cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo
Hanes cynnar
Poblogwyd yr ardal ddaearyddol a elwir bellach yn "Weriniaeth Ddemocrataidd y Congo" mor gynnar â 90,000 o flynyddoedd yn ôl, fel y dangosir gan ddarganfyddiad 1988 o harpwn Semliki yn Katanda, un o'r picelli neu harpwn pigog hynaf a ddarganfuwyd erioed, y credir iddi gael ei defnyddio i bysgota Bagrus anferthol yn yr afonydd.
Cyrhaeddodd pobloedd Bantu Ganol Affrica ar yn ystod y mileniwm cyntaf CC, yna dechreuon nhw ehangu i'r de yn raddol. Cyflymwyd eu datblygiad trwy fugeilio anifeiliaid a thechnegau Oes yr Haearn. Roedd y bobl a oedd yn byw yn y de a'r de-orllewin yn grwpiau hela (foraging groups), gyda'r defnydd lleiaf â phosibl o dechnolegau metel. Chwyldroodd amaethyddiaeth ddatblygiad offer metel yn ystod y cyfnod hwn ac arweiniodd hyn at ddadleoli'r grwpiau helwyr-gasglwyr yn y dwyrain a'r de-ddwyrain. Cwblhawyd ton olaf ehangiad Bantu erbyn y 10g, gan sefydlu rhwydweithiau masnachol lleol, rhanbarthol a thramor cymhleth a oedd yn masnachu yn bennaf mewn caethweision, halen, haearn a chopr.
Gwladwriaeth Rydd y Congo (1877-1908)
bawd| Darlun cyfoes o alldaith Gwlad Belg yn ystod [[Rhyfel Arabaidd Congo|rhyfel Arabaidd y Congo]] Bu archwilio a gweinyddu Gwlad Belg o'r 1870au hyd y 1920au. Fe'i harweiniwyd gyntaf gan y Cymro Syr Henry Morton Stanley (o Lanelwy), a weithiai o dan nawdd y Brenin Leopold II o Wlad Belg. Amharwyd yn fawr ar ranbarthau dwyreiniol y Congo gwerinol gan y dyn gwyn, a oedd yn ysbeilio caethweision yn gyson, yn bennaf gan fasnachwyr caethweision Arabaidd-Swahili fel y Tippu Tip enwog, a oedd yn adnabyddus i Stanley.
Roedd gan Leopold gynlluniau i droi'r Congo yn drefedigaeth. Wedi rhes o drafodaethau, chwaraeodd Leopold un gwrthwynebydd Ewropeaidd yn erbyn un arall, gan broffesu fod ganddo amcanion dyngarol.
Cafodd Leopold hawliau i diriogaeth y Congo yn ffurfiol yng Nghynhadledd Berlin ym 1885 a gwnaeth y tir yn eiddo preifat iddo ef ei hun! Fe’i henwodd yn Wladwriaeth Rydd y Congo. Dechreuodd Leopold amryw o brosiectau seilwaith, megis adeiladu'r rheilffordd a oedd yn rhedeg o'r arfordir i brifddinas Leopoldville (Kinshasa bellach), a gymerodd wyth mlynedd i'w gwblhau. Nod bron pob prosiect o'r fath oedd ei gwneud hi'n haws cynyddu a chyflymu'r asedau y gallai Leopold a'ddrwgweithredwyr eu tynnu o'r Wladfa.
Yn y Wladwriaeth Rydd, gorfododd y gwladychwyr y boblogaeth leol i gynhyrchu rwber, wrth i nifer y cerbydau gynyddu gan ateb y farchnad ryngwladol gynyddol. Gwnaeth gwerthiannau rwber ffortiwn i Leopold, a gododd sawl adeilad ym Mrwsel ac Ostend i anrhydeddu ei hun a'i wlad. I orfodi'r cwotâu rwber, galwyd y fyddin, y Force Publique, i mewn a gwnaeth yr arfer o dorri coesau'r brodorion yn fater o bolisi.
Congo Gwlad Belg (1908–1960)
de|bawd| Ffotograff 1908 o gwpl Cristnogol priod. Ym 1908, er gwaethaf amharodrwydd cychwynnol, ymgrymodd senedd Gwlad Belg i bwysau rhyngwladol a chymerwyd y Wladwriaeth Rydd oddi ar y Brenin Leopold II.
Ar 18 Hydref 1908, pleidleisiodd senedd Gwlad Belg o blaid atodi'r Congo yn drefedigaeth Belgaidd. Aeth pŵer gweithredol y wlad i weinidog materion trefedigaethol Gwlad Belg, gyda chymorth Cyngor Trefedigaethol (Conseil Colonial; y ddau wedi'u lleoli ym Mrwsel). Arferodd senedd Gwlad Belg awdurdod deddfwriaethol dros Congo Gwlad Belg. Yn 1923 symudodd y brifddinas drefedigaethol o Boma i Léopoldville, rhyw 300 km ymhellach i fyny'r afon i'r tu mewn.
Mae cofnodion yn dangos i 728 o weinyddwyr o Wlad Belg redeg y wladfa ym 1936. Ni chaniataodd awdurdodau Gwlad Belg unrhyw weithgaredd gwleidyddol yn y Congo o gwbl, a diffoddodd y Force Publique, byddin a recriwtiwyd yn lleol o dan orchymyn Gwlad Belg, pob ymgais i wrthryfela.
Roedd Congo Gwlad Belg yn ymwneud yn uniongyrchol â'r ddau ryfel byd. Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf (1914–1918), cafwyd rhyfela agored gyda goresgyniad Eingl-Gwlad Belg-Portiwgaleg ar y cyd yn erbyn yr Almaen ym 1916 ac eto ym 1917 yn ystod Ymgyrch Dwyrain Affrica. Enillodd yr Force Publique fuddugoliaeth nodedig pan orymdeithiodd i mewn i Tabora ym mis Medi 1916 dan orchymyn y Cadfridog Charles Tombeur ar ôl ymladd trwm.
Annibyniaeth ac argyfwng gwleidyddol (1960–1965)
de|bawd| Arweinydd ABAKO, Joseph Kasa-Vubu, Arlywydd Congo-Léopoldville a etholwyd yn ddemocrataidd gyntaf Ym mis Mai 1960, enillodd mudiad cenedlaetholgar, y Mouvement National Congolais (MNC) dan arweiniad Patrice Lumumba, yr etholiadau seneddol. Felly daeth Patrice Lumumba yn Brif Weinidog cyntaf Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo, a elwid wedyn yn Weriniaeth y Congo, ar 24 Mehefin 1960. Etholodd y senedd Joseph Kasavubu yn Llywydd plaid Alliance des Bakongo (ABAKO). Ymhlith y pleidiau eraill a ddaeth i'r amlwg roedd y Parti Solidaire Africain (PSA) dan arweiniad Antoine Gizenga, a'r Parti National du Peuple (PNP) dan arweiniad Albert Delvaux a Laurent Mbariko.
Yn fuan ar ôl annibyniaeth cafwyd rhyfel cartref pan drodd talaith Katanga (dan arweiniad Moïse Tshombe ) a De Kasai yn erbyn y mudiad annibynnol newydd. Dihangodd y mwyafrif o’r 100,000 o Ewropeaid a oedd wedi aros ar ôl ar ôl annibyniaeth am eu bywydau, o'r wlad. Agorodd hyn y drws i Congolese ddisodli elit milwrol y Force Publique a'r swyddogion gweinyddol, Ewropeaidd.
Ynghanol dryswch ac anhrefn eang, arweiniwyd llywodraeth dros dro gan dechnegwyr (y Collège des commissaires généraux ). Daeth y gwahaniad i ben ym mis Ionawr 1963 gyda chymorth lluoedd y Cenhedloedd Unedig. Cymerodd sawl llywodraeth byrhoedlog, o Joseph Ileo, Cyrille Adoula a Moise Kapenda Tshombe, yr awenau yn olynol.
Gan fanteisio ar yr argyfwng arweinyddiaeth rhwng Kasavubu a Tshombe, enynnodd Mobutu ddigon o gefnogaeth o fewn y fyddin i lansio coup. Gyda chefnogaeth ariannol o'r Unol Daleithiau a Gwlad Belg, talodd Mobutu ei filwyr yn breifat. Dylanwadodd gwrthdroad pwerau'r Gorllewin ar gomiwnyddiaeth ac ideoleg chwithig ar eu penderfyniad i ariannu ymgais Mobutu i niwtraleiddio Kasavubu a Lumumba mewn coup trwy ddirprwy. Arweiniodd refferendwm cyfansoddiadol y flwyddyn cyn coup Mobutu ym 1965 at newid enw swyddogol y wlad i "Weriniaeth Ddemocrataidd y Congo." Yn 1971 newidiodd Mobutu yr enw eto, y tro hwn i "Weriniaeth Saïr".
Mobutu a Saïr (Zaire) (1965–1997)
Cafodd yr arlywydd newydd gefnogaeth gadarn yr Unol Daleithiau oherwydd ei wrthwynebiad i Gomiwnyddiaeth; credai'r UD y byddai ei weinyddiaeth yn gwrthwynebu symudiadau comiwnyddol yn Affrica. Sefydlwyd system un blaid, a datganodd Mobutu ei hun yn bennaeth y wladwriaeth. Cynhaliodd etholiadau o bryd i'w gilydd gydag ef yn unig yn ymgeisio. Er y cyflawnwyd heddwch a sefydlogrwydd cymharol, roedd llywodraeth Mobutu yn euog o droseddau hawliau dynol difrifol, gormes gwleidyddol a llygredd.
Daearyddiaeth
bawd|Map Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo Mae Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo (DRC) wedi'i lleoli yng nghanol Affrica Is-Sahara, wedi'i ffinio i'r gogledd-orllewin gan Weriniaeth y Congo, i'r gogledd gan Weriniaeth Canolbarth Affrica, i'r gogledd-ddwyrain gan Dde Swdan, i'r dwyrain gan Wganda, Rwanda a Bwrwndi, a chan Tansanïa (ar draws Llyn Tanganica), i'r de a'r de-ddwyrain gan Sambia, i'r de-orllewin gan Angola, ac i'r gorllewin gan Gefnfor yr Iwerydd ac Angola.
Mae'r wlad yn pontio'r Cyhydedd, gydag un rhan o dair i'r Gogledd a dwy ran o dair i'r De. Maint y Congo yw 2,345,408 km sg, ychydig yn fwy na Sbaen, Ffrainc, yr Almaen, Sweden a Norwy. Hi yw'r wlad ail-fwyaf yn Affrica yn ôl ardal, ar ôl Algeria.
Cynhyrchodd yr hinsawdd drofannol system Afon Congo sy'n dominyddu'r rhanbarth yn dopograffig ynghyd â'r goedwig law y mae'n llifo drwyddi. Mae'r enw ar y wlad yn deillio'n rhannol o'r afon. Mae basn yr afon yn meddiannu bron y wlad gyfan ac ardal o bron i 1 milwn o gilometrau sgwar gan ffurfio asgwrn cefn economeg a chludiant y wlad. Ymhlith y llednentydd mawr mae'r Kasai, Sangha, Ubangi, Ruzizi, Aruwimi, a Lulonga. bawd| [[Mount Nyiragongo|Mynydd Nyiragongo, a ffrwydrodd ddiwethaf yn 2021.]] Ar 17 Ionawr 2002 ffrwydrodd Mynydd Nyiragongo yn y Congo, gyda'r lafa'n rhedeg ar gyflymder oo 64 km yr awr. Llifodd un o'r tair nant o lafa trwy ddinas Goma, gan ladd 45 a gadael 120,000 yn ddigartref. Cafodd pedwar can mil o bobl eu symud o'r ddinas yn ystod y ffrwydrad. Gwenwynodd y lafa ddŵr Llyn Kivu, gan ladd y pysgod. Chwe mis ar ôl ffrwydrad 2002, fe ffrwydrodd Mynydd Nyamuragira gerllaw hefyd. Yna ffrwydrodd Mynydd Nyamuragira yn 2006 ac eto ym mis Ionawr 2010.
Safleoedd Treftadaeth y Byd sydd wedi'u lleoli yng Ngweriniaeth Ddemocrataidd y Congo yw: Parc Cenedlaethol Virunga (1979), Parc Cenedlaethol Garamba (1980), Parc Cenedlaethol Kahuzi-Biega (1980), Parc Cenedlaethol Salonga (1984) a Gwarchodfa Bywyd Gwyllt Okapi (1996).
Taleithiau
Ar hyn o bryd mae'r wlad wedi'i rhannu'n 26 o ddinas-dalaeithiaum ac mae pob un wedi eu hisrannu'n 145 o diriogaethau a 32 o ddinasoedd. Cyn 2015, roedd gan y wlad 11 talaith.
Fflora a ffawna
bawd|Tirwedd Bas-Congo Mae fforestydd glaw Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo yn cynnwys bioamrywiaeth fawr, gan gynnwys llawer o rywogaethau prin ac endemig, fel y tsimpansî cyffredin a'r bonobo, eliffant coedwig Affrica, gorila'r mynydd, yr okapi a'r rhino gwyn. Mae Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo yn un o 17 o wledydd Megadiverse, a hi yw'r wlad fwyaf bioamrywiol yn Affrica.
Mae'r rhyfel cartref wedi arwain at amodau economaidd gwael ac wedi peryglu llawer o'r fioamrywiaeth. Lladdwyd llawer o wardeiniaid y parc neu ni allent fforddio parhau â'u gwaith. Rhestrir pob un o'r pum safle gan UNESCO fel Treftadaeth y Byd mewn Perygl.
Mae cadwraethwyr wedi poeni'n arbennig am brimatau. Mae nifer o rywogaethau o'r epa mawr yn byw yn y Congo. Hi yw'r unig wlad yn y byd lle mae bonobos i'w cael yn y gwyllt. Codwyd llawer o bryder ynghylch difodiant yr epa mawr. Oherwydd hela a dinistrio cynefinoedd, mae'r tsimpansî, y bonobo a'r gorila, yr oedd pob un o'u poblogaethau ar un adeg yn y miliynau, bellach wedi gostwng i ddim ond tua 200,000 gorila, 100,000 o tsimpansî ac o bosibl dim ond tua 10,000 bonobos. Mae gorilaod, tsimpansî, a bonobos i gyd yn cael eu dosbarthu fel rhai sydd mewn perygl gan Undeb Cadwraeth y Byd, yn ogystal â'r Ocapi, sydd hefyd yn frodorol i'r ardal.
Potsio
Mae potsio anifeiliaid neu ifori ar gyfer y fasnach egsotig wedi bod yn broblem barhaus o ran colli rhywogaethau yn y CHA, fe'i gwnaed yn anghenraid i rai sy'n ceisio dianc rhag tlodi ac yn fodd i barhau â'r rhyfel cartref i rai grwpiau gwrthryfelwyr gan gynnwys byddin Gwrthsafiad yr Arglwyddi ( LRA). Mae eliffant y goedwig mewn perygl arbennig oherwydd cost uchel ei ifori, yn enwedig yn y Dwyrain Pell, a arweiniodd at ostyngiad o 62% yn y boblogaeth yn 2002–2011. Y brif ffordd y gellir lleihau'r potsio hwn ar gyfer ifori yw drwy atal y galw rhyngwladol am ifori, gan fod hyn yn gyrru'r fasnach.
Hawliau Dynol
bawd|Grŵp o filwyr plant sydd wedi'u dadfyddino yng Ngweriniaeth Ddemocrataidd y Congo Cychwynnwyd ymchwiliad y Llys Troseddol Rhyngwladol yng Ngweriniaeth Ddemocrataidd y Congo gan Joseph Kabila yn Ebrill 2004. Agorodd erlynydd y Llys Troseddol Rhyngwladol yr achos ym Mehefin 2004.
Mae milwyr plant wedi cael eu defnyddio ar raddfa fawr yn DRC, ac yn 2011 amcangyfrifwyd bod 30,000 o blant yn dal i weithredu gyda grwpiau arfog.
Mae achosion o lafur plant a llafur gorfodol wedi cael eu harsylwi a'u hadrodd yn y ddogfen Canfyddiadau Adran Lafur yr UD ar Ffurfiau Gwaethaf Llafur Plant yn y DRC yn 2013.
Trais yn erbyn menywod
Mynegodd Pwyllgor y Cenhedloedd Unedig ar Ddileu Gwahaniaethu yn erbyn Menywod bryder yn 2006 nad yw hyrwyddo hawliau dynol menywod a chydraddoldeb rhywiol yn cael ei ystyried yn flaenoriaeth. Defnyddir treisio torfol, trais rhywiol a chaethwasiaeth rywiol fel arf rhyfel gan Lluoedd Arfog Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo a grwpiau arfog yn rhan ddwyreiniol y wlad. Disgrifiwyd rhan ddwyreiniol y wlad yn benodol fel "prifddinas treisio'r byd" a disgrifir mynychder trais rhywiol yno fel y gwaethaf yn y byd.
Mae torri organau cenhedlu benywod (FGM) hefyd yn cael ei ymarfer yn DRC, er nad ar raddfa fawr. Amcangyfrifir bod FGM wedi digwydd i oddeutu 5% o fenywod. Mae FGM yn anghyfreithlon: mae'r gyfraith yn gosod cosb o ddwy i bum mlynedd o garchar a dirwy o 200,000 ffranc y Congo ar unrhyw berson sy'n torri "cyfanrwydd corfforol neu swyddogaethol" yr organau cenhedlu.
Economi
Mae Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo yn cael ei hystyried yn eang fel un o wledydd cyfoethocaf y byd o ran adnoddau naturiol; amcangyfrifir bod ei ddyddodion heb eu cyffwrdd o fwynau amrwd yn werth mwy na US $24 triliwn. Mae gan y Congo 70% o goltan y byd, traean o'i cobalt, mwy na 30% o'i gronfeydd diemwnt, ac un rhan o ddeg o'i gopr.
Diwylliant
bawd|Cerflun gwrywaidd Hemba Mae diwylliant Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo yn adlewyrchu amrywiaeth ei channoedd o grwpiau ethnig a'u gwahanol ffyrdd o fyw ledled y wlad - o geg Afon Congo ar yr arfordir, i fyny'r afon trwy'r goedwig law a safana yn ei chanol, i'r mynyddoedd mwy poblog yn y dwyrain pell. Ers diwedd y 19g, mae ffyrdd traddodiadol o fyw wedi newid yn sgil trefedigaethu, y frwydr am annibyniaeth, marweidd-dra yn y cyfnod Mobutu, ac yn fwyaf diweddar, Rhyfeloedd Cyntaf ac Ail Ryfeloedd y Congo. Er gwaethaf y pwysau hyn, mae arferion a diwylliannau'r Congo wedi eucadw'n bur dda.
Cerddoriaeth
Nodwedd arall yn niwylliant y Congo yw ei gerddoriaeth. Mae gan y DRC ei ddylanwadau ar gerddoriaeth Ciwba, y rumba, kumba a'r merengue,ac yna'r soukous. Mae cenhedloedd eraill yn Affrica yn cynhyrchu genres cerddoriaeth sy'n deillio o soukous y Congo. Ceir rhai o'r bandiau Affricanaidd yn canu mewn Lingala, un o brif ieithoedd y DRC. Mae'r un soukous, o dan arweiniad "le sapeur", Papa Wemba, wedi gosod y naws ar gyfer cenhedlaeth o ddynion ifanc sydd bob amser wedi gwisgo i fyny mewn dillad drud. Daethant i gael eu hadnabod fel y bedwaredd genhedlaeth o gerddoriaeth Congo ac maen nhw'n dod yn bennaf o'r cyn fand adnabyddus Wenge Musica. Mae Elizo Kisonga, artist cerddorol sydd bellach yn byw yn Lloegr yn dod â diwylliant y Congo i ble bynnag y mae hi gyda'i lleisiau a'i thalent anhygoel.
Bundaberg
Mae Bundaberg yn ddinas yn nhalaith Queensland, Awstralia, gyda phoblogaeth o tua 50,000 o bobl. Fe’i lleolir tua 385 cilometr i'r gogledd o brifddinas Queensland, Brisbane.
200px|canol|bawd|Lleoliad Bundaberg yn Awstralia
Rosemary Goldie
Gwyddonydd Awstralaidd oedd Rosemary Goldie (1 Chwefror 1916 – 27 Chwefror 2010), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel diwinydd ac academydd.
Manylion personol
Ganed Rosemary Goldie ar 1 Chwefror 1916 yn Manly ac wedi gadael yr ysgol leol mynychodd Brifysgol Paris a Phrifysgol Sydney. Ymhlith yr anrhydeddau a gyflwynwyd iddi am ei gwaith mae'r canlynol: Swyddogion Urdd Awstralia.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
West Wheatfield Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Brwydrau Gyda'r Bachgen Coch
Ffilm llawn cyffro yw Brwydrau Gyda'r Bachgen Coch a gyhoeddwyd yn 1972. Fe'i cynhyrchwyd yn Taiwan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieineeg Mandarin.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1972. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather sef ffilm am gangstyrs Americanaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,550 o ffilmiau Tsieineeg Mandarin wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Columbia, Mississippi
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Columbia, gan gynnwys:
Turtur ddaear blaen
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Turtur ddaear blaen (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: turturod daear plaen) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Columbina minuta; yr enw Saesneg arno yw Plain-breasted ground dove. Mae'n perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae) sydd yn urdd y Columbiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. minuta, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r turtur ddaear blaen yn perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Helga Und Die Männer – Die Sexuelle Revolution
Ffilm addysgol gan y cyfarwyddwr Roland Caemmerer yw Helga Und Die Männer – Die Sexuelle Revolution a gyhoeddwyd yn 1969. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1969. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Midnight Cowboy sef ffilm am ddau gyfaill gan y cyfarwyddwr ffilm John Schlesinger. Hans Jura oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Roland Caemmerer nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sol Madrid
Ffilm ddrama am drosedd gan y cyfarwyddwr Brian G. Hutton yw Sol Madrid a gyhoeddwyd yn 1968. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan David Karp a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Lalo Schifrin.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Pat Hingle, Paul Lukas, Telly Savalas, Stella Stevens, Perry Lopez, David McCallum, Rip Torn, Ricardo Montalbán, Michael Ansara a Michael Conrad. Mae'r ffilm Sol Madrid yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1968. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 2001: A Space Odyssey sef ffilm wyddonias gan Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Fred Koenekamp oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Brian G Hutton ar 1 Ionawr 1935 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Los Angeles ar 29 Chwefror 1944. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1954 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Audrey Flack
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Audrey Flack (1931).
Fe'i ganed yn Efrog Newydd a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Flügel Und Fesseln
Ffilm ddrama sy'n ffilm am gelf gan y cyfarwyddwr Helma Sanders-Brahms yw Flügel Und Fesseln a gyhoeddwyd yn 1984. Fe'i cynhyrchwyd gan Helma Sanders-Brahms yn Ffrainc a'r Almaen. Lleolwyd y stori yn Ffrainc a chafodd ei ffilmio yn Berlin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jürgen Knieper. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1984. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Terminator sef ffilm apocolyptaidd llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Sacha Vierny oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Ursula West sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Helma Sanders-Brahms ar 20 Tachwedd 1940 yn Emden a bu farw yn Berlin ar 24 Rhagfyr 2013. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1971 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Helma Sanders-Brahms nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hand of God
Ffilm ddogfen yw Hand of God a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cairns
Mae Cairns yn ddinas yn nhalaith Queensland, Awstralia, gyda phoblogaeth o tua 128,000 o bobl. Fe’i lleolir tua 1,720 cilometr i'r gogledd-orllewin o brifddinas Queensland, Brisbane.
Unseen Hands
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Jacques Jaccard yw Unseen Hands a gyhoeddwyd yn 1924. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1924. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Nibelungen sef ffilm ffantasi Almaenig mewn dwy ran, gan Fritz Lang. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jacques Jaccard ar 11 Medi 1886 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Los Angeles ar 15 Ionawr 2013. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1913 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jacques Jaccard nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Persistence of Vision
Ffilm ddogfen yw Persistence of Vision a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Der Räuber
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Benjamin Heisenberg yw Der Räuber a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd gan Markus Glaser yn Awstria a'r Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Lorenz Dangel. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Franziska Weisz, Markus Schleinzer ac Andreas Lust. Mae'r ffilm Der Räuber yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Reinhold Vorschneider oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Andrea Wagner sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Benjamin Heisenberg ar 9 Mehefin 1974 yn Tübingen. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Teledu a Ffilm Munich.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Benjamin Heisenberg nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Tenby Observer
bawd|The Tenby Observer; 21 Gorffennaf 1854 Papur newydd Saesneg wythnosol, oedd The Tenby Observer. Roedd yn cynnwys rhestr o ymwelwyr, gwybodaeth leol, a hysbysebion. Cafodd ei gyhoeddi gan Richard Mason rhwng 1853 a 1860.
Saer troliau
250px|bawd|Gruffydd Williams, 71 oed, saer troliau traddodiadol o [[Bodffordd|Fodffordd, Môn, wrth ei waith yn 1964 (llun: Geoff Charles).]]
Crefftwr sy'n adeiladu a chyweirio olwynion pren yw saer troliau (hefyd saer certiau ). Mae crefft y saer troliau yn hynafol iawn ac yn dyddio o gyfnod y cerbydau olwynog cyntaf, megis certiau a cherbydau rhyfel. Yng ngwledydd Prydain bu'n rhan hanfodol o ddiwydiant cefn gwlad am ganrifoedd yn adeiladu certiau i ffermwyr ac eraill.
Mae'r saer troliau yn gwneud olwynion i gertiau gan ddechrau drwy adeiladu'r both olwyn, yr adenydd (spokes) a'r ymyl a'i rannau ac wedyn mae'n eu cysylltu a'i gilydd i greu'r olwyn gan weithio o'r both yn y canol allan i'r ymyl. Yn hanesyddol, pren oedd y deunydd mwyaf cyffredin ond defnyddid deunyddiau eraill fel asgwrn weithiau hefyd, yn bennaf fel addurniadau. Mewn olwynion cerbydau rhyfel cynnar defnyddidd croen anifeiliaid, e.e. gwartheg, i asio'r olwyn yn dynn; byddai'n cael ei roi ar y gwaith yn wlyb ac yn tynhau wrth sychu i dal darnau pren yr olwyn yn sownd. Canrifoedd lawer yn ddiweddarach dechreuwyd defnyddio platiau haearn ar yr adenydd a'r ymyl i'w cadw rhag cael eu treulio a hefyd i'w cadw'n dynn.
Cosmetigau
bawd|Pecyn colur nodweddiadol y ferch. Math o ddarpariaeth megis trwyth, eli neu bowdwr a roir ar y corff i'w decáu, dieithrio, glanhau, cyflyru neu warchod yw cosmetigau neu gosmetigion. Cosmetigau sy'n lliwio'r croen yw colur, neu weithiau mecyp, ac felly paentio neu liwio rhannau'r corff, gan amlaf y wyneb, y dwylo neu'r traed, mewn patrymau a lliwiau sy'n perthyn i normau diwylliannol yw coluro.
Marysville (Victoria)
bawd|260px|Cartrefi dros dro wedi'r tân bawd|260px|Coed wedi llosgi Mae Marysville yn dref yn nhalaith Victoria, Awstralia, 34 cilomedr i'r gogledd-ddwyrain o Healesville a 41 cilomedr i'r de o Alexandra. Mae twristiaeth yn bwysig i'r ardal. Mae Rhaeadr Steavenson i de-ddwyrain y dref, ar Afon Steavenson, sydd yn llifo trwy barc Gallipoli ynghanol Marysville.
Cosmetigau
Modd o addurno'r corff yw cosmetigau sy'n debyg i ffasiynau dros dro megis dillad, gemwaith ac arddulliau gwallt yn y synnwyr y gellir ei newid yn hawdd. Mae hyn yn eu gwneud yn wahanol i ffurfiau newid y corff yn barhaol megis tyllu, tatŵio a chrafu'r croen. Cystal â bod gan bob diwylliant draddodiadau ei hun o ddefnyddio cosmetigau. Cymhorthion harddwch yw cosmetigau yn ôl y diffiniad cul, hynny yw cynnyrch a ddodir ar y corff i wella'r olwg a phwysleisio nodweddion arbennig. Yn ôl y diffiniad eangach, cynhwysir darpariaethau a ddefnyddir er rhesymau crefyddol, defodol, meddyginiaethol, ac ar gyfer y theatr. Amrywia arferion cosmetigau yn eang ar draws y byd a thrwy hanes yn dibynnu ar draddodiadau, credoau, a ffasiynau. Er i ddynion ddefnyddio cosmetigau ar adegau, yn yr oes fodern dim ond menywod sy'n eu defnyddio fel rheol.
Marysville (Victoria)
Ar 7 Chwefror 2009, lladdwyd 34 o bobl y dref gan dân. Llosgwyd 90% o'r adeiladau. Er fod y tywydd yn anarferol o boeth, credwyd bod y tân wedi cael ei ddechrau'n fwriadol.
Cosmetigau
Gofal croen
Glanhau yw'r cam sylfaenol wrth drin y wyneb, ac un o'r moddion symlaf a mwyaf effeithlon yw dŵr a sebon. Mae hufen glanhau o ddefnydd wrth dynnu colur trwchus neu os yw'r croen yn sensitif i sebon. Olew yw elfen weithredol hufen croen, ac mae'n doddydd ac yn gyfuniad o emylsiwn a dŵr. Un o'r cymhorthion harddwch hynaf yw hufen oer, oedd yn hanesyddol yn cynnwys dŵr a brasterau naturiol megis bloneg neu olew almon. Heddiw gwneir hufen oer o olew mwynol ac emylsydd sy'n gwasgaru'r olew mewn dŵr. Pwrpas eli esmwythaol a hufen nos yw i dylino'r croen, a gadael haen drwchus ar y wyneb dros nos i leihau sychu'r croen.
Defnyddir hufen dwylo i atal neu leihau'r sychder a'r garwedd a geir o ganlyniad i gynnyrch glanhau'r tŷ a'r tywydd. Mae hufen dwylo yn debyg i hufen wyneb gan ei fod yn hydradu'r croen ac yn gosod haen olew sy'n lleihau'r maint o ddŵr a gollir tra bo prosesau naturiol y corff yn gwella cyflwr y croen.
Colur wyneb
Yn hanesyddol, gwedd olau a ddymunir gan ferched ffasiynol, gan yr oedd wyneb â lliw haul yn awgrymu taw gwerinwraig yn gweithio yn y caeau trwy'r dydd oedd y ferch. Mewn achosion eithriadol buont yn gwaedu eu hunain i gael croen gwelw, ond fel arfer colur gwyn a ddefnyddir i oleuni'r bochau. Nid oedd y colur o reidrwydd yn saffach, gan yr oedd yn cynnwys cemegion niweidiol megis plwm ocsid. Ar adegau eraill, gan gynnwys yr oes fodern, bochau cochion sy'n ffasiynol fel arwydd o iechyd da a hoen ieuenctid. Ar fyr rybudd, pinsio'r bochau oedd yr arfer i ddod â lliw gwridog iddynt, ond powdwr wyneb coch a ddefnyddid wrth y bwrdd ymbincio.
200px|bawd|Colurwraig yn coluro wyneb y newyddiadurwraig, cyflwynydd teledu a model Frasiliaidd Ana Luiza Castro. Wrth liwio'r wyneb gan fenywod yn yr oes fodern, dilynir trefn o golur sylfaen, powdwr wyneb, a gruddliw. Hufen di-liw yw'r colur sylfaen clasurol, sef emylsiwn olew-mewn-dŵr sy'n cynnwys 15% asid stearig, a rhan fechan o'r asid wedi ei seboneiddio (hynny yw, ei throsi'n ffurf grisialog) er mwyn rhoi sglein. Nid yw'r fath hufen yn gadael caen seimllyd ar ei ôl, ond yn rhoi sylfaen lefn a glynol ar gyfer powdwr wyneb. Gosodir y powdwr ar ben y colur sylfaen gan greu golwg melynbinc. Ymhlith y cynhwysion sy'n creu powdwr wyneb da mae talc, sy'n ei wneud yn hawdd ei daenu; sialc neu gaolin, sy'n ei alluogi i amsugno lleithder; magnesiwm stearad, sy'n ei lynu at y croen; sinc ocsid a thitaniwm ocsid, sy'n ei alluogi i orchuddio'r croen yn drwyadl; ac amryw o bigmentau i'w liwio. Mae'n bosib ychwanegu rhagor o liw gan ddefnyddio gruddliw neu ruddliw, i amlygu esgyrn y bochau.
Marysville (Victoria)
Erbyn hyn mae 'Amgueddfa Dydd Sadwrn Du' yn cofnodi'r digwyddiad
Cosmetigau
Cosmetigau'r llygaid
bawd|chwith|Colurwr yn lliwio amrannau model yn ystod Wythnos Ffasiwn São Paulo, 2011. Fel rheol, anhepgor mae cosmetigau'r llygaid wrth goluro'r holl wyneb. Gan eu bod yn agos iawn i'r llygaid, mae'n rhaid i gynhwysion y cosmetigau hyn fod yn ddiberygl. Defnyddir masgara i amlygu blew'r amrannau, colur llygaid i liwio'r amrannau, a phensil linellu i liwio'r aeliau ac ymylon yr amrannau.
Minlliw
bawd|Pensel linellu i liwio'r gwefusau. Un o'r cosmetigau mwyaf poblogaidd ar draws y byd yw minlliw, neu lipstic, sy'n lliwio a gweadu'r gwefusau. Sylfaen brasterog sydd i finlliw sy'n solet ond eto yn taenu'n hawdd. Daw'r lliw gan amlaf o bigment, yn aml coch ond hefyd titaniwm deuocsid, sef cyfansoddyn gwyn sy'n rhoi gorchudd llachar. Gan ei fod yn cyffwrdd â'r geg mae'n rhaid i gynhwysion minlliw fod yn hollol saff. Mae'n debyg taw cysylltiad rhwng y gwefusau a'r gweflau sy'n gyfrifol am atyniad rhywiol y gwefusau benywaidd, ac felly'r arfer o dynnu sylw at eu lliw a'u maint. Yn yr 21g ceir tri threfn o goluro'r gwefusau: minlliw coch llachar, sglein gwefusau, neu gyfuniad o'r ddau gynnyrch. Wrth gwrs, ceir hefyd minlliw o bob lliw arall, ond rhyw arlliw o goch yw'r dewis arferol.
Gofal gwallt
bawd|chwith|Trin gwallt yn yr arddull [[haute couture.]] Dyler osgoi sebon wrth olchi'r gwallt, gan ei fod yn gadael haen seimllyd ar ei ôl. Golchir gyda siampŵau disebon, sydd yn hylifau golchi gydag arogl arbennig. Ymhlith y cynnyrch sy'n rhoi sglein a maint i wallt mae chwistrell wallt resinaidd, olew gwallt neu "briliantîn", pomâd, a golchdrwythau a chanddynt sail alcohol. Defnyddir cyflyrwyr i drin gwallt sydd wedi cael niwed. Newidir ffurf naturiol gwallt yn syth neu'n donnog gan ddarpariaethau sy'n cynnwys amoniwm thioglycolat. Gellir newid neu ychwanegu at liw gwallt gan ddefnyddio lliwur gwallt, neu hydrogen perocsid i liwio'r gwallt yn olau.
Menywod
Prif bwrpas cosmetigau yn y byd modern yw i atgyfnerthu nodweddion naturiol y wyneb fenywol i'w gwneud yn fwy atyniadol. Bu hon yn un o brif ddefnyddiau cosmetigau ers talwm, mewn diwylliannau a chymdeithasau ar draws y byd, ond yn ôl normau ac arferion amrywiol. Ers oes y Rhufeiniaid, y ddwy brif nod sydd gan golur yn Ewrop yw i wella diffygion naturiol, un ai'n dybiedig neu'n go iawn, ac i gadw'n ffasiynol.
Croen llyfn, esgyrn bochau uchel, llygaid gloywon, a gwefusau llawn yw'r wedd fenywaidd a bwysleisir gan y ddelfryd gorfforol fodern ym myd y Gorllewin. Felly, mae'r drefn goluro arferol yn cynnwys colur sylfaen a cholur cuddio i leihau rhychau a chuddio brychni haul a brychau eraill ar y croen i wneud y wyneb edrych yn lân, iach ac ifanc. Dodir powdwr gwrido o dan yr esgyrn boch mewn haenau sy'n fwyfwy tywyll gan wneud iddynt edrych yn uwch. Defnyddir colur llygaid, pensil linellu, a masgara i amlinellu a thywyllu'r llygaid. Câi'r gwefusau eu llinellu a'u lliwio gan roi iddynt wedd lawn a thywyll. Mae'r holl dechnegau hyn yn pwysleisio prydferthwch ac arwyddion rhywiol y fenyw.
Traddodiadau, gwyliau, defodau crefyddol ac achlysuron arbennig sy'n galw am golur mewn nifer o ddiwylliannau. Yng Ngogledd Affrica, y Dwyrain Canol a rhannau o Asia, defnyddir y planhigyn henna i liwio'r croen ar gefnau'r dwylo ar gyfer priodas. Câi patrymau cywrain eu lliwio ar ddwylo'r briodasferch y noson cyn y seremoni. Credir i'r patrymau henna gynnwys rhinwedd pur sy'n cadw rhag y Llygad Drwg.
Puteindra
bawd|180px|[[Madame de Pompadour, meistres Louis XIV, brenin Ffrainc, wrth ei bwrdd ymbincio.]] Oherwydd swyddogaeth colur wrth bwysleisio rhywioldeb y fenyw, mae cysylltiad hanesyddol rhwng colur trwm â phuteindra sy'n mynd yn ôl i Jesebel yn yr Hen Destament. Yn Ewrop, roedd gordderchon brenhinol yn Lloegr a Ffrainc yn arwain y ffasiynau a chafodd eu dilyn gan y puteiniaid llys. Ar ochr draw'r byd, rhybuddiodd tadau Astecaidd eu merched rhag colur, gan honni taw "creaduresau digywilydd" oedd y menywod a chanddynt paent ar eu hwynebau a choch ar eu gwefusau.
Merched ifanc
Yn draddodiadol, dim ond ychydig o achlysuron diwylliannol sydd i blant goluro: paentio'r wyneb yn y ffair, gwisg ffansi am bartïon a Nos Galan Gaeaf, a'r cyfle i ferch chwarae gyda phecyn colur ei mam. Math o ddefod newid byd yw cosmetigau i'r ferch yn ei harddegau ers amser: y cyfle cyntaf iddi harddu ei golwg ac amlygu'i hapêl rywiol fel dynes ifanc. Dechreuodd gwneuthurwyr fanteisio ar y farchnad arddegau yn y 1950au a'r 1960au, gan gynnwys Bonne Bell yn yr Unol Daleithiau a Mary Quant ym Mhrydain. Yn y 1950au Tinkerbell oedd y cwmni cyntaf i gynhyrchu colur ar gyfer plant, ond gwrthododd y cwmni i werthu colur amrannau a rhuddliw i ferched ifainc, ac anelodd ei hysbysebion at rieni yn hytrach na'r plant eu hunain. Yn y 1980au a'r 1990au dyluniwyd cosmetigau ar gyfer merched oed 10–13, ac yn hwyrach at ferched mor ifanc ag oed 3. Rhoddwyd y "colur tegan" cyntaf yn Japan ar werth ym 1993. Ar ddechrau'r 21g, roedd y farchnad Americanaidd ar gyfer cosmetigau plant yn werth $10 biliwn. Ymhlith y pryderon parthed y farchnad hon mae tanseilio teimladau merched o ran golwg a rhywioli plant.
Dynion
Yng nghylchoedd uchaf cymdeithas yr Hen Aifft defnyddiodd dynion golur llygaid a phersawrau yn yr un moddion â menywod. Roedd gan golur llygaid bwrpas ymarferol, ac nid addurnol yn unig: i amddiffyn rhag pelydrau'r haul, i warchod rhag y Llygad Drwg, i ymlid pryfed, ac fel diheintydd i atal afiechydon y llygaid. Eithriad yw'r cyfnod hwn, ac fel rheol ni wisgir colur gan ddynion. Defnyddid peraroglau eto gan ddynion yn Ewrop yr 17eg a'r 18g i guddio aroglau'r corff.
Yn yr oes fodern parheir rhywfaint o warthnod parthed dynion a cholur, a gwelir yn ferchetaidd gan rai ac felly ceir cysylltiad gyda chyfunrywioldeb a thrawswisgo. Yn gyffredinol rebeliaid cymdeithasol yw'r unig ddynion sy'n gwisgo colur amlwg yng ngwledydd y Gorllewin, yn enwedig ym myd cerddoriaeth boblogaidd ac isddiwylliannau.
Theatr
bawd|Dawnsiwr [[Kathakali yn gwisgo colur trwm.]] Gwaith y colurwr a'r golurwraig ym myd y theatr, teledu a'r sinema yw i ddefnyddio cynnyrch a thechnegau cosmetig i newid actor neu actores yn gymeriad penodol o ran oed, ethnigrwydd, a rhyw, neu hyd yn oed newid person yn anghenfil neu'n estron. Er mwyn trawsnewid golwg yr actor yn ddramatig i'r gynulleidfa, mae colur theatr o reidrwydd yn drwm.
Isddiwylliannau a cherddoriaeth
bawd|chwith|200px|Merch Goth yn gwisgo colur llygaid du, minlliw coch tywyll, a du yn amlinellu ei gwefusau. Gall cosmetigau nodi aelodaeth isddiwylliant cymdeithasol neu gyfleu hunaniaeth neu chwantau ffasiynol yr unigolyn. Gan amlaf coluron tra-annaturiol yw rhain sy'n pwysleisio ffasiyndod yn hytrach na harddu'r croen mewn modd ysgafn: er enghraifft minlliw gwyrdd, gwyn neu ddu, masgara glas, gliter corff, a cholur wyneb o liwiau cryf.
Yn yr 20g daeth arddulliau cosmetig yn rhan bwysig o ddiwylliant ieuenctid a'u cerddoriaeth. Arferid ambell arddull neilltuol gan selogion roc, pync a metel trwm. Chwalwyd y rhwystr cymdeithasol oedd yn atal dynion rhag gwisgo colur gan gerddorion megis Marc Bolan, David Bowie, Robert Smith ac Alice Cooper. Mae'n bosib taw'r Rolling Stones oedd y cyntaf i wneud, pan wisgodd Mick Jagger a Keith Richards golur llygaid wrth berfformio "Jumpin' Jack Flash" ar ddiwedd y 1960au. Yn oes y disco a cherddoriaeth glam roedd gliter a cholur disglair o batrymau lliwgar yn hynod o boblogaidd. Roedd colur pinc a gwyrddlas yn boblogaidd gan ferched y 1980au yn y clybiau wrth greu wedd fywiog. Defnyddir colur disglair a llachar gan y diwylliant ref i gyd-fynd â'u dillad a gemwaith sy'n fflworoleuo dan y golau uwchfioled.
Golwg ddu a gwyn sydd i golur Goth, yn debyg i ffasiwn yr isddiwylliant hwnnw. Sylfaen gwyn, colur llygaid du a minlliw tywyll yw'r wedd nodweddiadol i fechgyn a merched. Câi'r colur llygaid, megis cohl, ei ddodi'n drwm ac o bosib mewn patrwm niwlog. Du, lliw gwin a dugoch ("lliw cyrens duon") yw'r minlliwiau arferol. Os nad oes gwallt du ganddynt yn barod, mae Gothiaid yn aml yn lliwio'r gwallt yn dywyll neu'n dduloyw, a chaiff ei dyfu'n hir, yn llaes neu'n ffluwchaidd. Câi'r ewinedd eu paentio'n ddu gan y ddwy ryw hefyd. Dynwaredir yr olwg hon mewn modd ysgafn gan nifer o fenywod sy'n coluro'r gwefusau'n dywyll a'r croen yn olau, a elwir yn arddull neo-goth.
Sue Charles
Cyflwynydd tywydd ar BBC Wales yw Sue Charles. Mae Sue yn cyflwyno rhagolygon y tywydd yn y bore ac ar y penwythnos ar gyfer Wales Today, yn ogystal â llenwi mewn ar gyfer y meteorolegwr Derek Brockway.
Fe'i ganwyd a'i haddysgwyd yn Llandrindod, Powys, fe gymerodd swydd wyliau gyda Radio Wyvern. Fe ddechreuodd ar y rhaglen ieuenctid "Street Cred," ac fe aeth ymlaen i gynhyrchu a sefyll fewn fel cyflwynydd newyddion adeg y Nadolig.
Cosmetigau
Hanes
bawd|Llestri elïau a chohl o fedd Merit, gwraig Kha, o [[Beddau Thebae|Feddau Thebae.]] Defnyddiodd pobloedd cynhanesyddol baent corff er resymau addurnol a chrefyddol. Defnyddiwyd hefyd elïau, balmau, powdrau, a lliwurau gwallt gan bobledd hynafol. Ymhlith cosmetigau'r Henfyd oedd cohl i dywyllu blew'r amrannau, yr aeliau ac ymylon yr amrannau, rhuddliw i gochi'r bochau, ac amryw o bowdrau gwyn i oleuo pryd a gwedd. Defnyddiwyd hefyd olewon baddon, a sylweddau ysgraffiniol i lanhau'r dannedd. Gwneid persawrau'r cyfnod o sentau blodau a pherlysiau, a resinau naturiol i'w glynu. Yn ôl archaeolegwyr, defnyddiwyd y cosmetigau cynharaf yn yr Hen Aifft yn y bedwerydd filflwyddiant CC. Colur llygaid (cohl) ac elïau persawrus oedd y rhain. Defnyddiodd yr Eifftiaid hefyd paent crai i goluro'r wyneb a henna i liwio'r bysedd. Yng Ngroeg yr henfyd, defnyddiodd Groegesau bensiliau siarcol a ffyn a wneid o lysiau'r gwrid i goluro'u hwynebau, yn ogystal â phowdwr wyneb oedd yn aml yn cynnwys meintiau peryglus o gyfansoddion plwm. Yn yr Hen Rufain colurid wyneb y foneddiges gan gaethwas medrus gan ddefnyddio sialc a gruddliw o'r enw fucus. Lledaenodd cosmetigau ar draws yr Ymerodraeth Rufeinig erbyn cychwyn yr oes Gristnogol.
Sue Charles
Symudodd i BBC Radio 1, lle ddaeth yn ohebydd cerddoriaeth, cyn symud i BBC Radio 2 yn 1991, ac yna i BBC Radio Wales fel newyddiadurwraig.
Yn 1998 fe wnaeth Sue symud i fyd teledu fel cyflwynydd ar Wales Today Fe ymunodd a'r tîm tywydd yn 2008, ynghyd a'i chyd-gyflwynydd tywydd Behnaz Akhgar.
Cosmetigau
Hanes
bawd|chwith|Paentiad gan [[Henri Toulouse-Lautrec o fenyw wrth ei bwrdd ymbincio (1889).]] Diflanodd nifer o nodweddion diwylliannol coeth, gan gynnwys cosmetigau, o Ewrop yn sgil cwymp yr Ymerodraeth Rufeinig yn y 5g. Cafwyd adfywiad yn yr Oesoedd Canol wrth i'r Croesgadwyr ddwyn cosmetigau, olewon a phersawrau yn ôl o'r Dwyrain Canol. Ailymddangosodd cosmetigau ar draws Ewrop yn ystod y Dadeni, er enghraifft fermiliwn a phowdwr plwm gwyn. Canolfannau'r farchnad newydd oedd yr Eidal (yn y 15g a'r 16g) a Ffrainc (ers yr 17g). Ar y dechrau dim ond y teuluoedd brenhinol, gŵyr a gwragedd y llysoedd brenhinol, a'r pendefigion oedd yn coluro, ond erbyn y 18g defnyddid cosmetigau gan bob adran o gymdeithas bron. Cyhoeddwyd nifer fawr o ryseitiau coluron a llawlyfrau'r toilette (bwrdd ymbincio) yn yr 17g a'r 18g. Ymddangosodd y cosmotolegwyr proffesiynol cyntaf, gan argymell arferion moethus megis ymdrochi mewn gwin neu laeth. Cyrhaeddodd cosmetigau eu hanterth tua 1760, ond dechreuodd diflannu o Ewrop unwaith eto tua cyfnod y Chwyldro Ffrengig. Ni ddefnyddid cosmetigau o gwbl gan barchusion Oes Fictoria ym Mhrydain a'r Unol Daleithiau, ond parhaodd yn boblogaidd gan ferched yn Ffrainc trwy'r 19g.
Cychwynnodd adfywiad cosmetigau ar ddechrau'r 20g, gan fanteisio ar ddatblygiadau gwyddonol a gwneuthuro cymhorthion harddwch yn Ffrainc. Wedi'r Rhyfel Byd Cyntaf daeth colur yn ffasiynol unwaith eto ym Mhrydain a'r Unol Daleithiau, a datblygodd y diwydiant cosmetigau ar raddfa eang o ran cynnyrch a thechnegau newydd, pecynnu, a hysbysebu. Sefydlwyd cwmnïau gan Helena Rubinstein, Elizabeth Arden, Estée Lauder, Charles Revson a nifer o bobl busnes eraill. Erbyn diwedd yr 20g a chychwyn yr 21g, mae'r fath cwmnïau anferth yn dominyddu'r diwydiant cosmetigau.
Tragedija Naše Dece
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Pera Dobrinović yw Tragedija Naše Dece a gyhoeddwyd yn 1922. Fe'i cynhyrchwyd yn Serbiaa Croatiaid a Slofenia.
Mae'r ffilm Tragedija Naše Dece yn 44 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1922. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Häxan sef ffilm ddogfen ar wrachyddiaeth gan Benjamin Christensen.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Pera Dobrinović nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bryllup - Simonsen
Ffilm fud (heb sain) yw Bryllup - Simonsen a gyhoeddwyd yn 1919. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1919. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Broken Blossoms sef ffilm fud rhamantus o Unol Daleithiau America gan yr Americanwr o dras Gymreig D. W. Griffith.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Batesville, Arkansas
Dinas yn, yn nhalaith Arkansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Batesville, gan gynnwys:
Ulan
Ffilm ramantus yw Ulan a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yn y Philipinau.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cwyrbig cefnwyrdd bach
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cwyrbig cefnwyrdd bach (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cwyrbigau cefnwyrdd bach) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Nesocharis shelleyi; yr enw Saesneg arno yw Fernando Po olive-back. Mae'n perthyn i deulu'r Cwyrbigau (Lladin: Estrildidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn N. shelleyi, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r cwyrbig cefnwyrdd bach yn perthyn i deulu'r Cwyrbigau (Lladin: Estrildidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Foxfield, Cumbria
Pentref yn Cumbria, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Foxfield. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Broughton West yn awdurdod unedol Westmorland a Furness.
Hildegard Thorell
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Sweden oedd Hildegard Thorell (1850 – 1930).
Bu farw yn Stockholm yn 1930.
Rhondda (etholaeth Senedd Cymru)
Yr aelod presennol dros yr etholaeth yn y Senedd yw.
Crëwyd yr etholaeth hon ar gyfer Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999; mae ei ffiniau wedi'i sefydlu ar etholaeth a oedd yno o'i blaen, sef etholaeth Rhondda (etholaeth seneddol) a etholai Aelod Seneddol ar gyfer Tŷ'r Cyffredin yn Llundain.
Eifion
Gall Eifion gyfeirio at:
Fay Gale
Gwyddonydd Awstralaidd oedd Fay Gale (13 Mehefin 1932 – 3 Mai 2008), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel daearyddwr.
Manylion personol
Ganed Fay Gale ar 13 Mehefin 1932. Ymhlith yr anrhydeddau a gyflwynwyd iddi am ei gwaith mae'r canlynol: Swyddogion Urdd Awstralia.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
What Doesn't Kill You
Ffilm ddrama am ladrata gan y cyfarwyddwr Brian Goodman yw What Doesn't Kill You a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Boston a Massachusetts. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alex Wurman.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mark Ruffalo, Amanda Peet, Lindsey McKeon, Donnie Wahlberg, Angela Featherstone, Ethan Hawke, Brian Connolly, Will Lyman, John Fiore, Brian Goodman a Michael Yebba. Mae'r ffilm What Doesn't Kill You yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Robert Hoffman sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
The Fire Fighters
Ffilm llawn cyffro heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Jacques Jaccard yw The Fire Fighters a gyhoeddwyd yn 1927. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
What Doesn't Kill You
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Brian Goodman ar 1 Mehefin 1963 yn Boston, Massachusetts. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1998 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
The Fire Fighters
Y prif actor yn y ffilm hon yw Helen Ferguson. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1927. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Metropolis ffilm ffuglen wyddonol o’r Almaen gan Fritz Lang.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jacques Jaccard ar 11 Medi 1886 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Los Angeles ar 15 Ionawr 2013. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1913 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jacques Jaccard nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sigourney Weaver
Actores Americanaidd yw Sigourney Weaver (ganwyd Susan Alexandra Weaver, Manhattan, Dinas Efrog Newydd, 8 Hydref 1949).
Bydysawd
Gallai bydysawd neu cyfanfyd gyfeirio at:
Lurking in Suburbia
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Mitchell Altieri yw Lurking in Suburbia a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Joe Egender. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mitchell Altieri ar 1 Ionawr 1972 yn Chicago.
Charters Towers
Mae Charters Towers yn ddinas yn nhalaith Queensland, Awstralia, gyda phoblogaeth o tua 8,800 o bobl. Fe’i lleolir 1,311 cilometr i'r gogledd-orllewin o brifddinas Queensland, Brisbane.
180px|canol|bawd|Charters Towers yn Queensland
Lurking in Suburbia
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Mitchell Altieri nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gladstone
Gall Gladstone gyfeirio at: