cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Segment o linell
Mewn gofod real neu gymhlyg
Mewn geometreg, weithiau fe ddiffinnir un pwynt B fel pwynt a leolir rhwng A ac C, os yw'r pellter AB wedi'i ychwanegu gyda'r pellter BC yn hafal i'r pellter AC. Felly, mewn, y segment o linell sydd a diweddbwyntiau a  yw'r casgliad canlynol o bwyntiau:
Groasis Waterboxx
Mae'r Groasis Waterboxx yn ddyfais a gynlluniwyd i gyhorthwyo coed i dyfu mewn sychdir heb yr angen am ddyfrio wedi'r gosodiad cychwynnol. Fe'i dyfeisiwyd gan Pieter Hoff cyn masnachwr a thyfwr blodau o'r Iseldiroedd. Mae'r ddyfais wedi ennill amryw o wobodau ecolegol, mentergarwch ac ailgoedwigo ac fe'i defnyddr mewn dros 90 o wledydd gan gynnwys Dubai, Mecsico, Sbaen, Yr Ariannin.
Cynullun
Mae'r Groasis Waterboxx yn fwced polypropylene gyda chaead aro. Mae iddo dwnel fertigol yn y canol ar gyfer dau blanhigyn. Mae wic yn gweithredu fel sianel i drosglwyddo llif bychan ond cyson o'r dŵr o du fewn y bocs i'r ddaear drwy weithred capilari. Yn hyn o beth mae'r Waterboxx yn dynwared effaith insiwleiddio baw carthion adar neu anifeiliaid ar gyfer egino hadau. Mae caead y Boxx wedi ei arwynebu â mân papilau, sy'n creu arwynebedd uwch-hydroffobig (gwrth-sefyll dŵr) yn debyg i arwyneb deilen lotus. Canlyniad hyn yw fod diferion dŵr tarth neu wlith ddim yn aros ar yr arwyneb ac anweddu ond yn hytrach yn llifo fewn i grombil y Waterboxx gan ychwanegu at y dŵr i ddyfro'r gwraidd.
Mae'r bocs yn gweithredu fel doerydd i'r planhigyn gan gynnig cysgod i'r egin ifanc a hefyd y tir oddi amgylch rhag haul cryf neu amrywiaethau mawr yn y tywydd gan hefyd diwallu'r planhigyn â dŵr dros gyfnod hir. Bydd y caead yn casglu dŵr drwy law neu cyddwysiad fin nos sydd yna'n cael ei storio. Bydd y cronfa ddŵr tu fewn y bocs yn rhyddhau oddeutu 50 ml y dydd drwy'r wic. Mae'r mesur bychan yma o ddŵr yn ddigon i sbarduno'r goeden i ddatblygu strwythur prif wreiddyn cwydn a chynhyrchiol. Mae'r bocs hefyd yn gweithredu fel amddiffyniad i'r dŵr ar arwyneb y tir a bydd y dŵr yma'n rhaeadru i lawr i'r pridd yn hytrach na chael ei tynnu i'r arwyneb ac yna anweddu. Mae tymheredd a lleithder oddi tan a thu fewn y bocs yn sefyll yn lled-gyson drwy'r dydd a'r nos.
Sbarduno'r Prif Wraidd
Mae dyfeisydd y Waterboxx, Pieter Hoff, yn ladmerydd cryf o blaid gwerth a phwysigrwydd datblygu prif wreiddyn gref er mwyn hyfywdra planhigion mewn tir crin. NOdir bod y bocs yn gollwng digon o ddŵr i gadw'r coeden yn fyw ond drwy ddefnyddio system y wic, a cheisio cadw system capilari y pridd yn agored mae'r dŵr yn dylifo i lawr gan orfodi'r prif wreiddyn i dyfu'n gryf am y lawr ac at pridd gwlypach neu ffynhonnell ddŵr. Erbyn i fywyd naturiol y Waterboxx ddod i ben bydd prif wreiddyn y goeden wedi tyfu yn ddigon dwfn fel bod y planhigyn yn hunangynhaliol.
Cerbyd Tyllu i Blanu
Mae'r cwmni wedi addasu tractor a dril capilari ar gyfer creu tyllu bâs ar gyfer dodi Waterboxx mewn lle ar drin crin a chaled iawn (megis mewn gwledydd Arabia).
Defnydd o'r Waterboxx
Arbrofwyd gyda'r bocs am 3 mlynedd ym Mhrifysgol Mohamed Premier ym Morocco lle bu i bron 90% o'r planhigion oroesi o'u cymharu â 10% o blanhigion a blanwyd heb y bocs.
Ers hynny, mae'r Waterboxx wedi ei ddefnyddio'n llwyddiannus mewn amrywiaeth o diroedd, gwledydd ac hinsawdd:
Y Growboxx newydd Ailgylchadwy
Addaswyd y Waterboxx i greu fersiwn a ellir ei hailgylchu o'r enw y Growboxx. Mae'n fwced o bapur wedi ei hailgylchu sy'n para am oddeutu blwyddyn cyn y gall ei hun fod yn borthiant organig i'r coeden. Mae cost y Growboxx oddeutu deg gwaith yn rhatach.
Barbara Kruger
Mae Barbara Kruger (ganed 26 Ionawr 1945) yn arlunydd cysyniadol a gludweithiol Americanaidd. Mae'r mwyafrif o'i gwaith yn cynnwys lluniau du a gwyn gyda chapsiynau datganiadol mewn testun gwyn ar goch Futura neu Helvetica. Yn aml, mae'r ymadroddion ar ei gwaith yn cynnwys rhagenwau fel "chi", "eich", "fi" a "ni", yn cyfeirio at y cystrawennau diwylliannol o rym, hunaniaeth, a rhywioldeb.
Yn 2018 roedd Kruger yn byw ac yn gweithio yn Efrog Newydd a Los Angeles.
Hygge
bawd|222x222px|Mae hygge yn cael ei gysylltu â chlydwch neu ddiddosrwydd. Gair Daneg a Norwyeg ar gyfer naws o gyfeddach clyd a chyfforddus, ynghyd â theimlad o les a bodlondeb, yw hygge ( neu ). Fel math o ddiwylliant sydd â setiau o arferion perthnasol mae hygge yn golygu mwy neu lai yr un peth mewn Daneg a Norwyeg, ond mae'r syniad yn fwy creiddiol yn Denmarc nag yn Norwy. Mae'r pwyslais ar hygge fel rhan o ddiwylliant Danaidd yn ffenomen ddiweddar, yn perthyn i'r 20g.
Haydn Morgan
Roedd  Haydn Morgan (30 Gorffennaf 1936  – 24 Gorffennaf 2018, yn chwaraewr rygbi rhyngwladol Cymreig a gynrychiolodd tîm genedlaethol Cymru 27 gwaith a thîm y Llewod ar deithiau i Seland Newydd a De Affrica.
Cefndir
Ganwyd Morgan yn Oakdale, Caerffili yn blentyn i Harold ac Eunice Morgan. Roedd ei dad yn löwr yng nglofa'r Oakdale. Cafodd ei addysgu yn ysgol ramadeg Pontnewydd ar Wysg. Bu'n chware fel canolwr i dîm yr ysgol.
Gyrfa
Cyflawnodd Morgan cyfnod o Wasanaeth Cenedlaetho l (gwasanaeth milwrol gorfodol) gyda Chatrawd y Peirianwyr Trydanol a Mecanyddol Brenhinol. Bu'n chware rygbi i dîm y Byddin Prydeinig fel blaen asgellwr.
Gan ei fod yn chware yn ystod cyfnod pan fu chware rygbi clwb a rhyngwladol i fod yn gamp cwbl amatur, bu'n ennill ei fywoliaeth fel gwerthwr ceir.
Wedi i'w yrfa rygbi ryngwladol ddod i ben, aeth Morgan i fyw i Dde Affrica, lle bu'n chwarae dros clybiau'r Wanderers yn Johannesburg a Transvaal B. Yn Ne Affrica bu'n ennill ei damaid drwy gwerthu ceir i gwmni Nissan cyn sefydlu ei fusnes ei hun a oedd yn cynhyrchu blociau concrit.
