cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Monkey Up
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert Vince ar 1 Ionawr 1962 yn Vancouver. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2000 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert Vince nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Trail of The Mounties
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Howard Bretherton yw Trail of The Mounties a gyhoeddwyd yn 1947. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Canada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Betty Burbridge a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Albert Glasser.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1947. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Out of the Past sy’n ffilm am dditectif breifat yn newid ei waith, gan Jacques Tourneur. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Howard Bretherton ar 13 Chwefror 1890 yn Tacoma a bu farw yn San Diego ar 3 Mehefin 2020.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Howard Bretherton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Archibasis incisura
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Archibasis incisura sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Archibasis.
Bang (cyfres deledu)
Rhaglen ddrama drosedd Gymraeg yw Bang wedi ei leoli ym Mhort Talbot.
Archibasis incisura
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Bang (cyfres deledu)
Crëwr ac awdur y gyfres yw Roger Williams. Cynhyrchir y gyfres gan gwmni Joio mewn cydweithrediad ag Artists Studio ar gyfer S4C a bydd yn cael ei werthu'n rhyngwladol gan Banijay International. Enillodd y gyfres wobrau BAFTA Cymru 2018 am Ddrama Teledu a Golygu. Cynhyrchwyd ail gyfres o 6 pennod a gychwynnodd ar S4C yn Chwefror 2020.
Mae'r stori am frawd, chwaer a gwn. Mae Sam yn ŵr ifanc diymhongar a thawel, ond daw tro ar fyd pan mae'n cael gafael ar wn ac yn dechrau torri'r gyfraith. Mae ei chwaer Gina yn blismones uchelgeisiol, ac yn benderfynol o ddod o hyd i berchennog y gwn. Yn gefndir i'r saga deuluol, mae ymchwiliad i lofruddiaeth brawychus gŵr busnes lleol yn codi cwestiynau am lofruddiaeth tad Sam a Gina pan roedden nhw yn blant bach.
Wladimir Aïtoff
Meddyg a chwaraewr rygbi'r undeb nodedig o Ffrainc oedd Wladimir Aïtoff (5 Awst 1879 - 6 Medi 1963). Bu'n aelod o dîm rygbi undeb Ffrainc, ac fe enillodd fedal aur yng Ngemau Olympaidd 1900. Cafodd ei eni yn Paris, Ffrainc a bu farw ym Mharis.
Gwobrau
Enillodd Wladimir Aïtoff y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Jorden Rundt På 80 Minutter
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Hakon Mielche yw Jorden Rundt På 80 Minutter a gyhoeddwyd yn 1955. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1955. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rebel Without a Cause sy’n ffilm glasoed gan y cyfarwyddwr ffilm oedd Nicholas Ray. Peter Ambrosius Rasmussen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Helge Robbert sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hakon Mielche ar 21 Hydref 1904 yn Fensmark a bu farw yn Odense ar 13 Tachwedd 1974. Derbyniodd ei addysg yn Académie Colarossi.
Three Girls About Town
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Leigh Jason yw Three Girls About Town a gyhoeddwyd yn 1941. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Joan Blondell, Janet Blair, Binnie Barnes, Bess Flowers, Charles Lane, Eric Blore, Robert Benchley, John Howard a Paul Harvey. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ball of Fire sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Franz Planer oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Leigh Jason ar 26 Gorffenaf 1904 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Woodland Hills ar 12 Mehefin 1943.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Leigh Jason nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gweunydd Margam
Cymuned ym mwrdeisdref sirol Castell-nedd Port Talbot, Cymru, yw Gweunydd Margam (hefyd: Morfa Margam; Saesneg: Margam Moors). Mae'n ffurfio rhan o dref Port Talbot. Gwaith Dur Margam a'r porthladd sy'n gysylltiedig a'r gwaith dur sy'n gorchuddio holl arwynebedd y gymuned yma, ac oherwydd hyn nid oes poblogaeth barhaol yn y gymuned.
Roedd y boblogaeth yn 2001 yn ddim ond tri pherson, gan mai rhostiroedd anial yw'r ardal sy'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Pierre Jean George Cabanis
Meddyg, athronydd, gwleidydd, gwyddonydd ac awdur nodedig o Ffrainc oedd Pierre Jean George Cabanis  (5 Mehefin 1757 - 5 Mai 1808). Roedd yn aelod gweithgar o Académie française. Cafodd ei eni yn Cosnac, Ffrainc a bu farw yn Seraincourt.
Clotton Hoofield
Plwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Clotton Hoofield. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Gorllewin Swydd Gaer a Chaer.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd ganddo boblogaeth o 425.
South Salem Township, Kansas
Treflan yn, yn nhalaith Kansas, yw .
Abbott and Costello in Hollywood
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr S. Sylvan Simon yw Abbott and Costello in Hollywood a gyhoeddwyd yn 1945. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Nat Perrin a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan George Bassman.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lou Costello, Bud Abbott, Lucille Ball, Mike Mazurki, Frances Rafferty, Donald MacBride, Warner Anderson, Marion Martin, Jean Porter, Arthur Space a Rags Ragland. Mae'r ffilm Abbott and Costello in Hollywood yn 85 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1945. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anchors Aweigh ffilm ysgafn, fflyffi ar ffurf miwsigal gyda Fran Sinatra, gan y cyfarwyddwr ffilm George Sidney. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm S Sylvan Simon ar 9 Mawrth 1910 yn Chicago a bu farw yn Beverly Hills ar 5 Tachwedd 1987.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd S. Sylvan Simon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tanagr cefnlas y Gorllewin
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr cefnlas y Gorllewin (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod cefnlas y Gorllewin) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Thraupis episcopus; yr enw Saesneg arno yw Blue-grey tanager. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. episcopus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr cefnlas y Gorllewin yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
La Brèche De Roland
Ffilm drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Arnaud Larrieu yw La Brèche De Roland a gyhoeddwyd yn 2000. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Arnaud Larrieu.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mathieu Amalric ac Arnaud and Jean-Marie Larrieu.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gladiator sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arnaud Larrieu ar 31 Mawrth 1966 yn Lourdes. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1987 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arnaud Larrieu nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
22 CC
2g CC - 1g CC - 1g
70au CC 60au CC 50au CC 40au CC 30au CC - 20au CC - 10au CC 00au CC 00au 10au 20au 27 CC 26 CC 25 CC 24 CC 23 CC - 22 CC - 21 CC 20 CC 19 CC 18 CC 17 CC
Pladurbig picoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pladurbig picoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pladurbigau picoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Campylorhamphus trochilirostris; yr enw Saesneg arno yw Red-billed scythebill. Mae'n perthyn i deulu'r Cropwyr (Lladin: Dendrocolaptidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. trochilirostris, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America a Gogledd America.
Teulu
Mae'r pladurbig picoch yn perthyn i deulu'r Cropwyr (Lladin: Dendrocolaptidae) sydd o bosib yn is-deulu'r Adar pobty.
Bro a Bywyd: John Gwilym Jones 1904-1988
Bywgraffiad y dramodydd John Gwilym Jones wedi'i olygu gan Manon Wyn Siôn yw Bro a Bywyd: John Gwilym Jones 1904-1988. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol yn y gyfres Bro a Bywyd a hynny yn 1993. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Disgrifiad byr
Cyfrol yn cofnodi hanes bywyd a gyrfa'r llenor a'r dramodydd o'r Groeslon, Gwynedd, drwy gyfrwng ffotograffau du-a-gwyn.
Archibasis melanocyana
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Archibasis melanocyana sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Archibasis.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Johann Nathanael Lieberkühn
Meddyg nodedig o'r Almaen oedd Johann Nathanael Lieberkühn (5 Medi 1711 - 7 Hydref 1756). Ei arbenigedd oedd paratoi sbesimen meddygol. Cafodd ei eni yn Berlin, Yr Almaen a bu farw yn Berlin.
Gwobrau
Enillodd Johann Nathanael Lieberkühn y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Businessman
Ffilm llawn cyffro am drosedd gan y cyfarwyddwr Puri Jagannadh yw Businessman a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Lleolwyd y stori yn Mumbai. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a hynny gan Puri Jagannadh a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan S. Thaman.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kajal Aggarwal, Prakash Raj a Mahesh Babu. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd. Shyam K. Naidu oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Puri Jagannadh ar 1 Medi 1966 yn Visakhapatnam. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2000 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Puri Jagannadh nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tafod-y-gors yr Alpau
Planhigyn cigysol, blodeuol yw Tafod-y-gors yr Alpau sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Lentibulariaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Pinguicula alpina a'r enw Saesneg yw Alpine butterwort. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Toddaidd Alpaidd.
Mae'r planhigyn hwn yn byw mewn gwlyptiroedd, rhostir, glannau llynnoedd a mannau tebyg. Gall ddal a threulio pryfaid bychan yn ei dentaclau gludiog. Cant eu dennu yno gan arogl siwgwr a gaiff ei greu mewn chwarennau pwrpasol.
Gwybedog y goedwig
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog y goedwig (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion y goedwig) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Melaeornis ocreata; yr enw Saesneg arno yw Forest flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. ocreata, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r gwybedog y goedwig yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Clutton, Swydd Gaer
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Clutton. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Gorllewin Swydd Gaer a Chaer.
Mae ganddo boblogaeth o oddeutu 371.
573
5g - 6g - 7g 520au 530au 540au 550au 560au - 570au - 580au 590au 600au 610au 620au 568 569 570 571 572 - 573 - 574 575 576 577 578
Adolfo Pérez Esquivel. Otro Mundo Es Posible
Ffilm ddogfen a drama gan y cyfarwyddwr Miguel Mirra yw 'Adolfo Pérez Esquivel. Otro Mundo Es Posible' a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Adolfo Pérez Esquivel. Mae'r ffilm ''Adolfo Pérez Esquivel. Otro Mundo Es Posible'' yn 83 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Miguel Mirra ar 1 Ionawr 1950 yn Lanús.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Miguel Mirra nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bro a Bywyd: W. J. Gruffydd 1881-1954
Bywgraffiad y llenor W. J. Gruffydd wedi'i olygu gan Geraint Bowen yw Bro a Bywyd: W. J. Gruffydd 1881-1954. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol yn y gyfres Bro a Bywyd a hynny yn 1994. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Disgrifiad byr
Cyfrol yn olrhain hanes bywyd y llenor yn hanner cyntaf yr 20g drwy gyfrwng nifer o ffotograffau du-a-gwyn.
Titw'r Wern
Mae Titw'r Wern (Poecile palustris) yn aelod o deulu'r Paridae, y titwod. Mae'n aderyn cyffredin trwy'r rhan fwyaf o Ewrop a gogledd Asia.
Mae'n perthyn yn agos i Ditw'r Helyg ac yn bur debyg iddo o ran ymddangosiad ac arferion, ond mae'n defnyddio tyllau sydd eisoes yn bodoli mewn coed i nythu, tra mae Titw'r Helyg yn aml yn gwneud ei dwll ei hun mewn pren wedi pydru.
Ceir sawl is-rywogaeth:
Gladwyn Bush
Arlunydd benywaidd o'r Deyrnas Unedig oedd Gladwyn Bush (1914 - 24 Tachwedd 2003).
Titw'r Wern
Ar un adeg roedd Titw'r Wern yn aderyn pur gyffredin yng Nghymru, ond mae ei niferoedd wedi gostwng yn fawr yn ystod y 30 mlynedd diwethaf, ac mae wedi diflannu'n llwyr o rai ardaloedd. Nid oes sicrwydd beth yw'r rheswm am hyn.
Gladwyn Bush
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn y Deyrnas Unedig.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Richard Rogers
Pensaer Eidalaidd-Brydeinig oedd Richard George Rogers, Arglwydd Rogers o Riverside (23 Gorffennaf 1933 – 18 Rhagfyr 2021).
Ganwyd Richard George Rogers yn Florence (Tuscany) i deulu Eingl-Eidalaidd. Roedd ei dad, William Nino Rogers (1906–1993), yn gefnder i'r pensaer Eidalaidd Ernesto Nathan Rogers. Symudodd ei gyn-deidiau o Sunderland i Fenis tua 1800, gan fudo yn ddiweddarach i Trieste, Milan a Florence. Yn 1939 penderfynodd ei dad ddod nôl i Loegr.
Roedd Rogers yn fwyaf enwog am ei waith ar Ganolfan Georges Pompidou ym Mharis, adeilad Lloyd's a'r Millennium Dome yn Llundain, adeilad y Senedd yng Nghaerdydd, ac adeilad Llys Hawliau Dynol Ewrop yn Strasbourg. Enillodd wobr Medal Aur RIBA, Medal Thomas Jefferson, Gwobr Stirling RIBA, Medal Minerva a'r Wobr Pritzker. Roedd yn Uwch Bartner yng nghwmni penseiri Rogers Stirk Harbour + Partners, a adwaenid yn gynt fel y Richard Rogers Partnership.
Ymddeolodd ym Medi 2020, yn 87 mlwydd oed. Bu farw brynhawn Sadwrn, 18 Rhagfyr 2021.
Yr Eryr Llawn Dial
Ffilm ar y grefft o ymladd gan y cyfarwyddwr Sun Chung yw Yr Eryr Llawn Dial a gyhoeddwyd yn 1978. Fe'i cynhyrchwyd yn Hong Cong. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieineeg Yue a hynny gan Ni Kuang a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Frankie Chan. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y Bywgraffiadur Cymreig
Mae'r Bywgraffiadur Cymreig  yn cynnwys bywgraffiadau o bobl ar hyd yr oesoedd y mae eu cyfraniad neu'u hamlygrwydd wedi llunio rhyw agwedd ar fywyd Cymru, yn cynnwys cyfraniadau'r Cymry ar draws y byd. Mae’n waith cyfeiriadol academaidd cynhwysfawr, awdurdodol, safonol a hygyrch, a fwriedir ar gyfer defnyddwyr o bob cefndir.
Yr Eryr Llawn Dial
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ti Lung, Alexander Fu, Eddy Ko, Ku Feng a Wang Lung-wei.
Y Bywgraffiadur Cymreig
Hanes Y Bywgraffiadur Cymreig
Cyhoeddwyd Y Bywgraffiadur Cymreig yn wreiddiol gan Gymdeithas Anrhydeddus y Cymmrodorion mewn tair cyfrol Gymraeg a dwy gyfrol Saesneg yn cwmpasu hanes pobl Cymru hyd at 1970:
Y Bywgraffiadur Cymreig Hyd 1940, gol. John Edward Lloyd ac R. T. Jenkins (Llundain, 1953)
Everybody Saves Father and The Only Girl in Camp
Ffilm fud (heb sain) yw Everybody Saves Father and The Only Girl in Camp a gyhoeddwyd yn 1911. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y Bywgraffiadur Cymreig
Hanes Y Bywgraffiadur Cymreig
The Dictionary of Welsh Biography down to 1940, gol. John Edward Lloyd ac R. T. Jenkins (Llundain, 1959)
Everybody Saves Father and The Only Girl in Camp
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Y Bywgraffiadur Cymreig
Hanes Y Bywgraffiadur Cymreig
Y Bywgraffiadur Cymreig 1941-1950, gol. R. T. Jenkins ac E. D. Jones (Llundain, 1970)
Everybody Saves Father and The Only Girl in Camp
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1911. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Uffern Dante (L'Inferno’), sef ffilm o’r Eidal gan Giuseppe de Liguoro a Francesco Bertolini.
Yr Eryr Llawn Dial
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Sun Chung ar 30 Tachwedd 1940 yn Taiwan.
You're Out of Luck
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Howard Bretherton yw You're Out of Luck a gyhoeddwyd yn 1941. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Yr Eryr Llawn Dial
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Sun Chung nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
You're Out of Luck
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ball of Fire sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Libanus, Powys
Pentref yng nghymuned Glyn Tarell, Powys, Cymru, yw Libanus. Saif ger tref Aberhonddu Lleolir canolfan ymwelwyr Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog gerllaw. Enwir y pentref ar ôl y capel lleol, sef Capel Libanus.
Everybody Saves Father and The Only Girl in Camp
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Y Bywgraffiadur Cymreig
Hanes Y Bywgraffiadur Cymreig
Y Bywgraffiadur Cymreig 1951-1970, gol. E. D. Jones a Brynley F. Roberts (Llundain, 1997)
Libanus, Powys
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Cú glas
Yn y gyfraith Wyddelig hynafol a chanoloesol, alltud o'i wlad ei hun yn byw yn nhiriogaeth un o túathe (llwythau) niferus Iwerddon oedd cú glas (Gwyddeleg, ynganer fel 'ci glas', ystyr: 'ci llwyd').
You're Out of Luck
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Howard Bretherton ar 13 Chwefror 1890 yn Tacoma a bu farw yn San Diego ar 3 Mehefin 2020.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Howard Bretherton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Castell (cymuned)
Mae Castell yn gymuned yn Abertawe. Roedd y boblogaeth yn 2001 bron yn 12,000. Cyfeirnod grid: SS6593.
Cú glas
Yn yr Iwerddon gynnar, roedd y túath yn cael ei drefnu ar batrwm hierarchaidd, gyda phob gradd yn y gymdeithas yn perthyn i'w lle yn ôl y gyfraith. Roedd rhywun nad oedd yn aelod o'r túath yn "estronwr" (deorad) gyda breintiau cyfyngedig. Weithiau byddai alltud o deyrnas neu wlad arall yn aros yn nheyrnas y túath: cú glas oedd yr enw cyfreithiol am yr alltudion hyn.
William John Griffith
Awdur storïau byrion Cymraeg oedd William John Griffith (15 Medi 1875 – 7 Hydref 1931). Cafodd ei eni yn Aberffraw ar Ynys Môn a'i fagu yn Llansadwrn.
Cú glas
"Alltud o wlad dramor" yw'r diffiniad o'r term cú glas a geir mewn glos i destun cyfraith sy'n dyddio o'r 9g. Mae'r gyfraith Wyddelig yn canolbwyntio ar statws cyfreithiol cú glas mewn canlyniad iddo briodi merch a oedd yn aelod o'r túatha. Doedd ganddo ddim statws ynddo ei hun; roedd hynny'n dibynnu ar "gwerth anrhydedd" (wynebwerth Cyfraith Hywel) ei wraig a'i theulu. Os oedd teulu ei wraig yn ei dderbyn roedd ganddo statws yn ei henw hi, sef hanner ei "gwerth anrhydedd" hi. Ni allai wneud cytundebau cyfreithiol ond yn ei henw hi a hi oedd yn gyfrifol amdano yn ôl y gyfraith. Pe baent yn cael plant, y wraig a'i theulu oedd yn gyfrifol drostynt.
Chinarayudu
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr B. Gopal yw Chinarayudu a gyhoeddwyd yn 1992. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ilaiyaraaja.
Y Bywgraffiadur Cymreig
Hanes Y Bywgraffiadur Cymreig
The Dictionary of Welsh Biography 1941-1970, gol. R. T. Jenkins, E. D. Jones a Brynley F. Roberts (Llundain, 2001)
William John Griffith
Bywgraffiad
Ffermwr ydoedd wrth ei alwedigaeth a threuliodd ran helaeth o'i fywyd yn ffermio yn yr Henllys Fawr ger Aberffraw, cartref teuluol ei dad. Roedd ei iechyd yn fregus ond roedd yn ffermwr medrus iawn.
Lady For a Night
Ffilm ddrama rhamantus gan y cyfarwyddwr Leigh Jason yw Lady For a Night a gyhoeddwyd yn 1942. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Isabel Dawn a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan David Buttolph.
Gerard van Swieten
Meddyg ac anatomydd nodedig o'r Iseldiroedd oedd Gerard van Swieten  (7 Mai 1700 - 18 Mehefin 1772). Ef oedd meddyg personol yr Ymerodres Maria Theresa o Awstria a chaiff ei adnabod yn bennaf am iddo danseiliodd fodolaeth fampirod. Cafodd ei eni yn Leiden, Yr Iseldiroedd a bu farw yn Fienna.
West of The Law
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Howard Bretherton yw West of The Law a gyhoeddwyd yn 1942. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1942. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Casablanca sy’n glasur o ffilm Americanaidd am ramant a rhyfel, gan y cyfarwyddwr ffilm Michael Curtiz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Howard Bretherton ar 13 Chwefror 1890 yn Tacoma a bu farw yn San Diego ar 3 Mehefin 2020.
Y Bywgraffiadur Cymreig
Hanes Y Bywgraffiadur Cymreig
Penderfynodd y Cymmrodorion ddechrau ar y gwaith o baratoi geiriadur bywgraffyddol Cymreig yn 1938, a phenodwyd Syr J. E. Lloyd yn Olygydd ac R. T. Jenkins yn gynorthwywr iddo. Rhoddwyd y cynllun heibio dros dro yn ystod blynyddoedd cyntaf y rhyfel, a phan ailgydiwyd yn y gwaith tua diwedd 1943 dewisodd Syr J. E. Lloyd weithredu fel Golygydd Ymgynghorol, gyda R. T. Jenkins yn Olygydd. Pan fu farw J. E. Lloyd yn 1947 penodwyd Llyfrgellydd Cenedlaethol Cymru, Syr William Llewelyn Davies, yn Gydolygydd. Bu dau Lyfrgellydd arall yn Olygyddion yn eu tro, sef Dr E. D. Jones (1965-1987) a Dr Brynley F. Roberts (1987-2013). Yr Athro Dafydd Johnston, Cyfarwyddwr Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru, yw'r Golygydd ar hyn o bryd, gyda Dr Marion Löffler, Prifysgol Caerdydd, yn Olygydd Cynorthwyol.
West of The Law
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Howard Bretherton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gerard van Swieten
Gwobrau
Enillodd Gerard van Swieten y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Y Bywgraffiadur Cymreig
Pwy sydd yn Y Bywgraffiadur Cymreig?
Fel arfer, cynhwysir pobl sydd wedi cyrraedd amlygrwydd neu wedi gwneud cyfraniad arbennig neu arloesol yn eu meysydd, yn arbennig os yw eu cyfraniad yn barhaus ac ar lefel genedlaethol neu ryngwladol.
Gellir cynnwys pobl a aned yng Nghymru, lle bynnag y gwnaethant eu cyfraniad. Mae hyn yn gallu cynnwys pobl a adawodd Gymru yn ifanc i ddilyn gyrfaoedd mewn mannau eraill. Eto i gyd, ni raid cynnwys rhai a ddigwyddodd gael eu geni yng Nghymru.
Castell (cymuned)
Cynrychiolir yr ardal hon yn y Cynulliad Cenedlaethol gan a'r Aelod Seneddol yw.
William John Griffith
Bywgraffiad
Dechreuodd ysgrifennu storïau byrion am ei fro. Arferai ddarllen ei straeon yng nghymdeithas lenyddol Capel Aberffraw er mawr ddifyrrwch y gynulleidfa. Daeth yn gyfaill i'r newyddiadurwr ac awdur E. Morgan Humphreys a'i anogodd i gyhoeddi ei straeon yn Y Genedl Gymreig ac fe wnaeth hynny o 1924 hyd Nadolig 1930. Casglwyd a chyhoeddwyd y straeon hynny yn y gyfrol Storïau'r Henllys Fawr (1938), wedi'u golygu gan y nofelydd T. Rowland Hughes. Maent yn straeon doniol, llawn o fwrlwm y fro a brasluniau o gymeriadau ardal y Berffro.
Y Bywgraffiadur Cymreig
Pwy sydd yn Y Bywgraffiadur Cymreig?
Gellir cynnwys pobl a aned y tu allan i Gymru, a wnaeth gyfraniad arwyddocaol i fywyd Cymru, neu yn eu meysydd tra buont yn byw yng Nghymru. Gall hyn gynnwys pobl a ddaeth i fyw yng Nghymru ac a wnaeth waith pwysig yma, neu a dreuliodd gyfnodau arwyddocaol yma, neu hyd yn oed rhai a gyfrannodd i ddiwylliant Cymru heb fyw yma erioed.
William John Griffith
Bywgraffiad
Ysgrifennai ambell bennill digrif yn ogystal, ond ni chyhoeddwyd hwy.
Castell (cymuned)
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Dépression Et Des Potes
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Arnaud Lemort yw Dépression Et Des Potes a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd gan Dominique Farrugia yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Arnaud Lemort. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Salvatore Ingoglia, Anne Depétrini, Arié Elmaleh, Ary Abittan, Chantal Neuwirth, Charlie Bruneau, Fred Testot, Grégoire Ludig, Gyselle Soares, Jonathan Cohen, Jonathan Lambert, Joseph Malerba, Laurence Arné, Laurent Le Doyen, Philippe Lelièvre a Éric Godon.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol'' gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arnaud Lemort ar 1 Ionawr 1953.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arnaud Lemort nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Chinarayudu
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Vijayashanti a Venkatesh Daggubati.
Lady For a Night
Y prif actorion yn y ffilm hon yw John Wayne, Joan Blondell, Philip Merivale, Blanche Yurka, Dolores Gray, Carmel Myers, Montagu Love, Leonid Kinskey, Edith Barrett, Hall Johnson a Dorothy Burgess. Mae'r ffilm Lady For a Night yn 87 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Túath
Yng nghymdeithas gynnar a chanoloesol Iwerddon, llwyth dan reolaeth brenin oedd y túath. Mae túath (IPA:, lluosog: túaithe) yn air Gwyddeleg sy'n gytras â'r gair 'tylwyth' yn Gymraeg a'r gair Celteg *teutā (gwraidd enw'r duw Galaidd Teutates). 'Llwyth', sef grŵp o bobl sy'n perthyn i'w gilydd o ran gwaed a charennydd, yw'r cyfieithiad arferol ond gall olygu 'mân-deyrnas' hefyd.
Lady For a Night
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1942. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Casablanca sy’n glasur o ffilm Americanaidd am ramant a rhyfel, gan y cyfarwyddwr ffilm Michael Curtiz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Norbert Brodine oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Leigh Jason ar 26 Gorffenaf 1904 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Woodland Hills ar 12 Mehefin 1943.
Túath
Yn ôl tystiolaeth yr achau Gwyddelig traddodiadol, amcangyfrifodd yr ysgolhaig F. J. Byrne fod tua 150 túath yn Iwerddon ar unrhyw un adeg rhwng y 5g hyd at y 12fed a dyfodiad y Normaniaid. Mae ymchwil mwy diweddar yn awgrymu fod y ffigwr yn agosach i 80. A derbyn y bu gan yr ynys boblogaeth o tua hanner miliwn, mae hynny'n awgrymu fod tua 3,000 o bobl, yn ddynion, merched a phlant ar gyfartaledd yn aelodau o unrhyw un túath.
Rheolid y túath gan frenin. Weithiau byddai brenin y túath yn arglwydd ar frenhinoedd túaithe eraill hefyd. Ceir enghreifftiau o ymgynghreirio rhwng un túath a'i gymydog yn ogystal.
Yn ôl y testunau cyfraith Wyddelig cynnar, yr oedd rhaid i'r túath gael brenin, ysgolhaig eglwysig (ecnae), clerigwr a bardd i gyfrif fel túath go iawn.
Roedd y túath yn cael ei drefnu ar batrwm hierarchaidd, gyda phob gradd yn y gymdeithas yn perthyn i'w lle yn ôl y gyfraith. Ond roedd yn system hyblyg hefyd a gallai pobl symud i fyny (neu i lawr) yn y drefn gymdeithasol. Roedd lle arbennig i grefftwyr, ysgolheigion, clerigwyr gwŷr cyfraith a beirdd. Roedd rhywun nad oedd yn aelod o'r túath yn "estronwr" (deorad) gyda breintiau cyfyngedig. Weithiau byddai alltud o deyrnas neu wlad arall yn aros yn nheyrnas y túath; cú glas ('ci llwyd') oedd yr enw cyfreithiol am yr alltudion hyn.
Y Bywgraffiadur Cymreig
Pwy sydd yn Y Bywgraffiadur Cymreig?
Nid yw tras Gymreig ynddi'i hun yn ddigon o faen prawf, oni bai fod hunaniaeth Gymreig yr unigolyn dan sylw yn amlwg yn bwysig yn ei g/yrfa.
Cedwir lle ar gyfer rhai a gyfrannodd yn eu cylchoedd lleol yn bennaf, yn enwedig y rhai a gafodd lai o gyfleoedd nag eraill i ennill amlygrwydd ehangach, ac os nad yw rhywrai'n ddigon pwysig i gyfiawnhau cofnodion unigol, gellid eu cynnwys mewn erthygl thematig ar fudiad neu grŵp.
Nid oes rhaid i gyfraniad unigolyn fod yn gwbl gonfensiynol neu hyd yn oed yn gadarnhaol.
Ni chyhoeddir erthyglau tan o leiaf tair blynedd ar ôl i'r unigolyn farw.
Pa wybodaeth sydd yn Y Bywgraffiadur Cymreig ar gyfer pob unigolyn?
Amcan pob erthygl yw egluro pwy oedd yr unigolyn, eu pwysigrwydd, a'u perthynas â Chymru. Mae pob erthygl yn cael ei ymchwilio'n llawn, a'r ffeithiau'n cael eu dilysu hyd y gellir. Nid molawdau mo'r erthyglau, ond asesiadau gonest o gyfraniad y gwrthrych, gan gydnabod gwendidau a methiannau yn ogystal â champau. Hyd y bo modd, dylai'r wybodaeth ym mhob erthygl gynnwys manylion am:
Datblygu gwefan Y Bywgraffiadur Cymreig
Yn 2001, sefydlodd y Llyfrgell Genedlaethol brosiect, dan arweiniad Alwyn Owen,  a gyda chaniatâd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion, cyhoeddwyr y cyfrolau printiedig, i fynd ati i drosi’r  cyfrolau print i ffurf electronig. Penodwyd cwmni TechBooks Inc. Maryland, UDA a Delhi, India i’w trosi. Penodwyd Morfudd Nia Jones yn Olygydd Cynnwys Digidol i’w hamgodio'n drylwyr i safon TEI P3 a addaswyd ar gyfer ein anghenion unigryw.
Chinarayudu
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1992. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Reservoir Dogs sef ffilm noir am ladrad gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd. V. S. R. Swamy oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Kotagiri Venkateswara Rao sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, Chinna Gounder, sef ffilm gan y cyfarwyddwr R. V. Udayakumar a gyhoeddwyd yn 1992.
Richard Morison
Diplomydd o Sais, diwygiwr crefyddol, ac ysgolhaig o ddyneiddiwr oedd Syr Richard Morison (tua 1510 – 1556).
Chinarayudu
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd B. Gopal nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Richard Morison
Roedd Richard Morison yn ail fab i Thomas Morison, o Sandon, Swydd Hertford, a'i wraig, un o ferched Thomas Merry o Hatfield, Swydd Hertford. Mae'n debyg yr oedd Thomas Morison yn hanu o Chardwell, Swydd Efrog. Tua 1526, derbyniwyd Richard Morison yn isel ganon yng Ngholeg y Cardinal, a sefydlwyd gan y Cardinal Thomas Wolsey yn Rhydychen. Derbyniodd ei radd baglor yn y celfyddydau (BA) ym 1528–9, a rhoddwyd iddo bensiwn am oes gan Wolsey. Astudiodd hefyd yn Padova ac o bosib ym Mharis cyn iddo ddychwelyd i Loegr ym 1536.
Gweithiodd Morison dan nawdd Thomas Cromwell, prif weinidog y Brenin Harri VIII, a rhoes ei gefnogaeth i'r ymdrech i Brotestaneiddio'r deyrnas. Ysgrifennodd bamffledi ar bynciau crefyddol a gwleidyddol yn dadlau o blaid awdurdod y brenin dros yr eglwys wladol. Yn ei draethodyn A Remedy for Sedition (1536) pwysleisiai rôl ganolog y teyrn sofran wrth greu gwlad sefydlog a phwerus. Yn sgil dienyddio Cromwell ym 1540 collodd Morison ffafr y brenin.
Dychwelodd Morison i'r llys brenhinol yn ystod teyrnasiad Edward VI, a chafodd ei urddo'n farchog ym 1550. Aeth ar genhadaeth ddiplomyddol i lys Siarl V, Ymerawdwr Glân Rhufeinig, ond collodd y swydd honno wedi i'r Frenhines Mari esgyn i'r orsedd ym 1553. Ymsefydlodd Morison yn Strasbwrg, i osgoi erledigaeth yn Lloegr, a bu farw yno ym 1556.
William John Griffith
Bywgraffiad
Cafodd Storïau'r Henllys Fawr eu haddasu ar gyfer y teledu yn 1983 gan y dramodydd Gareth Miles a'u dangos ar S4C.
Y Bywgraffiadur Cymreig
Datblygu gwefan Y Bywgraffiadur Cymreig
Yn 2004 cyhoeddwyd fersiwn electronig o’r Bywgraffiadur Cymreig a oedd yn seiliedig ar ffurf y cyfrolau print, gan ddefnyddio meddalwedd cyhoeddi Anastasia ( http://www.sd-editions.com/anastasia/index.html ) i arddangos y cynnwys arlein. Rhoddwyd ystyriaeth ofalus i anghenion y defnyddwyr hynny a oedd yn gyfarwydd â'r Bywgraffiadur yn ei ffurf brintiedig, ac fe amgodiwyd y testun yn y fath ffordd fel ei bod yn bosib ei ddarllen a’i drafod arlein fel llyfr electronig, neu fel erthyglau unigol. Gan mai’r bwriad gwreiddiol oedd cyflwyno’r cyfrolau mewn ffurf electronig, ni wnaed unhryw waith ar gywiro’r gwallau yn y testun.
Yn 2007, yn dilyn problemau technegol, ail-wampiodd y Llyfrgell Genedlaethol y wefan, gan rannu’r ffeil TEI wreiddiol yn ffeiliau XML unigol ar gyfer pob erthygl, a’u harddangos gan ddefnyddio fframwaith cocoon. Crewyd y  ffwythiant chwilio drwy ddefnyddio cynllun Apache arall sef Lucene a’r cyfan yn byw ar weinydd Apache Tomcat. Cychwynwyd hefyd ychwanegu erthyglau am unigolion a fu farw ers 1970. Ar-lein yn unig y cyhoeddwyd y Bywgraffiadur ers hynny.
Ers 2014, cynhelir a datblygir y wefan gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru a Chanolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru ar y cyd, gyda chefnogaeth y Cymmrodorion.
Yn ystod 2018, uwchraddiwyd y wefan ac mae bellach yn cynnwys dyluniad, ffwythiannau a chynnwys newydd. Troswyd yr holl amgodio i safon TEI P5. Datblygwyd y wefan newydd gyda chymorth nawdd gan Ymddiriedolaeth Elusennol Colwinston a’r Llyfrgell Genedlaethol.
Bwriedir cyfoethogi'r Bywgraffiadur trwy ei wneud yn amlgyfryngol, gyda delweddau, sain a fideo, a'i wneud yn adnodd addas ar gyfer sianelau'r cyfryngau cymdeithasol.
Gwefan Y Bywgraffiadur Cymreig
Mae gwefan Y Bywgraffiadur Cymreig yn darparu mynediad am ddim i ryw 5,000 o erthyglau bywgraffyddol cryno yn Gymraeg a Saesneg, pob un wedi'i ymchwilio a'i ysgrifennu gan awdur arbenigol a enwir yn y testun, am bobl ar hyd yr oesoedd y mae eu cyfraniad neu'u hamlygrwydd wedi llunio rhyw agwedd ar fywyd Cymru, yn cynnwys cyfraniadau'r Cymry ar draws y byd.
Mae'r gwrthrychau'n cynrychioli ystod eang iawn o weithgareddau, yn cynnwys crefydd, llenyddiaeth a'r celfyddydau, llywodraeth a gwleidyddiaeth, addysg ac ysgolheictod, y gyfraith, gwyddoniaeth a thechnoleg, diwydiant, economeg a masnach, amaethyddiaeth a thirfeddiannu, y lluoedd arfog, chwaraeon, fforio, dyngarwch, a mwy.
Ers 2004 mae’r golygyddion wedi parhau i gomisiynu erthyglau newydd am unigolion a fu farw ers 1970, ac i lenwi bylchau yn y cyfrolau gwreiddiol. Diweddarir y gronfa ddata yn rheolaidd, gan flaenoriaethu erthyglau sydd fwyaf angen eu cynnwys neu'u diwygio. Mae'r ymdriniaeth yn ymestyn yn raddol er mwyn:
Mae dolenni o fewn erthyglau yn darparu croesgyfeiriadau i erthyglau perthnasol am aelodau teulu, cydweithwyr a chyfeillion.
Ychwanegir dolenni hefyd i wefannau eraill sy’n cynnig gwybodaeth ychwanegol am yr unigolyn – ee erthyglau Wicipedia, casgliadau digidol Llyfrgell Genedlaethol Cymru, clipiau ffilm Archif Sgrin a Sain Cymru, casgliadau’r Amgueddfa Genedlaethol, data’r Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru a Wikidata.
Yn Awst 2016 crewyd cyfrif Trydar @Bywgraffiadur sy’n trydar yn ddyddiol am digwyddiadau am gynnwys erthyglau, hysbysebu erthyglau newydd ac unrhyw newyddion perthnasol arall.
Boyka
Ffilm ddrama yw Boyka a gyhoeddwyd yn 1947. Fe'i cynhyrchwyd ym Mwlgaria.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1947. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Out of the Past sy’n ffilm am dditectif breifat yn newid ei waith, gan Jacques Tourneur.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Archibasis mimetes
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Archibasis mimetes sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Archibasis.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Y Genedl Gymreig
bawd|Tudalen flaen y rhifyn cyntaf o'r Genedl Gymreig Papur newydd wythnosol â gogwydd golygyddol Radicalaidd a gyhoeddwyd yng Nghaernarfon rhwng 1877 a 1937 oedd Y Genedl Gymreig. O 1892 ymlaen cefnogodd y Blaid Ryddfrydol. Daeth i ben yn 1937 pan y'i unwyd â'r Herald Gymraeg.
Sefydlwyd y papur gan Hugh Pugh, Evan Jones, W. Cadwaladr Davies a John Davies (Gwyneddon) yng Nghaernarfon yn 1877. Cawsai ei argraffu ar y dechrau gan D. W. Davies, Caernarfon. Yn 1884 prynwyd y cwmni gan Gwmni y Wasg Genedlaethol Gymreig.
Yn Ionawr 1892 cafodd ei brynu gan gwmni a sefydlwyd gan rai o ASau Rhyddfrydol Cymru ac yn eu plith David Lloyd George ac apwyntiwyd Beriah Gwynfe Evans yn olygydd. Papur wythnosol ydoedd, a'i bris yn geiniog. Daeth i chwarae rhan amlwg yng ngwleidyddiaeth Radicalaidd troad y ganrif a'r ymgyrch i ddatgysylltu Eglwys Loegr. Cyhoeddid dau argraffiad o 1892 ymlaen, un i'r gogledd a'r llall i'r de. Sylfaen ei athrawiaeth olygyddol oedd fod "Cymru yn un a'r Cymry yn genedl".
O'r 1890au ymlaen bu ei olygyddion a chyfranwyr yn cynnwys John Owen Jones (ap Ffarmwr), Beriah Gwynfe Evans, John Thomas (Eifionydd), E. Morgan Humphreys ac O. Llew Owain. Daeth 'Swyddfa'r Genedl' yng Nghaernarfon yn lle amlwg ym mywyd llenyddol a diwylliannol gogledd-orllewin Cymru.
Cotton Abbotts
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Cotton Abbotts.
Mae ganddo boblogaeth o oddeutu 3.
Rhuthun
Tref fach a chymuned yn Sir Ddinbych, Cymru, yw Rhuthun. Hi yw tref sirol Sir Ddinbych, ac fe'i lleolir ar lan Afon Clwyd yn ne Dyffryn Clwyd. Mae'r A494 a'r A525 yn rhedeg drwyddi. Roedd â phoblogaeth o 5,218 yn 2001 (47% gwryw, 53% benyw, oed cyfartaledd 43.0).
Mae Rhuthun wedi ei hefeillio â thref Brieg, Llydaw. Ceir dwy ysgol uwchradd: Ysgol Brynhyfryd a Ysgol Rhuthun (neu Ruthin School) sy'n ysgol breifat. Yr enw lleol ar yr ysgol breifat ydy "Ysgol y Capie Cochion".
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan a'r Aelod Seneddol yw.
Mae gan y dref hen gastell, a adeiladwyd tuag 1280, ond cafodd ei ddymchwel ar ôl y Rhyfel Cartref, ac fe'i ail-adeiladwyd fel gwesty mawr yn y 19g. Arferai fod yn brif dref Dogfeiling yn yr Oesoedd Canol Cynnar, a fu yn ddiweddarach yn un o ddau gwmwd a ffurfiai cantref Dyffryn Clwyd. Mae stryd yn y dref yn dal i gael ei galw'n "Dog Lane" (neu "Stryd Dogfael") ar ei ôl. Mae Maen Huail yn garreg o flaen Banc Barclays ac sy'n coffau torri pen brawd Gildas, yn ôl y chwedl.
Hanes
Dafydd ap Gruffudd (1238-83) a gododd y castell cyntaf i gael ei gofnodi ar y safle hwn, er bod tystiolaeth fod yma gastell cyn hyn. Cryfhawyd y castell yn helaeth gan Edward I o Loegr tua'r flwyddyn 1280. Enw gwreiddiol y Dref oedd 'Castell Coch yng Ngwern-fôr, oherwydd y tywodfaen coch yn waliau'r castell.
Ar 16 Medi 1400 llosgodd Owain Glyndŵr dref Rhuthun yn ulw, heblaw'r castell. Mae plac yn nodi'r ffaith hon ar fanc y Nat West, yr adeilad o flaen yr un presennol a losgwyd gyntaf gan Owain. Ar y plac mae dyfyniad o waith y prifardd Robin Llwyd ab Owain: 'Yn dy galon di... Glyn Dŵr!' Ymunodd llawer o drigolion Rhuthun gydag Owain gan ymosod wedyn ar Ddinbych, Rhuddlan ac yna Fflint.
Gall y cyhoedd hefyd ymweld â'r Hen Garchar a adferwyd yn ddiweddar. Dyma'r carchar a enwogwyd yn y gerdd:
Yn ôl yr hanesydd Peter Smith, 'Tan y 18g roedd y rhan fwyaf o drefi Cymru yn frith o dai du a gwyn (megis Tŷ Nantclwyd y Dre). Bellach, dim ond Rhuthun sydd ar ôl. Dylid ei gwarchod yn ofalus fel cofeb genedlaethol, fel yr atgof olaf sydd gennym...'. Capel hynaf y dref yw Pendref.
bawd|dim|Siop Rhonw, 1975: o gasgliad [[John Thomas (ffotograffydd), y Llyfrgell Genedlaethol]]
Nantclwyd y Dre
Agorwyd drysau Tŷ Nantclwyd (neu Nantclwyd y Dre) i'r cyhoedd ar droad y mileniwm, adeilad hynod, sy'n dyddio nôl i oddeutu 1445. Hwn yw'r tŷ trefol ffrâm bren hynaf yng Nghymru.
Canolfan Grefft
Ceir Canolfan Grefftau yn Rhuthun, sy'n cael ei ariannu gan Gyngor Sir Ddinbych. Mae wedi ennill nifer o wobrau, yn enwedig am ei bensaerniaeth.
Ferdinand Hoefer
Meddyg, geiriadurwr, hanesydd ac awdur nodedig o'r Almaen oedd Ferdinand Hoefer (21 Ebrill 1811 - 1 Mai 1878). Mae bellach yn adnabyddus am ei stôr o waith ar hanes gwyddoniaeth. Cafodd ei eni yn Döschnitz, Yr Almaen a bu farw yn Brunoy.
Rhuthun
Eisteddfod Genedlaethol
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol yn Rhuthun ym 1973. Am wybodaeth bellach gweler:
Guerrillero Heroico
bawd|350px|Guerrillero Heroico - ffotograff Alberto Korda o Che Guevara bawd|230px|Y fersiwn poblogaidd sydd wedi ei docio Ffotograff eiconig o'r chwyldroadwr Marcsaidd Che Guevara yn gwisgo beret du yw Guerrillero Heroico (Sbaeneg am "'Herwfilwr Arwrol") a dynnwyd gan Alberto Korda. Fe'i dynnwyd ar 5 Mawrth 1960 yn Hafana, Ciwba, mewn gwasanaeth coffa am y rhai fu farw yn ffrwydrad La Coubre ac o ganlyniad i'w boblogrwydd bu'r arweinydd carismataidd a dadleuol yn eicon diwylliannol erbyn diwedd y 1960au. Dywedodd Korda y cafodd ei dynnu at wyneb Guevara ar y foment y dynnwyd y llun gan yr "anghymodlondeb llwyr" yn ogystal â'r dicter a phoen a welodd. Blynyddoedd yn ddiweddarach, dywedodd Korda bod y ffotograff yn dangos cymeriad diysgog a stoic Che. Roedd Guevara yn 31 mlwydd oed pan dynnwyd y ffotograff.
Rhuthun
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Codau QRpedia yn Rhuthun
Mae'r codau canlynol yn cysylltu'n uniongyrchol ag erthyglau ar y Wicipedia Cymraeg:
Yn ychwanegol at y rhain mae 6 arall sy'n cysylltu gyda'r erthygl hon.
Cysylltiadau rhyngwladol
Mae Rhuthun wedi'i gefeillio â:
Tafod-y-gors gwelw
Planhigyn cigysol, blodeuol yw Tafod-y-gors gwelw sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Lentibulariaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Pinguicula lusitanica a'r enw Saesneg yw Pale butterwort. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Toddaidd Gwelw, Toddaidd Penfro.
Mae'r planhigyn hwn yn byw mewn gwlyptiroedd, rhostir, glannau llynnoedd a mannau tebyg. Gall ddal a threulio pryfaid bychan yn ei dentaclau gludiog. Cant eu dennu yno gan arogl siwgwr a gaiff ei greu mewn chwarennau pwrpasol. Mae ganddo flodau bychan pinc.
Collector Gari Abbai
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr B. Gopal yw Collector Gari Abbai a gyhoeddwyd yn 1987. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a hynny gan Ganesh Patro a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan K. Chakravarthy.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Akkineni Nageswara Rao, Akkineni Nagarjuna, Sharada a Kota Srinivasa Rao.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1987. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Last Emperor sef ffilm gan Bernardo Bertolucci. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd. S. Gopal Reddy oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm B Gopal yn Prakasam.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd B. Gopal nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Shell Rock, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Shell Rock, gan gynnwys:
Bro a Bywyd: Gwŷr Llên Cwm Tawe
Bywgraffiad o lenorion Cwm Tawe wedi'i olygu gan Ifor Rees yw Bro a Bywyd: Gwŷr Llên Cwm Tawe. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1995. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Cyfrol sy'n edrych ar hanes bywyd a gwaith gwŷr llên Cwm Tawe drwy gyfrwng testun cryno a lluniau du-a-gwyn.
Alys
Enw merch yw Alys. Mae rhai pobl nodedig gyda'r enw yn cynnwys:
23 CC
70au CC 60au CC 50au CC 40au CC 30au CC - 20au CC - 10au CC 00au CC 00au 10au 20au
28 CC 27 CC 26 CC 25 CC 24 CC - 23 CC - 22 CC 21 CC 20 CC 19 CC 18 CC
572
5g - 6g - 7g 520au 530au 540au 550au 560au - 570au - 580au 590au 600au 610au 620au 567 568 569 570 571 - 572 - 573 574 575 576 577
Careless Lady
Ffilm gomedi a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Kenneth MacKenna yw Careless Lady a gyhoeddwyd yn 1932. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Guy Bolton a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Hugo Friedhofer.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Joan Bennett a John Boles. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Rheilffordd Llyn Padarn
bawd|dde|260px|Gilfach Ddu Mae Rheilffordd Llyn Padarn (Saesneg: Llanberis Lake Railway) yn rheilffordd fach gyfyng 1' 11½" (neu 597 mm) sy'n rhedeg am 2.5 milltir (neu 4 km) ar hyd lan ddwyreinol Llyn Padarn yn Eryri, Gwynedd.
Careless Lady
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1932. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Tarzan The Ape Man ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Rheilffordd Llyn Padarn
bawd|260px|Rhwng Llanberis a Gilfach Ddu
Careless Lady
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Kenneth MacKenna ar 19 Awst 1899 yn Canterbury, New Hampshire a bu farw yn Glendale ar 19 Mehefin 1995.
Rheilffordd Llyn Padarn
Hanes
Mae'r rheilffordd yn dilyn rhan hen lwybr y rheilffordd 4' 0” ag arfer cludo llechu o Chwarel Dinorwig i'r Felinheli.
Careless Lady
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Kenneth MacKenna nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rheilffordd Llyn Padarn
Adfywiad
Yng Ngorffennaf 1966, awgrymodd Lowry Porter o Southend-on-Sea reilffordd o weithdy y cwmni chwarel yng Ngilfach Ddu yn ymyl Llanberis, i Ben llyn. Roedd trafodaeth yn mynd ymlaen efo cwmni y chwarel pan caewyd y chwarel yng Ngorffennaf 1969. Prynwyd y gweithdy yng Ngilfach Ddu gan Gyngor Sir Gwynedd, efo bwriad o greu parc gwledig.
Gwerthwyd tir a chyfarpar y chwarel, a phrynodd y rheilffordd dri locomotif stêm ac un diesel. Ym Mehefin 1970, prynodd y Cyngor Sir drywydd y lein, a rhoddwyd caniatâd i'r rheilffordd newydd i'w ddefnyddio.
Adeiladwyd y Rheilffordd yn lled yn hytrach na'r  a defnyddiwyd yn y chwarel. Felly roedd rhaid addasu'r locomotifau a cherbydau i gyd. Agorwyd y rheilffordd yn swyddogol ar 28 Mai 1971, ond na ddechreuodd gwasanaeth cyhoeddus tan 19 Gorffennaf, oherwydd problemau efo cerbydau. Estynnwyd y rheilffordd i Benllyn yn y gaeaf o 1971. Estynnwyd y lein i orsaf newydd yn Llanberis, agos i Reilffordd yr Wyddfa ym Mehefin 2003.