cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Demograffeg y Swistir
Ieithoedd
Ceir nifer o ieithoedd swyddogol yn y Swistir. Almaeneg yw mamiaith y nifer fwyaf o'r trigolion, 63.7% yn ôl cyfrifiaf 2000. O 26 canton y Swistir, Almaeneg yw iaith 17 ohonynt. Siaredir nifer o dafodieithoedd o Almaeneg y Swistir, Schwyzerdütsch, a dim ond yn y sefyllfaoedd mwyaf ffurfiol y defnyddir Almaeneg safonol (Hochdeutsch).
De Dhakka
Ffilm drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Atul Kale yw De Dhakka a gyhoeddwyd yn 2008. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd दे धक्का ac fe'i cynhyrchwyd gan Zee Talkies yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Marathi a hynny gan Mahesh Manjrekar.
Demograffeg y Swistir
Ieithoedd
Siaredir Ffrangeg fel mamiaith gan 20.4% o'r boblogaeth, yng ngorllewin y wlad yn bennaf. Ffrangeg yw iaith swyddogol pedwar canton: Genefa, Jura, Neuchâtel a Vaud, gyda thair arall yn ddwyieithog gyda Ffrangeg un un o'r ieithoedd swyddogol. Siaredir Eidaleg fel iaith gyntaf gan 6.5%, yn y de yn bennaf, ac mae'n iaith swyddogol canton Ticino. Siaredir Romaunsch gan 0.5%, yn bennaf yng nghanton Grisons. Roedd tua 9% a mamiaith nad oedd yn un o ieithoedd swyddogol y Swistir.
De Dhakka
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Siddarth Jadhav, Makarand Anaspure a Shivaji Satam.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 546 o ffilmiau Maratheg wedi gweld golau dydd.
Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 48 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Atul Kale nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Nesolestes albicolor
Mursen yn nheulu'r Megapodagrionidae yw'r Nesolestes albicolor sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Nesolestes.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Shiro Teshima
Pêl-droediwr o Japan yw  (26 Chwefror 1907 - 6 Tachwedd 1982). Cafodd ei eni yn Hiroshima a chwaraeodd ddwywaith dros ei wlad.
The Case of Bennie
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr King Vidor yw The Case of Bennie a gyhoeddwyd yn 1918. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1918. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Shoulder Arms sef ffilm fud a chomedi o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm King Vidor ar 8 Chwefror 1894 yn Galveston, Texas a bu farw yn Paso Robles ar 24 Awst 2014. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1913 ac mae ganddo o leiaf 44 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd King Vidor nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Abortion: Stories Women Tell
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Tracy Droz Tragos yw Abortion: Stories Women Tell a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Mae'r ffilm Abortion: Stories Women Tell yn 92 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tracy Droz Tragos nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Nóngjiā Èr Hào
Ffilm antur yw Nóngjiā Èr Hào a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsieina. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieineeg Mandarin.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
200 CC
4g CC - 3g CC - 2g CC 250au CC 240au CC 230 CC 220au CC 210au CC - 200au CC - 190au CC 180au CC 170au CC 170au CC 160au CC 205 CC 204 CC 203 CC 202 CC 201 CC - 200 CC - 199 CC 198 CC 197 CC 196 CC 195 CC
Riau (talaith)
bawd|300px|Lleoliad Riau
Fflafocsad
Mae fflafocsad yn gyffur gwrthgolinergig sydd ag effeithiau gwrthfysgarinig. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₂₄H₂₅NO₄.
Riau (talaith)
Un o daleithiau Indonesia yw Riau. Mae'n ffurfio rhan o orllewin canolbarth ynys Sumatera. Hyd 2004, roedd Ynysoedd Riau yn rhan o'r dalaith, ond fe'i gwahanwyd y flwyddyn honno.
Winterthur
Dinas yng nghanton Zurich yn y Swistir yw Winterthur. Saif yn chweched ymhlith dinasoedd y Swistir o ran maint, gyda phoblogaeth o tua 100,000 yn 2008. Mae'n ganolfan diwydiannau technegol a thrafnidiaeth.
Fflafocsad
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Fflafocsad, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Arekti Jiboner Golpo
Ffilm am LGBT mewn Bengaleg o India yw Arekti Jiboner Golpo. Fe'i cynhyrchwyd yn India.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1930 o ffilmiau Bengaleg wedi gweld golau dydd.
Teatro Apolo
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Rafael Gil yw Teatro Apolo a gyhoeddwyd yn 1950. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Antonio Abad Ojuel a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Emilio Arrieta, Pablo Luna a Joaquín Valverde Durán.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alicia Álvaro, Jorge Negrete., Antonio García-Riquelme Salvador, Juan Espantaleón, Julia Lajos, Manuel Arbó, Luis Hurtado, María de los Ángeles Morales Lovaine a Rafael Arcos. Mae'r ffilm Teatro Apolo yn 105 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o cymhareb yr Academi.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1950. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All About Eve sy’n ffilm gomedi Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Joseph L. Mankiewicz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan José Antonio Rojo sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rafael Gil ar 22 Mai 1913 ym Madrid a bu farw yn yr un ardal ar 10 Medi 1986. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1931 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rafael Gil nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Winterthur
Saif y ddinas 439 meters (1,440 troedfedd) uwch lefel y môr, ar lan afon Eulach, tua 20 km i'r gogledd-ddwyrain o ddinas Zürich.
bawd|dim|200px|Eglwys y Ddinas, Winterthur
Pencampwriaethau Athletau Ewrop
right
Dr. Fummel Und Seine Gespielinnen
Mae'r ffilm Dr. Fummel Und Seine Gespielinnen yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1970. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Patton sef ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr ffilm Franklin J. Schaffner. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Atze Glanert oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Atze Glanert ar 8 Chwefror 1941 yn Berlin a bu farw yn yr un ardal ar 11 Mawrth 1937.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Atze Glanert nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cerddinen Glen Catacol
Planhigyn blodeuol sy'n frodorol o Hemisffer y Gogledd yw Cerddinen Glen Catacol sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Rosaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Sorbus pseudofennica a'r enw Saesneg yw Arran service-tree.
