cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Unol Daleithiau America
Daearyddiaeth
O ddiystyried Hawaii ac Alaska, mae gan y 48 talaith arwynebedd o 3,119,885 milltir sgwâr (8,080,470 km sg). O'r ardal yma, mae 2,959,064 mi sg yn dir cyffiniol (ontiguous land,) sef 83.65% o gyfanswm arwynebedd tir yr UD. Mae Hawaii, sy'n ynysfor yng nghanol y Môr Tawel, i'r de-orllewin o Ogledd America, yn 10,931 mi sg. Ceir pum tiriogaeth boblog ond anghorfforedig: Puerto Rico, Samoa Americanaidd, Guam, Ynysoedd Gogledd Mariana, ac Ynysoedd Virgin yr Unol Daleithiau gyda'i gilydd yn gorchuddio 9,185 mi sg. Wedi'i fesur yn ôl arwynebedd tir yn unig, mae'r Unol Daleithiau yn drydydd o ran maint y tu ôl i Rwsia a Tsieina, ac ychydig o flaen Canada.
Mae'r Mynyddoedd Appalachian yn rhannu'r arfordir dwyreiniol oddi wrth y Llynnoedd Mawr a glaswelltiroedd y Midwest. Afon Mississippi - Missouri, yw'r pedwaredd system afon hiraf y byd, yn rhedeg yn bennaf o'r gogledd i'r de trwy ganol y wlad. Mae'r paith ffrwythlon, fflat y Gwastadeddau Mawr yn ymestyn i'r gorllewin, ond caiff ei groedorri gan ucheldir y de-ddwyrain.
Bywyd gwyllt a chadwraeth
alt=A bald eagle|bawd| Mae'r [[eryr moel wedi bod yn aderyn cenedlaethol yr Unol Daleithiau er 1782. ]] Mae'r UD yn un o 17 o wledydd cyfoethog eu hamrywiaeth (megadiverse) sy'n cynnwys llawer iawn o rywogaethau endemig neu frodorol: ceir tuag 17,000 o rywogaethau o blanhigion fasgwlaidd yn yr Unol Daleithiau ac Alaska, ac mae mwy na 1,800 o rywogaethau o blanhigion blodeuol i'w cael yn Hawaii. Mae'r Unol Daleithiau yn gartref i 428 rhywogaeth o famaliaid, 784 rhywogaeth o adar, 311 rhywogaeth o ymlusgiaid, a 295 rhywogaeth o amffibiaid, yn ogystal â thua 91,000 o rywogaethau o bryfed.
Mae materion amgylcheddol yn cynnwys dadleuon ar olew ac <a href="./Ynni%20niwclear" rel="mw:WikiLink" data-linkid="undefined" data-cx="{&quot;userAdded&quot;:true,&quot;adapted&quot;:true}">ynni niwclear</a>, delio â llygredd aer a dŵr, costau economaidd amddiffyn bywyd gwyllt, coedwigo a datgoedwigo a newid hinsawdd. Yr asiantaeth amgylcheddol amlycaf yw'r Asiantaeth Diogelu'r Amgylchedd (EPA), a grëwyd trwy orchymyn arlywyddol ym 1970. Bwriad Deddf Rhywogaethau mewn Perygl 1973 yw amddiffyn rhywogaethau sydd dan fygythiad ac mewn perygl a'u cynefinoedd, ac sy'n cael eu monitro gan Wasanaeth Pysgod a Bywyd Gwyllt yr Unol Daleithiau.
Mae'r Unol Daleithiau yn safle 24 ymhlith cenhedloedd yn y Mynegai Perfformiad Amgylcheddol. Ymunodd y wlad â Chytundeb Paris ar newid yn yr hinsawdd yn 2016 ac mae ganddi lawer o ymrwymiadau amgylcheddol eraill. Diolch i Donald Trump, gadawodd Gytundeb Paris yn 2020, ond ailymunodd ag ef yn 2021.
Taleithiau
Undeb ffederal o 50 talaith yw'r Unol Daleithiau. Lleolir y brifddinas, Washington D.C., mewn ardal ffederal sydd ddim yn perthyn i unrhyw dalaith.
indent=1|
Cosb
[[Delwedd:Death penalty statutes in the United States.svg|bawd|chwith|Map o statudau Gwladwriaeth Cosb Marwolaeth yn yr Unol Daleithiau.
Valentina Ivanova
Gwyddonydd o'r Undeb Sofietaidd a Rwsia yw Valentina Ivanova (ganed 17 Hydref 1954), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel gwleidydd ac economegydd.
Manylion personol
Ganed Valentina Ivanova ar 17 Hydref 1954 yn Sochi ac wedi gadael yr ysgol dechreuodd ar yrfa academaidd. Ymhlith yr anrhydeddau a gyflwynwyd iddi am ei gwaith mae'r canlynol: Urdd Anrhydedd, Urdd Teilyngdod "Am waith dros yr Henwlad" a Dosbarth II.
Gyrfa
Am gyfnod bu'n Aelod o 'Duma' Gwladwriaeth Rwsia. Enillodd sawl gradd academaidd gan gynnwys: Doethur Nauk mewn Economeg.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Unol Daleithiau America
Cosb
Melyn: Ni ddienyddiwyd neb er 1976
Coch: Wedi cyflawni dienyddiad er 1976]]
Mae gan Unol Daleithiau America fwy o garcharorion nag unrhyw wlad arall yn y byd. Yn ogystal â hyn, mae'r niferoedd y pen yn uwch nag unrhyw wlad – ar wahân i Seychelles. Yn 2012 roedd y nifer yn 707 oedolyn am bob 100,000 o'r boblogaeth.
Roedd y trobwynt oddeutu 1971, y flwyddyn y laniswyd eu hymgyrch yn erbyn cyffuriau.
Ar 3 Chwefror 2014 cafwyd anerchiad yn Nhŷ Cynrychiolwyr yr Unol Daleithiau gan Shelia Jackson Lee a ddywedodd: "5% yn unig o boblogaeth y byd sydd yn byw yn yr Unol Daleithiau, ond eto, er hyn, rydym wedi carcharu oddeutu chwarter holl garcharorion y byd".
