cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Vamps
Hanes
2013-2014: Ar 22 Gorffennaf 2013, llwythwyd y gân wreiddiol gyntaf gan y band sef "Wild Heart" i YouTube, wnaeth y can derbyn dros 46,000 golygfeydd o fewn y ddau diwrnod cyntaf. Ar 6 Awst 2013, fe wnaethon nhw ryddhau'r fideo cerddoriaeth ar gyfer eu sengl gyntaf "Can We Dance", a gafodd dros 1 miliwn o golygfeydd o fewn pythefnos. Rhyddhawyd "Can We Dance" ar 29 Medi 2013 ac wnaeth cyraedd rhif dau ar Siart Unigol y DU ar 6 Hydref 2013. Ar 19 Tachwedd 2013 cyhoeddodd y band y byddent yn rhyddhau eu halbwm cyntaf o gwmpas y Pasg.
Teulu'r Mans
Cyfres deledu comedi sefyllfa Cymraeg oedd Teulu'r Mans. Ysgrifennwyd y gyfres gan Wiliam Owen Roberts a John Pierce Jones. Cynhyrchwyd y gyfres gan HTV Cymru. Darlledwyd cyfresi rhwng Rhagfyr 1987 a Gorffennaf 1992 gyda rhifyn arbennig yn 1993.
The Vamps
Aelodau
Mae Bradley Will Simpson (a enwyd 28 Gorffennaf 1995) o Sutton Coldfield, Gorllewin Canolbarth Lloegr, Lloegr. Mae o yn canu lleisiol arweiniol ac mae'n chwaraeu gitar.
Teulu'r Mans
Roedd y gyfres wedi ei osod yn y 1960au a prif leoliad y rhaglenni oedd y Mans, Pen y Bryn, Y Llan, cartref y Parchedig J.S. Jones, ei deulu a'r amryw gymeriadau oedd yn ymweld a'r tŷ. Roedd y rhaglen yn ddadleuol yn ei ddydd oherwydd ei bortread o fywyd gweinidog a natur ddychanol y comedi gyda elfennau ffars.
The Vamps
Aelodau
Mae James Daniel McVey (a enwyd 30 Ebrill 1994) o Bournemouth, Dorset, Lloegr. Ef yw'r gitarydd arweiniol ac mae o yn canu lleisiau cefnogol.
Teulu'r Mans
Cyfres radio
Roedd cyfres ddrama radio Gymraeg o'r un enw a ddarlledwyd ar Home Service y BBC ar ddiwedd y 1950au.
The Vamps
Aelodau
Mae Connor Samuel John Ball (a enwyd 15 Mawrth) o Hatton, Swydd Warwick, Lloegr. Mae o yn chwarae gitar bas ac mae'n canu lleisiau cefnogol.
Mae Tristan Oliver Vance Evans (a enwyd 15 Awst) o Gaerwsg, Dyfnaint, Lloegr. Mae o yn chwarae drymiau ac mae'n canu lleisiau cefnogol.
Twyber Travers
Roedd George "Twyber" Travers (9 Mehefin 1877 - 26 Rhagfyr 1945) yn fachwr rhyngwladol o Gymru a chwaraeodd rygbi clwb ar gyfer Pill Harriers a Chlwb Rygbi Casnewydd. Enillodd 25 cap dros Gymru rhwng 1903 a 1911.
Cefndir
Ganwyd Travers yng Nghasnewydd yn fab i Mathew Travers, labrwr yn y dociau a Louisa Anne (née Gearey). Cafodd ei addysgu yn Ysgol Eglwys y Drindod, Casnewydd.
Ym 1903 priododd Annie Louisa Trump. Bu iddynt o leiaf dwy ferch ac wyth mab. Ym mysg y meibion oedd y chwaraewr rygbi rhyngwladol William H. (Bunner) Travers a chwaraewyr Casnewydd Jack, Chris a Reg Travers
Gyrfa Rygbi
Mae Travers yn cael ei gydnabod fel un o fachwyr arbenigol cyntaf i chware rygbi'r undeb. Roedd arbenigedd mewn safle blaenwr yn anarferol yn ystod hanes cynnar rygbi, yn bennaf oherwydd y rheolau parthed sgrymio. Roedd gallu Travers yn safle'r bachwr yn disgleirio ac fel rhan o'r pac saith dyn yn chware rhan blaenllaw ym muddigoliaeth Cymry yn erbyn Lloegr ym 1903 ac yn erbyn y Crysau Duon ym 1905.
Gyrfa ryngwladol
Enillodd Travers ei gap gyntaf dros Gymru fel canolwr mewn gem yn erbyn Lloegr ym mis Ionawr, 1903 pan oedd yn chware i'r Pill Harriers. Byddai Travers yn chwarae i Gymru 24 gwaith arall gan gynnwys gemau yn erbyn y Crysau Duon gwreiddiol o Seland Newydd, De Affrica ac Awstralia. Ym 1908, cafodd Travers ei godi'n gapten Cymru yn erbyn yr Alban yn Abertawe, gêm a enillwyd gan Gymru 6-5, ond yr unig dro iddo fod yn gapten. Yr unig bwyntiau rhyngwladol iddo sgorio oedd yn erbyn Wallabies Awstralia, mewn gêm a enillwyd gan Gymru 9-6. Mae wedi cael ei gydnabod yn ddiweddarach, gan y ddwy ochr, fod Travers wedi gollwng y bêl cyn mynd dros y llinell ac ni ddylai'r cais wedi ei roi.
Ymddangosiadau Rhyngwladol
Chwaraeodd Travers dros Gymru yn erbyn:
Anecdot
Hanesyn neu stori fechan yw anecdot sydd yn adrodd digwyddiad nodweddiadol am unigolyn neu grŵp o bobl benodol. Stori ddigrif ydyw gan amlaf a draethir er mwyn dangos enghraifft fachog o gymeriad neu agweddau'r un sydd yn destun iddi. Fel rheol, cyflwynir anecdot fel stori wir am ddigwyddiad go iawn ac felly'n esiampl gywir o'r hyn a honnir ei fod yn cynrychioli, ond mae'n bosib i sawl anecdot fod yn orliwiad neu chwedl nad oes tystiolaeth drosti.
Daw'r enw, trwy'r Saesneg a'r Lladin, o'r gair Groeg anekdotos sef "angyhoeddedig", sydd yn dangos yr oedd y fath straeon yn ffurf gyffredin yn y traddodiad llafar. Rhennir sawl nodwedd gan yr anecdot a mathau eraill o adrodd stori megis jôcs, chwedlau, damhegion a ffablau, sïon a sibrydion, celwyddau golau, a straeon asgwrn pen llo. Yn debyg i jôcs a straeon digrif eraill, mae naratif yr anecdot yn gweithio tuag at linell glo neu ddatguddiad o ryw fath. Yr hyn sydd yn nodweddu'r anecdot ydy'r ffaith nad yw'n colli ei ergyd pan gaiff ei ailadrodd oherwydd ei nod yw cadarnhau tybiaeth am destun y stori, ac nid adlonni yn unig.
Grŵp papur wal
Casgliad o 17 grŵp o batrymau cymesurer, 2-ddimensiwn sy'n brithweithio mewn modd ailadroddus yw'r grŵp papur wal neu grŵp cymesuredd plân. Dosbarthiad mathemategol yn seiliedig ar gymesuredd y patrwm ydyw, ac mae'n digwydd yn aml mewn pensaernïaeth a chelf addurniadol, yn enwedig mewn tecstilau a theils yn ogystal â phapur wal ei hun.
Profwyd mai dim ond 17 grŵp sy'n bosibl yn 1891 gan Evgraf Fedorov ac wedyn gan George Pólya yn 1924.
Mae'r grwpiau papur wal yn ganolig mewn cymhlethdod: rhwng y grwpiau ffris (Frieze) symlach a'r grwpiau gofod tri dimensiwn cymhlethach. Mae grwpiau papur wal yn categoreiddio'r patrymau yn ôl eu cymesuredd. Gall gwahaniaethau cynnil osod patrymau tebyg mewn gwahanol grwpiau, tra gall patrymau sy'n wahanol iawn mewn arddull, lliw, graddfa neu gyfeiriadedd fod yn perthyn i'r un grŵp.
Ystyriwch yr enghreifftiau canlynol:
Mae A a B yn perthyn i'r un grŵp, a elwir yn p4m mewn Nodiant IUC a *442 mewn Nodiant Orbifold. Mae C yn perthyn i grŵp gwahanol, sef p4g (neu 4*2). Mae'r ffaith fod A a B yn yr un grŵp yn golygu fod ganddynt yr un cymesuredd, a bod gan C set tra gwahanol o gymesuredd.
Python (iaith raglennu)
Iaith raglennu lefel uchel ddeongliedig sy'n cael ei defnyddio ar gyfer rhaglennu pwrpas cyffredinol yw  Python. Cafodd ei chreu gan Guido van Rossum a'i rhyddhau gyntaf yn 1991. Mae gan Python athroniaeth dylunio sy'n pwysleisio darllenadwyedd cod, yn arbennig trwy ddefnydd o ofod gwyn arwyddocaol. Mae'n darparu dyfeisiau sy'n galluogi rhaglennu eglur ar raddfa fechan a mawr. Yng Ngorffennaf 2018, camodd Van Rossum i lawr fel arweinydd y gymuned iaith ar ôl 30 o flynyddoedd.
Mae gan Python system teip deinamig a rheolaeth cof awtomatig. Mae'n cefnogi patrymau rhaglennu niferus, gan gynnwys gwrthrych-gyfeiriadol, gorchmynnol, ffwythiannol a gweithdrefnol, ac mae ganddi lyfrgell safonau fawr a chynhwysfawr.
Mae dehonglwyr Python ar gael i nifer o systemau gweithredu. Mae CPython, gweithrediad cyfeirnodol Python, yn feddalwedd cod agored a chanddi fodel datblygu yn seiliedig ar gymuned, fel bron pob un o'r gweithrediadau Python eraill. Mae Python a CPython yn cael eu rheoli gan Sefydliad Meddalwedd Python.
Python yn Gymraeg
Yn 2018 llwythwyd gwersi Cymraeg ar sut oedd rhaglenni drwy system Python. Paratowyd y gwersi fideo gan Geraint Palmer o adran Fathemateg Brifysgol Caerdydd drwy nawdd y Coleg Cymraeg Cenedlaethol.
Canada'r Iwerydd
bawd|Map o Ganada'r Iwerydd (gwyrdd). Rhanbarth yn nwyrain Canada yw Canada'r Iwerydd neu Daleithiau'r Iwerydd sydd yn cynnwys y pedair talaith sydd yn ffinio â Chefnfor yr Iwerydd, ac eithrio Québec, sef Newfoundland a Labrador, a Thaleithiau'r Arfordir: New Brunswick, Prince Edward Island, a Nova Scotia. Fel rheol ni chynhwysir Québec gyfan yn un o daleithiau'r Iwerydd, er weithiau gellir ystyried gorynys Gaspé yn rhan o Ganada'r Iwerydd.
Hanes
Hyd at 1949, yr oedd Newfoundland yn ddominiwn ar wahân i Ganada o fewn yr Ymerodraeth Brydeinig. Roedd gan Daleithiau'r Arfodir hunaniaeth nodweddiadol yn debyg i'w gilydd, o ganlyniad i'w hanes. Bathwyd yr enw "Canada'r Iwerydd" gan Joey Smallwood, prif weinidog cyntaf Newfoundland, wedi i'r ynys honno ymuno â Dominiwn Canada yn 1949.
Mae nifer o drigolion Taleithiau'r Arfordir o blaid Undeb yr Arfodir, hynny yw uno'r tair talaith, ond nid oes fawr o awydd yn yr Arfordir nac yn Newfoundland dros uno pedair talaith Canada'r Iwerydd yn un.
Daearyddiaeth ac hinsawdd
Tirwedd hardd ac amrywiol sydd gan Ganada'r Iwerydd, gan gynnwys coedwigoedd pinwydd, bryniau, iseldiroedd ffrwythlon, arfordiroedd cilfachog, a chlogwyni creigiog. Yn y gaeaf mae'r arfordiroedd yn wlyb ac yn oer iawn, yn niwlog ac yn stormus, ac mae'r tywydd yn fwyn ac yn braf yn yr haf. Mae'r ardaloedd mewndirol yn sych ac yn cael cwymp eira uchel yn y gaeaf.
Economi
Yn hanesyddol roedd y diwydiant mwydion a phapur yn bwysig yn yr ardal, a brodor o Nova Scotia oedd Charles Fenerty a ddyfeisiodd y broses o wneud papur o fwydion pren.
Yn yr 20g, gostyngodd twf economaidd yng Nghanada'r Iwerydd wrth i'r diwydiannau pysgota a choedwigaeth ddirywio. Yn yr 21g mae gobaith byddai llwyfannau olew a nwy ar y môr yn hwb i economi'r rhanbarth, yn enwedig ym maes olew Hibernia i dde-ddwyrain Newfoundland. Mae nifer fawr o oleudai yng Nghanada'r Iwerydd.
Porthladd prysuraf dwyrain Canada o ran masnach ydy Morffordd St Lawrence yn ne Québec, sy'n cysylltu'r Iwerydd â'r Llynnoedd Mawr, ac mae'n rhaid teithio trwy Gwlff St Lawrence yng Nghanada'r Iwerydd i hwylio o'r cefnfor i'r forffordd.
Phil Cooper
Diddanwr a chomedïwr yw Phil Cooper sy'n perfformio yn y Gymraeg a'r Saesneg.
Bywgraffiad
Magwyd Phil Cooper yn Y Porth, Rhondda. Mae ei gomedi yn trafod Cymru, ei fagwraeth yng Nghwm Rhondda a pherthnasau.
Gyrfa
Mae Phil yn perfformio yn y Gymraeg a'r Saesneg ac wedi gwneud dau rediad llawn yng Ngŵyl Caeredin, gan gynnwys One Phil Over The Cooper’s Nest yn Awst 2018. Mae hefyd wedi cyfrannu i sesiynau comedi Stand Up For Wales a drefnir gan grŵp Abertawe o Yes Cymru.
Teledu
Mae wedi ymddangos ar raglen Heno, Jonathan a rhagflas i'r gemau Chwech Gwlad ar BBC Wales.
Radio
Mae Cooper wedi ymddangos ar radio yn y Gymraeg a'r Saesneg sawl gwaith gan gynnwys ar BBC Radio Cymru, BBC Radio Wales a BBC Radio 4
Gwobrau
Mae Phil Cooper wedi ennill sawl cystadleuaeth comedi a diddanu.
Daniel Davies (nofelydd)
Nofelydd Cymraeg yw Daniel Davies (ganwyd 1966). Ganwyd yn Llanarth, Ceredigion. Cafodd ei addysg yn Ysgol Gynradd Llanarth ac Ysgol Uwchradd Aberaeron cyn iddo gwblhau gradd mewn cemeg a doethuriaeth yn yr un pwnc ym Mhrifysgol Aberystwyth. Bu’n ohebydd ar gyfer y Cambrian News cyn iddo symud i weithio fel newyddiadurwr ar-lein gyda BBC Cymru. Mae'n byw gyda'i deulu ym Mhen-bont Rhydybeddau, Ceredigion.
Yn 2011 enillodd Wobr Goffa Daniel Owen yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam am ei nofel Tair Rheol Anhrefn.
Grenville Morris
Roedd Arthur Grenville Morris (13 Ebrill 1877 - 27 Tachwedd 1959) yn chwaraewr pêl droed rhyngwladol Cymreig a enillodd 21 cap rhyngwladol i Gymru. Ef yw'r sgoriwr gyda'r nifer o goliau a sgoriwyd erioed ar gyfer Nottingham Forest gyda 217 o goliau. Chwaraeodd hefyd ar gyfer tîm Swindon Town.
Cefndir
Ganwyd Morris yn Llanfair-ym-muallt yn fab i Philip S Morris, fferyllydd a Jane ei wraig.
Cafodd rhywfaint o addysg yn Ellesmere College, Swydd Amwythig rhwng Ma1 1892 a Rhagfyr 1893.
Ym 1902 priododd Hariet Marian (Minnie) Scrimgeour (1880 - 1950) yn Nottingham, bu iddynt un ferch. Roedd Mrs Morris hefyd yn amlwg yn y byd chwaraeon. Yn chwarae golff a thenis, bu'n capten ar dîm tenis merched swydd Nottingham am gyfnod o bum mlynedd
Aberystwyth a Swindon Town
Cychwynnodd ei yrfa pêl-droed yn chware i dîm Aberystwyth, yno llwyddo i sgorio dros 100 o goliau mewn dim ond 75 o gemau. Symudodd o Aberystwyth i Swindon Town yn gynnar ym 1897, wedi ei lofnodi fel chwaraewr amatur. Gwnaeth ei ymddangosiad gyntaf mewn gem a enillwyd 4-0 oddi gartref yn Northfleet ar 6 Chwefror, 1897. Aeth ymlaen i chwarae 50 gêm i Swindon gan sgorio 44 o goliau i'r clwb. Cafodd cytundeb proffesiynol gan y clwb ym mis Hydref 1897. Roedd yn un o chwaraewyr gorau ei genhedlaeth ac fe'i gelwid yn dywysog y mewnwyr.
Nottingham Forest
Cafodd Morris ei drosglwyddo i Nottingham Forest ym 1898 am swm o £200, arian mawr ar y pryd, bron cymaint o arian ag oedd Swindon yn casglu wrth y giât mewn tymor lawn. Roedd Forest newydd ennill Cwpan Lloegr ac yn benderfynol o droi'n dîm o bwys yn Lloegr a herio Notts County i ddyfod yn brif dîm y fro. Roedd y tîm newydd symud i faes newydd ar lannau'r Afon Trent ac yn fodlon talu swm "hurt o uchel" i gaffael chwaraewr byddai'n helpu'r clwb i wneud ei farc.
Chwaraeodd 457 gêm dros Forest yn gwisgo'r crys rhif 10 dros gyfnod o 15 mlynedd, gan wasanaethu fel capten y tîm am 5 mlynedd. Sgoriodd 199 o goliau cynghrair i Forest a 217 dros bob cystadleuaeth. Mae ei record fel sgoriwr gorau Forest yn parhau i sefyll hyd heddiw. Mewn saith o'r deg tymor bu'n chwarae efo'r tîm ef oedd y sgoriwr uchaf. Sgoriodd ddwywaith ym muddugoliaeth fwyaf erioed y clwb pan gurwyd tîm Leicester Fosse 12-0 ym 1909 mewn gêm dyngedfennol i osgoi darostyngiad i'r ail adran.
Gyrfa ryngwladol
Enillodd ei gap lawn Gymreig gyntaf yn 18 oed ym 1896 mewn gêm yn erbyn yr Iwerddon yn y Cae Ras, Wrecsam. Enillodd Cymru 6 - 0 gyda Morris yn sgorio'r bedwaredd gôl trwy beniad. Roedd ei ail ymddangosiad yn erbyn Lloegr yn y gêm bêl droed cyntaf i'w chware ar Barc yr Arfau yn drychineb i Gymru  gyda'r ymwelwyr yn ennill o 9 gôl i 1. Aeth ymlaen i chwarae 21 gwaith dros ei wlad.
Daeth ei gap Cymreig olaf ar 11 Mawrth 1912 yn erbyn Lloegr. Sgoriodd gyfanswm o naw gôl mewn pêl-droed rhyngwladol.
Rhyngwladol
bawd|300px|Tîm Cymru v Lloegr 1896 (Morris yw rhif 4 yn y llun)
Tu allan i bêl droed
bawd|chwith|Hysbyseb i fusnes cludo glo Morris Wrth chware fel amatur yn Aberystwyth a Swindon bu Morris yn ennill ei damaid trwy weithio fel peiriannydd trydanol. . Wedi priodi prynodd iard gwerthu a chludo glo yn Nottingham.
Yn ogystal â chware pêl-droed roedd Morris yn cael ei ystyried yn chwaraewr tenis penigamp, ac yn un o obeithion mawr Gymru i ragori yn Wimbeldon. Wedi troi yn chwaraewr proffesiynol trwy dderbyn tâl am chware pêl-droed roedd yn rhaid iddo roi'r gorau i denis a oedd yn cael ei hystyried yn gamp amatur ar y pryd. Ond parhaodd i fod yn hyfforddwr tenis hyd at doriad yr Ail Ryfel Byd
John Davies (Siôn Gymro)
Gweinidog gyda'r Annibynwyr, ieithydd ac esboniwr oedd  Parchedig John Davies (5 Mawrth 1804 – 16 Rhagfyr 1884).
Ganwyd ef yn fab i David a Mary Davies yn Bwlch-yr-helygen, Sir Aberteifi. Symudodd ei rieni yn fuan ar ôl ei enedigaeth i fferm gyfagos o'r enw Castell-y-geifr. Bu farw Davies yn 1884 yn 80 oed, gan adael ei casgliad cynhwysfawr o draethodau personol a barddoniaeth gyda'r gweinidog Annibynnol a'r hanesydd - John Lloyd James (Clwydwenfro), un o gyn-ddisgyblion Davies. Addysgwyd Davies gan ei dad i ddechrau, a chofrestrodd yn Ysgol Neuaddlwyd pan oedd yn 7 oed.
Yn 1822, pan oedd yn 18 oed, cafodd ei dderbyn i Goleg y Drenewydd o dan ofal Edward Davies. Roedd David Rees a Samuel Roberts hefyd yn fyfyrwyr yno bryd hynny. Meistrolodd Davies elfennau Hebraeg, Syrieg, Aramaeg, Groeg, Lladin a diwinyddiaeth. Derbyniodd alwad gan yr Eglwys Annibynnol yn Glandŵr, Sir Benfro, am 6 mis yn y lle cyntaf, a chafodd ei ordeinio ar 28 Mawrth 1827. Ddwy flynedd yn ddiweddarach, sefydlodd eglwys Moriah, Llanwinio, Sir Gaerfyrddin, ond arhosodd yn Glandŵr tan 1863. Pan gadawodd Glandŵr ar ol 35 mlynedd o wasanaeth, sefydlwyd Davies yn eglwys Moriah, ac arhosodd yno tan ei farwolaeth. Bu'n gadeirydd Undeb Annibynwyr Cymru o 1873.
Cedwir Casgliad Davies yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Mae'n cynnwys dros 70 eitem o ohebiaeth bersonol, traethodau, dyddiaduron, pregethau, cyfieithiadau o ddarnau o'r Testament Newydd, ynghyd â sylwebaeth, barddoniaeth, darlithoedd, almanaciau, a phapurau amrywiol. Yn ogystal â chasgliad Davies, ceir Albwm 'Clwydwenfro', a gasglwyd ynghyd gan un o fyfyrwyr ac edmygwyr Davies, y Parchg John Lloyd James (Clwydwenfro). Mae'r albwm yn cynnwys cannoedd o eitemau perthnasol i fywyd a gwaith Davies, y mwyafrif yn llythyrau, llyfrau, cofrestri eglwys, cofnodion cyfrifon, pregethau, barddoniaeth a cherddoriaeth.
Defnyddiau Davies y ffugenw Shôn Gymro (neu Siôn) yn ei ysgrifau. Roedd ei enwau eraill yn cynnwys Castellanus, yn arbennig mewn gohebiaeth Saesneg, a Shôn Llethi (neu Siôn). Yr enw a gofnodwyd ar ei farwolaeth oedd "John Glandwr Davies", sy'n awgrymu ei fod hefyd yn cael ei adnabod fel "Glandwr", ar ôl y pentref y bu'n weinidog ynddo.
Rhif dychmygol
Mae rhif dychmygol yn rhif cymhlyg y gellir ei sgwennu fel rhif real, a'i luosi gyda'r uned ddychmygol i, a gaiff ei ddiffinio gan ei nodwedd
i2 = −1
. Sgwâr (pwer 2) unrhyw rif dychmygol bi yw
−b2
. Er enghraifft, mae
yn rhif dychmygol, a'i sgwâr yw
−25
. Caif sero ei gyfri'n real ac yn ddychmygol.
Bathwyd y term yn y 17g, gydag ystyr eang iawn, e.e. am berson gwamal, da i ddim, ond nid oedd yn cyfeirio at y nodwedd fathemategol tan ddyddiau Leonhard Euler (1707 – 1783) a Carl Friedrich Gauss (1777 – 1855).
Gellir ychwanegu rhif dychmygol
bi
at rhif real a i ffurffio rhif cymhlyg
a + bi
, lle mae'r rhifau real a a b yn cael eu galw'n "rhan real" a "rhan ddychmygol" y rhif cymhlyg. Mae'r ddwy ran yn cael eu diffinio fel rhifau real. Defnyddir hefyd y term "rhif dychmygol pur".
Ail isradd rhifau negatif
neu:
Sylwer ar y twyll! Mae'n digwydd pan nad yw'r hafaledd yn dal, pan fo cyfyngiad y  newidynnau ddim yn addas. Yn yr achos yma, nid yw'r hafaledd yn dal, gan fod y rhifau, ill dau, yn negatif.
Gellir dangos hyn fel: lle mae x a y yn rhifau real nad ydynt yn negatif.
Goleuadau Nadolig
Goleuadau sy'n cael eu defnyddio fel addurniadau i ddathlu'r Nadolig yw goleuadau Nadolig. Maen nhw fel arfer yn cael eu harddangos yn nhymor y Nadolig a'r Adfent. Mae'r arferiad yn dyddio yn ôl i'r adeg pan fyddai coed Nadolig yn cael eu haddurno â channwyllau i symboleiddio Crist fel goleuni'r byd;  daeth Cristnogion â rhain i'w cartrefi gyntaf yn yr Almaen yn y cyfnod modern cynnar.
Roedd coed Nadolig yn cael eu harddangos yn gyhoeddus a dechreuodd eu haddurno â goleuadau trydan ddod yn boblogaidd ar ddechrau'r 20g. Erbyn canol y 20g, roedd yn arferol i roi goleuadau trydan ar hyd strydoedd ac ar adeiladau, yn arbennig yn yr Unol Daleithiau. Erbyn diwedd y 20g, roedd yr arferiad i'w weld mewn gwledydd eraill hefyd, gan gynnwys y tu hwnt i'r byd Gorllewinol, yn Japan a Hong Cong.
Arferion Codi
Mewn nifer o wledydd, mae goleuadau Nadolig, ynghyd ag addurniadau Nadolig, yn cael eu rhoi i fyny ar neu o gwmpas diwrnod cyntaf yr Adfent. Yn y byd Gorllewinol, y ddau ddiwrnod y bydd goleuadau Nadolig fel arfer yn cael eu tynnu i lawr yw Nos Ystwyll a Gŵyl Fair y Canhwyllau. Mae yna gred bod gadael yr addurniadau i fyny y tu hwnt i Ŵyl Fair y Canhwyllau yn ddrwgargoelus.
Teilio Ewclidaidd
Mae teilio polygonau rheolaidd amgrwn yn y plân Ewclidaidd yn ffurf celf sy'n bodoli cyn hanes, ac yn faes o fewn geometreg Ewclidaidd. Cychwynwyd ei ystyried yn faes mathemateg gan Kepler yn ei Harmonices Mundi (Lladin am "Cynghanedd Bywyd") yn 1619.
Mewn teilio Ewclidaidd ochr-wrth-ochr, ymyl-i-ymyl, mae'n rhaid i gyfanswm onglau mewnol y polygonau sy'n cwrdd ar fertig fod yn 360 gradd.
Teilio rheolaidd
Teilio Archimedaidd, neu deilio unffurf, neu led-rheolaidd.
Teilio k-unffurf
Gellir dosbarthu teilio cyfnodol gan nifer orbidau'r fertigau (corneli), ymyl a theiliau. Os oes k orbid o fertigau, adnabyddir y teilio fel k-unffurf neu k-isogonal; os oes t orbid o deils, fe'u gelwir yn t-isohedral; ac os oes e orbid o ymylon, yna'n e-isotoxal.
Baner Mongolia
bawd|Baner Mongolia Baner drilliw fertigol yw baner Mongolia a chanddi stribedi cochion yn yr hòs a'r fflei a stribed glas yn y canol. Yn stribed coch yr hòs mae casgliad o symbolau melyn a elwir soyombo sydd yn cynrychioli egwyddorion crefyddol a diwylliannol Mongolia: tân, haul, lleuad, in-iang, a thrionglau a phetryalau.
Yn hanesyddol, glas oedd lliw cenedlaethol y Mongolwyr gan iddo gynrychioli'r wybren glir – a gysylltir â'r duw Tengri – uwchben stepdiroedd Canolbarth Asia, y tiroedd a deithasant a gorchfygasant. Defnyddir lliw melyn mewn baneri Mongolia ers i'r enwad Bwdhaidd Dge-lugs-pa (Sect y Hetiau Melynion) ddod i Fongolia o Dibet yn yr 16g.
Clwb Rygbi Machynlleth
Lleolir Clwb Rygbi Machynlleth yn nhref Machynlleth, Powys ac maent yn chwarae, fel rheol, yn ail neu trydydd cynghrair y gogledd - yn 2018-19, Cyngrair 3 Gogledd (League 3 North) o system byramid Undeb Rygbi Cymru. Mae'r gynghrair hon yn cynnwys timau o ar draws y Gogledd fel Clwb Rygbi Wrecsam, Clwb rygbi Dolgellau a Chlwb Rygbi Bro Ffestiniog. maent yn rhan o Cyngor Rygbi Gogledd Cymru.
Gŵyl Rygbi 7-bob-ochr Machynlleth
Mae'r clwb wedi cynnal Gŵyl Rygbi 7-bob-ochr er cof am Siôn Wyn Evans a chwaraeodd i'r Clwb. Gelwir yr ŵyl yn Siôn Wyn Sevens. Cynhelir hi ym mis Awst fel rheol.
Adeilad y clwb
Cafwyd tân yn adeilad y clwb ym mis Medi 2006. Credwyd i'r tân gael ei gychwyn yn fwriadol a gwnaed niwed i'r adeilad.
Mae'r adeilad clwb yn safle ar gyfer sesiynau comedi fel rhan o Ŵyl Gomedi Machynlleth flynyddol y dref. Cynhelir digwyddiadau cerddorol a nosweithiau o bob math yno gan gynnwys gig gan Candelas yn 2015.
Richard Baker
Newyddiadurwr a chyflwynydd teledu Seisnig oedd Richard Douglas James Baker OBE RD (15 Mehefin 1925 – 17 Tachwedd 2018).
Bywyd ac addysg gynnar
Fe'i ganwyd yn Willesden, yn fab i Albert Baker a'i wraig Jane Isobel (ganed Baxter). Yn fab hynaf i blastrwr, fe'i haddysgwyd yn Ysgol Ramadeg Kilburn ac yn Peterhouse, Caergrawnt. Wedi graddio, aeth yn actor yn y Birmingham Repertory Theatre ac yn athro yn Ysgol Wilson's yn Camberwell, Llundain.
Gwasanaeth milwrol
Roedd Baker yn gwasanaethu gyda Gwirfoddolwyr Wrth Gefn y Llyngesol Brenhinol yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Roedd ar long glirio ffrwydrynnau a oedd yn gwarchod confoiau cyflenwi'r Arctig y Cynghreiriaid i'r Undeb Sofietaidd. Enillodd addurniad Cronfa Wrth Gefn y Llynges Frenhinol. Ym mis Mai 2015, dyfarnwyd Medal Ushakov iddo am ei wasanaeth yn y confoiau Arctig yn yr Ail Ryfel Byd.
Gyrfa ddarlledu
Dechreuodd gweithio i'r BBC fel cyhoeddwr, gan gyflwyno newyddion teledu cyntaf y BBC a ddarlledwyd ar 5 Gorffennaf 1954, er mae John Snagge bu'n darllen y bwletin wedi cyflwyniad Barker. Roedd ganddo gysylltiad agos â darlledu cerddoriaeth glasurol, a chyflwynodd lawer o raglenni cerddoriaeth ar y teledu a'r radio, gan gynnwys, am flynyddoedd lawer, y darllediad byw blynyddol o Noson Olaf y Proms. Roedd yn banelwr rheolaidd ar y sioe cwis cerddoriaeth glasurol Face the Music.
Gwnaeth Baker ymddangosiadau cameo mewn tair pennod (30, 33 a 39) o Monty Python's Flying Circus '' ac ar Sioe Nadolig Morecambe a Wise ym 1977. Roedd hefyd yn lleisio Mary, Mungo a Midge (1969), cartŵn i blant a gynhyrchwyd ar gyfer y BBC, a Teddy Edward (1973), cyfres arall i blant eraill, yn ogystal â chyfansoddiad Prokofiev i blant Pedr a'r Blaidd. Ar y radio, cyflwynodd Baker's Dozen a Start the Week ar Radio 4 o Ebrill 1970 hyd 1987, Mozart, These You Have Loved (1972-77), a Melodies for You ar gyfer BBC Radio 2 (1986-1995, 1999-2003). Hefyd, cyflwynodd Your Hundred Best Tunes ar Radio 2 y BBC ar nosweithiau Sul, wedi cymryd drosodd gan Alan Keith a fu farw yn 2003. Wedi i Baker ymddeol ym mis Ionawr 2007 gollyngwyd Your Hundred Best Tunes gan y BBC.
Bywyd personol
Priododd Margaret Celia Martin ar 2 Mehefin 1961. . Bu iddynt dau fab Andrew, colofnydd chwaraeon i The Daily Telegraph a James, swyddog gweithredol yng nghwmni teledu Red Arrow Studios.
Bu farw yn Rhydychen.
Overwatch
Mae'r gêm yn cynnwys 29 o gymeriadau gwahanol sydd â galluoedd gwahanol i gyfrannu at un gêm, gyda dau dîm o chwech yn cystadlu yn erbyn ei gilydd. Y tîm sydd yn cwblhau'r tasgau gyntaf yw'r tîm sydd yn curo.
Mae'r cymeriadau i gyd wedi'u rhannu yn 3 dosbarth gwahanol sef tanks, damage a support.
Tim Presenno
{| class="wikitable" ! !Safle !Cymeriadau }
Cwpan ŵy
bawd|Cwpan ŵy Cynhwysydd ar gyfer wyau wedi'u berwi yn eu plisgyn yw cwpan ŵy neu ecob. Mae gan gwpanau cwpan ŵy ran ceugrwm i ddal yr wy ac weithiau waelod i godi'r rhan honno ac i roi sefydlogrwydd. Gellir gwneud cwpan ŵy allan o borslen, crochenwaith, pren, plastig, gwydr ac amryw fetelau neu bakelit. Mae rhai wedi'u gwneud o ddau ddeunydd (pren a seramig).
Hanes
Gwyddir am fodolaeth cwpannau ŵy ers o leiaf cyfnod Ymerodraeth Rufeinig. Ceir mosäig o Antiochia (Twrci presennol) o'r flwyddyn 40CC sy'n darlunio pryd o fwyd gyda chwpan a llwyau ŵy. Yn nhref Pompeii darganfyddwyd cwpan ŵy arian gyda llwy yn cyd-fynd ag e.
Cwpan Ŵy Cymraeg
Ceir stoc o gwpanau ŵy cyfoes o borselan gwyn sy'n arddangos y gair 'ŵy' wedi ei engrafu ac mewn dewis o liwiau (coch, oren, gwyrdd a glas) arnynt. . Dylunnir y cwpannau gan Keith Brymer Jones ac maent ar werth drwy siopau llyfrau a chrefftau Cymraeg ac ar y we.
Louis MacNeice
Bardd a dramodydd o Ogledd Iwerddon yn yr iaith Saesneg oedd Frederick Louis MacNeice, CBE (12 Medi 1907 – 3 Medi 1963). Caiff ei gysylltu â W. H. Auden, Cecil Day-Lewis, a Stephen Spender, y garfan o "feirdd newydd" yn y 1930au.
Ganwyd ym Melffast yn fab i weinidog yn Eglwys Iwerddon, ac yn fuan symudodd y teulu i Carrickfergus, Swydd Antrim. Mynychodd ysgolion yn Lloegr ac astudiodd yng Ngholeg Merton, Rhydychen o 1926 i 1930. Cafodd swydd yn ddarlithydd ar bwnc y clasuron ym Mhrifysgol Birmingham o 1930 i 1936. Addysgodd yr iaith Roeg yng Ngholeg Merched Bedford, Llundain o 1936 i 1940.
Cyhoeddodd ei gyfrol gyntaf o farddoniaeth, Blind Fireworks, yn 1929. Yn 1941 dechreuodd MacNeice ysgrifennu dramâu radio i'r BBC, gan gynnwys y ffantasi The Dark Tower (1947). Cyfieithodd hefyd sawl gwaith o'r Hen Roeg i'r Saesneg, gan gynnwys Horas ac Aeschulos.
Bywyd cynnar ac addysg
bawd|chwith|Llechen las yn nodi cartref y bachgen Louis yn Carrickfergus. Ganwyd Frederick Louis MacNeice yn 1 Brookhill Avenue, Belffast, Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon, ar 12 Medi 1907. Ei rieni oedd John Frederick MacNeice (1866–1942) ac Elizabeth Margaret "Lily" MacNeice, gynt Clesham (1866–1914), y ddau ohonynt yn hanu o Swydd Galway. Roedd ganddo un brawd, William, oedd â syndrom Down, ac un chwaer, Caroline Elizabeth. Symudodd y teulu i Carrickfergus, Swydd Antrim, yn 1908, a bu John MacNeice yn rheithor yno hyd 1931. Yn sgil marwolaeth Elizabeth yn 1914, cafodd y plant eu magu gan athrawes gartref. Yn 1917, priododd John ei ail wraig, Georgina Beatrice, a ddaeth yn llysfam i'r plant. Penodwyd John yn Esgob Cashel a Waterford yn 1931, ac yn Esgob Down a Connor a Dromore yn 1935.
Aeth Louis i Ysgol Baratoi Sherborne yn Sherborne, Dorset, yn 1917, a chafodd gyfnod hapus yno. Enillodd ysgoloriaeth i Goleg Marlborough yn Marlborough, Wiltshire yn 1921. Yno fe ragorodd yn y clasuron a chwaraeodd rygbi, ac roedd yn hoff o redeg dros y twyni. Ymhlith ei gyd-ddisgyblion, a fuont yn gyfeillion iddo am oes, oedd y bardd Bernard Spencer, y darlunydd Graham Shepard, a'r hanesydd celf ac ysbïwr Anthony Blunt. Ysgrifennodd Louis nifer o gerddi yn ystod ei ddyddiau ysgol, a magodd barnau amheugar ynglŷn â chrefydd, gwyddoniaeth, a gwleidyddiaeth.
Yn 1926 enillodd MacNeice postmastership, gwobr academaidd unigryw i Goleg Merton, Prifysgol Rhydychen, ac astudiodd yn y coleg hwnnw o 1926 i 1930. I ddechrau, teimlodd fod y gwaith yn ddiflas, a Treuliodd ei amser rhydd yn ysgrifennu cerddi a straeon dychanol a ffantastig. Yn y pen draw, cyfarfu MacNeice â beirdd ifainc eraill yn Rhydychen, gan gynnwys W. H. Auden, Stephen Spender, a Clere Parsons. Derbyniodd radd dosbarth cyntaf yn arholiadau'r Honour Moderations yn 1928, ac ymddiddorodd yn frwd yn ail ran ei gwrs, athroniaeth y Greats. Yn 1929, cyhoeddodd MacNeice ei gyfrol gyntaf o farddoniaeth, Blind Fireworks, ac efe a Spender oedd cyd-olygyddion y cylchgrawn llenyddol Oxford Poetry am flwyddyn. Yn 1930 enillodd MacNeice radd dosbarth cyntaf yn literae humaniores. Ar 21 Mehefin 1930, priododd Giovanna Marie Thérèse Babette (Mary) Ezra (1908–91).
Gyrfa academaidd
Wedi iddo ennill ei radd o Rydychen, cafodd MacNeice swydd yn ddarlithydd ar bwnc y clasuron ym Mhrifysgol Birmingham o 1930 i 1936. Cyhoeddodd nofel, Roundabout Way (1932), dan y ffugenw Louis Malone, ac yn fuan trodd ei gefn ar y gwaith hwnnw. Ganwyd ei fab Daniel yn 1934. Daeth MacNeice yn gyfeillgar â nifer o ysgolheigion yn Birmingham, gan gynnwys E. R. Dodds, y clasurydd o fri a oedd yn bennaeth ar ei gyfadran. Cyfranodd MacNeice at gylchgronau barddoniaeth, gan gynnwys New Verse, a chyhoeddodd ei ail gyfrol o gerddi, Poems, yn 1935. Gweithiodd hefyd, gyda chefnogaeth yr Athro Dodds, ar gyfieithiad ar fydr o'r ddrama Agamemnon gan Aeschulos, a gyflawnwyd yn 1936. Ac eithrio'r hwnnw, methiannau a fu ei ymdrechion cynnar ym myd y theatr, sef y dramâu Station Bell (1935) ac Out of the Picture (1937).
Yn Llundain, ymdrwythodd MacNeice ym mywyd diwylliannol y brifddinas. Yn ogystal â'i ddarlithoedd a'i ddyletswyddau i'r coleg, treuliodd ei amser yn mynd i bartïon, arddangosiadau preifat, a chyfarfodydd gwleidyddol. Un o'r adain chwith ydoedd, er nad oedd yn cytuno â sosialaeth chwyldroadol nac yn hoff o'r Blaid Gomiwnyddol. Llwyddiant a fu'r perfformiad o'i Agamemnon gan y Group Theatre. Cyhoeddodd sawl llyfr yn y cyfnod hwn: y casgliadau o farddoniaeth The Earth Compels (1938) ac Autumn Journal (1939); y gweithiau rhyddiaith I Crossed the Minch (1938) a Zoo (1938), y ddau wedi eu darlunio gan Nancy Sharp; a'r astudiaeth feirniadol Modern Poetry (1938). Yn ôl nifer, Autumn Journal ydy campwaith MacNeice, a gymharai'n aml â The Prelude gan William Wordsworth. Cerdd hir ddramataidd ydyw sy'n rhagweld y dinistr i ddod ar ddiwedd y 1930au, a hefyd yn adlewyrchu teimladau'r bardd yn sgil diwedd ei berthynas â Sharp.
Teithiodd MacNeice i Sbaen unwaith eto yn 1939, ar ddiwedd Rhyfel Cartref Sbaen, ac ymwelodd hefyd ag Unol Daleithiau America ac Iwerddon. Penderfynodd adael ei swydd yng Ngholeg Bedford a cheisio cychwyn bywyd newydd yn yr Unol Daleithiau gyda'r awdur Eleanor Clark (1913–96), a fu'n ei chwrdd yn Efrog Newydd. Darlithiodd ym Mhrifysgol Cornell am flwyddyn, cyn iddo benderfynu dychwelyd i Loegr rhag ofn yr oedd yn "colli hanes" adeg yr Ail Ryfel Byd. Wedi iddo ddioddef o lid y berfeddlen, cyrhaeddodd Loegr yn Rhagfyr 1940. Gwrthodwyd iddo ymrestru â'r lluoedd arfog oherwydd nam ar ei olwg.
Y BBC
Ymunodd ag adran rhaglenni nodwedd y BBC ym Mai 1941 fel sgriptiwr a chynhyrchydd radio. Dan arweiniad y cynhyrchydd Laurence Gilliam, gweithiodd MacNeice ar sawl rhaglen gan gynnwys The Stones Cry Out a Alexander Nevsky, a'r dramâu radio Christopher Columbus (1944). He Had a Date (1944), a The Dark Tower (1947). Yn ystod cyfnod y rhyfel, cyhoeddodd MacNeice ragor o gasgliadau o gerddi – The Last Ditch (1940), Selected Poems (1940), Plant and Phantom (1941), Springboard (1944), Prayer Before Birth (1944) –a'r astudiaeth feirniadol The Poetry of W. B. Yeats (1941). Priododd yr actores a chantores Antoinette Millicent Hedley "Hedli" Anderson (1907–90) ar 1 Gorffennaf 1942, a chawsant merch, Corinna, yn 1943.
Wedi'r rhyfel, parhaodd MacNeice i weithio ar raglenni radio, a daeth yn gyfeillgar â sawl bardd arall oedd yn recordio yn stiwdios y BBC, gan gynnwys W. R. Rodgers a Dylan Thomas. Teithiodd i nifer o wledydd ar orchwyl i'r BBC, gan gynnwys yr Eidal, India, Pacistan, y Traeth Aur, a De Affrica, yn ogystal â dychweliadau i'r Unol Daleithiau ac Iwerddon. Addasodd Faust ar gyfer y radio i nodi deucanmlwydd ers genedigaeth Goethe yn 1949. Aeth i Athen yn Ionawr i Fedi 1950 fel cyfarwyddwr y Sefydliad Prydeinig ac o Fedi 1950 i Fawrth 1951 fel dirprwy gynrychiolydd i'r Cyngor Prydeinig. Cyhoeddodd y cyfrolau o farddoniaeth Holes in the Sky (1948), Collected Poems, 1925–1948 (1949), Ten Burnt Offerings (1952), Autumn Sequel (1954), a Visitations (1957) yn y cyfnod hwn, yn ogystal â'r stori i blant The Sixpence That Rolled Away (1956).
Derbyniodd MacNeice ddoethuriaeth er anrhydded oddi wrth Prifysgol y Frenhines, Belffast yn 1957, a fe'i urddwyd yn Gadlywydd Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig (CBE) yn 1958. Ymwahanodd MacNeice a'i ail wraig Hedli yn 1960. Dechreuodd ar berthynas gyda'r actores Mary Wimbush (1924–2005), Gadawodd ei swydd lawn-amser gyda'r BBC yn 1961.
Diwedd ei oes
Y gyfrol olaf o farddoniaeth a gyhoeddwyd ganddo yn ystod ei oes oedd Solstices (1961). Dewiswyd MacNeice i draddodi darlithoedd Clark yn 1963.
bawd|Bedd Louis MacNeice, ei chwaer, ei fam, a'i daid, yn Carrowdore. Aeth MacNeice i Swydd Efrog i wneud rhaglen ar gyfer y radio o'r enw Persons from Porlock. Fel rhan o'r cynhyrchiad, bu'n rhaid i'r peirianwyr recordio dan ddaear, a mynnodd MacNeice eu hebrwng, a fe gafodd oerfel. Bu farw o niwmonia firaol yn Ysbyty Sant Leonard yn Shoreditch, Llundain, ar 3 Medi 1963. Cynhaliwyd ei angladd yn Llundain ar 7 Medi, a chladdwyd ei ludw ym Mynwent Eglwys Carrowdore, Swydd Down.
Cyhoeddwyd sawl gwaith ganddo wedi ei farwolaeth, gan gynnwys y casgliadau o gerddi The Burning Perch (1963) a Star-gazer (1963), y casgliad o'i ddarlithoedd Clark Varities of Parable (1965), a'i hunangofiant The Strings Are False (1965, a ysgrifennwyd ganddo yn 1941).
Steffan Evans (comedi)
Comedïwr a diddanwr yn y Gymraeg a'r Saesneg yw Steffan Evans (ganwyd 1981). Magwyd ef yn Eglwyswrw yn Sir Benfro. Mynychodd Ysgol y Preseli, yng Nghrymych.
Gyrfa
Dechreuodd Steffan ei yrfa comedi ym mis Tachwedd 2015. Mae'n perfformio mewn nosweithiau meic agored i sesiynau mewn sioeau proffesiynnol ar draws Cymru a thu hwnt.
Bu'n berfformiwr cynorthwyol i Elis James ar ei daith yn 2017. Mae hefyd wedi teithio gyda sioe ar y cyd gyda Drew Taylor a Col Howard, Tales from Wales yn 2016-17. Mae wedi perfformio mewn sawl gŵyl gomedi gan gynnwys, Gwyliau Comedi: Machynlleth Caerdydd (2016), Castell Nedd (2016-17), Caerlŷr (Leicester, 2017), Caerfaddon (2017), Llwydlo (Ludlow, 2017), Merthyr Tudful ac Aberteifi. Mae hefyd wedi perfformio mewn sesiynau comedi, Stand Up For Wales.
Fortnite
bawd|Fortnite yn E3 2018 Gêm fideo yw Fortnite a ddatblygwyd gan 'Epic Games'. Datblygodd y cwmni gemau poblogaidd eraill fel Unreal Tournament, Gears of War ac Infinity Blade. Mae yna filoedd o chwareuwyr ar draws y byd yn ei chwarae.
Creuwyd Fortnite yn 2011 gyda Save the World, sydd yn gêm PVE, ac yn 2017 cafodd gêm arall ei chreu o'r enw Fortnite Battle Royale; roedd Fortnite am ddim tra roedd Save the World yn £30.
Cymeriadau
bawd|Fortnite yn E3 2018
Mae'r gemau am ddim, ond mae'n rhaid prynnu V-Bucks, neu eu hennill drwy gwbwlhau ymgyrchoedd (missions) yn Save the World. Gellir defnyddio'r V-Bucks yn Save the World i brynu lamas er mwyn ennill gwahanol fathau o eitemau. Yn "Battle Royale", gellir defnyddio'r V-Bucks i brynu cosmetics a modelau o gymeriadau neu i brynu Battle Pass, sef gwobrau am ennill profiadau a chyflawni rhai gorchwylion o fewn y tymor.
Map degwm
bawd|300px|Map degwm o blwyf St Woollos, Casnewydd, 1845
Defnyddir y term map degwm fel arfer i gyfeirio at fap o blwyf neu dreflan yng Nghymru neu Lloegr, a baratowyd yn dilyn Deddf Cyfnewidiad y Degwm 1836. Roedd y ddeddf hon yn caniatau i'r degwm gael ei dalu gydag arian hyn hytrach na nwyddau. Roedd y map a'r siedwl oedd yn cyd-fynd ag ef yn rhoi enwau holl berchnogion a phreswylwyr y tir yn y plwyf. Roedd perchnogion degwm weithiau yn paratoi mapiau i'w defnyddio eu hunain i ddangos pwy oedd piau pa diroedd. Mae'r mapiau hyn hefyd weithiau yn cael ei galw yn fapiau degwm, er nad oedd mapiau fel hyn yn gyffredin cyn 1836.
Swissair 111
Yr awyren dan sylw oedd MD-11 a weithgynhyrchwyd gan McDonnell Douglas. Gweithredwyd y gwasanaeth gan Swissair, cwmni hedfan cenedlaethol y Swistir. Roedd hi ar ei ffordd o Faes Awyr John F. Kennedy yn Ninas Efrog Newydd, Unol Daleithiau i Faes Awyr Genefa-Cointrin yn y Swistir. Llysenw y gwasanaeth roedd "Gwennol y Cenhedloedd Unedig", gan ei fod yn boblogaidd iawn gyda swyddogion y CU. Roedd y gwasanaeth hefyd yn boblogaidd gyda gweithredwyr busnes, gwyddonwyr ac ymchwilwyr. Ar fwrdd yr hediad dan sylw roedd llawer o gargo gwerthfawr, gan gynnwys diemwntau a phaentiad gan Picasso.
Cwrs y digwyddiadau
20:18 (amser lleol) Mae’r hediad yn ymadael Maes Awyr John F. Kennedy, Efrog Newydd
21:10 Mae’r capten yn clywed oglau rhywbeth rhyfedd, ac mae’n ceisio dod o hyd i’w achos. Mae’n dod i’r casgliad mai system aerdymheru ydy’r ffynhonnell.
21:14 Mae’r talwrn yn llawn mwg, ac mae’r peilotiaid yn gwneud galwad “Pan-Pan” (arwydd gyfyngder llai difrifol na Mayday) ac maent yn datgan eu bod nhw am ddargyfeirio i lanio ym Maes Awyr Boston-Logan, a leolir 350 milltir (560 km) i ffwrdd.
21:15 Mae’r rheolwr traffig awyr yn awgrymu mynd i Faes Awyr Halifax yn Nova Scotia yn lle Boston, dim ond yn 65 milltir i’r gogledd (105 km)
21:17 Mae’r peilotiaid yn defnyddio’r brêc awyr er mwyn cynyddu cyfradd y disgyniad.
21:20 Mae’r peilotiaid yn penderfynu taflu tanwydd er mwyn lleihau pwysau’r awyren.
Cerddorfa Siambr Ewrop
bawd|Clawr recodiad o'r [[Y Ffliwt Hud|Ffliwt Hud gan Gerddorfa Siambr Ewrop]] Mae Cerddorfa Siambr Ewrop, yn gerddorfa siambr, a grëwyd yn Llundain ym 1981. Mae'r gerddorfa yn cael ei ffurfio gan oddeutu 60 o aelodau o bob rhan o'r Gymuned Ewropeaidd.
Swissair 111
Cwrs y digwyddiadau
21:24:09 Clywir larwm yn y talwrn oherwydd methiant yr awtopeilot.
Esyllt Sears
Mae Esyllt Mair Sears (ganwyd Mawrth 1981) yn gomedïwr ac ymgynghorydd busnes. Magwyd hi ym Mhenrhyn-coch a Bow Street, Ceredigion ac mae bellach yn byw ym Mro Morgannwg.
Cerddorfa Siambr Ewrop
Hanes
Mae Cerddorfa Siambr Ewrop, a sefydlwyd ym 1981, wedi'i leoli'n weinyddol yn Llundain. Mae'r gerddorfa yn cynnwys tua 60 o aelodau yn dod o bob rhan o Ewrop. Mae'r cerddorion yn dilyn gyrfaoedd cyfochrog fel unawdwyr rhyngwladol, aelodau o grwpiau siambr amlwg, ac fel tiwtoriaid ac athrawon cerddoriaeth. Mae'r gerddorfa'n derbyn cefnogaeth sylweddol gan Sefydliad Elusennol Gatsby ac Ymddiriedolaeth Underwood; nid oes ganddynt neuadd breswyl nac arweinydd preswyl penodedig. Mae'r gerddorfa yn elusen gofrestredig o dan gyfraith Lloegr.
Swissair 111
Cwrs y digwyddiadau
21:24:42 Gwneir y galwad Mayday cyntaf gan y peilotiaid.
Esyllt Sears
Bywgraffiad
Magwyd Esyllt Mair Dafydd ym mhentref Bow Street, gan fynychu Ysgol Gynradd Rhydypennau ac Ysgol Gyfun Gymunedol Penweddig yn Aberystwyth. Enillodd radd yn y Gymraeg ym Mhrifysgol Caerdydd. Mae'n briod a chanddi ddau o blant. Symudodd hi a'i gŵr, sy'n ddi-Gymraeg, o Lundain i Gymru fel bod modd magu'r plant yn Gymraeg ac iddynt dderbyn addysg Gymraeg, sy'n "bwysig iawn" iddi. Mae'n ferch i'r awdur Elgan Philip Davies sydd wedi ysgrifennu amryw o lyfrau gan gynnwys llyfrau i blant ac arddegwyr.
Cerddorfa Siambr Ewrop
Hanes
Daeth y syniad o greu'r gerddorfa gan gerddorion yng Ngherddorfa Ieuenctid y Gymuned Ewropeaidd, gan aelodau oedd dros y terfyn oedran ar gyfer y Gerddorfa Ieuenctid ac a oedd am barhau i weithio gyda'i gilydd mewn cyd-destun cerddorfa siambr. Roedd yr aelodau sylfaenol yn cynnwys Douglas Boyd oböydd, a wasanaethodd fel prif oböydd Cerddorfa Siambr Ewrop o 1981 i 2002. Dros y blynyddoedd mae Cerddorfa Siambr Ewrop wedi datblygu perthynas gref â Claudio Abbado, Bernard Haitink a'r diweddar Nikolaus Harnoncourt, ynghyd â Thomas Adès, Pierre-Laurent Aimard, Emanuel Ax, Lisa Batiashvili, Joshua Bell, y diweddar Paavo Berglund, Renaud Capuçon a Gautier Capuçon, Isabelle Faust, Janine Jansen, Vladimir Jurowski, Leonidas Kavakos, Radu Lupu, Yannick Nézet-Séguin, Sakari Oramo, Murray Perahia, Maria João Pires, Syr András Schiff a Rolando Villazon.
Mae Cerddorfa Siambr Ewrop yn perfformio'n rheolaidd ym mhrif ddinasoedd Ewrop, gydag ymweliadau achlysurol i'r Unol Daleithiau, Hong Cong, Japan ac Awstralia. Mae gan Gerddorfa Siambr Ewrop gysylltiadau cryf â'r Alte Oper yn Frankfurt, Gŵyl Styriarte yn Graz, Gŵyl Lucerne, yn ogystal â'r Kölner Philharmonie (de) yn Cologne, y Philharmonie de Paris a'r Concertgebouw yn Amsterdam. O 2007 i 2013, penodwyd Cerddorfa Siambr Ewrop yn Llysgennad Diwylliannol gan yr Undeb Ewropeaidd yn ei Rhaglen Ddiwylliant. Creodd Cerddorfa Siambr Ewrop Academi Cerddorfa Siambr Ewrop yn 2009 er mwyn darparu cyfleoedd i fyfyrwyr cerddoriaeth dawnus astudio gyda cherddorion Cerddorfa Siambr Ewrop.
Swissair 111
Cwrs y digwyddiadau
21:24:53 Mae’r criw yn dechrau taflau'r tanwydd, gyda’r bwriad glanio yn syth yn ôl hynny.
Cerddorfa Siambr Ewrop
Effaith Brexit
Yn dilyn canlyniad y refferendwm Brexit yn y DU, cyhoeddwyd yn 2018 mai cartref newydd Cerddorfa Siambr Ewrop fydd y Casals Forum a leolir yn Kronberg im Taunus, yr Almaen, o 2021.
Recordiau
Mae'r gerddorfa wedi gwneud dros 250 o recordiadau masnachol ar gyfer yr holl gwmnïau recordio mawr gyda nifer amrywiol o arweinyddion, gan gynnwys Claudio Abbado, y diweddar Paavo Berglund, Nikolaus Harnoncourt, a Yannick Nézet-Séguin. Mae'r gerddorfa wedi ennill nifer o wobrau am ei recordiadau gan gynnwys tair Gwobr Gramophone ar gyfer Record y Flwyddyn a dau Grammy. Cerddorfa Siambr Ewrop oedd y gerddorfa gyntaf i greu ei label ei hun, "COE Records", mewn cydweithrediad â Recordiau ASV, a ddosbarthir bellach gan Sanctuary / Universal Music.
Esyllt Sears
Gyrfa Comedi
Daeth ar restr 'Rhai i'w Gwylio' menywod mewn comedi (allan o 400 o gomediwragedd eraill) yng nghystadleuaeth Funny Women yn 2017. Mae'r gystadleuaeth yno i geisio hybu rhagor o fenywod i fentro i fyd comedi.
Ers hynny mae wedi gwneud setiau comedi yn Sesiwn Fawr Dolgellau 2018 gyda pherfformwyr eraill megis Hywel Pitts a Jâms Thomas. yn Eisteddfod Caerdydd lle bu'n rhan o'r gig gomedi gyntaf gan ferched yn unig yn y Gymraeg, ac yn ei thref enedigol, Aberystwyth ac fel rhan o Ŵyl Gomedi Aberystwyth a sesiynau comedi yn Lloegr.
Swissair 111
Cwrs y digwyddiadau
21:25:12 Mae’r blwch du yn darfod recordio. Mae'r talwrn mewn fflamau erbyn hyn.
21:25:16 Mae’r rheolwr traffig awyr yn cadarnhau'r caniatâd i wagu’r tanciau tanwydd, ond dydy’r criw ddim yn ateb.
Andre Gomes
Mae Andre Gomes yn bêl-droediwr Portiwgalaidd sy'n chwarae i Everton F.C., ar fenthyg o F.C. Barcelona.
Calum Stewart
Digrifwr yw Calum Stewart (ganwyd 1998). Magwyd ef ym Maglan ger Mhort Talbot ac mae'n perfformio yn y Gymraeg a'r Saesneg.
Noder y sillefir ei enw, Calum, gydag un 'l' ac nid dwy.
Bywgraffiad
Magwyd Calum yn ardal Port Talbot a mynychodd ysgolion Cymraeg yn yr ardal. Mae ganddo Syndrom Asperger ac mae'n trafod hyn yn ei gomedi. Mae'n disgrifio ei hun ar ei broffil Twitter fel "An autistic Welsh speaking goth because everyone loves a niche".
Gyrfa
Dechreuodd berfformio yn Hydref 2015.
Mae wedi perfformio mewn amryw o wyliau comedi gan gynnwys Gŵyl Gomedi Machynlleth a Gŵyl Caeredin lle perfformiodd yn y Bourborn Bar yn 2017.
Mae wedi cefnogi amryw o gomedïwyr amlwg megis Joe Lycett, Scott Capurro, John Gordillo, Ellie Taylor a Stuart Goldsmith.
Ar 1 Ebrill 2017 cymerodd ran yn noson gomedi Gala Wythnos Awtistiaeth y Byd i godi ymwybyddiaeth o'r cyflwr. Trefnwyd y noson gan yr Orbis Group sy'n cynnig gwasanaeth arbennig i blant, pobl ifanc ac oedolion sydd ag anghenion oherwydd awtistiaeth.
Andre Gomes
Gyrfa Clwb
Erbyn hyn, mae Andre yn chwarae i Everton F.C., ar fenthyg o Barcelona. Roedd Andre yn chael hi'n anodd hefo dechrau gemau yn Barcelona, ac felly ar ôl siarad efo rheolwr Everton Marco Silva sydd o Bortiwgal - ymunodd ag Everton.
Anrhydeddau
Wedi buddugoliaeth Portiwgal ym Mhencampwriaeth UEFA Euro 2016, derbynnodd orchymyn teilyngdod Portiwgal - sy'n cyfateb i'r MBE yng ngwledydd Prydain.
Swissair 111
Cwrs y digwyddiadau
21:25:40 Mae’r rheolwr traffig awyr yn ailadrodd ei drosglwyddiad, eilwaith heb unrhyw ymateb.
Polytop
Mae 'ochrau fflat' yn golygu fod ochrau (k+1)-polytop yn cynnwys k-polytopeau a all gael (k-1)-polytopau yn gyffredin rhyngddynt. er enghraifft, mae polygon dau ddimensiwn yn 2-bolytop ac mae polyhedron tri dimensiwn yn 3-polytop.
Mae rhai damcaniaethau'n cyffredinoli hyn ymhellach i gynnwys gwrthrychau o'r fath fel apeirotopau heb ymylon a brithweithiau, dadelfennu neu 'teilio' maniffolds crwm, gan gynnwys polyhedra sfferig, a pholytopau haniaethol set-theoretig.
Ludwig Schläfli a Thorold Gosset oedd y ddau fathemategydd a ddaeth a'r term i'r amlwg, cyn i'r syniad gael ei ymestyn i bedwar-dimensiwn.
Swissair 111
Cwrs y digwyddiadau
21:31:18 Mae’r awyren yn chwalu i mewn i’r môr, gyda thrigolion lleol yn clywed sŵn o ffrwydrad cryf o gyfeiriad y môr. Cadarnheir hwn gan adroddiad seismoleg o'r ardal.
Polytop
Mae gan y polytopau (dimensiynau isel) enwau cyffredin:
Swissair 111
Ymchwiliad
Cynhaliwyd yr ymchwiliad gan Fwrdd Diogelwch Cludiant Canada (TSB), a pharodd am 5 mlynedd, gyda chost o US$39 miliwn i Lywodraeth Canada. Cynorthwywyd y Canadiaid gan eu cymheiriaid o America, gan fod yr awyren yn cael ei gynhyrchu yn yr Unol Daleithiau.
Roedd rhan fwyaf y drylliad ar lawr y môr yn St. Margaret’s Bay, tua 55 medr (180 troedfedd) o ddwfn. Roedd rhai rhannau yn arnofio ar yr wyneb. Roedd grym y chwalfa mor ddifrifol, y gallai ddim ond un teithiwr cael ei adnabod yn weledol, adnabuwyd gweddill y teithwyr drwy gyfrwng dadansoddiad DNA, olion bys a chofnodion deintyddol.
Daethpwyd o hyd i’r blwch du gan y llong danfor HMCS Okanagan o’r Lluoedd Canadaidd ar 11 Medi 1998. Ar yr 2 Hydref, cychwynnodd y TSB weithrediad mawr i symud yr holl ddrylliad o’r môr cyn y gaeaf. Ar 21 Hydref, amcangyfrifwyd bod 27% y gweddillion wedi’u tynnu o’r dŵr.
Daethpwyd â thua 2 filiwn o ddarnau’r drylliad i awyrendy ar yr arfordir ar gyfer trefniad ac ymchwiliad gan 350 o weithwyr o amryw sefydliadau a chwmïoedd, gan gynnwys Boeing (perchennog McDonnell Douglas), Pratt & Whittney, yr NTSB, y Weinyddiaeth Hedfan Ffederal Americanaidd, a’r AAIB Swisaidd.
Daeth yr ymchwilwyr i’r casgliad yr achoswyd y ddamwain gan y system adloniant a oedd yn gorgynhesu, a arweiniodd i gylched fer, ac o’r diwedd, tân yn nenfwd yr awyren. Dinistriodd y tân y systemau llywio awyr, ac yn y pen draw, rhan flaen yr awyren, gan gynnwys y talwrn. Fe'i ddarganfuwydd yr oedd y capten, Urs Zimmerman, allan o'i sedd yn ceisio atal y fflamau ychydig cyn y gwrthdrawiad gyda'r môr.
Darganfuwyd, yn groes i gred yr awdurdodau hedfan, yr oedd y deunydd a ddefnyddiwyd ar gyfer inswleiddio'r nenfwd (MPET - Mylar wedi'i feteleiddio) yn fflamadwy iawn, a oedd yn gyfrannwr mawr i'r tân. Dwy flynedd ar ôl y ddamwain, datganodd yr FAA roedd gan cwmnïoedd hedfan pum mlynedd i amnewid yr ynysiad MPET oherwydd pryderon diogelwch.
Steffan Alun
bawd|Darllediad Radio Yes Cymru, 2018: [[Esyllt Sears, Steffan Alun a Siôn Jobbins]] Comedïwr yn yr iaith Gymraeg a'r Saesneg yw Steffan Alun (ganwyd 1985). Magwyd ef yn Abertawe. Mynychodd Brifysgol Aberystwyth.