Mae'r teulu Rosaceae yn perthyn i'r genws Rosa (rhosyn) fel ag y mae'r cotoneaster a'r eirinen. Prif nodwedd y teulu yw ei ffrwythau amrywiol a phwysig i economi gwledydd. Ceir 5 sepal, 5 petal ac mae'r briger wedi'u gosod mewn sbeiral sy'n ffurfio llestr tebyg i gwpan o'r enw hypanthiwm.
Tim Benjamin
Athletwr Cymreig yw Timothy Benjamin (ganwyd 2 Mai 1982, Caerdydd) sy'n arbenigo fel rhedwr 400 medr. Fel glaslanc, hyfforddwyd gan Jock Anderson, a bu'n ymarfer yn yr un grŵp a Christian Malcolm. Symudodd i fyw i Slough lle cafodd ei hyfforddi gan Tony Lester; roedd Marlon Devonish ymysg ei bartneriaid ymarfer yno. Enillodd nifer o deitlau iau, gan gynnwys ym Mhencampwriaethau Athletau Iau y Byd ym 1999. Yn fuan wedyn, dechreuodd ganolbwyntio ar y ras 400 medr, a dewiswyd ef fel rhan o dim ras gyfnewid ar gyfer Pencampwriaethau Athletau'r Byd yn Edmonton, Canada yn 2001.
Erbyn 2002, roedd wedi sefydlu ei hun fel un o athletwyr gorau Prydain, gan ennill y deitl Prydainig AAA, a rhedeg fel rhan o sgwad llwyddiannus Prydain yn y Cwpan Ewropeaidd. Enillodd fedal arian fel aelod o dîm Cymru yn y ras gyfnewid 4x400m yng Ngemau'r Gymanwlad ym Manceinion yn 2002 (gyda Iwan Thomas, Jamie Baulch a Matthew Elias). Roedd y canlyniad yn un dadleuol rhwng yr athletwyr eu hunain yn ogystal a'r swyddogion a oedd yn dyfarnu. Yr un flwyddyn, anillodd fedal arian ym Mhencampwriaethau Athletau Ewropeaidd Odan 23 yng Ngwlad Pŵyl.
Cyrhaeddodd y rownd gyn-derfynnol yng Ngemau Olympaidd 2044 yn Athen. Daeth yn bumed ym Mhencampwriaethau'r Byd yn 2005, a chweched ym Mhencampwriaethau Ewrop 2006. Bu rhaid iddo dynnu allan oherwydd anafiad o Gemau'r Gymanwlad ym Melbourne (2006), lle disgwylwyd iddo fod yn heriwr cryf dros fedal aur.
Ym Mhencampwriaethau Athletau Ewropaidd 2006 yn Gothenburg, enillodd fedal arian yn y rag gyfnewid 4x400m ynghyd â Robert Tobin, Rhys Williams a Graham Hedman, mewn amser o 3:01.63. Fe orffenodd yn chweched yn y rownd derfynol o'r gystadleuaeth unigol.
Ar ddiwedd 2006, datganodd y byddai'n dychwelyd i fyw i Gaerdydd i gael ei hyfforddi gan Colin Jackson, ynghyd â'i gyd-Gymro Rhys Williams a oedd hefyd am symud yn ôl o Loughborough.
Priododd Benjamin â'r athletwraig Natalie Lewis ym mis Tachwedd 2007.
Nesolestes alboterminatus
Mursen yn nheulu'r Megapodagrionidae yw'r Nesolestes alboterminatus sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Nesolestes.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Nedeljni Ručak
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Milan Jelić yw Nedeljni Ručak a gyhoeddwyd yn 1982. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Недељни ручак ac fe’i cynhyrchwyd yn Iwgoslafia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Serbeg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Neda Arnerić, Milena Dravić, Velimir Bata Živojinović, Dragan Nikolić, Karlo Bulić, Dušan Janićijević, Pavle Vujisić, Irfan Mensur, Nada Vojinović, Dušan Vojnović, Ljiljana Janković, Elizabeta Đorevska, Vladan Živković a Momčilo Stanišić.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1982. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner sef film noir, dystopaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 750 o ffilmiau Serbeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Milan Jelić ar 21 Medi 1944.
Alwalton
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Alwalton. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Huntingdonshire.
Iridiwm
Elfen gemegol yw iridiwm gyda'r rhif atomig 77 a'r symbol.
Bwtenaffin Hydroclorid
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Bwtenaffin Hydroclorid, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Hideo Shinojima
Pêl-droediwr o Japan yw  (21 Ionawr 1910 - 11 Chwefror 1975). Cafodd ei eni yn Tochigi a chwaraeodd ddwywaith dros ei wlad.
Nesolestes angydna
Mursen yn nheulu'r Megapodagrionidae yw'r Nesolestes angydna sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Nesolestes.
Castell-nedd (etholaeth Senedd Cymru)
Mae Castell-nedd yn Etholaeth Senedd Cymru yn rhanbarth etholiadol Cynulliad Gorllewin De Cymru. Yr aelod presennol dros yr etholaeth yw.
Aldreth
Pentref yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Aldreth. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Haddenham yn ardal an-fetropolitan Dwyrain Swydd Gaergrawnt. Saif a'r Afon Great Ouse. Dyma safle posib y frwydr rhwng y Normaniaid a'r gwrthryfelwr Hereward.
Thurton
Pentref a phlwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Thurton. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Norfolk.
Morrilton, Arkansas
Dinas yn, yn nhalaith Arkansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Morrilton, gan gynnwys:
The Vale of Tears
Ffilm ddrama yw The Vale of Tears a gyhoeddwyd yn 1934. Fe'i cynhyrchwyd yn Hong Kong.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1934. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Thin Man ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mord yn Extase
Ffilm addasiad gan y cyfarwyddwr Hans Scheepmaker yw Mord yn Extase a gyhoeddwyd yn 1984. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Moord in extase ac fe'i cynhyrchwyd gan Henk Bos yn yr Iseldiroedd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Iseldireg a hynny gan Felix Thijssen.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw A. C. Baantjer, Joop Doderer, Hidde Maas, Eric van der Donk, Manouk van der Meulen, Kees ter Bruggen a Suze Broks.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1984. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Terminator sef ffilm apocolyptaidd llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,500 o ffilmiau Iseldireg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hans Scheepmaker ar 15 Mawrth 1951 yn Leidschendam a bu farw yn Den Haag ar 1 Gorffennaf 1939.