Incwm, cyfoeth, a thlodi
Er bod gan UD 4.24% o boblogaeth y byd, mae eithrigolion yn meddu ar 29.4% o gyfanswm cyfoeth y byd, y ganran fwyaf o unrhyw wlad. Mae'r UD hefyd yn safle cyntaf yn nifer y biliwnyddion a'r miliwnyddion yn y byd, gyda 724 biliwnydd a 10.5 miliwn o filiwnyddion yn 2020. Cyn pandemig byd-eang SARS-CoV-2 2019–2021, roedd Credit Suisse yn rhestru bod gan 18.6 miliwn o ddinasyddion yr UD werth net o fwy na $1 miliwn. Yn 2020, nododd y 'Mynegai Diogelwch Bwyd' fod yr Unol Daleithiau yn 11eg mewn diogelwch bwyd, gan roi sgôr o 77.5 / 100 i'r wlad. Ar gyfartaledd mae gan Americanwyr fwy na dwywaith cymaint o le byw i bob annedd ac i bob person na thrigolion yr Undeb Ewropeaidd. Ar gyfer 2019, graddiodd Rhaglen Ddatblygu'r Cenhedloedd Unedig yr Unol Daleithiau yn 17fed allan o 189 o wledydd yn ei Mynegai Datblygiad Dynol (HDI) a'r 28fed allan o 151 o wledydd yn ei HDI (IHDI) wedi'i addasu gan anghydraddoldeb.
Roedd tua 567,715 o bobl ddigartref yn yr UD yn Ionawr 2019, gyda bron i ddwy ran o dair yn aros mewn lloches argyfwng neu raglen dai drosiannol. Yn 2011, roedd 16,700,000 o blant yn byw mewn cartrefi lle nad oedd sicrwydd o fwyd, tua 35% yn fwy na lefelau 2007. Roedd bobl, tua 12.7% o boblogaeth yr UD, yn byw mewn tlodi, gan gynnwys 13.3 miliwn o blant. O'r rhai tlawd, mae byw mewn tlodi mawr (incwm teulu islaw hanner y trothwy tlodi) ac mae dros bum miliwn yn byw "dan amodau 'Trydydd Byd'. Yn 2017, y taleithiau neu;r ardaloedd a oedd â'r cyfraddau tlodi isaf ac uchaf oedd New Hampshire (7.6%) a Samoa Americanaidd (65%), yn y drefn honno.
Ynni
Mae marchnad ynni'r Unol Daleithiau tua 29,000 o oriau terawat y flwyddyn. Yn 2018, daeth 37% o'r egni hwn o betroliwm, 31% o nwy naturiol, a 13% o lo. Cyflenwyd y gweddill gan ffynonellau ynni niwclear ac adnewyddadwy.
Poblogaeth
Adroddodd Swyddfa Cyfrifiad yr UD fod 331,449,281 o drigolion ar Ebrill 1, 2020. Nid yw'r ffigwr hwn yn cynnwys y pum tiriogaeth anghorfforedig (Puerto Rico, Guam, Ynysoedd Virgin yr UD, Samoa America, ac Ynysoedd Gogledd Mariana) a mân ynysoedd eraill. Yr Unol Daleithiau yw'r drydedd genedl fwyaf poblog yn y byd, ar ôl Tsieina ac India. Yn 2020, canolrif oed poblogaeth yr Unol Daleithiau oedd 38.5 mlynedd.
Crefydd
alt=Map of the U.S. depicting greater religiosity in the Southern United States|bawd|350x350px|chwith|[[Canran yr ymatebwyr yn yr Unol Daleithiau sy'n dweud bod crefydd yn "bwysig iawn" neu'n "eithaf pwysig" yn eu bywydau (2014) ]] Mae Gwelliant Cyntaf Cyfansoddiad yr UD yn gwarantu ymarfer crefydd yn rhydd ac yn agored.
Civilforsvaret
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Henning Carlsen yw Civilforsvaret (Dokumentarfilm) a gyhoeddwyd yn 1951. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Henning Carlsen.
Unol Daleithiau America
Crefydd
Gan yr Unol Daleithiau mae'r boblogaeth Gristnogol fwyaf y byd. Mewn arolwg yn 2014, nododd 70.6% o oedolion yn yr Unol Daleithiau eu hunain yn Gristnogion; gyda Phrotestaniaid yn cyfrif am 46.5% a Chatholigion am 20.8%. Yn 2014, dewisiodd 5.9% o boblogaeth oedolion yr UD grefydd arall. Mae'r rhain yn cynnwys Iddewiaeth (1.9%), Islam (0.9%), Hindŵaeth (0.7%), a Bwdhaeth (0.7%). Nododd yr arolwg hefyd fod 22.8% o Americanwyr wedi disgrifio eu hunain fel agnostig, anffyddiwr neu ddim crefydd o gwbwl - o 8.2% yn 1990. Syrthiodd aelodaeth mewn tai addoli o 70% ym 1999 i 47% yn 2020.
Civilforsvaret
Y prif actor yn y ffilm hon yw Bent Barfod.
Unol Daleithiau America
Iechyd
Cyfrannodd gordewdra cynyddol yn yr Unol Daleithiau at ostwng safle'r wlad o ran disgwyliad oes o'r 11eg yn y byd ym 1987 i 42ain yn 2007. Yn 2017, roedd gan yr Unol Daleithiau y disgwyliad oes isaf ymhlith Japan, Canada, Awstralia, y Deyrnas Unedig, a saith gwlad arall yng ngorllewin Ewrop. Mae cyfraddau gordewdra wedi mwy na dyblu yn ystod y 30 mlynedd diwethaf a nhw yw'r uchaf yn y byd diwydiannol. Mae tua thraean o'r boblogaeth oedolion yn ordew ac mae traean ychwanegol 'dros bwysau'.
Civilforsvaret
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1951. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Streetcar Named Desire sy’n ffilm am berthynas pobl a’i gilydd ac, yn serennu Marlon Brando, gan y cyfarwyddwr ffilm Elia Kazan. Rolf Rønne oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Henning Carlsen sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Unol Daleithiau America
Iechyd
Yr Unol Daleithiau yw'r unig genedl ddatblygedig o hyd heb system gofal iechyd cyffredinol. Yn 2017, nid oedd gan 12.2% o'r boblogaeth yswiriant iechyd Mae pwnc Americanwyr heb yswiriant a than yswiriant yn fater gwleidyddol o bwys. Fe wnaeth y Ddeddf Gofal Fforddiadwy (ACA), a basiwyd yn gynnar yn 2010 ac a elwir yn anffurfiol fel "ObamaCare", haneru cyfran y boblogaeth heb yswiriant o'r boblogaeth yn fras. Mae'r bil a'i effaith yn y pen draw yn dal i fod yn faterion dadleuol yn yr Unol Daleithiau. Mae system gofal iechyd yr UD yn llawer mwy na gwariant unrhyw genedl arall, wedi'i fesur mewn gwariant y pen ac fel canran o'r CMC. Fodd bynnag, mae'r UD yn arweinydd byd-eang ym maes arloesi meddygol.
