cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Henrik Iv
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Rosalind a Myrddin
Bu'r ddeuawd yn eu hanterth rhwng 1979 ac 1986, gan recordio pedwar o recordiau a sawl cyfres deledu ar S4C.
Henrik Iv
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Keve Hjelm nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rosalind a Myrddin
Bellach, mae'r ddau yn byw ym Mhwllheli.
Písek
Tref yn y Weriniaeth Tsiec yw Pisek a leolir yn Ne Bohemia. Poblogaeth: 29,081 (amcangyfrifiad 1 Ionawr, 2005). Cyfeirir ati weithiau fel "Athen y De" (h.y. de'r Weriniaeth Tsiec) am fod cymaint o sefydliadau addysg yno.
Gefeillir Pisek â thref Caerffili, Cymru.
El Viento Distante
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwyr Salomón Laiter, Sergio Véjar a Manuel Michel yw El Viento Distante a gyhoeddwyd yn 1965. Fe'i cynhyrchwyd ym Mecsico. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1965. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Sound of Music sef ffilm fiwsical rhamantus a leolir yn Awstria yn ystod yr Ail Ryfel Byd, gan Robert Wise. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Salomón Laiter nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Geometrydd
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw geometrydd, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy geometryddion; yr enw Saesneg yw Geometrician, a'r enw gwyddonol yw Prodotis stolida.
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r geometrydd yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Gorfanhadlen ffa
Planhigyn blodeuol Monocotyledaidd a pharasytig yw Gorfanhadlen ffa sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Orobanchaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Orobanche crenata a'r enw Saesneg yw Bean broomrape.
Mae i'w ganfod ledled y byd yn enwedig: Ewrasia, America, rhannau o Awstralia, Seland Newydd ac [[Affrica. Lleolir y dail bob yn ail. Caiff y blodau eu peillio gan bryfaid neu weithiau adar fel Aderyn y si.
An t-Acha Mòr
Lleolir pentref An t-Acha Mòr (Gaeleg yr Alban; Saesneg: Achmore) ar ynys Leòdhas (Lewis) yn Ynysoedd Allanol Heledd, yr Alban. Dyma'r unig bentref ar yr ynys nad yw'n gorwedd ar lan y môr.
Ceir gweddillion cylch cerrig cynhanesyddol ar gwr y pentref.
Melysor Eungella
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Melysor Eungella (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: melysorion Eungella) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Meliphaga hindwoodi; yr enw Saesneg arno yw Eungella honeyeater. Mae'n perthyn i deulu'r Melysorion (Lladin: Meliphagidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. hindwoodi, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Awstralia.
He Knew Women
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Hugh Herbert yw He Knew Women a gyhoeddwyd yn 1930. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Hugh Herbert.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw David Manners, Alice Joyce a Lowell Sherman. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1930. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All Quiet on the Western Front ffilm Almaenig, Ffraneg a Saesneg gan Lewis Milestone a Nate Watt. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Edward Cronjager oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hugh Herbert ar 10 Awst 1884 yn Binghamton, Efrog Newydd a bu farw yn North Hollywood ar 18 Ionawr 1990. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1927 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hugh Herbert nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Glain y gogledd
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw glain y gogledd, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy gleiniau'r gogledd; yr enw Saesneg yw Cumberland Gem, a'r enw gwyddonol yw Eucarta amethystina.
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r glain y gogledd yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Glesyn Adonis
bawd|chwith|250px|Male|Gwryw bawd|chwith|250px|Benyw
Glöyn byw sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw glesyn Adonis, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy gleision Adonis; yr enw Saesneg yw Adonis Blue, a'r enw gwyddonol yw Lysandra bellargus neu Polyommatus bellargus. Mae i'w gael yng Ngorllewin Ewrop, De Ewrop, De Rwsia, Iran, Mynyddoedd y Cawcasws a Thwrci.
Dim ond yr oedolyn gwryw sydd a'r lliw glas ar ran uchaf ei adenydd. Sbotiau glas yma ac acw sydd gan y fenyw a hynny yn y rhan agosaf at ei chorff o'i hadenydd. Siocled brown ydy lliw gweddill ei hadain, gyda pheth oren.
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Denticulobasis dunklei
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Teisen Fadeira
bawd|Teisen Fadeira [[ceirios gyda hufen chwip a the.]] Teisen sbwnj yw teisen Fadeira sydd yn fwyd traddodiadol yng nghoginiaeth Seisnig. Mae ganddi ansawdd gadarn ond ysgafn ac yn draddodiadol fe'i blasir â lemwn. Bwyteir yn aml am de'r prynhawn, neu weithiau am frecwast. Mae'n debyg i deisen felen neu deisen driphwys syml.
Dyddia hanes y deisen Fadeira yn ôl i rysáit wreiddiol yn y 18fed neu 19g, yn bosib o Fryste. Mae nifer o bobl yn tybio y daw'r deisen o Ynysoedd Madeira, ond yn wir cafodd ei henwi am win Madeira, oedd yn boblogaidd yn Lloegr ar y pryd ac oedd yn mynd gyda'r deisen yn y rysáit wreiddiol. Y dyddiau hyn arlwyir y deisen â the neu wirodydd.
Priyamaina Neeku
Ffilm ar gerddoriaeth a chomedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Balasekaran yw Priyamaina Neeku a gyhoeddwyd yn 2001. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd காதல் சுகமானது ac fe’i cynhyrchwyd yn India. Lleolwyd y stori yn Hyderabad. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tamileg a Telugu a hynny gan Balasekaran.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sneha, Sivaji a Tarun Kumar. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2001. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Beautiful Mind sef ffilm fywgraffyddol gan Ron Howard. Hyd at 2022 roedd o leiaf 6,100 o ffilmiau Tamileg wedi gweld golau dydd. Shyam K. Naidu oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1997 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Balasekaran nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gorfanc Moron
Planhigyn blodeuol Monocotyledaidd a pharasytig yw Gorfanc Moron sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Orobanchaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw ''Orobanche minor var. maritima a'r enw Saesneg yw Carrot broomrape''. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Gorfanc Moron.
Mae i'w ganfod ledled y byd yn enwedig: Ewrasia, America, rhannau o Awstralia, Seland Newydd ac [[Affrica. Lleolir y dail bob yn ail. Caiff y blodau eu peillio gan bryfaid neu weithiau adar fel Aderyn y si.
The Olivia Experiment
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Parkgate, Swydd Gaer
Pentref yn sir seremonïol Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Parkgate. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Neston.
Dinarzh
Mae Dinarzh (Ffrangeg: Dinard) yn gymuned yn department Il-ha-Gwilen (Ffrangeg: d'Ille-et-Vilaine), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg. Mae'n rhan o hen fro Bro Sant-Maloù.
Poblogaeth
400px|Population - Municipality code 35093
Cysylltiadau rhyngwladol
bawd|chwith|Bws Tîm Cymru yn Dinarzh Ewro 2016 Defnyddiodd Tîm pêl-droed cenedlaethol Cymru Novotel Thalassa, Dinarzh fel eu cartref yn ystod Pencampwriaeth UEFA Euro 2016.
Gefeillio
Mae Dinarzh wedi'i gefeillio â:
Ymwelwyr
Bu llawer o enwogion rhyngwladol yn ymweld a Dinard fel cyrchfan gwyliau, gan gynnwys:
Traethau
Mae gan y dref nifer o draethau, pob un yn tywodlyd, yn lân ac agos i ganol y dref. Y brif traeth yw Plage de l'Écluse yr ail fwyaf yw Saint Enogat mae thraethau Prieuré hefyd yn nodedig.
Tinamŵ pwna
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tinamŵ pwna (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tinamŵaid pwna) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Tinamotis pentlandii; yr enw Saesneg arno yw Puna tinamou. Mae'n perthyn i deulu'r Tinamŵaid (Lladin: Tinamidae) sydd yn urdd y Tinamiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. pentlandii, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Caiff ei fagu er mwyn ei hela.
Teulu
Mae'r tinamŵ pwna yn perthyn i deulu'r Tinamŵaid (Lladin: Tinamidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Carmine Crocco
Roedd Carmine Crocco (5 Mehefin 1830 – 18 Mehefin 1905) yn herwr o Eidalwr a aned yn Rionero in Vulture, Basilicata.
Tropical Heat Wave
Ffilm ar gerddoriaeth a chomedi ar gerdd gan y cyfarwyddwr R. G. Springsteen yw Tropical Heat Wave a gyhoeddwyd yn 1952. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Stanley Wilson.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Estelita Rodriguez. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1952. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Singin' in the Rain sy’n ffilm fiwsical gan y cyfarwyddwyr ffilm Stanley Donen a Gene Kelly. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Priscilla Roberts
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America oedd Priscilla Roberts (1916 - 2001).
Tropical Heat Wave
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm R G Springsteen ar 8 Medi 1904 yn Tacoma a bu farw yn Los Angeles ar 20 Medi 2002. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1936 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Priscilla Roberts
Bu farw yn Georgetown.
Hogia'r Wyddfa
bawd|230px|Yr hogiau yn Eisteddfod Genedlaethol 2009. bawd|230px|Hogia'r Wyddfa gydag Annette Bryn Parri 2006 Grŵp adloniant Cymraeg yw Hogia'r Wyddfa a ffurfiwyd yn 1963. Maen nhw wedi bod yn perfformio mewn cyngherddau a nosweithiau o adloniant ar hyd a lled Cymru a'r tu hwnt am dros hanner can mlynedd.
Priscilla Roberts
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Hogia'r Wyddfa
Er bod Hogia’r Wyddfa wedi ymddeol droeon, maen nhw wedi ail-ffurfio sawl tro i berfformio. Cyhoeddwyd eu recordiau cynharaf gan Recordiau'r Dryw gan gynnwys caneuon fel "Safwn yn y Bwlch", "Tylluanod" ac "Aberdaron". Ers recordio’u halbwm cyntaf gyda Sain yn 1974, maen nhw wedi recordio sawl un arall, a phob un yn llwyddiant ysgubol o ran gwerthiant. Roedd Hogia'r Wyddfa ymhlith y cyntaf o artistiaid Sain i dderbyn Disg Aur.
Aelodau
Cyn ymddeol, Prifathro oedd Arwel Jones, tra bod Myrddin Owen yn gweithio yn Adran Cynllunio Cyngor Dwyfor, Vivian Williams yn rhedeg ei siop Golff ym Mangor ac Elwyn Jones yn gweithio yn Amgueddfa Chwarel Dinorwig. Bu farw Richard Huw Morris eu cyfeilydd cyntaf, ond fe ymunodd Annette Bryn Parri fel pianyddes, cyfansoddwraig a threfnydd.
Küldetés
Mae'r ffilm Küldetés (ffilm o 1956) yn 29 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o cymhareb yr Academi.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1956. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Searchers sy’n ffilm bropoganda gwrth-frodorion America gan y cowbois gwyn, gan y cyfarwyddwr ffilm John Ford. Hyd at 2022 roedd o leiaf 700 o ffilmiau Hwngareg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Mihály Morell sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm István Szőts ar 30 Mehefin 1912 yn Valea Sângeorgiului a bu farw yn Fienna ar 6 Tachwedd 1998.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd István Szőts nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Legion of Missing Men
Ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Hamilton MacFadden yw The Legion of Missing Men a gyhoeddwyd yn 1937. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Ralph Forbes. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1937. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life of Emile Zola sef ffilm Americanaidd hanesyddol gan y cyfarwyddwr William Dieterle. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hamilton MacFadden ar 26 Ebrill 1901 yn Boston, Massachusetts a bu farw yn Queens ar 5 Medi 2007. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1930 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Harvard.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hamilton MacFadden nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Drake of England
Ffilm ddrama llawn antur gan y cyfarwyddwr Arthur B. Woods yw Drake of England a gyhoeddwyd yn 1935. Fe'i cynhyrchwyd gan Walter C. Mycroft yn y Deyrnas Gyfunol; y cwmni cynhyrchu oedd Associated British Picture Corporation. Lleolwyd y stori yn Lloegr a Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Louis N. Parker. Dosbarthwyd y ffilm gan Associated British Picture Corporation.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Matheson Lang. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
The Girl Without a Conscience
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr William Kahn yw The Girl Without a Conscience a gyhoeddwyd yn 1922. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Das Mädchen ohne Gewissen ac fe’i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Drake of England
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1935. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Mutiny on the Bounty sef ffilm arbrofol Americanaidd yn seiliedig ar nofel o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Claude Friese-Greene oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Edward B. Jarvis sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
The Girl Without a Conscience
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sophie Pagay, Julius Falkenstein, Ernst Hofmann, Viggo Larsen a Maria Zelenka. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Drake of England
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur B Woods ar 17 Awst 1904 yn Lerpwl a bu farw yn Emsworth ar 18 Chwefror 1969. Derbyniodd ei addysg yn Downside School.
The Girl Without a Conscience
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1922. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Häxan sef ffilm ddogfen ar wrachyddiaeth gan Benjamin Christensen. Otto Jäger oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Drake of England
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
The Girl Without a Conscience
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Kahn ar 23 Awst 1882 yn Berlin a bu farw ym Minsk ar 14 Mai 1959.
Hollands Børn
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Poul Bang yw Hollands Børn a gyhoeddwyd yn 1946. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Drake of England
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur B. Woods nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Girl Without a Conscience
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Kahn nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hollands Børn
Y prif actor yn y ffilm hon yw Ebbe Rode.
Trick For Trick
Y prif actor yn y ffilm hon yw Ralph Morgan. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Hollands Børn
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1946. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Yearling ffilm am fachgen yn ei lasoed yn mabwysiadu ewig, gan Clarence Brown. Annelise Reenberg oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Poul Bang ar 17 Chwefror 1905 yn Copenhagen a bu farw yn Salzburg ar 24 Hydref 1973. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1932 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Poul Bang nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Eileen Beasley
bawd|Llun eiconig o Eileen Beasley o'r cyfnod, a'i mab Elidyr a'i merch Delyth Ymgyrchydd hawliau iaith oedd Eileen Beasley (4 Ebrill 1921 – 12 Awst 2012). Gyda'i gŵr Trefor Beasley mae hi'n enwog am eu hymgyrch i fynnu papur treth Cymraeg (neu ddwyieithog) gan Gyngor Dosbarth Gwledig Llanelli yn ystod pumdegau'r ugeinfed ganrif. Yr adeg honno nid oedd statws i'r Gymraeg o gwbl: dim ffurflenni swyddogol gan gyrff cyhoeddus nac arwyddion ffyrdd dwyieithog. Mae Eileen Beasley wedi ei galw yn "fam gweithredu uniongyrchol" yng Nghymru ac yn "Rosa Parks Cymru". Ysgrifennodd Angharad Tomos lyfr am ymgyrch Eileen sef 'Darn bach o bapur'
Trick For Trick
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1933. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd King Kong ffilm antur enwog gan y cyfarwyddwyr Merian C. Cooper ac Ernest B. Schoedsack. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Eileen Beasley
Cefndir ac Ymgyrch
Un o ardal Hendy-gwyn ar Daf yn Sir Gaerfyrddin oedd Catherine Eileen James. Aeth i Goleg Prifysgol Caerdydd a daeth yn athrawes. Glöwr ym Mhwll y Morlais Llangennech oedd Trefor. Fe wnaethant gwrdd yng nghyfarfodydd Plaid Cymru a daethant o dan ddylanwad D. J. Davies a'r WEA. Priododd y ddau ar 31 Gorffennaf 1951 a phrynu tŷ yn yr Allt, Llangennech ym 1952.
Ar ôl priodi a symud i Langennech y gwnaethant benderfynu y dylent wrthod talu'r dreth ar y tŷ oni chaent gais yn Gymraeg. Buont yn y llys 16 gwaith ac fe fu'r bwmbeilïaid yno bedair gwaith, gan fynd â mwyafrif eu dodrefn o'r tŷ ar rai achlysuron. Ar ôl wyth mlynedd o ymgyrchu fe gawsant eu papur treth dwyieithog ym 1960.
Arloesi a Dylanwad
Nid yn unig roedd y Gymraeg yn anweledig fel iaith ar gyfer materion swyddogol yn y cyfnod hwn, roedd ymgyrchu mor uniongyrchol er mwyn defnyddio'r Gymraeg gyda'r wladwriaeth yn beth newydd ac yn gwbl anarferol. Meddai Dafydd Iwan:
Er mai Cymraeg oedd iaith gyntaf mwyafrif llethol pobl Llanelli (90%) ar y pryd, fel mwyafrif swyddogion Cyngor Dosbarth Gwledig Llanelli, y farn gyffredinol yn y dref yr adeg honno a gweddill Cymru, oedd bod y teulu yn afresymol yn eu gofynion. Roedd statws y Gymraeg yn isel tu hwnt, a'i siaradwyr cyffredin yn barod i amddiffyn lle'r Saesneg fel yr unig iaith swyddogol yng Nghymru.
Fodd bynnag, ysbrydolwyd rhai gan ymgyrch y Beasleys. Meddai Saunders Lewis yn anterth ei ddarlith enwog Tynged yr Iaith ym 1962, a fu'n ysbrydoliaeth i sefydlu Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn yr un flwyddyn:
Roedd y gweithredu uniongyrchol torfol a welwyd gan aelodau Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn y chwedegau (a'r degawdau dilynol) wedi'u hysbrydoli i raddau helaeth gan weithredu unig teulu'r Beasleys yn ystod y degawd blaenorol.
Annette Bryn Parri
Cyfeilyddes a pherfformwraig yw Annettte Bryn Parri. Ganed yn Neiniolen, Gwynedd, ble mae’n dal i fyw. Wedi iddi astudio’r piano gyda Rhiannon Gabrielson o Benmaenmawr aeth ymlaen i astudio gyda Marjorie Clement yng Ngholeg Cerdd Brenhinol y Gogledd, lle graddiodd yn 1984. Wrth gyfeilio ym Manceinion, roedd Annette yn arbenigo mewn Lieder, oratorio a’r opera, ond roedd ei diddordeb mwyaf yng nghyfansoddwyr y cyfnod Rhamantaidd.
Eileen Beasley
Arloesi a Dylanwad
Ddechrau'r 60au bu Trefor yn annerch cyfarfod o gangen Coleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth o Blaid Cymru
Annette Bryn Parri
Yn bymtheng mlwydd oed, roedd Annette yn gyfeilydd swyddogol. Yn 1982 enillodd wobr Grace Williams am gyfansoddi yn Eisteddfod yr Urdd ym Mhwllheli. Yn 1983, cafodd ei gweld am y tro cyntaf ar lwyfan Eisteddfod Genedlaethol yn Llangefni. Enillodd y Rhuban Glas offerynnol yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Y Rhyl yn 1985. Yn 1984 ymunodd a’r Adran Gerdd ym Mhrifysgol Cymru Bangor, ac ers 1984, mae Annette wedi bod yn diwtor piano i fyfyrwyr cerddoriaeth sy’n dilyn cyrsiau B.A. a B.Cerdd ac mae’n cyfeilio i fyfyrwyr yn eu harholiadau perfformio.
Eileen Beasley
Plaid Cymru
Drwy weithgarwch Plaid Cymru y bu iddynt gwrdd yn y lle cyntaf. Yn etholiad seneddol 1955 safodd Trefor Beasley dros Blaid Cymru yn etholaeth Aberdâr. Safodd y ddau dros ward Llangennech yn etholiad Cyngor Dosbarth Gwledig Llanelli a chafodd y ddau yr un faint o bleidleisiau, sef 913 a oedd yn ddigon i'w hethol. Ar y pryd nid oedd gan adeiladau'r cyngor dai bach i fenywod hyd yn oed.
Annette Bryn Parri
Mae'n cyfeilio i nifer o brif artistiaid Cymru fel Bryn Terfel ac Aled Jones, Eirian James, Gwyn Hughes-Jones, Leah Marian Jones a Rebecca Evans. Mae wedi cyfrannu i nifer o gynyrchiadau teledu fel Noson Lawen, Cân i Gymru. Meistroli, a llawer mwy. Mae ei chyfansoddiadau yn cynnwys ei threfniant o ganeuon Andrew Lloyd Webber, caneuon Cymreig a melodïau amrywiol, cerddoriaeth i ffilm a cherddoriaeth ysgafn.
Eileen Beasley
Cofio
Bu farw Trefor Beasley ym 1994. Bu farw Eileen Beasley yn 2012.
Annette Bryn Parri
Mae wedi gwneud ymddangosiadau mewn cyngherddau, fel perfformwraig ac fel cyfeilyddes trwy Gymru a Lloegr, yn ogystal ag yn yr Almaen, Llydaw, yr Eidal, Nigeria, Awstralia a Hong Cong - ac ar fwrdd y QE2. Mae wedi cyfeilio yn Neuadd Albert, Llundain ar sawl achlysur, a bu Syr Andrew Lloyd Webber, Syr George Solti, y Tywysog Charles a’r diweddar Dywysoges Diana ymhlith ei chynulleidfaoedd preifat.
Eileen Beasley
Cofio
Ar achlysur (gan Gymdeithas yr Iaith Gymraeg) talu teyrnged i Eileen Beasley yn 2006, canodd Gerallt Lloyd Owen gywydd iddi yn moli ei chyfraniad i sicrhau parhad y Gymraeg:
Annette Bryn Parri
Disgograffeg
Dyma restr o ganeuon gan Annette Bryn Parri. Nid yw'r rhestr yn orffenedig, ac mae'r ffeiliau yn dameidiau i aros pryd, sef y 30 eiliad cyntaf o'r traciau a recordiwyd ar label/i Cwmni Recordiau Sain.
Trick For Trick
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hamilton MacFadden ar 26 Ebrill 1901 yn Boston, Massachusetts a bu farw yn Queens ar 5 Medi 2007. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1930 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Harvard.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hamilton MacFadden nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gorfanhadlen gorfanadl
Planhigyn blodeuol Monocotyledaidd a pharasytig yw Gorfanhadlen gorfanadl sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Orobanchaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Orobanche minor a'r enw Saesneg yw Common broomrape. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Gorfanc Lleiaf, Orfanc Lleiaf Cyffredin, Tag y Manal, Tag yr Eithin.
Mae i'w ganfod ledled y byd yn enwedig: Ewrasia, America, rhannau o Awstralia, Seland Newydd ac Affrica. Lleolir y dail bob yn ail. Caiff y blodau eu peillio gan bryfaid neu weithiau adar fel Aderyn y si.
Peckforton
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Peckforton. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Gaer.
Mae ganddo boblogaeth o oddeutu 116.
The Last of Philip Banter
Ffilm ddrama yw The Last of Philip Banter a gyhoeddwyd yn 1986. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen, Unol Daleithiau America a Y Swistir. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tony Curtis, Kate Vernon, Irene Miracle, José Luis Gómez, Gregg Henry, Scott Paulin a Patty Shepard. Mae'r ffilm The Last of Philip Banter yn 99 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1986. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Aliens sef ffilm wyddonias llawn arswyd a chyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ricardo Chará oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
485 CC
6g CC - 5g CC - 4g CC
530au CC 520au CC 510au CC 500au CC 490au CC - 480au CC - 470au CC 460au CC 450au CC 440au CC 430au CC 490 CC 489 CC 488 CC 487 CC 486 CC - 485 CC - 484 CC 483 CC 482 CC 481 CC 480 CC
486 CC
6g CC - 5g CC - 4g CC
530au CC 520au CC 510au CC 500au CC 490au CC - 480au CC - 470au CC 460au CC 450au CC 440au CC 430au CC 491 CC 490 CC 489 CC 488 CC 487 CC - 486 CC - 485 CC 484 CC 483 CC 482 CC 481 CC
Denticulobasis garrisoni
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Denticulobasis garrisoni sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Denticulobasis.
Siocled
200px|de|bawd|Siocled Bwyd a wneir goco a siwgr yw siocled. Mae siocled yn frown fel arfer, ond mae rhai mathau o siocled yn felyn ("gwyn") neu'n ddu. Po uchaf yw canran y coco, y gorau yw ansawdd y siocled.
Caiff siocled ei greu o gnau y goeden coco Theobroma cacao sydd yn hanu o goedwigoedd yr Amazon. Mae astudiaethau genetig yn awgrymu bod coed coco wedi cael eu tyfu gan bobl am bron i 3000 o flynyddoedd yn ne a chanolbarth America ac ymddengys y cawsant eu defnyddio i wneud diod. Mae'r enw 'siocled' yn tarddu o'r gair Aztec am y math hwn o ddiod, xocolātl, sydd yn golygu 'dŵr chwerw'. Heddiw mae bron i 3/4 o gynnyrch siocled y byd yn dod o Affrica, gyda hanner y cynnyrch hwn yn dod o Arfordir Ifori.
Mae llawer o bobl ym Mhrydain Fawr yn hoff iawn o siocled. Maent yn "siocoholig", dywedir. Mae hi'n bosib yfed siocled poeth hefyd. bawd|chwith|Blodyn Cacao yn tyfu yn yr Almaen.
Maude Kaufman Eggemeyer
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Unol Daleithiau America oedd Maude Kaufman Eggemeyer (9 Rhagfyr 1877 – 1 Rhagfyr 1959). Ei harbenigedd oedd celf tirlun.
Enw'i thad oedd William S. Kaufman.
Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan y band gwerin Calan
Dyma restr o ganeuon a recordiwyd gan y band gwerin Calan. Nid yw'r rhestr yn orffenedig, ac mae'r ffeiliau yn dameidiau i aros pryd, sef y 30 eiliad cyntaf o'r traciau a recordiwyd ar label/i Cwmni Recordiau Sain.
Chill Factor
Ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Hugh Johnson yw Chill Factor a gyhoeddwyd yn 1999. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd ei ffilmio yn Utah a De Carolina. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Drew Gitlin a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Hans Zimmer. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Cuba Gooding Jr., Hudson Leick, Daniel Hugh Kelly, David Paymer, Peter Firth, Skeet Ulrich, Kevin J. O'Connor a Judson Mills. Mae'r ffilm Chill Factor yn 101 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1999. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Matrix sef ffilm wyddonias gan Lana Wachowski a Lilly Wachowski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. David Gribble oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hugh Johnson ar 25 Ebrill 1946 yn Iwerddon a bu farw yn Los Angeles ar 1 Ionawr 1994.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hugh Johnson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Nico cefnddu
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Nico cefnddu (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: nicos cefnddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Carduelis psaltria; yr enw Saesneg arno yw Dark-backed goldfinch. Mae'n perthyn i deulu'r Pincod (Lladin: Fringillidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Pueblo, Colorado
Dinas yn, yn nhalaith Colorado, yw .
Nico cefnddu
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. psaltria, sef enw'r rhywogaeth.
Pueblo, Colorado
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Pueblo, gan gynnwys:
ASEAN
bawd|250px|Aelodau Asean
Mae'r undeb yn anelu at hyrwyddo tŵf economaidd a datblygiad cymdeithasol a diwylliannol ymysg ei aelodau.
A Guardia Di Sua Maestà
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Baldassarre Negroni yw A Guardia Di Sua Maestà a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Dosbarthwyd y ffilm gan Milano Films.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Hesperia. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Baldassarre Negroni ar 21 Ionawr 1877 yn Rhufain a bu farw yn yr un ardal ar 20 Hydref 2009.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Baldassarre Negroni nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Castelul Condamnaților
Ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr Mihai Iacob yw Castelul Condamnaților a gyhoeddwyd yn 1970. Fe'i cynhyrchwyd yn Rwmania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwmaneg a hynny gan Mircea Drăgan.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1970. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Patton sef ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr ffilm Franklin J. Schaffner. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,650 o ffilmiau Rwmaneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mihai Iacob ar 11 Mai 1933 yn Orăștie a bu farw yn Los Angeles ar 5 Gorffennaf 2009.
Chorley
Tref farchnad yn Swydd Gaerhirfryn, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Chorley. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Chorley. Saif tua 13 km i'r de o ddinas Preston.
Mae Caerdydd 244.2 km i ffwrdd o Chorley ac mae Llundain yn 292.6 km.
Avallon
200px|bawd|Canol Avallon Dinas a chymuned yng nghanolbarth Ffrainc yw Avallon, sy'n un o sous-préfectures département Yonne. Mae'n gorwedd ar lan afon Cousin.
Ceir eglwys arddull Romanesg yno a sawl adeilad hynafol arall.
Gorfanc Canghennog
Planhigyn blodeuol Monocotyledaidd a pharasytig yw Gorfanc Canghennog sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Orobanchaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Orobanche ramosa a'r enw Saesneg yw Hemp broomrape.
Mae i'w ganfod ledled y byd yn enwedig: Ewrasia, America, rhannau o Awstralia, Seland Newydd ac [[Affrica. Lleolir y dail bob yn ail. Caiff y blodau eu peillio gan bryfaid neu weithiau adar fel Aderyn y si.
Diceratobasis macrogaster
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Diceratobasis macrogaster sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Diceratobasis.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Draw My Life: Tomas Pasie
Ffilm am berson gan y cyfarwyddwr Tomas Pasie yw Draw My Life: Tomas Pasie a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Tomas Pasie.
Glesyn cynffon fer
Glöyn byw sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw glesyn cynffon fer, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy gleision cynffon fer; yr enw Saesneg yw Short-tailed Blue, a'r enw gwyddonol yw Cupido argiades neu Everes argiades. Mae i'w ganfod rhwng canol Ewrop a Japan.
Draw My Life: Tomas Pasie
Y prif actor yn y ffilm hon yw Tomas Pasie. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Glesyn cynffon fer
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Draw My Life: Tomas Pasie
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Tomas Pasie hefyd oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Tomas Pasie sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Glesyn cynffon fer
Wedi deor o'i ŵy mae'r glesyn cynffon fer yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Draw My Life: Tomas Pasie
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tomas Pasie nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Y Rhyl
Tref glan môr a chymuned yn Sir Ddinbych, Cymru, yw Y Rhyl. Roedd cynt yng Nghlwyd, a chyn hynny yn Sir y Fflint. Fe'i lleolir i'r dwyrain o'r Foryd, aber Afon Clwyd. Ar hyd yr arfordir i'r gorllewin mae Bae Cinmel a 4 milltir i'r dwyrain mae Prestatyn. 2 filltir i'r de mae tref Rhuddlan. Ei phoblogaeth yw 24,889 (Cyfrifiad 2001).
Mae gan y Rhyl un o'r traethau gorau yn y gogledd sy'n denu ymwelwyr lu yn yr haf i ymdrochi a mwynhau'r "Tywod Euraidd". Mae'r Prom llydan yn enwog am ei barlwrs gemau, neuaddau bingo a siopau cofroddion rhad. Yr atyniad mawr heddiw yw Canolfan yr Haul a'i thŵr trawiadol. Ar ben gorllewinol y prom ceir y ffair hwyl a'i holwynion a big dipper. Gerllaw mae'r Llyn Morwrol (Marine Lake) a'r Trên Bach i blant sy'n rhedeg oddi amgylch iddo. Yn harbwr Y Foryd lle rhed Afon Clwyd i'r môr ceir nifer o gychod pysgota a hamdden a gorsaf y bad achub. Y brif ardal siopio yw'r Stryd Fawr, sy'n ymestyn rhwng y prom a'r orsaf drenau.
Cynhanes
Darganfuwyd matog wedi'i wneud o gorn carw yn nechrau'r 20g yn ystod archwiliad o olion cyn-hanes a ellir ei weld pan fo'r môr ar drai; mae dyddio carbon wedi ei osod yn y 5g CC. Cyfeirir at y lleoliad fel 'Splash Point', nid nepell o'r 'Heulfan' modern a gellir gweld hen foncyffion fforest a arferai dyfu yno rhwng 6,000 a 10,000 o flynyddoedd yn ôl.
Tarddiad a thwf y dref
Does dim sôn am y Rhyl yn llyfr Thomas Pennant yn 1778 nac ychwaith gan William Bingley yn 1798. Ond mae sawl dogfen yn cyfeirio at dŷ o'r enw 'Hill-house' neu 'hillouse' a 'Hullhouse' (o'r gair 'hill' am allt) - a hynny ynmor bell yn ôl â 1351. Mae'n bosib, felly, i'r dref gael ei ho'r tŷ hwn. Gan nad oes yr un gallt i'w weld am rai milltiroedd, ac mae'n bosib y cyfeirir at 'motte' rhyw gaer a oedd yn arfer amddiffyn aber afon Clwyd. Cyfeirir at ddyn o'r enw 'Gronou del Hull' yn 1303 er enghraifft. Dywed Lewis yn ei 'Lewis's Topographical Dictionary' (argraffwyd yn 1833), '...previously to the year 1820, (Rhyl) consisted only of a few scattered dwellings.' Yn ei lyfr 'Wanderings and excursions in North Wales' gan Thomas Roscoe (1791-1871) a gyhoeddwyd yn 1836 dywed yr awdur: The place owes it's prosperity to its contiguity to Liverpool, from which town it is only distant three or four hours sail, - to its being the outlet of the Vale of Clwyd, and the northern point from which travellers start on their excursions to the beautiful scenery of Wales, and to its fine and extensive beach...
Yn 1801 roedd y boblogaeth yn 289 o drigolion a llai yn 1811: 252 o drigolion.
Roedd y Rhyl yn dechrau datblygu fel canolfan gwyliau glan môr ac roedd y llongau o Lerpwl yn angori ger traeth y Rhyl a byddai pysgotwyr lleol yn cludo'r teithwyr i'r lan. Erbyn 1831 roedd gwasanaeth llongau ager rheolaidd yn bodoli ac felly codwyd pier bychan yn y Foryd. Hwyliai 'gwasanaeth paced' rhwng Lerpwl a Rhuddlan. Byddai nwyddau fel grawn yn cael eu cludo hefyd, yn ogystal â theithwyr. Arhosodd y Foryd y brif ffordd i deithwyr o ogledd-orllewin Lloegr gyrraedd y Rhyl tan 1848 pan agorodd gorsaf reilffordd y Rhyl. Cofnodir i dros 30 o longau hwyliau gael eu hadeiladu yn y Foryd yn hanner cyntaf y 19g.
Fel yn achos nifer o drefi glan môr eraill yng Nghymru, tyfodd y Rhyl yn gyflym yn y 19g; gwestai preifat (megis y Royal Hotel a'r Mostyn Arms Hotel, y New Inn a'r Manchester Arms, y Belvoir a'r Family Hotel) a thai gwely a brecwast yw llawer o'r tai a godwyd yno erbyn heddiw. Ceir ambell enghraifft o bensaernïaeth briciau coch Fictoraidd o'r cyfnod hwnnw hefyd, er enghraifft Neuadd Frenhinol y Blodau, sy'n farchnad dan do heddiw, a Neuadd y Dref.
dim|bawd|250px|Pont y Ddraig dim|bawd|250px|Harbwr y Rhyl
Hanes diweddar
Mae'r Rhyl wedi dioddef dwy broblem fawr yn y degawdau diwethaf, sef methu cystadlu yn y farchnad gwyliau poblogaidd a'r mewnlifiad o bobl ddi-waith o drefi gogledd-orllewin Lloegr. Mae nifer o'r hen westai a'r tai teras yn fflatiau rhad erbyn hyn ac mae'r dref yn dioddef problemau cymdeithasol o'u herwydd.
250px|bawd|dim|[[Y Foryd: aber Afon Clwyd]]
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Addysg
Uwchradd:
Cynradd:
Cludiant
Mae gorsaf drenau Rhyl ar orsaf Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru. Mae nifer fawr o fysus lleol yn rhedeg yn y dref ei hun ac i'r trefi cyfagos.
Eisteddfod Genedlaethol
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol Cymru yn Y Rhyl ym 1892, 1904, 1953 a 1985.
bawd|dim|Machlud o'r Rhyl
C.P.D. Derwyddon Cefn
Clwb pêl-droed o bentref Cefn Mawr, Wrecsam yw Clwb Pêl-droed Derwyddon Cefn (Saesneg: Cefn Druids Association Football Club). Mae'r clwb yn chwarae yn y Gynghrair Undebol, prif adran pêl-droed yng ngogledd Cymru.
Mae'r clwb yn gallu olrhain eu hanes yn ôl at glwb enwog Y Derwyddon (Saesneg: Druids FC) gafodd ei ffurfio ym 1872 ond mae ffurf presennol y clwb yn deillio o uniad rhwng clybiau Cefn Albion a Druids United ym 1992. Maent wedi codi Cwpan Cymru wyth o weithioau rhwng 1880 a 1904.
Mae'r clwb yn chwarae eu gemau cartref ar Y Graig, Rhosymedre, maes sy'n dal uchafswm o 3,000 o dorf gyda 500 o seddi.
Hanes
Ffurfiwyd clwb Y Derwyddon gan Llewelyn Kenrick, cyfreithiwr o Rhiwabon, ym 1872. Pedair mlynedd yn ddiweddarch, roedd Kenrick yn allweddol wrth sefydlu Cymdeithas Bêl-droed Cymru er mwyn trefnu gêm ryngwladol yn erbyn Yr Alban a cafwyd chwe chwaraewr o glwb Y Derwyddon, gan gynnwys Kenrick ei hun, yn chwarae yn y gêm hanesyddol cyntaf dros Gymru.
Wedi sefydlu Cwpan Cymru ym 1877-78, llwyddodd Y Derwyddon i gyrraedd y rownd derfynol cyn colli 0-1 yn erbyn Wrecsam a llwyddodd y clwb i gyrraedd saith rownd derfynol yn olynol rhwng 1879 a 1886 gan ennill y tls ar bump achlysur yn ogystal â chyrraedd Rownd yr Wyth Olaf o Gwpan FA Lloegr ym 1882-83 a'r Bedwaredd Rownd ym 1884-85.
Gyda clybiau pêl-droed yn dechrau troi'n broffesiynol, dioddefodd Y Derwyddon yn ariannol ac wedi'r Rhyfel Byd Cyntaf unodd Y Derwyddon gyda C.P.D. Rhosymedre er mwyn ffurfio Derwyddon Rhosymedre. Parhaodd eu problemau a cafwyd uniad pellach gydag Acrefair United ym 1923 er mwyn ffurfio Druids United.
Ym 1992 unodd Druids United gyda Cefn Albion er mwyn ffurfio'r clwb presennol, Derwyddon Cefn, ym mhentref Cefn Mawr.
Rhwng 1999 a 2010, oherwydd rhesymau nawdd, mae'r clwb wedi dwyn enwau Flexsys Derwyddon Cefn, NEWI Derwyddon Cefn ac Elements Derwyddon Cefn, ond bellach wedi dychwelyd i ddefnyddio'r enw Derwyddon Cefn.
Penketh
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Penketh.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil poblogaeth o 8,428.
Tarddodd yr enw o "Pen Coed".
Hawayo Takata
Roedd Hawayo Hiromi Takata (24 Rhagfyr 1900 – 11 Rhagfyr 1980) yn Americanes-Japaneaidd a anwyd yn Hanamaulu, Tiriogaeth Hawaii. Hi oedd y person i gyflwyno Reici i'r Gorllewin. Siaradai Japaneg yn rhugl ac roedd yn wybodus am ddiwylliant Japan ac Unol Daleithiau America (a elwir yn Nisei). O fewn y gymuned Reici, mae dadl ynglŷn â Takata o hyd, oherwydd ei chais i gynnal yr ymarferiad fel rhyw fath o fasnachfraint o dan ei rheolaeth.
The Story of Yes
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Hugh Rodgers yw The Story of Yes a gyhoeddwyd yn 2016.
Mae'r ffilm The Story of Yes yn 51 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hugh Rodgers nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Johanna Spyri
Awdures straeon i blant yn yr iaith Almaeneg sy'n adnabyddus fel awdures y clasur poblogaidd Heidi oedd Johanna Spyri (enw bedydd, Johanna Louise Heusser: 12 Mehefin, 1827, Hirzel, Y Swistir - 7 Gorffennaf, 1901, Zürich).
Bu farw ei gŵr a'i hunig fab yn 1884. Ymrododd Spyri i waith elusennol a pharhaodd i sgwennu gan gyhoeddi dros hanner cant o straeon arall cyn ei marw yn 1901. Daeth Spyri yn eicon cenedlaethol yn y Swistir. Cyhoeddwyd stamp gyda'i phortread arno yn 1951 a darn arian 20 Franc er ei anrhydedd yn 2001.
Steòrnabhagh
Prifddinas ynys Leòdhas yw Steòrnabhagh (Gaeleg yr Alban; Saesneg: Stornoway; Sgoteg: Stornowa). Dyma'r unig dref weddol fawr yn Ynysoedd Allanol Heledd yn yr Alban, gyda phoblogaeth o tua 9,000 (26,370 sy'n byw yn yr ynysoedd cyfan).
Steòrnabhagh yw canolfan weinyddol yr ynysoedd lle ceir pencadlys Comhairle nan Eilean Siar ('Cyngor Ynysoedd Heledd', Saesneg: Western Isles Council). Mae gan y dref goleg, amgueddfa, llyfrgell, oriel celf, cwrs golff, canolfan chwaraeon a chanolfan y celfyddydau, An Lanntair, ag agorwyd yn 2005. Adeiladwyd castell yn y dref gan deulu MacNicol tua 1100. Dinistrwyd y castle ym 1653 gan fyddin Oliver Cromwell, a deffnyddiwyd y gweddillion i adeiladu pier yn y 1800au.
Ceir cysylltiad fferi ag Ulapul (Ullapool) ar y tir mawr. Mae maes awyr bychan ger pentref Mealabost (Melbost), ryw ddwy filltir i ffwrdd.
dim|260px|bawd|Steòrnabhagh dim|bawd|260px|Neuadd y dref dim|bawd|260px|Gardd goffa yr Iolaire
Clostridium tetani
Clostridium tetani yw'r bacteria sy'n achosi Tetanws.
Pila saffrwm
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pila saffrwm (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pilaon saffrwm) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Carduelis siemiradzkii; yr enw Saesneg arno yw Saffron siskin. Mae'n perthyn i deulu'r Pincod (Lladin: Fringillidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Falling Fire
Ffilm ffuglen hapfasnachol yw Falling Fire a gyhoeddwyd yn 1997. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada ac Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Pila saffrwm
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. siemiradzkii, sef enw'r rhywogaeth.
Falling Fire
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Titanic sef ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhythm in The Air
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Arthur B. Woods yw Rhythm in The Air a gyhoeddwyd yn 1936. Fe'i cynhyrchwyd gan Michael Balcon yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Colin Wark.
Pila saffrwm
Teulu
Mae'r pila saffrwm yn perthyn i deulu'r Pincod (Lladin: Fringillidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Ce2e
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Baldassarre Negroni yw Ce2e a gyhoeddwyd yn 1914. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Dosbarthwyd y ffilm gan Milano Films.
Hula-La-La
Y prif actor yn y ffilm hon yw Moe Howard. Mae'r ffilm Hula-La-La (ffilm o 1951) yn 16 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Bourg-en-Bresse
250px|bawd|Eglwys Gadeiriol Sens
Hula-La-La
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1951. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Streetcar Named Desire sy’n ffilm am berthynas pobl a’i gilydd ac, yn serennu Marlon Brando, gan y cyfarwyddwr ffilm Elia Kazan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Henry Freulich oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Ce2e
Y prif actor yn y ffilm hon yw Hesperia. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Hula-La-La
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hugh McCollum ar 9 Mawrth 1900 yn Ridley Park, Pennsylvania a bu farw yn Corona del Mar ar 16 Rhagfyr 2003.
Ce2e
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1914. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Cabiria sef ffilm epig am ryfel o’r Eidal gan Giovanni Pastrone.
Rhythm in The Air
Y prif actor yn y ffilm hon yw Tutta Rolf. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Hula-La-La
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hugh McCollum nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ce2e
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Baldassarre Negroni ar 21 Ionawr 1877 yn Rhufain a bu farw yn yr un ardal ar 20 Hydref 2009.
Rhythm in The Air
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Roy Kellino oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Ce2e
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Baldassarre Negroni nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhythm in The Air
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur B Woods ar 17 Awst 1904 yn Lerpwl a bu farw yn Emsworth ar 18 Chwefror 1969. Derbyniodd ei addysg yn Downside School.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur B. Woods nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Second Hand Wife
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Hamilton MacFadden yw Second Hand Wife a gyhoeddwyd yn 1933. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America; y cwmni cynhyrchu oedd Fox Film Corporation. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Hugo Friedhofer. Dosbarthwyd y ffilm gan Fox Film Corporation.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Sally Eilers. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1933. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd King Kong ffilm antur enwog gan y cyfarwyddwyr Merian C. Cooper ac Ernest B. Schoedsack. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hamilton MacFadden ar 26 Ebrill 1901 yn Boston, Massachusetts a bu farw yn Queens ar 5 Medi 2007. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1930 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Harvard.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hamilton MacFadden nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Oyonnax
250px|bawd|Oyonnax
Dinas a chymuned yn nwyrain Ffrainc yw Oyonnax, sy'n un o sous-préfectures département Ain.
Mae'r ddinas yn adnabyddus am ei phensaernïaeth fodern, yn enwedig y Centre Culturel (Canolfan Diwylliant).
Anyám És Más Futóbolondok a Családból
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr István Szőts yw Anyám És Más Futóbolondok a Családból a gyhoeddwyd yn 1944. Fe'i cynhyrchwyd yn Hwngari. Lleolwyd y stori yn Transylfania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hwngareg a hynny gan István Szőts a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Zoltán Kodály.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alice Szellay a Géza Halász.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1944. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Double Indemnity ffilm noir ac addasiad o lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr ffilm Billy Wilder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 700 o ffilmiau Hwngareg wedi gweld golau dydd. Jenö Dulovits oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm István Szőts ar 30 Mehefin 1912 yn Valea Sângeorgiului a bu farw yn Fienna ar 6 Tachwedd 1998.