cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seiffr Caesar
Hanes
Yn y 19eg ganrif, byddai'r adran hysbysebion personol mewn papurau newydd weithiau'n cael ei defnyddio i gyfnewid negeseuon wedi'u hamgryptio gan ddefnyddio seiffrau syml. Mae enghreifftiau o gariadon yn anfon cyfathrebiadau cyfrinachol wedi'u hamgryptio gan seiffr Caesar yn hysbysebion yn The Times. Hyd yn oed mor ddiweddar â 1915, roedd seiffr Caesar yn cael ei ddefnyddio: roedd byddin Rwsia yn ei defnyddio yn lle seiffrau mwy cymhleth a oedd yn rhy anodd i'w milwyr deall; ond roedd yn hawdd i gryptolegwyr Almaeneg ac o Awstria i ddadgryptio'u negeseuon.
Ved Fængslets Port
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1911. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Uffern Dante (L'Inferno’), sef ffilm o’r Eidal gan Giuseppe de Liguoro a Francesco Bertolini. Axel Graatkjær oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Seiffr Caesar
Hanes
Mae seiffr Vigenère yn defnyddio seiffr Caesar gyda sifft wahanol ym mhob safle'r testun; diffinnir gwerth y shifft gan ddefnyddio allweddair sy'n ailadrodd. Os yw'r allweddair cyhyd â'r neges, yn cael ei ddewis ar hap, byth yn dod yn hysbys i unrhyw un arall, ac nad yw byth yn cael ei hailddefnyddio, yna profwyd na ellir byth ei dorri. Mae'r amodau hyn mor anodd, i bob pwrpas maent byth yn cael eu cyflawni. Mae allweddeiriau sy'n fyrrach na'r neges (e.e., roedd y Cydffederaliaeth ystod Rhyfel Cartref America yn defnyddio seiffr Vigenère gyda'r allweddair "Complete Victory"), yn cyflwyno patrwm cylchol. Yn yr achosion hyn gellir ei ganfod gyda fersiwn fwy cymhleth o ddadansoddiad amledd.
Ym mis Ebrill 2006, cipiwyd pennaeth y Maffia, Bernardo Provenzano, yn Sisili, rhannol oherwydd cafodd rhai o'i negeseuon, a ysgrifennwyd gan ddefnyddio amrywiad o'r seiffr Caesar, eu torri. Defnyddiodd Provenzano seiffr gyda rhifau, byddai "A" yn cael ei ysgrifennu fel "4", "B" fel "5", ac ati.
Ved Fængslets Port
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm August Blom ar 26 Rhagfyr 1869 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 23 Mehefin 2010. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1893 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd August Blom nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Seiffr Caesar
Hanes
Yn 2011, cafwyd Rajib Karim yn euog yn y Deyrnas Unedig o "droseddau terfysgaeth" ar ôl defnyddio'r seiffr Caesar i gyfathrebu ag actifyddion Islamaidd o Fangladesh i drafod cynlluniau i ffrwydro awyrennau British Airways neu darfu ar eu rhwydweithiau TG. Er bod gan y partïon fynediad at dechnegau amgryptio llawer gwell, fe wnaethant ddewis defnyddio eu cynllun eu hunain, a weithredwyd yn Microsoft Excel.
Torri'r cipher
Gellir torri seiffr Caesar yn hawdd hyd yn oed mewn os oes gennych y destun-seiffr yn unig. Gellir ystyried dwy sefyllfa:
Yn yr achos cyntaf, gellir torri'r seiffr gan ddefnyddio'r un technegau ag ar gyfer seiffrau amnewid syml cyffredinol, er enghraifft dadansoddi amledd. Wrth wneud hwn, mae'n debygol y bydd ymosodwr yn sylwi'n gyflym bod yna batrwm rheolaidd ac felly'n diddwytho mai seiffr Caesar a ddefnyddir. alt=|chwith|bawd|Mae gan ddosraniad llythrennau mewn sampl nodweddiadol o destun Saesneg siâp unigryw a rhagweladwy. Mae seiffr Caesar yn sifftio'r y dosbarthiad hwn, ac mae'n bosibl darganfod y sifft benodol a defnyddir trwy edrych ar y graff amledd. Yn yr ail achos, mae torri'r cynllun hyd yn oed yn fwy syml. Gan mai dim ond nifer gyfyngedig o sifftiau posib (29 yn Gymraeg, 25 yn Saesneg), gellir ceisio pob un yn ei dro mewn ymosodiad "brute-force". Un ffordd o wneud hyn yw ysgrifennu darn bach o'r destun-seiffr mewn tabl o'r holl sifftiau posib. Rhoddir enghraifft ar gyfer y destun-seiffr Saesneg "EXXEGOEXSRGI"; gallwn adnabod y destun-plaen ar unwaith fel sifft o bedwar.
Ardal yr ewro
Undeb ariannol yw ardal yr ewro neu'r Ewrodir sy'n cynnwys 20 o wledydd yr Undeb Ewropeaidd sy'n defnyddio'r ewro (€) fel arian cyfred. Mae Banc Canolog Ewrop yn gyfrifol am bolisi ariannol yn ardal yr ewro.
Naprocsen
Mae naprocsen (sydd â’r enwau brand Aleve, Naprosyn, a nifer o rai eraill) yn gyffur gwrthlidiol ansteroidaidd (NSAID) yn nosbarth asid propionig (yr un dosbarth ag ibwproffen) sy’n lliniaru poen, twymyn, chwyddo, a chyffni. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₄H₁₄O₃. Mae naprocsen yn gynhwysyn actif yn Wal-Proxen, Aleve, Naprosyn, Midol Extended Relief, Menstridol a Naprelan.
Ardal yr ewro
Mae 20 o wledydd yn ardal yr ewro, sef yr Almaen, Awstria, Croatia, Cyprus, Gwlad Belg, yr Eidal (ac eithrio Campione d'Italia), Estonia, y Ffindir, Ffrainc, Gwlad Groeg, yr Iseldiroedd, Gweriniaeth Iwerddon, Latfia, Lithwania, Lwcsembwrg, Malta, Portiwgal, Sbaen, Slofacia, a Slofenia.
Caldecote, Swydd Gaergrawnt
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Caldecote. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Swydd Gaergrawnt.
Ardal yr ewro
Defnyddir yr ewro hefyd yn Andorra, Kosovo, Monaco, Montenegro, San Marino a'r Fatican. Yr wyth gwlad yn yr UE nad yw'n defnyddio'r ewro yw Bwlgaria, Denmarc, Hwngari, Gwlad Pwyl, Rwmania, Sweden, a'r Weriniaeth Tsiec.
Naprocsen
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Naprocsen, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Mallaen
Cwmwd canoloesol yn gorwedd yn y Cantref Mawr yn Ystrad Tywi, de-orllewin Cymru, oedd Mallaen. Roedd yn rhan o deyrnas Deheubarth ac yn ddiweddarach daeth yn rhan o Sir Gaerfyrddin.
Philogenia leonora
Mursen yn nheulu'r Megapodagrionidae yw'r Philogenia leonora sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Philogenia.
Ardal yr ewro
500px|bawd|canol| {{legend|#0080C0|Ardal yr Ewro}} {{legend|#000080|Aelodau'r UE sydd am ymuno ag Ardal yr Ewro ar [[1 Ionawr 2009}} {{legend|#66BB66|Aelodau'r UE sydd i ymuno ag Ardal yr Ewro yn ôl Cytundeb Maastricht}} {{legend|#B24400|Aelodau'r UE sydd â lled-ddirymiad ar gyfranogiad i Ardal yr Ewro}}Dangosir taleithiau/tiriogaethau tu allan i'r UE sy'n defnyddio'r Ewro gyda deoriad glas]]
Mallaen
Gorweddai ar lan orllewinol Afon Teifi ac roedd yn cynnwys y bryniau isel yng ngogledd Sir Gaerfyrddin heddiw sy'n ymdoddi i fryniau uwch Elerydd.
The Way We Get By
Ffilm ddogfen yw The Way We Get By a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Maine. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Philogenia leonora
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
The Way We Get By
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Takeshi Inoue
Pêl-droediwr o Japan yw  (30 Medi 1928 - 5 Ebrill 1992). Cafodd ei eni yn Hyogo a chwaraeodd unwaith dros ei wlad.
Silver Skates
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Joyce Compton, Frank Faylen, Patricia Morison, Belita, Kenny Baker a John Maxwell. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life and Death of Colonel Blimp sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Leslie Goodwins ar 17 Medi 1899 yn Llundain a bu farw yn Hollywood ar 15 Medi 1987. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1926 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
The Dancer's Peril
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Travers Vale yw The Dancer's Peril a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Polisi cyhoeddus
Gweithgarwch llywodraethol gan adrannau gweinyddol a gweithredol y wladwriaeth i arwain polisi mewn maes penodol yw polisi cyhoeddus, a weithredir mewn modd sy'n gyson â'r gyfraith ac arferion sefydliadol. Mae'n cymryd ffurf cynlluniau, rhaglenni, mesurau rheoliadol, deddfau, a blaenoriaethau cyllido. Mae llywodraethau yn llunio polisïau mewn nifer o feysydd, gan gynnwys addysg, arian, cyllid, gwyddoniaeth, yr amgylchedd, iaith, mewnfudo, a materion tramor.
Wellingham
Pentref a phlwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Wellingham. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Breckland.
Polisi cyhoeddus
Caiff polisi cyhoeddus hefyd ei astudio fel disgyblaeth academaidd, yn enwedig yn yr Unol Daleithiau.
The Dancer's Peril
Y prif actor yn y ffilm hon yw Alice Brady. Mae'r ffilm The Dancer's Peril yn 50 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. Max Schneider oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Travers Vale ar 31 Ionawr 1865 yn Lerpwl a bu farw yn Hollywood ar 24 Mehefin 1967.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Travers Vale nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Wedding Tragedy
Ffilm ddrama yw The Wedding Tragedy a gyhoeddwyd yn 1934. Fe'i cynhyrchwyd yn Hong Kong.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1934. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Thin Man ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llidiart-y-Parc
Pentref bychan yng nghymuned Corwen, Sir Ddinbych, Cymru yw Llidiart-y-Parc, sydd 103.7 milltir (167 km) o Gaerdydd a 168.8 milltir (271.7 km) o Lundain. Saif oddeutu dwy gilometr i'r dwyrain o Garrog.
Nós Na Rua
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd.
Llidiart-y-Parc
Cynrychiolir Llidiart-y-Parc yn Senedd Cymru gan Ken Skates (Y Blaid Lafur) a'r Aelod Seneddol yw Susan Elan Jones (Y Blaid Lafur).
Nós Na Rua
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lebanon Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Lebanon Township, gan gynnwys:
Troløs
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr August Blom yw Troløs a gyhoeddwyd yn 1913. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Troløs ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Olaf Fønss, Agnete von Prangen a Carl Lauritzen.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd August Blom nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Arrowhead
Ffilm wyddonias yw Arrowhead a gyhoeddwyd yn 2016. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Arrowhead ac fe’i cynhyrchwyd yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
The Kid
bawd|The Kid Ffilm fud a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin ac sy'n serennu Chaplin a'r Jackie Coogan ifanc yw The Kid ("Y Plentyn") (1921). Mae yna elfen hungofiannol gref ynddi: atgofion Chaplin am ei blentyndod ar strydoedd yr East End yn Llundain sydd yma.
Arrowhead
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Camps End
Pentref yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Camps End. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Castle Camps yn ardal an-fetropolitan De Swydd Gaergrawnt.
Arrowhead
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Re-Creation of Brian Kent
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Sam Wood yw The Re-Creation of Brian Kent a gyhoeddwyd yn 1925. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Mary Alice Scully.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1925. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Gold Rush sef ffilm gomedi Americanaidd am Klondike gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Glen MacWilliams oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Sam Wood ar 10 Gorffenaf 1883 yn Philadelphia a bu farw yn Hollywood ar 25 Awst 1966. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1917 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Sam Wood nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Fantasist
Ffilm am ddirgelwch gan y cyfarwyddwr Robin Hardy yw The Fantasist a gyhoeddwyd yn 1986. Fe'i cynhyrchwyd yn Iwerddon a'r Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Iwerddon. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Robin Hardy.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Moira Harris. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1986. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Aliens sef ffilm wyddonias llawn arswyd a chyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Welney
Pentref a phlwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Welney.
The Rogues of London
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Bert Haldane yw The Rogues of London a gyhoeddwyd yn 1915. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Blanche Forsythe. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Birth of a Nation addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bert Haldane ar 1 Ionawr 1867 yn Warrington.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Bert Haldane nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gadoliniwm
Elfen gemegol yw gadoliniwm gyda'r rhif atomig 64 a'r symbol.
Briwydd felen
Llwyn blodeuol sy'n hannu o'r is-drofannau yw Briwydd felen sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Rubiaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Galium verum a'r enw Saesneg yw Lady`s bedstraw. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Briwydden Felen, Brigau'r Twynau, Briger y Twynau, Ceilion, Ceulion, Ceulon, Cywer y Llaeth, Llys y Cywer.
Gelwir y teulu Rubiaceae yn 'deulu'r coffi' ar lafar. Ar wahân i goffi ceir aelodau eraill o'r teulu sy'n sy'n cyfrannu'n helaeth i economi gwledydd e.e. O'r planhigyn Cinchona, y daw quinine. Mae gan y planhigyn hwn ddail syml, cyflawn, cyferbyn â'i gilydd, coronigau tiwbaidd ac ofari isradd.
Llangynyw
Pentref a chymuned ym Mhowys, Cymru, ydy Llangynyw (Saesneg: Llangyniew). Saif yn ardal Maldwyn ger Llanfair Caereinion. Mae'n gorwedd ar fryn sy'n codi mewn tro ar afon Banwy, tua 2 filltir i'r gogledd-ddwyrain o Lanfair Caereinion.
The Sea Around Us
Y prif actor yn y ffilm hon yw Theodore von Eltz. Mae'r ffilm The Sea Around Us yn 61 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Llangynyw
Mae eglwys y pentref wedi ei chysegru i Sant Cynyw. Tua 1.5 milltir i'r gogledd o'r pentref, wrth droed y bryn, ceir Mathrafal, safle llys brenhinoedd Powys.
The Sea Around Us
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1953. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Roman Holiday sy’n ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Doane Harrison oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Doane Harrison sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, The Sea Around Us, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Rachel Carson a gyhoeddwyd yn 1951.
Llangynyw
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
The Sea Around Us
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Irwin Allen ar 12 Mehefin 1916 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Santa Monica ar 28 Rhagfyr 2007. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1950 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Irwin Allen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Das Tagebuch Der Anne Frank
Ffilm ddogfen a drama gan y cyfarwyddwr Hans Steinbichler yw Das Tagebuch Der Anne Frank a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd gan Michael Souvignier a Walid Nakschbandi yn yr Almaen. Lleolwyd y stori yn Amsterdam a chafodd ei ffilmio yn Cwlen, Amsterdam a Mainleus. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Fred Breinersdorfer a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Sebastian Pille.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Martina Gedeck, Ulrich Noethen, Leonard Carow, André Jung, Arthur Klemt, Margarita Broich, Florian Teichtmeister, Gerti Drassl, Michael A. Grimm, Stella Kunkat, Stephan Schad, Jamie Bick a Lea van Acken. Mae'r ffilm Das Tagebuch Der Anne Frank yn 128 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Bella Halben oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Wolfgang Weigl sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hans Steinbichler ar 1 Tachwedd 1966 yn Solothurn. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2011 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hans Steinbichler nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Brilliantstjernen
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr August Blom yw Brilliantstjernen a gyhoeddwyd yn 1912. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Frederik Poulsen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1912. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Saved from the Titanic sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan Étienne Arnaud.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd August Blom nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pirbwterol
Mae pirbwterol (sydd â’r enw masnachol Maxair) yn weithydd derbynyddion adrenergig β2 sy’n lledu’r bronci a ddefnyddir i drin asthma, sydd ar gael (ar ffurf pirbwterol asetad) mewn mewnanadlydd sy’n mesur dosau ac yn cael ei actifadu gan yr anadl (Maxair Autohaler). Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₂H₂₀N₂O₃.
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Pirbwterol, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Moesia
Rhanbarth yn yr Henfyd a thalaith Rhufeinig a leolir yn ardal heddiw Serbia a Bwlgaria yw Moesia, rhwng Mynyddoedd y Balcanau i'r de ac Afon Donaw i'r gogledd. Ei ffin orllewinol oedd Afon Dvina. Prif drigolion y rhanbarth oedd Thraciaid ac Ilyriaid. Cymerodd ei enw oddi wrth y Moesi, llwyth Thracaidd oedd yn byw yno.
Cyfraith y môr
Cyfraith sy'n rheoli'r hyn sy'n digwydd ar y môr yw cyfraith y môr, cyfraith forwrol neu gyfraith arforol. Mae'n ymwneud â materion megis masnach forol, mordwyo, cludo nwyddau ar longau, morwyr, a chludo teithwyr ar y môr.
Ewropiwm
Elfen gemegol yw ewropiwm gyda'r rhif atomig 63 a'r symbol.
Philogenia macuma
Mursen yn nheulu'r Megapodagrionidae yw'r Philogenia macuma sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Philogenia.
Prafastatin
Mae prafastatin (sy’n cael ei farchnata dan yr enw Pravachol neu Selektine) yn un o ddosbarth cyffuriau’r statinau, a ddefnyddir ar y cyd â deiet, ymarfer, a cholli pwysau i ostwng lefelau colesterol ac atal clefyd cardiofasgwlar. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₂₃H₃₆O₇. Mae prafastatin yn gynhwysyn actif yn Pravachol.
Philogenia macuma
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Prafastatin
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Prafastatin, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Tommy Atkins
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Bert Haldane yw Tommy Atkins a gyhoeddwyd yn 1915. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Birth of a Nation addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bert Haldane ar 1 Ionawr 1867 yn Warrington.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Bert Haldane nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llwyn, Sir Ddinbych
Cynrychiolir Llwyn yn Senedd Cymru gan Darren Millar (Y Blaid Geidwadol) a'r Aelod Seneddol yw David Jones (Y Blaid Geidwadol).
Cardinal's Green
Pentrefan yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Cardinal's Green. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Horseheath yn ardal an-fetropolitan De Swydd Gaergrawnt.
Wendling, Norfolk
Pentref a phlwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Wendling. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Breckland.
Fireman Save My Child
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Leslie Goodwins yw Fireman Save My Child a gyhoeddwyd yn 1954. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn San Francisco. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan William Lava.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lou Costello, Bud Abbott, Tom Brown, Buddy Hackett, Spike Jones, Billy Barty, Hugh O'Brian a Madge Blake. Mae'r ffilm Fireman Save My Child yn 79 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o sgrin llydan (sef 1.85:1).
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1954. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rear Window sy’n ffilm llawn dirgelwch, gan y cyfarwyddwr ffilm enwog Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Clifford Stine oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Leslie Goodwins ar 17 Medi 1899 yn Llundain a bu farw yn Hollywood ar 15 Medi 1987. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1926 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Leslie Goodwins nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
John Dee
Roedd Dr. John Dee (13 Gorffennaf 1527 – Rhagfyr 1608) yn fathemategydd nodedig, yn alcemydd, yn athronydd, yn ddaearyddwr, yn seryddwr ac ef oedd 'hoff athronydd' y Frenhines Elisabeth I, brenhines Lloegr. Roedd Dee o dras Gymreig a chafodd ei eni yn Llundain ble y bu’n byw gyda’i wraig, Jane Dee a'i blant.
Mae tras Cymreig Dee yn cael ei ddangos yn ei ddyddiaduron ble mae’n sôn yn aml am ei gefndryd Cymreig; un ohonynt oedd Thomas Jones o Dregaron, sy'n fwy adnabyddus fel Twm Siôn Cati. Cyflwynodd Dee gynlluniau i sefydlu llyfrgell genedlaethol ond nid ariannwyd y cynllun hwnnw felly aeth ati i greu casgliad ei hun. Roedd ei lyfrgell, a oedd yn cynnwys sawl cyfrol yn y Gymraeg, gystal â rhai o lyfrgelloedd prifysgolion y cyfnod, ac o bosib y llyfrgell fwyaf yn Ewrop gyfan
Unodd Dee ddwy wyddor bwysicaf ei gyfnod, sef dewiniaeth a gwyddoniaeth. Ar yr adeg pan roedden nhw'n dechrau ffurfio, roedden nhw'n bynciau gwahanol, ac roedd alcemi, astroleg, a'r goruwchnaturiol yn rhan bwysig o'i waith hefyd. Ystyrir ef fel un o feddylwyr mwyaf ei oes; bu'n darlithio ar algebra ym Mharis pan oedd yn ei ugeiniau ac roedd yn fordwywr heb ei ail. Yn y 1580au, wrth annog llongwyr ifanc i geisio darganfod y Northwest Passage, er enghraifft, bathodd y term yr Ymerodraeth Brydeinig.
Credai'n gryf yn Hermes Trismegistus a 'rheswm pur', purdeb yr enaid a meddyliau Paganaidd deallusol. Treuliodd draean olaf ei oes yn ceisio sgwrsio gydag angylion gan obeithio deall iaith y Crëwr.
Roedd yn gynghorydd ac yn athro i Elisabeth I o Loegr a daeth Dee i adnabod dau o'i Phrif Weinidogion; Francis Walsingham a William Cecil. Roedd hefyd yn gyfaill i'r mathemategydd o Gymru Robert Recorde.
Cedwir siart achau a baratowyd ar gyfer John Dee yn y Llyfrgell Brydeinig. Cadwodd y teulu, gan gynnwys John Dee ei hun, gysylltiad agos â'r ardal.
Ei nod mawr drwy ei fywyd oedd uno'r Pabyddion a'r Protestaniaid ac ail lansio'r cwbl dan gochl hen ddiwinyddiaeth yr oesoedd coll.
frame|[[Glyff personol Dee; esboniodd ei ystyr yn fanwl yn ei lyfr Monas Hieroglyphica.]]
Mae'r glyff a luniodd yn dangos fod y cosmos cyfan fel un, ac mae'n cynnwys nifer o symbolau astroleg, ond ni wyddom y cyfan am y glyff hwn gan i Dee ysgrifennu'r cwbl mewn cod eithaf cyfrin.
Roedd Dee yn ysbïwr i Elisabeth I yn ôl rhai. Yn hytrach na defnyddio'i lofnod arferol ar ei lythyrau at y frenhines, defnyddiai'r rhifolion "007"; efallai mai oddi yma y cafodd Ian Fleming y syniad yn ei nofelau am James Bond.
Bywyd cynnar
Cyrhaeddodd hynafiaid John Dee Lundain yn dilyn coroni Harri Tudur yn Harri VII. Daw'r enw 'Dee' o'r gair Cymraeg du, gan mai ei daid oedd Bedo Du o Nant-y-groes, Pilalau, Sir Faesyfed.
From Palestine to Bengazi With The Prime Minister
Ffilm ddogfen yw From Palestine to Bengazi With The Prime Minister a gyhoeddwyd yn 1941. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Dosbarthwyd y ffilm gan Cinesound Productions.
John Dee
Ei waith
Roedd John yn arbenigwr ar fordwyo, a daeth nifer o fforwyr mawr ato am gyngor a gwybodaeth. Roedd ganddo gasgliad enfawr o fapiau ac offer fforio, a dysgodd y pwnc i rai o gapteiniaid gorau'r cyfnod.
Ar gais Elisabeth, aeth ati i amlinellu hawl Lloegr dros wledydd newydd eu darganfod ac yn eu plith America. Hawliodd mai Madog ab Owain Gwynedd a ddarganfu'r cyfandir newydd, a hynny yn 1170. Roedd hawl felly i Loegr goloneiddio'r wlad ymhellach.
Y cyfrinydd
Ym 1555 cafodd John ei arestio. Y cyhuddiad yn ei erbyn oedd iddo greu horosgopau o frenhines Lloegr ar y pryd, sef Mari I a'r Dywysoges Elisabeth.
Cafodd ei holi'n dwll gan yr Esgob (Catholig) Bonner am ei ddaliadau crefyddol ac yn y pen draw cliriwyd ei enw. Roedd yn gwaethygu'r sefyllfa drwy fod mor gyfrin ym mhopeth a wnâi. Taflwyd cyhuddiadau fel hyn ato dro ar ôl tro yn ystod ei oes.
Pan gafodd Elisabeth ei choroni'n frenhines yn 1558, at Dee ei chynghorydd ffyddlon y trodd am gyngor ac am ddyddiad ar gyfer y coroni. Ef oedd ei "magus" (gŵr doeth).
Steganographia
Mae gwaith ymchwil diweddar wedi priodoli un o destunau astrolegol y 16g i law Dr John Dee. Teitl y gwaith, a ysgrifennwyd yn wreiddiol mewn Lladin tua diwedd y 1490au gan Johannes Trithemius (1462-1516), oedd Steganographia. Cafodd y gwaith hwn ei drawsysgrifio yn 1591 gan Dr John Dee ac roedd gyfrol o destunau astrolegol oedd yn cynnwys 114 tudalen. Ystyr ‘Steganography’ ydi’r broses o ysgrifennu mewn cod cyfrinachol.
Nid dyma'r unig adysgrif a wnaed gan Dee o'r gwaith hwn. Ar y pryd, roedd galw mawr am y Steganographia dros Ewrop gyfan, ac yn 1563 roedd Dee wedi olrhain copi a oedd ym meddiant uchelwr Hwngaraidd dienw. Teithiodd Dee yn bell iawn er mwyn gwneud adysgrif ohono. Tua diwedd y 1580au, tra’r oedd Dee a'i deulu yn teithio Ewrop, cafodd nifer o gyfrolau o’i lyfrgell eu dwyn. Mae'n debyg ei fod wedi colli ei gopi gwreiddiol o’r Steganographia bryd hynny, ac wedi creu’r adysgrif diweddarach hon yn ei le.
Yn ddiweddarach, bu’r gyfrol hon yn eiddo i John Jones, Gellilyfdy, cyn iddi gyrraedd Robert Vaughan a chasgliad Hengwrt. Yn 1904 roedd y ‘Steganographia’ yn rhan o gasgliad a brynwyd gan Syr John Williams ac yn 1909 trosglwyddwyd y llawysgrifau i’r Llyfrgell Genedlaethol.
Roedd yr awdur wedi defnyddio ffurf glyfar o amgryptio cynnwys y gyfrol ac nid ydym yn gwybod a oedd John Dee yn deall y system hon, nac ychwaith a wnaeth ef ei defnyddio. Roedd hi’n hysbys ei fod wedi defnyddio gwahanol ieithoedd a seifferau yn ei ysgrifau, a byddai codau o'r fath yn sicr yn ddefnyddiol i’w ffrind, Syr Francis Walsingham, a ddatblygodd arbenigedd mewn atal gweithgareddau cudd tra’r oedd yn gweithio fel Ysgrifennydd Preifat i’r Frenhines Elisabeth I. Mae'n ddigon posib bod Dee wedi ei ddenu at y defodau a’r swynion gan ei fod yn credu, fel nifer o’i gyfoedion, bod modd darganfod gwybodaeth drwy sgwrsio gydag ysbrydion.
Mathematical Preface
Ei lyfryn pwysicaf mae'n debyg yw "Mathematical Preface", sef rhagarweiniad i gyfieithiad gan Henry Billingsley o Elfennau gan Euclid yn 1570. Ynddo roedd yn dadlau dros bwysigrwydd mathemateg a'r modd mae mathemateg yn effeithio ac yn dylanwadu ar y celfyddydau a'r gwyddorau eraill. Mae'n ymddangos bod yr 'erthygl' neu'r llyfryn cyntaf wedi ei anelu at wyddonwyr eraill - a hynny mewn unrhyw iaith.
Roedd gan John Dee, yn ôl y sôn, y llyfrgell fwyaf ym Mhrydain ac mae’r ffaith ei fod wedi cael ei ddewis i ysgrifennu’r rhagarweiniad yn dangos bod parch uchel iddo. Bu ei waith ym maes mathemateg yn bwysig o ran dangos pa mor ddefnyddiol oedd y pwnc o ddydd i ddydd. Ar yr adeg hon, nid oedd mathemateg ym Mhrydain wedi datblygu i’r un graddau ag yr oedd ar dir mawr Ewrop, ac roedd yn cael ei ystyried fel pwnc oedd yn ddefnyddiol mewn meysydd fel alcemi ac astroleg yn unig. Dangosodd Dee er hynny ei fod yn ddefnyddiol ar gyfer pynciau eraill fel peirianneg a hydroleg.
Bywyd personol
bawd|Edward KellyPriododd Dee ddwywaith a chafodd wyth o blant. Parodd y briodas gyntaf o 1565 hyd at farwolaeth ei wraig yn 1576. O 1577 hyd 1601 cadwodd ddyddiadur manwl. Ar 5 Chwefror 1575 priododd Jane Fromond; roedd hi'n 21 oed ac yntau'n 51 ar y pryd. Alcemydd oedd ei fab hynaf hefyd, sef Arthur.
Ysgrifennodd gŵr oedd yn adnabod John Dee yn dda:
"'He was tall and slender. He wore a gown like an artist's gown, with hanging sleeves, and a slit.... A very fair, clear sanguine complexion... a long beard as white as milk. A very handsome man.'"
Roedd Dee'n gefnder i Blanche Parry, un o gyfeillion mynwesol, Chief Gentlewoman a Cheidwad Tlysau Elisabeth I, brenhines Lloegr.
Angylion a rhyw
bawd|Llun dau ddewin ac angel gan Edward KellyMae dyddiaduron John yn llawn disgrifiadau manwl a chofnodir ynddynt fisglwyf Jane, eu cyfathrach rywiol a genedigaethau eu plant. Cofnodir, mewn un, erthyliad un o'r babanod, er mwyn i John ddeall y broses o genhedlu'n well.
Yn 1582, dechreuodd John gyfathrebu ag 'angylion' gyda chydweithiwr a chyfaill iddo, sef Edward Kelly (alias Talbot). Doedd gan Jane fawr o feddwl o Kelly o'r cychwyn a chofnodir drwgdeimlad y ddau at ei gilydd gan John. Pan briododd Kelly ferch ifanc o'r enw Joanna Cooper, fe'i hesgeuluodd hi, a daeth drwgdeimlad Jane yn atgasedd pur at Kelly. Roedd ei chydymdeimlad llwyr gyda Joanna.
Morfydd, Sir Ddinbych
Pentrefan yng nghymuned Corwen, Sir Ddinbych, Cymru, yw Morfydd, sydd 104.9 milltir (168.9 km) o Gaerdydd a 169.6 milltir (272.9 km) o Lundain.
John Dee
Angylion a rhyw
Yn 1585, gofynnodd Jane i Kelly am gymorth er mwyn iddi gynnal sgwrs gyda'r angylion. Gofynnodd i'r angylion am gymorth ariannol, gan nad ganddynt lawer o arian. Yn ôl John Dee, gofynnodd Jane: We desire, God, of his greate and infinite mercies to grant us the helpe of His hevenly mynisters, that we Mai by them be directed how or by whom to be ayded and released in this neccessitie for meate and drinke for us and for our familie, wherewith we stand at this instant much oppressed.
From Palestine to Bengazi With The Prime Minister
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Laryncs
Mae'r laryncs (/ lærɪŋks /; laryngau lluosog; o'r λάρυγξ lárynx Groeg), a elwir yn aml yn flwch llais, yn organ yng ngwddf y tetrapodau sy'n ymwneud ag anadlu, cynhyrchu sain, ac amddiffyn y trachea yn erbyn dyhead bwyd. Mae'r laryncs yn cynnwys y cordiau lleisiol, ac yn trin traw a lefel sain, sy'n hanfodol ar gyfer seineg. Maent wedi'u lleoli ychydig yn is na lle mae tunnell y pharyncs yn rhannu i'r trachea a'r esoffagws.
Morfydd, Sir Ddinbych
Cynrychiolir Morfydd yn Senedd Cymru gan Ken Skates (Y Blaid Lafur) a'r Aelod Seneddol yw Susan Elan Jones (Y Blaid Lafur).
John Dee
Heddiw
Cafodd tŷ John (a oedd ym Mortlake, Surrey) ei losgi gan y trigolion lleol yn 1583. Bu farw ei wraig a nifer o'i blant ym 1605 a hynny o'r Pla Du. Ym 1608, bu farw John yn 81 mlwydd oed a chafodd ei gladdu ym mynwent Eglwys Mortlake. Nid oes carreg yno i'w gofio. Mae fel petai wedi diflannu o wyneb y ddaear. Tynnwyd yr hen dŷ i lawr ar ôl iddo farw a chodwyd 'The Mortlake Tapestry Works' ar y tir ym 1619. Cafodd yr adeilad hwn ei ddymchwel ym 1951 a saif carreg i goffau'r lle; ond nid oes gair am y Dewin John Dee yno.
Noson Ddi-gwsg
Ffilm ddrama Coreeg o Dde Corea yw Noson Ddi-gwsg. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese.Hyd at 2022 roedd o leiaf 7100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Salsalad
Mae salsalad yn feddyginiaeth sy’n perthyn i’r dosbarth cyffuriau salicylad a’r dosbarth cyffuriau gwrthlidiol ansteroidaidd (NSAID). Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₄H₁₀O₅.
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Salsalad, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Morfydd, Sir Ddinbych
Cyfeiriadau
Morfydd
Gwenllian Lansdown
Prif Weithredwr Mudiad Meithrin yw Dr Gwenllian Lansdown (ganed 1979, Llanelwy). Bu'n Gynghorydd sir rhwng 2004 a 2010 gan gynrychioli ward Glan yr Afon ar Gyngor Dinas Caerdydd; ac yn Brif weithredwr Plaid Cymru rhwng 2007 a 2011.
Wedi gweithio i Blaid Cymru bu'n olygydd y cofnodolyn ymchwil academaidd ar-lein, Gwerddon, y Coleg Cymraeg Cenedlaethol rhwng 2011-14.
Penodwyd hi yn Brif Weithredwr ar Mudiad Meithrin (Mudiad Ysgolion Meithrin gynt) yn 2014. Fel ei rôl yn y swydd yma mae wedi siarad yn aml ar strategaeth i ddatblygu addysg blynyddoedd cynnar, gofal plant a bod hynny yn y Gymraeg.
Arawa Kimura
Pêl-droediwr o Japan yw  (8 Gorffennaf 1931 - 21 Chwefror 2007). Cafodd ei eni yn Hiroshima a chwaraeodd 6 gwaith dros ei wlad.
Kūkai
Arweinydd crefyddol a llenor o Siapan a adnabyddir hefyd dan ei enw crefyddol Kōbō Daishi oedd Kūkai (774-835).
Gwenllian Lansdown
Yn 2019 bu iddi ymuno â Bwrdd Ymddiriedolwyr Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Mae hi hefyd yn gweithredu fel 'Unigolyn Cyfrifol' yn ei Chylch Meithrin lleol fel gwirfoddolwr.
Laryncs
Strwythur
bawd|Cordiau lleisiol wedi'u cipio a'u hatodi bawd|Rhannau sylfaenol y larcyns dynol
Kūkai
Yn bolymath o ysgolhaig athrylithgar, roedd un o brif ffigyrau bywyd ymenyddol y cyfnod Heian a'r Siapanwr cyntaf i ysgrifennu Tsieineeg lenyddol o safon uchel; ffrwyth ei daith i Tsieina (804-806). Ar ôl dychwelyd i Siapan cododd fynachlog ar fynydd Kōyasan, tua 50 milltir i'r de o Heian Kyo (Kyoto heddiw) ac yno yn 816 sefydlodd yr enwad Shingon ("Y Gair Cywir") sy'n cyfuno Bwdhiaeth gyfriniol ag elfennau o Shintō, crefydd genedlaethol Siapan, ynghyd â phwyslais pantheistaidd.
Gwenllian Lansdown
Personol
Mae hi'n briod â Arwyn Groe, ffarmwr a bardd. Mae ganddynt bedwar o blant. Mae hi'n arddel yr enw Dr Gwenllian Lansdown Davies mewn fforymau cyhoeddus a phroffesiynnol.
Kūkai
Yn ôl traddodiad Kūkai yw sefydlwr y wyddor sillafaidd Siapanaeg Kana, sail y Katakana a'r Hiragana a ddefnyddir heddiw. Ysgrifennodd Kūkai sawl traethawd crefyddol ac athronyddol, e.e. Sokushin-Jobutsu-Gi ("Egwyddor Cyrraedd Bwdha-iaeth yn y Corff Presennol"). Ei waith llenyddol pwysicaf yw'r Shōrai Mokuroku, sy'n gyfuniad o hunangofiant ysbrydol yr awdur a deialog athronyddol esoterig rhyngddo a'i brif ddisgybl Hui-kuo (764-805). Erys Kūkai yn ffigwr allweddol ym mywyd ysbrydol a diwyllianol Siapan heddiw.
Laryncs
Cartilagau
Mae 'na chwe cartilag, tri heb eu paru a thri pâr, sy'n cefnogi'r laryncs mamal ac yn ffurfio ei sgerbwd.
Cartilagau heb eu paru: Cartilagau par
Cyhyrau
Mae cyhyrau'r laryncs wedi'u rhannu'n gyhyrau cynhenid ​​ac estroniol.
Rhennir y cyhyrau cynhenid i ​​gyhyrau anadlol a chyhyrau seiniol (cyhyrau seineg). Mae'r cyhyrau resbiradol yn symud y cordiau lleisiol ar wahân ac yn gwasanaethu'r anadlu. Mae'r cyhyrau seineg yn symud y cordiau lleisiol at ei gilydd ac yn gwasanaethu cynhyrchiant llais. Yr anghynhenid, sy'n pasio rhwng y laryncs a'r rhannau o'u cwmpas; a'r cynhenid, wedi'u cyfyngu'n llwyr. Y prif gyhyrau anadlol yw'r cyhyrau cricoarytenoid parwydol. Rhennir y cyhyrau seiniol i'r ychwanegion (cyhyrau cricoarytenoid ochrol, cyhyrau arytenoid) a'r tensorau (cyhyrau cricothyroid, cyhyrau thyroarytenoid).
Cynhenid
Mae'r cyhyrau laryngeal cynhenid ​​yn gyfrifol am reoli cynhyrchiant sain. * Mae'r cyhyr Cricothyroid yn ymestyn ac yn tynhau'r plygiadau lleisiol. * Mae'r cyhyrau cricoarytenoid dilynol yn cipio a chylchdroi y cartilagau arytenoid yn allanol, gan arwain at flygiadau lleisiol. * Mae'r cyhyrau cricoarytenoid ochrol yn gludo ac yn cylchdroi'r cartilagau arytenoid yn fewnol, ac yn cynyddu cywasgu medial. * Mae'r cyhyrau arytenoid trawsbynciol yn gludo'r cartilagau arytenoid, gan arwain at flygiadau llais ychwanegol. * Mae'r cyhyrau arytenoid oblique yn culhau'r hylif laryngeal trwy gyfyngu'r pellter rhwng y cartilagau arytenoid. * Cyhyrau Thyroarytenoid - sffincter o fyllau, yn culhau'r mewnfa laryngeal, gan fyrhau'r plygellau lleisiol, a gostwng ton y llais. Y thyroarytenoid mewnol yw dogn y thyroarytenoid sy'n dirgrynu i gynhyrchu sain. Noder mai'r unig gyhyrau sy'n gallu gwahanu'r cordiau lleisiol ar gyfer anadlu arferol yw'r cricoarytenoid ôl. Os yw'r cyhyr hwn wedi ei analluogi ar y ddwy ochr, bydd anallu i dynnu'r plygiau lleisiol ar wahân (abduct) yn achosi anhawster anadlu. Byddai anaf dwyochrog i'r nerf laryngeal rheolaidd yn achosi'r cyflwr hwn. Mae hefyd yn werth nodi bod yr holl gyhyrau yn cael eu heffeithio gan gangen laryngeal y fagws sy'n ail-ddigwydd ac eithrio'r cyhyr cricothyroid, sy'n cael ei guddio gan gangen laryngeal allanol y nerf laryngeal uwchraddol (cangen o'r fagws).
Yn ogystal, mae'r cyhyrau laryngeal cynhenid ​​yn cynnwys proffil cyfansoddol Ca2 + proffeil 'buffering' sy'n rhagweld gwelliant yn eu gallu i drin newidiadau calsiwm o'i gymharu â chyhyrau eraill. Mae'r proffil hwn yn cytuno â'u swyddogaeth fel cyhyrau cyflym iawn sydd â gallu datblygedig ar gyfer gwaith estynedig. Mae astudiaethau'n awgrymu bod mecanweithiau sy'n gysylltiedig â dilyniant prydlon Ca2 + (reticulum sistoplasmig Ca2 + proteinau atal, pympiau pilema'r bilen a phroteinau Ca2 + gyrru cytosolig) yn arbennig o uchel mewn cyhyrau laryngeal, sy'n nodi eu pwysigrwydd ar gyfer y swyddogaeth myofiber ac amddiffyniad rhag clefyd, fel dystroff cyhyr Duchenne. Hefyd, mae lefelau gwahaniaethol o Orai1 mewn cyhyrau laryngeal cyfrannol a chyhyrau extraocular dros cyhyr yr aelod  yn awgrymu rôl ar gyfer sianelau mynediad calsiwm gweithredol yn swyddogaethau a mecanweithiau signalau y cyhyrau hynny.
Ecstrinsig
Mae'r cyhyrau laryngeol ecstrinsegol yn cynnal a lleoli'r laryncs o fewn y trachea. bawd|Cyhyrau laryngeal ecstrinsig
Gwefyddu
Caiff y laryncs ei wefyddu gan ganghennau'r nerf fagws ar bob ochr. Mae synhwyraeth i'r glottis a'r ffenestr laryngeal yn digwydd trwy gangen mewnol y nerf laryngeal uwch. Mae cangen allanol y nerf laryngeal uwch yn gwefyddu'r cyhyrau cricothyroid. Mae gwefyddiad i bob cyhyr arall o'r laryncs a'r synhwyraeth i'r subglottis yn cymryd lle gan nerf largyneal sy'n ail-ddigwydd. Tra bod y mewnbwn synhwyraidd a ddisgrifir uchod yn synhwyraeth gweledol (cyffredinol) (tryledu, mewn lleoliad gwael), mae'r plygiad lleisiol hefyd yn derbyn mewnbwn synhwyraeth somatig cyffredinol (propriodderbyniaeth a chyffwrdd) gan y nerf laryngeal uwch.
Mae anaf i'r nerf laryngeal allanol yn achosi seineg wan oherwydd na ellir tynhau'r plygiadau lleisiol. Mae anaf i un o'r nerfau laryngeal rheolaidd yn achosi crygni, os caiff y ddau eu difrodi, efallai y bydd neu na fydd y llais yn cael ei gadw, ond bydd yr  anadlu'n anodd.
Datblygiad
Mewn oedolion, mae'r laryncs i'w canfod yn mlaen y gwddf ar lefel y fertebra C3-C6. Mae'n cysylltu'r rhan isaf o'r ffaryncs (hypoffaryncs) gyda'r trachea. Mae'r sgerbwd laryngeol yn cynnwys chwe cartilag: tri sengl (epiglottig, thyroid a cricoid) a thri pâr (arytenoid, corniculate, a cuneiform). Nid yw'r asgwrn hyoid yn rhan o'r laryncs, er bod y laryncs yn cael ei atal o'r hyoid. Mae'r laryncs yn ymestyn yn fertigol o flaen yr epiglottis i ffin israddol y cartilag cricoid. Gellir rhannu'r tu mewn yn supraglottis, glottis ac isglottis.
Gwybedog Nilgiri
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog Nilgiri (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion Nilgiri) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Muscicapa albicaudata; yr enw Saesneg arno yw Nilgiri verditer flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Laryncs
Datblygiad
Mewn babanod newydd-anedig, mae'r laryncs ar y dechrau ar lefel y fertebra C2-C3, ac mae'n ymhellach ymlaen ac yn uwch o'i gymharu â'i safle mewn corff oedolyn. Mae'r laryncs yn disgyn wrth i'r plentyn dyfu.
Gwybedog Nilgiri
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. albicaudata, sef enw'r rhywogaeth.
Laryncs
Cynhyrchiant sain
Mae sain yn cael ei gynhyrchu yn y laryncs, a dyna lle mae traw a lefel y sain yn cael eu trin. Mae nerth yr anadliad allan o'r ysgyfaint hefyd yn cyfrannu at gryfder y sain.
Gwybedog Nilgiri
Teulu
Mae'r gwybedog Nilgiri yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Laryncs
Cynhyrchiant sain
Defnyddir y defnydd o laryncs i greu ffynhonnell  sain gydag amlder sylfaenol, neu draw. Caiff y ffynhonnell sain hon ei newid wrth iddi deithio drwy'r llwybr lleisiol, wedi'i ffurfweddu'n wahanol yn seiliedig ar leoliad y dafod, gwefusau, ceg a pharyncs. Mae'r broses o newid ffynhonnell sain wrth iddi basio trwy hidliad y llwybr lleisiol yn creu nifer o wahanol seiniau llafariad a chytseiniau ieithoedd y byd yn ogystal â thôn, gwireddiadau penodol o straen a mathau eraill o ymyrraeth ieithyddol. Mae gan y laryncs hefyd swyddogaeth debyg i'r ysgyfaint wrth greu gwahaniaethau pwysau sy'n ofynnol ar gyfer cynhyrchu sain; gellir codi neu ostwng laryncs tyn sy'n effeithio ar gyfaint y ceudod llafar yn ôl yr angen mewn cytseiniau glotalig.
Gellir cadw'r plygellau lleisiol yn agos at ei gilydd (trwy gludo'r cartilagau arytenoid) fel eu bod yn dirgrynu (gweler seinyddiaeth). Mae'r cyhyrau sydd ynghlwm wrth y cartilagau arytenoid yn rheoli maint yr agoriad. Gellir rheoli hyd plygiad a thensiwn lleisiol trwy siglo'r cartilag thyroid yn ol ac ymlaen ar y cartilag cricoid (naill ai'n uniongyrchol trwy gontractio'r cricothyroids neu'n anuniongyrchol trwy newid lleoliad fertigol y laryncs), trwy drin tensiwn y cyhyrau o fewn y plygellau lleisiol, a thrwy symud yr arytenoids ymlaen neu yn ôl. Mae hyn yn achosi i'r traw a gynhyrchir yn ystod y seinyddiaeth godi neu ostwng. Yn y rhan fwyaf o wrywod mae'r plygiadau lleisiol yn hwy a gyda thalp mwy na phlygiadau lleisiol y rhan fwyaf o ferched, gan greu traw is.
Mae'r cyfarpar lleisiol yn cynnwys dau bâr o blygiadau mwcosol. Mae'r plygiadau hyn yn flygiadau lleisiol ffug (plygiadau vestibular) a gwir blygiadau lleisiol (plygiadau). Mae'r plygiadau lleisiol ffug yn cael eu gorchuddio gan epitheliwm anadlol, tra mae'r plygiadau lleisiol yn cael eu gorchuddio gan epitheliwm sgleipiog haenog. Nid yw'r plygiadau lleisiol ffug yn gyfrifol am gynhyrchu sain, ond yn hytrach am atsain. Mae'r eithriadau i hyn i'w gweld yn y Tibetan Chant a Kargyraa, arddull canu gwddf Tuvan. Mae'r ddau'n gwneud defnydd o'r plygiadau lleisiol ffug i greu islais. Nid yw'r plygiadau lleisiol ffug hyn yn cynnwys cyhyrau, tra fod gan y gwir blygiadau lleisiol gyhyr ysgerbydol.
Arall
bawd|Delwedd o endosgopi Rôl bwysicaf y laryncs yw ei swyddogaeth amddiffynnol; atal gwrthrychau tramor rhag mynd i mewn i'r ysgyfaint trwy beswch a gweithrediadau atblygol eraill. Mae peswch yn deillio o'r anadliad dwfn trwy'r plygiadau lleisiol, ac yna codiad y laryncs ac ychwanegiad tynn (cau) y plygiadau lleisiol. Mae'r anadliad allan gorfodol a ddilynir, a gynorthwyir gan adenyn meinwe a chyhyrau'r anadliad allan, yn chwythu'r plygiadau lleisiol ar wahân, ac mae'r pwysedd uchel yn gwthio'r gwrthrych llidus o'r gwddf. Mae clirio'r gwddf yn llai ffyrnig na pheswch, ond mae'n debyg i'r ymdrech gynyddol i anadlu allan yn y tynhau o'r cyhyrau laryngeol. Mae peswch a chlirio'r gwddf yn weithrediadau ragweladwy ac angenrheidiol gan eu bod yn clirio'r llwybr anadlu, ond mae'r ddau yn gosod y plygiadau lleisiol o dan straen sylweddol.
Rôl bwysig arall y laryncs yw datrysiad yr abdomen, math o symudiad Valsalva lle mae'r ysgyfaint yn cael ei llenwi ag aer er mwyn cryfhau'r thorax fel bod modd i'r nerth a ddefnyddir i godi yn medru trosglwyddo lawr i'r coesau. Cyflawnir hyn trwy anadliad dwfn ac yna nodiadau'r plygiadau lleisiol. Mae'r rhochian wrth godi gwrthrychau trwm yn deillio o ganlyniad i'r ychydig awyr sy'n dianc trwy'r plygiadau lleisiol yn barod i'r seinyddiaeth.
Mae llathludiad y plygiadau lleisiol yn bwysig yn ystod ymarfer corfforol. Mae'r plygiau lleisiol yn cael eu gwahanu gan ryw 8 milimetr (0.31 yn) yn ystod anadliad arferol, ond mae hyn yn cael ei ddyblu yn ystod anadliad gorfodol.
Wrth lyncu, mae symudiad y dafod am yn ôl yn gwthio'r epiglottis dros agoriad y glottis i atal y deunydd a lyncwyd rhag mynd i mewn i'r laryncs sy'n arwain at yr ysgyfaint; mae'r laryncs hefyd yn cael ei dynnu i fyny i gynorthwyo'r broses hon. Mae ysgogiad y laryncs trwy fater a lyncwyd yn cynhyrchu adwaith peswch cryf i ddiogelu'r ysgyfaint.
Hefyd, mae'r cyhyrau laryngeal cynhenid ​​yn cael eu gwahardd rhag anhwylderau difrod cyhyrau, megis dystroffi cyhyrau Duchenne, yn gallu hwyluso datblygiad strategaethau newydd ar gyfer atal a thrin difrod i'r cyhyrau mewn amrywiaeth o senarios clinigol. Mae gan ILM broffil system rheoleiddio calsiwm sy'n awgrymu ffordd well i drin newidiadau calsiwm o'i gymharu â chyhyrau eraill, a gall hyn ddarparu mewnwelediad mecanyddol am eu nodweddion pathoffiolegol unigryw.
Anhwylderau
bawd|Delwedd endosgopig o laryncs dynol llidus Mae sawl peth sy'n gallu achosi laryncs i beidio â gweithredu'n iawn. Rhai symptomau yw crygni, colli llais, poen yn y gwddf neu glustiau, ac anawsterau anadlu. Mae trawsblaniad Laryncs yn weithdrefn brin. Cynhaliwyd llawdriniaeth lwyddiannus gyntaf yn y byd ym 1998 ynn Nghlinig Cleveland, a chynhaliwyd yr ail ym mis Hydref 2010 yng Nghanolfan Feddygol Davis Prifysgol Califfornia yn Sacramento.