Civilforsvaret
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henning Carlsen ar 4 Mehefin 1927 yn Aalborg a bu farw yn Copenhagen ar 1 Ionawr 1968. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1950 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Unol Daleithiau America
Addysg
alt=The Low Library, a neoclassical building, with fountain|bawd| [[Prifysgol Columbia|Mae Prifysgol Columbia, a sefydlwyd ym 1754, yn un o'r colegau trefedigaethol a'r pumed sefydliad hynaf o addysg uwch yn yr Unol Daleithiau.]] Mae addysg gyhoeddus America yn cael ei gweithredu gan lywodraethau gwladol a lleol a'i reoleiddio gan Adran Addysg yr Unol Daleithiau trwy gyfyngiadau ar grantiau ffederal. Yn y rhan fwyaf o daleithiau, mae'n ofynnol i blant fynychu'r ysgol o bump neu chwech oed nes eu bod yn 18 oed (gan ddod â nhw trwy'r ddeuddegfed radd fel arfer, ddiwedd yr ysgol uwchradd). O fewn rhaiae rhai taleithiau caniateir i fyfyrwyr adael yr ysgol yn 16 neu'n 17 oed.
Civilforsvaret
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henning Carlsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Unol Daleithiau America
Addysg
Yn 2012 roedd tua 12% o blant wedi'u cofrestru mewn ysgolion preifat a 3.4% o blant yn cael addysg yn y cartref. Rhwng 2016-2017 gwariodd yr UD $12,794 y flwyddyn ar gyfartaledd ar bob myfyriwr ysgolion elfennol ac uwchradd cyhoeddus. Mae tua 80% o fyfyrwyr coleg yr UD yn mynychu prifysgolion cyhoeddus.
O'r Americanwyr 25 a hŷn, graddiodd 84.6% o'r ysgol uwchradd, mynychodd 52.6% rai colegau, enillodd 27.2% radd baglor, ac enillodd 9.6% raddau graddedig. Mae'r gyfradd llythrennedd sylfaenol oddeutu 99% y 12fed goar un y byd yn ôl y Cenhedloedd Unedig.
Mae gan lawer o'r sefydliadau addysg gorau yn y UD gysylltiadau Cymreig ac yn eu plith y mae Prifysgol Yale yn New Haven, Connecticut, a sefydlwyd gan roddion ariannol Elihu Yale c fe'i gladdwyd ym mynwent Eglwys San Silyn yn Wrecsam.
Diwylliant
Mae'r Unol Daleithiau yn grochan o ddiwylliannau gwahanol ac amrywiaeth eang o grwpiau, traddodiadau a gwerthoedd ethnig. Ar wahân i bobl Brodorol America, Brodorion Hawaii ac Alaska, mewnfudodd bron pob Americanwr neu eu hynafiaid neu eu cludo yma fel caethweision yn ystod y pum canrif ddiwethaf. Diwylliant Gorllewinol yw diwylliant prif ffrwd yr UD, sy'n deillio i raddau helaeth o draddodiadau mewnfudwyr Ewropeaidd gyda dylanwadau o lawer o ffynonellau ee traddodiadau a ddygwyd yno gan gaethweision o Affrica. Mae mewnfudo mwy diweddar o Asia ac yn enwedig o America Ladin wedi ychwanegu at y gymysgedd.
Mae'r Freuddwyd Americanaidd, neu'r canfyddiad bod Americanwyr yn mwynhau symudedd cymdeithasol uchel, yn chwarae rhan allweddol wrth ddenu mewnfudwyr. Ceir cryn drafodaeth a yw hyn yn gywir ai peidio. Er bod diwylliant prif ffrwd yn honni bod yr Unol Daleithiau yn gymdeithas ddi-ddosbarth, ceir gwahaniaethau sylweddol rhwng dosbarthiadau cymdeithasol y wlad, gan effeithio ar gymdeithasu, iaith a gwerthoedd. Mae Americanwyr yn tueddu i werthfawrogi cyflawniad economaidd-gymdeithasol yn fawr.
Llenyddiaeth, athroniaeth, a chelf weledol
alt=Photograph of Mark Twain|chwith|bawd|[[Mark Twain, awdur a ddefnyddiai hiwmor Americanaidd]] Yn y 18fed a dechrau'r 19g, dylanwadodd Ewrop ar gelf a llenyddiaeth America. Sefydlodd awduron fel Washington Irving, Nathaniel Hawthorne, Edgar Allan Poe, a Henry David Thoreau lais llenyddol Americanaidd nodedig erbyn canol y 19g. Roedd Mark Twain a’r bardd Walt Whitman yn ffigyrau mawr yn ail hanner y ganrif. Cydnabyddir Emily Dickinson, a oedd bron yn anhysbys yn ystod ei hoes, bellach yn fardd Americanaidd o bwys. Ymhlith y gweithiau sy'n dal agweddau sylfaenol o'r 'cymeriad cenedlaethol' y mae: Moby-Dick (1851), The Adventures of Huckleberry Finn (1885), The Great Gatsby (1925) gan F. Scott Fitzgerald a To Kill a Mockingbird (1960) gan Harper Lee - a elwir yn aml yn "Nofel Fawr America."
Holbrook, Arizona
Dinas yn, yn nhalaith Arizona, yw .
Unol Daleithiau America
Llenyddiaeth, athroniaeth, a chelf weledol
Mae 13 o ddinasyddion yr UD wedi ennill y Wobr Nobel mewn Llenyddiaeth ac enwir William Faulkner, Ernest Hemingway a John Steinbeck yn aml ymhlith awduron mwyaf dylanwadol yr 20g. Datblygodd genres llenyddol poblogaidd fel ffilmiau cowbois a throsedd caled yn yr Unol Daleithiau. Agorodd awduron Cenhedlaeth y Bitniciaid ddulliau llenyddol newydd, ynghyd ag awduron ôl-fodernaidd fel John Barth, Thomas Pynchon, a Don DeLillo.
Holbrook, Arizona
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Holbrook, gan gynnwys:
Promise The Moon
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Shawn Ashmore a Henry Czerny. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Titanic sef ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwennol ludlwyd
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn N. murina, sef enw'r rhywogaeth.
Carlsberg
Mae'r ffilm Carlsberg (ffilm o 1960) yn 25 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1960. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Psycho sy’n ffilm llawn arswyd a dirgelwch gan feistr y genre yma, Alfred Hitchcock.
Gwennol ludlwyd
Teulu
Mae'r gwennol ludlwyd yn perthyn i deulu'r Gwenoliaid (Lladin: Hirundinidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Lewis & Clark: Great Journey West
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Bruce Neibaur yw Lewis & Clark: Great Journey West a gyhoeddwyd yn 2002. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bruce Neibaur ar 1 Ionawr 1953.
