf, gan osod y bai am o leiaf rhai o'r rhain ar yr Iddewon.
Roedd gan Ferlin y mudiad hawliau LHDT mwyaf blaengar yn y byd ar y pryd. Cyd-sefydlodd y doctor Iddewig Magnus Hirschfeld y Pwyllgor Gwyddonol-Dyngarol (Wissenschaftlich-humanitäres Komitee, WhK) ym Merlin ym 1897 er mwyn ymgyrchu yn erbyn y Paragraff 175 enwog, a oedd yn ddeddf a wnaeth rhyw rhwng dynion yn anghyfreithlon. Ceisiodd y pwyllgor hefyd sicrhau cydnabyddiaeth cymdeithasol i ddynion a menywod hoyw a thrawsrywiol. Dyma oedd y mudiad hawliau hoyw cyhoeddus cyntaf.
Ym 1919, cyd-sefydlodd Hirschfeld yr Institut für Sexualwissenschaft (Athrofa ar gyfer Ymchwil Rhyw), sefydliad ymchwil rhywoleg preifat. Roedd iddo llyfrgell ymchwil ac archi helaeth, a chynhwysai swyddfa gwnsela priodasol a rhywiol. Yn ogystal, roedd yr athrofa'n arloesol yn yr ymgyrch am hawliau sifil a derbyniad cymdeithasol ar gyfer pobl hoyw a thrawsrywiol.
Yn fuan iawn wedi hyn fodd bynnag, diddymwyd y camau a wnaed gan gymuned hoyw yr Almaen, pan esgynnodd Plaid Natsïaidd Hitler i bŵer. Dywedwyd fod Natsïaeth yn anghydnaws â chyfunrywioldeb, am nad oedd pobl hoyw yn atgenhedlu nac ychwaith yn cyfrannu at yr "hil berffaith" (Nataliaeth). Am yr un rheswm, ystyriwyd hunan-leddfu yn niweidiol i'r Reich, ond cawsai hyn ei ystyried yn llai difrifol. Gwelwyd pryderon hefyd ymysg Natsïaid y gellir cael eich heintio gan "ennyn hoyw".
Ysgrytiai arweinyddion Natsïaidd megis Heinrich Himmler bobl cyfunrywiol fel pobl gwahanol a sicrhaodd fod doctoriaid Natsïaidd yn arbrofi arnynt er mwyn ceisio darganfod gwendid etifeddol sef achos cyfunrywioldeb yn nhyb nifer o aelodau'r blaid. Credai rhai arweinyddion fod angen difa pobl cyfunrywiol, tra bod eraill eisiau gweithredu ar gyfreithiau a waharddai rhyw rhwng dynion neu lesbiaid.
Roedd Ernst Röhm, gŵr yr ystyriai Hitler i fod yn fygythiad posib, ac arweinydd yr SA, adain filwrol gyntaf y Blaid Natsïaidd, yn hoyw ond cadwodd ei rywioldeb yn gyfrinach tan 1925, pan gafodd ei orfodi i ddod allan gan bapur newydd y Democratiaid Sosialaidd a gyhoeddodd nifer o lythyron cariadus a ysgrifennodd. Roedd rhai o arweinwyr eraill yr SA, megis Edmund Heines hefyd yn hoyw. Ar ôl 1925, roedd Röhm yn eithaf agored ynglŷn â'i rywioldeb ac roedd yn aelod o'r Gynghrair dros Hawliau Dynol, mudiad hawliau hoyw mwyaf yr Almaen.
Mae rhai haneswyr wedi cyflwyno'r syniad fod Hitler ei hun yn gyfunrywiol. Gwelir yr enghraifft amlycaf o hyn yng ngwaith yr hanesydd Almaenig Machtan, yn ei lyfr dadleuol The Hidden Hitler (sydd yn ymdrin â'r ddamcaniaeth hon yn unig). Os yw damcaniaeth Machtan yn gywir, gellir gofyn y cwestiwn pam felly oedd y Natsïaid yn erlid pobl hoyw? Ateb Machtan i hyn yw fod Hitler mewn sefyllfa anodd, yn ceisio ail-gyfeirio amheuon ynglŷn â'i rywioldeb ei hun oddi wrtho. Dywed fod "Hitler himself never condemned homosexuality, but he allowed the persecution of gays in order to disguise his own true colours."
Chwaraeodd Iddewon Almaenig rôl flaenllaw o fewn y mudiad hawliau hoywon yn yr Almaen. Gwelwyd canran uchel o bobl gyfunrywiol yn y gymuned ffilm a chelfyddydol yr Almaen-Iddewig.
