cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
UBE4A
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn UBE4A yw UBE4A a elwir hefyd yn Ubiquitination factor E4A (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 11, band 11q23.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn UBE4A.
Anaciaeschna montivagans
Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Anaciaeschna montivagans. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Flitton
Pentref yn Swydd Bedford, Dwyrain Lloegr, ydy Flitton. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Canol Swydd Bedford.
Baner America
Papur newydd Cymraeg a gyhoeddwyd gan Gymry yn yr Unol Daleithiau oedd Baner America.
Cychwynnwyd y papur yn y flwyddyn 1868 gan Gwmni Cymreig Hyde Park, Pennsylvania. Y golygyddion cyntaf oedd Morgan A. Ellis, Frederick Evans a David Parry ('Dewi Moelwyn'). Gweithredodd Henry M. Edwards fel rheolydd y wasg. Yn nes ymlaen ymadawodd yr rhain a phenododd pwyllgor y cwmni Thomas B. Morris ('Gwyneddfardd') yn olygydd a W. S. Jones yn rheolwr a symudwyd y swyddfa i Scranton, Luzerne, Pennsylvania.
Ellen Harvey
Arlunydd benywaidd o'r Deyrnas Unedig yw Ellen Harvey (1979).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn y Deyrnas Unedig.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Gwybedog-delor penwinau
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog-delor penwinau (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedog-delorion penwinau) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Seicercus castaniceps; yr enw Saesneg arno yw Chestnut-headed flycatcher warbler. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Carnau'r Gareg Las
Carnedd gron sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Carnau'r Gareg Las, yng nghymuned Llanddeusant, Sir Gaerfyrddin;. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog (Saesneg: ring cairn) sy'n fath cwbwl wahanol o garnedd.
Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: CM258.
El Bulín
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Ángel Acciaresi yw El Bulín a gyhoeddwyd yn 1969. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Susana Campos, Norman Briski, Beatriz Bonnet, Fidel Pintos, Amalia Bernabé, Eddie Pequenino, Juan Ramón, Linda Peretz, Luisina Brando, Mimí Pons, Norma Pons, Rosángela Balbó, Vicente Rubino, Javier Portales, Jorge Porcel, Nelly Láinez, Estela Vidal a Horacio Bruno.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ángel Acciaresi ar 1 Ionawr 1908 yn Buenos Aires.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ángel Acciaresi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Edward Stradling
bawd|270px|Paentiad olew o Edward a'i wraig Agnes yn 1590. Ysgolhaig a pherchennog llyfrgell enwog Sain Dunwyd oedd Syr Edward Stradling (1529 – 1609), mab hynaf Syr Thomas Stradling. Roedd yn un o'r bobl a arwyddodd rôl pardwn Elisabeth I, brenhines Lloegr, 1559. Mewn cywydd iddo, nododd y bardd o Forganng, Meurig Dafydd, (c. 1510–95) ei fod yn rhugl mewn saith iaith. Roedd yn un o brif noddwyr llenyddiaeth Gymraeg y cyfnod. Fe'i claddwyd yng Nghastell Sain Dunwyd.
Fe'i benodwyd yn aelod seneddol dros Steyning yn 1554, ac Arundel yn 1557-8. Fe'i urddwyd yn farchog yn 1573 a bu'n siryf Morgannwg o 1573-4, 1582-3 ac o 1595-6. Bu'n gyfrifol am lawer o welliannau yn adeiladau a gerddi Sain Dunwyd ac ar ei stadau, ynghyd â môrgloddiau a phorthladd yn Aberddawan.
Noddwr llenyddiaeth Gymraeg
Cyhoeddwyd detholiad o'r llythyrau a dderbyniodd, o gopi, yn y Stradling Correspondence, 1840. Rhwng 1561 a 1571 ysgrifennodd draethawd ar oresgyniad Normanaidd Morgannwg a gynhwyswyd gan y Dr. David Powel yn yr Historie of Cambria, 1584. Cydnabu Lewys Dwnn ei ddyled iddo hefyd.
Etifedd
Addysgwyd y John Stradling hwn yn Rhydychen gan dderbyn gradd B.A. yn 1584, cyn teithio ar y Cyfandir. Bu'n siryf Morgannwg yn 1607, 1609 ac yn 1620 ac urddwyd ef yn farchog yn 1608 ac yn farwnig yn 1611. Bu'n aelod seneddol dros S. Germans (Cernyw) 1623-4, Old Sarum 1625, a Sir Forgannwg 1625-6. Sefydlodd ysgol ramadeg yn y Bont-faen breuddwyd nas cyflawnwyd gan Syr Edward Stradling.
Pila inca adeinlwyd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pila inca adeinlwyd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pilaon inca adeinlwyd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Incaspiza ortizi; yr enw Saesneg arno yw Grey-winged inca finch. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn I. ortizi, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r pila inca adeinlwyd yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Anaciaeschna triangulifera
Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Anaciaeschna triangulifera. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
1 Mehefin
1 Mehefin yw'r deuddegfed dydd a deugain wedi'r cant (152ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (153ain mewn blynyddoedd naid). Erys 213 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.
Digwyddiadau
bawd|150px|dde|Baner [[Tennessee]]
Genedigaethau
bawd|130px|dde|[[Marilyn Monroe]] bawd|130px|dde|[[Morgan Freeman]] bawd|130px|dde|[[Jonathan Pryce]] bawd|130px|dde|[[Susan Elan Jones]]
Harry Bowen
Roedd David Henry "Harry" Bowen (4 Mai 1864 - 17 Awst 1913) yn chwaraewr rygbi'r undeb ryngwladol a chwaraeodd rygbi clwb i Lanelli a rygbi rhyngwladol i Gymru. Ar ôl iddo ymddeol o chwarae daeth yn weinyddwr a dyfarnwr rygbi. Fe’i cofir orau fel capten poblogaidd Llanelli, a sgoriodd y gôl adlam buddugol yn erbyn Māori Seland Newydd ar eu taith ym 1888.
Gyrfa chwarae
Ymunodd Bowen â Llanelli yn 15 oed a daeth yn ffefryn clwb yn gyflym. Cafodd ei ddewis gyntaf i gynrychioli Cymru fel rhan o Bencampwriaeth y Cenhedloedd Cartref 1883 yn erbyn Lloegr yng ngêm agoriadol y gystadleuaeth newydd. O dan gapteiniaeth Charles Lewis, roedd Bowen yn un o dri chwaraewr o Lanelli a ddewiswyd ar gyfer y gêm, ac ynghyd â chyd-chwaraewyr Alfred Cattell a Thomas Judson oedd y chwaraewr cyntaf i gynrychioli Llanelli ar lefel ryngwladol. Roedd y gêm yn un unochrog, gyda Lloegr yn fuddugol, er bod y chware Cymreig o safon uwch na'r cyfarfyddiad cyntaf rhwng y ddau dîm. Roedd gêm nesaf y twrnamaint yn gêm oddi cartref i'r Alban, ac arbrofodd Cymru trwy chware efo dim ond un cefnwr am y tro cyntaf. Roedd Bowen yn un o’r pâr o gefnwyr, mewn ar gyfer gêm Lloegr gyda’r capten Lewis, roedd y detholwyr yn ffafrio Lewis, a gollyngwyd Bowen.
Ym 1884 roedd Bowen yn rhan o garfan Llanelli a gyrhaeddodd rownd derfynol Cwpan Her De Cymru 1884, gan wynebu Casnewydd. Wedi'i chwarae yng Nghastell-nedd, curodd Llanelli Gasnewydd o un cais i ddim. Ym 1886 cyfarfu’r ddau dîm eto yn rownd derfynol yr un gystadleuaeth, y tro hwn roedd Bowen yn gapten ar Lanelli, ar ôl cael y swydd wedi ymddeoliad canol tymor Frederick Margrave. Pan oedd Llanelli yn fuddugol eto, dathlwyd eu dychweliad i'r dref gan y bobl leol a'u cyfarchodd â miloedd o rocedi a goleuadau lliw. Awgrymodd 'Touchstone', gohebydd chwaraeon y Western Mail y dylid "coffáu Bowen mewn cerflun tunplat".
Ym 1884 symudodd Bowen i Ogledd Lloegr am gyfnod byr, pan arwyddodd i Dewsbury ; ond ar ôl chwarae "dim ond llond llaw o gemau", dychwelodd i chwarae yng Nghymru.
Ym 1886 cafodd Bowen ei alw yn ôl i garfan Cymru ar ôl i Arthur Gould o Gasnewydd, a oedd wedi cymryd safle Charles Lewis, newid o fod yn gefnwr i safle'r tri chwarter. Fe roddodd hyn dri chap arall i Bowen, y ddwy gêm ym Mhencampwriaeth 1886 a’r agorwr ym 1887. Ar ôl colli i Loegr yng ngêm gyntaf twrnamaint 1886, penderfynodd Cymru a chapten Caerdydd, Frank Hancock, dreialu'r system pedwar tri chwarter. Er bod Cymru’n gryf yn eu chwarae cefn cyflym, dechreuodd pŵer pecyn yr Alban, a oedd bellach â mantais o un dyn, ddominyddu’r chwarae blaen. Roedd blaenwyr Cymru yn ymddangos yn anfodlon i roi'r bêl i'r cefnwyr, felly yn ystod y gêm rhoddwyd y gorau i'r dacteg tri chwarter a phenderfynwyd y byddai Bowen yn symud i'r pac i ddarparu atgyfnerthiad, tra bod Gould yn disgyn i'r cefn. Roedd rhai cefnogwyr yn gweld hyn fel symudiad 'gwleidyddol' gan gapten Caerdydd, yn aberthu chwaraewr o Lanelli i ganiatáu safle'r cefnwr i Gould. Ysgrifennodd y Guardian, "i blesio Caerdydd, chwaraewyd pedwar tri chwarter gyda chanlyniadau trychinebus. Pan oedd yn rhaid gwneud lle i ddyn o Gaerdydd, roedd yn rhaid i ŵr o Lanelli, wrth gwrs, wneud lle iddo. " Byddai Bowen yn chwarae un gêm arall i Gymru, gêm gyfartal di sgôr yn erbyn Lloegr ym Mharc y Strade ym 1887, a daeth Hugh Hughes yn ei le yng ngêm nesaf y twrnamaint; ond cafodd Cymru anhawster dod o hyd i gefnwr tymor hir tan ymddangosiad Billy Bancroft yn ystod tymor 1889/90.
Ym 1888, gyda'i yrfa rygbi rhyngwladol y tu ôl iddo, chwaraeodd Bowen yn ei gêm fwyaf nodedig pan oedd yn rhan o dîm Llanelli fu'n wynebu Māori Seland Newydd ar daith. Sgoriodd Bowen nid yn unig gôl adlam ysblennydd o agos at y llinell hanner ffordd, a ddaeth â buddugoliaeth i Lanelli; ond hefyd rhwystrodd ymgais un o'r Māori i gicio at y gôl a fyddai wedi dod a'r gêm yn gyfartal. Er i Bowen chwarae rhan hanfodol yn y gêm, ni chafodd ei ddewis ar gyfer tîm Cymru a wynebodd y Māori dridiau yn ddiweddarach yn Abertawe.
Gymerwch Chi Sigaret?
Drama gan Saunders Lewis ydy Gymerwch Chi Sigaret? a gyhoeddwyd gyntaf yn 1956 gan Lyfrau'r Dryw
Mathafarn
Y bardd ac uchelwr Dafydd Llwyd o Fathafarn oedd berchen Bathafarn yn 1485, pan arhosodd Harri Tudur, Iarll Richmond (a ddaeth yn Harri VII, brenin Lloegr), yno y noson cyn Brwydr Bosworth. Cofnoda Hugh ap Evan o Fathafarn (1530-1589), a llinach teulu Pugh, a oedd yn Stiwardiaid ac yn ddiweddarach yn Arglwyddi'r Faenor.
Weston Colley
Pentref yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Weston Colley. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Micheldever yn ardal an-fetropolitan Dinas Caerwynt.
James Clare
Roedd James Arthur Clare (1857 - 4 Ionawr 1930) yn chwaraewr rygbi yn safle'r tri chwarter a anwyd yn Lloegr ond a chwaraeodd Rygbi'r Undeb rhyngwladol i Gymru a chwaraeodd rygbi clwb i Glwb Rygbi Caerdydd. Cafodd un cap yn unig, yn yr ail ornest ryngwladol rhwng Cymru a Lloegr.
Mathafarn
Ganwyd Rowland Pugh yn Mathafarn yn 1597, yn fab hynaf Richard ap John ap Hugh. Roedd yn aelod seneddol Ceredigion yn 1624 a Stiward Cyfeiliog yn 1625, Uchel Siryf Sir Drefaldwyn yn 1626, Uchel Siryf Sir Feirionnydd yn 1631, ac Uchel Siryf Ceredigion yn 1631.
Harry Bowen
Gyrfa chwarae
Ym mis Ionawr 1889, gadawodd Bowen Llanelli i ymgymryd â swydd ddysgu ym Mangor, er iddo gadw cysylltiad agos â'r clwb. Roedd yn cael ei gofio fel capten diwyd a oedd yn "cadw ei lygaid ar hyd a lled y cae" ac yn dal y gallu i sicrhau ufudd-dod gan ei gyd-chwaraewyr.
Mathafarn
Llosgwyd y tŷ ar 29 Tachwedd 1644 gan y fyddin seneddol, oherwydd ffyddlondeb Rowland Pugh i'r goron, yn ystod brwydr yn y Rhyfel Cartref a ddigwyddodd ger Pont Dyfi rhwng Oliver Cromwell a'r Brenhinwyr. Dyrchafwyd ei fab, John Pugh, yn Arglwydd Cyfeiliog yn 1664 i gydnabod ei wasanaeth ef a'i dad i'r goron.
Fe briododd Maria Pugh, wyres Rowland Pugh, Thomas Pryse o Gogerddan. Eu mab hwy oedd John Pugh Pryce aelod seneddol Meirionnydd. Bu farw Pugh Pryce yn ddibriod ac fe werthwyd yr ystâd. Fe'i prynwyd gan Frances, mam Syr Watkin Williams-Wynn, 4ydd Barwnig, ar ei ran yn 1752. Fel hyn daeth yr ystâd yn rhan o Ystad Wynnstay.
Harry Bowen
Gemau rhyngwladol a chwaraewyd
Cymru (rygbi'r undeb)
Fel gweinyddwr
Ar ôl ymddeol o chwarae rygbi, cadwodd Bowen ei gysylltiadau ag rygbi'r undeb. Ar ôl dychwelyd i Orllewin Cymru ym 1891 daeth yn weinyddwr ar gyfer Clwb Rygbi Llanelli, gan ymgymryd â rôl ysgrifennydd y clwb. Y flwyddyn nesaf estynnodd ei ddyletswyddau trwy ddod yn drysorydd y clwb, gan ddal y ddwy swydd hyd 1897 pan basiwyd y dyletswyddau i Rhys Harry. Arhosodd Bowen ar fwrdd reoli Llanelli, ac ym 1897 etholwyd ef yn gadeirydd clwb, rôl a ddaliodd hyd 1902. Roedd ei ddyletswyddau i rygbi yn ymestyn y tu hwnt i lefel clwb wrth iddo ddod yn ddewisydd Cymreig a dyfarnwr rygbi yn ddiweddarach. Dyfarnodd ddim ond un gêm ryngwladol, gêm ym Mhencampwriaeth y Cenhedloedd Cartref ym 1905 rhwng Lloegr a'r Alban.
Amlyn ac Amig (drama)
Drama gomedi gan Saunders Lewis ydy Amlyn ac Amig a gyhoeddwyd gyntaf yn 1940 gan Wasg Aberystwyth. Mae'r ddrama ar ffurf cerdd yn troi o gwmpas y syniad fod achubiaeth yn ddibynnol ar weithred o'r galon, gweithred afresymol, ar un golwg. Yn ei isymwybod, efallai fod Saunders yn ceisio esbonio pam y gweithredodd gwta 4 mlynedd ynghynt pan y llosgodd ysgol fomio Prydeinig Penyberth ar 8 Medi 1936.
High and Handsome
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Harry Garson yw High and Handsome a gyhoeddwyd yn 1925. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Amlyn ac Amig (drama)
Y stori
Roedd stori o'r enw'n boblogaidd iawn drwy Ewrop yn yr Oesoedd Canol. Ceir fersiwn Gymreig ohoni yn Llyfr Coch Hergest, o'r 14g.
High and Handsome
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Bukaan 8
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Angga Dwimas Sasongko yw Bukaan 8 a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd gan Chico Jericho a Anggia Kharisma yn Indonesia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Indoneseg a hynny gan Salman Aristo.
Amlyn ac Amig (drama)
Y stori
Mae'r stori'n ymwneud a dau fachgen a anwyd ar yr un diwrnod ac sydd mor debyg, yn gorfforol, nes ei bod yn anodd iawn gwahaniaethu rhyngddyn nhw. Yn y fersiwn Gymraeg, mae'r dau gyfaill yn cael eu lladd mewn brwydr. Oherwydd eu bod mor driw i'w gilydd maen nhw'n gwneud camgymeriadau enbyd: twyllo eu pennaeth ac mewn ysgarmes, lladd cyfaill ac aberthu fau fachgen ifanc. Mae'r fersiwn gyntaf o'r stori yn y Lladin ac yn dyddio i 1090.
Action For Slander
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Tim Whelan yw Action For Slander a gyhoeddwyd yn 1937. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Mary Borden a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Muir Mathieson. Dosbarthwyd y ffilm gan London Films.
Bukaan 8
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lala Karmela, Chico Jericho, Tio Pakusadewo, Sarah Sechan a Dayu Wijanto. Mae'r ffilm Bukaan 8 yn 104 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Tatyana Yegorova
Roedd Tatyana Yegorova (ganwyd: 1 Rhagfyr 1930) yn fotanegydd nodedig a aned yn Yr Undeb Sofietaidd. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: Российская академия наук yn St Petersburg, Rwsia.
James Clare
Gyrfa rygbi
Ganwyd Clare yn Llundain ym 1857 ond symudodd i Benarth lle daeth yn beilot yn Nociau Caerdydd, gan dywys llongau trwy'r harbwr. Wrth weithio yn ardal Caerdydd dechreuodd chwarae rygbi i Glwb Rygbi Caerdydd. Ym 1883 dewiswyd Clare i gynrychioli ei wlad fabwysiedig pan chwaraeodd i Gymru yng ngêm agoriadol y Pencampwriaeth y Gwledydd Cartref 1883 yn erbyn Lloegr. Hon oedd y drydedd gêm ryngwladol i Gymru chwarae a gêm gyntaf erioed y gêm gyntaf Pencampwriaeth y gwledydd cartref. O dan gapteiniaeth Charles Lewis, chwaraeodd Clare yn safle'r tri chwarter ynghyd â chyd aelod o dîm Caerdydd William Norton. Collodd Cymru’r gêm o ddwy gôl a phedwar cais i ddim, ac ni ddewiswyd Clare i gynrychioli Cymru eto.
Heliwr corynnod brith
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Heliwr corynnod brith (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: helwyr corynnod brithion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Arachnothera magna; yr enw Saesneg arno yw Streaked spiderhunter. Mae'n perthyn i deulu'r Adar haul (Lladin: Nectarinidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Bukaan 8
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,500 o ffilmiau Indoneseg wedi gweld golau dydd.
Action For Slander
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ann Todd, Clive Brook a Margaretta Scott. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Tatyana Yegorova
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Heliwr corynnod brith
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. magna, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Bukaan 8
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Angga Dwimas Sasongko ar 11 Ionawr 1985 yn Jakarta.
Tatyana Yegorova
Bu farw yn 2007.
Bukaan 8
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Angga Dwimas Sasongko nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Action For Slander
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tim Whelan ar 2 Tachwedd 1893 yn Cannelton, Indiana a bu farw yn Beverly Hills ar 8 Chwefror 1961.
James Clare
Gemau rhyngwladol
Cymru
Action For Slander
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tim Whelan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Wolf Creek 2
Ffilm arswyd gan y cyfarwyddwr Greg McLean yw Wolf Creek 2 a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd gan Greg McLean a Helen Leake yn Awstralia. Lleolwyd y stori yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a Saesneg a hynny gan Greg McLean a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Johnny Klimek. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw John Jarratt, Gerard Kennedy, Ryan Corr, Shane Connor, Shannon Ashlyn, Annie Byron a Ben Gerrard. Mae'r ffilm Wolf Creek 2 yn 106 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.
High and Handsome
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1925. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Gold Rush sef ffilm gomedi Americanaidd am Klondike gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Wolf Creek 2
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Greg McLean ar 1 Ionawr 1953 yn Awstralia. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2001 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
High and Handsome
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry Garson ar 1 Ionawr 1882 yn Rochester, Efrog Newydd a bu farw yn Los Angeles ar 1 Ionawr 1953.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Garson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Wolf Creek 2
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Greg McLean nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
SLC9A3R2
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn SLC9A3R2 yw SLC9A3R2 a elwir hefyd yn SLC9A3 regulator 2 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 16, band 16p13.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn SLC9A3R2.
Pier 23
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr William Berke yw Pier 23 a gyhoeddwyd yn 1951. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Bert Shefter.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Berke ar 3 Hydref 1903 ym Milwaukee a bu farw yn Los Angeles ar 9 Chwefror 2009. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1922 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Berke nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Thanimai
Ffilm gyffro yw Thanimai a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Lleolwyd y stori yn Sri Lanka. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tamileg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd o leiaf 6,100 o ffilmiau Tamileg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Clyde Hill, Washington
Dinas yn, yn nhalaith Washington, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Clyde Hill, gan gynnwys:
Cymro America
Papur newydd Cymraeg a gyhoeddwyd gan Gymry yn yr Unol Daleithiau oedd Cymro America. Ymddengys mai dyma'r newyddiadur Cymraeg cyntaf erioed i gael ei gyhoeddi yn UDA, ond byr fu ei barhad. Ni ddylid ei gymysgu â phapur newydd arall o enw cyffelyb, sef Y Cymro Americanaidd.
Cychwynodd y papur yn gynnar yn y flwyddyn 1832 yn Ninas Efrog Newydd. Ei olygydd oedd J. A. Williams ('Don Glan Towy'), argraffydd a ddeuai'n wreiddiol o Abertawe.
Deuai Cymro America allan bob bythefnos. Pris tanysgrifiad blwyddyn oedd $2. Ond daeth y papur i ben yn yr un flwyddyn ag y cychwynodd. Un o'r rhesymau am hynny oedd bod colera wedi torri allan yn Efrog Newydd gydag effeithiau difrifol ar fasnach y ddinas, a rhedodd y fenter allan o arian. Er byrred ei barhad, mae'n haeddu lle yn hanes cyhoeddi gan Gymry yr Unol Daleithiau fel y fenter gyntaf o'i fath.
Cásate Conmigo, Maribel
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Ángel Blasco yw Cásate Conmigo, Maribel a gyhoeddwyd yn 2002. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Miguel Mihura.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Malena Alterio, María Isbert, Víctor Israel, Christian Molina, Carlos Hipólito, Nathalie Seseña, Natalia Dicenta, Marta Flores a Mireia Ros.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Fernando Arribas Campa oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ángel Blasco ar 1 Ionawr 1957 yn Zaragoza.
Red Rum
bawd|200x200px|Red Rum 1980 Roedd Red Rum (adfarch bae 3 Mai 1965 - 18 Hydref 1995) yn geffyl rasys ffos a pherth pedigri. Cyflawnodd trebl hanesyddol digymar trwy ennill Y Ras Fawr Genedlaethol ym 1973, 1974 a 1977. Daeth yn ail yn y ddwy flwyddyn gyfamserol (1975 & 1976).
Allt Cynhelyg
Mae Allt Cynhelyg wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 1 Ionawr 1972 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 14.63 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Red Rum
Mewn arolwg o ddigwyddiadau chwaraeon gore erioed a gynhaliwyd yn y DU yn 2002, daeth trydedd fuddugoliaeth Red Rum yn Y Ras Fawr Genedlaethol yn rhif 24.
Bywyd Cynnar
Cafodd Red Rum ei fridio yng ngre Rossenarra, Kells, Swydd Kilkenny, Iwerddon, gan Martyn McEnery. Ei dad oedd Quorum (1954-1971), ei fam oedd Mared (1958-1976). Rhoddodd McEnery yr enw Red Rum i’r ceffyl trwy ddefnyddio’r tair llythyren olaf o enwau ei rieni. Dechreuodd Red Rum ei yrfa yn rhedeg fel gwibiwr gan ddod yn gyfartal yn ei ras gyntaf, ras fflat, pum ystâd ar gae ras Aintree. Rhedodd saith ras arall fel ceffyl ddwy flwydd oed gan ennill dros 7 cyfer yn Warwick. Enillodd dros 7 cyfer yn Doncaster yn ei ddwy ras gyntaf fel ceffyl tair oed. Yn ei yrfa gynnar, cafodd ei farchogaeth ddwywaith gan Lester Piggott. Cafodd y digrifwr Lee Mack, a oedd yn gweithio fel gwas stabl ar y pryd, ei wers marchogaeth gyntaf ar Red Rum.
Allt Cynhelyg
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Great Barford
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Bedford, Dwyrain Lloegr, ydy Great Barford. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Bwrdeistref Bedford.
Allt Cynhelyg
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Great Barford
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 2,251.
Allt Penycoed
Mae Allt Penycoed wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 26 Ebrill 1985 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 1.62 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Čest a Sláva
Ffilm ddrama am ryfel gan y cyfarwyddwr Hynek Bočan yw Čest a Sláva a gyhoeddwyd yn 1968. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsiecoslofacia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieceg a hynny gan Hynek Bočan.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Josef Dvořák, Rudolf Hrušínský, Iva Janžurová, Jan Pohan, Jaromír Hanzlík, Karel Höger, Josef Kemr, Karel Engel, Lubomír Lipský, Zdeněk Kryzánek, Blanka Bohdanová, Bohuslav Čáp, Ivan Chrz, Adolf Minský, Ferdinand Krůta, Jindřich Blažíček, Hana Kreihanslová, Richard Záhorský, Jan Ekl, Eduard Pavlíček, Jan Cmíral, Emil Rohan, Karel Anderle a Milica Kolofíková. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1968. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 2001: A Space Odyssey sef ffilm wyddonias gan Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,350 o ffilmiau Tsieceg wedi gweld golau dydd. Jiří Šámal oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Zdeněk Stehlík sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hynek Bočan ar 29 Ebrill 1938 yn Prag. Derbyniodd ei addysg yn Academi'r Celfyddydau Mynegiannol.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hynek Bočan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Red Rum
Bywyd Cynnar
Ar ôl cael ei  basio o iard hyfforddi i iard hyfforddi, cafodd Red Rum ei brynu gan Ginger McCain ar gyfer ei gleient Noel le Mare. Roedd McCain yn hyfforddi’r ceffyl ar y tywod yn Southport. Roedd Red Rum yn ddioddef o gyflwr osteitis pedal, cyflwr sydd yn effeithio ar garnau anifeiliaid gan eu cloffi. Mae’n debyg bod carlamu trwy ddŵr y môr wedi bod yn foddion i leihau effeithiau’r cyflwr.
Y Ras Fawr Genedlaethol
Yn Ras Fawr Genedlaethol 1973, llwyddodd Red Rum i guro'r ceffyl o Awstralia Crisp, a oedd yn cario 23 pwys yn fwy nag ef, mewn amser record newydd o 9 munud ac 1.9 eiliad. Roedd Crisp yn arwain y cae am y rhan fwyaf o’r ras. Roedd yn 15 hyd yn glir o Red Rum, ei erlynydd agosaf ar ôl neidio’r ffens olaf, fodd bynnag llwyddodd Red Rum a’i joci Brian Fletcher i gau’r bwlch ac ennill y ras o dri chwarter hyd.
Filosofi Kopi
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Angga Dwimas Sasongko yw Filosofi Kopi a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Indonesia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Indoneseg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Julie Estelle a Chico Jericho. Mae'r ffilm Filosofi Kopi yn 117 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Red Rum
Y Ras Fawr Genedlaethol
Daeth Red Rum yn ail yn Ras Fawr Genedlaethol 1975. Ar ôl y ras cafodd Brian Fletcher ei ddisodli fel ei joci, wedi iddo gythruddo’r hyfforddwr, Ginger McCain, trwy ddweud wrth y wasg nad oedd y ceffyl yn ‘’teimlo’n iawn’’ wedi iddo gael ei drechu mewn ras i ffwrdd o Aintree.
Filosofi Kopi
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,500 o ffilmiau Indoneseg wedi gweld golau dydd.
Red Rum
Y Ras Fawr Genedlaethol
Daeth Red Rum yn ail eto yn Ras Fawr Genedlaethol 1976 yn cael ei farchogaeth gan Tommy Stack. Blwyddyn yn ddiweddarach; ym 1977, yn 12 mlwydd oed, enillodd Red Rum ei drydedd Ras Fawr Genedlaethol gyda Tommy Stack yn ei farchogaeth. Y tro cyntaf a hyd yn hyn (Ebrill 2017) yr unig geffyl i gyflawni’r gamp. Mae nifer o bobl yn ystyried mae’r drydedd fuddugoliaeth hwn yw’r foment fwyaf yn hanes rasio ceffylau.
Filosofi Kopi
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Angga Dwimas Sasongko ar 11 Ionawr 1985 yn Jakarta.
Red Rum
Ymddeoliad
Wrth baratoi am ei chweched ymgais yn y Ras Fawr Genedlaethol ym 1978 cafodd Red Rum anaf a achosodd toriad maint llinyn gwallt yn un o’i goesau'r diwrnod cyn y ras a chafodd ei ymddeol o rasio wedi hynny.
Filosofi Kopi
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Angga Dwimas Sasongko nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Red Rum
Ymddeoliad
Wedi ymddeol fel ceffyl rasio, parhaodd Red Rum i gael ei ystyried yn drysor cenedlaethol gan bobl y Deyrnas Unedig ac fe fu yn gwneud ymddangosiadau seleb yn agor archfarchnadoedd, yn troi ymlaen Goleuadau Blackpool, ac ati; bu hefyd yn arwain parêd y ceffylau cyn y Ras Fawr Genedlaethol am sawl flwyddyn.
Marwolaeth
bawd|chwith|Bedd Red Rum yn Aintree Bu farw Red Rum ar 18 Hydref, 1995 yn 30 mlwydd oed. Bu sôn am ei farwolaeth ar dudalennau blaen papurau newydd trwy’r byd.
Claddwyd ei weddillion ger postyn ennill Cae Ras Aintree.
Carnedd gron Picws Du
Carnedd gron sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Carnedd gron Picws Du, a saif ar y Picws Du, yng nghymuned Llanddeusant, Sir Gaerfyrddin;.
Pwrpas y garnedd, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog (Saesneg: ring cairn) sy'n fath cwbwl wahanol o garnedd.
Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: CM336.
Great Denham
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Bedford, Dwyrain Lloegr, ydy Great Denham.
Inga Meldere
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Latfia.
Weston Corbett
Pentref a phlwyf sifil yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Weston Corbett. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Basingstoke a Deane.
Anax amazili
Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Anax amazili. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Agweddau Cristnogol i gaethwasiaeth
bawd|Bathodyn Y Gymdeithas Wrth Gaethwasiaeth Mae agweddau Cristnogol i gaethwasiaeth yn amrywio yn rhanbarthol, yn hanesyddol ac yn ysbrydol. Mae caethwasiaeth ar sawl ffurf wedi bod yn rhan o'r amgylchedd cymdeithasol am lawer o hanes Cristnogaeth, yn rhychwantu ymhell dros ddeunaw canrif. Ym mlynyddoedd cynnar Cristnogaeth, roedd caethwasiaeth yn nodwedd sefydledig o'r economi a'r gymdeithas yn yr Ymerodraeth Rufeinig, a pharhaodd hyn mewn gwahanol ffurfiau a chyda gwahaniaethau rhanbarthol ymhell i'r Oesoedd Canol. Disgrifiodd Saint Awstin gaethwasiaeth fel un yn erbyn bwriad Duw ac yn deillio o bechod. Yn y 18g cymerodd y mudiad diddymu siâp ymhlith pobl Gristnogol ledled y byd.
Plaid Gomiwnyddol Gogledd Corea yn Japan
Ffilm ddrama yw Plaid Gomiwnyddol Gogledd Corea yn Japan a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Agweddau Cristnogol i gaethwasiaeth
Yn nadleuon y ddeunawfed a'r 19g yn y DU a'r UD, defnyddiwyd darnau yn y Beibl gan eiriolwyr o blaid gaethwasiaeth a diddymwyr i gefnogi eu priod safbwyntiau.
Plaid Gomiwnyddol Gogledd Corea yn Japan
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Competition (ffilm, 2013)
Ffilm ddogfen Sbaeneg a Saesneg o Sbaen yw The Competition gan y cyfarwyddwr ffilm Ángel Borrego Cubero.
Agweddau Cristnogol i gaethwasiaeth
Cyfeiriadau Beiblaidd
Mae'r Beibl yn defnyddio'r term Hebraeg eved (עבד) a doulos Groegaidd (δοῦλος) i gyfeirio at gaethweision. Mae gan Eved ystyr llawer ehangach na'r term Cymraeg caethwas, ac mewn llawer o amgylchiadau mae'n cael ei gyfieithu'n fwy cywir i'r Gymraeg fel gwas neu weithiwr wedi'i gyflogi. Mae Doulos yn fwy penodol, ond fe'i defnyddir hefyd mewn synhwyrau mwy cyffredinol; o'r proffwydi Hebraeg (Datguddiad 10:7), o agwedd arweinwyr Cristnogol tuag at y rhai y maent yn eu harwain (Mathew 20:27), Cristnogion tuag at Dduw (1 Pedr 2:16), ac Iesu ei hun (Phil 2:7). Dydy Beibl William Morgan (BMW) ddim yn defnyddio'r gair Caethwas na Beibl Saesneg y Brenin Iago (KJV) yn defnyddio'r gair Slave yn aml. Ceir 3 cyfeiriad at gaethwas yn BWM: Pob un yn cyfeirio at gaethiwed yr Isreiliaid yn yr Aifft cyn i Moses eu harwain i Wlad yr Addewid. Gwas heb wahaniaethu rhwng caethwas a gwas cyflog sydd ym mhob adnod arall sy'n cyfeirio at yr hyn, gellir tybio, sy'n cyfeirio at gaethwas. Dim ond 2 ddefnydd o'r gair slave sydd yn y KJV. Mae 24 enghraifft o'r gair caethwas yn y Beibl Cymraeg Newydd a 49 ar Beibl.Net
The Competition (ffilm, 2013)
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ángel Borrego Cubero nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Agweddau Cristnogol i gaethwasiaeth
Yr Hen Destament
Yn hanesyddol, nid ffenomen yr Hen Destament yn unig oedd caethwasiaeth. Roedd caethwasiaeth yn cael ei ymarfer ym mhob cymdeithas hynafol yn y Dwyrain Canol: yr Aifft, Babilonaidd, Groeg, Rhufeinig ac Israeliad, roedd hefyd yn cael ei arfer gan drigolion Cymru yn Oes yr Haearn. Roedd caethwasiaeth yn rhan annatod o fasnach hynafol, trethiant, a chrefydd y deml. bawd|Taleb am geithwas o Swmeria
Yn llyfr Genesis, mae Noa yn condemnio Canaan (Mab Ham) i gaethwasanaeth gwastadol: ""Melltigedig fyddo Canaan; gwas i weision ei frodyr fydd."(Gen 9:25). Mae T. David Curp yn nodi bod y bennod hon wedi cael ei defnyddio i gyfiawnhau caethwasiaeth hiliol, gan fod "Cristnogion a hyd yn oed rhai Mwslimiaid yn y pen draw wedi nodi disgynyddion Ham fel Affricaniaid du". Dadleuodd Anthony Pagden "Roedd y darlleniad hwn o Lyfr Genesis yn uno'n hawdd i draddodiad eiconograffig canoloesol lle'r oedd cythreuliaid bob amser yn cael eu darlunio fel pobl dduon. Byddai damcaniaethau ffug-wyddonol diweddarach yn cael eu hadeiladu o amgylch siapiau penglog Affricaniaid, strwythur deintyddol ac osgo'r corff, mewn ymgais i ddod o hyd i ddadl nad oedd ar gael - wedi'i gwreiddio ym mha bynnag beth oedd yr idiom gyfoes fwyaf perswadiol: deddf, diwinyddiaeth, achau, neu wyddoniaeth naturiol. - Pam y dylai un rhan o'r hil ddynol fyw mewn dyled barhaus i ran arall. "
Ymsefydlodd y Canaaneaid yng Ngwlad Canaan, yn hytrach nag Affrica, lle ymsefydlodd meibion eraill Ham, Cush a Put. Dim ond i Ganaan yr oedd melltith Noa yn berthnasol, ac yn ôl y sylwebydd Beiblaidd, Gleason L. Archer, cyflawnwyd y felltith hon pan orchfygodd Josua Canaan yn 1400 CC. Er bod cryn amheuaeth ynghylch natur a maint y goncwest a ddisgrifir ym mhenodau cynnar Llyfr Josua, roedd y stori ôl-lifogydd yn darparu rhesymeg dros ddarostwng y Canaaneaid. Mae'n bosibl bod enwi 'Canaan' yn y stori ôl-lifogydd ynddo'i hun yn adlewyrchiad o sefyllfa rhyfela rhwng pobl yn yr amser pan ddaeth ffurf ysgrifenedig y stori i fodolaeth.
Cafodd rhai mathau o gaethwasanaeth, a oedd yn cael eu harfer yn yr hen amser, eu cydoddef gan y Torah. Roedd deddfwriaeth Hebreig yn:
Byddai Hebreaid yn cael eu cosbi pe byddent yn curo caethwas gan achosi marwolaeth cyn diwrnod neu ddau, Byddai'n rhaid iddynt adael i gaethwas fynd yn rhydd pe byddent yn niweidio llygad neu ddant y caethwas, Nid oeddynt yn cael gorfodi caethwas i weithio ar y Saboth, Nid oeddynt yn cael dychwelyd caethwas oedd wedi dianc gan geisio lloches ymhlith yr Israeliaid, nac athrodi caethwas. Roedd yn gyffredin i berson werthu ei hun yn wirfoddol i gaethwasiaeth am gyfnod penodol o amser naill ai i dalu dyledion neu i gael bwyd a lloches. Ystyriwyd ei bod yn gyfreithlon caethiwo caethion a gafwyd trwy ryfela, ond nid trwy herwgipio er mwyn eu caethiwo. Gellid hefyd gwerthu plant i gaethiwed dyled, a orchmynnwyd weithiau gan lys barn. Mae'r Beibl yn gosod rheolau sylfaenol ar gyfer yr amodau yr oedd caethweision i'w cadw oddi tanynt. Roedd caethweision i gael eu trin fel rhan o deulu estynedig; caniatawyd iddynt ddathlu gŵyl Sukkot, ac roedd disgwyl iddynt anrhydeddu'r Shabbat. Ni ellid gorfodi caethweision Israel i weithio yn galed, ac roedd yn rhaid trin dyledwyr a oedd yn gwerthu eu hunain fel caethweision i'w credydwyr yr un fath â gwas wedi'i logi. bawd|chwith|Beibl William Morgan Rhyddhawyd caethweision Israel yn awtomatig ar ôl chwe blynedd o waith, a / neu yn y Jiwbilî nesaf (yn digwydd naill ai bob 49 neu bob 50 mlynedd, yn dibynnu ar y dehongliad), er na fyddai'r rheol yma'n berthnasol pe bai caethwas yn Israeliad neu yn Israeliad mewn caethiwed dyled. Byddai caethweision yn cael eu rhyddhau yn awtomatig yn eu 7fed flwyddyn o wasanaeth. Nid oedd y ddarpariaeth hon yn cynnwys menywod a werthwyd fel gwraig ordderch gan rieni tlawd; yn lle hynny amddiffynnwyd eu hawliau yn erbyn gwraig arall. Mewn testunau eraill mae caethweision gwrywaidd a benywaidd i gael eu rhyddhau ar ôl y chweched flwyddyn o wasanaeth. Byddai caethweision rhydd yn cael da byw, grawn a gwin fel anrheg ar adeg eu rhyddhau. Gallasai caethwas ymwrthod â'i hawl i ryddid ar ôl 7 mlynedd yn wirfoddol. Pe bai caethwas gwrywaidd wedi cael caethwas arall mewn priodas, a bod ganddyn nhw deulu, byddai'r wraig a'r plant yn parhau i fod yn eiddo i'r meistr. Fodd bynnag, pe bai'r caethwas yn hapus gyda'i feistr, ac yn dymuno aros gyda gwraig a roddodd ei pherchennog iddo, gallai ymwrthod cael ei ryddhau, gweithred a fyddai'n cael ei harwyddo, fel mewn cenhedloedd Hynafol y Dwyrain Agos, gan tyllu clust defodol. Ar ôl iddo ymwrthod a'i hawl i ryddid, daeth yr unigolyn yn gaethwas i'w feistr am byth (ac felly ni chaiff ei ryddhau yn y Jiwbilî). Mae'n bwysig nodi bod y rhain yn ddarpariaethau ar gyfer caethwasiaeth / gwasanaeth ymhlith Israeliaid. Gellid caethiwo caethweision nad oeddynt yn Israeliaid am gyfnod amhenodol ac roeddent i'w trin fel eiddo etifeddol.
Y Testament Newydd
Honnir bod Cristnogion cynnar yn ystyried caethweision a drodd i Gristnogaeth yn ddynion rhydd yn ysbrydol, yn frodyr yng Nghrist, yn derbyn yr un gyfran o etifeddiaeth teyrnas Crist. Fodd bynnag, mae'n debyg nad oedd gan y parch hwn unrhyw bŵer cyfreithiol. Dywedwyd wrth y caethweision hyn hefyd i ufuddhau i'w meistri "gydag ofn a dychryn, yn symlrwydd eich calon, megis i Grist" (Effesiaid 6: 5). Cymhwysodd Paul yr Apostol yr un canllawiau i feistri yn Effesiaid 6: 9: "A chwithau feistriaid, gwnewch yr un pethau tuag atynt hwy, gan roddi bygwth heibio: gan wybod fod eich Arglwydd chwi a hwythau yn y nefoedd; ac nid oes derbyn wyneb gydag ef. " Serch hynny, roedd adnodau fel Effesiaid 6: 5 yn dal i gael eu defnyddio gan amddiffynwyr caethwasiaeth cyn Rhyfel Cartref America. Anogwyd caethweision gan Paul yn yr Epistol Cyntaf at y Corinthiaid i geisio neu brynu eu rhyddid pryd bynnag y bo hynny'n bosibl (1 Corinthiaid 7:21).
Dywedodd Avery Robert Dulles nad oedd “Iesu, er ei fod yn condemnio pechod dro ar ôl tro fel math o gaethwasiaeth foesol, dim yn dweud gair yn erbyn caethwasiaeth fel sefydliad cymdeithasol”, ac yn credu nad oedd ysgrifenwyr y Testament Newydd yn gwrthwynebu caethwasiaeth chwaith. Mewn papur a gyhoeddwyd yn yr Evangelical Quarterly, noda Kevin Giles, er ei fod yn aml yn dod ar draws yr honiad, "nad oes un gair o feirniadaeth yn cael ei draddodi gan yr Arglwydd yn erbyn caethwasiaeth"; ar ben hynny mae nifer o'i straeon wedi'u gosod mewn sefyllfa caethweision / meistr, ac yn cynnwys caethweision fel cymeriadau allweddol. Mae Giles yn nodi bod yr amgylchiadau hyn wedi cael eu defnyddio gan amddiffynwyr gaethwasiaeth yn y 19eg ganrif i awgrymu bod Iesu wedi cymeradwyo caethwasiaeth.
Mae cyfarwyddiadau Paul i gaethweision yn ei epistol i Titus, megis yn ei lythyr i'r Effesiaid, yn cynnwys rhestr o gyfarwyddiadau i bobl mewn ystod o sefyllfaoedd bywyd. Mae defnyddioldeb cefnogwyr gaethwasiaeth y 19eg ganrif o'r hyn y mae Paul yn ei ddweud yma yn amlwg: "Cynghora weision i fod yn ddarostyngedig i’w meistriaid eu hun, ac i ryngu bodd iddynt ym mhob peth; nid yn gwrthddywedyd; Nid yn darnguddio, ond yn dangos pob ffyddlondeb da; fel yr harddont athrawiaeth Duw ein Hiachawdwr ym mhob peth. "
Mae Paul yn cynghori "megis y darfu i’r Arglwydd alw pob un, felly rhodied." Ar gyfer caethweision, fodd bynnag, mae'n ychwanegu hyn yn benodol: "Ai yn was y’th alwyd? na fydded gwaeth gennyt; eto os gelli gael bod yn rhydd, mwynha hynny yn hytrach. Canys yr hwn, ac ef yn was, a alwyd yn yr Arglwydd, gŵr rhydd i’r Arglwydd ydyw: a’r un ffunud yr hwn, ac efe yn ŵr rhydd, a alwyd, gwas i Grist yw"
Yn yr Ymerodraeth Rufeinig
Caethwasiaeth oedd sylfaen yr economi Rufeinig a'r byd. Mae rhai yn amcangyfrif bod y boblogaeth gaeth yn y ganrif 1af yn cyfrif am oddeutu traean o gyfanswm y boblogaeth. Amcangyfrifir bod miliwn o gaethweision yn eiddo i'r pump y cant cyfoethogaf o ddinasyddion Rhufeinig. Roedd y mwyafrif o gaethweision yn cael eu gweithio mewn gwasanaeth domestig mewn cartrefi ac yn debygol o gael bywyd haws na chaethweision a oedd yn gweithio'r tir, neu mewn mwynfeydd neu ar longau. Gallai caethwasiaeth fod yn greulon iawn yn yr Ymerodraeth Rufeinig, gyda chosbau difrifol am wrthryfela, a chyflogwyd dalwyr caethweision proffesiynol i hela caethion ar ffo, gyda hysbysebion yn cynnwys disgrifiadau manwl cywir o ffoadur yn cael eu postio'n gyhoeddus ac yn cynnig gwobrau am wybodaeth byddai'n arwain at eu dal.
Barn Cristnogaeth
Roedd meddwl Cristnogol cynnar yn arddangos rhai arwyddion o garedigrwydd tuag at gaethweision. Roedd Cristnogaeth yn cydnabod priodas o fath ymhlith caethweision, roedd rhyddhau caethweision yn cael eu hystyried yn weithred elusennol, a phan gladdwyd caethweision mewn mynwentydd Cristnogol, anaml yr oedd y bedd yn cynnwys unrhyw arwydd bod y person a gladdwyd yn gaethwas. bawd|Ioan Aurenau Dywedodd Ioan Aurenau (c. 347–407), archesgob Caergystennin, mewn pregethu ar Actau 4:32-4:33 o’r enw, “Oni ddylem ei gwneud yn nefoedd ar y ddaear?”, Ni fyddaf yn siarad am gaethweision, oherwydd ar y pryd nid oedd y fath beth, ond yn ddiau fel y caethweision yr oeddent yn eu gosod yn rhydd...
Er bod y Pentateuch Iddewig yn amddiffyn caethweision ar ffo, roedd yr eglwys Gatholig Rufeinig yn aml yn condemnio caethweision a ffodd oddi wrth eu meistri, ac yn gwrthod cymun iddynt.
Ers yr Oesoedd Canol, mae'r ddealltwriaeth Gristnogol o gaethwasiaeth wedi gweld gwrthdaro mewnol sylweddol ac wedi sicrhau newid dramatig. Un enghraifft nodedig lle cefnogwyd gweithgareddau cenhadaeth eglwysig yn y Caribî yn uniongyrchol gan elw perchnogaeth caethweision oedd dan delerau cymynrodd elusennol ym 1710 i'r Gymdeithas Taenu'r Efengyl mewn Rhannau Tramor. Rhoddwyd Planhigfeydd Codrington yn Barbados i'r Gymdeithas i ariannu sefydlu Coleg Codrington. Yn ystod degawd cyntaf perchnogaeth, cafodd cannoedd o gaethweision yn yr ystadau planhigfa eu brandio ar eu brestiau, gan ddefnyddio'r haearn poeth coch traddodiadol, gyda'r gair Society, i ddynodi eu perchnogaeth gan y sefydliad Cristnogol. Daeth perchnogaeth caethweision ym Mhlanhigfeydd Codrington i ben ym 1833, pan ddiddymwyd caethwasiaeth yn yr Ymerodraeth Brydeinig. Ers hynny mae Eglwys Loegr wedi ymddiheuro am "bechadurusrwydd ein rhagflaenwyr" gyda hanes yr ystadau planhigfa hyn wedi'u hamlygu fel enghraifft o agwedd anghyson yr eglwys tuag at gaethwasiaeth.
Bu Cymru Cristionogol yn amlwg yn eu cefnogaeth o gaethwasiaeth. Un o'r resymau dros ymfudo i America yn y dyddiau cynnar oedd i osgoi erledigaeth crefyddol cartref. Bu nifer fawr o'r ymfudwyr crefyddol Cymreig a'u disgynyddion yn cadw caethion
Heddiw, mae bron pob Cristion yn unedig yn y condemniad o gaethwasiaeth fodern fel rhywbeth anghywir ac yn groes i ewyllys Duw.
Diddymwyr Cristnogol
bawd|chwith|Brandio Caethweision Er bod rhai diddymwyr yn gwrthwynebu caethwasiaeth am resymau athronyddol yn unig, denodd symudiadau yn erbyn caethwasiaeth elfennau crefyddol cryf. Ledled Ewrop a'r Unol Daleithiau, roedd Cristnogion, fel arfer o fudiadau ffydd Gristnogol 'an-sefydliadol', nad oeddynt wedi'u cysylltu'n uniongyrchol ag eglwysi gwladol traddodiadol, neu gredinwyr " anghydffurfiol " o fewn eglwysi sefydledig, i'w cael ar flaen y mudiadau diddymu.
Yn benodol, arweiniodd effeithiau’r Ail Ddeffroad Mawr at lawer o efengylwyr yn gweithio i weld y farn Gristnogol ddamcaniaethol, bod pawb yn gyfartal, yn cael eu gwneud yn fwy o realiti ymarferol. Fe wnaeth rhyddid mynegiant o fewn y byd Gorllewinol hefyd helpu i alluogi cyfle i fynegi eu safle. Yn amlwg ymhlith y diddymwyr hyn oedd y Seneddwr William Wilberforce yn Lloegr, a ysgrifennodd yn ei ddyddiadur pan oedd yn 28 oed, "Mae Duw Hollalluog wedi gosod dau wrthrych mawr ger fy mron, atal y Fasnach Gaethweision a Diwygiad Moesau." Gydag eraill, llafuriodd, er gwaethaf gwrthwynebiad penderfynol, i ddileu masnach gaethweision Prydain o'r diwedd. "Llosgwyd rhai o bregethau'r pregethwr enwog o Loegr, Charles Spurgeon, yn America oherwydd iddo gondemnio caethwasiaeth. Galwodd Spurgeon gaethwasiaeth "y staen mwyaf ffiaidd" y byddai galw o bosibl am ei olchi allan mewn gwaed." Galwodd sylfaenydd y Methodistiaid John Wesley gaethiwed dynol fel "swm yr holl ddihirod". Yn Georgia, unodd Methodistiaid cyntefig â brodyr mewn mannau eraill wrth gondemnio caethwasiaeth. Fe wnaeth llawer o arweinwyr efengylaidd yn yr Unol Daleithiau fel y Presbyteriaid Charles Finney a Theodore Weld, a menywod fel Harriet Beecher Stowe (merch y diddymwr Lyman Beecher) a Sojourner Truth ysgogi pobl i gefnogi diddymu. Pregethodd Finney fod caethwasiaeth yn bechod moesol, ac felly cefnogodd ei ddileu. "Roeddwn wedi gwneud fy meddwl ar gwestiwn caethwasiaeth, ac roeddwn yn hynod bryderus i ennyn sylw'r cyhoedd at y pwnc. Yn fy ngweddïau a'm pregethu, cyfeiriais mor aml at gaethwasiaeth, a'i wadu". Roedd angen edifeirwch oddi wrth gaethwasiaeth gan eneidiau, unwaith iddynt ddyfod yn oleuedig ar y pwnc, tra bod cefnogaeth barhaus i'r system yn arwain at "yr euogrwydd mwyaf" arnynt.
Roedd y Crynwyr yn arbennig yn arweinwyr cynnar dros achos diddymu caethwasiaeth. Ym 1688 anfonodd Crynwyr yr Iseldiroedd yn Germantown, Pennsylvania, ddeiseb wrth gaethwasiaeth i Gyfarfod Misol y Crynwyr. Erbyn 1727 roedd Crynwyr Prydain wedi mynegi eu hanghymeradwyaeth swyddogol o'r fasnach gaethweision. Neilltuodd tri o ddiddymwyr y Crynwyr, Benjamin Lay, John Woolman, ac Anthony Benezet, eu bywydau i'r ymdrech ddiddymol o'r 1730au i'r 1760au, gyda Lay yn sefydlu'r Ysgol Negro ym 1770, a fyddai'n gwasanaethu mwy na 250 o ddisgyblion. Ym mis Mehefin 1783 cyflwynwyd deiseb o Gyfarfod Blynyddol Llundain a'i llofnodi gan dros 300 o Grynwyr i'r Senedd yn protestio'r fasnach gaethweision. bawd|William Wilberforce