Leben Und Sterben in Castrop-Rauxel
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Bernd Schaarmann yw Leben Und Sterben in Castrop-Rauxel a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese.
Just Around The Corner
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Irving Cummings yw Just Around The Corner a gyhoeddwyd yn 1938. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Harold Spina. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Leben Und Sterben in Castrop-Rauxel
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bernd Schaarmann ar 26 Awst 1968 yn Waltrop a bu farw yn Cwlen ar 19 Mawrth 1978.
201 CC
4g CC - 3g CC - 2g CC
Leben Und Sterben in Castrop-Rauxel
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Bernd Schaarmann nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
201 CC
250au CC 240au CC 230 CC 220au CC 210au CC - 200au CC - 190au CC 180au CC 170au CC 170au CC 160au CC
206 CC 205 CC 204 CC 203 CC 202 CC - 201 CC - 200 CC 199 CC 198 CC 197 CC 196 CC
Just Around The Corner
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Shirley Temple, Joan Davis, Bert Lahr, Bill Robinson, Mary Forbes, Charles Farrell, Cora Witherspoon, Claude Gillingwater, Franklin Pangborn a Harold Goodwin. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Cropiwr daear rhesog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cropiwr daear rhesog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cropwyr daear rhesog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Upucerthia serrana; yr enw Saesneg arno yw Striated earthcreeper. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Just Around The Corner
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1938. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Bringing Up Baby sef ffilm gomedi Americanaidd gan Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Arthur Charles Miller oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Walter A. Thompson sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cropiwr daear rhesog
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn U. serrana, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Just Around The Corner
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Irving Cummings ar 9 Hydref 1888 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Los Angeles ar 3 Rhagfyr 2011. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1903 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Irving Cummings nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Melysion y Fyddin a'r Llynges
bawd|Melysion y Fyddin a'r Llynges Melysion Prydeinig traddodiadol gyda blas licris yw melysion y Fyddin a'r Llynges.
Sion (dinas)
Prifddinas canton Valais yn y Swistir yw Sion (Almaeneg: Sitten),
Ceir olion yma o'r cyfnod Neolithig, ac mae cromlech Sion-Petit-Chasseur (2.900-2200 CC) yn un o'r esiamplau gorau yn ardal yr Alpau. Yn y cyfnod Rhufeinig, fel Sedunum. Yn ddiweddarach, daeth yn ganolfan Esgobaeth Sion; roedd yr esgob hefyd yn dirfeddiannwr mawr ac a phwerau seciwlar.
Yng nghanol y 19g roedd Sion yn ddinas ddwyieithog, gyda tua hanner y trigolion yn siarad Ffrangeg fel mamiaith a hanner yn siarad Almaeneg, ond erbyn hyn mae'n ddinas Ffrangeg ei hiaith.
Ynysoedd Riau
bawd|300px|Lleoliad Ynysoedd Riau
Sion (dinas)
bawd|300px|dim|Notre-Dame de Valère, Sion
Ynysoedd Riau
Ynysoedd oddi ar arfordir gorllewinol ynys Sumatera ac un o daleithiau Indonesia yw Ynysoedd Riau (Indoneseg: Kepuluan Riau. Hyd 2004, roedd Ynysoedd Riau yn rhan o dalaith Riau, ond fe'i gwahanwyd y flwyddyn honno. Ymysg yr ynysoedd mae Batam, Bintan a Karimun, heb fod ymhell o arfordir Singapôr, sy'n ffurfio Ardal Economaidd Arbennig.
Columbus City, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Ynysoedd Riau
Roedd y boblogaeth yn 802,000 yn 2000. Y brifddinas yw Tanjung Pinang. Ar un adeg, roedd yr ynysoedd yn enwog fel noddfa i forladron.
Columbus City, Iowa
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Columbus City, gan gynnwys:
Mafon cochion
bawd|de|320px|Ffrwyth mafon cochion 320px|bawd bawd|320px bawd Planhigyn pigog gyda ffrwyth coch a blasus ydy mafon cochion (Lladin:Rubus idaeus a'i berthnasau; Saesneg: Raspberry) sy'n tyfu mewn hen erddi, neu'n cael eu tyfu'n bwrpasol am eu ffrwyth melys. Mae'r gair 'mafon cochion' yn cyfeirio at y ffrwyth a'r planhigyn.
Mathau
Ceir sawl math ohonynt gan gynnwys:
Tyfu
Mae planhigion mafon cochion yn awchu am ddau beth: dŵr a haul. Yn draddodiadol yng nghanol yr haf yn unig y gwelwyd y planhigyn yn dwyn ffrwyth; erbyn heddiw maent yn cael eu tyfu yng ngwledydd Prydain drwy'r flwyddyn.
Mae'r wenynen fêl wrth ei bodd yn chwilio am neithdar ym mlodau'r planhigyn hwn.
Rhinweddau meddygol
ne: Gwerth dyddiol: heb ei ddarganfod hyd yma
Honir fod y dail yn gwella llwnc tost, (dolur gwddw) ac wlsers ceg. Mae dail y planhigyn hwn yn llawn tannin (fel aelod arall o'r teulu, sef mwyar duon), ac felly'n medru gwella dolur rhydd. Fe'i defnyddir yn draddodiadol i baratoi merch ar gyfer geni plentyn, rhag i broblemau godi, ac fe'i defnyddir hefyd pan fo misglwyf trwm ar ferch.
Y Jigolo
Ffilm ddrama sy'n cynnwys elfennau erotig gan y cyfarwyddwr AU Cheuk-Man yw Y Jigolo a gyhoeddwyd yn 2015. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd 鴨王 ac fe'i cynhyrchwyd yn Hong Cong. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Cantoneg.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 200 o ffilmiau 200 wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm AU Cheuk-Man ar 26 Ebrill 1975.
Almost a Gentleman
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Leslie Goodwins yw Almost a Gentleman a gyhoeddwyd yn 1939. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actor yn y ffilm hon yw James Ellison. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1939. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gone with the Wind sef ffilm Americanaidd am drais, dial a rhamant gan Victor Fleming, George Cukor a Sam Wood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. J. Roy Hunt oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Desmond Marquette sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Leslie Goodwins nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Trioxsalen
Mae Trioxsalen (trimethylpsoralen, triocsysalen neu Trisoralen) yn ffwranocowmarin ac yn ddeilliad psoralen. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₄H₁₂O₃.
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Trioxsalen, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Trychineb Lockerbie
Ymosodiad terfysgol ar Ehediad Pan Am 103 ar 21 Rhagfyr 1988 oedd Trychineb Lockerbie. Bu farw 270 o bobl i gyd. Ffrwydrodd bom ar yr awyren wrth iddi deithio o Frankfurt am Main i Detroit drwy Lundain a Dinas Efrog Newydd. Disgynodd darnau'r awyren ar dref Lockerbie, yn ne'r Alban, gan ladd yr holl griw a'r teithwyr ac 11 o bobl ar y ddaear.
Tadao Takayama
Pêl-droediwr o Japan yw  (24 Mehefin 1904 - 1 Gorffennaf 1980). Cafodd ei eni yn Tokyo a chwaraeodd ddwywaith dros ei wlad.
Trychineb Lockerbie
Rhoddwyd dau Libiad ar brawf gan dri barnwr Albanaidd yn yr Iseldiroedd. Yn 2001 cafwyd Abdelbaset al-Megrahi yn euog o 270 cyhuddiad o lofruddiaeth a chafodd ei dedfrydu i garchar am oes. Ni chafwyd Lamin Khalifah Fhimah yn euog o'r un cyhuddiad. Cafodd al-Megrahi ei ryddhau o'r carchar yn 2009 am resymau tosturiol, a bu farw o ganser y prostad yn 2012.
Madeleine Novarina
Arlunydd benywaidd o Ffrainc oedd Madeleine Novarina (28 Tachwedd 1923 - 8 Tachwedd 1991).
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Auf Der Anderen Seite Der Leinwand - 100 Jahre Moviemento
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Bernd Sobolla yw Auf Der Anderen Seite Der Leinwand - 100 Jahre Moviemento a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Bernd Sobolla nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Maluku (talaith)
250px|bawd|Lleoliad Maluku yn Indonesia
Un o daleithiau Indonesia yw Maluku. Mae'n ffurfio rhan ddeheuol Ynysoedd Maluku (y Moluccas), i'r dwyrain o Sulawesi, i'r gorllewin o Gini Newydd ac i'r gogledd o Timor. Y brifddinas yw Ambon.
O 1950 hyd 1999 roedd ynysoedd Maluku yn ffurfio un dalaith o Indonesia, ond yn y flwyddyn honno gwahanwyd hwy yn ddwy dalaith, sef Maluku a Gogledd Maluku. Arferai rhai o'r ynysoedd hyn fod o bwysigrwydd mawr oherwydd y sbeis a dyfid arnynt. Hyd y 19g, Ynysoedd Banda oedd yr unig le yn y byd lle'r oedd nwtmeg yn tyfu.
Arrington
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Arrington. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Swydd Gaergrawnt.
Nesolestes drocera
Mursen yn nheulu'r Megapodagrionidae yw'r Nesolestes drocera sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Nesolestes.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Cerddinen y graig
Mae'r teulu Rosaceae yn perthyn i'r genws Rosa (rhosyn) fel ag y mae'r cotoneaster a'r eirinen. Prif nodwedd y teulu yw ei ffrwythau amrywiol a phwysig i economi gwledydd. Ceir 5 sepal, 5 petal ac mae'r briger wedi'u gosod mewn sbeiral sy'n ffurfio llestr tebyg i gwpan o'r enw hypanthiwm.
Rich Hill
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwyr Tracy Droz Tragos a Andrew Droz Palermo yw Rich Hill a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Andrew Droz Palermo oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tracy Droz Tragos nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Soser hedegog (losinen)
bawd|Soseri hedegog o bob liw. Losinen Brydeinig a wneir o bapur reis wedi ei lenwi â sierbed yw soser hedegog.
Als Je Verliefd Wordt
Ffilm comedi rhamantaidd sy'n addasiad o ffilm arall gan y cyfarwyddwr Hans Scheepmaker yw Als Je Verliefd Wordt a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd gan Rob Houwer yn yr Iseldiroedd. Cafodd ei ffilmio yn Amsterdam a Wassenaar. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Iseldireg a hynny gan Dimitri Frenkel Frank.
The Preacher's Son
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr King Vidor yw The Preacher's Son a gyhoeddwyd yn 1918. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Als Je Verliefd Wordt
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Fajah Lourens, Elle van Rijn, Ernst Daniël Smid, Talisia Misiedjan, Bas Muijs, Joost Buitenweg ac Edwin Jonker.
Out of The Storm
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr William Parke yw Out of The Storm a gyhoeddwyd yn 1920. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Als Je Verliefd Wordt
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,500 o ffilmiau Iseldireg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, Hoge hakken, echte liefde, sef ffilm gan y cyfarwyddwr Dimitri Frenkel Frank a gyhoeddwyd yn 1981.
Out of The Storm
Y prif actor yn y ffilm hon yw Barbara Castleton. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Als Je Verliefd Wordt
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hans Scheepmaker ar 15 Mawrth 1951 yn Leidschendam a bu farw yn Den Haag ar 1 Gorffennaf 1939.
Und in der Mitte der Erde war Feuer
Ffilm ddogfen o Awstria, yr Almaen a Ecwador yw Und in der Mitte der Erde war Feuer gan y cyfarwyddwr ffilm Bernhard Hetzenauer. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstria, yr Almaen a Ecwador.
Als Je Verliefd Wordt
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hans Scheepmaker nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Und in der Mitte der Erde war Feuer
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Bernhard Hetzenauer nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Out of The Storm
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1920. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Cabinet of Dr. Caligari sef ffilm arswyd Almaeneg gan Robert Wiene. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Brooklyn (gwahaniaethu)
Mae Brooklyn yn un o faesdrefi Dinas Efrog Newydd
Out of The Storm
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Parke ar 17 Ionawr 1873 yn Bethlehem, Pennsylvania a bu farw yn Ninas Efrog Newydd ar 25 Mawrth 2018.
Brooklyn (gwahaniaethu)
Gall Brooklyn gyfeirio hefyd at:
Out of The Storm
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Parke nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Brooklyn (gwahaniaethu)
Lleoliadau
Yn Unol Daleithiau America:
Yng Canada:
Yn Ne Affrica:
Nordenfor Polarcirkelen
Ffilm ddogfen heb sain (na llais) yw Nordenfor Polarcirkelen a gyhoeddwyd yn 1923. Fe'i cynhyrchwyd yn Norwy a Sweden. Lleolwyd y stori yn Norwy. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a Norwyeg. Dosbarthwyd y ffilm gan Kommunenes Filmcentral.
Brooklyn (gwahaniaethu)
Lleoliadau
Yn Awstralia:
Nordenfor Polarcirkelen
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Brooklyn (gwahaniaethu)
Lleoliadau
Yn Seland Newydd:
The Preacher's Son
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Giovanni Pico della Mirandola
bawd|Opera omnia, 1601 Athronydd Eidalaidd oedd Giovanni Pico della Mirandola (24 Chwefror 1463 – 17 Tachwedd 1494).
The Preacher's Son
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1918. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Shoulder Arms sef ffilm fud a chomedi o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm King Vidor ar 8 Chwefror 1894 yn Galveston, Texas a bu farw yn Paso Robles ar 24 Awst 2014. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1913 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd King Vidor nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Nordenfor Polarcirkelen
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1923. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Safety Last! sef ffilm gomedi o Costa Rica ac UDA gan Fred C. Newmeyer a Sam Taylor. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Thuxton
Pentref yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Thuxton. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Garvestone, Reymerston and Thuxton yn ardal an-fetropolitan Breckland.
Fricot Emulo Di Sherlok Holmes
Ffilm fud (heb sain) yw Fricot Emulo Di Sherlok Holmes a gyhoeddwyd yn 1913. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1913. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raja Harishchandra sef ffilm fud o India gan Dadasaheb Phalke.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Casanova in Burlesque
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Leslie Goodwins yw Casanova in Burlesque a gyhoeddwyd yn 1944. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Marlin Skiles.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Joe E. Brown. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1944. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Double Indemnity ffilm noir ac addasiad o lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr ffilm Billy Wilder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Leslie Goodwins ar 17 Medi 1899 yn Llundain a bu farw yn Hollywood ar 15 Medi 1987. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1926 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Leslie Goodwins nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Dolly Sisters
Ffilm ddrama am berson nodedig gan y cyfarwyddwr Irving Cummings yw The Dolly Sisters a gyhoeddwyd yn 1945. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Scatman John a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alfred Newman. Dosbarthwyd y ffilm gan 20th Century Studios a hynny drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sig Ruman, Mae Marsh, Betty Grable, June Haver, Cathy Downs, John Payne, S. Z. Sakall, Frank Latimore, Gene Sheldon, Reginald Gardiner, Elsa Janssen, Paul Hurst, Theresa Harris a Trudy Marshall. Mae'r ffilm The Dolly Sisters yn 114 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Irving Cummings ar 9 Hydref 1888 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Los Angeles ar 3 Rhagfyr 2011. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1903 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Irving Cummings nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Trivisa
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Au Man Kit yw Trivisa a gyhoeddwyd yn 2016. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd 樹大招風 ac fe'i cynhyrchwyd gan Johnnie To yn Hong Cong. Lleolwyd y stori yn Hong Cong. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Cantoneg a hynny gan Lung Man-Hong.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lam Suet, Jordan Chan, Richie Jen a Gordon Lam. Mae'r ffilm Trivisa (ffilm o 2016) yn 97 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.39:1.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 200 o ffilmiau 200 wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan David M. Richardson sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Au Man Kit ar 1 Ionawr 1981 yn Hong Kong Prydeinig. Derbyniodd ei addysg yn Hong Kong Academy for Performing Arts.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Au Man Kit nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Draenen wen
bawd|de|300px|Aeron cochion y ddraenen wen Coeden fechan neu lwyn yw'r draenen wen (Lladin: Crataegus monogyna; Saesneg: hawthorn, quichthorn) rhwng 5 a 14 metr. Ceir hen enwau arni: "drain ysbyddaid", "ysbyddaden", "ysbyddiad", "pren bara a chaws", "draenen blannu" ac 'ogfaenwydd'. Mae'n frodorol i Gymru a gwledydd Prydain ac mae ei dosbarthiad fel coeden gynhenid yn lledaenu ar draws Ewrop mor belled ag Affganistan. Mae'n gyffredin bron ym mhobman.
Constantine
Gallai Constantine gyfeirio at:
Draenen wen
Daeth yn fwyaf cyfarwydd pan grewyd caeau o dir agored trwy ei phlannu mewn gwrychoedd. Ei blodau ym mis Mai yw'r symbol mwyaf trawiadol o ddiwedd gwanwyn a chychwyn haf. Ceir craciau ar ffurf hirsgwar, oren-frown tywyll yn y rhisgl. Dail bach sydd ganddi: rhwng 2 a 4 cm gyda'r rhan uchaf yn wyrdd tywyllach na rhan isaf y ddeilen.
Ym Mai a Mehefin mae hi'n blodeuo yng ngwledydd Prydain. Mae'r blodyn oddeutu 1 cm a thuag 1 cm ydy'r aeron hefyd, pan dyfant yn yr hydref; ceir un garreg, neu hedyn, y tu fewn. Gellir bwyta'r ffrwyth drwy ei droi'n jam, jeli neu'n win cartref.
Coeden gollddail yw hi, tua 21 troedfedd o uchder ar dir da, yn amlwg iawn yn ei blodau ym mis Mai, ac eto yn ei ffrwythau ym mis Hydref, pan fo ar dân gan aeron coch. Yn aml, ar dir agored nid yw ond llwyn, oherwydd pori gan anifeiliaid, pridd gwael, a gwyntoedd cryfion. Yn y cyflwr hwnnw, mae'n tyfu'n glos a thrwchus, a'r pigau drain hirion, yn ei gwneud yn wrych mor effeithiol. Credir fod rhai ohonynt yn tyfu i wth o oedran a bod The Hethel Old Thorn yn ne-ddwyrain Lloegr oddeutu 700 o flynyddoedd oed.
Tacsonomeg
Mae cyfrol safonol Gardd Botanegol Cymru (2011) sydd wedi'i seilo ar System Ddosbarthiad Grwp Phylogenig yr Angiosbermau, yn olrhain tacsonemeg Crataegus monogyna fel a ganlyn:
ROSACEAE Jussieu Is-deulu: Spiraeoideae Sydd yn cynnwys 20 genws gan gynnwys Crataegus.
Mae'n cynnwys y sylw "A local Welsh name, Blodau marw mam ("flowers-death-mother"), is based on the local superstition that Mai flowers taken into the house cause maternal deaths. Elsewhere Mai is merely considered unlucky and the source of much folklore" (gweler Llên Gwerin).
Nodweddion ecolegol a hanesyddol
Mae drain gwynion yn gwreiddio'n ddwfn ac yn byw'n hen ar dir uchel, yn gwrthsefyll gwynt a thywydd gerwin, ac yn rhoi cysgod i ddefaid, bwyd i lawer o bryfed a nythfa i biod a brain. Mae'r aeron yn fwyd gwerthfawr i'r bronfreithiaid at ddiwedd blwyddyn. Mae llawer iawn o lindys gwyfynod yn bwyta dail y ddraenen wen ond ychydig (os oes rhai o gwbl) sydd yn llwyr ddibynnol arni
Yn ôl ymchwil gan Good ac eraill (1990), mae ystod oedran coed y ddraenen wen yn Nant Ffrancon yn awgrymu iddynt ddyddio o gyfnodau pryd y gwelwyd trai mewn amaethyddiaeth a phryd y cawsant gyfle, felly, i ymledu. Un o'r cyfnodau hynny oedd yn dilyn diddymu'r Deddfau Yd, ac un arall oedd dirwasgiad y 1930au.
Yn ôl astudiaethau diweddar, yn dilyn y diddordeb cynyddol yn newid hinsawdd, rhwng 1900 a 1950 bu'r ddraenen wen yn blaguro ar ôl 17 Ebrill, yn ddieithriad. Ymddengys erbyn hyn (2000) ei bod yn dangos ei dail cyntaf yn nhrydedd wythnos mis Mawrth. bawd|Coch dan adain yn bwyta criafol y moch (Alun Williams)
Mae hadau'r criafol y moch yn fwyd pwysig yn yr hydref i lawer o adar mudol ar eu taith, ac yn y gaeaf hefyd i rai fel llygod pencrwn ac adar y gaeaf fel adar coch dan adain. Mae dail y ddraenen wen yn fwyd i lawer iawn o lindys lepidoptera (gwyfynod a gloynnod byw) ond nid oes yr un ohonynt yn llwyr ddibynnol arni.
Enwau a geirdarddiadau
Yr enw safonol am y rhywogaeth yw'r ddraenen wen, Crataegus monogyna. Am y ffrwythau, ceir criafol (crawel) y moch, grawn yr ysbydden, ac ogfaen (ogwan y moch ar lafar yn Sir Benfro). Am y blodau ceir blodau mis Mai. Am y goeden, ceir drain ysbyddaid, ysbyddaden, ysbyddiad, pren bara a chaws, draenen blannu ac ogfaenwydd.
Fe'i gelwid hi yn draenen wen er mwyn gwrthgyferbynnu rhyngddi hi a'r ddraenen ddu Prunus spinosa, gan fod rhisgl pren ifanc y naill yn llwyd golau, a'r llall yn frown tywyll. Nid oes cofnod o ddefnyddio drain gwynion cyn 1722, na drain duon cyn 1604. Mae'n debyg y gelwir y ffrwythau yn criafol y moch am eu bod yn debyg, yn arwynebol, i aeron y criafol ac yn rhoi'r un olwg danbaid yn yr hydref. Tybir y daw'r enw pren bara a chaws ar ôl arferiad plant o fwyta'r dail a'r aeron yn yr hydref. Hwyrach, yn ôl dychymyg plentyn, fod cnawd yr aeron yn debyg i gaws maidd.
Yn fwy technegol, fe'i gelwir yn draenen wen un golofn i'w gwahaniaethau oddi wrth y ddraenen wen dwy golofn, Crataegus laevigata, sydd hefyd yn frodorol i'r ynysoedd hyn. Cwltifar ohoni yw'r ddraenen blannu, sef y math o ddrain a blennir at wneud gwrych, "coedgae" neu "sietin" (quick-set yn Saesneg). Ychydig iawn o wahaniaeth sydd rhyngddynt ar wahan i fanylion y blodau. "Un hedyn" yw ystyr monogyna. Mae C. laevigata, gan amlaf, yn tyfu mewn coetir, ac mae dwy garreg y tu fewn i'w haeron. Mae'r ddau fath yn croesi'n aml.
Ieithoedd Celtaidd eraill
Yn gytras ag ysbyddad, ceir spethas, spethes "mieri" mewn Cernyweg Canol, a spezad "eirin Mair" yn y Llydaweg. Cytras arall yw scé, draenen wen mewn Hen Wyddeleg; mae p yr ieithoedd Brythonaidd yn cyfateb i c yn yr iaith honno.
Weithiau ceir bod ogfaen â'r ystyr egroes, sef ffrwythau'r rhosyn gwyllt. Mae'n gytras a'r amrywiadau Llydaweg hog, hueg a hogan, sy'n enwau ar ffrwyth y ddraenen wen a hefyd, yn y ffurf luosog hogin yn golygu "tonsiliau". Yn ôl dihareb Lydaweg: 'Blwyddyn ogfaen, blwyddyn ŷd / Blwyddyn eirin tagu, ni fydd'. Diddorol sylwi y ceir hefyd hogan 'haw' yn Saesneg tafodieithol Cernyw.
Enwau lleoedd
Ysbyddad Yng nghronfa Melville Richards, cofnodir y gair (neu ffurf amo) mewn oddeutu 20 o enghreifftiau o enwau lleol drwy Gymru benbaladr. Ceir Bryn Ysbyddaden ym Mon, yng Ngheredigion, ac yn Sir Gaerfyrddin Cae'r Ysbyddaden (Llanfaelog), Clun Ysbyddyd (Llwynyrebol), Cwm Nant Ysbyddaden (Penderyn), Erw'r Sbyddyd (Brych.), Erw'r Ysbyddadog (Trefor, Dinbych), Ffos Ysbydded (Llangynnwr), Gwaun Ysbyddaden (Llanfair-ar-y-bryn), Maesysbyddaden (Corys), Maesysbyddadog (Llandysilio, Trefaldwyn), Nant Ysbyddaden (Nedd), Pant Ysbyddyd a Pant Sbydded (Pennal), a Perth Ysbyddaden (Presaeddfed, Mon). Mae'r cysylltiadau a chae, erw, gwaun, pant a pherth oll yn gyson a chynefin naturiol y goeden.
Ceir cyfeiriadau cynnar at y goeden mewn enwau lleoedd, megis Trespethed (Llandyrnog, 1550), Ysbydwr (Llandyfrydog, 1349), Ysbyddadog (Trefor, 1498), Y Spaddadog DdryIliog (Cefn, Dinb.,1638). Dylem ochel rhag camgymryd rhai o'r enwau hyn am rai sydd yn cyfeirio at eiriau tebyg. Mae 'dihysbyddu' yn un elfen a all ein harwain ar gyfeiliorn, er enghraifft, ac awgrymwyd efallai fod Erw'r Sbyddyd yn golygu 'erw dihysbydd'. Ystyr ysbyddawd yw hospitium a hospitalitas gan John Davies o Fallwyd yn 1632, a cheir ysbydhod â'r ystyr "a dairy" gan Edward Llwyd (AB 221a). Er mwyn dangos sut yr ystumiwyd y gair ambell dro, ceir dwy ffurf ar yr enw Ysbyddadog yn Rhiwedog, Llanfor, Dinbych, sef Tyddyn Spethadog (1592) ac Ysbrydhavog (c. 1700)
Y Goeden
Impio
Yn Llaw-lyfr y Llafurwr (1711), gan Moses Williams, ceir y cyfeiriad hwn:
Yr Afallen sur a ddwg Afalau pêr, a'r Yspaddaden a ddwg Ellyg.
Gwrychoedd
Dyma weiren bigog yr oes a fu, ac fe gafodd y ddraenen wen ei phlannu i'r perwyl hwnnw ers creu caeau o dir agored yn y 18fed a'r 19g. Mae'n gymwys iawn at y pwrpas gan ei bod yn hawdd i'w chodi o had, yn trawsblannu'n llwyddiannus yn ifanc, yn tyfu yn drwchus a phigog ac yn goddef cael ei thocio yn glos. Ar ôl ei hesgeuluso am flynyddoedd a'i gadael i dyfu'n agored ac yn fylchog, mae'n goddef cael ei phlygu eto i greu gwrych newydd isel a thrwchus.
Yn y 19eg, datblygwyd llawer iawn o feithrinfeydd neu erddi coed bach trwy Gymru i gyflenwi'r galwad am ddefnydd fforestydd a gwrychoedd. Byddai'r Cymdeithasau Amaethyddol, ym mron pob sir trwy Gymru, er mwyn gwella safonau, yn cynnig gwobrwyon am fagu coed i'w gwerthu. Dyma un enghraifft o Sir Geredigion ym 1790:
''Premium V White Thorn for Sale (2). To the person who shall have for sale, at the time of giving in his claim, the greatest quantity of white thorn plants, on an average eighteen inches high, fenced in, and kept clean of weeds, not fewer than ten thousand, two guineas.''
Y Drain
Gan Huw Jones cawn dair esiampl o wneud defnydd o'r ddraenen fel coeden ddreiniog: yn gyntaf i ferdio (cau bylchau mewn cloddiau a gwrychoedd), yn ail, i'w thynnu trwy lidiart ar ei gorwedd i wneud og ddrain i lyfnu tir glas, ac yn drydydd, i wneud gwely'r teisi efo eithin a gwellt. Fe ddefnyddiwyd y drain unigol fel bachau pysgota ym Mhrydain.
Y Pren
Ffyn
Yn gyffredin iawn gynt gwneid ffyn o ganghennau syth ceinciog y ddraenen wen, gan amlaf efo bagl naturiol. Mae pren y goeden yn galed a chlòs ac yn cael ei ddefnyddio yn lle pren bocs.
1752
17g - 18g - 19g
1700au 1710au 1720au 1730au 1740au - 1750au - 1760au 1770au 1780au 1790au 1800au
1747 1748 1749 1750 1751 - 1752 - 1753 1754 1755 1756 1757
Genedigaethau
100px|bawd|John Nash (g. 1752)
David Hunt
Gwleidydd Ceidwadol Prydeinig yw David James Fletcher Hunt, neu Y Barwn Hunt o Gilgwri, PC, MBE (ganwyd yng Nglyn Ceiriog 21 Mai, 1942). Roedd yn aelod o Gabined Llywodraeth Margaret Thatcher a John Major.
Addysg
Gafodd Hunt ei addysg yng "Ngholeg Lerpwl" sef ysgol annibynnol ar gyfer bechgyn a oedd ar y pryd yn Swydd Gaerhirfryn ond yn awr yn Swydd Glannau Mersi. Oddi yno aeth i Brifysgol Bryste, lle bu'n astudio'r Gyfraith. Cynrychiolodd y brifysgol ym 1965 pan enillodd y gystadleuaeth areithio Observer Mace.
Draenen wen
Rhinweddau meddygol
Dyma enghraifft o ddefnyddio'r hyn a achosodd glwyf i wella'r clwyf hwnnw:
David Hunt
Addysg
Daeth yn Aelod Seneddol dros Gilgwri wedi iddo ennill is-etholiad ym 1976. Cafodd ei wneud yn farwn yn 1997.
Draenen wen
Rhinweddau meddygol
''Rhag draen a el mewn troed. Kym(e)r risc yr ysbaddod (sic.) a'i briwo mewn morter ''(i drin claf) rhag draenen a êl mewn troed, cymer risgl yr ysbyddad a'i friwio mewn morter.
Arena
Ffilm ddrama yw Arena a gyhoeddwyd yn 2013. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Арена ac fe’i cynhyrchwyd yn Rwsia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwseg.
Draenen wen
Rhinweddau meddygol
Credid bod ffrwythau'r ddraenen wen yn achosi camliwio'r iwrin mewn gwartheg pan fyddai'r cnwd yn fawr. Ar lawr y parlwr godro, troi dŵr clir, di-liw yn oren, ac wedyn yn frown, gan staenio carnau'r anifeiliaid. Mynnid hefyd y byddai gostyngiad dros dro yn y llaeth a gynhyrchid.
Arena
Mae'r ffilm Arena (ffilm o 2013) yn 22 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Seion
Gair a ddefnyddir i ddynodi gwlad Israel neu ddinas Jeriwsalem yw Seion (Hebraeg: צִיּוֹן, tziyyon). Ceir llawer cyfeiriad at Seion yn y Beibl; yn aml maen cyfeirio at Mynydd Seion, bryn gerllaw Jeriwsalem lle roedd caer yn perthyn i'r Jebiwsiaid, a gipiwyd gan y brenin Dafydd.
Arena
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,700 o ffilmiau Rwseg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Aleksandr Koshelev sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Draenen wen
Rhinweddau meddygol
Ystyrir y ddraenen wen o werth meddyginiaethol pendant, ac mae elfennau ohoni yn cael eu cynnwys mewn nifer o feddyginaethau gwyddonol. Credid mai'r blodau sydd fwyaf rhinweddol, gan y gallant dawelu'r system nerfol canolog a rheoli'r system cardio-fascwlaidd.
Arena
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Seion
Daeth "Seion" i olygu'r rhan o'r ddinas lle safai'r gaer, ac yn ddiweddarach i olygu Teml Solomon, y ddinas neu Wlad yr Addewid yn gyffredinol. Rhoddodd Seion ei enw i Seioniaeth, mudiad i greu a chynnal gwladwriaeth i'r Iddewon yn Israel. Sefydlwyd y mudiad Seionaidd yn Awst 1897 yn y Gyngres Seionaidd Ryngwladol gyntaf yn Basel yn y Swistir.
Draenen wen
Llên
Ceir nifer o gyfeiriadau lled gynnar at ysbyddad ac at ogfaen, gan gynnwys cyfeiriadau at ddefnyddio'r brigau i wneud coron Crist, o bresenoldeb y llwyn fel arwydd o gyflwr tir, at ymddangosiad y planhigyn, at y Ilwyn fel lle i gysgodi neu i guddio.
Seion
Ceir cyfeiriad yn anthem genedlaethol Israel, yr Hatikva:
Yng Nghymru, daeth Seion, neu weithiau Mynydd Seion, yn boblogaidd iawn fel enw ar gapeli Anghydffurfiol. Trwy hyn daeth yn enw ar nifer o bentrefi bychain, er enghraifft Capel Seion yn Sir Gaerfyrddin; ceir hefyd bentref bychan Seion gerllaw Bangor.
Draenen wen
Llên
Defnyddir y ddraenen wen hefyd fel delwedd ddifrIol:
Jessu hagen a rodet y pilatus...dodet coron o yspydat am y benn 14 ganrif Ond Iesu a roddwyd i Pilatus.. a dodwyd coron o ysbyddad am ei ben
Ar dayar aoed emelltigedig gynt yn dwyn yspadat (spinis addicta) adrysswch 1346
Roedd y ddaear yn felltigedig gynt yn dwyn ysbyddad a drysni
Gorwyn blaen ysbydatc.1400 Claerwyn yw blaen ysbyddad
''Bedrawt yssyd yn ynys Prydein. Y dan yspadaden heb dim at- y warthaf. Ac ny ddaw glaw vyth idaw'' c1400 Mae beddrod [i'w gael] yn Ynys Brydain, o dan goeden ysbyddaden heb ddim uwch ei ben, ac [eto] ni fydd glaw byth yn ei gyrraedd
Llwynog wyf mewn llwyn o goed Os llechu n vwyn yn rwyn riw Ogfaenllwyn a gaf unlliw
Ieuan Du'r Bilwg 15g.
Ardalydd Bute
Teitl bonedd yw Ardalydd Bute. Fe'i dygwyd gan y teulu Crichton-Stuart, disgynyddion o dŷ brenhinol Albanaidd y Stiwardiaid; cyfeiria'r teitl at Ynys Bute yn yr Alban. Chwaraeodd yr ail a'r trydydd ardalydd, a'u gelwid ill dau yn John Crichton-Stuart, ran nodweddiadol yn nhwf Caerdydd yn y 19eg ganrif. Adeiladodd yr ail ardalydd dociau'r dref yn Tiger Bay lle enwir Tre-Biwt ar ei ôl, a bu'r trydydd ardalydd yn gyfrifol am adnewyddu Castell Caerdydd a Chastell Coch.
Draenen wen
Llên
Llwynog wyf mewn llwyn o goed/Os llechu'n vwyn yn rwyn rhiw/fe'i caf yn unlliw ag ogfaenllwyn
Eu duwiau hwynt ... ydyny (sic. ydynt (?)) fel speyddaden mewn perllan 1588