Clwb
Bu Morgan yn chwarae, yn bennaf, ar gyfer Clwb Rygbi Abertyleri. Mae rhai wedi awgrymu bod ei ffyddlondeb i Abertyleri wedi cael effaith ar ei yrfa ryngwladol, gan ei fod wedi aros yn driw i'r tîm yn hytrach na symud i dîm fwy ffasiynol.
Rhyngwladol
Chwaraeodd 27 gêm ryngwladol dros Gymru:
Teulu
Cafodd Hayden a Betty, ei wraig dau fab.
Tedi bêr
bawd|Tedi bêr oedd yn eiddo i Kermit Roosevelt ar ddechrau'r 1900au. Credir ei fod wedi'i wneud gan Michtom. Tegan meddal ar ffurf arth yw tedi bêr. Cafodd ei ddatblygu ar yr un pryd, mae'n debyg, gan wneuthurwyr teganau Morris Michtom yn yr Unol Daleithiau a Richard Steiff yn yr Almaen ym mlynyddoedd cynnar yr 20g, a'i enwi ar ôl yr Arlywydd Theodore "Teddy" Roosevelt. Daeth y tedi yn degan eiconig, un sydd wedi bod yn destun neu ymddangos mewn nifer fawr o straeon, caneuon a ffimiau ar hyd y blynyddoedd. Mae'r tedi bêrs enwocaf yng Nghymru yn cynnwys Superted a Huwcyn o'r rhaglen deledu Gymraeg i blant 'Ffalabalam'.
Ers creu'r tedi bêrs cyntaf ar ffurf eirth bychain go iawn, mae tedis wedi'u creu mewn amrywiaeth o ffurfiau, steiliau, lliwiau a deunyddiau.
Mae tedi bêrs yn cael eu casglu, a'r rhai hynaf a phrin yn ymddangos mewn arwerthiannau cyhoeddus. Mae tedi bêrs ymhlith y rhoddion mwyaf poblogaidd i blant ac yn cael eu rhoi i oedolion fel arwydd o gariad, i'w llongyfarch, neu i fynegi cydymdeimlad.
Tarddiad yr enw
bawd|Cartŵn yn [[The Washington Post yn 1902 roddodd yr enw i'r 'tedi bêr'.]] Mae'r enw tedi bêr, sy'n dod o'r Saesneg 'Teddy Bear', yn tarddu o enw cyn-Arlywydd yr Unol Daleithiau Theodore Roosevelt, a oedd yn aml yn cael ei gyfeirio ato fel "Teddy" (er bod gas ganddo gael ei alw'n hynny). Cafodd yr enw ei greu yn dilyn digwyddiad ar wibdaith y bu Roosevelt arni i hela eirth yn Mississippi yn Nhachwedd 1902. Roedd sawl heliwr yn cystadlu, a'r rhan fwyaf eisoes wedi lladd anifail. Roedd grwp o gynorthwywyr Roosevelt, dan arweiniad Holt Collier, wedi cornelu, curo a chlymu arth i helygen ar ôl ei dilyn gyda'r cŵn nes ei bod wedi ymlâdd. Galwyd Roosevelt i'r man ac awgrymwyd ei fod yn saethu'r arth. Gwrthododd ei saethu ei hun, am ei fod yn ystyried hyn yn annheg, ond gormynnodd i rhywun arall ei saethu i roi pen ar ei phoenau. Daeth y digwyddiad hwn yn destun cartŵn gwleidyddol gan Clifford Berryman yn The Washington Post ar 15 Tachwedd 1902. Tra bod y cartŵn gwreiddiol yn cynnwys arth maint llawn wedi'i chlymu, roedd yr arth yn llai ac yn ddelach mewn rhifynnau diweddarach a chartwnau eraill gan Berryman.
Perry King
Actor a digrifwr Americanaidd yw Perry Firestone King (ganwyd 30 Ebrill 1948).
Rhestr o gyfansoddiadau gan Josef Holbrooke
bawd|Josef Holbrooke Mae hon yn rhestr gynhwysfawr, arnodedig o gyfansoddiadau gan Josef Holbrooke. Am fersiwn symlach o'r catalog hwn, wedi'i drefnu gan rif opws, gweler List of works by Joseph Holbrooke (dolen allanol).
Opera
bawd|Fanfare of war o'r Opera "Bronwen"
Tedi bêr
Tarddiad yr enw
Gwelodd Morris Michtom y darlun o Roosevelt a chael ei ysbrydoli ei greu'r tedi bêr. Creodd Michtom arth fach feddal a'i rhoi yn ffenestr y siop gydag arwydd "Teddy's bear", a hynny ar ôl iddo anfon arth at Roosevelt a chael caniatâd i ddefnyddio ei enw. Bu'r teganau yn llwyddiant mawr ac aeth Michtom yn ei flaen i sefydlu'r Ideal Novelty and Toy Co.
Ar yr un adeg yn yr Almaen, cynhyrchodd cwmni Steiff,  heb fod yn ymwybodol o arth Michtom, arth eu hunain yn seiliedig ar ddyluniadau Richard Steiff. Cyflwynodd Steiff y tegan y Ffair Deganau Leipzig ym Mawrth 1903, a chafodd ei weld yno gan Hermann Berg, prynwr dros gwmni George Borgfeldt & Company yn Efrog Newydd (a brawd y cyfansoddwr Alban Berg). Archebodd 3,000 i gael eu hanfon i'r Unol Daleithiau. Er bod cofnodion Steiff yn dangos bod yr eirth wedi'u cynhyrchu, nid oes cofnod ohonynt yn cyrraedd yr Unol Daleithiau nac nid oes enghraifft o'r math "55 PB" wedi'i weld erioed, gan arwain i'r stori bod y llong a oedd yn cludo'r eirth wedi'i dryllio ar y môr. Fodd bynnag, mae'r stori honno wedi'i herio – mae'r awdur Günther Pfeiffer yn nodi mai yn 1953 y cafodd ei chofnodi gyntaf a'i fod yn fwy tebygol nad oedd y 55 PB yn ddigon parhaol i oroesi hyd y dydd heddiw. Er bod Steiff a Michtom yn creu eirth tua'r un adeg, ni fyddai'r un ohonynt wedi bod yn ymwybodol o weithgareddau'r llall oherwydd gwendid y dulliau cyfathrebu dros gefnfor yr Iwerydd.
Eglwys Efengylaidd Caerfyrddin
alt=|bawd|Man cyfarfod yn Heol yr Hen Orsaf Sefydlwyd Eglwys Efengylaidd Caerfyrddin yn ffurfiol ar 22 Mawrth 1989. Cyn hynny perthynai'r aelodau i Carmarthen Evangelical Church, eglwys Saesneg annibynnol yng Nghaerfyrddin, ac mae cysylltiad cryf ac agos wedi parhau rhwng y ddwy eglwys. Am ugain mlynedd cyntaf ei hanes bu'r eglwys yn cyfarfod mewn ystafell yn yr un adeilad â'i chwaer eglwys, sef y 'Presbi', adeilad yr hen Goleg Presbyteraidd ar y Rhodfa, neu'r 'Parêd'. Gweinidog cyntaf yr eglwys oedd y Parch Dafydd Protheroe Morris. Olynwyd Dafydd Morris gan y Parch Geraint Lloyd, a fu'n weinidog rhwng 1999 a 2006.
Prynu Adeilad
Yn 2008 prynwyd adeilad y 'Moose Hall' yn Heol yr Hen Orsaf ar lan afon Tywi. Ar ôl ei atgyweirio dechreuwyd cynnal oedfaon yno ym mis Gorffennaf 2009.
Galw Efengylydd
Ddechrau 2017 derbyniodd y Parchg Roger Thomas alwad i ymuno â'r eglwys fel efengylydd amser llawn, gan ddechrau ar ei waith ar 1 Mawrth.
Swyddogion a Chyfarfodydd
Yn 2018 henuriaid yr eglwys oedd Parry Davies a Robert Rhys. Mae'r eglwys yn cyfarfod ddwywaith ar y Sul ac ar nos Fercher. Cyhoeddir manylion llawn am y cyfarfodydd ar wefan yr eglwys ac mae modd gwrando ar bregethau a draddodir ar y wefan hefyd
Prifysgol y Frenhines, Belffast
Lleolir Prifysgol y Frenhines, sy'n aelod o Grŵp Russell, ym Melffast, Gogledd Iwerddon. Fe'i sefydlwyd ym 1845 fel un o dri coleg Prifysgol y Frenhines yn Iwerddon; roedd y lleill yng Nghorc a Galway. Prifysgol anenwadol oedd hon, am fod Coleg y Drindod, Dulyn ar gyfer myfyrwyr Anglicanaidd yn unig ar y pryd. Cynlluniwyd y prif adeilad ym 1849 gan Syr Charles Lanyon. Mae dau o gyn-fyfyrwyr y brifysgol wedi ennill Gwobr Nobel, sef Seamus Heaney (Gwobr Lenyddol Nobel 1995) a David Trimble (Gwobr Heddwch Nobel 1998).
Katherine Waterston
Mae Katherine Boyer Waterston (ganed 3 Mawrth 1980) yn actores Americanaidd. Ymddangosodd yn ei ffilm sinema gyntaf yn Michael Clayton (2007). Aeth yn ei blaen i gael rhannau cefnogol mewn ffilmiau gan gynnwys Robot & Frank, Being Flynn (y ddwy yn 2012) a The Disappearance of Eleanor Rigby: Her (2013) cyn iddi ddod i amlygrwydd am ei pherfformiad fel Shasta Fay Hepworth yn Inherent Vice (2014) gan Paul Thomas Anderson. Yn 2015, portreadodd Chrisann Brennan yn Steve Jobs. Cafodd rôl yn serennu fel Tina Goldstein yn y ffilm ddeilliedig Harry Potter, Fantastic Beasts and Where to Find Them (2016), rôl a ddychwelodd ati yn y ffilm ddilynol yn 2018. Mae rolau ffilm eraill yn cynnwys Alien: Covenant (2017) Ridley Scott, Logan Lucky (2017) Steven Soderbergh a Mid90s Jonah Hill.
Ganwyd Waterston yn Westminster, Llundain yn ferch i rieni Americanaidd, Lynn Louisa (yn gynt Woodruff), cyn-fodel, a Sam Waterston, actor a adnabyddir orau am ei rôl fel Jack McCoy yn y ddrama deledu Law & Order.
Tambwrîn
200px|bawd|Dynes gyda tabwrdd/tambwrîn o gardyn post Ffrengig, 1910 Offeryn cerddorol syml a chynnar yw'r tambwrîn a elwir hefyd weithiau yn tambwrdd. Daw o'r Ffrangeg drwy'r Saesneg, tambourine. Gall tabwrdd hefyd gyfeirio at ddrwm bychan (heb glychau) a elwir yn tabor yn Ffrangeg.
Cenir y tabwrdd fel rheol fel ychwanegiad i offerynnau eraill megis gitâr a hefyd drymiau mwy datblygedig. Yn aml cenir y tabwrdd gan ganwr mewn grŵp neu fand pop neu werin.
Gwneithuriad
bawd|dde|'Daira' tambwrîn Persieg, murlun o Balas Jehel Sotun yn [[Isfahan, 17g]] Yn draddodiadol bydd gan y tabwrdd groen anifail (llo neu afr) wedi ei ymestyn dros ffrâm crwn a chlychau neu symbalau bychain wedi eu cynnwys tu fewn i'r ffrâm bren hwnnw. Bellach defnyddir croen artiffisial a gwneir y ffrâm fel rheol o blastig. Yn ogystal â defnydd cerddorol fe ddefnyddir y tabwrdd hefyd mewn perfformiadau gymnasteg a dawns er mwyn creu effaith a dod ag amrywiaeth.
Arddull canu'r tambwrîn
Gellir taro'r tambwrîn â'r bysedd, cledr y llaw, dwrn neu ffyn. Mewn dawnsfeydd, mae'r tambwrîn yn aml yn cael ei daro yn erbyn y penelin neu'r pen-glin. Yn ogystal, gellir cynhyrchu cylch sain hirach yn ogystal â'r cylch clampio trwy ysgwyd neu drwy rwbio gyda'r baw dros y croen.
Tambwrîn mewn cerddoriaeth Gymraeg
Gwneir defnydd o'r tambwrîn mewn cerddoriaeth gyfoes Gymraeg ers degawdau. Byddai nifer o grwpiau cynnar y Sîn Roc Gymraeg yn defnyddio'r offeryn syml a rhad er mwyn ychwanegu at naws y gerddoriaeth.
Etymoleg
Benthyciad o'r Saesneg Canol, "tabour", neu’n uniongyrchol o’r Hen Ffrangeg yw "tabwrdd" gyda'r -dd ar diwedd y gair o dan ddylanwad y gair "bwrdd". gan roi'r lluosog "tabyrddau". Mae'n golygu 'drwm bychan' ond gall hefyd olygu tambwrîn.
Geometreg feidraidd
bawd|Y [[plân affin feidraidd, math 3, sy'n cynnwys 9 pwynt a 12 llinell, a eliwr yn "ffurfweddiad Hesse". Gan na ellir ei greu yn y plân Euclidaidd, gwelir fod 4 o'r llinellau wedi'u llunio fel cromlinau.]]
Geometreg feidraidd yw unrhyw system geometrig sydd â nifer feidraidd, gyfyngedig o bwyntiau. Nid yw geometreg Euclidaidd yn feidraidd, gan fod llinell Euclidaidd yn cynnwys nifer anfeidraidd o bwyntiau wedi eu lleoli arni.
Enghraifft o geometreg feidraidd fyddai geometreg a seiliwyd ar y graffeg a ddangosir ar sgrin gyfrifiadurol, lle ystyrir y picseli yn bwyntiau - a dim ond hyn-a-hyn ohonynt sydd. Er bod llawer o systemau y gellid eu galw'n "geometregau feidraidd", canolbwytir yn bennaf ar dafluniadau meidraidd a gofod affin. Ymhlith y mathau eraill o geometreg feidraidd mae'r planau Möbius neu 'wrthgyferbyniol' a phlanau Laguerre, sy'n enghreifftiau o fath gyffredinol a elwir yn "blanau Benz".
Gellir adeiladu geometregau feidraidd trwy algebra llinol, gan ddechrau o ofod fector dros faes meidraidd; gelwir y planau tafluniol ac affin sydd wedi'u hadeiladu yn y dull hwn yn geometregau Galois. Gellir diffinio geometregau meidraidd hefyd fel gwirebau, a dim arall.
Blwch llwch
Mae'r blwch llwch yn gynhwysydd ar gyfer lludw sigarét a sigâr. Fel rheol, gwneir y blychau o ddeunydd gwrth-tân megis gwydr, plastig, crochenwaith, metel neu garreg sy'n gallu gwrthsefyll gwres.
Golwg
Y dyluniad mwyaf cyffredin yw silindr bâs gyda sylfaen fflat, i orffwys ar fwrdd. Mae blychau llwch eraill, yn enwedig mewn mannau cyhoeddus, wedi'u gosod ar waliau, ac mae blwch llwch bwrdd yn fwy na safonol oherwydd y defnydd cynyddol y maent yn ei gael. Mae gan lawer o blwch llwch bwyntiau yn yr ymyl, i ddal sigaréts neu sigâr. Yn aml, roedd blychau llwch i'w gweld ceir mawr neu moethus hŷn cyn eu bod ar gael yn ddiweddarach fel eitemau ategol a osodwyd gan ddeliwr. Er enghraifft, roedd ceir megis y BMW E38 yn cynnwys blwch llwch a thanwyr yn y ddau ddrws cefn.
Hanes
Wrth i'r amser fynd ymlaen, daeth dyfodiad menywod yn ysmygu sigarau a sigaréts yn llai o ymadawiad o'r norm, roedd blwch llwch yn gweld dirywiad mewn estheteg dylunio a mwy o symud tuag at ymarferoldeb. Fodd bynnag, nid oedd yn anghyffredin gweld blwch llwch â merched pin-up mewn bariau yn ystod y degawd hwn. Hefyd yn ystod y cyfnod hwn dechreuodd duedd arall mewn llwch blychau ddod i'r amlwg: y blwch llwch ceir.
Blychau Llwch Hyrwyddo
Defnyddiwyd blychau llwch i noddi nwyddau eraill, yn enwedig rai a werthwyd mewn bariau, megis diod a gwirod. Ond ceid hefyd blychau llwch i'w gwerthu fel cofrodd i dwristiaid neu i hyrwyddo amrywiaeth o nwyddau neu ymgyrchoedd eraill.
Blwch Llwch mewn Ceir
Mewn dyluniadau cynnar lleolwyd y blwch llwch o dan system awyru'r car, gyda'r canlyniad bod gwynt o'r system yn chwythu'r lludw ar hyd tu fewn y cerbyd. Ond wrth i fodelau newydd o gerbydau gael eu cyflwyno i'r cyhoedd yn gyson, daeth llawer ohonynt i ddefnyddio blwch llwch crôm gyda gorchuddion y gellid eu hagor a'u cau yn ôl angen y gyrrwr. Byddai llawer o geir moethus yn ei gwneud hi'n ddyluniad mwy moethus ac nid oedd yn anghyffredin gweld blwch llwch wedi ei wneud yn gymharol mewn rhai o geir uchel y dydd. Byddai'r blychau llwch hyn yn cynnwys lledr, metelau o safon uchel a hyd yn oed engrafiadau arbenigol gan y gwneuthurwr.
O ganol yr 1990au ymlaen dechreuwyd cynhyrchu cerbydau hebddynt heb y blwch llwch di-ofyn ond yn hytrach fel opsiwn ychwanegol i gynnwys un gan y modurdy.
Blwch Llwch Sigâr
Oherwydd bod sigâr yn fwy ac yn cymryd mwy o amser i'w hysmygu (oddeutu 40-60 munud, a felly, yn mwy blinedig a llai hylaw i'w dal ac ysmygu) cynhyrchir blychau llwch sigâr pwrpasol. Er mwyn helpu i ddatrys y broblem hon, datblygwyd blwch llwch sigâr sy'n eithaf gwahanol i un ar gyfer sigarét. Rhaid i glustogau ar gyfer sigâr ddarparu digon o le i'r sigâr eistedd a pheidio â'i leoli ar ongl neu ei dorri i lawr i mewn i le dynn.
Blwch Llwch Caeedig
Yn ogystal â'r blychau llwch nodweddiadol agored, ceir hefyd blychau llwch sy'n cynnwys caead fel y gellir rheoli'r lludw rhag gael ei chwythu o'r blwch a hefyd arbed rhywfaint ar arogl y sigarét neu'r sigâr.
Cymraeg
Bathwyd y term "blwch llwch" am y Saesneg "ashtray" yn 1977 a ceir y cyfnod ysgrifenedig cynharaf o 1993 yn ôl Geiriadur Prifysgol Cymru. Ymysgu termau eraill Cymraeg am flwch llwch mae "llestr llwch" a "soser lwch".
Spider-Man: Into the Spider-Verse (ffilm)
Ffilm archarwr animeiddiedig yn seiliedig ar gymeriad llyfrau comics Marvel Miles Morales / Spider-Man yw ''Spider-Man: Into the Spider-Verse. ''Cafodd ei chynhyrchu gan Columbia Pictures a Sony Pictures Animation ar y cyd â Marvel, a'i dosbarthu gan Sony Pictures Releasing.
Dyma'r brif ffilm animeiddiedig gyntaf yn y gyfres Spider-Man, ac mae wedi'i gosod mewn  amlysawd o'r enw'r "Spider-Verse", sydd â bydysawdau amgen. Cafodd y ffim ei chyfarwyddo gan Bob Persichetti, Peter Ramsey, a Rodney Rothman ar sail sgript gan Phil Lord a Rothman. Gweithiodd hyd at 140 o animeiddwyr ar y ffilm, y criw mwyaf eto i weithio ar ffilm i Sony Pictures Animation.
Sêr y ffim oedd Shameik Moore fel Morales, ochr-yn-ochr â Jake Johnson, Hailee Steinfeld, Mahershala Ali, Brian Tyree Henry, Lily Tomlin, Luna Lauren Velez, John Mulaney, Nicolas Cage, a Liev Schreiber.
Yn Spider-Man: Into the Spider-Verse, mae Miles Morales yn dod yn un o nifer o Spider-Men wrth iddynt gydweithio i achub Dinas Efrog Newydd o fygythiad yr archelyn Kingpin.
Baner Oman
bawd|Baner Oman Baner drilliw lorweddol o stribedi gwyn, coch, a gwyrdd, a streipen goch yn gorlapio ar hyd yr hòs, yw baner Oman. Yn y canton mae'r arfbais genedlaethol, sef dager khanjar yn ei gwain wedi ei gosod ar gleddau croes. Mae gwyn yn arwydd o heddwch a ffyniant, coch yn symboleiddio brwydrau hanesyddol yn erbyn goresgynwyr o dramor, a gwyrdd yn cynrychioli ffrwythlondeb y tir. Yn answyddogol, mae ystyron ychwanegol gan y lliwiau sy'n berthnasol i hanes Oman: cysylltir gwyn â'r imamiaeth, coch â'r swltaniaeth, a gwyrdd â'r ardal ym mynyddoedd Al Hajar a elwir Jebel Akhdar ("Y Fynydd Werdd").
Dechreuodd yr Arabiaid yn Oman ddefnyddio baner goch yng nghanol yr 8g. Yn ddiweddarach fe'i mabwysiadwyd gan Swltaniaeth Muscat (1650–1820) a Muscat ac Oman (1820–1970), ac eithrio'r cyfnod 1868–71 pryd ddefnyddiwyd baner wen, arwydd yr imamiaid Ibadi. Mabwysiadwyd y faner gyfredol ar 17 Rhagfyr 1970 fel un o ddiwygiadau'r Swltan Qābūs ibn Saʿīd. Yn wreiddiol, roedd y stribed coch llorweddol yn gulach na'r stribedi gwyn a gwyrdd. Newidiwyd y faner ar 18 Tachwedd 1995 fel bod y tair streipen lorweddol yn y fflei yn gyfled.
Tabwrdd
Weithiau, gall tabwrdd gael ei ddefnyddio fel gair arall am tambwrîn yn y Gymraeg ond mae hyn yn gamarweiniol.
Yn aml cenir y tabwrdd gan ganwr mewn grŵp neu fand werin, band gorymdeithio neu i roi naws gerddorol o'r Oesoedd Canol. Defnyddiwyd yr offeryn gan y Cymry yn yr Oesoedd Canol.
Gellid hyd yn oed defnyddio'r gair "tabwrdd" fel ymgais hunanymwybodol i roi enw Cymraeg neu ail-ddyfeisiad o draddodiad cerddorol Gymreig ar ddrwm syml.
Gwneithuriad
Dim ond un cwmni yng Nghymru (a'r byd) sy'n cynhyrchu'r tabwrdd Cymreig sef Marcus Music sydd wedi eu lleoli yn mhlâs Tŷ Tredegar ger ʽCasnewydd. Gwneir y tabyrddau gan Marcus Butler, David Cox a dau grefftwr arall sy'n cadw'r traddodiad yn fyw wrth gynhyrchu'r tabyrddau.
Gwneir y tabwrdd drwy greu cragen o goed bedwen gyda ffram crwn (fel rhod olwyn) o bren onnen gwydn. Mae'r tabwrdd Gymreig yn ddrwm deuwyneb ("double-skinned" yn Saesneg) sef bod croen dros wyneb naill ochr y tabwrdd. Defnyddir croen gafr ar gyfer hyn. Wedi'r broses o lapio, sef rhoi'r croen yn dynn ac yn sicr ar draws y wyneb defnyddir rhâff cywarch i glymu a cadw'r drwm yn wydn. Po fwyaf y drwm yna dyfnaf y traw.
Arddull canu'r tambwrîn
Cenir y tabwrdd drwy ddefnyddio ffon ag iddi ben neu ordd ar ei blaen. Gellir ei chwarae i gyd-fynd ag alawon gwerin mewn sesiwn werin, cyngerdd neu orymdaith. Ymysg chwaraewyr y tabwrdd mae Mick Tems o Dr Price's Fire Band.
Etymoleg
Benthyciad o'r Saesneg Canol, "tabour", neu’n uniongyrchol o’r Hen Ffrangeg yw "tabwrdd" gyda'r -dd ar diwedd y gair o dan ddylanwad y gair "bwrdd". gan roi'r lluosog "tabyrddau". Mae'n golygu 'drwm bychan' ond gall hefyd weithiau olygu tambwrîn.
Gwrthdroad (geometreg)
Oddi mewn i geometreg, yr astudiaeth o nodweddion o wrthrychau a berchir gan math o drawsffurfiad o'r plân Euclidaidd yw geometreg gwrthdroadol (inversive geometry).
Tabwrdd
Etymoleg
Y gair Saesneg yw Tabor neu tabret a ddefnyddir i gyfeirio at ddrwm ochr (snare drum) Gymreig cynnar a chwaraeir ag un llaw. Mae'r gair "tabor" fel y gellid disgwyl yn fersiwn Saesneg o'r gair Lladin am "ddrwm".
Gwrthdroad (geometreg)
Mae'r trawsffurfiadau hyn yn parchu (neu'n 'prisyrfio') onglau ac yn mapio cylchoedd cyffredinol (sef naill ai cylch neu linell (gyda radiws anfeidraidd). Many difficult problems in geometry become much more tractable when an inversion is applied. Mae llawer o'r problemau a geisir eu datrus odi fewn i geometreg yn llawer mwy hydrin pan ddefnyddir y gwrthdroad i'w hateb.
Gwrthroad y cylch
I wrthdroi rhif mewn rhifyddeg, rydym fel arfer yn "cymryd ei gilydd". Syniad tebyg i hwn yw y gellir "gwrthroi pwynt".
Yn y plân, mae gwrthro pwynt P, yn nhermau cylch (Ø), gyda'i ganolbwynt O a radiws r, yn bwynt P' sy'n gorwedd ar y pelydr o bwynt 0 i P, fel bod
Gelwir hyn yn wrthdroad cylch, neu'n wrthdroad plân.
Mae'r gwrthdroi'n cymryd unrhyw bwynt P (ar wahân i O) i'w ddelwedd P hefyd yn cymryd P yn ôl P, fel bod y canlyniad o gymhwyso yr un gwrthdroad ddwywaith yw'r trawsffurfiad unfathiant (identity transformation) ar holl bwyntiau'r plân, ar wahân i O. I droi gwrthdroad yn infolytedd, mae'n rhaid cyflwyno "pwynt anfeidredd", sef un pwynt a leolir ar bob llinell, ac sy'n ymestyn y gwrthdroad, er mwyn cydgyfnewid y canol O gyda'r pwynt yma yn yr anfeidredd.
Mae'n dilyn o'r diffiniad, felly, fod y gwrthdroad o unrhyw bwynt o fewn y cylch cyfeiriol y tu allan ohono, a vice versa, gyda'r canol a'r pwynt anfeidredd yn newid safle. Ni newidir unrhyw bwynt o fewn y cylch. Yn grynno: yr agosaf yw unrhyw bwynt i'r canol, yna'r pellaf y bydd ei drawsffurfiad, ac fel arall.
Infolytedd
Mewn mathemateg, mae infolytedd yn ffwythiant a ddynodir fel f, sy'n wrthdro ohono'i hun,
ar gyfer pob x yn y parth f.
Mae'r term "gwrth-infolytedd" yn cyfeirio at infolyteddau a seiliwyd ar wrth-homomorffeddau
Marchantiopsida
Mae'r dosbarth Marchantiopsida yn un o dri dosbarth o Lysiau'r afu o fewn y ffylwm Marchantiophyta. Y ddau ddosbarth arall yw Haplomitriopsida a Jungermanniopsida.
Infolytedd
fel bod
Marchantiopsida
Ceir dau isddosbarth: Blasiidae a Marchantiidae a 5 urdd:
Infolytedd
.
Nodweddion cyffredinol
Mae pob infolytedd yn ddeudafl (bijection).
Ymhlith yr enghreifftiau pwysicaf mae:
Canfyddwyd niferoedd yr infolyteddau e.e.mewn set gyda'r elfennau n = 0, 1, 2, ... gan Heinrich Awst Rothe yn 1800, ac mae'n cael ei roi gan berthynas ddychweliadol (recurrence relation):
Mae'r dilyniant yn cychwyn: 1, 1, 2, 4, 10, 26, 76, 232 (dilyniant A000085 yn y OEIS), a chyfeirir ati fel "rhifau ffôn". Mae cyfansoddiad (y ffwythiant) g ∘ f dau infolytedd f ac g yn infolytedd os a dim ond os ydynt yn cyfnewid (commute): g ∘ f = f ∘ g.
Mae gan infolytedd pob odrif o bob elfen o leiaf un pwynt sefydlog. Yn fwy cyffredinol, gellir dweud: ar gyfer infolyteddau ar set meidraidd o elfennau, mae gan nifer yr elfennau a nifer y pwyntiau sefydlog yr un paredd.
Cyn-galcwlws
Enghreifftiau elfennol o infolyteddau yw'r ffwythiannau:
ond nid y rhain yw'r unig infolyteddau cyn-galcwlws. Dyma enghraifft arall, gyda phositif real:
Cyflunedd
Gelwir dau wrthrych geometrig yn gyflun os oes gan y ddau yr un siâp, neu fod y naill yn adlewyrchiad o'r llall, megis mewn drych. Yn fwy manwl, gellir ffurfio'r naill o'r llall drwy godi neu ostwng y raddfa, mewn modd unffurf; weithiau hefyd bydd yn rhaid troi'r siâp gwreiddiol, ei drawsfudo (translate) neu ei drawsffurfio eilwaith er mwyn cyrraedd yr ail siâp.
Pan fo dau siâp neu wrthrych yn gyflun, dywedir eu bod yn gyfath os oes ganddynt yr un siâp neu os oes gan y naill yr un siâp a maint â drychddelwedd y llall.
Yn y gofod Euclidaidd
Mae cyflunedd (neu "drawsffurfiad cyflun") y gofod Euclidaidd yn bijection
f
o'r gofod iddo ef ei hun, sy'n lluosi pob pellter gan yr un rhif real positif
r
. Am bob dau bwynt,
x
a
, ceir
lle mae "
d(x,y)
y
.
Mae gan y sgalar
lawer o enwau, gan gynnwys "cymhareb cyflun", "y ffactor ymestyn" a'r "cyfernod cyflun".
Lle mae
= 1 gelwir y cyflunedd yn isometreg. Gelwir dwy set yn gyflun os yw'r naill yn ddelwedd o'r llall.
Fel map
f : ℝn → ℝn
, mae cyflunedd y gymhareb
yn cymryd y ffurf:
lle mae
A ∈ On(ℝ)
yn fatrics orthogonol
n × n
t ∈ ℝn
yw'r fector trawsfudol (translation vector).
Gî
Mae gî (Saesneg: ghee neu gee; Hindi: घी, घृत, trawslythrenni: Ghṛta, "ysgeitiwyd" "sprinkled) yn fath o fenyn wedi'i glirio (clarify), a ddefnyddir yn eang mewn bwyd Indiaidd. Fe'i gwneid â llaeth buwch neu byfflo. Fe'i hystyrir yn fraster iachach na menyn, gyda sawl budd iechyd. Mae'n debyg iawn i Manteiga-da-terra/Manteiga-de-garrafa ("menyn y wlad/potel") Brasil. Defnyddir gî fel saim ar gyfer cogino - ffrio bwydydd fel rheol - mewn modd tebyg i goginio wrth ffrio olew olewydd neu fenyn mewn padell.
Creu Gî
Cynhyrchir Gî, fel rheol, trwy fudferwi menyn, gan rannu'r darn hylif oddi ar y gwaddol mwy solet hufennog. Caiff amhureddau eu sgimio oddi ar y wyneb a'i arllwys gan gadw'r braster hylir clear. Dileuir y gwaddol solet sydd wedi setlo i waelod y badell neu sosban wrth fudferwi. Gellir ychwanegu sbeisys ar gyfer blas. Mae gwead, lliw a blas y gî yn dibynnu ar ansawdd y menyn, y ffynhonnell laeth a ddefnyddir yn y broses a hyd yr amser a dreulir yn berwi.
Manteision Gî
Ystyrir bod sawl mantais iachus i goginio gyda gî:
Roy Bailey
Canwr gwerin ac academydd oedd Roy Bailey (20 Hydref 1935 – 20 Tachwedd 2018). Fe'i ganwyd yn Llundain.
Gyrfa canu
Dechreuodd mewn clybiau gwerin yn ardal Southampton a Portsmouth yn y 60au cynnar, canu caneuon o’r Unol Daleithiau, weithiau gyda’i wraig Val. Dechreuodd bartneriaeth broffesiynol gyda Leon Rosselson o 1964 ymlaen, yn canu caneuon Leon. Ffurfiodd y Band of Hope gyda Martin Carthy, John Kirkpatrick, Dave Swarbrick a Steafan Hannigan a recordiwyd CD, sef ‘Rhythm and Reds’ yn 1994. Gweithiodd hefyd gyda Tony Benn o bryd i’w gilydd, hyd at farwolaeth Benn yn 2014. Roedd ganddynt sioe o’r enw ‘The Writing on the Wall’. Erbyn y 70au, roedd o wedi dechrau perfformio dros Ewrop, ac wedyn yn yr Unol Daleithiau, Canada ac Awstralia. Yn ogystal â chaneuon protest Leon Rosselson, canodd ganeuon Si Kahn a Robb Johnson ymysg eraill. Derbyniodd MBE yn 2000, ond anfonodd y medal yn ôl yn 2006, i brotestio yn erbyn cefnogaeth Prydain i Israel yn erbyn Libanus. Roedd ei berfformiad olaf yn Sheffield ar ei benblwydd, 83 oed, ym mis Hydref 2018.
Gyrfa academaidd
Pasiodd arholiadau level O ac A yng Ngholeg Technegol Southend. Wedi gwasanaeth genedlaethol gyda’r Llu Awyr Brenhinol a gwaith gyda chwmni NCR, aeth i  Brifysgol Caerlyr i astudio Cymdeithaseg ym 1960. Ar ôl graddio, daeth yn ddarlithydd yng Ngholeg Technegol Enfield. Siapiodd ac arweiniodd adran gymdeithaseg y coleg, a daeth yn Coleg Politechnig Middlesex|Goleg Politechnig Middlesex]] ac wedyn Prifysgol Middlesex. Gweithiodd yng Ngholeg Politechnig Sheffield (erbyn hyn Prifysgol Hallam Sheffield) o 1971 ymlaen, a daeth yn deon o’r adran Addysg, Iechyd a Lles. Gyda Mike Brake, ysrifennodd llyfr, ‘Radical Social Work’ ym 1975. Daeth yn aelod o Cynhadledd Gwyredigaeth Genedlaethol ym 1967, ac un o sylfaenwyr Coleg y Gogledd yng Nghastell Wentworth ym 1978. Etholwyd yn gymrawd y Gymdeithas Frenhinol y Celfydyddau ym 1989. Daeth yn Athro yn Sheffield ym 1989, ac yn Athro Emeritus wedi’i ymddeoliad ym 1990.
John Henry Williams (VC)
Roedd John Henry Williams, VC, DCM, MM & Chlesbyn (29 Medi 1886 - 7 Mawrth 1953) yn löwr, milwr, a derbynnydd Croes Fictoria, y wobr uchaf am ddewrder yng ngŵydd y gelyn a all cael ei ddyfarnu i aelod o luoedd arfog Prydain a'r Gymanwlad. Williams yw'r swyddog heb gomisiwn Cymreig mwyaf addurnedig erioed.
Bywyd cynnar
Ganed Williams yn y Gelli Sir Frycheiniog ar 29 Medi 1886. Yn 12 mlwydd oed dechreuodd gweithio i Gwmni Dur, Haearn a Glo Glynebwy fel gof yng nglofa'r Cwm.
Yng Nghyfrifiad 1911 mae'n cael ei gofnodi'n byw yn 52 Canning Street, Cwm, Glynebwy gyda Gwladys (née Williams) ei wraig ac Ivor John Williams ei fab. Roedd John a Gwladys wedi priodi ym 1908.
Y Rhyfel Byd Cyntaf
Ym 1906 ymunodd â chwmni milisia Cyffinwyr De Cymru fel milwr wrth gefn. Ar doriad y Rhyfel Byd Cyntaf, ym 1914, rhoddodd gorau i'w waith gan ymrestru fel milwr llawn amser yn y 10fed Bataliwn, Cyffinwyr De Cymru (rhan o'r 38ain adran (Cymreig)). Fe'i dyrchafwyd yn rhingyll ym mis Ionawr 1915.
Bu ei gatrawd yn gwasanaethu yn Ffrainc a Gwlad Belg. Ym 1916 bu'n rhan o'r cyrch ar Goedwig Mametz. Enillodd Williams ei fedal gyntaf, Y Fedal Ymddygiad Nodedig, am ei ran yn y cyrch am hunanfeddiant gwrol, parhaus a chyson yn ystod y frwydr.
Bu yn rhan o Drydedd Frwydr Ypres yng Ngorffennaf ac Awst 1917, gan ennill y Fedal Filwrol am Ddewrder ar gychwyn y frwydr i feddiannu Uchderau Passchendaele. Dyfarnwyd iddo glesbyn i'w Medal Filwrol ym mrwydr Armentieres ar 30th Hydref 1917 am ddewrder wrth achub cydfilwr clwyfedig
Mae ei gwŷs ar gyfer Croes Fictoria yn darllen: "Ar gyfer ddewrder amlwg, menter ac ymroddiad i ddyletswydd ar noson 7fed - 8fed o Hydref 1918, yn ystod yr ymosodiad ar Villers Outreaux, pan, gan sylwi bod ei gwmni yn dioddef anafiadau trwm o wn peiriant y gelyn, fe ymofynnodd am Wn Lewis i'w ymladd, ac fe aeth ymlaen, o dan dân trwm, i ystlys safle'r gelyn gan ruthro arni a chipio pymtheg o'r gelyn ar ben ei hun. Gan sylweddoli bod Williams ar ei ben ei hun, trodd y carcharorion arno a bu i un ohonynt gipio ei reiffl. Llwyddodd i dorri i ffwrdd a bidogi pump o'r gelyn, a gwnaeth y gweddill eto ildio. Drwy'r camau gwrol hyn gan lwyr diystyru perygl personol, bu modd i alluogi, nid yn unig ei gwmni ei hun, ond hefyd y cwmnïau ar y ddwy ochr iddo symud ymlaen."
Cafodd ei ryddhau o'r fyddin wedi ei ddyrchafu yn Uwch-ringyll Cwmni am resymau meddygol ar 17 Hydref 1918 wedi ei anafu'n ddifrifol gan fflawiau haearn yn ei goes a'i fraich de.
Ym 1919, arwisgwyd Williams gyda'i Fedal Groes Victoria, Medal Ymddygiad Arbennig a'r Fedal Filwrol gyda chlesbyn gan Siôr V, brenin y Deyrnas Unedig, y tro cyntaf i'r Brenin addurno'r un dyn bedair gwaith mewn un diwrnod. Ar adeg yr arwisgiad nid oedd Williams wedi llwyr gwella o'i glwyfau difrifol, ac yn ystod y cyflwyniad agorodd y clwyf ar ei fraich a bu'n rhaid rhoi sylw meddygol iddo cyn gallai adael y palas.
Ym mis Ionawr 1919 dyfarnwyd iddo y Medaille Militaire un o brif wobrau milwrol Ffrainc.
Dychwelodd i weithio i Gwmni Dur, Haearn a Glo Glynebwy fel porthor yn swyddfeydd y cwmni. Rhoddwyd tŷ, glo a thrydan am ddim iddo am weddill ei fywyd gan ei gyflogwyr i gydnabod ei wasanaeth milwrol arbennig. Parhaodd i weithio i'r cwmni hyd ei farwolaeth ym 1953.
Yn ystod yr Ail Ryfel Byd bu'n gwasanaethu fel rhingyll yn y Gard Cartref.
Gwaddol
Mae bedd a maen coffa Williams ym mynwent Glynebwy. Cafodd y garreg bedd gwreiddiol ei dynnu wrth glirio'r fynwent a chafodd carreg newydd ei godi ar 21 Hydref 1990.
Ym Medi 2018, cysegrodd pentrefwyr Villers-Outréaux cofeb i Williams a gomisiynwyd yn arbennig i'w goffáu ef ac i fynegi eu diolch iddo am achub eu pentref rhag ei ddinistrio. Mae cofeb iddo hefyd yn Nant-y-Glo. I nodi canmlwyddiant cychwyn y Rhyfel Byd Cyntaf gosodwyd plac er cof amdano ar fur pencadlys Cyngor Blaenau Gwent ac i nodi canmlwyddiant diwedd y rhyfel dadorchuddwyd cofeb iddo yn Nant-y-glo. Ym mis Tachwedd 2018 awgrymwyd enwi pont newydd dros yr A465 rhwng Brynmawr a Gilwern er anrhydedd iddo. . Agorwyd Bont Jack Williams ym mis Ionawr 2019
Mae Croes Victoria Williams yn cael ei arddangos yn Amgueddfa Gatrodol Y Cymry Brenhinol yn Aberhonddu.
Alec Mudimu
chwith|bawd|250px Pêl-droediwr yw Alec Mudimu (ganwyd ar 8 Ebrill 1995 yn Harare, Simbabwe). Mae’n chwarae fel amddiffynnwr canol dros Simbabwe a chwareuodd yng nghanol y cae dros C.P.D. Derwyddon Cefn yn Uwch Gynghrair Cymru. Symudodd i Sheriff Tiraspol (Moldofa) ym mis Rhagfyr 2019.
Symudodd o Harare i Swydd Hertford pan oedd 5 neu 6 oed. Chwaraeodd dros dîm ieuenctid C.P.D. Sheffield Wednesday, ac ymunodd â C.P.D. Stalybridge Celtic yn 2011. Aeth ar fenthyg i C.P.D. Radcliffe Borough yn 2015. Chwaraeodd dros C.P.D. Northwich Victoria a C.P.D. Stockport Town cyn ymuno â’r Derwyddon yng Ngorffennaf 2017. Cafodd dreialon gyda C.P.D. Fleetwood a C.P.D. Rochdale.
Gyrfa ryngwladol
Dewiswyd i chwarae dros Simbabwe yng nghystadleuaeth Cwpan COSAFA yn erbyn Angola, De Africa a Sambia ym Mawrth 2018. . Enillodd Simbabwe’r cystadleuaeth, ac aeth Alec ymlaen i gynrychioli ei wlad yng ngemau rhagbrofol Cwpan Cenhedloedd Affrica yn ystod 2018/19. . Cyrhaeddodd Simbabwe'r rowndiau terfynol ar 24 Mawrth 2019, wrth ennill eu grŵp.
Jungermanniopsida
Mae'r dosbarth biolegol Jungermanniopsida yn un o dri dosbarth o Lysiau'r afu o fewn y ffylwm Marchantiophyta. hwn yw'r mwyaf o'r tri. Y ddau ddosbarth arall yw Haplomitriopsida a Marchantiopsida. yn 2000 dau ddosbarth oedd gan y ffylwm, yna, yn dilyn datblygiadau gyda'r genynnau, ymddangosodd grŵp newydd sbon, sef y Haplomitriopsida.
Alec Mudimu
Gyrfa ryngwladol
Etholwyd Alec ‘Personoliaeth y Flwyddyn’ gan Cyflawnwyr Ifanc Simbabwe yn 2018.
Jungermanniopsida
Mae'r dosbarth hwn o Lysiau'r afu yn cynnwys sawl urdd: Fossombroniales, Jungermanniales, Metzgeriales, Pallaviciniales, Pelliales, Pleuroziales, Porellales a Ptilidiales.
Mae gan lawer o'r planhigion yn y grŵp hwn ddail meddal neu/ac mae ar ffurf thaloid syml. Ychydig o nodweddion sy'n gyffredin rhyngddynt, mewn gwirionedd. Gall y dail fod yn llabedog neu'n gyfan a gall dail y rhai thaloid fod yn ganghennog. Mae tua 90% o o Lysiau'r afu yn olewog a gall y rhannau olewog amrywio o ran lleoliad yr olew ar y planhigyn. Dim ond ar lysiau'r afu y math hwn o olew.
Mae'r rhestr a ganlyn yn rhywogaethau o fewn y dosbarth hwn:
John Thomas Rees
Roedd John Thomas Rees (14 Tachwedd, 1857 –14 Hydref, 1949) yn gerddor, cyfansoddwr ac athro cerddoriaeth Cymreig.
Cefndir
Ganwyd Rees yn Llwynbedw, ger Cwmgïedd, Sir Frycheiniog yn fab hynaf Thomas Rees, glöwr, a Hannah (née Morgan) ei wraig. Cafodd ei fedyddio yn John Morgan Rees, ond ffeiriodd yr enw canol Morgan am Thomas, enw ei dad, i osgoi drysu rhyngddo ef a chydweithiwr iddo o'r enw John Morgan. Bu farw ei fam pan oedd tua 5 mlwydd oed a chafodd ei fagu gan rieni ei fam ar fferm Llwynbedw, Ystradgynlais.
Glöwr
Yn naw mlwydd oed aeth Rees i weithio ym maes glo'r Rhondda gyda'i dad. Bu bron iddo golli ei fywyd pan gafodd ei ddal lawr ar reiliau'r wagenni, gyda choes wedi'i dorri, wedi i lo disgyn o nenfwd y pwll. Erbyn 1876 roedd wedi symud o byllau'r Rhondda i weithio mewn pwll yng Nghwmaman.
Cerddor
Tra yn fachgen yng Nghwmgïedd mynychodd Rees ddosbarthiadau tonic sol-ffa Phylip Thomas. Wedi profi'n fedrus yn y maes dechreuodd cynnal ei ddosbarthiadau ei hun a bu'r arweinydd Daniel Protheroe ymysg ei ddisgyblion. Wedi symud i Gwmaman dechreuodd cynnal dosbarth sol-ffa yn Soar, capel Methodistiaid y pentref.
Yn ei gyfnod yng Nghwmaman enillodd Tystysgrif Uwch y Coleg Sol-ffa a chafodd peth lwyddiant eisteddfodol, arweiniodd hyn at godi tysteb leol er mwyn iddo gael mynychu Prifysgol Aberystwyth i gael hyfforddiant cerddorol pellach o dan Joseph Parry. Aeth Rees i Emporia, Kansas am flwyddyn ym 1882 i barhau a'i addysg gerddorol. Enillodd gradd Mus. Bac. fel myfyriwr allanol o Brifysgol Toronto ym 1889. bawd|Capel y Garn, Pen-y-garn I ategu at ei incwm bu'n cynnal dosbarthiadau cerddorol yng Nghapel y Garn, Pen-y-garn, wedi ei gymeradwyo ar gyfer y swydd gan gerddor arall o Sir Frycheiniog David Jenkins, Mus. Bac.
Wedi dychwelyd i Gymru o Kansas cafodd swydd yn dysgu cerddoriaeth i oedolion yn Aberystwyth a swydd rhan amser fel athro cerddoriaeth yn Ysgol Tregaron. Bu hefyd yn athro rhan amser ym Mhrifysgol Aberystwyth.
Ym 1885 enillodd Rees wobr o £20 (swm sylweddol ar y pryd) am gyfansoddi pedwarawd i offerynnau llinynnol ar gyfer eisteddfod genedlaethol Aberdâr. Ym 1892 penodwyd Rees yn brif arholwr graddau cerddorol Gorsedd y Beirdd, gan bara yn y swydd am sawl blwyddyn. Bu hefyd yn feirniad rheolaidd mewn nifer fawr o eisteddfodau cenedlaethol, rhanbarthol a lleol.
Gyda chyfnod ei yrfa fel cerddor yng nghyd daro a'r cyfnod pan fu cymanfaoedd canu'r capeli Cymraeg ar eu hanterth, bu galw reolaidd ar Rees i arwain cymanfaoedd ledled Cymru. Er gwaethaf ei brysurdeb fel beirniad ac arweinydd, llwyddodd canfod yr amser i wasanaethu fel blaenor, organydd ac athro ysgol Sul yng Nghapel y Garn am dros 40 mlynedd. .
Cyfansoddiadau
Cyfansoddodd Rees nifer o ddarnau o gerddoriaeth glasurol gan gynnwys:
Teulu
Priododd Elizabeth Davies, Bronceiro, Llanfihangel Gennau'r Glyn ar 20 Mai 1881, cawsant wyth o blant. Ymysg eu plant oedd Dr Thomas Ifor Rees llysgennad Prydain i Bolifia
Marwolaeth
Bu farw ym Mhen-y-garn, Ceredigion ychydig yn brin o 92 mlwydd oed a chladdwyd ei weddillion ym Mynwent y Garn.
Anna Marek
Actores a model yw Anna Marek neu Anuschka Marek (ganed 30 Ebrill 1974) a ymddangosodd mewn ffilmiau pornograffig rhwng 1980au a 1990au. Ganed yng Ngwlad Pwyl. Cychwynodd fel model yn 1992, pan ymddangosodd yn rhif 35 o'r cylchgrawn TSG (Color Climax), a'i ffilm cyntaf (Slave to Passion) yn 1992.
Yn 18 oed, fe'i cyflogwyd gan Color Climax i weithio fel model; mae'r cwmni a'i bencadlys yn Copenhagen ac a sefydlwyd yn 1967 yn parhau hyd heddiw. Gweithiai Anna, fel rheol, yn yr Almaen ac ymddeolodd o'i gwaith fel model yn 1997. Ceir sawl dirgelwch amdani:yn gyntaf ni wnaeth hi erioed ddangos ei thraed, a orchuddiwyd gydag esgidiau neu sannau. Yn ail, newidiodd ei henw, ac nid yw wedi'i gweld ers diwedd y 90au.
Wedi i'w mam bartneru gydag Almaenwr, credir i'r teulu symud o Wlad Pwyl i Copenhagen, pan oedd Anna'n 17 oed. Ymddangosodd gyda Roberto Malone (Horny Rob) a Tove Jensen (Tiny Tove) droeon mewn photoshoots, a phrynodd Horny Rob hawlfraint y lluniau yn y 2000au.
Mae llawer yn ei hystyried fel y model cyntaf i fod yn enwog oherwydd y rhyngrwyd.
Straeon y Pentan
Cyfrol o straeon byrion gan Daniel Owen yw Straeon y Pentan. Fe'i cyhoeddwyd gan Hughes a'i Fab yn 1895, ychydig fisoedd cyn marwolaeth yr awdur. Roedd 9 o'r 19 stori wedi ymddangos yn fisol yn Cymru'r Plant rhwng Gorffennaf 1894 ac Ebrill 1895. Yn ei ragair "At y Darllenydd" mae Daniel Owen yn pwysleisio mai straeon gwir yw'r rhain, a'i fod yn defnyddio'r cymeriad "F'ewyrth Edward" i'w hadrodd "er mwyn ysgafnhau yr arddull a'u gwneud yn fwy darllenadwy i bawb". Mae'n sicr i Daniel Owen ddefnyddio straeon a glywsai ar lafar gwlad yn yr Wyddgrug a'r ardaloedd cyfagos, ac yn wir iddo fynychu tafarnau'r Wyddgrug i chwilio amdanynt. Mewn sgwrs gyda T. Ceiriog Williams cofiai un o drigolion Maes-y-dre sôn am hyn, "Old Daniel's been yonder again after his tales."
Cynnwys:
Delweddau
Mae rhai o'r storïau yn cynnwys delwedd print bloc pren i'w darlunio
Gwaith saer
bawd|Seiri coed wrth eu gwaith
Math o grefft yw gwaith saer neu waith coed sy'n ymdrin yn bennaf â'r gwaith o dorri, siapio a gosod deunyddiau adeiladu - pren yn bennaf - fel rhan o waith godi adeiladau, adeiladu llongau, codi pontydd pren, gosod ffurfwaith concrid, ayb. Yn draddodiadol, roedd seiri yn gweithio gyda choed a phren naturiol ac yn gwneud y gwaith garw o fframio, ond mae'r grefft bellach yn defnyddio deunyddiau eraill. Erbyn hyn, mae'r gwaith cain o wneud dodrefn hefyd yn cael eu hystyried yn waith saer.
Mae seiri fel arfer yn dysgu eu crefft trwy brentisiaeth ac yn dod yn gymwys trwy gwblhau profion. Mae hefyd modd dysgu'r grefft trwy brofiad gwaith yn ogystal â rhaglen hyfforddiant ffurfiol.
Pren yw un o'r deunyddiau adeiladu hynaf y ddynoliaeth. Gwellodd y gallu i siapio pren gyda datblygiadau technolegol yn oes y cerrig, oes yr efydd ac oes yr haearn. Mae casys pren a osodwyd ar ffynhonnau dwr a ddarganfuwyd yn nwyrain yr Almaen ymhlith y dystiolaeth archolegol hynaf o waith saer, yn dyddio yn ôl i'r cyfnod neolithig tua 7,000 o flynyddoedd yn ôl.
Serch hynny, cymharol ychydig o wybodaeth sydd i'w chael am waith coed yn y cyfnod cynhanesyddol neu ganrifoedd mwy diweddar gan fod y wybodaeth a'r grefft yn cael ei throsglwyddo o berson i berson, heb ei chofnodi, hyd nes y dyseiswyd y wasg argraffu yn y 15g, ac yn y 18g a'r 19g y dechreuodd adeiladwyr gyhoeddi llyfrau canllaw a phatrwm.
Y testun pensaernïol hynaf sy'n hysbys yw llyfr Vitruvius, De architectura, sy'n trafod gwaith saer ymhlith pethau eraill.
Dystopia
bawd|Big Brother, yr unben tadol (er efallai'n ddychmygol) ym myd dystopaidd Nineteen Eighty-Four gan George Orwell
Dystopia neu amharadwys yw cymuned neu gymdeithas sy'n annymunol neu'n frawychus.. Daw'r gair 'dystopia' o'r Groeg δυσ- "drwg" and τόπος "lle"; gall hefyd gael ei alw yn cacotopia neu wrth-iwtopia.
Mae cymdeithadau dystopaidd yn ymddangos mewn nifer o weithiau celf, yn arbennig mewn straeon sy'n cael eu gosod yn y dyfodol. Enghraifft adnabyddus yn y Gymraeg yw Wythnos yng Nghymru Fydd gan Islwyn Ffowc Ellis. Mae enghreifftiau enwog yn Saesneg yn cynnwys Nineteen Eighty-Four gan George Orwell a Brave New World gan Aldous Huxley. Mae dystopias yn aml yn cael eu nodweddu gan ddad-ddyneiddio, llywodraethau sy'n teyrnasu drwy ormes, trychinebau naturiol, a nodweddion eraill sy'n cael eu cysylltu â ddad-feiliad cataclysmig mewn cymdeithas. Mae cymdeithasau dystopaidd yn aml yn cael eu defnyddio i dynnu sylw at gymdeithas, yr amgylchedd, gwleidyddiaeth, economeg, crefydd, seicoleg, moeseg, gwyddoniaeth neu dechnoleg. Mae rhai awduron yn defnyddio'r term i gyfeirio at gymdeithasau'r presennol, rhai sydd fel arfer yn, neu wedi bod yn, wladwriaethau neu gymdeithasau totalitaraidd.
Mae rhai ysgolheigion, fel Gregory Claeys a Lyman Tower Sargent, yn nodi gwahaniaethau penodol rhwng geiriau sy'n cael eu hystyried yn gyfystyr â dystopia. Er enghraifft, me Claeys a Sargent yn diffinio dystopiâu llenyddol fel cymdeithasau dychmygol sy'n sylweddol waeth na'r gymdeithas mae'r awdur yn perthyn iddi, tra bod gwrth-iwtopiâu yn gweithredu fel beirniadaeth o ymdrechion i weithredu gwahanol gysyniadau o iwtopia.
Gwaith saer
Mae temlau yn Tsieina, megis Teml Nanchan a adeiladwyd yn 782, ac Eglwys Greensted, sydd â rhannau sy'n dyddio yn ôl i'r 11g, ac eglwysi 12g a 13g yn Norwy yn rhai o'r adeiladau pren hynaf yn y byd.
Yn yr 16g, gwelwyd mwy o felinau coed yn Ewrop. Roedd archwilio tiroedd America yn cael ei yrru i raddau gan ddyhead am ragor o adnoddau, yn cynnwys coed, i'w defnyddio mewn llongau ac adeiladau yn Ewrop. Cyflwynodd datblygiadau'r Chwyldro Diwydiannol yn y 18g, a dyfeisiadau fel yr injan stêm, hoelion a'r llif gron newidiadau pellach yn nulliau adeiladu, a'r grefft o waith coed o ganlyniad.