Reynolds, Gogledd Dakota
Dinas yn, yn nhalaith Gogledd Dakota, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Reynolds, gan gynnwys:
Tatjana Gennadevna Nesterenko
Gwyddonydd Rwsiaidd yw Tatjana Gennadevna Nesterenko (ganed 11 Awst 1959), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel gwleidydd ac economegydd.
Manylion personol
Ganed Tatjana Gennadevna Nesterenko ar 11 Awst 1959 yn Vladivostok ac wedi gadael yr ysgol leol mynychodd Brifysgol Economeg a'r Gyfraith a Khabarovsk. Ymhlith yr anrhydeddau a gyflwynwyd iddi am ei gwaith mae'r canlynol: Urdd Anrhydedd, Urdd Teilyngdod "Am waith dros yr Henwlad", Dosbarth Iaf, Urdd Teilyngdod "Am waith dros yr Henwlad" a Dosbarth II.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Outcast Souls
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Louis William Chaudet yw Outcast Souls a gyhoeddwyd yn 1928. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1928. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Circus ffilm gomedi, fud, Americanaidd gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Louis William Chaudet nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Clwb Tramffordd y Gwylltir
Ffurfiwyd  Clwb Tramffordd y Gwylltir ym 1965 i warchod creiriau rheilffyrdd y gwylltiroedd a dywidiant Seland Newydd. Defnyddir rhan o gangen Glen Afton rhwng Rotowaro a Glen Afton ers 1974.
bawd|dim|260px
Hanes y lein
Agorwyd y lein o Huntly i Pukemiro ar 20 Rhagfyr 1915 i gludo glo o Pukemiro, ac yn hwyrach o Rotowaro. Estynnwyd y lein i lofa arall yn Glen Afton ar 14 Mehefin 1924. Caewyd glofa Pukemiro ym 1967 a glofa Glen Afton yn Nhachwedd 1971. Caewyd y lein ym Mawrth 1973.
Locomotifau Diesel NZR
Mae gen y Clwb ffrâm o rif 41, dosbarth FA NZR FA. Newidiwyd i diesel im 1964.
Jiggers Bush
bawd|dim|260px
Talacharn (cwmwd)
Un o wyth cwmwd canoloesol Cantref Gwarthaf yn ne-orllewin Cymru oedd Talacharn. Yn wreiddiol yn rhan o deyrnas Dyfed, daeth yn rhan o deyrnas Deheubarth. Heddiw mae'r rhan fwyaf o diriogaeth y cwmwd yn gorwedd yn ne-orllewin Sir Gaerfyrddin.
Gorweddai Talacharn yn ne-orllewin Cantref Gwarthaf ar lan Bae Caerfyrddin. Roedd yn ffinio â chantref Penfro i'r gorllewin, a chymydau Efelffre a Peuliniog i'r gogledd ac Ystlwyf a Phenrhyn i'r dwyrain.
Prif ganolfan y cwmwd yn yr Oesoedd Canol oedd tref fechan Talacharn lle codwyd castell o bwys strategol sylweddol gan y Normaniaid, ar ôl iddynt gipio'r tir oddi ar Ddeheubarth. Roedd yna ganolfan eglwysig yn Llanddowror.
Out Yonder
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Ralph Ince yw Out Yonder a gyhoeddwyd yn 1919. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Olive Thomas. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ralph Ince ar 16 Ionawr 1887 yn Boston, Massachusetts a bu farw yn Llundain ar 5 Mai 2019. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1907 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ralph Ince nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Unexpected Places
Ffilm ddrama yw Unexpected Places a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
CTBP1
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn CTBP1 yw CTBP1 a elwir hefyd yn C-terminal-binding protein 1 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 4, band 4p16.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn CTBP1.
Ysgol Gynradd Cwmpadarn
Ysgol gynradd gymunedol a leolir yn Llanbadarn Fawr, Aberystwyth, Ceredigion yw Ysgol Gynradd Cwmpadarn. Saesneg yw prif iaith yr ysgol, ond gwneir defnydd sylweddol o'r Gymraeg. Daw 95% o'r disgyblion o gartrefi lle mae'r Saesneg yn brif iaith.
Wedi cyrraedd blwyddyn 7 yn y system addysgol, bydd disgyblion fel rheol yn mynd ymlaen i Ysgol Gyfun Penglais.
The Buttercream Gang
Ffilm i blant gan y cyfarwyddwr Bruce Neibaur yw The Buttercream Gang a gyhoeddwyd yn 1992. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Kurt Bestor.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1992. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Reservoir Dogs sef ffilm noir am ladrad gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. T. C. Christensen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bruce Neibaur ar 1 Ionawr 1953.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Bruce Neibaur nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Jutro
Ffilm ryfel partisan gan y cyfarwyddwr Mladomir Puriša Đorđević yw Jutro a gyhoeddwyd yn 1967. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Jutro ac fe’i cynhyrchwyd yn Iwgoslafia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Serbo-Croateg a hynny gan Mladomir Puriša Đorđević a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Goutam Ghose.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1967. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd You Only Live Twice sef ffilm llawn cyffro gan Lewis Gilbert. Hyd at 2022 roedd o leiaf 890 o ffilmiau Serbo-Croateg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Mladomir Puriša Đorđević nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
My Avatar and Me
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwyr Bente Milton a Mikkel Stolt yw My Avatar and Me a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Bente Milton.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Christine Milton, Morten Lindberg, Britta Lillesøe, Peter Engberg, Mikkel Stolt a Kim Leona. Mae'r ffilm My Avatar and Me yn 91 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Henrik Ipsen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Camilla Ebling a Rasmus Gitz-Johansen sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Bente Milton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Penrhyn (cwmwd)
Un o wyth cwmwd canoloesol Cantref Gwarthaf yn ne-orllewin Cymru oedd Penrhyn. Yn wreiddiol yn rhan o deyrnas Dyfed, daeth yn rhan o deyrnas Deheubarth. Heddiw, mae tiriogaeth y cwmwd yn gorwedd yn ne-orllewin Sir Gaerfyrddin.
300px|bawd|Cantref Gwarthaf a'i gymydau
Gorweddai Penrhyn yn ne-ddwyrain Cantref Gwarthaf gydag Afon Tywi yn gorwedd rhyngddo a chantref Cydweli dros yr afon i'r dwyrain. Roedd aber Afon Taf yn dynodi'r ffin orllewinol rhwng Penrhyn a chwmwd Talacharn. I'r gogledd, gorweddai cymydau Ystlwyf a Derllys. Roedd yn ffurfio penrhyn naturiol rhwng aberoedd Tywi a Thaf, felly, a dyna sut y cafodd ei enw.
