cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ugain Eto
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pierrette Nardo
Roedd Pierrette Nardo (1955 – 16 Mawrth 2012) yn fotanegydd nodedig a aned yn La Rochelle, Ffrainc. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: Prifysgol Reading.
Le Châtiment D'un Espion
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr André Hugon yw Le Châtiment D'un Espion a gyhoeddwyd yn 1914. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Deux Coups Classiques
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr André Hugon yw Deux Coups Classiques a gyhoeddwyd yn 1914. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Pierrette Nardo
Pan oedd yn ei glasoed, astudiodd y defnydd o blanhigion dros y canrifoedd. Poblogeiddiodd y byd botaneg ar raglenni radio am rai blynyddoedd. Bu farw yn 16 Mawrth 2012.
Le Châtiment D'un Espion
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Cadwyni Rhyddid
Cyfrol o gerddi gan Grahame Davies yw Cadwyni Rhyddid. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2002. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Le Châtiment D'un Espion
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1914. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Cabiria sef ffilm epig am ryfel o’r Eidal gan Giovanni Pastrone.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Hugon ar 17 Rhagfyr 1886 yn Alger a bu farw yn Cannes ar 8 Awst 2007.
Cadwyni Rhyddid
Disgrifiad byr
Ail gyfrol o farddoniaeth Grahame Davies yn cynnwys dros 30 o gerddi amrywiol yn adlewyrchu rhagrith a chaethiwed bywyd dinesig Cymry Caerdydd. Cyhoeddwyd gyntaf ym mis Mehefin 2001.
Le Châtiment D'un Espion
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Hugon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Deux Coups Classiques
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Cadwyni Rhyddid
Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle
Deux Coups Classiques
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1914. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Cabiria sef ffilm epig am ryfel o’r Eidal gan Giovanni Pastrone.
Valdosta, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Valdosta, gan gynnwys:
Deux Coups Classiques
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Hugon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pysgotwr Molwcaidd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pysgotwr Molwcaidd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pysgotwyr Molwcaidd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Halcyon diops; yr enw Saesneg arno yw Moluccan kingfisher. Mae'n perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: Alcedinidae) sydd yn urdd y Coraciiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. diops, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r pysgotwr Molwcaidd yn perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: Alcedinidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Saul Alinsky
Trefnwr cymunedol o Americanwr oedd Saul David Alinsky (30 Ionawr 1909 – 12 Mehefin 1972) a ysgrifennodd y llyfr Rules for Radicals. Fe'i ystyrir yn "dad trefnu cymunedol modern" yn yr Unol Daleithiau.
Dolffin Pigwyn
Mamal sy'n byw yn y môr ac sy'n perthyn i deulu'r Delphinidae ydy'r Dolffin Pigwyn sy'n enw gwrywaidd; lluosog: dolffiniaid pigwyn (Lladin: Lagenorhynchus albirostris; Saesneg: White-beaked dolphin).
Chris Law
Hyfforddwyd Law fel cogydd mewn tŷ bwyta Ffrengig cyn iddo raddio yn y brifysgol, ac yna am 10 mlynedd bu'n rhedeg cwmni motobiecio yn yr Himalaya a deg mlynedd wedyn fel Ymgynghorydd Ariannol.
Dolffin Pigwyn
Mae ei diriogaeth yn cynnwys Ewrop a Chefnfor yr Iwerydd ac ar adegau mae i'w ganfod ger arfordir Cymru.
Chris Law
Refferndwm Annibyniaeth yr Alban, 2015
Yn ystod yr ymgyrch, teithiodd o gwmpas yr Alban mewn hen frigad dân o'r enw 'Ysbryd Annibyniaeth', gan annog pobl i bleidleisio dros annibyniaeth i'w wlad; cafodd gryn sylw ac mae'n gymeriad lliwgar.
Morgath Wen
Pysgodyn sy'n byw yn y môr ac sy'n perthyn i deulu'r Rajidae ydy'r Morgath Wen sy'n enw benywaidd; lluosog: morgathod gwyn(ion) (Lladin: Raja alba; Saesneg: white skate).
Chris Law
Etholiad 2015
Yn Etholiad Cyffredinol 2015 enillodd Plaid Genedlaethol yr Alban 56 allan o 59 sedd yn yr Alban. Yn yr etholiad hon, derbyniodd Chris Law 27684 o bleidleisiau, sef 61.9% o'r holl bleidleisiau a fwriwyd, sef gogwydd o 33.0 ers etholiad 2015 a mwyafrif o 17092 pleidlais.
Dolffin Pigwyn
Ar restr yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur (UICN), caiff y rhywogaeth hon ei rhoi yn y dosbarth 'Lleiaf o Bryder' o ran niferoedd, bygythiad a chadwraeth.
Mewn Mynwent Ddu yn Rhuthun Town (Baledi)
Cyfrol o gerddi gan Dafydd Owen yw Mewn Mynwent Ddu yn Rhuthun Town (Baledi). Yr awdurn hefyd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2002. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Morgath Wen
Mae ei diriogaeth yn cynnwys Ewrop, Môr y Gogledd, y Môr Canoldir, Cefnfor yr Iwerydd, Ewrop a Chefnfor India ac mae i'w ganfod ym Môr y Gogledd ac arfordir Cymru.
Ar restr yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur (UICN), caiff y rhywogaeth hon ei rhoi yn y dosbarth 'Mewn Perygl' o ran niferoedd, bygythiad a chadwraeth.
363 CC
5g CC - 4g CC - 3g CC
410au CC 400au CC 390au CC 380au CC 370au CC - 360au CC - 350au CC 340au CC 330au CC 320au CC 310au CC
368 CC 367 CC 366 CC 365 CC 364 CC - 363 CC - 362 CC 361 CC 360 CC 359 CC 358 CC
Mewn Mynwent Ddu yn Rhuthun Town (Baledi)
Disgrifiad byr
Casgliad amrywiol o 24 o faledi gan y Prifardd coronog a chadeiriog Dafydd Owen.
Botwm Crys yn cadw lle
Charlotte Henschel
Arlunydd benywaidd o Ffrainc oedd Charlotte Henschel (1905 - 1985).
Fe'i ganed yn Wrocław a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Ffrainc.
Bu farw ym Mharis.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Up The Academy
Ffilm am arddegwyr gan y cyfarwyddwr Robert Downey Sr. yw Up The Academy a gyhoeddwyd yn 1980. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Kansas a chafodd ei ffilmio yn Kansas. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ralph Macchio, Robert Downey Jr., Barbara Bach, Leonard Frey, Ian Wolfe, Antonio Fargas, Tom Poston, Ron Leibman, King Coleman a Wendell Brown. Mae'r ffilm Up The Academy yn 87 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1980. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Empire Strikes Back sef yr ail ffilm yn y gyfres Star Wars. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Harry Stradling oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Bud Molin sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert Downey Sr ar 24 Mehefin 1936 ym Manhattan a bu farw yn yr un ardal ar 1 Ionawr 2000. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1959 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert Downey Sr. nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhestr o Siroedd Mississippi
Map dwysedd poblogaeth
Mae lliwiau gwahanol yn dynodi dwysedd trymach. bawd|300px| center
Piddletrenthide
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Piddletrenthide.
Fantastipo
Ffilm ddrama a chomedi yw Fantastipo a gyhoeddwyd yn 2005. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ファンタスティポ'ac Fe' cynhyrchwyd yn Japan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Japaneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kimika Yoshino, Akira Takarada, Tsuyoshi Domoto, Taichi Kokubun a Hiroshi Fujioka.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2005. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd V for Vendetta sef ffilm wyddonias, ddystopaidd llawn cyffro gan James McTeigue. Hyd at 2022 roedd o leiaf 5,600 o ffilmiau Japaneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
364 CC
5g CC - 4g CC - 3g CC
Siarter brenhinol
Siarter a roddir gan Sofran ar gyngor y Cyfrin Gyngor yw Siarter Brenhinol, er mwyn cyfreithloni corfforaeth, megis dinas, cwmni, prifysgol ac yn y blaen. Mae Siarter Brenhinol yn fath o lythyr breinlen. Yn y canoloesoedd yn Ewrop, roedd ond yn gyfreithlon i fasnachu mewn dinasoedd, a'r unig fodd o sefydlu dinas oedd drwy gael Siarter Brenhinol. Cysidrir y flwyddyn i ddinas dderbyn ei Siarter Brenhinol i fod y flwyddyn pryd y sefydlwyd, nid yw'r ffaith y bu anheddiad yno gynt yn newid hyn. Gall hefyd roi neu greu statws arbennig ar gyfer corfforaeth. Mae rhoi Siarter Brenhinol yn Uchelfraint Brenhinol.
I Natt – Eller Aldrig
Y prif actor yn y ffilm hon yw Thor Modéen. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Siarter brenhinol
Ar un adeg, Siarter Brenhinol oedd yr unig fodd o ffurfio corfforaeth, ond erbyn hyn mae modd arall megis cofrestru cwmni cyfyngedig. Mae'r canlynol yn rhai o'r cyrff gorffennol a phresennol a sefydlwyd o dan siarter frenhinol:
I Natt – Eller Aldrig
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ball of Fire sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
364 CC
410au CC 400au CC 390au CC 380au CC 370au CC - 360au CC - 350au CC 340au CC 330au CC 320au CC 310au CC
I Natt – Eller Aldrig
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustaf Molander ar 18 Tachwedd 1888 yn Helsinki a bu farw yn Stockholm ar 11 Gorffennaf 1990.
364 CC
369 CC 368 CC 367 CC 366 CC 365 CC - 364 CC - 363 CC 362 CC 361 CC 360 CC 359 CC
Crug Llangybi
Hen domen, neu fwnt, o'r Oesoedd Canol ydy Crug Llangybi, heb y mur gwarcheidiol arferol, sef y “beili”. Lleoliad: Llangybi, Sir Fynwy;. Fe godwyd y rhan fwyaf o'r tomenni hyn yng Nghymru rhywdro rhwng degawdau olaf yr 11g ac ail hanner y 12g allan o bridd a charreg, gyda ffos o'u cwmpas fel rheol. Y Normaniaid ddaeth â'r math hwn o amddiffynfa o Ffrainc i wledydd Prydain a mabwysiadwyd y dechnoleg gan y Cymry.
I Natt – Eller Aldrig
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustaf Molander nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Crug Llangybi
Fe'i cofrestrwyd gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: MM110.
Jacobs Stege
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Gustaf Molander yw Jacobs Stege a gyhoeddwyd yn 1942. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Gösta Stevens a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jules Sylvain.
Crug Llangybi
Mae'r clwstwr mwyaf o'r tomennydd hyn drwy wledydd Prydain i'w weld yn ardal y gororau (neu'r Mers): sef Swydd Amwythig, Swydd Gaer, Swydd Henffordd, Powys a Sir y Fflint fel y caiff ei adnabod heddiw.
Jacobs Stege
Y prif actor yn y ffilm hon yw Sture Lagerwall.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1942. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Casablanca sy’n glasur o ffilm Americanaidd am ramant a rhyfel, gan y cyfarwyddwr ffilm Michael Curtiz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, Jacob, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Alexander Kielland a gyhoeddwyd yn 1891.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustaf Molander ar 18 Tachwedd 1888 yn Helsinki a bu farw yn Stockholm ar 11 Gorffennaf 1990.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustaf Molander nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
POLR2H
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn POLR2H yw POLR2H a elwir hefyd yn RNA polymerase II subunit H (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 3, band 3q27.1.
Der Liebling Der Götter
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Holger-Madsen yw Der Liebling Der Götter a gyhoeddwyd yn 1920. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Gudernes Yndling ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Arnold Vilhelm Olsen.
POLR2H
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn POLR2H.
Der Liebling Der Götter
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Gunnar Tolnæs, Carl Schenstrøm, Lili Bech, Henrik Malberg, Aage Bendixen, Frederik Buch, Viggo Lindstrøm, Astrid Krygell, Christian Engelstoft a Valdemar Lund. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1920. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Cabinet of Dr. Caligari sef ffilm arswyd Almaeneg gan Robert Wiene. Marius Clausen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Holger-Madsen ar 11 Ebrill 1878 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 17 Chwefror 1961.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Holger-Madsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Salir Pitando
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Álvaro Fernández Armero yw Salir Pitando a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Lleolwyd y stori yn Andalucía. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Guillermo Toledo, Cristina Alcázar, Antonio de la Torre, Javier Gutiérrez, Chiqui Fernández, Nathalie Poza, Xenia Tostado a Lidia Navarro.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Le Rapt
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr André Hugon yw Le Rapt a gyhoeddwyd yn 1914. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Salir Pitando
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Álvaro Fernández Armero ar 6 Mawrth 1969 ym Madrid. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1993 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Le Rapt
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Salir Pitando
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Álvaro Fernández Armero nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Le Rapt
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1914. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Cabiria sef ffilm epig am ryfel o’r Eidal gan Giovanni Pastrone.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Hugon ar 17 Rhagfyr 1886 yn Alger a bu farw yn Cannes ar 8 Awst 2007.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Hugon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gorsaf reilffordd Penzance
bawd|chwith|Arwydd [[Cernyweg: 'Croeso i Bensans' ar y platfform.]]
