cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cenedlaetholdeb croenddu
Y rhyfel cartref a'i ganlyniadau (1860au–1910au)
Yn ystod Rhyfel Cartref America (1861–5), datganodd yr Arlywydd Abraham Lincoln y byddai'r llywodraeth ffederal yn rhyddfreinio'r holl gaethweision yn yr Unol Daleithiau, a sicrhawyd hynny yn nhaleithiau'r cyn-Gydffederaliaeth yn sgil buddugoliaeth yr Unol Daleithiau. Er diddymu caethwasiaeth, a'r ymdrechion i ennill cydraddoldeb i bobl dduon yn ystod cyfnod yr Ailymgorfforiad (1863–77), parhaodd erledigaeth yn eu herbyn, yn enwedig yn ne'r Unol Daleithiau, ac aildaniwyd yr ymdrechion i ailgartrefu cyn-gaethweision Americanaidd yn Affrica. Casglwyd arian ac adnoddau gan Americanwyr croenddu i brynu tir yn Affrica a llongau i gludo'r gwladychwyr yno. Prif ffigur y mudiad i ddychwelyd i Affrica yn y cyfnod hwn oedd Henry McNeal Turner (1834–1915), gweinidog Methodistaidd, addysgwr a gwleidydd. Sefydlwyd sawl ysgol, eglwys, a sefydliad arall yn Liberia a Sierra Leone gan Turner, a dechreuwyd cangen o'r Eglwys Esgobol Fethodistaidd Affricanaidd ganddo i gysylltu Cristnogion croenddu yn Affrica â'r Americanwyr Affricanaidd. Ymgyrchodd yn erbyn hiliaeth a chamdriniaeth y bobl dduon yn yr Unol Daleithiau, ond anogodd yn gyson ei gymdeithion i ymsefydlu yn Affrica ac adfywio'r cyfandir hwnnw yn hytrach nag ildio i'w sefyllfa isradd yn y gymdeithas Americanaidd. Efelychwyd esiampl Turner gan eraill i fynnu bywyd gwell yn Affrica ac yno adeiladu cymunedau rhydd. Un o'r ymadawiadau enwocaf oedd mordaith yr Azor o Dde Carolina i Liberia ym 1878, dan nawdd y Liberian Exodus and Joint Stock Steamship Company, a chanddi 206 o wladychwyr.
Thomaston, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Thomaston, gan gynnwys:
Hobson City, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Hobson City, gan gynnwys:
Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig yng Nghymru, Hydref 1974
Cynhaliwyd dau etholiad cyffredinol yn 1974. Cynhaliwyd y cyntaf ar 28 Chwefror (gweler Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Chwefror 1974), a'r ail ar 10 Hydref. Dyma'r canlyniadau ar gyfer yr etholaeth yng Nghymru ym mis Hydref.
Glenwood, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Glenwood, gan gynnwys:
Phillips, Maine
Tref yn, yn nhalaith Maine, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Phillips, gan gynnwys:
Dyfeisiwr
Dyfeisiwr yw unigolyn sydd yn creu neu ddarganfod dull, dyfais neu broses ddefnyddiol. Benthycwyd y gair dyfais o'r Saesneg 'device' yn y 15g, oedd yn golygu cynllun. Datblygwyd trefn o gofnodi breinlennau (patent) er mwyn annog dyfeiswyr drwy gynnig hawliau neilltuol am dymor penodedig am ddyfeisiau sydd yn newydd sbon, defnyddiol ac heb fod yn amlwg. Er fod cysylltiad clos rhwng dyfeisiau â gwyddoniaeth a pheirianneg, nid yw dyfeisiwr o angenrheidrwydd yn wyddonwyr neu beiriannwyr.
Repton, Alabama
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Repton, gan gynnwys:
Wedowee, Alabama
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Wedowee, gan gynnwys:
Paint Rock, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Paint Rock, gan gynnwys:
Maytown, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Tŷ Uned Gernyweg
bawd|dde|Tai uned gernyweg yn [[Barnsley. Mae'r tŷ ar y dde wedi ei diweddaru gyda wal friciau, tra bod y tŷ ar y chwith yn ei chyflwr gwreiddiol.]] Math o dŷ yw Tŷ Uned Gernyweg a adeiladwyd yn ystod Rhaglen dai y Weinyddiaeth Waith yn dilyn yr Ail Ryfel Byd yn yr 1950au. Ynghŷd â thai BISF maent ymysg y mwyaf cyffredin o'r tai parhaol a adeiladwyd yn ystod y rhaglen.
Maytown, Alabama
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Maytown, gan gynnwys:
Summerdale, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Summerdale, gan gynnwys:
Tŷ Uned Gernyweg
Adeiladwyd llawr gwaelod y tai hyn o baneli concrît a gafodd eu castio o flaen llaw, er bod y llawr uchaf a'i tho trawiadol wedi'i adeiladu ar ffrâm bren fwy traddodiadol. Cyfeiriar at y dull hwn fel Precast Reinforced Concrete yn Saesneg. Defnyddiwyd dull tebyg i adeiladu tai Airey.
Lyman, New Hampshire
Tref yn, yn nhalaith New Hampshire, yw .
Tŷ Uned Gernyweg
Oherwydd y dull a ddefnyddiwyd i'w hadeiladu, maent yn cael eu hystyried yn fath o adeilad ansafonol yn y DU; yn eu cyflwr gwreiddiol maent hefyd wedi eu cofrestru yn ddiffygiol o dan Ddeddf Tai 1985 oherwydd problemau gyda'r paneli concrît yn dirywio a chracio dros amser.
Lyman, New Hampshire
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Lyman, gan gynnwys:
Tŷ Uned Gernyweg
Mae nifer fawr o enghreifftiau i'w gweld yng Nhgymru mewn llefydd mor amrywiol â Thalacharn a Chaerdydd.
Toxey, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Toxey, gan gynnwys:
Cymru.fm
Gwasanaeth cerddoriaeth cyfoes Gymraeg di-dor 24 awr y dydd yw Cymru FM. Er gwaetha'r 'FM' yn y teitl, darlledir hi ar y we yn unig ac nid ar donfeddi radio.
Sefydlwyd cymru.fm gan Marc Griffiths yn 2014. Mae Marc yn gyflwynydd ar BBC Radio Cymru ar nosweithiau Sadwrn. Dim ond cerddoriaeth Gymraeg sy'n cael ei ddarlledu ar Cymru FM.
Cynhwysir o bryd i'w gilydd raglenni neu bodlediadau sydd wedi eu cynhyrchu gan ysgolion neu mudiadau gwirfoddol. Mae hyn oherwydd bod y cwmni Marc Griffiths, StiwdioBox, yn cynnig gwasanaeth sefydlu radio ysgol neu ddarlledu o ddigwyddiadau arbennig megis mabolgampau blynyddol ysgol.
Mae modd gwrando ar Cymru FM ar ei gwefan neu lawrlwytho'r app ar Google Play neu App Store Apple.
Mae Radio Beca yn gwneud defnydd o lwyfan Cymru FM ac yn ystod Eisteddfod Caerdydd 2018 darlledodd Radio Yes Cymru ar lwyfan Cymru FM hefyd.
StiwdioBox
Sefydlwyd Stiwdiobox yn 2009 gan Marc Griffiths. Wedi ei leoli yn ardal Caerfyrddin mae'n cynnig gwasanaethau dwyieithog i "ysgogi, diddanu ac addysgu cynulleidfaoedd wrth ddefnyddio’r dechnoleg amlgyfrwng ddiweddaraf". Mae'r cwmni'n cynnig gweithdai radio i orsafoedd radio parhaol, podledu a phrosiectau cymunedol. Mae Stiwdiobox hefyd yn gosod systemau sain a goleuadau mewn neuaddau, tafarndai, clybiau chwaraeon, ysgolion a chanolfannau cymunedol ac yn darparu offer i’w llogi ar gyfer digwyddiadau mewnol ac allanol.