Prif ganolfan y cwmwd oedd Llansteffan, tref a sefydlwyd gan y Normaniaid. O'u castell yn y dref honno, rheolai arglwyddi Llansteffan yr arglwyddiaeth o'r un enw, a oedd yn cynnwys hefyd gwmwd Derllys. Wedi ei gipio o ddwylo tywysogion Deheubarth, roedd yr arglwyddiaeth ym meddiant y teulu Carnville Normanaidd.
Rhys Nanmor
Un o Feirdd yr Uchelwyr oedd Rhys Nanmor (bl. 1485 - 1513). Roedd yn frodor o ardal Meirionnydd a ddaeth yn fardd teulu Syr Rhys ap Thomas yn ne Cymru. Roedd yn gyfaill i'r bardd Lewys Môn.
Bywgraffiad
Roedd Rhys yn fab i Faredudd ab Ieuan a Nest, ferch Owain ap Iorwerth o Nanmor, Feirionnydd (Gwynedd).
Roedd yn ddisgybl barddol i Dafydd Nanmor. Ei gerdd fwyaf adnabyddus yw'r cywydd brud am Harri Tudur o'r enw 'Yr Awdl Fraith' (ni ddylid ei chymysgu â'r awdl arall o'r un enw a briodolir i Taliesin Ben Beirdd ac sy'n cyfeirio at y Cymry yn cadw ei hiaith a "Gwyllt Walia"). Canodd farwnad i Arthur, mab hynaf Harri Tudur, a fu farw'n ieuanc yn 1502.
Canodd sawl cerdd i Syr Rhys a'i deulu. Roedd yn adnabod y bardd Tudur Aled a cheir cyfres o englynion i'w gilydd. Canodd ei gyfaill Lewys Môn farwnad iddo.
Rhiannon
Mae Rhiannon ferch Hyfeydd Hen yn gymeriad sy'n ymddangos yn y gyntaf a'r drydedd o Bedair Cainc y Mabinogi.
Pon Vilangu
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Rhiannon
300px|bawd|Rhiannon yn marchogaeth (engrafiad yng nghyfieithiad [[Charlotte Guest o'r Mabinogion (ail argraffiad, 1877)]]Yn y gainc gyntaf, Pwyll Pendefig Dyfed mae Pwyll yn gweld merch hardd mewn gwisg aur yn marchogaeth ar geffyl gwyn. Mae'n gyrru ei wŷr ar ei hôl, ond methant â'i dal. Ar ôl tri diwrnod o hyn mae Pwyll ei hun yn ei hymlid, ond ym methu ei dal nes iddo siarad a hi a gofyn iddi aros. Mae hithau'n aros a siarad ag ef. Dywed ei bod wedi addo priodi Gwawl fab Clud, ond byddai'n well ganddi briodi Pwyll. Gwnant gytundeb â'i gilydd, ac ymhen blwyddyn mae Pwyll cael y gorau ar Gwawl trwy dwyll. Mae'n ei berswadio i fynd i mewn i gôd, ac yna mae'n gwrthod ei ryddhau nes iddi ildio Rhiannon i Bwyll.
Prioda Pwyll a Rhiannon, a genir mab iddynt. Y noson ar ôl ei eni mae'r baban yn diflannu, a chyhuddir Rhiannon o'i ladd. Er iddi wadu hyn mae'r llys yn pwyso ar Pwyll i'w hysgar. Gwrthyd Pwyll wneud hyn, ond mae Rhiannon yn gorfod gwneud penyd. Bedair blynedd yn ddiweddarach mae Teyrnon Twrf Liant, brenin Gwent Is Coed, yn dod a'r mab i lys Pwyll. Roedd y bachgen wedi ei gymeryd trwy hud i lys Teyrnon, lle magwyd ef dan yr enw "Gwri Wallt Eurin". Caiff yr enw Pryderi o eiriau Rhiannon pan glyw fod ei mab yn fyw: "Oedd esgor fy mhryder im, pe gwir hynny". Yn ddiweddarach mae Pwyll yn marw a Phryderi yn ei ddilyn ar orsedd Dyfed.
Pon Vilangu
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1993. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Jurassic Park a gyfarwyddwyd gan Steven Spielberg. Hyd at 2022 roedd o leiaf 6,100 o ffilmiau Tamileg wedi gweld golau dydd.
Rhiannon
Yn y drydedd gainc, chwedl Manawydan fab Llŷr mae Manawydan, brawd Branwen a Brân Fendigaid, yn un o'r saith gŵr sy'n dychwelyd yn fyw o Iwerddon wedi'r rhyfel yno. Gan fod ei gefnder, Caswallon, wedi cymryd coron Prydain, mae Manawydan yn derbyn gwahoddiad gan Pryderi i ddod gydag ef i Ddyfed a phriodi ei fam, Rhiannon. Cyn hir mae hud yn disgyn ar Ddyfed ac mae ei phoblogaeth yn diflannu, heblaw am Manawydan, Rhiannon, Pryderi a Cigfa, gwraig Pryderi.
Pon Vilangu
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhiannon
Gorfodir hwy i symud i Loegr, lle mae Manawydan a Phryderi yn ennill bywoliaeth fel crefftwyr. Maent yn ymgymeryd a nifer o grefftau, ond mae eu gwaith mor dda nes bod y crefftwyr lleol yn elyniaethus ac yn eu gorfodi i symud o fan i fan. Maent yn dychwelyd i Ddyfed, lle mae Pryderi yn cael ei gaethiwio mewn caer hud, ac yna mae Rhiannon hithau yn cael ei charcharu wrth geisio ei achub, gan adael dim ond Manawydan a Chigfa ar ôl. Ymhen dwy flynedd mae Manawydan yn dal un o'r llygod sydd wedi bod yn bwyta ei ŷd, ac yn mynd ati i'w chrogi. Daw ysgolhaig, offeiriad ac yna esgob heibio i geisio perswadio Manawydan i beidio crogi'r llygoden. Datgelir mai gwraig feichiog Llwyd fab Cil Coed yn rhith llygoden ydyw, ac mai Llwyd a osododd yr hud ar Ddyfed fel dial am y modd y cafodd ei gyfaill Gwawl fab Clud ei gamdrin gan Pwyll yn y gainc gyntaf. Rhyddheir ei wraig ar yr amod ei fod yn rhyddhau Pryderi a Rhiannon a chodi'r hud.
Amgoed
Un o wyth cwmwd canoloesol Cantref Gwarthaf yn ne-orllewin Cymru oedd Amgoed. Yn wreiddiol yn rhan o deyrnas Dyfed, daeth yn rhan o deyrnas Deheubarth. Heddiw mae tiriogaeth y cwmwd yn gorwedd yn cael ei rhannu rhwng Sir Benfro a Sir Gaerfyrddin.
300px|bawd|dim|Cantref Gwarthaf a'i gymydau
Gorweddai Amgoed yng ngogledd-orllewin Cantref Gwarthaf. Roedd yn ffinio ag Efelffre i'r de, cantref Daugleddau i'r gorllewin, cantref Cemais i'r gogledd, rhan o gantref Emlyn a cwmwd Elfed i'r dwyrain, a chwmd Peuliniog i'r de, gyda'r ddau olaf yn rhan o Gantref Gwarthaf ei hun.
Prif ganolfan y cwmwd yn yr Oesoedd Canol oedd Henllan Amgoed.
Hello Lonesome
Ffilm ddrama a chomedi yw Hello Lonesome a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwerin Og Røvere i Kardemomme Gan
Ffilm deuluol gan y cyfarwyddwr Bente Erichsen yw Gwerin Og Røvere i Kardemomme Gan a gyhoeddwyd yn 1988. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Folk og røvere i Kardemomme by ac fe'i cynhyrchwyd gan Bente Erichsen yn Norwy. Lleolwyd y stori yn Kardemomme. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Norwyeg a hynny gan Thorbjørn Egner a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Thorbjørn Egner.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Sverre Anker Ousdal.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bente Erichsen ar 7 Ionawr 1949 yn Oslo.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Bente Erichsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Circuit
Ffilm llawn cyffro a ffilm ar y grefft o ymladd gan y cyfarwyddwr Jalal Merhi yw The Circuit a gyhoeddwyd yn 2002. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada ac Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Billy Drago ac Olivier Gruner. Mae'r ffilm The Circuit yn 91 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jalal Merhi ar 1 Ionawr 1967 yn Brasil. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1983 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jalal Merhi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Et Knudeproblem
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Henning Carlsen yw Et Knudeproblem a gyhoeddwyd yn 1959. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Henning Carlsen.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Axel Strøbye a Helge Kjærulff-Schmidt.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1959. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ben-Hur sy’n ffilm epig hanesyddol o’r Unol Daleithiau gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Erik Wittrup Willumsen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henning Carlsen ar 4 Mehefin 1927 yn Aalborg a bu farw yn Copenhagen ar 1 Ionawr 1968. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1950 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
69:An, Sergeanten Och Jag
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jarl Kulle, Åke Söderblom, Carl-Gustaf Lindstedt ac Arne Källerud.
Et Knudeproblem
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henning Carlsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Asthma
150px|bawd|Mewnanadlydd
Y bronci neu'r pibellau gwynt yn culhau yw asthma (neu'r fogfa) ac felly'n achosi anawsterau anadlu. Gall asthma fod yn angheuol os na chaif ei drin. Gall asthma redeg yn y teulu a gall achosi alergeddau.
Mae asthma yn gyflwr cyffredin, tymor hir neu gronig. Mae’n effeithio rhyw bum miliwn o bobl ym Mhrydain. Yn ystod plentyndod mae asthma yn aml yn dechrau, ond gall ddigwydd am y tro cyntaf i rywun o unrhyw oed. Mae asthma yn effeithio ar y llwybrau anadlu – y tiwbiau sy’n cario aer i mewn ac allan o’ch ysgyfaint. Efo asthma, bydd y llwybrau anadlu yn sensitif iawn a byddant yn chwyddo ac yn tynhau wrth i'r person anadlu unrhyw beth sy’n effeithio ar yr ysgyfaint, fel mwg neu alergenau megis paill. Mae hyn yn gallu achosi i’r frest deimlo’n dynn a gwichian, a’i gwneud anadlu'n anoddach. Bydd ryw draean o blant sydd ag asthma yn cael problemau pan fyddant yn oedolion. Nid oes gwellhad, ond o gael y driniaeth iawn a’i defnyddio’n gywir, mae’r rhan fwyaf o bobl yn gweld eu bod nhw’n gallu rheoli’u symptomau a byw bywyd normal. O gymharu, mae clefyd rhwystrol cronig yr ysgyfaint(COPD) fel arfer yn effeithio ar bobl hŷn. Mae COPD hefyd yn gallu achosi gwichian, ond mae hyn oherwydd bod y llwybrau anadlu wedi culhau yn fwy parhaol, ar ôl bod yn anadlu rhywbeth llidus(irritant)am gyfnod hir - mwg sigarét yw’r un mwyaf cyffredin.
Pathofisioleg
Efo asthma, bydd y llwybrau anadlu yn sensitif iawn a gallant chwyddo. Mae hyn yn achosi i’r cyhyrau o gwmpas y llwybrau anadlu dynhau, gan wneud iddynt gulhau. Gall mwcws hel, gan achosi i’r llwybrau anadlu fynd yn gulach byth. Gan fod y llwybrau anadlu'n gul, mae’n anoddach i gymryd aer i mewn ac allan o’r ysgyfaint.
Achosion
Er nad ydym yn gwybod beth sy’n achosi asthma, rydym yn gwybod bod llawer o bethau sy’n gallu ei wneud yn waeth. Mae asthma yn aml yn rhedeg mewn teuluoedd ac mae mwy o risg i bobl sydd ag alergeddau – yn enwedig y rheiny sy’n iau nag 16 oed. Gall rhai pobl ddatblygu asthma drwy anadlu sylweddau arbennig dro ar ôl tro, yn enwedig pan fyddant wrth eu gwaith. Mae llawer o gemeg a mathau o lwch yn gallu achosi asthma.
Mae unrhyw beth sy’n effeithio ar eich llwybrau anadlu a’u chwyddo yn gallu gwneud eich asthma yn waeth. Gallai fod yn haint neu’n rhywbeth rydych chi’n ei anadlu i mewn. Gall yr aer ei hun wneud asthma yn waeth, er enghraifft os ydych chi’n anadlu’n gyflymach neu os yw’r aer yn oer neu’n llaith. Dyma sefyllfaoedd cyffredin sy’n gallu gwneud asthma yn waeth:
Mae ryw 10 y cant o bobl sydd ag asthma yn gweld bod cymryd cyffuriau gwrthlidiol ansteroidaidd gan cynnwys asbrin a ibuprofen yn gallu gwneud eu symptomau yn waeth yn sydyn ac yn ddifrifol.
Symptomau
bawd|chwith|600px|Diagram yn dangos y gwahaniaeth yn y llwybr anadlu cyn ac wedi chwiw o asthma.
Mae eich corff yn cynhyrchu hormonau o’r enw steroidau sy’n helpu i reoli chwyddo, gan gynnwys chwyddo yn y llwybrau anadlu mewn asthma. Nid yw’r broses hon yn dueddol o ddigwydd wrth i chi gysgu, felly mae asthma yn aml yn waeth gyda’r n os a’r peth cyntaf yn y bore. Weithiau dim ond ychydig bach bydd y llwybrau anadlu yn culhau, a chymedrol iawn fydd y symptomau. Ond, gall llwybrau anadlu rhai pobl gulhau cymaint fel nad ydynt yn gallu cael digon o ocsigen i mewn i’w hysgyfaint a’u gwaed. Mae hyn yn sefyllfa beryglus iawn lle mae angen sylw meddygol ar frys.
Rheolaeth
Mae’r math mwyaf cyffredin o driniaeth yn cael ei chymryd drwy anadlydd (inhaler),sydd hefyd yn cael ei alw’n bwmp neu’n bwffiwr. Yn y rhain, mae dos arbennig o feddyginiaeth rydych chi’n ei chymryd i mewn i’ch llwybrau anadlu wrth anadlu i mewn – mae ychydig o effeithiau neu ddim o gwbl. Mae llawer o wahanol fathau o anadlwyr ond y mathau mwyaf cyffredin yw anadlwyr atal, sy’n ceisio atal symptomau asthma rhag digwydd, ac anadlwyr lleddfu, sy’n lleddfu symptomau asthma pan fyddant yn digwydd. Mae gwahanol anadlwyr yn gweithio mewn gwahanol ffyrdd.
Ymdeithiwr y derw
Mae tua 63,000 o binnau bychain y lindys yn llawn o wenwyn a all achosi asma, trafferthion anadlu arall a hyd yn oed anaphylaxis.
69:An, Sergeanten Och Jag
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1952. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Singin' in the Rain sy’n ffilm fiwsical gan y cyfarwyddwyr ffilm Stanley Donen a Gene Kelly. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
Ellen Day Hale
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Worcester, Massachusetts, Unol Daleithiau America oedd Ellen Day Hale (11 Chwefror 1855 – 11 Chwefror 1940).
Bu farw yn Brookline ar 11 Chwefror 1940.
69:An, Sergeanten Och Jag
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rolf Husberg ar 20 Mehefin 1908 yn Stockholm a bu farw yn yr un ardal ar 2 Tachwedd 1998.
Alcan
200px|bawd|de|Adeiledd cemegol [[methan (llosgnwy), yr alcan symlaf.]] Teulu o hydrocarbonau yw alcanau. Maent yn cynnwys yr elfennau carbon a hydrogen wedi'u cysylltu â bondiau sengl. Methan (CH4), ethan (C2H6), propan (C3H8) a bwtan (C4H10) yw aelodau cyntaf y gyfres. Mae gan alcanau fformiwla cemegol cyffredinol o'r ffurf CnH2n + 2 ble mae n yn dynodi y nifer o atomau carbon - e.e. os yw n yn 2, bydd C2H2x2 + 2 = C2H6.
Meiriadog
Gall Meiriadog gyfeirio at:
Gweler hefyd:
Sigrid Undset
Roedd Sigrid Undset (20 Mai 1882 – 10 Mehefin 1949) yn nofelydd yn yr iaith Norwyeg, a aned yn Kalundborg, Denmarc.
Archaeolegwr nodedig oedd ei thad ac mae'n debyg mai trwyddo fo y daeth i ymddiddori yn hanes Norwy yn yr Oesoedd Canol. O 1899 ymlaen gweithiodd mewn swyddfa yn Oslo ac mae'r problemau a wynebai merched ifanc cyfoes yn sail i'w nofelau cynnar, yn cynnwys Jenny (1912).
200px|bawd|chwith|Bjaerkebek, [[Lillehammer, cartref Sigrid Undset]]Mae ei champwaith, Kristin Lavransdatter (3 cyfrol, 1920-1922) yn nofel hanesyddol graffig a realistaidd am gariad a chrefydd yn Norwy'r 14g. Fe'i dilynwyd gan Olav Audunssön (4 cyfrol, 1925-1927), Gymadenia (1929) a Den trofaste hustru ("Y cymar ffyddlon", 1936).
Troes i Gatholigaeth yn 1924, ac wedi hynny dyfnhaodd dyfnder ysbrydol ei gwaith. Dyfarnwyd Gwobr Lenyddol Nobel iddi yn 1928.
Den Femte Port
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Bente Milton yw Den Femte Port a gyhoeddwyd yn 2000. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Bente Milton.
Jac y do Dawria
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Jac y do Dawria (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: jac dos Dawria) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Corvus dauuricus; yr enw Saesneg arno yw Daurian jackdaw. Mae'n perthyn i deulu'r Brain (Lladin: Corvidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
186
130au 140au 150au 160au 170au - 180au - 190au 200au 210au 220au 230au
Jac y do Dawria
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. dauuricus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Den Femte Port
Y prif actor yn y ffilm hon yw Floyd Red Crow Westerman.
186
181 182 183 184 185 - 186 - 187 188 189 190 191
Jac y do Dawria
Teulu
Mae'r jac y do Dawria yn perthyn i deulu'r Brain (Lladin: Corvidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Den Femte Port
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gladiator sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott. Morten Bruus oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Pernille Bech Christensen sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Tomos Prys
Bardd, milwr a môr-leidr Cymreig oedd Tomos Prys, weithiau Thomas Prys, a adwaenir yn aml fel Tomos Prys o Blas Iolyn (tua 1564? - 23 Awst 1634).
Bywgraffiad
Roedd Tomos Prys yn fab i Elis Prys (Y Doctor Coch) o Blas Iolyn, Sir Ddinbych. Wedi marw ei dad daeth yn berchen maenor Ysbyty Ifan.
Bu'n ymladd yn y rhyfeloedd yr yr Iseldiroedd dan Robert Dudley, iarll Leicester, ac roedd yn Tilbury yn y fyddin a godwyd i wrthwynebau Armada Sbaen yn 1588. Treuliodd gryn dipyn o amser ar y môr fel môr-leidr; mae "Cywydd i ddangos yr heldring a fu i ŵr pan oedd ar y môr" yn adrodd ei hanes yn prynu llong ac yn mynd i ysbeilio ar arfordir Sbaen. Am gyfnod bu'n byw ar Ynys Enlli. Treuliodd lawer o amser yn Llundain. Roedd yn hoff o ymgyfreithio, a gwariodd lawer o arian ar hynny; er enghraifft daeth ag achos llys yn erbyn Syr John Wynn o Wydir, ond collodd.
Priododd ddwywaith; y tro cyntaf gyda Margaret, merch William Gruffydd o Gaernarfon, gan gael tri o blant. Wedi ei marwolaeth hi, priododd Jane, merch Hugh Gwynn, Berth-ddu a Bodysgallen; cawsant ddeg o blant.
Barddoniaeth
Cyfansoddodd lawer o gywyddau, a bu'n ymryson a nifer o feirdd eraill, yn cynnwys Edmwnd Prys a Siôn Phylip. Roedd ei gyfeillion yn cynnwys y beirdd Rhys Cain, Rhys Wyn ac Edmwnd Prys. Mae nifer o'r cywyddau yn ddiddorol oherwydd eu bod yn rhoi llawer o'i hanes ef ei hun, ond nid yw beirniaid yn ystyried eu bod o werth llenyddol uchel. Mae'n defnyddio cryn dipyn o Saesneg yn rhai ohonynt.
Ymhlith y beirdd a ganodd iddo mae Rhisiart Cynwal.
Llyfryddiaeth
Erys gwaith Tomos Prys heb ei olygu. Ceir ei hanes yn:
Caws Coulommiers
bawd|dde|Coulommiers Mae'r Coulommiers yn gaws Ffrengig wed'i gynhyrchu yn ardal Seine-et-Marne ac sy'n debyg i gaws Brie a Camembert. Llaeth buwch a ddefnyddir i'w greu, ac mae'r croen bwytadwy'n cynnwys Penicillium candidum.
The Circuit 3: Street Monk
Ffilm ar y grefft o ymladd gan y cyfarwyddwr Jalal Merhi yw The Circuit 3: Street Monk a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jason Carter, Olivier Gruner a Rachael Ancheril. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Anne Donnelly
Arlunydd benywaidd o Weriniaeth Iwerddon yw Anne Donnelly (ganwyd 1932).
The Circuit 3: Street Monk
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jalal Merhi ar 1 Ionawr 1967 yn Brasil. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1983 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Anne Donnelly
Fe'i ganed yn Belffast a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yng Ngweriniaeth Iwerddon.
The Circuit 3: Street Monk
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jalal Merhi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Anne Donnelly
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Ysgeifiog, Sir y Fflint
Pentref bychan, cymuned a phlwyf eglwysig yn Sir y Fflint, Cymru, yw Ysgeifiog (hefyd Ysceifiog). Saif ar ffordd gefn ychydig i'r gogledd o'r briffordd A541 rhwng Nannerch a Caerwys.
Mae'r dafarn, y Fox Inn, yn dyddio o'r 18g. Mae'r plwyf hanesyddol yn cynnwys pentref Licswm, i'r dwyrain.
bawd|dim|Eglwys Santes Fair, Ysgeifiog
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
185
1g - 2g - 3g
Ysgeifiog, Sir y Fflint
Enwogion
Ganed a magwyd yr hynafiaethydd a chopïydd llawysgrifau Cymreig, John Jones, Gellilyfdy (c.1585-1657/8), ym mhlas bychan Gellilyfdy ym mhlwyf Ysgeifiog.
185
130au 140au 150au 160au 170au - 180au - 190au 200au 210au 220au 230au
180 181 182 183 184 - 185 - 186 187 188 189 190
Journey to Mecca
Y prif actor yn y ffilm hon yw Ben Kingsley a. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Tatyana Golikova
Gwyddonydd o'r Undeb Sofietaidd yw Tatyana Golikova (Rwseg: Татья́на Алексе́евна Го́ликова; ganed 9 Chwefror 1966), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel economegydd.
Manylion personol
Ganed Tatyana Golikova ar 9 Chwefror 1966 yn Mytishchi ac wedi gadael yr ysgol leol mynychodd Brifysgol Economeg Plekhanov, Rwsia a Phrifysgol Peirianneg ac Economeg Sant Petersburg. Priododd Tatyana Golikova gyda Viktor Khristenko. Ymhlith yr anrhydeddau a gyflwynwyd iddi am ei gwaith mae'r canlynol: Urdd Anrhydedd, Urdd Teilyngdod "Am waith dros yr Henwlad", Dosbarth Iaf, Urdd Teilyngdod "Am waith dros yr Henwlad", Dosbarth II, Urdd Teilyngdod "Am waith dros yr Henwlad", Dosbarth III, Urdd Teilyngdod "Am waith dros yr Henwlad", Dosbarth IV, Urdd Cyfeillgarwch, urdd am Wasanaeth dros yr Henwlad, Dosbarth II, Medal Stolypin P. A., Urdd Teilyngdod República del Daguestan, Gwobr Rwsiaidd, Tystysgrif er Anrhydedd Arlywydd Ffederasiwn Rwsia, Tystysgrif Teilyngdod Ffederasiwn Rwsia ac Urdd y Dywysoges Olga.
Journey to Mecca
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bruce Neibaur ar 1 Ionawr 1953.
Efelffre
Un o wyth cwmwd canoloesol Cantref Gwarthaf yn ne-orllewin Cymru oedd Efelffre. Yn wreiddiol yn rhan o deyrnas Dyfed, daeth yn rhan o deyrnas Deheubarth. Heddiw mae tiriogaeth y cwmwd yn gorwedd yn nwyrain Sir Benfro.
300px|bawd|chwith|Cantref Gwarthaf a'i gymydau
Gorweddai Efelffre yng ngorllewin Cantref Gwarthaf. Roedd yn ffinio â chantref Penfro i'r de, cantref Daugleddau i'r gogledd-orllewin, a chymydau Amgoed a Peuliniog i'r gogledd a Phenrhyn i'r dwyrain, yng Nghantref Gwarthaf ei hun.
Prif ganolfan y cwmwd yn yr Oesoedd Canol oedd Arberth, lleoliad llys Pwyll yn y chwedl Pwyll Pendefig Dyfed, y gyntaf o Bedair Cainc y Mabinogi.
Daeth Efelffre i feddiant Normaniaid de Penfro. Un o ganolfannau eglwysig y cwmwd yn y cyfnod hwnnw oedd Llanbedr Efelffre.
The Village Barbershop
Ffilm annibynol yw The Village Barbershop a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tatyana Golikova
Gyrfa
Enillodd sawl gradd academaidd gan gynnwys: Doethur Nauk mewn Economeg.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Den Fatala Konserten i Cirkus Fjollinski
Ffilm gomedi heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Victor Bergdahl yw Den Fatala Konserten i Cirkus Fjollinski a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden.
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Victor Bergdahl ar 25 Rhagfyr 1878 yn Sweden a bu farw yn Stockholm ar 2 Ionawr 1950.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Victor Bergdahl nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Circuit 2: The Final Punch
Ffilm ar y grefft o ymladd gan y cyfarwyddwr Jalal Merhi yw The Circuit 2: The Final Punch a gyhoeddwyd yn 2002. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lorenzo Lamas, Olivier Gruner, Gerald Okamura, Shauna Sand, Gary Hudson, Jalal Merhi a Roman Mitichyan. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jalal Merhi ar 1 Ionawr 1967 yn Brasil. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1983 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jalal Merhi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Carlsberg Filmen
Ffilm ddogfen yw Carlsberg Filmen a gyhoeddwyd yn 1932. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1932. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Tarzan The Ape Man ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: