cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alibi Bye Bye
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tom Kennedy, Bud Jamison, Bobby Clark, Dorothy Granger a Paul McCullough. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1935. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Mutiny on the Bounty sef ffilm arbrofol Americanaidd yn seiliedig ar nofel o’r un enw..... Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ben Holmes ar 6 Tachwedd 1890 yn Richmond, Virginia a bu farw yn Hollywood ar 31 Mai 1952.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ben Holmes nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llyn
200px|bawd|Lake yn [[San Carlos de Bariloche|Bariloche (Yr Ariannin)]] 200px|bawd|[[Llyn Titicaca, De America, o'r gofod]] 200px|bawd|Fideo o lynnoedd ac afonydd Cymru a sut y mae deg ohonynt yn cael eu gwarchod gan [[Cyfoeth Naturiol Cymru|Gyfoeth Naturiol Cymru.]] Corff sylweddol o ddŵr sy'n gorwedd mewn pant ar wyneb y tir yw llyn; neu mewn Cymraeg cynnar: llwch sy'n perthyn yn agos i'r gair Gaeleg loch. Fel rheol mae afonydd yn llifo i mewn ac allan o lynnoedd, er eithriadau lle nad oes all-lif na mewnlif iddynt.
Mae'r rhan fwyaf o lynnoedd yn llynnoedd dŵr croyw, ond ceir rhai sy'n llynnoedd dŵr hallt, er enghraifft Great Salt Lake yn Utah, UDA. Mae rhai llynnoedd mawr yn cael eu cyfrif fel moroedd, e.e. Môr Caspia a'r Môr Marw.
Ceir llynnoedd artiffisial hefyd, wedi'u creu gan amlaf er mwyn cael ffynhonnell ddŵr neu ar gyfer cynlluniau trydan hydro. Gan amlaf (megis Llyn Celyn) fe'i creir trwy godi argae ar afon.
Llynnoedd yng Nghymru
Mae llynnoedd yng Nghymru, yn ogystal â'r môr, afonydd a ffynhonnau, yn gyforiog o goelion a straeon gwerin dyfrllyd – lawer ohonynt (efallai?) yn atgof niwlog am hen draddodiadau a defodau cyn-Gristnogol Celtaidd.
Roedd dŵr yn elfen holl bwysig ym mywydau pobol; yn rhan mor hanfodol o drefn natur ac eto'n llawn gwrthgyferbyniadau – yn ffynhonnell bywyd a bwyd, yn iachau a phuro, ond hefyd yn chwalu a lladd. Gallai fod yn dryloyw ac eto'n llawn dirgelwch yn nyfnder anweladwy llyn, môr neu bwll a phan yn llonydd yn adlewyrchu goleuni duw'r haul a llun y sawl a edrychai iddo.
Aberthu
Ystyrid bob corff o ddŵr yn sanctaidd ac yn borth i'r arall-fyd lle preswyliai ac y gellid cysylltu â'r duwiau a bodau goruwchnaturiol eraill. Dyma pam yr aberthid cymaint o drysorau i lynnoedd ar draws y byd Celtaidd. Tystia'r Groegwr Strabo fel y byddai llwyth Celtaidd y Volcae Tectosages yn aberthu ingotiau o aur ac arian i lyn sanctaidd ger Toulouse yn yr ail ganrif CC ac na feiddiai neb amharu â'r safle cyn i'r Rhufeiniaid anwar geisio codi'r cyfoeth o waelod y llyn yn 106CC! Disgrifia Gregory o Tours yn y canol-oesoedd ŵyl baganaidd 3 niwrnod ger llyn Gévaudan yn y Cevennes, ple aberthai'r bobl fwyd, dillad ac anifeiliaid i'r llyn.
Mae'r dystiolaeth archeolegol am aberthu i lynnoedd yn sylweddol. Un o'r safleoedd enwocaf a chyfoethocaf yw La Téne yn y Swisdir lle cafwyd olion llwyfan pren mewn mawnog ar ymyl bae bychan ar lan ddwyreinol Llyn Neuchâtel. Oddiarno, yn y ddwy ganrif CC derbyniodd duw'r llyn gannoedd o dlysau, picellau, cleddyfau a thariannau yn ogystal â chŵn, gwartheg, moch, ceffylau a phobl. Ar sail arbenigrwydd a cheinder yr addurniadau ar lawer o'r ebyrth metal hyn y diffiniwyd teip ag arddull addurniadol un o gyfnodau amlycaf y gelfyddyd glasurol Geltaidd.
Yng Nghymru canfyddwyd celc o waith metel yn Llyn Mawr, Morgannwg, yn dyddio o tua 600CC. Yn eu mysg roedd addurniadau harnais a cherbyd ceffyl; bwyelli, crymannau a dau grochan efydd – rhai ohonynt yn arddull addurniadol Hallstat, oedd yn blaenori'r La Ténne. Yn Llyn Cerrig Bach ym Môn cafwyd casgliad o arfau, crochannau, cadwen gaethweision a darnau o gerbyd rhyfel, oll wedi eu haberthu rhwng yr ail ganrif CC a'r ganrif gynta OC.
Anghenfilod
Parhaodd y cof am aberthu i lynnoedd yn hir iawn ac mae straeon gwerin yn gyffredin am anghenfil sy'n preswylio yn y dyfnder dyfrllyd ac yn mynnu aberth blynyddol – merch ifanc fel arfer – neu bydd yn gadael y llyn ac anrheithio'r wlad oddiamgylch. Ond wrth lwc, fel arfer, fe ddaw arwr i ymladd a difa'r anghenfil ac achub y ferch!
Un o'r enghreifftiau enwocaf o anghenfil o'r fath, pe cai ferch ifanc neu beidio(!), oedd Yr Afanc a cheir sawl fersiwn o'r stori am y peth erchyll hwn. Yn Nyffryn Conwy, lle y llechai mewn pwll mawr yn yr afon Conwy – Llyn yr Afanc ger Betws y Coed – fe achosai orlifoedd enbyd yn y dyffryn bob hyn a hyn. Ond llwyddwyd i'w raffu a'i lusgo gan yr Ychain Bannog i Lyn Cwm Ffynnon yng nghesail y Glyder Fawr, ple na allai wneud cymaint o ddifrod. Yn Llyn Syfaddon ger Aberhonddu, Hu Gadarn a'i haliodd o'r llyn, tra yn Llyn Barfog ger Aberdyfi y Brenin Arthur a'i farch fu'n gyfrifol.
A beth am Tegid – sy'n anghenfil mwy modern, efallai – a driga yn Llyn Tegid? Fel Loch Ness yn yr Alban mae Llyn Tegid angen anghenfil yndoes?!
Gorlifoedd
Priodolir tarddiad amryw o lynoedd i orlif pan esgeuluswyd roi'r caead yn ei ôl ar rhyw ffynnon neu'i gilydd. Enghraifft o hyn yw stori Llyn Llech Owain yn Sir Gaerfyrddin a ffurfwyd pan anghofiodd Owain roi'r llech oedd yn gaead ar ffynnon ar y Mynydd Mawr yn ei hôl. Wrth farchogi ymaith digwyddodd edrych dros ei ysgwydd a gweld bod y ffynnon yn brysur orlifo'r wlad. Onibai iddo lwyddo i garlamu ei geffyl rownd y llyn newydd i'w atal rhag tyfu'n fwy, byddai'r wlad i gyd, a phawb a drigai ynddi, wedi boddi.
Ceir straeon tebyg am Ffynnon Grasi yn gorlifo a chreu Llyn Glasfryn yn Eifionydd; Ffynnon Gywer yn creu Llyn Tegid ac mae fersiwn gynnar o stori Cantre'r Gwaelod yn son am anffawd Mererid, ceidwades y ffynnon, yn methu ail-gaeadu'r ffynnon sanctaidd nes i'r cantref cyfan gael ei foddi.
Os dielid am esgeuluso ail-gaeadu ffynnon ceir hefyd ddial am greulondeb a chamwri. Mae stori Tyno Helig ar lannau'r Fenai, pan glywir y llais ysbrydol yn gwaeddi “Daw dial! Daw dial! Daw dial!” yn rhybudd erchyll y boddir y drwgweithredwr a'i holl ddisgynyddion rhyw ddydd. Cysylltir straeon tebyg hefyd â Llyn Llynclys rhwng Croesoswallt a Llanymynaich, Llyn Syfaddon a Llyn Tegid.
Y Tylwyth Teg
Ond, o'r cyfan, efallai mai straeon am lynnoedd yn breswylfeydd i'r Tylwyth Teg sydd fwyaf adnabyddus ac am fugail yn hudo rhyw Dylwythes Deg i'r tir i'w briodi. Chwedl Llyn y Fan yw'r enghraifft orau o hyn a sut y gosodwyd amodau ar Rhiwallon fyddai'n sicrhau y byddai ei wraig yn aros yn ein byd ni. Pan dorwyd yr amodau aeth y ferch yn ôl i'r llyn gyda'i holl eiddo a'i gwartheg. Ond ni allasi gymeryd eu tri mab, na chwaith yr holl wybodaeth am feddyginiaethau yr oedd wedi ei ddysgu iddynt. Felly, am bod y fferm bellach yn “bancrypt(!)” fe drodd Rhiwallon a'i feibion yn feddygon gan ddod yn adnabyddus o hynny ymlaen fel teulu enwog Meddygon Myddfai.
Ceir straeon tebyg, neu o leia'n cynnwys rhai elfennau o'r stori hon, yn gysylltiedig â Llyn Nelferch neu Lyn y Forwyn ym Morgannwg; a Llynnau Barfog ac Arenig ym Meirionnydd a Llyn y Dywarchen a Llun Dwythwch yn Eryri.
Ond yn ogystal â'r Tylwyth Teg a'u hanifeiliaid yn dod i'n byd ni ceir enghraifft, yn stori Llyn Cwm Llwch ger Aberhonddu am ddrws cyfrin fyddai'n agor bob Calan Mai i wlad y Tylwyth Teg. Gwarchodid y porth a'r llyn gan gorach blïn mewn côt goch, a chawn disgrifiad o breswylfa'r Tylwyth ar ynys hud, fyddai'n anweledig fel arfer – sy'n ein hatgoffa, mewn cyswllt arall, o Ynys y Meirw, Afallon neu Dir Na-nog ym môr y gorllewin. Dyma'r porth i'r arall-fyd yn sicr.
The Hennessys
Yr Hennessys yw un o grwpiau gwerin mwyaf poblogaidd Cymru.
Ym 1966 enillodd Frank Hennessy a Dave Burns (ganwyd David Burns, 4 Tachwedd 1946, yng Nghaerdydd), cystadleuaeth dalent a ysgogodd y ddau i gychwyn canu yn broffesiynol. Ymunodd Paul Powell gyda nhw ar y banjo a'r llais.
Egon, Der Frauenheld
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwr Hans Albin yw Egon, Der Frauenheld a gyhoeddwyd yn 1957. Fe'i cynhyrchwyd gan Robert Lach a Walter Hoessig yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Hans Fitz.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1957. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Bridge on the River Kwai sy’n ffilm ryfel llawn propaganda a wnaed yn America-Lloegr, gan y cyfarwyddwr ffilm David Lean. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Walter Riml oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Walter Fredersdorf sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hans Albin ar 27 Gorffenaf 1905 yn Berlin a bu farw ym München ar 5 Awst 1984.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hans Albin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Grimm's Snow White
Ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr Rachel Lee Goldenberg yw Grimm's Snow White a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd ei ffilmio yn Los Angeles. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Naomi L. Selfman a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Chris Ridenhour. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs.
T. F. O'Rahilly
Ysgolhaig Celtaidd o Iwerddon oedd Thomas Francis O'Rahilly neu Tomás Proinsias Ó Rathaile (11 Tachwedd 1883 – 16 Tachwedd 1953), yn ysgrifennu fel T. F. O'Rahilly.
Ganed ef yn Listowel, Swydd Kerry. Addysgwyd ef ym Mhrifysgol Frenhinol Iwerddon, a bu'n Athro Gwyddeleg yng Ngholeg y Drindod, Dulyn o 1919 hyd 1929, yna'n Athro Ieithoedd Celtaidd yng Ngholeg Prifysgol Corc o 1929 hyd 1935 a Choleg Prifysgol Dulyn o 1935 hyd 1941, cyn dod yn gyfarwyddwr Ysgol Astudiaethau Celtaidd y Dublin Institute for Advanced Studies o 1942 hyd 1947.
Grimm's Snow White
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Eliza Bennett a Jane March. Mae'r ffilm Grimm's Snow White yn 86 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Alexander Yellen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. Mae'r ffilm hon wedi'i seilio ar waith cynharach, Eira Wen, sef chwedl werin gan yr awdur y Brodyr Grimm a gyhoeddwyd yn 1812.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rachel Lee Goldenberg ar 1 Ionawr 1950 yn Unol Daleithiau America.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rachel Lee Goldenberg nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Crashing Through Danger
Ffilm ddrama a drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Sam Newfield yw Crashing Through Danger a gyhoeddwyd yn 1938. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Norman Houston a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Howard Jackson.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1938. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Bringing Up Baby sef ffilm gomedi Americanaidd gan Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Sam Newfield ar 6 Rhagfyr 1899 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Los Angeles ar 22 Ionawr 2012.
Marie-Victoire Lemoine
Arlunydd benywaidd a anwyd ym Mharis, Ffrainc oedd Marie-Victoire Lemoine (1754 – 2 Rhagfyr 1820).
Bu farw ym Mharis ar 2 Rhagfyr 1820.
Beyond Conviction
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Rachel Libert yw Beyond Conviction a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mark Orton.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rachel Libert nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
630au
6g - 7g - 8g
580au 590au 600au 610au 620au - 630au - 640au 650au 660au 670au 680au
630 631 632 633 634 635 636 637 638 639
Digwyddiadau a Gogwyddion
Pobl Nodweddiadol
Frank Hennessy
Mae Frank Hennessy (ganwyd 2 Chwefror 1947, yng Nghaerdydd, Morgannwg, Cymru) yn ganwr gwerin a chyflwynydd radio.
Alffa ac Omega
Cyfrol yn olrhain hanes yr eglwys Bresbyteraidd Gymraeg yn Laird Street, Penbedw, gan D. Ben Rees yw Alffa ac Omega: Tystiolaeth y Presbyteriaid Cymraeg yn Laird Street, Penbedw 1906-2006. Cyhoeddiadau Modern a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2006. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Cyfrol ddwyieithog yn olrhain hanes yr eglwys Bresbyteraidd Gymraeg yn Laird Street, Penbedw, 1906-2006, yn cofnodi blynyddoedd twf rhan gyntaf yr 20g ynghyd â'r modd yr ymatebodd ac yr addasodd y gynulleidfa i drai crefydd ar droad milflwydd.
Botwm Crys yn cadw lle
Robin y Carŵ
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Robin y Carŵ (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: robinod y Carŵ) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Cercotrichas coryphaeus; yr enw Saesneg arno yw Karoo scrub robin. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. coryphaeus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Teulu
Mae'r robin y Carŵ yn perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Pseudagrion melanicterum
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Pseudagrion melanicterum sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Pseudagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Love & Engineering
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Tonislav Hristov yw Love & Engineering a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn y Ffindir, Yr Almaen a Bwlgaria. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Tonislav Hristov.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tonislav Hristov ar 18 Rhagfyr 1978 yn Vratsa.
John T. Koch
Ysgolhaig Celtaidd o'r Unol Daleithiau yw John T. Koch.
Graddiodd o Brifysgol Harvard, gan gymeryd doethuriaeth mewn Ieithoedd a Llenyddiaethau Celtaidd yn 1985. Bu hefyd yn astudio yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen a Phrifysgol Aberystwyth.
Mae wedi cyhoeddi ar nifer o bynciau yn ymwneud ag iaith a llenyddiaeth Gymreig a Gwyddeleg. Mae'n adnabyddus yn arbennig am ei lyfr ar Y Gododdin, a gyhoeddwyd yn 1997, ac am ei ddamcaniaeth fod cerrig beddau Tartessos yn cynnwys ysgrif Geltaidd o tua'r 6g CC.
Richard LeParmentier
Actor Americanaidd oedd yn byw yn Lloegr oedd Richard LeParmentier (16 Gorffennaf 1946 – 15 Ebrill 2013). Ei ran enwocaf yw Admiral Motti yn y ffilm Star Wars.
Reading, Pennsylvania
Dinas yn nhalaith Pennsylvania, Unol Daleithiau America, sy'n ddinas sirol Berks County, yw Reading. Cofnodir fod 88,082 o drigolion yno yng Nghyfrifiad 2010. Cafodd ei sefydlu (neu ei ymgorffori) yn y flwyddyn 1748.
620au
6g - 7g - 8g
Aquel Viejo Molino
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Ignacio Farrés Iquino yw Aquel Viejo Molino a gyhoeddwyd yn 1946. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Lleolwyd y stori yn Extremadura. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ramon Ferrés i Musolas.
620au
570au 580au 590au 600au 610au - 620au - 630au 640au 650au 660au 670au
Aquel Viejo Molino
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Antonio Bienvenida, Carlos Agostí, María Francés a Pablo Gorgé Samper.
620au
620 621 622 623 624 625 626 627 628 629
Digwyddiadau a Gogwyddion
Pobl Nodweddiadol
Aquel Viejo Molino
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ignacio Farrés Iquino ar 25 Hydref 1910 yn Valls a bu farw yn Barcelona ar 5 Ionawr 2005. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1934 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gwellt y morfa
Gall dyfu bron mewn unrhyw fan gan gynnwys gwlyptiroedd, coedwigoedd a thwndra. Dofwyd ac addaswyd y planhigyn gan ffermwyr dros y milenia; chwiorydd i'r planhigyn hwn yw: india corn, gwenith, barlys, reis ac ŷd.
Bwrdeistref Burnley
Mae gan yr ardal arwynebedd o 111 km², gyda 88,920 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2019. Mae'n ffinio ar bedair ardal arall yn Swydd Gaerhirfryn, sef Bwrdeistref Rossendale i'r de, Bwrdeistref Hyndburn i'r gorllewin, Bwrdeistref Cwm Ribble i'r gogledd-orllewin, a Bwrdeistref Pendle i'r gogledd. Mae hefyd yn ffinio ar Orllewin Swydd Efrog i'r dwyrain.
bawd|dim|Bwrdeistref Burnley yn Swydd Gaerhirfryn
Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.
Rhennir y fwrdeistref yn wyth plwyf sifil, gydag un ardal ddi-blwyf sy'n cynnwys tref Burnley ei hun, lle mae ei phencadlys. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys tref Padiham.
Coltishall
Pentref a phlwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Coltishall. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Broadland.
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,446.
A Bride For Henry
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1937. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life of Emile Zola sef ffilm Americanaidd hanesyddol gan y cyfarwyddwr William Dieterle. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Gilbert Warrenton oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Nigh ar 12 Hydref 1881 yn Berlin a bu farw yn Burbank ar 2 Chwefror 1993.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Nigh nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hugo, Der Weiberschreck
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Hans Albin yw Hugo, Der Weiberschreck a gyhoeddwyd yn 1969. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Hans Billian.
Bwrdeistref Hyndburn
Mae gan yr ardal arwynebedd o 73 km², gyda 81,043 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2019. Mae'n ffinio ar bedair ardal arall yn Swydd Gaerhirfryn, sef Bwrdeistref Cwm Ribble i'r gogledd, Bwrdeistref Burnley i'r dwyrain, Bwrdeistref Rossendale i'r de, a Bwrdeistref Blackburn gyda Darwen i'r gorllewin.
Hugo, Der Weiberschreck
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Beppo Brem, Carola Höhn, Maria Brockerhoff, Claude Farell, Christine Schuberth, Hans Fitz, Edgar Wenzel, Eric Helgar, Hans Zesch-Ballot, Peter Garden, Robert Naegele ac Ini Assmann. Mae'r ffilm Hugo, Der Weiberschreck yn 84 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
The Rise of The Synths
Ffilm ddogfen yw The Rise of The Synths a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen ac Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Bwrdeistref Hyndburn
bawd|dim|Bwrdeistref Hyndburn yn Swydd Gaerhirfryn
The Rise of The Synths
Mae'r ffilm The Rise of The Synths yn 80 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Bwrdeistref Hyndburn
Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.
The Rise of The Synths
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Bwrdeistref Hyndburn
Mae rhan fwyf y fwrdeistref yn ddi-blwyf, ond mae ganddi un plwyf sifil, sef Altham. Mae ei phencadlys yn nhref Accrington. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Clayton-le-Moors, Great Harwood, Oswaldtwistle a Rishton.
Hugo, Der Weiberschreck
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1969. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Midnight Cowboy sef ffilm am ddau gyfaill gan y cyfarwyddwr ffilm John Schlesinger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Klaus von Rautenfeld oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
The Rise of The Synths
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hugo, Der Weiberschreck
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hans Albin ar 27 Gorffenaf 1905 yn Berlin a bu farw ym München ar 5 Awst 1984.
Leone Nel Basilico
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Leone Pompucci yw Leone Nel Basilico a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Rhufain.
Hugo, Der Weiberschreck
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hans Albin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Leone Nel Basilico
Mae'r ffilm Leone Nel Basilico yn 99 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Leone Pompucci ar 15 Awst 1961 yn Rhufain. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1990 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Leone Pompucci nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Beinn Trilleachan
Mae Beinn Trilleachan yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Linnhe i Loch Etive yn  Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd ar y copa.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Corbett a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Danger! Women at Work
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Sam Newfield yw 'Danger! Women at Work' a gyhoeddwyd yn 1943. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life and Death of Colonel Blimp sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Sam Newfield ar 6 Rhagfyr 1899 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Los Angeles ar 22 Ionawr 2012.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Sam Newfield nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sgorr Dhonuill (copa gorllewinol)
Mae Sgorr Dhonuill (copa gorllewinol) yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Linnhe i Loch Etive yn  Ucheldir yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Corbett Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 15 Ionawr 2003.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Cribwellt Môr y Canoldir
Planhigyn blodeuol Monocotaidd a math o wair yw Cribwellt Môr y Canoldir sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Poaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Rostraria cristata a'r enw Saesneg yw Mediterranean hair-grass. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Corfwyaren, Drysien, Miaren, Mwyaren y Cerrig.
Gall dyfu bron mewn unrhyw fan gan gynnwys gwlyptiroedd, coedwigoedd a thwndra. Dofwyd ac addaswyd y planhigyn gan ffermwyr dros y milenia; chwiorydd i'r planhigyn hwn yw: india corn, gwenith, barlys, reis ac ŷd.
Hendy-gwyn
Tref fechan hanesyddol a chymuned yn Sir Gaerfyrddin, Cymru, yw'r Hendy-gwyn neu Hendy-gwyn ar Daf (hefyd Hendy Gwyn ar Daf) (Saesneg: Whitland). Roedd yn adnabyddus yn yr Oesoedd Canol fel safle Y Tŷ Gwyn ar Daf, canolfan eglwysig a noddwyd gan dywysogion teyrnas Deheubarth. Saif yng ngorllewin y sir ar y ffin â Sir Benfro, i'r gogledd o Afon Taf, ac i'r de o briffordd yr A40, rhwng Sanclêr ac Arberth.
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Abaty'r Tŷ Gwyn ar Daf
Sefydlwyd yr abaty enwog yma fel cangen Gymreig o abaty Clairvaux yn Ffrainc, un o abatai mawr y Sistersiaid, yn y flwyddyn 1140. Er mai sefydliad Normanaidd oedd yr abaty ar y dechrau, gyda'r mynachod wedi dod drosodd o Ffrainc, dan nawdd yr Arglwydd Rhys o Ddeheubarth daeth yn sefydliad trwyadl Gymreig a fu'n gefnogol iawn i ymdrechion tywysogion Cymru i gadw annibyniaeth y wlad. Ond talodd y pris am ei gefnogaeth yn 1257 pan gafodd ei anrheithio gan filwyr Seisnig a lladd llawer o'r brodyr. Claddwyd y bardd Dafydd Nanmor (fl. 1450-1480) ym mynwent y Tŷ Gwyn.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
The Coming of The Law
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Arthur Rosson yw The Coming of The Law a gyhoeddwyd yn 1919. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America; y cwmni cynhyrchu oedd Fox Film Corporation. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Denison Clift. Dosbarthwyd y ffilm gan Fox Film Corporation.
Gody Devich'i
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Leonid Estrin yw Gody Devich'i a gyhoeddwyd yn 1961. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Годы девичьи ac fe’i cynhyrchwyd yn yr Undeb Sofietaidd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwseg. Dosbarthwyd y ffilm gan Dovzhenko Film Studios.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Natalya Kustinskaya, Nikolai Kryuchkov a Pavel Morozenko. Mae'r ffilm Gody Devich'i yn 78 munud o hyd.
The Coming of The Law
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1919. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Broken Blossoms sef ffilm fud rhamantus o Unol Daleithiau America gan yr Americanwr o dras Gymreig D. W. Griffith. Fred LeRoy Granville oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gody Devich'i
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1961. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Breakfast at Tiffany's sy’n glasur o ffilm, yn gomedi rhamantus gan Blake Edwards ac yn addasiad o lyfr o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,700 o ffilmiau Rwseg wedi gweld golau dydd.
The Coming of The Law
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Rosson ar 24 Awst 1886 yn Pau a bu farw yn Los Angeles ar 20 Ionawr 1970. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1912 ac mae ganddo o leiaf 94 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang. Derbyniodd ei addysg yn Rogers High School.
Gody Devich'i
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Leonid Estrin ar 25 Awst 1908 yn Babruysk a bu farw yn Kyiv ar 18 Ionawr 1966.
The Coming of The Law
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Rosson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gody Devich'i
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Leonid Estrin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hannah Tompkins
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America oedd Hannah Tompkins (17 Ionawr 1920 - 25 Hydref 1995).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Bu farw yn Clearwater.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Myles Dillon
Ysgolhaig Celtaidd o Iwerddon oedd Myles Dillon (11 Mai 1900 — 18 Mehefin 1972).
Ganed Myles Dillon yn ninas Dulyn; yn fab i John Dillon a'i wraig Elizabeth Mathew. Roedd James Matthew Dillon, arweinydd Fine Gael, yn frawd iddo. Graddiodd o Goleg Prifysgol Dulyn, cyn teithio i'r Almaen a Ffrainc, lle bu'n astudio dan Joseph Vendryes a Rudolf Thurneysen. Bu'n darlithio mewn Sanskrit ac ieitheg gymhaol yn Ngholeg y Drindod, Dulyn o 1928 hyd 1930), yna'n ddarlithydd yng Ngholeg Prifysgol hyd 1937. Yn y frlwyddyn honno, symudodd i'r Unol Daleithiau, lle bu'n dysgu Gwyddeleg ym Mhrifysgol Madison ac yna yn Chicago, Wedi dychwelyd i Iwerddon, bu'n gweithio yn Ysgol Astudiaethau Celtaidd y Dublin Institute for Advanced Studies, lle bu'n Gyfarwyddwr o 1960 hyd 1968. Bu'n olygydd y cylchgrawn Celtica.
Max Clifford
Roedd Maxwell Frank Clifford (6 Ebrill 1943 – 10 Rhagfyr 2017) yn swyddog cyhoeddusrwydd Seisnig. Roedd yn gymeriad dadleuol am ei fod yn cynrychioli cleientiaid amhoblogaidd yn aml (fel pobl a gyhuddwyd neu a gafwyd yn euog o droseddau) neu'n gweithio fel asiant at gyfer pobl sy'n gwerthu straeon "cusanu-a-dweud" wrth y papurau newydd tabloid.
Four Candles For Garringo
Ffilm sbageti western gan y cyfarwyddwr Ignacio Farrés Iquino yw Four Candles For Garringo a gyhoeddwyd yn 1971. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen a'r Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Ignacio Farrés Iquino a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Enrique Escobar.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Antonio Molino Rojo, Cris Huerta, Robert Woods, Enrique Escobar, Mariano Vidal Molina a María Martín. Mae'r ffilm Four Candles For Garringo yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1971. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Clockwork Orange sef ffim wyddonias, ddistopaidd am drosedd gan y cyfarwyddwr ffilm Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ignacio Farrés Iquino ar 25 Hydref 1910 yn Valls a bu farw yn Barcelona ar 5 Ionawr 2005. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1934 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ignacio Farrés Iquino nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Angkor Wat
bawd|Prif fynedfa Angkor Wat Teml yn Angkor, ger dinas Siem Reap, Cambodia, yw Angkor Wat (neu Angkor Vat). Cafodd ei chodi ar orchymyn y Brenin Suryavarman II yn gynnar yn y 12g fel ei deml wladol ym mhrifddinas newydd y wlad. Dim ond un o sawl teml ar safle Angkor yw Angkor War, ond dyma'r unig un ohonynt sy'n aros yn ganolfan grefyddol, wedi'i sefydlu yn wreiddiol fel teml Hindŵaidd, wedi'i chysegru i'r duw Vishnu, ac wedyn yn deml Bwdhaidd. Mae'n cynrychioli uchafbwynt arddull clasurol pensaernïaeth Khmer. Mae wedi tyfu yn symbol o Cambodia ei hun, gan ymddangos ar ei baner genedlaethol, ac mae'n brif atyniad twristaidd y wlad hefyd.
Cynlluniwyd Angkor Wat i gynrychioli Mynydd Meru, cartref y devas ym mytholeg Hindŵaidd. Edmygir y deml am fawredd ei chynllwyn a chydbwysedd ei elfennau pensaernïol a'i cherfluniau bas-relief niferus o dduwiau a duwiesau.
Aberafan (gwahaniaethu)
Mae erthyglau ar:
Pseudagrion mellisi
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Pseudagrion mellisi sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Pseudagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
The Plot Thickens
Ffilm am ddirgelwch gan y cyfarwyddwr Ben Holmes yw The Plot Thickens a gyhoeddwyd yn 1936. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Dinas Efrog Newydd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Jack Townley.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw ZaSu Pitts, James Gleason, Owen Davis a Jr.. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Nicholas Musuraca oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ben Holmes ar 6 Tachwedd 1890 yn Richmond, Virginia a bu farw yn Hollywood ar 31 Mai 1952.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ben Holmes nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pet Sematary
Ffilm arswyd a ffilm arswyd goruwchnaturiol gan y cyfarwyddwyr Kevin Kölsch a Dennis Widmyer yw Pet Sematary a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Maine.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw John Lithgow, Jason Clarke ac Amy Seimetz. Mae'r ffilm Pet Sematary yn 101 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Laurie Rose oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, Pet Sematary, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Stephen King a gyhoeddwyd yn 2007.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Kevin Kölsch nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Panchayat
Ffilm llawn cyffro yw Panchayat a gyhoeddwyd yn 1996. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Panchayat ac fe’i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Punjabi.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Yograj Singh, Amar Noorie, Hakam Sufi, Harbhajan Mann a Sardool Sikander. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1996. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Scream sef ffilm arswyd gan Wes Craven. Hyd at 2022 roedd o leiaf 540 o ffilmiau Punjabi wedi gweld golau dydd.
The Fighting Streak
Ffilm am y Gorllewin gwyllt heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Arthur Rosson yw The Fighting Streak a gyhoeddwyd yn 1922. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America; y cwmni cynhyrchu oedd Fox Film Corporation. Dosbarthwyd y ffilm gan Fox Film Corporation.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tom Mix, Patsy Ruth Miller, Sid Jordan, Al Fremont a Bert Sprotte. Mae'r ffilm The Fighting Streak yn 52 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1922. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Häxan sef ffilm ddogfen ar wrachyddiaeth gan Benjamin Christensen.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Rosson ar 24 Awst 1886 yn Pau a bu farw yn Los Angeles ar 20 Ionawr 1970. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1912 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Rogers High School.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Rosson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Trawsnewidiad y Frythoneg i'r Gymraeg
Digwyddodd trawsnewidiad y Frythoneg i'r Gymraeg yn ystod cyfnod y Rhufeiniaid ym Mhrydain a'r cyfnod wedi iddynt ymadael. Cafodd y Rhufeiniaid, a'u hiaith Lladin, ddylanwad trwm ar y Frythoneg. Wedi ymadawiad y Rhufeiniaid cafwyd cyfnod ansefydlog iawn i drigolion Prydain, heb gyfundrefn ganolog gref, a thramorwyr o bob tu yn ymosod arni neu'n ymsefydlu ynddi. Cymaint y bu'r newid ar y Frythoneg fel y bu iddi esgor ar ieithoedd newydd, sef Cymraeg Cynnar a Hen Gernyweg.
Oherwydd y diffyg tystiolaeth ysgrifenedig, ni ellir dweud yn sicr pryd y cafodd trawsnewidiad y Frythoneg i Gymraeg Cynnar ei gwblhau. Mae'r arysgrif Gymraeg cynharaf sydd wedi goroesi yn dyddio o tua OC 700. Fe'i ceir ar faen coffa sydd yn awr yn eglwys Tywyn, Meirionnydd. Er bod rhai yn meddwl y gallasai'r Gymraeg fod wedi ymwahanu'n bendant o'r Frythoneg yn gynnar yn y 6g, derbynnir amcangyfrif gan y mwyafrif o ysgolheigion fod oes Cymraeg Cynnar yn dechrau yn ail hanner y 6g.
Gan nad oedd y Frythoneg yn iaith ysgrifenedig, tystiolaeth anuniongyrchol yn unig sydd i'r newidiadau a ddigwyddodd iddi wrth iddi gael ei thrawsnewid i'r Gymraeg.
Mae ieithyddion wedi dyfalu y bu i enwau ac ansoddeiriau'r Frythoneg ffurfiau goddrychol, gwrthrychol, genidol a derbyniol, sef y 'cyflyrau' a oedd yn nodweddu ieithoedd Indo-Ewropeg Gorllewinol yr adeg honno. Roedd gan enwau yn y Frythoneg ffurfiau unigol, deuol a lluosog. Terfyniadau gwahanol ar y geiriau oedd yn gwahaniaethu un ffurf oddi wrth y llall. Roedd cenedl enw Brythoneg yn wrywaidd, benywaidd neu'n ddiryw. Dim ond un ffurf unigol ac un luosog ar enw ac ansoddair sydd gan y Gymraeg, ac ambell i ffurf ddeuol megis dwylo. O ran cenedl, dim ond gwrywaidd a benywaidd a erys yn Gymraeg.
Datblygodd y Gymraeg gyfundrefn newydd o derfyniadau neu newidiadau yn llafariaid bôn y gair i wahaniaethu rhwng geiriau unigol a lluosog, e.e. bardd/beirdd, ac i wahaniaethu rhwng ansoddeiriau sy'n disgrifio enwau gwrywaidd, benywaidd a lluosog, megis gwyn/gwen/gwynion. Cafwyd llawer o newidiadau seiniol yn ystod y trawsnewid. Gellir dirnad proses ffurfio patrymau treiglo yn y newidiadau seiniol. Ceir isod ddisgrifiad o'r trawsnewid a ddigwyddodd i enwau ac ansoddeiriau'r Frythoneg.
Colli cyflyrau
Roedd cyflyrau goddrychol, gwrthrychol a genidol i enwau Brythoneg, a'r rheini'n wahanol ar gyfer enwau unigol, deuol a lluosog, e.e. y Frythoneg am yr enw 'bardd' yw :
Roedd cyflyrau tebyg hefyd i'r ansoddeiriau. Byddai terfyniadau ansoddeiriau a rhifolion yn amrywio i ddangos cenedl gair a allai fod yn wrywaidd, benywaidd neu ddiryw megis trumbos (gwrywaidd), trumba (benywaidd), trumbon (diryw). Collwyd y terfyniadau hyn oherwydd yr acen cryf a ddatblygodd ar y sillaf olaf ond un, gan atal y sillaf olaf rhag cael ei hyngan; e.e. enwau bardos → bardd, mapos → mab, ansoddeiriau u̯indos → gwyn, u̯inda → gwen, trumbos → trwm, trumba → trom, rhifolion oinos → un. Collwyd y genedl ddiryw.
Cyfnewidiadau seiniol
Newidiwyd rhai o'r llafariaid a'r cytseiniaid a rhai cyfuniadau o lythrennau, lle y byddai ynganiad y gair Cymraeg yn ddiymdrech o'i gymharu â'r wreiddiol Frythoneg. Byddai t yn troi'n th ar ôl r megis yn nerton → nerth ond byddai llafariad+t+r yn achosi i'r t droi'n d megis yn natrīcs → neidr.
Newidiwyd y llafariaid fel a ganlyn:
ā → aw, o; ī → i, ü → i; ae → oe; ei → wy; oi → u; au → u, aw, au
Newidiwyd u̯ ar ddechrau gair i gw, e.e. u̯indos → gwyn. Weithiau byddai'r seiniau yn newid lawer gwaith, e.e. brĭctos → brĭchtos → brĭchthos → brĭghthos → brĭi̯thos → brithos → brith. Byddai llafariad yn gallu dylanwadu ar lafariad gyfagos gan achosi newid mewn proses a elwir yn affeithiad. Câi y llafariad gyntaf ei newid fel bod siâp y geg yn debycach i siâp y geg wrth yngan yr ail lafariad, e.e. affeithiodd yr ā yn uĭndā yr ĭ yn y sillaf o'i blaen a'i throi'n e yn uendā. Troes hwnnw yn gwen.
Adeiladu ffurfiau gramadegol newydd
Byddai gwahanol gyflyrau gair yn newid mewn gwahanol ffyrdd yn ôl y cyfuniadau llafariaid yn y geiriau, e.e. troes bardos (unigol enwol) yn bardd (dim newid yn y llafariad). Troes bardi (lluosog enwol) yn beirdd (yr i ar ddiwedd bardi yn affeithio'r a a'i newid yn ei, wedyn y terfyniad yn cael ei golli). Yn y ffordd hon, wedi colli'r terfyniadau rheolaidd Brythoneg ar eiriau, ffurfid patrymau newydd o ffurfiau unigol/lluosog. Pan fyddai colli terfyniad yn creu unigol a lluosog yn gywir yr un fath byddai siaradwyr yn cymathu'r gair i un o'r patrymau unigol/lluosog newydd, e.e. ceiliog/ceiliogod yn dilyn y patrwm a fodolai eisoes o ychwanegu –od i ffurfio lluosog.
Terfyniad –ā oedd i ffurf fenywaidd ar ansoddair yn y Frythoneg. Affeithid llafariad fôn y gair gan yr –ā derfynol, e.e. dŭbnā → dofn (o'i gymharu â'r newid yn y ffurf wrywaidd dŭbnos → dwfn). Gwelwn ddechrau ffurfio patrymau newydd i wahaniaethu rhwng ansoddeiriau benywaidd a gwrywaidd yn tyfu o'r hen derfyniadau Brythoneg. Yn yr un modd byddai'r terfyniad i ar ffurf luosog ansoddair yn affeithio'r llafariad yn y sillaf blaenorol ac yna weithiau'n newid ei hunan gan greu patrymau newydd i'r ffurf luosog ar ansoddair. Yn Gymraeg heddiw lluosog dwfn yw dyfnion.
Rhai patrymau treiglo
Gallai'r newidiadau yn y seiniau effeithio ar seiniau mewn cyfuniadau o eiriau yn ogystal ag o fewn un gair. E.e. byddai m yn troi'n f pan fyddai'r ddwy lafariad a o'i amgylch: abŏna māra → afona fāra → afon fawr. Gan fod llawer o enwau benywaidd yn y Frythoneg yn terfynu gyda'r llafariad a dyma ddechrau ffurfio patrwm o dreiglo cytsain flaen yr ansoddair dilynol. Parhaodd y treiglad wedi i'r geiriau golli'r llafariad derfynol. Gyda threigl amser cymhwyswyd y patrwm i'r holl ansoddeiriau a ddilynent enwau benywaidd (proses o gydweddiad) gan ffurfio 'rheol' bod ansoddair yn treiglo'n feddal ar ôl enw benywaidd.
Terfynai ffurf enwol enw yn y rhif deuol yn y Frythoneg mewn llafariad. Megis gyda'r ansoddeiriau yn dilyn enwau benywaidd ffurfiwyd treiglad meddal mewn ansoddair yn dilyn enw deuol. Dyma wraidd y patrwm Cymraeg o dreiglo enw wedi'r rhif dau neu dwy.
Congham
Pentref a phlwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Congham. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref King's Lynn a Gorllewin Norfolk.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 241.
Bambŵ llydanddail
Planhigyn blodeuol Monocotaidd a math o wair yw Bambŵ llydanddail sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Poaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Sasa palmata a'r enw Saesneg yw Broad-leaved bamboo. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Bambw, Corsen y Trofannau.
Gall dyfu bron mewn unrhyw fan gan gynnwys gwlyptiroedd, coedwigoedd a thwndra. Dofwyd ac addaswyd y planhigyn gan ffermwyr dros y milenia; chwiorydd i'r planhigyn hwn yw: india corn, gwenith, barlys, reis ac ŷd.
Bacloffen
Mae bacloffen, sy’n cael ei werthu dan yr enw brand Lioresal ymysg eraill, yn feddyginiaeth a ddefnyddir i drin sbastigedd. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₀H₁₂ClNO₂. Mae bacloffen yn gynhwysyn actif yn Lioresal a Gablofen.
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Bacloffen, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Marie Jeanne Clemens
Arlunydd benywaidd a anwyd ym Mharis, Ffrainc oedd Marie Jeanne Clemens (16 Tachwedd 1755 – 20 Mawrth 1791).
Bu'n briod i Johan Frederik Clemens.
Bu farw yn Berlin ar 20 Mawrth 1791.
37 Uses For a Dead Sheep
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Ben Hopkins yw 37 Uses For a Dead Sheep a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Mae'r ffilm 37 Uses For a Dead Sheep yn 87 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ben Hopkins ar 1 Ionawr 1969 yn Hong Cong.
Drone
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Tonje Hessen Schei yw Drone a gyhoeddwyd yn 2014. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Drone ac fe’i cynhyrchwyd yn Norwy. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Tonje Hessen Schei. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Mae'r ffilm yn 58 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tonje Hessen Schei ar 1 Ionawr 1971.
Llwybr Dyffryn Clywedog
bawd|260px|Yr Hydref yn Nyffryn Clywedog Mae Llwybr Dyffryn Clywedog yn nadreddu o byllau plwm y Mwynglawdd at Felin y Brenin, Wrecsam.
Drone
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tonje Hessen Schei nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llwybr Dyffryn Clywedog
Hanes y Dyffryn
Yn ystod y 18g, roedd 17 melin amrywiol yn y dyffryn – melinau i baratoi brethyn, i falu ŷd a bragu, a melinau papur, ac olwynion yn gweithio'r fegin yng ngwaith haearn y Bers, ac i bwmpio dŵr o'r pyllau plwm. Ond cymerodd pŵer stêm drosodd yn y 19g, ac yn raddol, symudodd diwydiant o'r dyffryn.
Y Mwynglawdd
Mae'r llwbr yn dechrau yn y Mwynglawdd, sydd yn Barc Gwledig erbyn hyn, sydd yn cynnwys amgueddfa. Roedd y calchfaen yno'n llawn o fwynau metel, yn arbennig plwm. Rhwng 1819 a 1919 archwiliwyd yr ardal gan dros 30 o gwmnïau am blwm, gan lunio 50 siafft, a thynnu plwm a oedd yn werth dros £4 miliwn. Crewyd sianeli draenio, ac mae'r dyfnaf ohonynt, Boncen Ddydd Ddofn, yn ymddangos yn ymyl Melin y Nant. Mae'n debyg bod y Rhufeiniaid wedi ymchwilio'r tir cyn hyn; mae enw Saesneg y Mwynglawdd – Minera – yn tarddu o'r Lladin.
Y Bers
Mae safle Gwaith y Bers ar lan ogleddol yr afon, ac fe'i hadeiladwyd gan John 'Iron Mad' Wilkinson. Heibio'r A483 mae Canolfan Treftadaeth y Bers a hen safle Melin Bapur Twrci.
Melin Puleston, Erddig a Melin y Brenin
Ar ôl pontydd y rheilffordd a'r prif ffordd rhwng Wrecsam a Rhostyllen saif Melin Puleston, sydd erbyn hyn yn ganolfan addysgiadol. Mae'r afon yn ymlwybro trwy ffermdir sydd yn rhan o Stad Erddig. Erbyn hyn mae'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn berchen y stad. Mae'r llwybr yn mynd trwy coetir y stad hyd at [[Melin y Brenin| a gafodd y monopoli i falu blawd yn Wrecsam am dros 600 mlynedd..
New Buffalo, Michigan
Dinas yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn New Buffalo, gan gynnwys:
Amser i Dduw
Casgliad o bron i 700 o weddïau Cristnogol gan Elfed ap Nefydd Roberts (Golygydd) yw Amser i Dduw: Trysorfa o Weddïau Hen a Newydd. Cymdeithas Lyfrau Ceredigion a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Disgrifiad byr
Casgliad o bron i 700 o weddïau Cristnogol hen a newydd, yn cynnwys gweddïau Cymraeg ac addasiadau o ieithoedd eraill ar gyfer pob achlysur ac amgylchiad, at ddefnydd cyhoeddus neu ddefosiwn personol.
Botwm Crys yn cadw lle
Semper Fi: Always Faithful
Y prif actor yn y ffilm hon yw United States Marine Corps. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rachel Libert nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
American Intellectuals
Ffilm gomedi yw American Intellectuals a gyhoeddwyd yn 1999. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pseudagrion merina
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Pseudagrion merina sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Pseudagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Anne Hathaway
Gwraig William Shakespeare oedd Anne Hathaway (1555 neu 1556 – 6 Awst 1623). Priodasant ym 1582 a buont briod tan farwolaeth Shakespeare ym 1616. Ychydig o ffeithiau a wyddir amdani, ar wahan i ambell gyfeiriad ati mewn dogfennaeth cyfreithiol, ond mae nifer o haneswyr ac ysgrifenwyr creadigol wedi trafod a damcaniaethu am ei phersonoliaeth ac am ei pherthynas â Shakespeare.
Robin prysgoed winau
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. galactotes, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r robin prysgoed winau yn perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Afon Tarell
250px|bawd|Afon Tarell
Afon ym Mhowys sy'n llifo i mewn i afon Wysg yw Afon Tarell.
Mae'r afon yn tarddu ym Mharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, gyda nifer o nentydd yn tarddu ar lechweddau'r Fforest Fawr. Llifa tua'r gogledd ac yna tua'r gogledd-ddwyrain am 14 km (9 milltit) ar hyd Glyn Tarell, gan lifo'n gyfochrog a'r briffordd A470 a mynd trwy bentrefi Libanus a Tai'r Bull. Wedi mynd heibio Tai'r Bull, mae Nant Cwm Llwch yn ymuno â hi. Mae'r afon yma yn tarddu yn Llyn Cwm Llwch islaw Pen y Fan.
Llifa Afon Tarell i mewn i Afon Wysg yn Llanfaes, ar oche dde-orllewinol Aberhonddu. Gydag afon Wysg, mae'r afon yn Ardal Gadwraeth Arbennig.