Richard Evans (morwr)
Ganed  Richard (Dic) Evans (19 Ionawr 1905 - 13 Medi 2001) ym mhentref Moelfre yn Ynys Môn. Dros gyfnod o 50 mlynedd gyda'r bad achub, bu Richard Evans ynghlwm a 179 o lawnsiadau a achubodd 281 o fywydau. Ef yw un o'r 5 person sydd wedi derbyn Medal Aur Sefydliad Brenhinol y Badau Achub, yr anrhydedd fwyaf a wobrwyir gan y corff hwnnw.
Bywyd
Cafodd Richard Evans ei eni a'i fagu ym mhentref Moelfre ar Ynys Mon. Yn fab i fasnachlongwr, dewisodd Richard ddilyn ôl troed ei dad a mynd i'r proffesiwn hwnnw yn 14 oed, a chymryd rheolaeth o'r MV Colin erbyn yr oedd yn 23 oed. Yn ddiweddarach, cymerodd ofal o siop cigydd y teulu a bu'n gwasanaethu fel signalwr yn y Gwarchodlu Cartref yn ystod Yr Ail Ryfel Byd. Priododd Nansi Thomas yn 1933 a chael tri mab: David, Derek a William. Yn dilyn ei ymddeoliad yn 1970, bu Evans yn codi arian gyda'r Bad Achub ac yn ymddangos ar y teledu a'r radio, gan gynnwys ymddangos ar y rhaglen This is Your Life yn 1970. Bu farw yn 96 oed.
Gwasanaeth gyda'r Bad Achub
Roedd y traddodiad o wasanaethu gyda'r Bad Achub yn mynd yn ôl sawl cenhedlaeth yn nheulu Richard Evans. Roedd un o'i gyndeidiau yn rhan o'r ymgais i achub y rhai a oedd ar y Royal Charter, pan ddrylliwyd hi oddi ar arfordir Ynys Mon yn Hydref 1859. Bu dau daid Richard ym mad achub Moelfre a phan ymunodd yn 17 oed, roedd ei dad yn aelod o'r criw a'i ewythr yn llywiwr. Bu'n ail lywiwr trwy gydol yr Ail Ryfel Byd, a chafodd ei ddyrchafu'n llywiwr ar ymddeoliad ei ewythr yn 1954. Ymunodd tri mab Richard a'r bad achub hefyd. Yn ystod 50 mlynedd o wasanaeth gyda'r Bad, bu Richard ynghlwm a 179 o lansiadau gan achub dros 200 o fywydau.
Lucile, Idaho
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Lucile, gan gynnwys:
Joseph Lawrence
Roedd Syr Joseph Lawrence (23 Medi 1848 – 24 Hydref 1919) yn Aelod Seneddol dros etholaeth Bwrdeistrefi Mynwy, i'r Blaid Ceidwadol. Cafodd ei addysgu'n breifat ac yng Ngholeg Owens, Manceinion.
Rhif negatif
bawd|Mae'r [[Thermomedr hwn yn dangos tymheredd negyddol gan ei bod yn rhewiL −4°F Fahrenheit.]] Mewn mathemateg, rhif negatif yw rhif real sy'n llai na sero.
Mae rhifau negatif yn rhan o ddau beth sy'n cwbwl groes i'w gilydd: y positif a'r negatif (hefyd 'negyddol' neu 'minws'). Os yw positif yn cynrychioli symud i'r dde, mae'r negydd yn cynrychioli symud i'r chwith. Os yw positif yn cynrychioli lefel uwch y môr, yna mae negatif yn cynrychioli lefel islaw'r môr. Fe'u defnyddir yn aml i gynrychioli maint colledion ariannol neu ddiffyg arian. Gellir ystyried bod swm o arian sy'n ddyledus yn 'ased negatif', a bod gostyngiad o hyn-a-hyn yn cael ei ystyried fel 'cynnydd negatif'.
Yn y diagram a ganlyn, mae'r rhifau negatif mewn coch, i'r chwith o'r sero (0), yn dynodi minws center|400px|The number line
Mae dau beth gwahanol yn aml yn cael ei ystyried fel positif a negatif. Yn y cyd-destun meddygol o ymladd tiwmor, gellid ystyried twf y tiwmor fel 'crebachu negatif'. Defnyddir niferoedd negatif i ddisgrifio gwerthoedd ar raddfa sy'n mynd islaw sero, megis graddfeydd Celsius a Fahrenheit ar thermomedr. Mae cyfreithiau rhifyddeg ar gyfer rhifau negatif yn sicrhau bod y cysyniad o synnwyr cyffredin yn cael ei adlewyrchu mewn rhifyddeg. Er enghraifft, - (- 3) = 3 oherwydd y gwrthwyneb y gwrthwyneb yw'r rhif gwreiddiol.
John Wynne Griffith
Gwleidydd a botanegydd oedd John Wynne Griffith (1 Ebrill 1763 – 20 Mehefin 1834) a oedd yn aelod seneddol dros etholaeth Bwrdeistrefi Dinbych o 1818 i 1826. Bu hefyd yn gadeirydd ar Fainc Sir Ddinbych ac yn gofiadur Dinbych.
James Treweek, Amlwch
Rheolwr Mwynau Mona oedd James Treweek yng nghyfnod y diwydiant copr yn Amlwch, Ynys Môn yn ystod y 19g.
Reginald McKenna
Roedd Reginald McKenna (6 Gorffennaf 1863 – 6 Medi 1943) yn Aelod Seneddol dros etholaeth Gogledd Mynwy o 1985 hyd 1918. Fe'i anwyd yn Llundain. Cafodd ei addysgu yng Ngholeg y Brenin, Llundain, a Choleg y Drindod, Caergrawnt.
James Treweek, Amlwch
Cefndir
Daeth James Treweek yn Rheolwr Mwynau Mona ym 1811 a symudodd gyda'i deulu i Mona Lodge yn Amlwch. Roedd ganddo lawer o brofiad o fwyngloddio yng Nghernyw a daeth â dynion â dulliau Cernyweg gydag ef.
Roedd yn gyfrifol am y pwll a'r cludiant i ac o'r porthladd. Roedd hefyd yn gyfrifol am logi a thanio yn y pwll. Rhoddodd hyn bwer mawr iddo ac arwain at gwynion o nepotiaeth. Roedd yn gyfrifol am osod y pris i'w dalu am bob maes o'r pwll i'w weithio. Cafodd y "bargeinion" hyn eu gosod yn gyhoeddus bob pythefnos gyda dull "ocsiwn Iseldiroedd" yn cael ei ddefnyddio a'r cynigydd isaf yn cael y gwaith.
Erbyn 1828 roedd Treweek hefyd yn gyfrifol am y pyllau glawiad ac ymestynnwyd ei reolaeth i weithrediad Mwynglawdd Parys. Ychydig flynyddoedd yn ddiweddarach roedd yn rheoli pob agwedd ar ddargeilio yn y pwll ac ym mhorthladd Amlwch ac roedd hefyd yn gyfrifol am yr holl symudiad o longau ar gyfer y pwll yn yr ardal y porthladd.
Un o'i ddyletswyddau eraill oedd sicrhau bod glo a phren digonol yn cael eu cludo i mewn i'r porthladd yn ystod misoedd yr haf i alluogi'r pwll i barhau dros y gaeaf. Yn 1830 cynghorodd Arglwydd Môn ar y cais am gonsesiwn ar y ddyletswydd ar ganhwyllau a phren a oedd eisoes yn cael ei roi i gloddwyr Cernyw. Fe sicrhaodd hefyd ad-daliad ar y ddyletswydd glo ar gyfer cludo glo i Amlwch.
Roedd dylanwad Treweek yn ardal Amlwch yn mynd y tu hwnt i'r mwynglawdd. Ef oedd yr asiant etholiadol ar gyfer Plas Newydd. Trefnodd yr holl achlysuron mawr yn y dref a bu'n gartref i'r ymwelwyr pwysig i'r ardal. Yn 1831 trefnodd ginio i 1400 o bobl ar y mynydd i ddathlu'r Coroni.
Treweek oedd yn rheoli'r holl agweddau hyn hyd nes ei farwolaeth yn 1851.