Beirniadwyd Iddewon Almaenig fel Magnus Hirschfeld yn hallt. Cawsant eu pardduo am eu syniadau dadleuol a oedd yn destun sioc a phryder i nifer o bobl Ewrop. Er nad oedd gan Sigmund Freud unrhyw beth i'w wneud â'r mudiad hawliau hoyw yn yr Almaen (am mai Iddew Awstriaidd ydoedd), cafodd ei dargedu am ei fod yn Iddew ac am fod ganddo syniadau dadleuol am rywioldeb. Ystyriwyd unrhyw un a hyrwyddai syniadau dadleuol am ryw yn wyrdroëdig gan gymdeithas yr Almaen ac yn enwedig gan y Natsïaid. Beirniadwyd Freud yn benodol am rhai cysyniadau llosgachol yn y Cymhleth Oedipus a'r Cymhleth Electra lle honnodd eu bod yn ffenomena seicoddatblygiadol lle datblygai plant deimladau rhywiol tuag at y rhiant o'r rhyw gwahanol.
Puro
bawd|dde|200px|Ar 10 Mai, 1933, llosgodd Natsïaid ym Merlin lyfrau gan awduron Iddewig, Llyfrgell yr Institut für Sexualwissenschaft, a gweithiau eraill a ystyriwyd yn "an-Almaenig"Ar ddiwedd mis Chwefror 1933, wrth i ddylanwad cymedrol Ernst Röhm wanhau, lansiodd y Blaid Natsïaidd ei phroses o buro clybiau hoyw ym Merlin, gan wahardd cyhoeddiadau o natur rywiol a mudiadau hoyw. O ganlyniad, ffodd nifer o'r Almaen (e.e. Erika Mann, Richard Plaut). Ym mis Mawrth 1933, danfonwyd Kurt Hiller, prif drefnydd Athrofa Ymchwil Rhyw Magnus Hirschfeld, i wersyll crynhoi.
Ar 6 Mai 1933, trefnodd Ieuenctid Natsïaidd y Deutsche Studentenschaft ymosodiad ar yr Athrofa Ymchwil Rhywiol. Rhai dyddiau'n ddiweddarach, taflwyd holl lyfrau ac archifau'r Athrofa allan i'r stryd ac fe'u llosgwyd yn gyhoeddus ar strydoedd Opernplatz. Dinistriwyd oddeutu 20,000 o lyfrau a llawysgrifau, a 5,000 o ddelweddau. Yn ogystal, cipiwyd rhestrau helaeth yr Athrofa o enwau a chyfeiriadau pobl LHDT. Yn ystod y goelcerth enfawr, rhoddodd Joseph Goebbels araith wleidyddol i dorf o tua 40,000 o bobl. I ddechrau, amddiffynnodd Hitler Röhm o'r elfennau eraill yn y Blaid Natsïaidd a ystyriai cyfunrywioldeb yn groes i bolisi gwrth-gyfunrywiol y blaid. Fodd bynnag, newidiodd Hitler yn ddiweddarach pan ddechreuodd ystyried Röhm fel bygythiad i'w bŵer. Yn ystod Noson y Cyllyll Hirion ym 1934, dechreuwyd ar y broses o buro unrhyw un yr ystyriai Hitler yn fygythiad i'w bŵer ei hun. Trefnodd i Röhm gael ei lofruddio gan ddefnyddio cyfunrywioldeb Röhm fel cyfiawnhad i dawelu'r gwrthwynebiad a welwyd o fewn yr SA. Wedi iddo gadarnhau ei bŵer, byddai Hitler yn cynnwys dynion hoyw yn y rhestr o bobl a fyddai'n cael eu danfon i'r gwersylloedd crynhoi yn ystod yr holocost.
Ar y dechrau, bu Himmler yn gefnogol i Röhm, gan ddadlau fod y cyhuddiadau o gyfunrywioldeb a ddygwyd yn ei erbyn wedi'u hybu a'u hyrwyddo gan yr Iddewon. Ond ar ôl y puro, dyrchafodd Hitler statws Himmler a daeth yn weithgar iawn yn y broses o ddifa cyfunrywioldeb. Dywedodd, "We must exterminate these people root and branch... the homosexual must be eliminated." (Plant, 1986, p. 99).
bawd|chwith|220px|Cofeb i Ddioddefwyr Hoyw yr Holocost ym Merlin. (Dywed arno: Totgeschlagen - Totgeschwiegen (Trawyd yn farw - Fe'u tawelwyd) Yn fuan ar ôl puro 1934, crewyd adran arbennig o'r Gestapo er mwyn creu rhestrau o unigolion hoyw. Ym 1936, creodd Heinrich Himmler, Pennaeth yr SS, "Swyddfa Ganolog y Reich er mwyn Gwaredu Cyfunrywioldeb ac Erthyliad."