Lan Ddu Cilwenau
Mae Lan Ddu Cilwenau yn gopa mynydd a geir yn Ne-orllewin Cymru;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 208 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 328 metr (1076 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 8 Mehefin 2009.
Tresglen adeingoch
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. phoeniceus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Teulu
Mae'r tresglen adeingoch yn perthyn i deulu'r Tresglod (Lladin: Icteridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Briar Patch
Ffilm ddrama yw Briar Patch a gyhoeddwyd yn 2003. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Castell Llanddingad
Hen domen, neu fwnt, o'r Oesoedd Canol ydy Castell Llanddingad, heb y mur gwarcheidiol arferol, sef y “beili”. Lleoliad: Llanddingad, Trefynwy, Sir Fynwy;. Fe godwyd y rhan fwyaf o'r tomenni hyn yng Nghymru rhywdro rhwng degawdau olaf yr 11g ac ail hanner y 12g allan o bridd a charreg, gyda ffos o'u cwmpas fel rheol. Y Normaniaid ddaeth â'r math hwn o amddiffynfa o Ffrainc i wledydd Prydain a mabwysiadwyd y dechnoleg gan y Cymry.
Fe'i cofrestrwyd gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: MM113.
Mae'r clwstwr mwyaf o'r tomennydd hyn drwy wledydd Prydain i'w weld yn ardal y gororau (neu'r Mers): sef Swydd Amwythig, Swydd Gaer, Swydd Henffordd, Powys a Sir y Fflint fel y caiff ei adnabod heddiw.
On The Avenue
Ffilm ar gerddoriaeth a chomedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwyr Roy Del Ruth a William A. Seiter yw On The Avenue a gyhoeddwyd yn 1937. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Irving Berlin.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sig Ruman, Billy Gilbert, Madeleine Carroll, Alice Faye, Lynn Bari, Ritz Brothers, Dick Powell, Joan Davis, Bess Flowers, Douglas Fowley, Stepin Fetchit, Cora Witherspoon, Alan Mowbray, Walter Catlett, George Barbier, Hank Mann, Eddy Waller, Frank Darien, Harold Miller, Edgar Norton, Douglas Wood a Jay Eaton. Mae'r ffilm On The Avenue yn 89 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1937. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life of Emile Zola sef ffilm Americanaidd hanesyddol gan y cyfarwyddwr William Dieterle. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Roy Del Ruth ar 18 Hydref 1893 yn Delaware a bu farw yn Sherman Oaks ar 11 Awst 1999.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Roy Del Ruth nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Barnesville, Maryland
Tref yn, yn nhalaith Maryland, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Barnesville, gan gynnwys:
Castell Tre Owain
Hen domen, neu fwnt, o'r Oesoedd Canol ydy Castell Tre Owain, heb y mur gwarcheidiol arferol, sef y “beili”. Lleoliad: Llanddingad, Trefynwy, Sir Fynwy;. Fe godwyd y rhan fwyaf o'r tomenni hyn yng Nghymru rhywdro rhwng degawdau olaf yr 11g ac ail hanner y 12g allan o bridd a charreg, gyda ffos o'u cwmpas fel rheol. Y Normaniaid ddaeth â'r math hwn o amddiffynfa o Ffrainc i wledydd Prydain a mabwysiadwyd y dechnoleg gan y Cymry.
Fe'i cofrestrwyd gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: MM114.
El Juego De La Verdad (ffilm, 2004)
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Álvaro Fernández Armero yw El Juego De La Verdad a gyhoeddwyd yn 2004. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Madeleine Robinson, Tristán Ulloa, Óscar Jaenada, María Esteve, Fernando Cayo a Natalia Verbeke. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Million Dollar Baby sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan David Pinillos sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Álvaro Fernández Armero ar 6 Mawrth 1969 ym Madrid. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1993 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Álvaro Fernández Armero nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Napier, Seland Newydd
Dinas yn Ynys y Gogledd, Seland Newydd, yw Napier. Saif yn ardal Hawke's Bay, ar arfordir y dwyrain, ac mae ganddi borthladd, Napier Port.
Roedd gan y ddinas boblogaeth o 66,700 (amcangyfrif) yn 2021.
Indus
Gallai Indus gyfeirio at un o sawl peth:
Pimperne
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Pimperne.
Frisöndag
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Gustaf Molander yw Frisöndag a gyhoeddwyd yn 1961. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Frisöndag ac fe’i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Nils Beyer.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Torsten Lilliecrona.
Șotronul
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1980. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Empire Strikes Back sef yr ail ffilm yn y gyfres Star Wars. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,650 o ffilmiau Rwmaneg wedi gweld golau dydd.
Frisöndag
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1961. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Breakfast at Tiffany's sy’n glasur o ffilm, yn gomedi rhamantus gan Blake Edwards ac yn addasiad o lyfr o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
Șotronul
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Frisöndag
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustaf Molander nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pokesdown
Maestref Bournemouth yn Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Pokesdown.
È Già Ieri
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Goya Toledo, Antonio Albanese, Beatriz Rico, Fabio De Luigi a Linus. Mae'r ffilm È Già Ieri yn 99 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Million Dollar Baby sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Roberto Forza oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giulio Manfredonia ar 3 Tachwedd 1967 yn Rhufain.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giulio Manfredonia nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Difendo Il Mio Amore
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwyr Giulio Macchi a Vincent Sherman yw Difendo Il Mio Amore a gyhoeddwyd yn 1957. Fe'i cynhyrchwyd gan Titanus yn yr Eidal a Ffrainc. Lleolwyd y stori yn Milan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Ettore Giannini a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Renzo Rossellini.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Vittorio Gassman, Martine Carol, Arnoldo Foà, Elena Altieri, Giorgia Moll, Enrico Glori, Gabriele Ferzetti, Charles Vanel, Renato Chiantoni, Mino Doro, Antonella Della Porta, Clelia Matania, Leonardo Bragaglia, Loris Gizzi, Alan Furlan a Gustavo De Nardo. Mae'r ffilm Difendo Il Mio Amore yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1957. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Bridge on the River Kwai sy’n ffilm ryfel llawn propaganda a wnaed yn America-Lloegr, gan y cyfarwyddwr ffilm David Lean. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Gianni Di Venanzo oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Mario Serandrei sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giulio Macchi ar 1 Hydref 1918 yn Cantù a bu farw yn Rhufain ar 3 Chwefror 2022.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giulio Macchi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Turtur ffrwythau fronwen
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Turtur ffrwythau fronwen (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: turturod ffrwythau bronwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ptilinopus rivoli; yr enw Saesneg arno yw White-bibbed fruit dove. Mae'n perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae) sydd yn urdd y Columbiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. rivoli, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r turtur ffrwythau fronwen yn perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Christian Schrøder i Panoptikon
Ffilm fud (heb sain) yw Christian Schrøder i Panoptikon a gyhoeddwyd yn 1911. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lau Lauritzen, Christian Schrøder, Aage Brandt, Doris Langkilde a Julie Henriksen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1911. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Uffern Dante (L'Inferno’), sef ffilm o’r Eidal gan Giuseppe de Liguoro a Francesco Bertolini.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pysgotwr Ynys Talaud
Teulu
Mae'r pysgotwr Ynys Talaud yn perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: Alcedinidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Ada I. Pastore
Roedd Ada I. Pastore (1906 - 1952) yn fotanegydd nodedig a aned yn Buenos Aires, yr Ariannin. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd yr Universidad de Buenos Aires. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Instituto Nacional de Investigación y Desarrollo Pesquero de Mar del Plata.
Bu farw yn 1952 yn Buenos Aires.
POLR2F
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn POLR2F yw POLR2F a elwir hefyd yn RNA polymerase II subunit F (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 22, band 22q13.1.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn POLR2F.
La Nostra Terra
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Giulio Manfredonia yw La Nostra Terra a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Fabio Bonifacci a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mauro Pagani.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Stefano Accorsi, Debora Caprioglio, Sergio Rubini, Giovanni Esposito, Iaia Forte, Paolo De Vita a Tommaso Ragno. Mae'r ffilm La Nostra Terra yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Cecilia Zanuso sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giulio Manfredonia nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pencampwriaeth y Pum Gwlad 1951
Enillwyd Pencampwriaeth y Pum Gwlad yn 1951 gan  Iwerddon.
Llywelyn Fawr
Llywelyn ap Iorwerth (c.1173 – 11 Ebrill 1240), neu Llywelyn Fawr, oedd Tywysog Gwynedd a Thywysog Cymru. Erbyn diwedd ei deyrnasiad yn 1240 roedd yn cael ei gydnabod (ac yn galw ei hun) yn Dywysog Aberffraw ac Arglwydd Eryri.
Roedd yn Dywysog Cymru, a rheolodd rhanfwyaf o Gymru. Roedd yn ŵyr i Owain Gwynedd, ac yn unig fab i Iorwerth Drwyndwn, sef mab cyfreithlon hynaf Owain Gwynedd, tra'r oedd ei fam, Marged, yn ferch i Madog ap Maredudd o Bowys. Roedd Llywelyn ap Gruffudd yn ŵyr iddo drwy ei fab Gruffudd gyda Thangwystl. Drwy gyfuniad o ryfela a diplomyddiaeth amlygodd ei hun fel un o lywodraethwyr mwyaf blaengar ac abl Cymru’r Oesoedd Canol. Yn ystod ei deyrnasiad brwydrodd yn ddygn ac ymgyrchu’n daer i wireddu ei weledigaeth yng Nghymru o greu tywysogaeth Gymreig.
Yn ystod plentyndod Llywelyn, rheolwyd Gwynedd gan ei ddau ewythr, ac roeddent wedi rhannu’r deyrnas rhyngddynt, yn dilyn marwolaeth tad-cu Llywelyn, sef Owain Gwynedd, yn 1170. Bu’r blynyddoedd ar ôl 1170 yn gyfnod ansefydlog, gyda disgynyddion Owain yn brwydro i reoli. Roedd hawl Llywelyn i fod yn rheolwr cyfreithlon yn gadarn a dechreuodd ymgyrch i ennill pŵer pan oedd yn ifanc. Bu 1197 yn drobwynt pwysig. Daliodd Llywelyn ap Iorwerth ei ewythr Dafydd ab Owain a'i alltudio o Wynedd, meddiannodd y Berfeddwlad a chipiodd weddill Gwynedd yn 1200.
Ef oedd prif reolwr Gwynedd erbyn 1201, a lluniodd gytundeb gyda Brenin Lloegr yn y flwyddyn honno. Yn y Deheubarth, manteisiodd Llywelyn ar y rhwygiadau a fu yn nheyrnas yr Arglwydd Rhys ap Gruffudd rhwng ei feibion yn dilyn ei farwolaeth yn 1197. Rhannodd Llywelyn y tiroedd rhyngddynt a daeth Llywelyn yn uwch-arglwydd ar y Deheubarth.
Parhaodd perthynas dda rhyngddo ef a’r Brenin John, Brenin Lloegr, am weddill y degawd hwnnw. Priododd Llywelyn ferch John, sef Siwan, yn 1205. Pan arestiwyd Gwenwynwyn ap Owain o Bowys gan John yn 1208, cymerodd Llywelyn y cyfle i feddiannu Powys. Ond yn 1210 gwaethygodd y berthynas rhwng Llywelyn a John ac oherwydd hynny penderfynodd John ymosod ar Wynedd yn 1211. Gorfodwyd Llywelyn i ofyn am delerau i geisio cymodi, a bu’n rhaid iddo ollwng ei afael ar ei holl diroedd i’r dwyrain o’r Afon Conwy, er iddo lwyddo i’w hadfeddiannu y flwyddyn ddilynol mewn cynghrair gyda thywysogion Cymreig eraill. Lluniodd gynghrair gyda’r barwniaid a oedd wedi gorfodi John i lofnodi'r Magna Carta yn 1215. Erbyn 1216, Llywelyn oedd y prif bŵer yng Nghymru, a chynhaliodd gyngor o reolwyr Cymreig yn Aberdyfi yn yr un flwyddyn, lle tyngwyd llw o ffyddlondeb iddo ef er mwyn dosbarthu tiroedd i’r tywysogion eraill.
Yn dilyn marwolaeth y Brenin John, llofnododd Llywelyn gytundeb gyda’i olynydd, Harri III, yn 1218. Roedd Cytundeb Caerwrangon yn gydnabyddiaeth gan Frenin Lloegr o hawliau Llywelyn yng Nghymru ac yn gadarnhad o’r hyn a gytunodd gyda thywysogion eraill Cymru yn Aberdyfi yn 1216. Bu’r pymtheg mlynedd nesaf yn gythryblus a chyfnewidiol i Llywelyn oherwydd bu mewn gwrthdaro cyson ag Arglwyddi’r Mers - yn eu plith, William Marshall, Iarll Penfro, a'i heriodd yn ne-orllewin Cymru yn 1223, a Hubert de Burgh a'i heriodd yn ne Powys yn 1228.
Bu ei berthynas â’i dad-yng-nghyfraith, John, Brenin Lloegr yn anghyson, ac roedd y ffaith ei fod wedi llunio cynghreiriau gyda rhai o brif Arglwyddi’r Mers yn dangos mor anwadal oedd gwleidyddiaeth yr oes. Roedd Cytundeb Heddwch Middle yn 1234 yn datgan diwedd gyrfa filwrol Llywelyn, oherwydd estynnwyd cadoediad heddwch y cytundeb tan ddiwedd teyrnasiad Llywelyn. Sefydlogodd ei safle a’i awdurdod yng Nghymru tan ei farwolaeth yn 1240 ac olynwyd ef gan ei fab Dafydd ap Llywelyn. Pan alwodd ynghyd ei ddeiliaid yn Ystrad Fflur yn 1238 roedd hynny'n ddatganiad o ddymuniad Llywelyn bod ei benarglwyddiaeth ef fel Tywysog Cymru a’i syniad o greu tywysogaeth Cymru yn cael ei throsglwyddo i’w aer, Dafydd. Roedd yr arweinyddion oedd yn bresennol yn tyngu llw o ffyddlondeb i Dafydd i sicrhau bod hynny'n cael ei wireddu yn y dyfodol.
Llinach deuluol a bywyd cynnar
alt=|bawd|Arfbais Llywelyn Ni wyddom lawer am flynyddoedd cynnar Llywelyn. Yn ôl y traddodiad cafodd ei eni yng Nghastell Dolwyddelan, Dyffryn Lledr tua 1173, yn fab i Iorwerth ab Owain, oedd hefyd yn cael ei adnabod fel Iorwerth Drwyndwn, ac yn ŵyr i Owain Gwynedd, a fu’n rheolwr Gwynedd tan ei farwolaeth yn 1170. Roedd Llywelyn yn ddisgynnydd ym mhrif linach Rhodri Mawr ac felly'n aelod o linach frenhinol Gwynedd.
Bu farw ei dad, Iorwerth Drwyndwn, pan oedd Llywelyn yn blentyn bach. Does dim cofnodion bod Iorwerth Drwyndwn wedi cymryd rhan yn yr ymrafael a fu rhwng meibion eraill Owain Gwynedd yn dilyn ei farwolaeth, er mai ef oedd y mab hynaf. Yn ôl traddodiad, roedd yn anabl neu wedi ei anffurfio mewn rhyw ffordd fel na allai fod yn rhan o’r frwydr am bŵer. Yn ôl yr hanesydd, J.E Lloyd, lladdwyd Iorwerth mewn brwydr ym Mhennant Melangell, Powys, yn 1174, yn ystod y rhyfeloedd a ymladdwyd i benderfynu'r olyniaeth yn dilyn marwolaeth ei dad.
Erbyn 1175, roedd Gwynedd wedi cael ei rhannu rhwng dau o ewyrth Llywelyn, sef Dafydd ab Owain, a oedd yn rheoli’r tiroedd i’r dwyrain o Afon Conwy, a Rhodri ab Owain, a oedd yn meddiannu’r tiroedd i'r gorllewin o'r afon. Dafydd a Rhodri oedd meibion Owain drwy ei ail briodas â Cristin ferch Gronw. Nid oedd y briodas hon yn cael ei hystyried yn ddilys gan yr Eglwys gan fod Cristin ac Owain yn gefndryd cyntaf, ac roedd cyfraith eglwys yn datgan fod perthynas deuluol o'r fath yn golygu bod y briodas yn anghyfreithlon. Mae Gerallt Gymro yn cyfeirio at Iorwerth Drwyndwn fel unig fab cyfreithlon Owain Gwynedd ac yn dilyn marwolaeth Iorwerth, Llywelyn a ystyriwyd gan yr Eglwys fel yr unig ymgeisydd cyfreithlon ar gyfer gorsedd Gwynedd.
Mam Llywelyn oedd Marged, merch Madog ap Maredudd, tywysog Powys. Mae tystiolaeth yn bodoli bod Marged, ar ôl marwolaeth ei gŵr cyntaf, wedi priodi yn ystod haf 1197 â Gwion, nai Roger Powys o Gastell Whittington, a bod mab wedi ei eni iddynt, sef Dafydd ap Gwion. Felly, mae rhai yn dadlau na wnaeth Marged briodi aelod o deulu’r Corbet o Gastell Caus (ger Westbury, Swydd Amwythig) ac yn ddiweddarach Castell Moreton Corbet. Er hynny, mae dogfen yn dangos bod Llywelyn ab Iorwerth wedi rhoi rhodd o dir i’r fynachlog yn Wigmore, gyda Llywelyn yn cyfeirio at y ffaith bod ei fam yn aelod o lys Corbet. bawd|Sêl Llywelyn ap Iorwerth
Sefydlu ei awdurdod 1188-1199
alt=|bawd|Llywelyn Fawr (cerflun yng [[Conwy (tref)|Nghonwy)]]
Rhaniadau yng Ngwynedd
Gyda marwolaeth Owain Gwynedd yn 1170 bu gwrthdaro a rhaniadau dwfn ymhlith disgynyddion Owain yng Ngwynedd. Tasg gyntaf Llywelyn oedd sefydlu ei awdurdod. Gwnaeth hyn yn rhannol drwy nerth arfau ac yn rhannol drwy nawdd a chynghreirio. Yn 1194, gyda chymorth ei gefndryd, Gruffudd ap Cynan a Maredudd ap Cynan, gorchfygodd Llywelyn ei ewythr Dafydd ab Owain Gwynedd, mab Owain Gwynedd, ym Mrwydr Aberconwy. Meddiannwyd tiroedd ei frawd, Rhodri ab Owain, i’r gorllewin o afon Conwy gan Gruffudd a Maredudd tra bod Llywelyn wedi cipio tiroedd Dafydd a leolwyd i’r dwyrain o afon Conwy. Bu farw Rhodri ab Owain yn 1195.
Yn ystod y blynyddoedd dilynol canolbwyntiodd Llywelyn ar gadarnhau ei awdurdod. Bu 1197 yn drobwynt pwysig arall yn ei esgyniad i bŵer yng Ngwynedd. Herwgipiodd Llywelyn ei ewythr Dafydd ab Owain a’i garcharu ond flwyddyn yn ddiweddarach perswadiwyd ef gan Hubert Walter, Archesgob Caergaint, i ryddhau Dafydd, ac fe wnaeth hwnnw ffoi i Loegr, lle bu farw ym mis Mai 1203. Erbyn 1200 roedd Llywelyn wedi meddiannu gweddill Gwynedd. Yn sgil y datblygiadau hyn, penderfynodd y Brenin John y byddai’n cydnabod awdurdod Llywelyn wrth i Llywelyn dyngu llw o ffyddlondeb iddo yn 1201.
Rhaniadau yn rhannau eraill o Gymru
Rhannwyd Cymru yn ddwy ran - y Pura Wallia, sef yr ardaloedd a reolwyd gan y tywysogion Cymreig, a’r Marchia Wallia, a reolwyd gan y barwniaid Eingl-Normanaidd. Ers marwolaeth Owain Gwynedd yn 1170, roedd Rhys ap Gruffydd wedi datblygu teyrnas y Deheubarth i fod y deyrnas fwyaf pwerus yng Nghymru ac wedi sefydlu ei hun fel arweinydd y Pura Wallia. Yn dilyn marwolaeth Rhys yn 1197, roedd ymladd rhwng ei feibion wedi achosi rhwyg a rhaniadau yn y Deheubarth rhwng gwahanol garfannau. Ceisiodd Gwenwynwyn ab Owain, tywysog Powys Wenwynwyn, sefydlu ei hun fel arweinydd y tywysogion Cymreig, ac yn 1198 casglodd fyddin fawr er mwyn rhoi gwarchae ar Gastell Paun (Painscastle) rhwng Llanfair-ym-Muallt a Thalgarth ym Mhowys, oedd yn cael ei feddiannu ar y pryd gan filwyr Gwilym Brewys, Arglwydd Bramber. Anfonodd Llywelyn filwyr i helpu Gwenwynwyn, ond ym mis Awst, trechwyd lluoedd Gwenwynwyn gan fyddin a arweiniwyd gan y Prif ustus, Geoffrey Fitz Peter. Rhoddodd gorchfygiad Gwenwynwyn y cyfle i Llywelyn sefydlu ei hun fel arweinydd y Cymry, ac yn 1199 cipiodd Llywelyn gastell pwysig yr Wyddgrug. Erbyn hynny roedd wedi dechrau arfer y teitl Tocius norwallie princeps, sef Tywysog Gogledd Cymru Gyfan’. Yn fwy na thebyg, nid oedd Llywelyn yn rheoli Gwynedd gyfan erbyn y cyfnod hwn gan mai ei gefnder Gruffudd ap Cynan a dalodd wrogaeth ar ran Gwynedd i’r Brenin John yn 1199.
1200-1210 - Sefydlogi
Yn 27 oed, daeth Llywelyn ap Iorwerth yn dywysog Gwynedd ar ôl gorchfygu ei ddau ewythr. Bu farw Gruffudd ap Cynan yn 1200 a daeth Llywelyn yn arweinydd diamheuol Gwynedd. Yn 1201 cipiodd a meddiannodd Eifionydd a Llŷn oddi wrth Maredudd ap Cynan ar sail cyhuddiad o deyrnfradwriaeth.
Yng Ngorffennaf 1201 arwyddodd y cytundeb ysgrifenedig ffurfiol cyntaf yn hanes Cymru rhwng tywysog Cymru a choron Lloegr. Yn y cytundeb roedd cynghorwyr y brenin John yn cydnabod hawl Llywelyn i orsedd Aberffraw a'r tir a ddaliai, ac yn cydnabod hefyd ddilysrwydd Cyfraith Hywel Dda. Fel rhan o’r telerau roedd yn rhaid i Llywelyn dyngu llw a thalu gwrogaeth i’r Brenin, ac mewn achosion o dir a feddiannwyd gan Llywelyn roedd hawl i’r achosion hynny gael eu clywed yn ôl Cyfraith Hywel Dda, sef cyfraith Cymru.
Yn 1204 cipiodd Llywelyn gantref strategol Penllyn, ar y ffin â Phowys Fadog; arwydd o'i uchelgais tuag at y dyfodol i reoli'r Bowys anghytûn.
I gadarnhau ei sefyllfa ymhellach, priododd y Dywysoges Siwan, merch y Brenin John, yn 1205. Manteisiodd Llywelyn ar ei berthynas newydd. Yn 1208 bu anghytundeb rhwng Gwenwynwyn ab Owain o Bowys a'r Brenin John, a chafodd wŷs gan y Brenin i fynd i Amwythig yn yr Hydref, ac yna arestiwyd ef a chollodd ei holl diroedd. Manteisiodd Llywelyn ar y sefyllfa gan gipio Powys Wenwynwyn (tra'r oedd Gwenwynwyn ab Owain oddi cartref, wedi ei arestio dros dro gan John, ac a oedd yn ddeiliad i goron Lloegr), a gorymdeithiodd gyda'i fyddin i Geredigion gan feddiannu ac atgyfnerthu Castell Aberystwyth a sicrhau gwrogaeth yr arglwyddi lleol.
Defnyddiodd Llywelyn y sefyllfa i yrru Maelgwn allan o ogledd Ceredigion a gellir dehongli hwn fel arwydd clir bod Llywelyn yn dangos ei fwriad i bwysleisio mai rheolwr Gwynedd oedd arweinydd y Pura Wallia. Roedd Llywelyn yn medru defnyddio ei achau hanesyddol i gyfiawnhau’r hawl hon gan ei fod yn ddisgynnydd i linach frenhinol Aberffraw ac yn un o ddisgynyddion Rhodri Mawr a Gruffydd ap Cynan. Roedd hefyd â’i fryd ar ddilyn polisi mwy herfeiddiol na Owain Gwynedd, ei dad-cu, er mwyn cael cydnabyddiaeth i’w awdurdod y tu allan i deyrnas Gwynedd.
Roedd angen cefnogaeth Llywelyn ar John yr adeg honno oherwydd problemau â Ffrainc a nerth y barwniaid yn Lloegr, ac roedd Llywelyn yn ymwybodol o hynny. Yn 1209 bu'n cefnogi John yn ystod ei gyrch yn erbyn William I o’r Alban. Erbyn 1210 roedd awdurdod Llywelyn ar seiliau cadarn, i bob golwg. Er ei fod yn anghytuno â John a'i olynydd, Harri III o Loegr weithiau, llwyddodd i gadw ei dywysogaeth yn annibynnol a hyd yn oed cipio'r rhan fwyaf o Bowys a Cheredigion, hefyd.
1210-1217 - Colledion ac adferiad
alt=|bawd|[[Castell Dolwyddelan - man geni Llywelyn ap Iorwerth yn ôl y traddodiad]] Ond daeth tro ar fyd. Yn 1210 dirywiodd y berthynas rhwng Llywelyn a’r Brenin John. Awgryma’r hanesydd J.E. Lloyd bod y gwrthdaro wedi digwydd oherwydd bod Llywelyn wedi ffurfio cynghrair â Gwilym Brewys, 4ydd Arglwydd Bramber, a oedd wedi ffraeo gyda’r brenin ac wedi colli ei diroedd. Tra'r oedd John yn arwain ymgyrch yn erbyn Gwilym Brewys a’i gefnogwyr yn Iwerddon, roedd byddin o dan arweiniad Iarll Ranulph o Gaer a Peter des Roches, Esgob Caer-wynt, wedi goresgyn Gwynedd. Dinistriodd Llywelyn ei gastell ei hun yn Neganwy a thynnodd yn ôl i ochr orllewinol afon Conwy. Ailadeiladwyd Deganwy gan Iarll Caer ond talwyd y pwyth yn ôl gan Llywelyn drwy ddifetha tiroedd yr iarll. Anfonodd John filwyr i helpu i adfer rheolaeth Gwenwynwyn yn ne Powys.
Yn 1211 goresgynnwyd Gwynedd gan John gyda chefnogaeth cyfran helaeth o’r tywysogion Cymreig, a’i fwriad yn ôl Brut y Tywysogion oedd cymryd tiroedd Llywelyn oddi wrtho a’i ddinistrio’n gyfan gwbl. Methodd yr ymosodiad cyntaf, ond ym mis Awst 1211 llwyddodd John i groesi afon Conwy a threiddio i mewn i Eryri. Llosgwyd Bangor a chipiwyd Esgob Bangor. Gorfodwyd Llywelyn i ddod i delerau â’r Brenin, ac ar gyngor ei gynghorwyr anfonwyd ei wraig Siwan i drafod gyda’i thad, Brenin Lloegr. Llwyddodd Siwan i berswadio ei thad i beidio amddifadu Llywelyn o’i holl diroedd, ond methodd osgoi sefyllfa lle collodd ei holl diroedd i’r dwyrain o afon Conwy. Bu'n rhaid iddo hefyd dalu ar ffurf gwartheg a cheffylau a throsglwyddo gwystlon i’r Brenin, gan gynnwys ei fab anghyfreithlon, Gruffydd. Roedd yn rhaid iddo gytuno hefyd, petai’n marw heb etifedd cyfreithlon oddi wrth Siwan, y byddai ei holl diroedd yn dychwelyd i’r Brenin. Trodd y mân arglwyddi Cymreig eu cefn ar Llywelyn. Roedd yn well ganddynt gydnabod Brenin Lloegr fel eu penarglwydd, na fyddai’n ymyrryd yn ormodol yn eu teyrnasoedd, yn hytrach na Llywelyn fel rheolwr brodorol.
Roedd hon yn siom fawr i Llywelyn ond adferwyd ei statws yn fuan. Trosglwyddodd y tywysogion Cymreig eraill, a oedd yn flaenorol wedi cefnogi John yn erbyn Llywelyn, eu teyrngarwch a’i ail-gyfeirio at Llywelyn. Ffurfiodd Llywelyn gynghrair gyda Gwenwynwyn o Bowys a dau o reolwyr y Deheubarth, sef Maelgwn ap Rhys a Rhys Gryg, meibion yr Arglwydd Rhys ap Gruffudd o'r Deheubarth, a chodi mewn gwrthryfel yn erbyn John. Yn ôl Cronicl de Wallia, galwyd y cyfarfod ynghyd yn Hendy-gwyn, a dewisiwyd Llywelyn, Tywysog Gwynedd, fel eu harweinydd. Cawsant gefnogaeth y Pab Innocent III, a oedd wedi bod mewn anghytundeb gyda John ers blynyddoedd ac wedi gosod ei diroedd o dan waharddiad. Rhyddhawyd Llywelyn, Gwenwynwyn a Maelgwn o’u llwon o ffyddlondeb i John gan y Pab, a chodwyd gwaharddiad ar y tiroedd roeddent yn eu rheoli. Llwyddodd Llywelyn i adfeddiannu holl diroedd Gwynedd heblaw am gestyll Deganwy a Rhuddlan o fewn deufis yn 1212.
Roedd John wedi bwriadu lansio ymgyrch arall i oresgyn Gwynedd yn Awst 1212 ond rhybuddiwyd ef gan ei ferch a gan William I o’r Alban y byddai ei farwniaid yn cymryd y cyfle i’w ladd neu ei drosglwyddo fel carcharor i’w elynion petai’n gwneud hynny. Penderfynodd John roi’r syniad o'r neilltu, ac yn 1213 meddiannwyd cestyll Deganwy a Rhuddlan gan Llywelyn ab Iorwerth.
Lluniodd Llywelyn gytundeb gyda Philip II Augustus o Ffrainc cyn gwneud cynghrair gyda’r barwniaid oedd yn gwrthryfela yn erbyn John, ac yn 1215 gorymdeithiodd i mewn i Amwythig a meddiannu'r dref heb unrhyw wrthwynebiad. Pan orfodwyd John i lofnodi'r Magna Carta cynigiwyd telerau ffafriol i Llywelyn, oedd yn cynnwys rhyddhau ei fab Gruffudd a oedd wedi bod yn wystlon ers 1211. Yn yr un flwyddyn penodwyd Ednyfed Fychan yn ddistain Gwynedd a chydweithiodd yn agos gyda Llywelyn am weddill ei deyrnasiad.
Erbyn nawr roedd Llywelyn wedi sefydlu ei hun fel arweinydd y tywysogion Cymreig annibynol, a rhwng 1215 a 1218 llwyddodd i ehangu ei awdurdod ar draul y problemau mewnol a wynebai'r Brenin John yn ei deyrnas ac ymhlith ei farwniaid. Rhwng 1215 a 1216 meddiannodd gestyll yng Ngwent a Brycheiniog, ac arweiniodd byddin o fân dywysogion Cymreig a chipio cestyll eraill, yn eu plith, Caerfyrddin, Cydweli, Llansteffan, Arberth, Aberteifi a Chilgerran. Yn 1216 meddiannodd Powys Wenwynwyn wedi i Wenwynwyn dorri ei lw o ffyddlondeb iddo. Rhoddodd rheolwyr Powys Fadog a'r Deheubarth eu gwrogaeth iddo ac roedd yn rhoi nodded i arglwyddi Cymreig Morgannwg a Gwent a’r ardal rhwng Gwy a Hafren. Arwydd arall o’i bŵer cynyddol oedd ei fod wedi llwyddo i gael dylanwad ar benodiadau dau Gymro i ddwy swydd wag yn yr Eglwys, sef Iorwerth fel Esgob Tyddewi a Chadwgan fel Esgob Bangor.
Yn 1216 cynhaliodd Llywelyn gyngor yn Aberdyfi er mwyn penderfynu ar hawliau tiriogaethol rhai o’r mân dywysogion. Roedd hefyd yn gyfle iddynt gadarnhau eu ffyddlondeb a’u gwrogaeth i Llywelyn. Yn ôl yr hanesydd, J.Beverley Smith, roedd Llywelyn nawr yn amlinellu ei rôl fel arglwydd, yn ogystal ag yn arweinydd milwrol. Eu cynghreiriaid bellach oedd ei ddeiliaid. Newidiodd Gwenwynwyn ochrau eto ochri â’r Brenin John, a gyrrwyd ef allan o dde Powys unwaith yn rhagor gan Llywelyn. Bu farw Gwenwynwyn yn ddiweddarach yn y flwyddyn yn Lloegr, gan adael etifedd o dan oedran. Bu farw John yn yr un flwyddyn, gan adael etifedd ifanc hefyd, sef y Brenin Harri III yn Lloegr.
Yn 1217, gorfododd coron Lloegr un o gefnogwyr Llywelyn, sef Reginald o Frewys (a oedd hefyd wedi priodi merch Llywelyn, sef Gwladus Ddu), i newid ochrau. Ymatebodd Llywelyn drwy oresgyn tiroedd Brewys yn Aberhonddu a’r Fenni, gan fygwth Aberhonddu yn gyntaf, cyn mynd ymlaen i Abertawe, lle cyfarfu Llywelyn â Reginald Brewys. Cynigiodd Brewys ildio’r dref iddo ac aeth Llywelyn tua’r gorllewin tuag at Hwlffordd, lle cynigiodd y bwrdeistrefwyr wystlon os byddent yn ufuddhau i’w awdurdod neu dalu dirwy 1,000 o farciau.
1218-1229 - Cytundeb Caerwrangon ac ymgyrchoedd y gororau
bawd|Cerflun o ben Llywelyn a ddarganfuwyd yng nghastell Cricieth.|alt= Yn dilyn marwolaeth y Brenin John, arwyddodd Llywelyn Gytundeb Caerwrangon gyda’i olynydd, sef Harri III, yn 1218. I goron Lloegr roedd y cytundeb yn gam doeth, yn enwedig wrth ystyried mor fregus oedd gafael gorsedd frenhinol Lloegr ar ei barwniaid. Roedd y cytundeb yn cadarnhau perchnogaeth Llywelyn dros y tiroedd a oresgynnwyd ganddo, ond mewn sawl ystyr roedd y cytundeb yn gadoediad gyda chyfyngiadau ar rai o’r telerau - er enghraifft, collodd wrogaeth y Deheubarth a Phowys.
Ond er gwaethaf y Cytundeb, cafodd Llywelyn drafferthion gydag Arglwyddi’r Mers yn y blynyddoedd dilynol - yn eu plith, teulu Marshall a Hubert de Burgh, gyda’r Brenin Harri III yn procio’r gwrthdaro. Yn 1228 bu ymladd yng nghwmwd Ceri rhwng Llywelyn a Hubert de Burgh, oedd yn un o farwniaid mwyaf nerthol Lloegr. Roedd Hubert wedi derbyn Arglwyddiaeth Trefaldwyn ac wedi dechrau meddiannu rhai o diroedd Llywelyn yng Ngheri. Daeth y brenin â byddin i gynorthwyo Hubert, a ddechreuodd adeiladu castell o fewn cwmwd Ceri. Llwyddodd Llywelyn i orfodi'r fyddin Seisnig i encilio, a chytunodd y brenin i ddinistrio'r castell yn gyfnewid am daliad o £2,000 gan Llywelyn. Cododd Llywelyn yr arian drwy ofyn am yr un swm fel pris rhyddid Gwilym Brewys, oedd wedi ei gymryd yn garcharor yn yr ymladd.
Trefnodd Llywelyn gyfres o briodasau cynghreiriol gyda llawer o deuluoedd y Gororau hefyd. Er enghraifft, roedd ei ferch, Gwladus Ddu, yn briod â Reginald Brewys o Aberhonddu a’r Fenni, ond gan fod Reginald yn medru bod yn anwadal yn ei ffyddlondeb, penderfynodd Llywelyn drefnu priodas ei ferch arall, Marged, gyda nai Reginald, sef John Brewys o’r Gŵyr. Priododd merch arall iddo, Elen, â nai ac etifedd Ranulph, Iarll Caer, sef John y Sgotyn, yn 1222. Pan fu Reginald Brewys farw yn 1228, trefnodd Llywelyn briodas wleidyddol arall gyda theulu pwerus Mortimer, pan briododd Gwladus Ddu ei hail ŵr, sef Ralph de Mortimer.