Huw Marshall
Mae Huw Marshall (ganwyd 28 Chwefror 1969) yn arbenigwr marchnata digidol ac entrepreneur diwylliannol. Magwyd ef yn ardal Wrecsam ond mae bellach yn byw yng Nghwm Llyfni.
Ymgynghorydd
Wedi gadael S4C dechreuodd Huw Marshall ei gwmni ymgynghori cyfryngol ei hun. Mae'n cynnig gwasanaeth cynghori, creu cynnwys a marchnata digidol.
Mae'n cadw blog cyfredol ar ei wefan ar ddatblygiadau yn y maes.
Yr Awr Gymraeg
Ers sefydlu’r awr Twitter Cymraeg gyntaf yn Nhachwedd 2012 @yrawrgymraeg mae Huw wedi bod yn weithgar yn amlygu defnydd o’r Gymraeg yn y byd digidol.
Fe lansiodd Awr Cymru yn Awst 2016 er mwyn cynyddu ymhellach y defnydd o’r Gymraeg yn ddigidol.
Gemau Cymru
Mae hefyd yn gadeirydd ar Gemau Cymru, y corff sy’n goruchwylio’r diwydiant gemau cyfrifiadurol yng Nghymru ac mae hefyd yn aelod o’r CADC, Cyngor Addysgu Digidol Cymru, y corff sy’n ymgynghori’r gweinidog addysg ar y defnydd o ddigidol o fewn y gofod addysg yng Nghymru.
Gwleidyddiaeth
Yn 2017 nododd Huw Marshall y byddai "problem ymddiriedaeth" gan y Cynulliad petai'n ceisio bod yn destun cynnwys a chyflwyno newyddion amdano.
Actio
Bu Huw yn actio mewn sawl cyfres deledu ar S4C gan gynnwys Emyn Roc a Rôl, drama ysgafn am grŵp roc Cymraeg yn yr 1980au. Bu hefyd yn actio yn y gyfres ddrama, Tipyn o Stâd.
Radio Yes Cymru
alt=Radio Yes Cymru, darlledu yn ystod Eisteddfod 2018|de|250x250px Gwasanaeth radio ar-lein yw Radio Yes Cymru. Bu ei darllediadau cyntaf yn ystod Eisteddfod Caerdydd 2018. Sefydlwyd hi gan aelodau mudiad Yes Cymru er mwyn hybu annibynaieth i Gymru a thrafodaeth ar annibyniaeth a chenedlaetholdeb Gymreig.
Darlledir rhaglenni ar-lein ac nid ar donfeddi radio. Nid yw'n radio fasnachol.
Sefydlwyd Radio Yes Cymru gan Siôn Jobbins ac aelodau a chefnogwyr eraill o fudiad Yes Cymru gan gynnwys Hedd Gwynfor, Bethan Williams (cydlynydd) a Siôn Lewis (bu'n gyfrifol am greu jingls i'r rhaglenni) a Lowri 'Fron' Jones (trefnydd technegol) bu hefyd yn un o gefnogwyr a chriw technegol Radio Beca.
Darlledu
Yn ystod Eisteddfod Caerdydd darlledwyd y rhaglenni o swyddfa cwmni Indycube yn Sgwâr Mount Steward oedd o fewn gerddediad 3 munud o Faes yr Eisteddfod. Darlledwy y rhaglenni drwy wefan cymru.fm. Gallwyd gwrando unai ar cymru.fm neu Radio Beca neu ar wefan Yes Cymru.
Darlledwyd y rhaglenni rhwng 5.00 - 7.00pm nosweithiau Mercher, Iau a Gwener, 8-10 Awst. Roedd yn bosib gwrando ar bodlediadau o'r rhaglenni hefyd.
Defnyddiwyd offer darlledu Radio Beca gan fynd drwy system ddarlledu ar-lein, cymru.fm. Darlledwyd y rhaglenni cyntaf yn y Gymraeg, ond nodwyd y bwriad i ddarlledu yn y Saesneg hefyd wedi hynny
Cynnwys
bawd|Radio YesCymru, Eisteddfod Caerdydd 2018 Roedd cynnwys rhaglenni Eisteddfod Caerdydd yn amrywiaeth o sgyrsiau a cherddoriaeth Gymraeg. Y gwesteion ar gyfer y rhaglenni oedd. Cyflwynwyd y rhaglenni gan Siôn Jobbins:
Falkville, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Falkville, gan gynnwys:
Torra di l'Isuledda
Mae Tŵr Isuledda (Corseg: Torra di l'Isuledda, Ffrangeg: Tour de l'Isolella ) yn dŵr Genoa adfeiliedig wedi ei leoli yn commune Pietrosella (Corse-du-Sud) ar Ynys Corsica. Mae'r tŵr yn sefyll ar uchder o 68 m ar bentir, y Punta di Sette Nave, sy'n ffurfio terfyn deheuol Gwlff Ajaccio.
Hanes
Adeiladwyd y tŵr tua 1597. Roedd yn un o gyfres o amddiffynfeydd arfordirol a adeiladwyd gan Weriniaeth Genoa rhwng 1530 a 1620 i atal ymosodiadau gan fôr-ladron Barbari. Cafodd y tŵr ei hadfer ym 1970. a'i restru fel un o henebion hanesyddol Monument historiqu Ffrainc ym 1992. Mae'n eiddo i gymuned Pietrosella. Wedi'r adfer mae'r tŵr mewn cyflwr da. Mae ei wregys o frics coch yn amlwg ac mae ymysg yr esiamplau gorau o'r defnydd o ryngdyllau mewn tyrau Genoa. Mae'n hawdd ymweld â'r tŵr trwy ddilyn llwybr bach 500 meter o faes parcio cyfagos ond ni chaniateir mynediad i mewn i'r adeilad.
Gwymon
alt=Photo of rocks covered by dried plant matter|de|bawd|Gwymon ar greigiau Mae  gwymon yn cyfeirio at nifer o rywogaethau o wymon morol, meicrogellog a meicrosgopig.
Mae'r term yn cynnwys rhai mathau o wymon coch, brown, a gwyrdd. Gall gwymon gynnig cyfleoedd rhagorol ar gyfer ecsbloetiad diwydiannol gan eu bod yn ffynhonnell o gyfansoddion amrywiol (h.y. polysacaridau, proteinau a ffenolau) all gael eu defnyddio fel bwyd ac ymorth i anifeiliaid, cyffuriau neu wrteithiau.
Mae dau beth penodol ei angen er mwyn i wymon dyfu, sef dwr môr a digon o olau ar gyfer y proses ffotosynthesis. Mae fel arfer angen rhywbeth iddo lynnu wrtho hefyd, er bod rhai mathau - Sargassum a Gracilaria - yn gallu arnofio yn rhydd. O ganlyniad, mae gwymon fel arfer i'w ganfod yn y rhannau hynny o'r môr sydd agosaf i'r lan, ac yn arbennig mewn mannau caregog.
Profiadau unigol
Eiliad o saib ynghanol cyflafan: daeth dyddiadur y nyrs Edith Appleton a wasanaethodd ar y ffrynt gorllewinol yn y Rhyfel Gyntaf i sylw Prosiect Llên Natur. Mae’r dyddiadur yn gignoeth ac yn ddirdynnol dros ben, ond mi roedd Edith (neu Edie fel y’i gelwid) yn hoff o natur ac yn sensitif i’r tywydd. Yng nghanol cyflafan y Somme collodd hi rioed ei chariad at fywyd ac at natur. Dyma gofnod Edie ar adeg o hamdden ar lan y mór Etretat, yng ngogledd Ffrainc: Mae Edith yn disgrifio'r gwymon Cystoseira tamariscifolia (rainbow wrack, tamarisk weed, magic seaweed). Nid oes enw cyffredin Cymraeg arno. [Beth am ‘gwymon glaswyrdd’?]. Mae o yn liw llachar glas/gwyrdd/melyn o dan y dŵr, ond yn colli'r lliwiau unwaith mae o allan o'r dwr, ac yn troi yn ddu. Dyma ddolen i ddelwedd ohono: http://www.flickr.com/photos/domgreves/7216622890/ Gwymon anghyffredin ym Mhrydain.
Dayton, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Mantachie, Mississippi
Tref yn, yn nhalaith Mississippi, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Mantachie, gan gynnwys:
Llythrennedd gwybodaeth
Mae llythrennedd gwybodaeth wedi'i ddisgrifio fel 'y gallu i wybod pa bryd y mae angen gwybodaeth, ac i'w hadnabod, ei lleoli, ei gwerthuso, a'i defnyddio'n effeithiol'. Mae diffiniadau eraill yn cynnwys elfennau o gloriannu, cwestiynu a deall neu'n ymgorffori cymwyseddau y dylai dinesydd gwybodus mewn cymdeithas wybodaeth eu meddu er mwyn cyfranogi'n ddeallus fel aelod o'r gymdeithas honno. Yn 1974 y defnyddiwyd y term llythrennedd gwybodaeth gyntaf mewn print, a hynny yn Saesneg ('information literacy') mewn adroddiad a ysgrifennwyd Paul G. Zurkowski ar ran Comisiwn Cenedlaethol ar Lyfrgelloedd a Gwyddor Gwybodaeth yn yr Unol Daleithiau. Defnyddiodd Zurkowski y term i ddisgrifio'r 'technegau a medrau' sy'n cael eu dysgu gan y rhai sy'n llythrennog mewn gwybodaeth 'i wneud defnydd o ystod each o declynnau gwybodaeth yn ogystal â ffynonellau craidd i fowldio datrysiadau gwybodaeth i'w problemau'. Roedd hefyd yn nodi gwahaniaeth eitha pendant rhwng y 'llythrennog' a'r 'llythrennog mewn gwybodaeth'.
Bu sawl ymgais ers hynny i wella'r diffiniad o lythrennedd gwybodaeth a'i berthynas â gwahanol medrau a ffurfiau eraill o lythrennedd. Mae amcanion addysgol eraill, gan gynnwys llythrennedd draddodiadol, llythrennedd gyfrifiadurol, medrau llyfrgellyddol, a medrau meddwl yn feirniadol, yn perthyn i lythrennedd gwybodaeth ac yn cael eu hystyried yn sylfaeni pwysig i'w ddatblygiad. Serch hynny, mae llythrennedd gwybodaeth yn datblygu fel cyfuniad neilltuol o fedrau sy'n cael eu hystyried yn hanfodol i les economaidd a chymdeithasol yr unigolyn mewn cymdeithas wybodaeth. Yn ôl McTavish (2009), mae llywodraethau a diwydiannau o amgylch y byd yn herio cyfundrefnau addysgol i ganolbwyntio sylw y bobl ar lythrennedd er mwyn cynyddu eu cyfraniad i gymdeithas iach, ddemocrataidd a lluosogaethol a chynnal economi ffyniannus a chynaliadwy.
Elkmont, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Elkmont, gan gynnwys:
Hodges, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Hodges, gan gynnwys:
Ethelsville, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Ethelsville, gan gynnwys:
Cowarts, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Cowarts, gan gynnwys:
Adio
dde|bawd|120px|Adio (i ar draws) 3 + 2 = 5 (neu yn fertig, 1 + 2 + 2 = 5), gydag afalau, dewis poblogaidd mewn gwerslyfrau!
Ychwanegiad (a arwyddir yn aml gyda'r symbol "+") yw adio, sef un o'r pedair gweithrediad sylfaenol mewn rhifyddeg; y leill yw tynnu, lluosi a rhannu. Wrth adio, mae'r person yn ychwanegu dau (neu fwy) o rifau cyfan (cyfanrifau) at ei gilydd i gael cyfanswm.
Mae gan adio sawl nodwedd bwysig. Mae'n gymudol, sy'n golygu nad yw trefn yn bwysig (ee mae 2 a 3 yr un peth a 3 a 2), ac mae'n gydgysylltiol, sy'n golygu, pan fo un yn ychwanegu mwy na dau rif, nid yw'r drefn yn bwysig. Nid yw ychwanegu 0 yn newid y nifer. Mae adio'n ufuddhau i set o reolau rhagweladwy ynghylch gweithrediadau cysylltiedig megis tynnu a lluosi.
Mae adio yn un o'r tasgau rhifol symlaf. Gall blant chwe mis oed a hŷn gyfri rhif bychan o bethau, a hyd yn oed rhai aelodau o rywogaethau anifeiliaid eraill. Y dasg fwyaf sylfaenol yw 1 + 1. Mewn addysg gynradd, addysgir myfyrwyr i ychwanegu rhifau yn y system ddegol, gan ddechrau gydag digidau unigol a mynd i'r afael â phroblemau anoddach o ddydd i ddydd. Mae cymhorthion mecanyddol yn amrywio o'r abacws hynafol i'r cyfrifiadur modern, lle mae ymchwil ar y gweithrediadau ychwanegol mwyaf effeithlon yn parhau hyd heddiw.
Nodiant a therminoleg
dde|120px|bawd|Y symbol 'adio'; gelwir ef hefyd yn "plws". Mae'r weithred o adio'n cael ei ddynodi gyda symbol "+" rhwng y ddau wrthrych, a'r canlyniad yn cael ei fynegi gan y nodiant "=", sef hafaliad. Er enghraifft:
dde|bawd|Adio colofn - mae'r rhifau yn y golofn yn cael eu hadio, gyda'r cyfanswm yn ymddangos oddi tanynt. Ceir hefyd mewn rhai amgylchiadau ble nad oes raid defnyddio'r symbol "+", ond yn hytrach cymerir hynny'n ganiataol (ee pan fo ffracsiwn yn dilyn cyfanrif, gelwir hyn yn "rif cymysg". Er enghraifft, 3½ = 3 + ½ = 3.5. Gall y nodiant hwn greu amwyster a dryswch gan y gallai olygu lluosi yn hytrach nag adio.
Gall cyfanswm cyfres o rifau sy'n perthyn i'w gilydd gael ei fynegi drwy 'nodiant priflythrenau sigma', sy'n ddull cryno o fynegi iteriad (iteration). Er enghraifft,
Cyfeirir at y niferoedd neu'r gwrthrychau i'w hychwanegu yn ychwanegiad at ei gilydd fel "y termau", "yr ychwanegiadau" (neu'r 'adednd') neu'r "symand" (summands);.
Mae'r holl derminoleg hyd yma'n deillio o'r Lladin e.e. tarddiad y gair "adio" yw'r ferf "addere" sef gair cyfansawdd, Lladin: "ad" yw "i" a "dare" yw "i roi". Tarddiad y gair Lladin yw'r Proto-Indo-Ewropeg "deh", sef "rhoi". O'r gair Lladin "summa " (a olygai 'yr uchaf'), y daw "swm" a diwedd y gair "cyfan-swm".
Midland City, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Midland City, gan gynnwys:
Rosa, Alabama
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Rosa, gan gynnwys:
Union, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Union, gan gynnwys:
Tonsur
Yr arfer o eillio corun y pen, neu dorri rhywfaint o'r gwallt, er nod gostyngeiddrwydd neu ymroddiad crefyddol yw tonsur neu gorunfoeliad. Fel arfer câi'r corun ei eillio mewn defod neu seremoni dderbyn, i nodi bod yr unigolyn yn dechrau ar gyfnod o ddatblygiad crefyddol neu'n cael ei dderbyn i urdd grefyddol.
Cristnogaeth
bawd|200px|Darluniad o Sant Bartlemi gan Carlo Crivelli, sy'n dangos ei donsur (1473). Bôn y gair tonsur yw tōnsūra, Lladin am dorri neu gneifio. Cafodd ei arfer i dderbyn clerigwyr yn yr Eglwys Babyddol o'r Oesoedd Canol Cynnar hyd at ei ddiddymu gan y Pab Pawl VI yn 1973. Yn yr Eglwys Uniongred Ddwyreiniol, defnyddir y tonsur yn rhan o ordeiniad y llëwr.
Tair ffurf ar y tonsur sydd i'w cael yn yr eglwysi Cristnogol: y tonsur Rhufeinig, neu donsur Sant Pedr; y tonsur Groegaidd, y tonsur Dwyreiniol, neu donsur Sant Pawl; a'r tonsur Celtaidd, neu donsur Sant Ioan. Mae'r tonsur Rhufeinig naill ai'n eillio'r pen i gyd neu eillio'r corun gan adael rhimyn o wallt i symboleiddio'r goron ddrain. Yn ôl arfer y tonsur Groegaidd, câi'r pen i gyd ei eillio, ond bellach mae eglwysi'r dwyrain yn aml yn torri'r gwallt yn fyr. Ystyr tonsur Celtaidd, a arferai gan yr Eglwys Geltaidd, yw eillio'r pen o glust i glust, er nad yw ei union siâp yn glir o ffynonellau'r cyfnod. Enw dirmygus ar y tonsur Celtaidd yw tonsur Simon y dewin.
Bwdhaeth
Mae'r Bwdhydd yn derbyn tonsur pan fyddai'n cael ei dderbyn yn samanera (nofydd) ac eto yn bhikkhu (mynach).
Hindŵaeth
bawd|chwith|200px|Bachgen â'i ben wedi eillio gan adael tusw ar y corun, a chyda'r [[swastica wedi peintio ar y moelni.]] Byddai bachgen o Hindŵ yn derbyn ei donsur cyntaf yn 2 oed, weithiau gan adael tusw o wallt ar gorun y pen. Derbynai'r tonsur yn draddodiadol gan Hindwiaid cyffredin i nodi defodau newid byd, a chan y rhai sy'n cael eu derbyn i urddau'r asgetigion.
Jainiaeth
Traddodiad gan fynachod Jainaidd yw i dynnu blew'r pen fesul un.
Rehobeth, Alabama
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Rehobeth, gan gynnwys:
Andrés Manuel López Obrador
Gwleidydd Mecsicanaidd o'r Movimiento Regeneración Nacional (MORENA) yw Andrés Manuel López Obrador (ganwyd 13 Tachwedd 1953) a adwaenir yn aml gan y talfyriad AMLO. Fe'i etholwyd yn Arlywydd Mecsico yng Ngorffennaf 2018 gyda 53% o'r bleidlais, dechreuodd yn y swydd ar 1 Rhagfyr 2018. Mae'n hanu o dalaith Tabasco, a fe wasanaethodd yn swydd Pennaeth ar Lywodraeth Dinas Mecsico o 2000 i 2005.
Eagle, Colorado
Tref yn, yn nhalaith Colorado, yw .
Gareth Bonello
Canwr a chyfansoddwr Cymreig o Gaerdydd yw Gareth Bonello, ganwyd 13 Ebrill 1981. Mae'n canu yn y Gymraeg a'r Saesneg. Mae'n perfformio yng Nghymru a thramor o dan ei enw bedydd ac o dan ei enw llwyfan, The Gentle Good.
Yn ôl cyfweliad ar Radio Yes Cymru adeg Eisteddfod Caerdydd 2018 mae Gareth o dras Cymraeg, Gwyddelig a Malteg. Gyda'r cyfenw yn dod o Ynys Malta.
Addysg
Aeth i ysgolion Ysgol Gymraeg Melin Gruffydd ac Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf yng Nghaerdydd.
Mae ganddo radd mewn Sŵoleg gan arbenigo mewn ornitholeg. Mae'n astudio (yn 2017) ar gyfer gradd doethur PhD ym Mhrifysgol De Cymru.
Gwaith
Bu Gareth yn gweithio i'r British Trust for Ornithology a rhwng 2007 tan 2015 gydag Amgueddfa Cymru yn Amgueddfa Werin Sain Ffagan, lle bu'n cynnal teithiau blynyddol i wrando ar ganu'r adar gyda'r wawr fel rhan o Ddiwrnod Rhynglwadol Côr y Bore ('International Dawn Chorus Day') ar dir yr Amgueddfa.
Mae bellach yn gerddor amser llawn ac yn recordio a pherfformio dan ei enw ei hun neu fel The Gentle Good.
Personol
Mae Gareth yn byw yng Nghaerdydd gyda'i wraig, Jennifer Gallichan, sydd hefyd yn rhan o grŵp Gareth, The Gentle Good.
Rutledge, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Rutledge, gan gynnwys:
Saluda, De Carolina
Tref yn, yn nhalaith De Carolina, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Saluda, gan gynnwys:
Sacsoneg Isel
Iaith Ermanaidd a siaredir yng Ngogledd yr Almaen ac yn nwyrain yr Iseldiroedd yw'r Isel Almaeneg neu'r Almaeneg Isel. Yr ieithoedd agosaf iddi yw Iseldireg ac Almaeneg.
Geirfa gyffredin
Mae'r enghreifftiau wedi'u hysgrifennu yn Sillafiad Sacsoneg Newydd (Nysassiske Skryvwyse).
Woodville, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Woodville, gan gynnwys:
Glen Allen, Alabama
Tref yn Fayette County a Marion County, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Glen Allen, gan gynnwys:
Maria Jane Williams
Bywyd
Ganed Maria Jane Williams naill ai yn 1794 neu 1795,  yn Aberpergwm, Glyn-nedd. Roedd hi'n ail ferch i Rees Williams (bu farw yn 1812) o Aberpergwm, a'i wraig, Ann Jenkins o Fforest Ystradfellte. Bu'n byw yn Blaen Baglan am gyfnod, ond nes ymlaen yn ei bywyd, tŷ o'r enw Ynys-las oedd ei chartref, wrth ymyl Ty Aberpergwm. Bu farw yn 1873 ac fe'i chladdwyd ar dir Ty Aberpergwm yn Eglwys Saint Cadog.
Addysg ac astudiaethau ysgolheigaidd
Roedd Maria Jane Williams yn hynod o hyddysg, yn gefnogwr brwd o'r Iaith Gymraeg a'i thraddodiadau, ac roedd ganddi wybodaeth helaeth am gerddoriaeth. Yn ogystal â chael ei hadnabod am ei chanu  roedd Maria hefyd yn chwaraewr gitâr a thelyn medrus, wedi cael ei haddysgu gan y telynor enwog Parish-Alvars. Dywedodd Henry Fothergill Chorley mai hi oedd "un o'r cantorion mwyaf cywrain a glywodd erioed" Mabwysiadodd yr enw ‘Llinos’, a chafodd ei chysylltu â'r sefydliad Cymreigyddion y Fenni, yn ogystal â throi ei chartref yn ganolbwynt i selogion 'Dadeni Celtaidd'
Storiau Tylwyth Teg
Yn 1826–7 casglodd storiau tylwyth teg Cwm Nedd. Fe'u cyhoeddwyd yng nghyfrol atodol Crofton Croker, ‘Irish Fairy Legends’ ac yn ddiweddarach eu hailargraffu mewn ffurf cryno yn ‘Fairy Mythology’ gan Thomas Keightley, y dyn oedd wedi awgrymu iddi wneud y casgliad yn y lle cyntaf.
Llyfr o ganeuon gwerin Cymraeg
Cafodd yr Eisteddfod ei chynnal yn Y Fenni am y bedwaredd tro yn Hydref 1837, dan nawdd Arglwyddes Llanofer, a ddaeth yn ffrind i Maria. Yn yr Ŵyl hon, derbyniodd wobr am y casgliad gorau o ganeuon Cymraeg heb eu cyhoeddi. Cyhoeddwyd yn 1844 dan y teitl ‘The Ancient National Airs of Gwent and Morgannwg’. Er gwaethaf  beirniadaethau yn hwyrach ymlaen, mae'r llyfr yn parhau'n gyfraniad pwysig i'r gwybodaeth ar ganeuon Cymraeg traddodiadol. Mae 43 o ganeuon i'w gweld yn y llyfr, gyda geiriau Cymraeg a chyfeiliannau i'r delyn a'r piano  yn ogystal â nodiadau manwl ar y caneuon, a rhestr o'r bobl oedd wedi derbyn argraffiadau o'r gyfrol. Erbyn hyn, mae'r llyfr wedi cael ei hail gyhoeddi gan Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru gyda chyflwyniad a nodiadau cyfoes gan Daniel Huws. Ymysg nifer o ganeuon cafodd ei hachub gan Maria drwy'r casgliad hwn mae Y Deryn Pur ac Y Ferch o'r Sger. Yn Hydref 1838, yn yr Eisteddfod canlynol, enillodd wobr am y trefniant gorau o unrhyw alaw Gymreig wedi ei osod ar gyfer pedwar llais.
Un a roddodd feirniadaeth ddeifiol i lên-werinwyr y cyfnod, oedd Lucy Broadwood, un o gasglwyr cynharaf alawon gwerin Celtaidd, a chyn lywydd a chynghorwr i Gymdeithas Alawon Gwerin Cymru. Yn ôl Lucy, yn ystod y cyfnod rhwng 1800 ac 1850, roedd llith o ganeuon traddodiadol a derwyddol yn cael eu cyhoeddi yng Nghymru a Phrydain, nad oedd yn dwyn ymchwiliad beirniadol. Er hynny, hawliodd mai Maria Jane Williams oedd un o'r ddau eithriad i'r rheol yma ym Mhrydain. Yn ôl Maria Jane Williams ‘Roedd y caneuon wedi cael eu dangos fel yr oedd hi wedi eu darganfod, yn eu cyflwr gwreiddiol a gwylllt; heb unrhyw ymgais i ychwanegu addurniadau i'r alawon na'r geiriau.’
Yn ogystal, bu Maria Jane Williams yn cynorthwyo John Parry i gynhyrchu'r llyfr ‘Welsh Harper’, ac ymgynhorodd John Thomas â hi cyn cyhoeddi dwy gyfrol o alawon cymreig.
Ysgol Ramadeg Ardwyn
bawd|250px|adeilad hen Ysgol Ramadeg Ardwyn, Aberystwyth Hen ysgol ramadeg yn Aberystwyth ar gyfer talgylch gogledd Ceredigion oedd Ysgol Ramadeg Ardwyn. Addysgwyd nifer o enwogion Cymru yn yr ysgol.
Hanes
Saesneg oedd cyfrwng addysg yr ysgol. Byddai disgyblion yn teithio o ardal hen gantref Penweddig a thu hwnt i aros dros nos neu am wythnos, yn ogystal â disgyblion mwy lleol yn mynychu'n ddyddiol.
Ceir atgofion o safon ac amrywiaeth yr addysg a'r sioc o fynd i awyrgylch Seisnig wedi bod mewn ysgolion cynradd Cymraeg lleol gan aelodau Merched y Wawr.
Yn ystod yr 1960au gyda'r twf yn y symudiad oddi ar addysg ramadeg a tuag at addysg gyfun. Yn 1966 roedd natur a chyflwr yr adeilad yn destun trafodaeth a codwyd cwestiwn ar fuddsoddiad yn yr adeilad gan y cyn-ddisbygl a'r aelod seneddol lleol, Elystan Morgan
Presennol
Mae'r adeilad bellach wedi ei throi'n fflatiau ac adeiladwyd tai ar y tir o'i hamgylch. Gelwir fflatiau'r hen adeilad yn 'Llŷs Ardwyn' a cheir 'Bryn Ardwyn' lle bu rhai o adeiladau allanol yr ysgol.
Silverhill, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Silverhill, gan gynnwys:
Ras ffos a pherth 3000 metr
bawd|250px|Pencampwriaeth y Byd 2009, [[Berlin]] Y  Ras ffos a pherth 3000 metr yw'r pellter mwyaf cyffredin ar gyfer y ras ffos a pherth mewn cystadlaethau trac a maes athletig. Mae'n ras rhwystr sydd a'i enw yn deillio o rasys ceffylau ffos a pherth.
Rheolau
Mae'n un o'r cystadlaethau trac yn y Gemau Olympaidd ac yn y Pencampwriaethau Athletau'r Byd; mae hefyd yn gamp sy'n cael ei gydnabod gan y Gymdeithas Ffederasiynau Athletau Rhyngwladol (IAAF). Mae'r rhwystrau ar gyfer y dynion yn 914 milimetr o uchder, ac ar gyfer y merched yn 762 milimetr. Mae'r naid dŵr yn rhwystr sy'n cael ei ddilyn gan bwll o ddŵr gydag ardal glanio   3.66 metr o led × 0.70 metr. Sydd wedyn yn llethri ar i fyny 700 milimetr i ddod yn lefel gydag wyneb y trac.
Hyd y ras fel arfer yw 3,000 metr ; mae rasys ieuenctid a rhai rasys meistr yn cael eu rhedeg dros 2000 metr, fel y bu rasys i fenywod cynt. Mae gan gylch y trac pedwar rhwystr cyffredin ac un naid dŵr. Dros 3000 metr, bydd raid i bob rhedwr clirio cyfanswm o 28 rwystrau cyffredin a saith naid dŵr. Mae hyn yn golygu bod angen cwblhau saith lap, ar ôl cychwyn gyda ffracsiwn o lap rhedeg heb rwystrau. Mae'r neidiau dŵr yn cael eu lleoli ar dro ôl, naill ai y tu mewn i'r lôn fewnol neu y tu allan i'r lôn allanol. de|bawd|400x400px|Dimensiwn y rhwystrau Yn wahanol i'r rhai a ddefnyddir mewn rasys dros y clwydi, nid yw rhwystrau ras ffos yn disgyn o gael eu taro. Mae'r rheolau yn caniatáu i athletwr i drafod y rhwystr mewn unrhyw ffordd, felly mae llawer o redwyr yn camu ar eu pen. Caiff pedwar rhwystrau eu gwasgaru'n o gwmpas y trac ar lefel y ddaear, a'r pumed rhwystr ar frig yr ail dro yw'r naid dŵr. Mae llethr y naid dŵr yn cynorthwyo rhedwyr gyda mwy o allu i neidio gan fod naid hir yn arwain at lanio mewn ardal lle nad yw'r dŵr mor fas.
Nodiadau
Mae'r perfformiadau canlynol wedi'u diddymu oherwydd trosedd cyffuriol:
Dynion
de|bawd|Naid dŵr yn ras ffos a pherth y dynion yn [[Gemau Olympaidd yr Haf 1908]]
de|bawd|Ras y Merched Pencampwriaethau Byd 2007
Payette, Idaho
Tref yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Payette, gan gynnwys:
Eclectic, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Eclectic, gan gynnwys:
Okolona, Arkansas
Tref yn, yn nhalaith Arkansas, yw .
Prifysgol Cornell
Prifysgol breifat sydd yn derbyn arian cyhoeddus gan dalaith Efrog Newydd, UDA, yw Prifysgol Cornell ac un o sefydliadau'r Ivy League. Lleolir ar gampws 19 km2 yn Ithaca, Efrog Newydd, ger Llyn Cayuga.
Sefydlwyd y brifysgol ar grant tir dan Ddeddf Morrill 1862, gyda gwaddol gan Ezra Cornell, sefydlydd y Western Union Telegraph Company, a dan arweiniad Andrew Dickson White, y llywydd cyntaf. Rhoddwyd siarter iddi yn 1865, ac agorwyd yn 1868.
Ers ei blynyddoedd cynnar, mae astudiaethau amaethyddol wedi denu nifer o fyfyrwyr i'r brifysgol. Mae nifer fawr o fyfyrwyr hefyd yn astudio'r gwyddorau biolegol, rheolaeth busnes, peirianneg, a gwyddorau cymdeithas.
Steve Davis
Chwaraewr snwcer proffesiynol sydd bellach wedi ymddeol yw Steve Davis, OBE o Plumstead, Llundain (ganed 22 Awst 1957). Caiff ei adnabod fel y chwaraewr reolodd y gamp yn ystod y 1980au pan fu'n safle rhif un y byd am saith tymor yn olynol, gan ennill chwech pencampwriaeth byd. Roedd Steve Davis yn rhan o un o'r gemau snwcer mwyaf cofiadwy erioed, yn erbyn Dennis Taylor yn rownd derfynol Pencampwriaeth y Byd 1985, gyda'r diweddglo dramatig ar y bêl ddu, a record o 18.5 miliwn o wylwyr ar deledu Prydeinig. Mae'n ffigwr cyhoeddus adnabyddus ac yn cael ei gyfrif fel un o'r chwaraerwyr snwcer gorau erioed. Hyd nes ei ymddeoliad yn 2016, cyfunodd Davis ei yrfa chwaraer snwcer gyda'i rôl fel dadansoddwr a sylwebydd i raglenni snwcer y BBC, yn ogystal â bod yn DJ cerddoriaeth electronig ar orsaf radio leol Phoenix FM ac mewn amryw o wyliau cerddorol.
Yn ychwanegol i'w chwech teitl pencampwriaeth byd, mae gorchestion gyrfa Davis yn cynnwys tri theitl pencampwriaeth y meistri, a record o chwech teitl pencampwriaeth Prydain. Enillodd gyfanswm o 28 twrnamaint graddedig ( yn bedwerydd ar frig y rhestr tu ôl i Ronnie O'Sullivan, John Higgins a Stephen Hendry ) ac mae ei enillion yn cyrraedd dros £5.5 miliwn. Llwyddodd Davis i wneud mwy na 300 o rediadau cystadleuol dros gant, gan gynnwys y rhediad 147 swyddogol cyntaf ar deledu mewn cystadleuaeth proffesiynol, yn erbyn John Spencer yn 1982 ym mhencampwriaeth y Classic. Yn ystod tymor 1987/1988, ef oedd y cyntaf i gyflawni Coron Driphlyg Snwcer, gan ennill Pencampwriaeth Prydain, y Meistri a Phencampwriaeth y Byd yn yr un tymor Mae ei gyflawniadau eraill yn cynnwys enill Pencampwriaeth Dyblau y Byd bedair gwaith gyda Tony Meo ac ennill Cwpan y Byd bedair gwaith gyda Lloegr.
Enillodd Davis ei deitl byd ddiwethaf yn 1989, a'i prif deitl ddiwethaf wrth ennill y Meistri yn 1997 ag yntau'n 39 oed, ond parhaodd i chwarae snwcer i lefel uchel i mewn i'w bumdegau. Cyrhaedodd rownd derfynol Pencampwriaeth Prydain yn 2005 yn 48 oed, ac roedd yn parhau o fewn 16 ucha'r byd pan drodd yn 50 yn ystod tymor 2007/2008. Cyrhaeddodd rownd y chwarteri ym mehncampwriaeth y Byd 2010, gan golli i John Higgins. Ag yntau'n 52 bryd hynny, ef oedd yr hynaf i fod yn rownd y chwarteri ers Eddie Chartlton yn 1983. Cipiodd deitl Pencampwriaeth y Byd i chwaraewyr hŷn yn 2013. Ar Ebrill 17 2016, wedi iddod fethu ennill lle ym Mhencampwriaeth y Byd, cyhoeddodd Davis ei fod yn ymddeol o chwarae'n broffesinynol.
Y tu hwnt i'w yrfa snwcer, cystadlodd Davis mewn twrnameintiau pŵl, gan helpu tîm Ewrop i ennill Cwpan Mosconi yn 1995 a 2002. Mae'n ogystal yn adnabyddus am ei ymddangosiadau mewn digwyddiadau pocer, gan gyrraedd rowndiau terfynol mewn sawl twrnameint. Ers 1996 mae wedi bod yn ddarlledwr cyson ar Phoenix FM ac yn arbenigwr o'r genres roc flaengar fel Zeuhl, RIO a sîn Cantebury. Yn chwaraewr gwyddbwyll brwd, mae'n gyn lwydd o Ffederasiwn Gwyddbwyll Prydeinig, ac ysgrifennodd lyfr gwyddbwyll ar y cyd gyda David Norwood. Yn ogystal, mae wedi cyhoeddi nifer o lyfrau am snwcer, gan gynnwys tri hunangofiant, un llyfr technegol ac un llyfr comedi o'r enw How to Be Really Interesting. Mae wedi ymddangos ar nifer o raglenni teledu poblogaidd gan gynnwys I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! yn 2013.
Chatom, Alabama
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Chatom, gan gynnwys:
Pendro
Mae'n bosib achosi pendro yn fwriadol trwy wneud rhai gweithgareddau neu symudiadau corfforol fel troelli.
Llyfr llofnodion
bawd|Hen lyfr llofnodion o'r 1880au. Llyfr ar gyfer casglu llofnodion, ac o bosib negeseuon a llên fer mewn llawysgrifen amryw bobl, yw llyfr llofnodion.
Mae'r llyfrau llofnodion cynharaf yn dyddio o'r 15g. Llyfrau cyfeillgarwch oedd y mwyafrif o'r fath lyfrau, a ddefnyddir i gasglu negeseuon byrion gan gyfeillion. Hyd at ganol y 19g, arferai'r llofnodwyr ysgrifennu dyfyniadau, penillion, neu negeseuon homiletaidd. Yn niwedd y 19g daeth cynnwys llyfrau llofnodion yn fwy doniol ac yn anffurfiol. Daeth yr arfer yn boblogaidd ymhlith plant yn yr 20g i rannu rhigymau ac ysgribliadau digrif ac i gofnodi cyfeillgarwch. Mae nifer o ddisgyblion yn defnyddio llyfrau nodiadau, neu flwyddlyfr cyffredin, i gasglu negeseuon ffarwél a dymuniadau da ar ddiwedd eu cyfnod yn yr ysgol. Tuedda nodiadau mewn llyfrau cyfeillgarwch cyfoes i fod yn fwy sarhaus ac yn anghelfydd na negeseuon addfwyn a sentimental yr 19g.
Yn yr oes fodern, defnyddir llyfrau llofnodion i gasglu llofnodion gan enwogion neu grwpiau penodol o unigolion nodedig. Mae parciau thema Disney, er enghraifft, yn gwerthu llyfrau i blant gasglu llofnodion gan ddifyrwyr sydd mewn gwisg cymeriadau Disney.
Bu'n gyffredin yn ystod yr 1970au a'r 1980au i blant Cymru gasglu llofnodion enwogion teledu a pop Cymraeg ar faes Eisteddfod yr Urdd gyda llyfr llofnodion yr Urdd.
Plât cofrestru cerbyd
de|bawd|Plât cofrestru cerbyd Plât metel neu blastig sy'n cael ei osod ar gerbyd neu ôl-gerbyd er mwyn ei adnabod yn swyddogol yw plât cofrestru cerbyd neu blât rhifau. Mae plât gofrestru ar gyfer ceir, lorïau a beiciau modur yn ofynnol ym mhob gwlad. Amrywia'r gofynion ar gyfer cerbydau eraill, fel beiciau, cychod neu dractorau, o un awdurdodaeth i'r llall. Mae'r dynodwr cofrestru yn gyfuniad niwmerig neu alffaniwmerig sy'n unigryw i'r cerbyd ar gofrestr yr ardal neu'r wlad a gynrychiolir gan y corff sydd wedi'i ddarparu. Mewn rhai achosion, mae'r dynodydd yn unigryw i'r perchennog, yn 'rhif' o'i ddewis ei hun, yn hytrach na'r cerbyd.
Mae'n ofynnol yn y rhan fwyaf o awdurdodaethau bod y plât yn cael ei osod ar flaen a chefn y cerbyd, er mai un plât sydd ei angen (fel arfer ar y cefn) mewn rhai awdurdodaethau penodol neu ar gyfer mathau penodol o gerbyd, fel cychod modur. Mae cronfeydd data yn gallu defnyddio'r rhif cofrestru i adnabod gwybodaeth arall am y cerbyd, fel gwneuthurwr, model, lliw, blwyddyn gweithgynhyrchu, maint yr injan, math o danwydd, pellter ac enw a chyfeiriad y perchennog neu geidwad.
Mae platiau cofrestru cerbyd wedi bodol yng Nghymru, fel rhan o'r Deyrnas Gyfunol, ers 1904. Roedd Deddf Ceir 1903, a ddaeth i rym ar 1 Ionawr 1904, yn ei gwneud yn ofynnol i bob car gael ei ychwanegu i gofrestr cerbydau swyddogol, ac arddangos platiau rhifau. Cyflwynwyd y Ddeddf fel bod cerbydau yn gallu cael eu olrhain yn rhwydd pe byddai damwain neu achos o dor-cyfraith. Mae'r drefn o fewn Gymru, Lloegr a'r Alban yn cael ei gweinyddu gan yr Asiantaeth Trwyddedu Gyrwyr a Cherbydau (DVLA).
Wayne Pivac
Hyfforddwr rygbi'r undeb proffesiynol o Seland Newydd yw Wayne Pivac (ganed 10 Medi 1962) yn ogystal â chyn swyddog heddlu. Dechreuodd ei yrfa fel cwnstabl yng ngorsaf heddlu Takapuna ar arfordir gogleddol Auckland. Cychwynodd ei swydd fel hyfforddwr tîm Cymru yn Nhachwedd 2019, yn cymryd yr awennau o Warren Gatland. Cytunodd i adael y swydd yn Rhagfyr 2022 ar ôl adolygiad o Gyfres yr Hydref, lle collodd Cymru dair o’u pedair gêm, gan gynnwys yn erbyn Georgia.
Dechreuodd chwarae ei rygbi yng Ngholeg Rosmini ac yna yn Ysgol Uwchradd Westlake i fechgyn, ond roedd Pivac hefyd yn ddigon da i chwarae i dîm rhanbarthol North Harbour, tra'n parhau i wasanaethu fel heddwas.
Gyrfa fel Hyfforddwr Rygbi
Symudodd Pivac o chwarae rygbi i hyfforddi,  yn gyntaf ar lefel clwb yn Takapuna, yna am rai tymhorau gydag ail dîm North Harbour, ac yna gyda Northland, y rhanbarth gynrychiolodd ei dad. Yn 1997, llwyddodd Pivac i arwain tîm Northland i frig ail adran y Bencampwriaeth Rhanbarthol Cenedlaethol, ac ennill dyrchafiad i'r adran gyntaf y flwyddyn ganlynol. Yn dilyn hynny, Pivac oedd wrth y llyw gyda thîm Auckland yn 2002 a 2003 wrth iddyn nhw ennill y Bencampwriaeth ddwy flynedd o'r bron, yn ogystal â'r Ranfurly Shield. Cafodd ei enwi fel Hyfforddwr Rygbi'r Undeb y flwyddyn yn Seland Newydd yn 2003,   ac yna ei gyflogi i olynu Mac McCallion fel hyfforddwr tîm rhyngwladol Fiji, ym mis Chwefror 2004. Yn ystod ei flwyddyn gyntaf gyda Fiji, llwyddodd y tîm i ennill cystadleuaeth y Pacific Tri-Nations, a  chynorthwyodd hefyd i hyfforddi y tîm saith bob ochr i ennill Cwpan Rygbi Saith Bob Ochr y Byd 2005.
Yn Ionawr 2007, gadawodd Pivac ei swydd fel prif hyfforddwr rygbi Fiji oherwydd ymrwymiadau teuluol. Wedi dychwelyd i Seland Newydd, apwyntiwyd ef yn hyfforddwr i dîm North Harbour. Profodd hi'n dymor siomedig i'r rhanbarth, ac felly camodd Pivac i'r ochr yn 2008, gyda Craig Dowd a Jeff Wilson yn ei olynu,  dim ond iddyn nhw gael eu disodli y flwyddyn wedyn yn dilyn tymor siomedig arall. Yn 2011, cymerodd Pivac le Mark Anscombe fel hyfforddwr Auckland yn y Cwpan ITM.
Crossville, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Wayne Pivac
Gyrfa fel Hyfforddwr Rygbi
Yn 2014, cyhoeddwyd fod Pivac wedi cael ei apwyntio fel Is Hyfforddwr y Scarlets, sy'n chwarae eu rygbi yn stadiwm Parc y Scarlets, Llanelli,Cymru. Wedi cael ei gyflogi'n wreiddiol i arwain y blaenwyr, dyrchafwyd Pivac i swydd y Prif Hyfforddwr o achos ymadawiad Simon Easterby i dîm cenedlaethol Iwerddon. Ym mis Mai, 2017, llywiodd Pivac y Scarlets i gipio eu cwpan cyntaf mewn 13 mlynedd, a theitl cyngrhair PRO12 Guiness, gan guro Munster o 46-22 yn Stadiwm Aviva, Dulyn.
Crossville, Alabama
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Crossville, gan gynnwys:
Wayne Pivac
Gyrfa fel Hyfforddwr Rygbi
Ar y 9fed o Orffennaf 2018, cyhoeddwyd  mai Pivac fyddai'n olynu Warren Gatland fel hyfforddwr Cymru. Mae disgwyl iddo barhau fel hyfforddwr y Scarlets am dymor arall cyn cael ei gyflogi gan Undeb Rygbi Cymru ar gytundeb pedair blynedd. Cychwynodd ei gytundeb gyda Undeb Rygbi Cymru yng Ngorffennaf 2019 a cymerodd yr awenau ar ddechrau Tachwedd 2019.
Ynganiad y Cyfenw Pivac
Er mai fel Pivac gydag ec Gymraeg yr ynghennir cyfenw Wayne Pivac, cyfenw Croateg ydyw, sy'n hannu, gan fwyaf o ardal Split ar arfordir Dalmatia y wlad. Ynghennir yr enw yn gywir, neu'n wreiddiol, fel Pivats, gyda'r sillafiad Yr wyddor Gyrilig yn cadarnhau hynny, Пивац. Bellach, rhyfedd byddai ynganu'r cyfenw yn y ffurf wreiddiol gan i'r yngangiad Seisnig ennill ei blwy.
Trafford, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Trafford, gan gynnwys:
Rhif deuaidd
Counting in binary
Cyfeirir at bob digid fel bit. Oherwydd ei ddefnydd syml o fewn cylchedau electronig, digidol, mae'r system ddeuaidd yn cael ei defnyddio gan bron pob cyfrifiadur modern a dyfeisiau cyfrifiadurol.
Hanes
Astudiwyd y system rhif ddeuaidd yn Ewrop yn yr 16g a'r 17g gan Thomas Harriot, Juan Caramuel y Lobkowitz a Gottfried Leibniz. Fodd bynnag, mae systemau sy'n gysylltiedig â rhifau deuaidd wedi ymddangos yn gynharach mewn sawl diwylliant gan gynnwys yr Aifft, Tsieina ac India. Ysbrydolwyd Leibniz yn benodol gan y I Ching.
Cynrychiolaeth
Pan ddefnyddir rhifolion Arabaidd (dull gweledydd y Gorllewin), mae rhifau deuaidd fel arfer yn cael eu sgwennu gan ddefnyddio'r symbolau 0 ac 1.
Gall unrhyw rif gael ei gynrychioli, neu ei fynegi, gan gyfres o ddarnau (neu 'ddigidau deuaidd'), a all fod yn eu tro'n cael eu cynrychioli gan unrhyw fecanwaith sy'n gallu bod mewn dau gyflwr sy'n unigryw (two mutually exclusive states). Gellir dehongli unrhyw un o'r rhesi o symbolau canlynol fel gwerth rhifol deuaidd o 667:
Digid
Mewn mathemateg, mae digid rhifol (o'r Lladin Digiti, "bysedd") yn symbol sy'n cynrychioli rhifau. Caiff ei ddefnyddio ar ei ben ei hun (fel "2" neu "5") neu mewn cyfuniadau o ddigidau (fel "25").
Mae digid rhifol yn symbol sengl (fel "2" neu "5") a ddefnyddir ar ei ben ei hun, neu mewn cyfuniadau (fel "25"), i gynrychioli rhifau (fel rhif 25) yn ôl rhai systemau rhifol positif. Y digidau unigol (fel rhifau un-digid) a'u cyfuniadau (megis "25") yw rhifolion y system rhifol y maent yn perthyn iddo. Mae'r enw "digid" yn deillio o'r ffaith bod y deg bys (ystyr y gair Lladin Digiti yw "bysedd") o'r dwylo yn cyfateb i ddeg symbol y system Bôn 10 cyffredin, hy y digidau degol.