I ddechrau ni chafodd pobl hoyw eu trin yn yr un modd a'r Iddewon; ystyriai'r Almaen Natsïaidd dynion hoyw Almaenig fel rhan o'r "Hil Berffaith" a'u nod oedd i'w gorfodi i gydymffurfio'n rhywiol ac yn gymdeithasol. Danfonwyd dynion hoyw na fyddai neu na allai gydymffurfio neu esgus gydymffurfio i wersylloedd crynhoi fel rhan o'r ymgyrch "Difa Drwy Waith".
Targedwyd dros filiwn o ddynion hoyw Almaenig, ac arestiwyd o leiaf 100,000 ohonynt a charcharwyd dros 50,000 am fod yn hoyw. Ysbaddwyd cannoedd o ddynion hoyw Ewropeaidd o dan gyfarwyddyd y llysoedd barn.
Ni fyddai rhai o'r bobl a erlynwyd o dan y cyfreithiau hyn yn ystyried eu hunain yn gyfunrywiol. Gyda chyfreithiau "gwrth-gyfunrywiol" mor amlwg ledled y byd gorllewinol tan y 1960au a'r 1970au, nid oedd nifer o ddynion yn teimlo'n ddiogel i adrodd eu profiadau tan y 1970au pan ddiddymwyd nifer o'r cyfreithiau yn erbyn pobl hoyw.
Ni erlynwyd lesbiaid i'r fath raddau o dan gyfreithiau gwrth-gyfunrywiol y Natsïaid, am yr ystyriwyd yn haws i'w perswadio neu eu gorfodi i gydymffurfio ag ymddygiad heterorywiol. Fodd bynnag, cawsant eu hystyried yn fygythiad i werthoedd y wladwriaeth ac yn aml caent eu cyhuddo o fod yn "anghymdeithasol."
Cyfunrywioldeb a'r SS
Yn ôl Geoffrey J. Giles, roedd yr SS a'u harweinydd Heinrich Himmler yn poeni'n fawr am gyfunrywioldeb. Gwnaeth Himmler areithiau a gweithiau ysgrifenedig a oedd yn beirniadu pobl hoyw yn fwy nag unrhyw arweinydd Natsïaidd arall. Fodd bynnag, er iddo feirniadu pobl hoyw a gweithgarwch cyfunrywiol yn barhaus, roedd Himmler yn llai cyson yn y modd y cosbodd pobl hoyw. Yn erthygl Geoffrey Giles "The Denial of Homosexuality: Same-Sex Incidents in Himmler's SS", gwelwyd nifer o achosion llys lle dygwyd swyddogion Natsïaidd yr SS gerbron eu gwell am droseddau cyfunrywiol. Amrywiai canlyniadau'r achosion hyn yn fawr iawn, a chyflwyna Giles dystiolaeth ddogfennol lle gallai'r barnwr gael ei lywio gan "wryweidd-dra" neu ba mor Aryanaidd oedd y cyhuddedig. Pe bai o stoc Almaenig cadarn, credwyd y gallai dyn genhedlu plentyn a fyddai'n cyfrannu at yr hil berffaith.
Gwersylloedd crynhoi
Amrywia'r amcangyfrifoedd o'r nifer o ddynion hoyw a laddwyd yn y gwersylloedd crynhoi yn ystod yr holocost o 5,000 i 15,000. Mae'r niferoedd uchaf yn cynnwys y rheiny a oedd yn Iddewon ac yn hoyw, neu'n Iddewig, hoyw a chomiwnyddol hyd yn oed. Yn ogystal, nid oes cofnodion am yr union reswm dros ddanfon person i wersyll crynhoi yn bodoli, sy'n ei gwneud yn anodd rhoi rhif pendant ar y nifer o ddynion hoyw a fu farw yn y gwersylloedd difa. Gweler Triongl Pinc
Dioddefodd dynion hoyw erchyllterau anghyffredin yn y gwersylloedd crynhoi. Wynebent erledigaeth nid yn unig wrth y milwyr Almaenig ond wrth y carcharon eraill hefyd, a ymosodwyd a lladdwyd nifer ohonynt. Hefyd, gorfodwyd dynion hoyw yn y gwersylloedd llafur caled i wneud tasgau mwy peryglus ac anodd na'r carcharon eraill nad oedd yn Iddewon, o dan y polisi o "Ddifa Drwy Waith". Arferai milwyr yr SS ddefnyddio dynion hoyw fel targedau er mwyn ymarfer eu sgiliau saethu, gan anelu at y trionglau pinc y cawsant eu gorfodi i wisgo.
Gellir priodoli'r driniaeth llym hyn i'r modd y gwelai swyddogion yr SS ddynion hoyw, yn ogystal ag agweddau homoffobig y gymuned Almaenig yn gyffredinol. Gwthiwyd y dynion hoyw i ffiniau'r gymdeithas a gwelwyd hyn hefyd yn y gwersylloedd. Bu farw nifer ohonynt o gael eu taro, tra bod doctoriaid Natsïaidd yn aml yn defnyddio dynion hoyw ar gyfer arbrofion gwyddonol er mwyn ceisio darganfod gennyn hoyw er mwyn "iachau" unrhyw blant Ariaidd y dyfodol a oedd yn hoyw.
Gellir cysylltu profiadau fel hyn i'r cyfradd uchel o farwolaethau o ddynion hoyw yn y gwersylloedd o'i gymharu â charfannau "anghymdeithasol" eraill. Dangosodd astudiaeth gan Ruediger Lautmann y bu farw 60% o ddynion hoyw yn y gwersylloedd crynhoi, o'i gymharu â 41% o garcharorion gwleidyddol a 35% o Dystionau Jehovah. Hefyd, dangosodd yr astudiaeth fod y canran o ddynion hoyw a oroesodd ychydig yn uwch ar gyfer pobl o'r dosbarth canol ac uwch ac ar gyfer dynion deurywiol priod a'r rheiny a oedd yn rhieni i blant.
Ar ôl y rhyfel
bawd|chwith|200px|Un pwynt o'r gofeb [[Homomonument, yn Amsterdam, o gofio am ddynion a menywod hoyw a ddioddefodd erlidigaeth. Crewyd y gofeb o dri triongl mawr pinc allan o wenithfaen.]] Ar ôl y rhyfel, ni chydnabyddwyd fod carcharorion hoyw y gwersylloedd crynhoi wedi dioddefodd erledigaeth y Natsïaid. Cynigiwyd iawndal a phensiynau'r wladwriaeth i grwpiau eraill ond fe'i gwrthodwyd ar gyfer dynion hoyw, a oedd yn parhau i gael eu hystyried yn droseddwyr - ni ddiddymwyd y ddeddf Natsiaidd yn erbyn hoywon tan 1994, er i Ddwyrain a Gorllewin yr Almaen lacio ei deddfau troseddol yn erbyn pobl hoyw ar ddiwedd y 1960au.
Gellid ail-garacharu dioddefwyr hoyw yr holocost am "droseddu parhaus", ac fe'u cadwyd ar y rhestr fodern o "droseddwyr rhywiol". O dan Llywodraeth Milwrol Gynghreiriol yr Almaen, gorfodwyd rhai pobl hoyw i gyflawni eu dedfryd o garchar, waeth faint o amser y treuliasant yn y gwersylloedd crynhoi.
Yn gyffredinol, ni ystyriwyd polisïau gwrth-hoyw y Natsïaid a'r modd y dinistriasant y mudiad hawliau hoywon cynnar yn bynciau addas ar gyfer haneswyr ac addysgwyr yr Holocost. Dim ond yn ystod y 1970au a'r 1980au y dechreuwyd trafod y mater, gyda goroeswyr yr holocost yn ysgrifennu a chyhoeddi eu hatgofion, gyda dramâu megis "Bent", a'r ymchwil mwy hanesyddol am hanes homoffobia'r Natsïaid a'r modd y dinistriwyd y mudiad hawliau hoyw Almaenig.
Ers y 1980au, mae rhai dinasoedd Ewropeaidd a rhyngwladol wedi codi cofebion i gofio'r miloedd o bobl hoyw a lofruddiwyd ac a erlidiwyd yn ystod yr Holocost. Ceir cofebion mawrion ym Merlin, Amsterdam, Montevideo, a San Francisco. Yn 2002, gwnaeth y llywodraeth Almaenig ymddiheuriad swyddogol i'r gymuned hoyw.
Yn 2005, cofiodd y Senedd Ewropeaidd 60 mlynedd ers rhyddhau gwersyll Auschwitz gyda munud o dawelwch a oedd yn cynnwys y testun isod:
"...27 January 2005, the sixtieth anniversary of the liberation of Nazi Germany's death camp at Auschwitz-Birkenau, where a combined total of up to 1.5 million Jews, Roma, Poles, Russians and prisoners of various other nationalities, and homosexuals, were murdered, is not only a major occasion for European citizens to remember and condemn the enormous horror and tragedy of the Holocaust, but also for addressing the disturbing rise in anti-Semitism, and especially anti-Semitic incidents, in Europe, and for learning anew the wider lessons about the dangers of victimising people on the basis of race, ethnic origin, religion, social classification, politics or sexual orientation...." Cofnododd un o oroeswyr hoyw yr Holocost, Pierre Seel, fanylion am fywyd i ddynion hoyw o dan reolaeth y Natsïaid. Yn ei hanesion, dywed ei fod yn aelod o'r gymuned hoyw lleol yn nhref Mulhouse. Pan gipiodd y Natsïaid bŵer o'r dref, roedd ei enw ef ar restr o ddynion hoyw a orfodwyd i orsaf yr heddlu. Ufuddhaodd y gorchymyn er mwyn amddiffyn ei deulu rhag unrhyw oblygiadau pellach. Pan gyrhaeddodd orsaf yr heddlu, dywed iddo ef a dynion hoyw eraill gael eu curo. Tynnwyd ewinedd bysedd y rhai a geisiodd ymwrthod. Treisiwyd rhai eraill gyda phreniau mesur a oedd wedi eu torri, gan dyllu eu coluddion gan beri iddynt waedu'n ddifrifol. Ar ôl iddo gael ei arestio, fe'i danfonwyd i wersyll crynhoi yn Schirmeck. Yno, dywed Seel y byddai cadfridog Natsiaidd yn cyhoeddi y byddai dienyddiad cyhoeddus. Daethpwyd a dyn allan ac adnabu Seel ei wyneb. Wyneb ei gariad deunaw oed o Mulhouse ydoedd. Dywed Seel fod y Natsïaid wedi diosg dillad ei gariad, gosod bwced metal dros ei ben ac yna rhyddhau cwn Alsatian arno, a gnodd ef nes iddo farw.
Hera Piws
Ffilm drosedd sy'n llawn dirgelwch yw Hera Piws a gyhoeddwyd yn 2001. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2001. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Beautiful Mind sef ffilm fywgraffyddol gan Ron Howard. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bowling for Columbine
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Michael Moore yw Bowling For Columbine a gyhoeddwyd yn 2002. Fe'i cynhyrchwyd gan Michael Moore yng Nghanada, Unol Daleithiau America a'r Almaen; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: Dog Eat Dog Films, Salter Street Films, United Broadcasting Company, Alliance Atlantis. Cafodd ei ffilmio yn Ninas Efrog Newydd a Colorado. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Michael Moore. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw a thrwy ei harddangos mewn theatrau a sinemâu.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw George W. Bush, Augusto Pinochet, Salvador Allende, Bill Clinton, George H. W. Bush, Heinrich Himmler, Matt Stone, Charlton Heston, Michael Moore, Marilyn Manson, Emma Bunton a Dick Clark. Mae'r ffilm Bowling For Columbine yn 120 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o sgrin llydan (sef 1.85:1).
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Michael Moore ar 23 Ebrill 1954 yn Flint, Michigan. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1989 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Michigan–Dearborn.
Cerrig yng Nghymru: Deunyddiau, Treftadaeth a Chadwraeth
Llyfr sy'n ymwneud â Oes Newydd y Cerrig yng Nghymru yw Cerrig yng Nghymru: Deunyddiau, Treftadaeth a Chadwraeth wedi'i olygu gan Malcolm R. Coulson. Cadw a gyhoeddodd y gyfrol a hynny ar 01 Ionawr 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Bowling for Columbine
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Michael Moore nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Kings Worthy
Pentref a phlwyf sifil yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Kings Worthy. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dinas Caerwynt.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 4,435.
Blackford, Perth a Kinross
Pentref yn awdurdod unedol Perth a Kinross, yr Alban, yw Blackford (Gaeleg yr Alban: An t-Àth Dubh).
Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 556 gyda 82.19% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 13.85% wedi’u geni yn Lloegr.
Gwaith
Yn 2001 roedd 275 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:
Carnedd gron Cefn Clawdd
Carnedd gron (Saesneg: round cairn) sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Carnedd gron Cefn Clawdd, yng nghymuned Erwd, Powys;. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog (Saesneg: ring cairn) sy'n fath cwbwl wahanol i garnedd.
Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: BR402.
Bryngaer Llyswen
Mae Bryngaer Llyswen yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Bronllys, Powys, Cymru; cyfeirnod OS: SO127379.
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: BR085. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.
Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonynh nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.
Eleuthemis
Genws o weision neidr ydy Eleuthemis yn nheulu'r Picellwyr (Lladin: Libellulidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr.