cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brynach
Gallai Brynach gyfeirio at un o sawl person:
Felinfach
Gall Felinfach gyfeirio at:
Antoine de Bertrand
Cyfansoddwr Ffrengig oedd Antoine de Bertrand (ganwyd 1530/1540 - bu farw tua 1581).
Marc-Antoine Charpentier
Cyfansoddwr Ffrengig oedd Marc-Antoine Charpentier (1643, Paris - 24 Chwefror 1704, Paris).
Gorsaf reilffordd Llanuwchllyn
Lleolir terminws a phencadlys Rheilffordd Llyn Tegid ym mhentref Llanuwchllyn ac mae'r rheilffordd bresennol yn defnyddio adeiladau'r orsaf Great Western wreiddiol. Mae lluniaeth ar gael yng nghaffi'r orsaf, ac mae'r staff yn siarad Cymraeg. Cedwir a chynhelir y locomotifau yn Llanuwchllyn, ac yn aml, mae'n posibl eu gweld yn y gweithdy; gellir hefyd ymweld â'r signalbocs a adeiladwyd ym 1896. Mae maes parcio hwylus y tu ôl yr orsaf. bawd|chwith|230px|Gorsaf Reilffordd Llanuwchllyn bawd|chwith|230px|Golygfa o'r platfform arall bawd|chwith|230px|Y blwch signal
La Machine infernale
Cynllun
Rhennir y ddrama yn bedair rhan, sef:
Argraffiadau Ffrangeg
Ni chafwyd cyfieithiad Cymraeg eto.
Abarrez
Mae Abarrez (Ffrangeg: Abbaretz) yn gymuned yn Departamant Liger-Atlantel (Ffrangeg Loire-Atlantique), yng ngwlad Llydaw a rhanbarth Ffrengig Pays de la Loire. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Twm Elias
Naturiaethwr, darlithydd ac awdur yw Twm Elias (ganwyd 1947) sydd wedi ysgrifennu nifer o lyfrau ar fyd natur, hanes amaethyddiaeth, llen gwerin ac arwyddion tywydd.
Lori
Math o gerbyd yw lori a ddefnyddir gan amlaf i gario y nwyddau trymach, h.y. y nwyddau na all ceir neu gerbydau eraill eu dal. Maent yn rhedeg ar ddiesel neu betrol heddiw. bawd|Daimler-Lastwagen, 1896 Mae lorïau fel arfer yn cario pethau fel llaeth, pren, dodrefn, sment/concrid ac yn y blaen.
Twm Elias
Bywgraffiad
Mae'n hanu o Glynnog yn wreiddiol ac yn byw yn Nebo ger Caernarfon. Astudiodd am radd mewn llysieueg amaethyddol ym Mhrifysgol Bangor cyn dilyn cwrs ymchwil yno ac yn Aberystwyth. Ers 1979 bu'n ddarlithydd a threfnydd cyrsiau ym Mhlas Tan y Bwlch, Maentwrog gan ymddeol yn Mai 2014. Ef oedd ysgrifennydd cyntaf Cymdeithas Edward Llwyd ac mae bellach yn Gadeirydd ei Phanel Enwau a Gweithgor y wefan amgylcheddol.
Lori
Mae cwmnïau lorïau Cymru yn cynnwys: Cawley bros, sy'n cario llechi yn ardal Llanrwst, Charles Footman yng Nghaerfyrddin a Mansel Davies.
Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caergybi 1927
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol Cymru 1927 yng Nghaergybi, Ynys Môn.
Cors Ddyga
Cors yng ngorllewin Ynys Môn yw Cors Ddyga (Saesneg: Tygai's Marsh). Mae wedi'i dynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 1 Ionawr 1957 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 1359.75 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Disgrifiad
Dwy gors arwahan yw Cors Ddyga a Chors Malltraeth. Mae'r gyntaf yn lygriad o Cors Tygai, ar ôl y sant a roes ei enw i Llandygai.
Cafwyd deddf i gau y môr a sychu y ddwy gors sef The Enclosure Act of Malltraeth Marsh and Cors Ddyga. Trawsffurfiodd hyn y dirwedd pan adeiladwyd Cob Malltraeth a dechreuodd yr Afon Cefni ymffurfio o'r newydd ynghanol y dyffryn. Sythu yr afon Cefni ei hun, ac adeiladwyd dwy ffôs fawr o'r enw Afon Fain, un bob ochr i'r afon gyda'r diben o sychu'r ddwy gors.
Canlyniad hyn oedd troi'r rhan fwyaf o'r gors yn borfa. Bu cloddio am lo yma am gyfnod. Gyda'r gwaith yn dod i ben ffurfiwyd y llynnau a elwir yn "Llynnau Gwaith-glo".
Castell Trefilan
Castell a godwyd gan dywysogion Deheubarth yn ne canolbarth Ceredigion yw Castell Trefilan. Ceir yr adfeilion ar safle coediog ger ysgol pentref Trefilan, tua 7 milltir i'r dwyrain o Aberaeron (Cyfeirnod OS: SN549571).
Fouenant
Mae Fouenant (Ffrangeg: Fouesnant) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Castell Trefilan
Ychydig iawn a wyddom am ei hanes. Yn ôl cofnod yn Brut y Tywysogion am y flwyddyn 1233, gorfennodd Maelgwn Fychan adeiladu'r castell yn y flwyddyn honno, ond ei dad Maelgwn ap Rhys a gychwynodd y gwaith, efallai yn 1231. Roedd ar safle strategol, hanner ffordd i fyny Dyffryn Aeron, yn gwarchod rhyd ar afon Aeron. Ceir yr unig gyfeiriad arall at y castell mewn llythyr at yr awdurdodau Seisnig dyddiedig 1282 sy'n dweud bod Rhys ap Maredudd wedi ymosod arno a'i losgi a rhyddhau deunaw o garcharorion o Gymry.
Fouenant
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Castell Trefilan
Castell mwnt a beili ydyw, ac mae'r domen i'w gweld heddiw ger yr ysgol ar bwys y pentref.
Llai na filltir i'r de, ar lan afon Aeron, ceir safle tybiedig lleiandy Sistersaidd Llanllŷr.
Fouenant
Poblogaeth
Population - Municipality code 29058
Pigwr blodau Borneo
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pigwr blodau Borneo (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pigwyr blodau Borneo) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Prionochilus xanthopygius; yr enw Saesneg arno yw Borneo yellow-rumped flowerpecker. Mae'n perthyn i deulu'r Pigwyr blodau (Lladin: Dicaeidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Ar Forest-Fouenant
Mae Ar Forest-Fouenant (Ffrangeg: La Forêt-Fouesnant) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Fouenant
Cysylltiadau Rhyngwladol
Mae Fouenant wedi'i gefeillio â:
Aderyn deildy euraid
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn deildy euraid (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar deildy euraid) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Prionodura newtoniana; yr enw Saesneg arno yw Newton’s golden bowerbird. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Deildy (Lladin: Ptilonorhynchidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Wiliam Midleton
Roedd Wiliam Midleton (c. 1550–1596) yn fardd Cymraeg a oedd hefyd yn filwr ac yn anturiwr.
Cors Ddyga
Disgrifiad
Mae llwybrau cyhoeddus a ffordd gyhoeddus Lon Gors a Lon Morfa Mawr yn croesi'r gors, diolch i weledigaeth Donald Glyn Pritchard, ysgrifennydd Cymdeithas Gwarchod Pentre Berw gyda chefnogaeth Cyngor Cymuned Esceifiog, swyddogion Cyngor Sir Ynys Mon a Menter Mon, Yr Arglwydd Cledwyn o Benrhos a Ieuan Wyn Jones AS a AC cafwyd arian o Ewrop i ail wynebu y ffyrdd sef Lon Gwaith Lon Gors Lon Bach a chreu Maes Parcio cyhoeddus i gerddwyr (a'u cwn) a beicwyr i fwynhau distawrydd Cors Ddyga.
Wiliam Midleton
Brodor o "Archwedlog", Lansannan, Sir Ddinbych oedd Midleton ac roedd yn fab i Ffowc Midleton.
Afon Braint
Un o afonydd Ynys Môn yw Afon Braint. Mae'n anarferol gan fod ganddi ddwy aber.
Fouenant
Cysylltiadau Rhyngwladol
Mae 5 bedd i filwyr o dan ofal Comisiwn Beddi Rhyfel y Gymanwlad yn y gymuned bawd|chwith|Beddi Rhyfel [[y Gymanwlad]]
William Jones (nofel)
Nofel gan T. Rowland Hughes yw William Jones, a gyhoeddwyd ym 1944.
Ottorino Respighi
Cyfansoddwr Eidalaidd oedd Ottorino Respighi (9 Gorffennaf 1879 – 18 Ebrill 1936).
Blackwell in the Peak
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Blackwell in the Peak. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dyffrynnoedd Swydd Derby.
Arfbais Slofenia
right|150px Mae arfbais Slofenia yn dangos tri brig Mynydd Triglav (mynydd uchaf Slofenia) ar gefndir glas mewn tarian ag ymyl coch. Dan Mynydd Triglav y mae dwy linell donnog sy'n cynrychioli'r môr a'r afonydd. Uwchben Triglav y mae tair seren aur chwe phigyn ar ffurf triongl. Daw'r sêr oddi wrth arfbais cowntiaid Celje. Mabwysiadwyd yr arfbais pan ddaeth Slofenia yn annibynnol o Iwgoslafia yn 1991.
Gruffydd Aled Williams
Mae Gruffydd Aled Williams, BA, PhD, FLSW (ganed 1943) yn ysgolhaig Cymraeg sy’n arbenigo ar farddoniaeth yr oesoedd canol a llenyddiaeth y Dadeni. Fe’i magwyd yn Ninmael, Sir Ddinbych, ac yng Nglyndyfrdwy yn yr hen Sir Feirionnydd. Fe’i addysgwyd yn Ysgol Gynradd Glyndyfrdwy, Ysgol Ramadeg Llangollen (wedyn Ysgol Dinas Brân) a Choleg y Brifysgol, Bangor lle graddiodd yn y Gymraeg.
Reuters
Asiantaeth newyddion ryngwladol yw Reuters, a sefydlwyd gan Paul Julius, Baron von Reuter (Israel Josephat, 1816 - 1899) yn Llundain yn 1851.
Kinnerton, Powys
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Gerllaw'r pentref ceir cae gyda phedwar maen hir ynddo. Ceir eglwys Santes Fair yn y pentref, sy'n dyddio yn ôl i'r 19g.
bawd|dim|300px|Pedwar maen hir mewn cae gerllaw'r pentref
Cors Ddyga
Disgrifiad
Prif ysgogiad y cynllun hwnoedd creu llwybrau gwastad diogel i bobl oedd wedi cael triniaeth calon a chymalau newydd. Mae'r Maes Parcio a'r llwybrau uchod yn cysylltu Lon Las Cefni ac yn hynod o boblogaidd gan bobl yr ynys a'r tir mawr. Agorwyd y Maes Parcio yn gyhoeddus gan blant hynaf Ysgol Esgeifiog a threfnwyd picnic iddynt gan aelodau a chyfeillion y gymdeithas. Noddwyd y dathliad gan Bysiau Gwynfor a D G Pritchard (CGPB.)
Garlann
Mae Garlann (Ffrangeg: Garlan) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code 29059
Gweler hefyd
Cymunedau Penn-ar-Bed
Fouenant
Gweler hefyd
Cymunedau Penn-ar-Bed
Wiliam Midleton
Milwr a môr-herwr
Bu'n ysgrifennydd i William Herbert, Iarll 1af Penfro (1501–1570) (Ail Iarllaeth Penfro, 1551) ac yna i'w fab Henry Herbert, 2il Iarll Penfro (1534–1601). Yng nghartref yr Herbertiaid yn Wilton ger Caersallog (Salisbury) daeth i adnabod yr anturiwr Syr Philip Sidney (1554-1586), brawd Mary, gwraig Henry Herbert.
Ottorino Respighi
Cyfarwyddai academi Santa Cecilia yn Rhufain o 1923 i 1925. Rhamantaidd yw ei waith e, gyda'r offerynnau llinynnol yn dominyddu.
William Herbert, Iarll 1af Penfro (1501–1570)
bawd|243px|Arfau Syr William Herbert, Iarll 1af Penfro. Uchelwr, gŵr llys Tuduraidd oedd William Herbert, Iarll 1af Penfro, Barwn 1af Herbert o Gaerdydd KG (c. 1501 – 17 Mawrth 1570).
Gruffydd Aled Williams
O 1965 hyd 1970 bu’n Ddarlithydd Cynorthwyol yn y Gymraeg yng Ngholeg y Brifysgol, Dulyn, ac o 1970 hyd 1995 bu’n Ddarlithydd, Darlithydd Hŷn (1984) a Darllenydd (1991) yn Adran y Gymraeg yng Ngholeg y Brifysgol, Bangor. Yn 1995 fe’i penodwyd yn Athro’r Gymraeg a Phennaeth Adran y Gymraeg ym Mhrifysgol Cymru, Aberystwyth, swydd a ddaliodd hyd ei ymddeoliad yn 2008.
William Jones (nofel)
Mae'n sôn am hanes chwarelwr yng Ngwynedd sy'n penderfynu gadael ei gymuned i chwilio am waith yng nglofeydd y De.
Eglwys Sant Cwyfan, Sir Ddinbych
Eglwys sydd a'i hadeilad yn dyddio i'r 15C yw Eglwys Sant Cwyfan, Llangwyfan, ger Llandyrnog, Sir Ddinbych. Fe'i codwyd o dywodfaen lleol, coch ond gwyngalchwyd drosto.
Pigwr blodau Borneo
Teulu
Mae'r pigwr blodau Borneo yn perthyn i deulu'r Pigwyr blodau (Lladin: Dicaeidae). Weithiau mae'r teulu hwn yn cael ei ystyried yn rhan o deulu ehangach: teulu'r Adar haul (Categori:Nectarinidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Aderyn deildy euraid
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. newtoniana, sef enw'r rhywogaeth.
Cors Ddyga
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Wiliam Midleton
Milwr a môr-herwr
Yn 1585 aeth Midleton gyda'r fyddin Seisnig i'r Iseldiroedd gan wasanaethu fel llumanwr Sidney ym Mrwydr Zutphen lle clwyfwyd Syr Philip Sidney. a bu farw. Yn 1589 bu Midleton ar gyrch milwrol Seisnig aflwyddiannus i Bortiwgal. Wedi hynny dechreuodd ar yrfa fel môr-herwr (privateer) yn ysbeilio llongau Sbaen. Yn 1589 yr oedd yn gapten ar yr Elizabeth and Mary, llong o'r eiddo ei gefnder Thomas Myddelton, masnachwr cyfoethog o Lundain, a hwyliodd i borthladd Plymouth ar ôl dal llong ac ynddi gargo gwerth £2,700. Yn 1590 hwyliodd yn y Riall, un arall o longau ei gefnder, gan ddal dwy long a hwyliai o Firenze i Lisboa ac ynddynt gargo gwerth £13,000. Adlewyrchir gyrfa Midleton fel morherwr yn yr hanes amdano a geir mewn llawysgrif a fu'n eiddo i Thomas Pennant: dywedir mai Midleton, ynghyd â dau arall (un ohonynt oedd y bardd a'r morherwr Tomos Prys o Blas Iolyn) oedd 'the first that smoaked Tobacco publickly at London'. Mae'r awdur Seisnig Richard Robinson (1544/5-1603) yn cofnodi anturiaethau Midleton ar y môr yn llongau George Clifford, trydydd iarll Cumberland (1558-1605), gan nodi mai Midleton a roes iddo'r wybodaeth am wyth o deithiau morherwol Clifford. Yn 1595 hwyliodd Midleton gyda Syr Francis Drake a Syr John Hopkins fel capten y Salomon Bonaventure yn y cyrch i Banama y bu farw'r ddau Sais arno. Pan oedd ei long wrth angor yn ynys Escudo, man annymunol not inhabited ... but full of Tarrtasis and Aligators, gorffennodd Midleton ei fydryddiad Cymraeg o'r Salmau ar 24 Ionawr 1596. Cofnoda Richard Robinson i Midleton farw yn Falmouth wedi iddo ddychwelyd o Banama.
Gogledd-orllewin Glasgow (etholaeth seneddol y DU)
Mae Gogledd-orllewin Glasgow yn etholaeth fwrdeistrefol yn yr Alban ar gyfer Tŷ'r Cyffredin, y DU, sy'n ethol un Aelod Seneddol (AS) drwy'r system etholiadol 'y cyntaf i'r felin'. Yn 2005 yr etholwyd yr aelod cyntaf i gynrychioli'r etholaeth hon, ond rhaid cofio fod y ffiniau wedi newid rhyw ychydig ers hynny. Mae'r etholaeth yn un o saith o fewn Dinas Glasgow. Saif yr etholaeth hon ar ochr ogleddol glannau Afon Clud.
William Herbert, Iarll 1af Penfro (1501–1570)
Roedd yn fab i Syr Richard Herbert a Margaret Cradock.
Henry Herbert, 2il Iarll Penfro (1534-1601)
bawd|243px|Arfau Syr Henry Herbert Uchelwr Cymreig oedd Henry Herbert, 2il Iarll Penfro (c.1534 - 19 Ionawr 1601). Ef a fu'n gyfrifol am gryfhau Castell Caerdydd. Roedd yn ddyn diwylliedig ac roedd yr achau Cymreig yn bwysig iddo. Ysgrifennydd iddo oedd y bardd a'r milwr Wiliam Midleton o Lansannan.
Abarrez
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg
Triglav
Mynydd uchaf Slofenia yw Mynydd Triglav. Ystyr yr enw yw 'tri phen' yn Slofeneg, enw sy'n disgrifio ei siâp fel mae'n ymddangos o gyfeiriad dyffryn Bohinj (o'r de-ddwyrain). Mae delw'r mynydd yn ymddangos ar arfbais Slofenia, ar faner y wlad, ac ar gefn ddarn 50 cent Slofenia. Uchder y mynydd yw 2,864m (9,396 troedfedd). Fe'i lleolir yng ngogledd-orllewin Slofenia, yng Ngharniola Uchaf.
Aderyn deildy euraid
Teulu
Mae'r aderyn deildy euraid yn perthyn i deulu'r Adar Deildy (Lladin: Ptilonorhynchidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Henry Herbert, 2il Iarll Penfro (1534-1601)
Roedd Henry yn fab i William Herbert, Iarll 1af Penfro (1501–1570) ac Anne Parr, Iarlles Penfro. Ei fodryb oedd Catherine Parr, gwraig olaf Harri VIII. Roedd ei ewyrth William Parr, ardalydd 1af Northampton yn ddyn pwerus iawn yn ystod teyrnasiad Edward VI ac yna Elisabeth I.
Emyr Jones Parry
Diplomydd o Gymro yw Syr Emyr Jones Parry (ganwyd 21 Medi 1947). Roedd yn Gynrychiolydd y Deyrnas Unedig i NATO o 2001 hyd 2003, a Chynrychiolydd y DU i'r Cenhedloedd Unedig o 2003 hyd 2007. Penodwyd yn gadeirydd Confensiwn Cymru Gyfan yn 2007, ac ers 2008 ef yw Llywydd Prifysgol Aberystwyth.
La Peste
Nofel Ffrangeg gan Albert Camus yw La Peste (sef "Y Pla"), a gyhoeddwyd yn 1947 ac a enillodd Wobr Nobel yn 1957. Fe'i lleolir yn Oran, Algeria yn y cyfnod trefedigaethol pan reolwyd y wlad honno gan Ffrainc. Gosodir digwyddiadau'r nofel yn y 1940au. Mae'r nofel yn adrodd hanes bywyd beunyddiol trigolion y ddinas yn ystod pla sy'n ei tharo ac yn torri pob cysylltiad rhyngddi a gweddill y byd. Nofel symbolaidd ydyw, sy'n adlewyrchu athroniaeth ddirfodol yr awdur. Gyda'i nofel fawr arall, L'Étranger, mae'n un o glasuron llenyddiaeth dirfodaeth.
Marchogion yr Ysbyty
Urdd sifalriaidd a sefydlwyd yn Jeriwsalem yn yr 11g oedd Marchogion yr Ysbyty (neu'r Ysbytywyr; Ffrangeg Hospitaliers), a adnabyddir hefyd gan ei enw llawn Urdd Marchogion Ysbyty Sant Ifan a Jeriwsalem. Urdd grefyddol filwrol ydoedd. Fe'i sefydlwyd gyda'r bwriad o hyrwyddo'r Croesgadau yn y Tir Sanctaidd a chynorthwyo pererinion i ymweld â chysegrfannau Cristnogol yn y Lefant.
Hanes
Cychwyn yr urdd oedd sefydlu ysbyty ar gyfer pererinion yn Jeriwsalem tua'r flwyddyn 1070. Wrth i'r croesgadu dyfu ac ymledu chwareai'r urdd ran fwy milwrol. Cyn hir roedd yr Ysbytywyr yn gyfoethog iawn. Eu cystadleuwyr pennaf oedd urdd y Templariaid.
Eisteddfod Genedlaethol Cymru Treorci 1928
250px|bawd|Meini'r Orsedd, Treorci
Z8 GND 5296
Darganfuwyd yn 2013, mae galaeth z8_GND_5296 yn alaeth bellaf a pellter wedi mesurodd gan spectograffi. Mae'r galaeth yn 30 blwyddyn golau i ffwrdd.
Afon Inn
Afon yng nghanolbarth Ewrop yw afon Inn (Lladin: Aenus, Groeg: Ainos, Reto-Romaneg: En). Mae'n 517 km o hyd, ac yn llifo trwy'r Swistir, Awstria a'r Almaen cyn llifo i mewn i afon Donaw.
Arcangelo Corelli
Cyfansoddwr a fiolinydd o'r Eidal oedd Arcangelo Corelli (17 Chwefror 1653 – 8 Ionawr 1713).
Arfbais Slofenia
Rhagflaenwyr a hanes yr arfbais
bawd|125px|dde|[[Arfbais Gweriniaeth Sosialaidd Slofenia]] Roedd y llinellau tonnog a delw Mynydd Triglav yn ymddangos ar arfbais Gweriniaeth Sosialaidd Slofenia pan oedd Slofenia yn rhan o Iwgoslafia. Fe'i hamgylchynwyd gan dorch ŷd, dail pisgwydd a rhuban coch, gyda seren goch sosialaidd ar y brig.
Rhyfel Chwe Diwrnod
bawd|Israel a'r tiriogaeth a feddiannodd yn ystod (ac wedi) y Rhyfel Chwe Diwrnod. Ymladdwyd y Rhyfel Chwe Diwrnod (Hebraeg: מלחמת ששת הימים, Milhemet Sheshet Ha‑Yamim; Arabeg: حرب الأيام الستة, ħarb al‑ayyam as‑sitta), a elwir hefyd yn "Rhyfel Israel-Arabaidd 1967", y Trydydd Rhyfel Arab-Israelaidd, Rhyfel Mehefin, neu an‑Naksah yn Arabeg ("Yr Atalfa"), rhwng Israel a'r gwladwriaethau Arabaidd yr Aifft, Gwlad Iorddonen, Irac, a Syria. Mae'r rhyfel hwn yn rhan o'r Gwrthdaro Arabaidd-Israelaidd.
Trefilan
Tua milltir i'r de o Drefilan ceir safle tybiedig lleiandy Sistersaidd Llanllŷr.
Rhyfel Chwe Diwrnod
Cynyddai'r tensiynau rhwng Israel a'i chymdogion Arabaidd ar ddechrau 1967. Pan orfodwyd Llu Argyfwng y Cenhedloedd Unedig gan yr Aifft i adael gorynys Sinai, gan gynyddu ei gweithgareddau milwrol ger y ffin ag Israel a gwrthod mynediad i longau Israelaidd a geisiai fynd i Gulfor Tiran (ger Aqaba). Lansiodd Israel gyrch milwrol rhagflaenol ar lu awyr yr Aifft am ei bod yn ofni ymosodiad buan o du'r Aifft. Yn ei thro ymosododd Gwlad Iorddonen ar ddinasoedd Israelaidd Jerwsalem a Netanya. Erbyn diwedd y rhyfel roedd Israel wedi cipio Llain Gaza, gorynys Sinai, y Lan Orllewinol, ac Ucheldiroedd Golan. Mae canlyniadau'r rhyfel tyngedfennol hwnnw yn effeithio ar wleidyddiaeth y Dwyrain Canol hyd heddiw.
Trefilan
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Emyr Jones Parry
Fe'i addysgwyd yn Ysgol y Gwendraeth cyn iddo astudio ffiseg ym Mhrifysgol Caerdydd; yno bu'n llywydd Undeb y Myfyrwyr cyn iddo dderbyn gradd PhD am waith ar bolymerau yng Ngholeg y Santes Catrin, Caergrawnt.
Marchogion yr Ysbyty
Hanes
Ar ôl cwymp dinas Acre yn 1291 ymsefydlasant yn Nghyprus, Rhodes a Malta.
Inverness, Nairn, Badenoch a Strathspey (etholaeth seneddol y DU)
Mae Inverness, Nairn, Badenoch a Strathspey yn etholaeth sirol yn yr Alban ar gyfer Tŷ'r Cyffredin, y DU, sy'n ethol un Aelod Seneddol (AS) drwy'r system etholiadol 'y cyntaf i'r felin'. Yn 2005 yr etholwyd yr aelod cyntaf i gynrychioli'r etholaeth hon (Danny Alexander). Mae'r etholaeth yn ne-ddwyrain Ucheldir yr Alban.
Eisteddfod Genedlaethol Cymru Treorci 1928
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol Cymru 1928 yn Nhreorci, Sir Forgannwg (Rhondda Cynon Taf bellach).
Osbert Fynes-Clinton
Un o dafodieithegwyr cynnar y Gymraeg oedd Osbert Henry Fynes-Clinton (9 Tachwedd 1869 – 9 Awst 1941). Hanodd Fynes-Clinton o Fanceinion, yn fab i reithor Barlow Moor ger Didsbury. Cafodd ei addysg yng Ngholeg Sant Ioan, Rhydychen, lle astudiodd ieithoedd modern. Bu'n athro Ffrangeg yn King Edward's School, Aston, Birmingham tan 1904, pryd penodwyd yn athro Ffrangeg yng Ngholeg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor. Arhosodd yn ardal Bangor hyd ei farwolaeth yn 1941, ac roedd ei ddiddordeb yn nhafodiaith yr ardal yn dyddio o'r adeg honno.
Passau
Dinas yn nhalaith Bafaria yn ne'r Almaen yw Passau. Roedd y boblogaeth yn 50,644 yn 2006.
Saif Passau ger y ffîn ag Awstria. Gelwir hi y Dreiflüssestadt ("Dinas y tair afon"), gan fod afon Inn ac afon Ilz yn ymuno ag afon Donaw yma. Sefydlwyd y ddinas fel oppidum Celtaidd Boiodurum, yna bu'n sefydliad Rhufeinig Boiotro.
bawd|700px|center| Yr hen ddinas ac afon Inn, o Mariahilf.
Gruffydd Aled Williams
Cyhoeddodd Williams yn helaeth yn ei briod feysydd. Mae’n awdur dros 50 o erthyglau mewn cylchgronau a chyfrolau academaidd ar farddoniaeth yr oesoedd canol a llenyddiaeth y Dadeni. Enillodd ei gyfrol Ymryson Edmwnd Prys a Wiliam Cynwal (1986) Wobr Syr Ellis Griffith Prifysgol Cymru. Yn 1994 cyhoeddodd olygiad o’r farddoniaeth a dadogir ar Owain Cyfeiliog (m. 1170). Canolbwyntiodd ei ymchwil ar ôl ymddeol ar hanes Owain Glyn Dŵr a’r llenyddiaeth sy’n gysylltiedig ag ef. Traddododd Ddarlith Goffa Syr John Rhŷs yr Academi Brydeinig yn 2010 ar ‘More than “skimble-skamble stuff”: the medieval poetry associated with Owain Glyn Dŵr’ (cyhoeddwyd yn 2012), a chyfrannodd ddwy erthygl i’r gyfrol Owain Glyndŵr: a Casebook, gol. J. K. Bollard a Michael Livingston (2013). Yn 2016 enillodd ei gyfrol Dyddiau Olaf Owain Glyndŵr (2015) wobr y categori Ffeithiol Greadigol yng nghystadleuaeth Llyfr y Flwyddyn Llenyddiaeth Cymru. O 1997 hyd 2012 bu Williams yn olygydd Llên Cymru, y prif gylchgrawn academaidd ym maes hanes llenyddiaeth Gymraeg. Ef yw Llywydd Cymdeithas Hanes a Chofnodion Sir Feirionnydd, ac mae’n aelod o Gyngor Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion. Dyfarnwyd y Wisg Wen iddo gan Orsedd y Beirdd yn 2002, ac etholwyd ef yn Gymrawd o Gymdeithas Ddysgedig Cymru yn 2014.
Felinfach, Ceredigion
Pentref yn Nyffryn Aeron yng nghanolbarth Ceredigion yw Felinfach, hefyd Felin-fach. Gorwedda ger y briffordd A482 fymryn i'r de o bentref Ystrad Aeron, tua hanner ffordd rhwng Aberaeron a Llanbedr Pont Steffan. Mae yng nghymuned Llanfihangel Ystrad. Yn 2004 roedd ward Felinfach a 579 o bleidleiswyr. Mae'r rhan fwyaf o boblogaeth y pentref yn byw yn un o ddwy stâd Bro Henllys a Bryn Salem.
Ar Forest-Fouenant
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Afon Inn
Ceir tarddiad yr Inn 2645 medr uwch lefel y môr ym Mwlch Maloja yng nghanton Graubünden yn y Swistir. Mae'n llfo trwy'r Tirol yn Awstria, lle mae'n rhoi ei henw i brifddinas y dalaith, Innsbruck. Ger Kufstein mae'n gadael Awstria ac yn llifo i dalaith Bafaria yn yr Almaen. Yr afon yw'r ffîn rhwng yr Almaen ac Awstria yn yr ardal yma, Mae'n uno ag afon Donaw yn Passau.
Arcangelo Corelli
Cyfansoddodd nifer o sonatas i'r fiolin ac yn ogystal sefydlodd y concerto grosso fel ffurf gerddorol. Daeth y concerto grosso, sy'n cyferbynu grŵp bach o offerynnau â cherddorfa lawn, yn un o hoff ffurfiau'r cyfansoddwyr baroc yn y 18g.
Afon Inn
Dinasoedd a threfi ar afon Inn
bawd|dim|250px|Afon Inn ger Kufstein bawd|dim|250px|Afon Inn
Arcangelo Corelli
Gwaith mwyaf adnabyddus Corelli yw Concerto'r Nadolig.
Inverness, Nairn, Badenoch a Strathspey (etholaeth seneddol y DU)
Cynrychiolir yr etholaeth, ers Etholiad Cyffredinol, Mai 2015 gan Drew Hendry, Plaid Genedlaethol yr Alban (yr SNP). Yn yr etholiad hon cipiodd yr SNP 56 o seddi yn yr Alban. Yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2017, daliodd ei afael yn y sedd. Gwnaeth yr un peth yn 2019.
Pigwr blodau brongoch y Gorllewin
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pigwr blodau brongoch y Gorllewin (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pigwyr blodau brongoch y Gorllewin) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Prionochilus thoracicus; yr enw Saesneg arno yw Scarlet-breasted flowerpecker. Mae'n perthyn i deulu'r Pigwyr blodau (Lladin: Dicaeidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Gruffydd Aled Williams
Mae Williams yn briod ag Éimear (née Ní Fhloinn) ac mae ganddynt dri o blant, dau fab ac un ferch.
Osbert Fynes-Clinton
Llyfryddiaeth
Clasur Fynes-Clinton:
Glenrothes (etholaeth seneddol y DU)
Cynrychiolir yr etholaeth, ers Etholiad Cyffredinol, Mai 2015 gan Peter Grant, Plaid Genedlaethol yr Alban (yr SNP) a gipiwyd y sedd oddi wrth Llafur a oedd wedi cynrychioli'r etholaeth hon ers diwrnod ei chreu. Yn yr etholiad hon cipiodd yr SNP 56 o seddi yn yr Alban.
Felinfach, Ceredigion
Mae Felinfach yn nodedig am Theatr Felinfach, ac am y cysylltiad hir rhwng y pentre a'r diwydiant llaeth.
Llanfrynach
Pentref a chymuned ym Mhowys, Cymru, yw Llanfrynach. Saif yn ardal Brycheiniog ar ochr ogleddol Bannau Brycheiniog tua 2 filltir i'r de-ddwyrain o Aberhonddu.
Wiliam Midleton
Y llenor
Roedd teulu Midleton yn noddwyr beirdd a dysgodd grefft y canu caeth. Yn 1594 cyhoeddodd Bardhoniaeth, neu brydydhiaeth, llawlyfr a fwriadwyd i gynorthwyo beirdd amatur a ddymunai ddysgu'r grefft.
Ar Forest-Fouenant
Gweler hefyd
Cymunedau Penn-ar-Bed
William Herbert, Iarll 1af Penfro (1501–1570)
Priodi a phlant
O'i briodas gydag Anne Parr, Iarlles Penfro cafwyd tri o blant:
Rick Astley
Canwr a chyfansoddwr cerddoriaeth Saesneg yw Rick Astley (ganwyd 6 Chwefror 1966). Mae'n fwyaf enwog am ei gân o 1987, "Never Gonna Give You Up". Cyrhaeddodd y gân #1 mewn siartiau cerddoriaeth 25 gwlad gwahanol. Erbyn 1993, cafodd tua 40 miliwn o recordiau Astley eu gwerthu. Wedi iddo ymddeol yn 1993, dychwelodd Astley nôl i'r byd enwogrwydd diolch i'r meme gwe poblogaidd "Rickrolling". Cafodd Astley ei enwi'r "Act Gorau Erioed" gan bleidleiswyr yr MTV Europe Music Awards yn 2008.
Castell Ystrad Meurig
Castell o gyfnod y Normaniaid y mae ei adfeilion yn gorwedd ger pentref Ystrad Meurig, canolbarth Ceredigion, yw Castell Ystrad Meurig.
Pigwr blodau brongoch y Gorllewin
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. thoracicus, sef enw'r rhywogaeth.
Marchogion yr Ysbyty
Cymru
Soberana Melitar Orden de Malta Malteserorden Orden de Malta Malta ordu Maltako Ordena Ordre de Malte Orde de Malta Máltai lovagrend Ordine de Malta Maltos Ordinas Neatkarīgais Maltas Bruņinieku ordenis Малтешки ред Ordni Militari Sovran ta' Malta Orde van Malta Maltesarordenen Malteserordenen Suwerenny Rycerski Zakon Szpitalników św. Jana z Jerozolimy z Rodos i z Malty Ordinul Suveran al Cavalerilor de Malta Venerable Order of Saint John Малтешки ред Malteserorden
Llanfrynach
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Eglwys Sant Cwyfan, Sir Ddinbych
Un o ddilynwyr Sant Beuno oedd Sant Cwyfan a roddodd ei enw i'r eglwys leol. Mae'r eglwys tua 1.5 km i'r gogledd-ddwyrain o Eglwys Sant Tyrnog, Llandyrnog a sonir amdani'n wreiddiol yn 1254 fel "Langeifin", ond dylid cofio nad oedd cofnodwr trethi y Norwich Taxation yn deall Cymraeg, heb sôn am ei sillafu. Ceir hefyd eglwys o'r un enw ar Ynys Cribinau ym Môn ac un arall yn Nhudweiliog, Gwynedd. Canfyddwyd olion yr eglwys cynharaf, canoloesol ger wal yn y gogledd, ond perthyn i'r 15C mae'r adeilad presennol.
Abarrez
Poblogaeth
Delwedd:Population - Municipality code 44001.svg
Ar Forest-Landerne
Mae Ar Forest-Landerne (Ffrangeg: La Forest-Landerneau) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Gogledd-ddwyrain Glasgow (etholaeth seneddol y DU)
Mae Gogledd-ddwyrain Glasgow yn etholaeth fwrdeistrefol yn yr Alban ar gyfer Tŷ'r Cyffredin, y DU, sy'n ethol un Aelod Seneddol (AS) drwy'r system etholiadol 'y cyntaf i'r felin'. Yn 2005 yr etholwyd yr aelod cyntaf i gynrychioli'r etholaeth hon. Mae'r etholaeth o fewn Dinas Glasgow.
Llanfihangel Llantarnam
Pentref, plwyf a chymuned ym Mwrdeisdref Sirol Torfaen, Cymru, yw Llanfihangel Llantarnam, weithiau Llantarnam. Hi yw'r gymuned fwyaf deheuol yn Nhorfaen, ac mae wedi datblygu yn un o faesdrefi Cwmbrân. Roedd poblogaeth y gymuned yn 2001 yn 3,299; cynyddodd i 4,125 erbyn 2011. Mae Camlas Sir Fynwy yn rhedeg trwy'r gymuned. Bu yma eglwys ar un cyfnod a gysegrwyd i sant Derfel Gadarn.
Brut y Brenhinedd
bawd|265px|Brut y Brenhinedd yn [[Llyfr Coch Hergest]]
Gogledd-ddwyrain Glasgow (etholaeth seneddol y DU)
Cynrychiolwyd yr etholaeth, rhwng Etholiad Cyffredinol, Mai 2015 a Etholiad  Cyffredinol, Mai 2017 gan Anne McLaughlin, Plaid Genedlaethol yr Alban (yr SNP) a lwyddodd i dorri record Prydain gyfan gyda gogwydd o 39.8% (Llafur i'r SNP). . Yn yr etholiad hon cipiodd yr SNP 56 o seddi yn yr Alban.
Gogledd-orllewin Glasgow (etholaeth seneddol y DU)
Ceir amrywiaeth cymdeithasol yn yr etholaeth sy'n cynnwys rhannau cyfoethog fel Jordanhill a Scotstoun,yn ogystal â mannau tlawd e.e. ystadau tai Drumchapel.
De Glasgow (etholaeth seneddol y DU)
Mae De Glasgow yn etholaeth Bwrdeisdref yn yr Alban ar gyfer Tŷ'r Cyffredin, y DU, sy'n ethol un Aelod Seneddol (AS) drwy'r system etholiadol 'y cyntaf i'r felin'. Yn 2005 yr etholwyd yr aelod cyntaf i gynrychioli'r etholaeth hon, ond rhaid cofio fod y ffiniau wedi newid rhyw ychydig ers hynny. Mae'r etholaeth hon yn un o saith o fewn Dinas Glasgow.
Ceunant Ormiston
Mae Ceunant Ormiston yn geunant ym Mynyddoedd MacDonnell 135 cilomedr i'r gorllewin o Alice Springs yn Nhiriogaeth y Gogledd, Awstralia. Mae'n rhan o Barc Genedlaethol Mynyddoedd MacDonnell. Mae twll dŵr, tua 14 medr o ddyfnder, yn y ceunant.
Ar ôl glaw trwm, mae Nant Ormiston yn llifo trwy'r ceunant, yn creu blwch tua 300 medr o ddyfnder, trwy haenau cwartsit Heavitree.
William Jones (nofel)
Mae'n disgrifio bywyd caled y chwarelwyr ar ddechrau'r 20g, a hwyrach mai hon yw'r unig nofel Gymraeg sydd yn rhoi darlun o fywyd yng nghymoedd y De diwydiannol tan i Gwenallt ysgrifennu ei nofel yntau Ffwrneisiau. Ceir ynddi yr ymadrodd "Cadw dy blydi chips!", sef mae'n debyg y tro cyntaf i reg ymddangos mewn llenyddiaeth Gymraeg (mewn llenyddiaeth ddiweddar, o leiaf).
William Herbert, Iarll 1af Penfro (1501–1570)
Priodi a phlant
Wedi marwolaeth ei wraig Anne ar 20 Chwefror 1552, priododd Anne Talbot, merch George Talbot, 4ydd Iarll Shrewsbury, gwraig weddw Peter Compton ac ni chafwyd plant.
Inverclyde (etholaeth seneddol y DU)
Cynrychiolir yr etholaeth, ers Etholiad Cyffredinol, Mai 2015 gan Ronnie Cowan, Plaid Genedlaethol yr Alban (yr SNP). Yn yr etholiad hon cipiodd yr SNP 56 o seddi yn yr Alban. Yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2017, daliodd ei afael yn y sedd. Gwnaeth yr un peth yn 2019.
Wiliam Midleton
Y llenor
Mae'n debyg i fydryddiad Midleton o rai o'r salmau, Rhann o Psalmae Dauyd, a Phrophwyti eraill gael ei gyhoeddi yn 1595 cyn iddo ymadael am Banama. Cyhoeddwyd ei fydryddiad llawn Psalmae y brenhinol brophwyd Dafydh yn 1603 ar ôl iddo farw. Yn wahanol i fydryddiad diweddarach Edmwnd Prys (1621) nid mydryddiad i'w ganu gan gynulleidfaoedd oedd hwn, ond ymarferiad llenyddol soffistigedig y gellid ei ddefnyddio ar gyfer defosiwn preifat. Mae perthynas Midleton â Syr Philip Sidney yn berthnasol yn y cyswllt hwn. Fel salmau Sidney, bwriadwyd salmau Midleton fel tour de force mydryddol; defnyddiodd 43 o fesurau gwahanol er mwyn dangos cyfoeth mydryddiaeth Gymraeg. Mae'n bur debyg iddynt gael eu hysbrydoli gan salmau Sidney (a ddefnyddiodd 43 o fesurau yn y 43 salm a fydryddodd ef).
Tarddiad gwerin
Mae tarddiad gwerin yn cyfeirio at ddadansoddiad o darddiad gair sy ddim yn gyson â'i darddiad hanesyddol. Yn aml mae tarddiadau gwerin yn ymddangos oherwydd bod siaradwyr yn gweld neu yn dychmygu tebygrwydd rhwng geiriau sy'n awgrymu perthynas rhyngddynt, er nad oedd perthynas o'r fath yn hanesyddol. Mae rhai tarddiadau gwerin yn dod yn lled gyffredin. Gall tarddiad gwerin arwain at newid i ffurf y gair i adlewyrchu'r dadansoddiad newydd ohono neu ffurfiau newydd eraill wedi'u seilio ar y dadansoddiad. Er enghraifft:
Arcangelo Corelli
Gwaith cerddorol
Mae chwech opus yn cael eu derbyn fel gwaith Corelli, ynghŷd ag ambell waith arall:
Sion a Siân
Rhaglen deledu Cymraeg yw Sion a Siân. Darlledwyd yn gyntaf ar TWW ym 1964 pan oedd yr orsaf o dan reolaeth Wyn Roberts.
Felinfach, Ceredigion
Saif Theatr Felinfach ar Gampws Felinfach ac yno hefyd ceir Y Ganolfan sef canolfan addysg Cyngor Sir Ceredigion. Yma mae swyddfeydd Cered: Menter Iaith Ceredigion, Clybiau Ffermwyr Ifanc Ceredigion a nifer o staff Adran Addysg Cyngor Sir Ceredigion. Ceir yma hefyd nifer o ystafelloedd cyfarfod poblogaidd.
Eglwys Sant Cwyfan, Sir Ddinbych
Ystyrir mai hon yw'r eglwys leiaf yn Nyffryn Clwyd.
Glenrothes (etholaeth seneddol y DU)
Yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2017, daliodd ei afael yn y sedd. Gwnaeth yr un peth yn 2019.
Inverness, Nairn, Badenoch a Strathspey (etholaeth seneddol y DU)
Aelodau Seneddol
Ers creu'r etholaeth yn 2005 hyd at Etholiad Cyffredinol 2015 bu Danny Alexander yma'n Aelod Seneddol; ef oedd Prif Ysgrifennydd Trysorlys San Steffan. Ym Mai 2015, chwipiwyd ef allan gan y Cenedlaetholwr Drew Hendry, ar ran yr SNP.
Kuno Meyer
Ysgolhaig Celtaidd ac ieithydd o Almaenwr oedd Kuno Meyer (20 Rhagfyr 1858 - 11 Hydref 1919). Fe'i ganwyd yn Hamburg, yn frawd i'r hanesydd Clasurol Eduard Meyer (1855-1930).
De-orllewin Glasgow (etholaeth seneddol y DU)
Mae De-orllewin Glasgow yn etholaeth fwrdeistrefol yn yr Alban ar gyfer Tŷ'r Cyffredin, y DU, sy'n ethol un Aelod Seneddol (AS) drwy'r system etholiadol 'y cyntaf i'r felin'. Yn 2005 yr etholwyd yr aelod cyntaf i gynrychioli'r etholaeth hon. Mae'r etholaeth yn un o saith etholaeth a leolir o fewn Dinas Glasgow.
Henry Herbert, 2il Iarll Penfro (1534-1601)
Tair priodas a phlant
Priododd Catherine Grey, chwaer ieuengaf Yr Arglwyddes Jane Grey ac wyres i Mari Tudur ar 25 Mai 1553. ond diddymwyd y briodas ac ni chafwyd plant.
Rick Astley
Ganwyd Astley yn Glannau Merswy, Lloegr i deulu dosbarth canol. Ysgarodd ei rhieni pan yr oedd yn 5 mlwydd oed a chafodd Astley a'i tri siblingiaid eu magu gan eu tad. Dechreuodd Astley i ganu yn côr ei ysgol pan oedd yn 10 mlwydd oed ac yn ystod ei fywyd ysgol, perfformiodd Astley fel drymiwr mewn nifer o fandiau lleol. Yn 1985 roedd Astley yn drymio i fand lleol FBI ond, wrth i prif ganwr y fand adael, penderfynnodd Astley i ganu yn ei le. Wrth berfformio un noson, cafodd Astley ei weld gan Pete Waterman a dechreuodd ei yrfa canu proffesiynol.
Ar Forest-Landerne
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Castell Ystrad Meurig
Fe'i ailadeiladwyd mewn cerrig gan Cadell, Rhys a Maredudd, meibion Gruffudd ap Rhys o Ddeheubarth, yn y flwyddyn 1151, ond fe'i cipiwyd oddi wrthynt gan y Normaniaid yn 1158. Cipiwyd y castell gan wŷr Deheubarth unwaith eto yn 1164 a bu yn eu meddiant am dros ddeng mlynedd ar hugain, er iddo syrthio i'r Normaniaid am flwyddyn. Cafodd ei ddinistrio'n derfynol yn 1199 ar ôl bod ym meddiant Maelgwn ap Rhys ap Gruffudd.
Sion a Siân
Hanes
Dyfeiswyd y fformat cwis gan Roy Ward Dickson o Ganada a prynwyd hawliau Cymraeg y sioe gan TWW. Roedd y sianel yn gallu profi nifer o sioeau yn Gymraeg ac os oedd yn llwyddiannus byddai'n bosib gwerthu fersiwn Saesneg. Darlledwyd fersiwn Saesneg ar TWW yn 1965 ac yn y pendraw fe'i ddarlledwyd ar draws rhwydwaith ITV o'r 1960au i'r 1980au.
Cyflwynydd cyntaf y rhaglen Gymraeg oedd Dewi Richards, cigydd o Ystalyfera, a'i gynorthwyydd oedd Meriel Davies, gwraig y neidiwr hir Olympaidd Lynn Davies. Am fod Meriel yn athrawes nid oedd yn bosib iddi gyflwyno'r ail gyfres, felly rhoddwyd y cyfle i ysgrifenyddes ifanc, Jenny Ogwen, a oedd yn gweithio yn Llundain ar y pryd.
William Jones (nofel)
Bu hefyd yn un o'r llyfrau Cymraeg cyntaf i'w recordio fel llyfr llafar ar gyfer y deillion. Gwnaed hynny gan Gymdeithas Deillion Gogledd Cymru yn yr 1960au cynnar.
Sion a Siân
Hanes
Collodd TWW y drwydded yn 1969 ond parhaodd y sioe ar HTV Cymru gyda Ifor Bowen Griffith yn cyflwyno, er nid oedd y fformat yn addas iddo. Wedi hynny daeth y ffermwr ifanc a chanwr Dai Jones i gyflwyno. Cafodd Dai sawl cynorthwyydd yn cynnwys Sarah Tudor, Mari Emlyn, Rosalind Lloyd a Mair Rowlands ond daeth Jenny Ogwen yn ôl drachefn. Cofir Dai a Jenny fel cyflwynwyr 'oes aur' y sioe rhwng 1971 a 1987.
Tarddiad gwerin
Mae'r newidiadau hyn yn fath ar gydweddiad. Gwelir tarddiad gwerin weithiau fel camgydweddiad.
Sion a Siân
Fersiynau diweddar
Yn 1996 atgyfodwyd y sioe gyda Ieuan Rhys a Gillian Elisa yn cyflwyno a darlledwyd 6 cyfres ar S4C hyd at 2003.
Llanfihangel Llantarnam
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Brut y Brenhinedd
Brut y Brenhinedd ('Cronicl' neu 'Hanes y Brenhinoedd') yw'r teitl mwyaf cyffredin ar yr amrywiol fersiynau Cymraeg Canol o'r Historia Regum Britanniae (Lladin), llyfr enwocaf yr awdur Cambro-Normanaidd Sieffre o Fynwy (c.1100 – c.1155) a gyhoeddwyd ganddo tua'r flwyddyn 1136. 'Brut Sieffre' a fu'n bennaf gyfrifol am ymledu chwedl y Brenin Arthur ledled Ewrop yn yr Oesoedd Canol. Ffug hanes a geir yn y llyfr, a ysgrifennwyd yn Lladin, ond roedd ei ddylanwad yn aruthrol. Cafwyd sawl trosiad Cymraeg Canol diweddarach dan yr enw Brut y Brenhinedd neu Brut y Brytaniaid. Er eu bod yn seiliedig ar waith Sieffre o Fynwy ceir gwahaniaethau pwysig yn eu cynnwys a'u pwyslais ac mae hynny, ynghyd â'r ffaith eu bod ymhith y testunau Cymraeg Canol mwyaf diddorol a difyr, yn eu gosod ar wahân.
De-orllewin Glasgow (etholaeth seneddol y DU)
Cynrychiolir yr etholaeth, ers Etholiad Cyffredinol, Mai 2015 gan Christopher Stephens, Plaid Genedlaethol yr Alban (yr SNP). Yn yr etholiad hon cipiodd yr SNP 56 o seddi yn yr Alban. Yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2017, daliodd ei afael yn y sedd. Gwnaeth yr un peth yn 2019.
Chwilio a dinistrio
bawd|240px|Milwyr Americanaidd yn chwilio cartrefi Fietnamaidd am gerilas y Fiet Cong. Strategaeth filwrol a ddefnyddiwyd gan yr Unol Daleithiau yn ystod Rhyfel Fietnam oedd chwilio a dinistrio ( neu S&D) a oedd yn sail i ymgyrch Byddin yr Unol Daleithiau yn Ne Fietnam. Danfonwyd milwyr Americanaidd i diriogaeth y gelyn gan ddefnyddio hofrennyddion ac byddent yn chwilio am luoedd comiwnyddol y Fiet Cong neu Ogledd Fietnam, lladd y gelyn, ac yna'n encilio'n syth.
Eglwys Sant Cwyfan, Sir Ddinbych
Ceir nenfwd crwm a chorau (neu seddi ag ochrau iddynt) twt sydd wedi eu peintio’n wyrdd, ers dyddiau Cadwalader Edwards a Thomas ap Hugh, wardeniaid yr eglwys, a roesant eu henwau uwchben eu porth newydd ym 1714.
Jackson, New Hampshire
Tref yn, yn nhalaith New Hampshire, yw .
Tarddiad gwerin
Tarddiad gwerin mewn ieithoedd eraill
Ceir tarddiad gwerin yn lled aml mewn llawer o ieithoedd. Ymysg enghreifftiau eraill y mae:
Sion a Siân
Fersiynau diweddar
Dychwelodd y rhaglen unwaith eto yn 2012 gyda'r cyflwynwyr Stifyn Parri a Heledd Cynwal. Ymddangosodd cwpwl hoyw ar y gyfres am y tro cyntaf yn Ebrill 2012.
William Jones (nofel)
CYNNWYS
Pennod
Llanfihangel Llantarnam
Abaty Llantarnam
Sefydlwyd abaty Sistersaidd Llantarnam yma yn 1179 gan fynachod o Ystrad Fflur dan nawdd Hywel ap Iorwerth, arglwydd Caerllion. Efallai mai yng Nghaerllion y sefydlwyd y fynachlog gyntaf, ond cofnodir ei bod yn Llantarnam erbyn y 13g. Roedd yr abad John ap Hywel yn un o brif gefnogwyr Owain Glyn Dŵr; lladdwyd ef ym Mrwydr Pwllmelyn yn 1405. Yn ddiweddarach, trowyd yr abaty yn blasdy, ac mae'n awr yn gartref i Chwiorydd Sant Joseff. Ceir Croes Llanfihangel Llantarnam yma.
Gogledd-ddwyrain Glasgow (etholaeth seneddol y DU)
Yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2017 llwyddodd Paul Sweeney (Llafur) i gipio'r sedd.
Peter Carey
Nofelydd o Awstraliad yw Peter Philip Carey (ganwyd 7 Mai 1943). Enillodd Wobr Booker ym 1988 am Oscar and Lucinda ac yn 2001 am True History of the Kelly Gang.
Llanfrynach
250px|bawd|dim|Eglwys Sant Brynach
Ar Forest-Landerne
Poblogaeth
Population - Municipality code 29056
Chwilio a dinistrio
Mesurwyd llwyddiant y strategaeth trwy cyfrif cyrff, hynny yw y nifer o'r gelyn a laddwyd. Yr amcan oedd i beri colledigion enfawr i'r Fiet Cong a byddin Gogledd Fietnam yn raddol trwy athreuliad, nes iddynt ildio. Er i'r Americanwyr lladd nifer o luoedd comiwnyddol, ni chafodd hyn effaith ar eu gallu i ymladd. Lladdwyd 220,000 ohonynt rhwng 1965 a 1967, ond bu 200,000 o ddynion y flwyddyn yn cyrraedd yr oed consgripsiwn yng Ngogledd Fietnam, ac yr oedd y Fiet Cong yn recriwtio mwy a mwy o bobl o gefn gwlad y De.
Nid oedd tactegau confensiynol yr Americanwyr yn addas wrth ymladd rhyfel herwfilwrol mewn jyngloedd Fietnam. Er eu pwyslais ar ennill rhagoriaeth o ran mudoledd, dechreuwyd tua 90% o'r holl ysgarmesau a brwydrau gan luoedd comiwnyddol, nid lluoedd yr Unol Daleithiau. Oherwydd diffyg ymdrech gan yr Americanwyr a lluoedd De Fietnam i ddiogelu a chadw tiriogaeth ar ôl brwydrau, bu'r Fiet Cong yn aml yn dychwelyd yn syth i ardaloedd wedi i'r Americanwyr gadael.
Llanfihangel Llantarnam
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Castell Ystrad Meurig
Mae gwaith archaeolegol diweddar ar y safle wedi canfod olion o'r hyn a allai fod yn llys ac amddiffynfa sy'n dyddio o'r Oesoedd Canol Cynnar. Mae'r archaeolegwyr yn awgrymu mai hwn oedd safle un o brif lysoedd brenhinoedd Ceredigion.
Afon Braint
Mae'r afon yn tarddu o Lyn Llwydiarth, ar lethrau Mynydd Llwydiarth rhwng Pentraeth a Llanddona, ac yn llifo i'r de-orllewin. Mae'r B5420 yn croesi'r afon mewn lle o'r enw Sarn Fraint, Penmynydd.
Rick Astley
Rick Rollio
Yn 2007 fe ddaeth Rick yn rhan o 'meme' feiral ar draws y rhyngrwyd o'r enw RickRolling. Mae defnyddiwr y rhyngrwyd yn cael eu twyllo i wylio fideo o'r gân "Never going to give you up" trwy ddilyn cyswllt i'r fideo. Ar y cyntaf o Ebrill fe dwyllodd y wefan YouTube eu gwylwyr gan ddangos y fideo ar bob fideo yr oedd gwylwyr yn clicio arno.
Ond er gwaetha'r ffaith bod ei fideo wedi cael miliynau o hits dim ond $12 cafodd Astley mewn breindaliadau (cymerodd y cwmni recordio y mwyafrif).
Abarrez
Gweler hefyd
Cymunedau Liger-Atlantel
Georgia O'Keeffe
Arlunydd o Americanes oedd Georgia Totto O'Keeffe (15 Tachwedd 1887 – 6 Mawrth 1986). Mae'n adnabyddus am ei lluniau o flodau, adeiladau enfawr Efrog Newydd a Mecsico Newydd. Caiff ei hadnabod fel "Mam moderniaeth America".
Ar Forest-Landerne
Gweler hefyd
Cymunedau Penn-ar-Bed
Gogledd-ddwyrain Glasgow (etholaeth seneddol y DU)
Yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2017 llwyddodd Paul Sweeney (Llafur) i gipio'r sedd. Fe'i hail-gipiwyd gan McLaughlin ar ran yr SNP yn 2019.
De Glasgow (etholaeth seneddol y DU)
Cynrychiolir yr etholaeth, ers Etholiad Cyffredinol, Mai 2015 gan Stewart McDonald, Plaid Genedlaethol yr Alban (yr SNP). Yn yr etholiad hon cipiodd yr SNP 56 o seddi yn yr Alban. Yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2017, daliodd ei gafael yn y sedd. Gwnaeth yr un peth yn 2019.
Felinfach, Ceredigion
Cyn sefydlu Campws Felinfach roedd y safle arfer bod yn gartref i Goleg Addysg Broffesiynol Felinfach. Mae'r ystafelloedd sydd yn awr yn cael eu defnyddio fel swyddfeydd ac ystafelloedd cyfarfod arfer bod yn ystafelloedd darlithio, llyfrgell, gweithdai ayyb.
Jackson, New Hampshire
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Jackson, gan gynnwys:
Castell Ystrad Meurig
Ar ben Craig Ystrad Meurig i'r gogledd o'r pentref ceir bryngaer fechan. Nepell o'r castell ceir Cors Caron. Tua 3 milltir i'r dwyrain, dros y dyffryn, ceir Abaty Ystrad Fflur lle claddwyd y bardd Dafydd ap Gwilym.
Ffynonellau
Afan ab Alun, Cestyll Ceredigion (Gwasg Carreg Gwalch, 1991)
Henry Herbert, 2il Iarll Penfro (1534-1601)
Tair priodas a phlant
Ei ail wraig oedd Arglwyddes Catherine Talbot, merch George Talbot, 6ed iarll Shrewsbury, a'i wraig Gertrude Manners. She died in 1575 leaving no children by Herbert. Bu'n wael ac ni fu plant o'r briodas hon ychwaith.
Llanfrynach
Brynach
Yn ôl traddodiad mae Llanfrynach yn un o sawl lle yng Nghymru a sefydlwyd gan y sant Brynach Wyddel, oedd yn gaplan i Frychan, brenin Brycheiniog.
Henry Herbert, 2il Iarll Penfro (1534-1601)
Tair priodas a phlant
Erbyn Ebrill 1577 roedd Henry wedi priodi Mary Sidney, merch Syr Henry Sidney a Mary Dudley a ganwyd William Herbert, 3ydd Iarll Penfro an Philip, a bu'r ddau yn ieirll Penfro ar ôl eu tad. Cafwyd dwy ferch hefyd ond bu'r ddwy farw'n ifanc: Katherine ac Anne.
Felinfach, Ceredigion
300px|bawd|dim|Siop y Pentref ac Ysgol Gynradd Felinfach
Brut y Brenhinedd
Historia Sieffre a Brut y Brenhinedd
Mae Brut y Brenhinedd, fel yr Historia Regum Britanniae, yn adrodd hanes honedig Ynys Prydain o ddyfodiad Brutus o Gaerdroea (tua 1000 o flynyddoedd CC, os credir yr hanes), disgynnydd Aeneas Ysgwydwyn, hyd farwolaeth y brenin Cymreig Cadwaladr yn y 7g (am grynodeb o'r cynnwys gweler Historia Regum Britanniae). Yn ôl Sieffre ei hun yr oedd wedi cyfieithu'r hanes o hen lyfr Cymraeg, ond ni chredir fod sail i hyn. Serch hynny mae'n amlwg fod rhai o'r bobl a digwyddiadau yn y llyfr (ac eithrio hanes Brutus a'i ddisgynyddion, a.y.y.b) yn seiliedig ar draddodiadau Cymreig dilys.
Afon Braint
bawd|dim|Aber Afon Braint, ger Dwyran
Chwilio a dinistrio
Roedd effaith chwilio a dinistrio ar gymdeithas De Fietnam yn ddinistriol ac yn wrth-gynhyrchiol i amcan yr Americanwyr o ennill "calonnau a meddyliau'r" boblogaeth. Difrodwyd pentrefi a ffyrdd gan rym tanio a chliriwyd coedwigoedd a thir amaethyddol gan ddiddeilyddion. Lladdwyd hanner miliwn o sifiliaid, ac anafwyd un miliwn. Dadleolwyd eraill o'r cefn gwlad a bu raid iddynt symud i'r dinasoedd gorlawn. Oherwydd y difrod i gnydau a bywyd amaethyddol, bu raid i Dde Fietnam mewnforio reis ym 1967. Dioddef wnaeth enw llywodraeth De Fietnam yn llygaid ei phobl.
Kuno Meyer
Cafodd yrfa hir a disglair fel ysgolhaig. Ar ôl astudio ieithyddiaeth dan Ernst Windisch ac eraill, aeth i Loegr i fod yn athro llenyddiaeth Almaeneg a'r iaith Almaeneg ym Mhrifysgol Lerpwl (1884-1911). Yn 1911 olynodd yr enwog Heinrich Zimmer fel Athro Ieithyddiaeth Geltaidd ym Mhrifysgol Berlin, a bu'n dysgu yno hyd ei farwolaeth yn 1919, yn Leipzig.
Chwilio a dinistrio
Ynghyd â'r rhyfel awyrennol yn erbyn Gogledd Fietnam trwy Ymgyrch Rolling Thunder, chwilio a dinistrio oedd yn ffurfio strategaeth ddeuddaint yr Americanwyr yn Fietnam.
Kuno Meyer
Meyer oedd y prif symbylydd tu ôl i sefydlu yr Ysgol Dysg Wyddeleg yn Nulyn yn 1903. Sefydlodd ddau o'r prif gylchgronau academaidd sy'n ymwneud ag astudiaethau Celtaidd. Un o'r rhain oedd y Zeitschrift für celtische Philologie yn yr Almaen, gyda Ludwig Christian Stern. Yr ail oedd Ériu, a sefydlodd ar y cyd â'r athro John Strachan.
Afon Braint
Mae'n bosibl bod yr enw Braint yn tarddu o ffurf ar enw'r dduwies Geltaidd Brigantia (a goffheir hefyd yn enw'r llwyth Celtaidd y Brigantes a drigai yng ngogledd y rhan o Brydain a elwir Lloegr heddiw).
Kuno Meyer
Golygodd a chyfieithodd sawl testun Gwyddeleg, gan gynnwys Immram Brain. Rhoddwyd ddinasyddiaeth er anrhydedd i Kuno Meyer am ei wasanaeth i lenyddiaeth Wyddeleg a diwylliant Iwerddon gan ddinasoedd Dulyn a Cork yn 1912.
Bonsall, Swydd Derby
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Bonsall.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 803.
Brut y Brenhinedd
Historia Sieffre a Brut y Brenhinedd
Gwahaniaeth amlwg rhwng llyfr Sieffre a'r mwyafrif o destunau Brut y Brenhinedd yw'r ffaith nad yw'r cyntaf yn cynnwys y chwedl Cyfranc Lludd a Llefelys. Dyma un o'r prif ystyriaethau wrth ddosbarthu testunau amrywiol Brut y Brenhinedd. Mae'r testunau Cymraeg Canol sydd ddim yn cynnwys chwedl Lludd a Llefelys yn addasiadau neu gyfieithiadau gweddol agos o destun Lladin llyfr Sieffre.
Fersiynau a thestunau
Ceir dros 60 o drosiadau neu gyfaddasiadau Cymraeg Canol gyda'r cynharaf i'w ddyddio i tua dechrau'r 13g. Yn ôl ysgolheigion fel Brynley F. Roberts, ymrannant yn chwe phrif fersiwn a ddosberthir yn ôl enw'r llawysgrif gynharaf y ceir y testun ynddi.
Ystyrir tri ohonynt yn gyfieithiadau rhydd, sef:
Ceir un o'r testunau cynnar yn Llyfr Coch Hergest, ond gwyddys mai testun cyfansawdd yw, yn deillio o fersiynau Dingestow a Llanstephan 1.
Un o'r anhawsterau pennaf sy'n wynebu ymchwilwyr i hanes dyrys y fersiynau hyn a'r perthynas rhyngddynt ydy'r ffaith nad oes trefn foddhaol ar ddosbarthiad a hanes y llawysgrifau Lladin o ffug hanes Sieffre. Yn ogystal, mae'r mwyafrif helaeth o'r testunau Cymraeg ar gael yn y llawysgrifau yn unig, heb eu hastudio'n iawn na'u cyhoeddi.