cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Englynion y Clywaid
Ceir y testunau cynharaf yn Llawysgrif Coleg yr Iesu 3 (tua 1350) ac yn Llyfr Coch Talgarth (tua 1400). Ceir y testun gorau yn Llyfr Coch Talgarth ac yn y llawysgrif gynharach ceir y teitl Llyma e[n]glynyon y clyweit ar diarhebyon. Mae'r testunau hyn yn deillio o destun[au] cynharach.
Mae'r gerdd yn cynnwys 73 o englynion gyda'r diarhebion yn cael eu priodoli i gymeriadau o'r traddodiad Cymreig neu seintiau Cymreig a thramor ac eithrio ambell un a roddir yng ngenau anifeiliaid. Mae'r dewis o gymeriadau Cymreig yn cynnwys nifer o gymeriadau o Culhwch ac Olwen, sy'n dangos fod yr awdur yn gyfarwydd â'r chwedl honno. Mae'r cyfuniad o arwyr chwedlonol, hanesyddol neu led-hanesyddol a seintiau Cristnogol yn dyst i ddiddordebau hynafiaethol yr awdur, sy'n anhysbys. Mae'r gerdd yn ddrych hefyd i ddiddordeb hynafiaethol y 13g a'r 14eg pryd cafwyd cryn dipyn o gasglu, cyfansoddi a chofnodi deunydd diharebol a gnomig gan Gymry dysgedig mewn ysbryd a gymherir gan Kenneth H. Jackson â'r meddylfryd hynafiaethol a ysbrodylodd olygwyr y Myvyrian Archaiology of Wales ar ddechrau'r 19g.
Dyma enghraifft lle priodolir y ddihareb i Cynfarch fab Meirchion o'r Hen Ogledd:
Atrim
Pentref yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr ydy Atrim. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Symondsbury yn awdurdod unedol Dorset.
Englynion y Clywaid
<poem style="margin-left: 5em"> A glyweist-di a gant Cynfarch? 'Bid dy ysgwydd ar dy farch; A'r ni'th barcho di na pharch'.
Mae'r arwyr eraill yn cynnwys Llywarch Hen, Heledd, Urien Rheged, Gwenddolau a Geraint fab Erbin. O fyd y chwedlau ceir cymeriadau fel Culhwch, Drystan a Cadriaith mab Seidi. Mae gan yr awdur hoffder arbennig o seintiau De Cymru, yn cynnwys Idloes, Dewi Sant, Padarn, Gwynllyw a Teilo, sy'n awgrymu ei fod yn frodor o'r De.
Llyfryddiaeth
Ceir y testun Cymraeg Canol gyda aralleiriad Cymraeg Diweddar, rhagymadrodd a nodiadau yn:
Kelenneg-ar-Mewan
Mae Kelenneg-ar-Mewan (Ffrangeg: Aigrefeuille-sur-Maine) yn gymuned yn Departamant Liger-Atlantel (Ffrangeg Loire-Atlantique), yng ngwlad Llydaw a rhanbarth Ffrengig Pays de la Loire. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg
Poblogaeth
Delwedd:Population - Municipality code 44002.svg
Gweler hefyd
Cymunedau Liger-Atlantel
Dandy
Ffilm ddogfen a ddisgrifiwyd fel 'ffilm arbrofol' gan y cyfarwyddwr Peter Sempel yw Dandy a gyhoeddwyd yn 1988. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Dandy ac fe’i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Nick Cave, Blixa Bargeld a Dieter Meier.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Hard sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Peter Sempel ar 1 Ionawr 1954 yn Hamburg.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Peter Sempel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dark Feed – Hinter blutigen Mauern
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Malu
Ffilm ddrama yw Malu a gyhoeddwyd yn 2019. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Malu ac fe'i cynhyrchwyd yn Nigeria. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Iorwba.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd o leiaf 30 o ffilmiau yn yr iaith Iorwba wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Scatterbrain
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Gus Meins yw Scatterbrain a gyhoeddwyd yn 1940. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Scatterbrain ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Jack Townley a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan William Lava.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1940. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Abe Lincoln in Illinois sef ffilm Americanaidd am fywyd a gwaith Abraham Lincoln, gan John Cromwell. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ernest Miller oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gus Meins ar 6 Mawrth 1893 yn Frankfurt am Main a bu farw yn Los Angeles ar 4 Awst 2012.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gus Meins nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Motörhead
Grŵp roc byd-enwog o'r Deyrnas Unedig ydy Motörhead ac fe'i ffurfwyd yn Llundain yn 1975 gan y gitarydd bâs Lemmy Kilmister.
Llyfr Coch Talgarth
Ysgrifennwyd Llyfr Coch Talgarth tua'r flwyddyn 1400. Mae'n cynnwys casgliad o destunau rhyddiaith a barddoniaeth grefyddol Cymraeg Canol a gopîwyd gan ysgrifenwyr Llyfr Coch Hergest.
Mae'n bosibl y bu Llyfr Coch Talgarth yn eiddo Hopcyn ap Tomas (fl. tua 1337 - tua 1408) o Ynysdawe. Mewn cerdd gan Dafydd y Coed dywed y bardd iddo weld casgliad llawysgrifau Hopcyn ap Tomas ac yn eu plith roedd copi o'r Elucidarium; gwyddys mai ysgrifenwyr Llyfr Coch Hergest, a noddwyd gan Hopcyn, a ysgrifennodd y testun o'r Elucidarium sydd yn Llyfr Coch Talgarth, felly mae'n bosibl mai Llyfr Coch Talgarth a welodd y bardd ym mhlasdy ei noddwr. Gwelwyd y llawysgrif gan y bardd Ieuan Llwyd ab y Gargam yn nes ymlaen hefyd.
Bu'r llawysgrif ar gadw yn Nhalgarth, Brycheiniog am ganrifoedd wedi'i rhwymo mewn cloriau lledr coch a dyna sut y cafodd y llyfr ei enw. Daeth yn eiddo y casglwr llawysgrifau enwog John Williams ac fe'i trosglwyddwyd ganddo, gyda gweddill Llawysgrifau Llansteffan, i Lyfrgell Genedlaethol Cymru yn 1909. Diogelir Llyfr Coch Talgarth heddiw yn Adran Llawysgrifau Llyfrgell Genedlaethol Cymru lle mae'n cael ei hadnabod fel Llawysgrif Llanstephan 27.
Mae'r testunau rhyddiaith a geir yn y Llyfr Coch yn cynnwys yr Elucidarium a chopi o Y Gysegrlan Fuchedd. Ymhlith y cerddi ceir Mab Mair, rhan o Cyssul Addaon ac Englynion y Clywaid.
Alaya Meji
Ffilm ddrama yw Alaya Meji a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yn Nigeria. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Iorwba.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Odunlade Jonathan Adekola, Ronke Ojo a Jumoke Odetola.
Bardd y Neuadd Wen
Cyfrol o gerddi gan James Peter Jones wedi'i gasglu gan Ieuan May Jones ac wedi'i olygu gan Cathrin Williams yw Bardd y Neuadd Wen: Cerddi James Peter Jones. Gw. Disgrifiad a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Cyfrol o gerddi James Peter Jones, wedi'u casglu gan Ieuan May Jones, a'u golygu gan Cathrin Williams.
Benvenuta
Ffilm ddrama a drama ramantus gan y cyfarwyddwr André Delvaux yw Benvenuta a gyhoeddwyd yn 1984. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Benvenuta ac fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Belg, yr Eidal a Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan André Delvaux a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Frederik Devreese.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Vittorio Gassman, Mathieu Carrière, Fanny Ardant, Françoise Fabian, Franco Angrisano, Philippe Geluck, Jenny Tanghe, Bert André, Renato Scarpa, Armando Marra, Franco Bruno, Franco Trevisi a Claire Wauthion. Mae'r ffilm Benvenuta (ffilm o 1984) yn 105 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1984. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Terminator sef ffilm apocolyptaidd llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Delvaux ar 21 Mawrth 1926 yn Heverlee a bu farw yn Valencia ar 4 Ebrill 2007. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Brwsel Am Ddim.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Delvaux nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mwnt a Beili Sanclêr
Castell neu domen mwnt a beili ydyw Mwnt a Beili Sanclêr, yn Sanclêr, Sir Gaerfyrddin;. Fe godwyd y domen (sef yr hen air Cymraeg am y “mwnt”) yn yr Oesoedd Canol, rhwng 1000 ac 1153.
Cofrestrwyd y mwnt a beili hwn gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: CM095.
Mae'r clwstwr mwyaf o'r tomennydd hyn drwy wledydd Prydain i'w weld yn ardal y gororau (neu'r Mers): sef Swydd Amwythig, Swydd Gaer, Swydd Henffordd, Powys a Sir y Fflint fel y caiff ei adnabod heddiw.
Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru
Gweler hefyd Tîm rygbi'r gynghrair cenedlaethol Cymru
300px|bawd|Cymru yn erbyn [[tîm rygbi'r undeb cenedlaethol yr Eidal|yr Eidal, Pencampwriaeth y Chwe Gwlad, 2008. Cymru 47, Yr Eidal 8.]]
Mae tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru yn cynrychioli Cymru mewn gemau rhyngwladol. Dyma'r tîm sy'n cynrychioli Cymru ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad a hefyd yng nghystadleuaeth Cwpan Rygbi'r Byd a gynhelir bob pedair blynedd. Dewisir aelodau o'r tîm hefyd i chwarae gyda'r Llewod Prydeinig a Gwyddelig.
Enillodd Cymru'r bencampwriaeth am y tro cyntaf yn 1893, gan ennill y Goron Driphlyg hefyd. Enillwyd y bencampwriaeth eto yn 1900, gan ddechrau "oes aur" gyntaf rygbi Cymru, oedd i barhau hyd 1911. Wedi cyfnod llai llewyrchus, cafwyd ail gyfnod llwyddiannus yn hanner cyntaf y 1950au. Cafwyd trydydd "oes aur" rhwng 1969 a 1982. Yn 1971, cyflawnodd Cymru'r Gamp Lawn am y tro cyntaf ers 1952. Ystyria llawer mai tîm 1971, oedd yn cynnwys chwaraewyr fel Gareth Edwards, Barry John a J. P. R. Williams, oedd y tîm gorau i gynrychioli Cymru erioed. Cyflawnwyd y Gamp Lawn eto yn 1976 a 1978.
Fodd bynnag, y 1980au a'r 1990au cafwyd canlyniadau gwael. Byr oedd y cyfnod llwm, fodd bynnag ac erbyn dechrau'r ganrif newydd roedd arwyddion calonogol, a chyflawnwyd y Gamp Lawn yn 2005. Dilynwyd hyn gan berfformiadau siomedig yn y bencampwriaeth yn 2006 a 2007, ond yn 2008 cyflawnwyd y Gamp Lawn eto. Yn gyffredinol, gellir cloriannu perfformiad y tîm cenedlaethol fel dau begwn eithaf: trai a llanw.
Dyddiau cynnar
Dechreuwyd chwarae rygbi'r undeb yng Nghymru ym 1850, pan ddaeth y Parchedig Rowland Williams yn Is-brifathro Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, a chyflwyno'r gêm i'r myfyrwyr yno. Ffurfiwyd y clwb Cymreig cyntaf, Castell Nedd, ym 1871. Ffurfiwyd tîm Cymreig ym 1880, a chwaraeodd nifer o gemau yn erbyn clybiau a siroedd Seisnig, yn enwedig Swydd Gaerloyw a Gwlad yr Haf. Yn erbyn Lloegr yn Blackheath ger Llundain y chwaraeodd y tîm cenedlaethol eu gêm ryngwladol, anffurfiol gyntaf – a hynny ym 1881, gan golli o saith gôl, gôl adlam a chwe chais i ddim. Ar 12 Mawrth 1881, ffurfiwyd Undeb Rygbi Cymru yn y Castle Hotel, Castell Nedd. Ar 28 Ionawr 1882, cafodd Cymru eu buddugoliaeth gyntaf mewn gêm ryngwladol pan drechwyd Iwerddon yn Nulyn 8 – 0 (4 cais a dau drosiad).
Y blynyddoedd cynnar (1883–1919)
Y flwyddyn wedyn, ffurfiwyd y bencampwriaeth a ddatblygodd i fod yn Bencampwriaeth y Chwe Gwlad, er mai dim ond pedair, Cymru, Iwerddon, Lloegr a'r Alban, oedd yn cymryd rhan yn y blynyddoedd cynnar. Ni lwyddodd Cymru i ennill gêm yn y tymor cyntaf.
Datblygodd rygbi'n gyflym yng Nghymru, ac erbyn y 1890au roedd wedi arloesi dull newydd o chwarae, gyda saith cefnwr ac wyth blaenwr, yn hytrach na chwe cefnwr a naw blaenwr fel o'r blaen. Cyn hir, roedd y timau eraill wedi mabwysiadu'r system hon. Enillodd Cymru'r bencampwriaeth am y tro cyntaf ym 1893, gan ennill y Goron Driphlyg hefyd. Enillodd y bencampwriaeth eto yn 1900, gan ddechrau "oes aur" gyntaf rygbi Cymru, a oedd i barhau hyd at 1911. Enillasant y Goron Driphlyg eto yn 1902 a 1905, a gorffen yn ail yn y bencampwriaeth yn 1901, 1903 a 1904.
Ym 1905, chwaraeodd Cymru eu gêm gyntaf yn erbyn Seland Newydd a hynny yng Nghaerdydd. Cyn y gêm perfformiwyd yr haka am y tro cyntaf a chanwyd Hen Wlad fy Nhadau gan dorf o 47,000. Dyma'r tro cyntaf i unrhyw anthem genedlaethol gael ei chanu o flaen unrhyw gêm chwaraeon.
Dychwelodd Gwyn Nicholls o'i ymddeoliad i fod yn gapten y tîm. Roedd y Crysau Duon eisoes wedi curo Lloegr, Iwerddon a'r Alban. O flaen torf o 47,000, sgoriodd asgellwr Cymru, Teddy Morgan, gais i roi Cymru 3 – 0 ar y blaen. Yn ddiweddarach yn y gêm, credai Bob Deans ei fod wedi sgorio cais i Seland Newydd, ond iddo gael ei lusgo'n ôl o'r linell cyn i'r dyfarnwr gyrraedd. Arhosodd y sgôr yn 3 – 0, yr unig gêm i'r Crysau Duon ei cholli o'r 35 yn ystod eu taith.
Enillodd Cymru'r bencampwriaeth eto ym 1906, ac yn ddiweddarach y flwyddyn honno, chwaraeon nhw eu gêm gyntaf yn erbyn De Affrica, gan golli 11 – 0. Chwaraewyd y gêm gyntaf yn erbyn Awstralia ar 12 Rhagfyr 1908, gyda Chymru'n ennill 9 – 6. Bu digwyddiad od yn y gêm yn erbyn Lloegr ym Mryste y flwyddyn honno, pan chwaraewyd y gêm mewn niwl tew, a chafodd Rhys Gabe a Percy Bush hyd i'r bêl y tu allan i linell 25 Lloegr heb i unrhyw un o chwaraewyr Lloegr sylweddoli hynny. Gafaelodd Gabe yn y bêl ac aeth i gyfeiriad y linell tra rhedai Bush i'r cyfeiriad arall i ddrysu chwaraewyr Lloegr ymhellach. Ymhen tipyn cyrhaeddodd y dyfarnwr a'r chwaraewyr eraill at y linell i ddarganfod Gabe yn eu haros gyda'r bêl.
Enillodd Cymru'r bencampwriaeth eto ym 1909. Y flwyddyn ganlynol ffurfiwyd pencampwriaeth y Pum Gwlad pan ymunodd Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Ffrainc a'r gystadleuaeth. Ym 1911, Cymru oedd y tîm cyntaf i ennill y Gamp Lawn trwy guro pob un o'r timau eraill yn y bencampwriaeth. Byddai bron yn ddeugain mlynedd cyn iddynt gyflawni'r gamp hon eto. Pan ddecheuodd y Rhyfel Byd Cyntaf yn 1914, daeth y gemau i ben tra parhai'r rhyfel.
Wedi'r rhyfel (1920–1968)
Ni chafodd Cymru fawr o lwyddiant yn ystod y 1920au. Rhain oedd blynyddoedd y dirwasgiad mawr, gyda miloedd o bobl yn gorfod gadael ardaloedd diwydiannol Cymru i chwilio am waith. Yn eu mysg roedd nifer o chwaraewyr rygbi rhyngwladol, a drôdd at rygbi'r gynghrair a symud i ogledd Lloegr. Rhwng 1923 a 1928, dim ond saith gêm a enillodd Cymru, pump o'r rhain yn erbyn Ffrainc a enillodd eu buddugoliaeth gyntaf dros Gymru ym 1928.
Daeth tro ar fyd, a gwellodd pethau yn y 1930au, ac ym 1931 pan enillodd Cymru'r bencampwriaeth am y tro cyntaf ers naw mlynedd. Ym 1933, gyda Watcyn Thomas yn gapten, gorchfygodd Cymru dîm Lloegr yn Twickenham am y tro cyntaf. Ym 1935, cafodd Cymru fuddugoliaedd dros Seland Newydd, 13 – 12, gyda Haydn Tanner yn ennill ei gap cyntaf.
Ni fu rygbi rhyngwladol yn ystod yr Ail Ryfel Byd, heblaw am gêm answyddogol rhwng Cymru a Lloegr yng Nghaerdydd ym 1940, a enillwyd gan Loegr, 18 – 9. Ym 1946, chwaraeodd Cymru yn erbyn tîm y "Kiwis" sef aelodau o fyddin Seland Newydd, gan golli 11 – 3. Ail-ddechreuodd Pencampwriaeth y Pum Gwlad ym 1947, gyda Chymru'n rhannu'r bencampwriaeth gyda Lloegr. Collasant gartref i Ffrainc am y tro cyntaf ym 1948.
Bu'r 1950au'n ddegawd lwyddiannus iawn i Gymru; enillasant 29 o'u 49 gêm yn ystod y cyfnod hwn, gyda dwy'n gyfartal. Ystyrir hanner cyntaf y ddegawd yn ail "oes aur", gyda John Gwilliam yn gapten a chwaraewyr fel Bleddyn Williams a Cliff Morgan yn disgleirio. Ym 1950 cyflawnodd Cymru'r Gamp Lawn am y tro cyntaf ers 1911. Y flwyddyn wedyn, collwyd gêm yn erbyn De Affrica 6 – 3. Cyflawnwyd y Gamp Lawn eto ym 1952, ac yna curwyd Seland Newydd 13 – 8 yn 1953. Ym 1954, chwaraewyd y gêm olaf yn San Helen, Abertawe, a daeth Parc yr Arfau, Caerdydd yn gartref swyddogol i'r tîm. Enillodd Cymru'r bencampwriaeth eto ym 1956.
Penillion Huw
Llyfr gan Huw Erith yw Penillion Huw. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru
Wedi'r rhyfel (1920–1968)
Dilynwyd hyn gan nifer o dymhorau heb lawer o lwyddiant, ond rhannwyd y bencampwriaeth ym 1964. Y flwyddyn honno aeth Cymru ar daith am y tro cyntaf, i Dde Affrica, lle chwaraewyd nifer o gemau ac un gêm brawf. Collwyd y gêm brawf 24 – 3, y gurfa waethaf ers 40 mlynedd. Enillodd Cymru'r bencampwriaeth ym 1965 a 1966.
Penillion Huw
Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle
Clochbioden gefnddu
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Clochbioden gefnddu (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: clochbiod cefnddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Gymnorhina tibicen; yr enw Saesneg arno yw Black-backed magpie. Mae'n perthyn i deulu'r Cigfachwyr (Lladin: Cracticidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn G. tibicen, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r clochbioden gefnddu yn perthyn i deulu'r Cigfachwyr (Lladin: Cracticidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru
Wedi'r rhyfel (1920–1968)
Apwyntiwyd hyfforddwr am y tro cyntaf ym 1967, David Nash, ond ymddiswyddodd pan wrthododd yr Undeb adael iddo fynd gyda'r tîm ar daith i'r Ariannin. Niweidiodd yr Undeb ei feddwl yn ddiweddarach, ac apwyntiwyd Clive Rowlands i deithio gyda'r tîm fel hyfforddwr. Nid oedd y tymor yn un llwyddiannus yn y bencampwriaeth; dim ond un gêm a enillwyd, a gorffennodd Cymru ar waelod y tabl. Y flwyddyn honno, chwaraeodd Gareth Edwards a Barry John eu gemau cyntaf i'r tîm cenedlaethol.
Y drydedd "oes aur" (1969–1979)
Enillodd Cymru bencampwriaeth 1969 a'r Goron Driphlyg, gan ddechrau'r hyn a ystyrir yn drydedd "oes aur" i rygbi Cymru. Yn ddiweddarach y flwyddyn honno, bu Cymru ar daith yn Seland Newydd, ond collwyd y ddwy gêm brawf.
Ym 1970, rhannodd Cymru'r bencampwriaeth gyda Ffrainc, a chwarae gêm gyfartal 6 – 6 yn erbyn De Affrica yng Nghaerdydd. Ym mhencampwriaeth 1971, cyflawnodd Cymru'r Gamp Lawn am y tro cyntaf ers 1952, gan ddefnyddio dim ond 16 chwaraewr yn y bedair gêm. Eu buddugoliaeth fwyaf nodedig oedd yn erbyn yr Alban. Roedd yr Alban ar y blaen yn hwyr yn y gêm pan sgoriodd Gerald Davies gais yn y gornel, a droswyd o'r linell ochr gan John Taylor. Ystyrir tîm 1971 fel un o'r timau gorau yn hanes Cymru, gyda chwaraewyr fel Gareth Edwards, Barry John a J. P. R. Williams.
Ym 1972, roedd yr helyntion yng Ngogledd Iwerddon ar eu hanterth, a gwrthododd Cymru a'r Alban deithio i Ddulyn ar ôl iddynt dderbyn bygythiadau. Oherwydd hynny, ni enillodd neb y bencampwriaeth y flwyddyn honno, er i Gymru ennill y tair gêm a chwaraewyd ganddynt. Cyhoeddodd Barry John ei ymddeoliad, yn ddim ond 27 oed, y flwyddyn honno, ond roedd Cymru'n ffodus fod Phil Bennett ar gael i gymeryd ei le fel maswr. Ym 1973, rhannwyd y bencampwriaeth rhwng pob un o'r pum gwlad; yr un flwyddyn gorchfygodd Cymru dîm Awstralia 24 – 0 yng Nghaerdydd. Ym 1974 dilynwyd Clive Rowlands gan John Dawes fel hyfforddwr.
Enillodd Cymru'r bencampwriaeth eto ym 1975, ac ym mhencampwriaeth 1976 cyflawnwyd y Gamp Lawn eto. Fel ym 1971, dim ond 16 charaewr a ddefnyddiwyd. Diweddwyd gyrfa un o chwaraewyr pwysicaf y tîm, Mervyn Davies, gan waedlif y tu mewn i'w graniwm, anaf a ddioddefodd pan oedd yn gapten Abertawe yn erbyn Pontypŵl mewn gêm ym 1976.
Enillwyd y Goron Driphlyg yn 1977, yna'r Gamp Lawn eto yn 1978. Yn dilyn gêm olaf y bencampwriaeth, ymddeolodd Gareth Edwards a Phil Bennett. Yn ddiweddarach yn y tymor, collodd Cymru 13 – 12 i'r Crysau Duon yng Nghaerdydd. Roedd hon yn gêm ddadleuol iawn; gan i un o chwaraewyr Seland Newydd, Andy Haden, gyfaddef yn ddiweddarach ei fod wedi disgyn allan o'r llinell yn fwriadol i ennill y gic gosb a roddodd fuddugoliaeth i'r Crysau Duon.
Enillodd Cymru y bencampwriaeth a'r Goron Driphlyg yn 1979. Hon oedd pencampwriaeth olaf “y drydedd oes aur” a'r tro diwethaf i Gymru ennill y bencampwriaeth ar eu pennau eu hunain hyd 1994. Yn yr un mlynedd ar ddeg rhwng 1969 a 1979, roedd Cymru wedi ennill y bencampwriaeth chwe gwaith a'i rhannu ddwywaith.
Cyfnod y trai (1980–1999)
Yn 1980, dathlwyd canmlwyddiant Undeb Rygbi Cymru gyda gêm yn erbyn Seland Newydd yng Nghaerdydd, ond collwyd o 23 – 3. Dim ond un gêm allan o bedair a enillwyd ym mhencampwriaeth 1982. Enillodd Cymru ddwy gêm allan o bedair ym mhencampwriaethau 1983 a 1984, ac yn 1983 cafwyd gêm annisgwyl o glos yn erbyn Japan yng Nghaerdydd, gyda Cymru'n ennill 29 – 24, yna collwyd i Awstralia 28 – 9. Dwy gêm allan o bedair a enillwyd ym mhencampwriaethau 1985 a 1986, a dim ond un yn 1987.
Yn 1987, cynhaliwyd Cwpan Rygbi'r Byd am y tro cyntaf, yn Seland Newydd. Daeth Cymru trwy'r grŵp heb ormod o drafferth, a churwyd Lloegr yn y rownd nesaf, ond yn y rownd gyn-derfynol fe'u curwyd 49 – 6 gan y Crysau Duon, a aeth ymlaen i ennill y gwpan. Llwyddodd Cymru i guro Awstralia i orffen yn drydydd, eu canlyniad gorau yng Nghwpan y Byd hyd yma. Rhannwyd y bencampwriaeth yn 1988 a Ffrainc, gan ennill tair o'r pedair gêm a chipio'r Goron Driphlyg; collwyd y cyfle am y Gamp Lawn pan gollodd Cymru 9 – 10 i Ffrainc yng Nghaerdydd yn y gêm olaf. Collodd Cymru'n drwm ar daith i Seland Newydd yn ddiweddarach yn y flwyddyn, a symudodd nifer o chwaraewyr allweddol i rygbi'r gynghrair. Gorffennodd Cymru ar waelod y tabl yn 1989, gan ennill dim ond un gêm.
180px|bawd|chwith|Agorwyd Stadiwm y Mileniwm yn 1999 gyda gêm yn erbyn De Affrica.
Ym mhencampwriaeth 1990, collodd Cymru bob un o'u gemau am y tro cyntaf ers 1892 a dim ond y trydydd tro yn eu hanes. Bu bron i'r un peth ddigwydd y flwyddyn wedyn, gyda dim ond un pwynt am gêm gyfartal yn erbyn Iwerddon yng Nghaerdydd. Yng Nghwpan y Byd 1991, collodd Cymru eu gêm gyntaf yn erbyn Gorllewin Samoa, ac er iddynt guro'r Ariannin, collasant i Awstralia a mynd allan o'r gystadleuaeth ar ddiwedd y gemau grŵp. Ni chafwyd llawer o lwyddiant yn y bencampwriaeth yn 1992 a 1993, ond enillodd Cymru'r gystadleuaeth yn 1994 gyda Ieuan Evans yn gapten. Roedd y tîm yn dibynnu'n drwm ar Ieuan Evans ac ar gicio Neil Jenkins yn y cyfnod yma. Aeth Jenkins ymlaen i osod record y byd am y nifer fwyaf o bwyntiau mewn gemau rhyngwladol, record a barhaodd hyd 2008. Collwyd pob gêm ym mhencampwriaeth 1995, ac yng Nghwpan y Byd 1995, aeth Cymru allan ar ddiwedd y gemau grŵp unwaith eto. Penodwyd Kevin Bowring fel hyfforddwr proffesiynol cyntaf Cymru y flwyddyn honno. Ar 26 Awst 1995, symudwyd pob gwaharddiad ar daliadau i chwaraewyr, a daeth rygbi'r undeb ar y lefel uchaf yn gêm broffesiynol. Bu Cymru'n arafach na rhai o'u cystadleuwyr i addasu i'r drefn newydd, a dim ond un gêm a enillwyd ym mhencampwriaethau 1996 a 1997.
Yn 1998, apwyntiwyd Graham Henry o Seland Newydd fel hyfforddwr, a gwelwyd gwelliant yn y canlyniadau. Enillodd Cymru ddeg gêm yn olynol, yn cynnwys buddugoliaeth 29 – 19 yn erbyn De Affrica, pencampwyr y byd ar y bryd, mewn gêm i ddathlu agoriad Stadiwm y Mileniwm. Hon oedd buddugoliaeth gyntaf Cymru yn erbyn De Affrica. Ym mhencampwriaeth 1999, enillwyd dwy gêm, yn cynnwys buddugoliaeth annisgwyl o 32 – 31 yng ngêm olaf y bencampwriaeth, yn erbyn Lloegr, oedd yn mynd am y Gamp Lawn.
Cynhaliwyd Cwpan Rygbi'r Byd 1999 yng Nghymru, a llwyddodd y tîm cenedlaethol i ddod trwy'r gemau grŵp y tro hwn, cyn colli 24 – 9 i Awstralia, a aeth ymlaen i ennill y gystadleuaeth.
2000–2010
Enillodd Cymru dair gêm allan o bump ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad 2000, a dwy gêm gydag un yn gyfartal ym mhencampwriaeth 2001.
Ym mhencampwriaeth 2004, curwyd yr Alban a'r Eidal, ond collwyd y tair gêm arall, a gorffennodd Cymru yn bedwerydd yn y tabl. Ni adnewyddodd Steve Hansen ei gontract fel hyfforddwr, a dewiswyd Mike Ruddock i'w olynu.
Ffiwsilwr
bawd|Ffiwsilwr o [[Byddin Ffrainc|Fyddin Ffrainc gyda gwn carreg fflint, tua 1745–49.]] Troedfilwr gyda mwsged ysgafn o'r enw ffiwsil yw ffiwsilwr. Defnyddir hefyd fel teitl ar droedfilwr mewn catrawd grenadwyr. Mae rhai catrodau o droedfilwyr yn parháu i gadw'r enw hwn.
Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru
2000–2010
Agorwyd tymor 2005 trwy ennill gêm agos rhyngddynt a Lloegr gyda sgor o 11 – 9. Cafwyd gêm gyffyrddus yn erbyn yr Eidal. Roedd y drydedd gêm yn erbyn Ffrainc yn agos 24 – 18. Dangosodd y chwaraewyr eu cymeriad yn y gêm hon drwy ddod yn ôl yn yr ail hanner ac ennill o fod ar ei hêl hi ar hanner amser o 15-6. Cafwyd gêm hawdd yn erbyn yr Alban 46 – 22. Roedd y gêm olaf yn erbyn Iwerddon yn un galed ond enillodd Cymru o 32 i 20 yn Stadiwm y Mileniwm gan ennill ei cystadleuaeth gyntaf ers 1994 a'r Gamp Lawn gyntaf ers 1978. Yn ystod y tymor hwn roedd Cymru'n chwarae rygbi adloniadol drwy chwarae gêm agored wrth chwarae'r bêl yn gelfydd, sef y ffordd draddodiadol o chwarae i Gymru yn hytrach na dibynnu ar bwysau a bôn braich.
Who Has Seen The Wind
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Allan King yw Who Has Seen The Wind a gyhoeddwyd yn 1977. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn Saskatchewan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Patricia Watson a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Eldon Rathburn.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1977. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Star Wars Episode IV: A New Hope sef ffilm wyddonias a sgriptiwyd gan y cyfarwyddwr ffilm George Lucas. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Allan King ar 6 Chwefror 1930 yn Vancouver a bu farw yn Toronto ar 15 Hydref 1949.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Allan King nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Lucky Corner
Y prif actorion yn y ffilm hon yw George McFarland, Scotty Beckett, Carl Switzer, Billie Thomas a Leonard Kibrick. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Amors Hjælpetropper
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Hjalmar Davidsen yw Amors Hjælpetropper a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Alfred Kjerulf.
Tomen Talyllychau
Castell neu domen mwnt a beili ydyw Talyllychau, ger Talyllychau, Sir Gaerfyrddin;. Fe godwyd y domen (sef yr hen air Cymraeg am y “mwnt”) yn yr Oesoedd Canol, rhwng 1000 ac 1153.
Amors Hjælpetropper
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Oscar Stribolt, Johanne Fritz-Petersen, Christian Schrøder, Rasmus Christiansen a Svend Melsing.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. Einar Olsen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Pencampwriaeth y Pum Gwlad 1982
Enillwyd Pencampwriaeth y Pum Gwlad yn 1982 gan Iwerddon. Roeddynt yn anelu am y Gamp Lawn yng ngem olaf y bencampwriaeth, ond collasant i Ffrainc.
The Lucky Corner
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru
2000–2010
250px|bawd|chwith|Cymru yn erbyn Ffrainc, Pencampwriaeth y Chwe Gwlad, 2007
The Lucky Corner
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gus Meins ar 6 Mawrth 1893 yn Frankfurt am Main a bu farw yn Los Angeles ar 4 Awst 2012.
Tomen Talyllychau
Cofrestrwyd y mwnt a beili hwn gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: CM077.
The Lucky Corner
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gus Meins nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Amors Hjælpetropper
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hjalmar Davidsen ar 2 Chwefror 1879 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 25 Mawrth 1966.
Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru
2000–2010
Dioddefodd amryw o chwaraewyr allweddol Cymru, Ryan Jones, Gavin Henson a Tom Shanklin, anafiadau tymor-hir yn ystod taith y Llewod i Seland Newydd ar ddiwedd 2005. Ar 14 Chwefror 2006, hanner ffordd trwy'r bencampwriaeth, ymddiswyddodd yr hyfforddwr, Mike Ruddock, yn annisgwyl, gan nodi rhesymau teulol. Daeth Scott Johnson yn hyfforddwr dros dro, ond tymor siomedig ydoedd, gyda Cymru'n gorffen yn bumed o'r chwe gwlad. Apwyntiwyd Gareth Jenkins yn hyfforddwr ar 27 Ebrill. Ym Mehefin 2006, aeth Cymru ar daith i chwarae dwy gêm brawf yn erbyn yr Ariannin, y gyntaf ohonynt yn Mhorth Madryn ym Mhatagonia i nodi'r cysylltiad Cymreig. Yr Ariannin a enillodd y ddwy gêm.
Av. Larco, La Película
Ffilm gomedi am gerddoriaeth yw 'Av. Larco, La Película' a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn Periw. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Amors Hjælpetropper
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hjalmar Davidsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Av. Larco, La Película
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Juan Carlos Rey de Castro, André Silva a Nicolás Galindo.
Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru
2000–2010
Ar 9 Tachwedd, 2007, apwyntiwyd Warren Gatland o Seland Newydd fel hyfforddwr. Dechreuodd ar ei waith ar 1 Rhagfyr, gyda Shaun Edwards o Loegr a Rob Howley o Gymru fel cynorthwywyr iddo. Ei gêm gyntaf fel hyfforddwr oedd gêm gyntaf Cymru ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad, 2008, yn erbyn Lloegr yn Twickenham ar 2 Chwefror. Roedd Lloegr wedi cyrraedd rownd derfynol Cwpan y Byd ychydig ynghynt, ac erbyn yr egwyl roeddynt 13 pwynt ar y blaen. Fodd bynnag, roedd perfformiad Cymru yn well o lawer yn yr ail hanner, ac enillwyd y gêm 26 – 19; buddugoliaeth gyntaf Cymru yn Twickenham ers 1988. Dilynwyd y gêm yma gan ddwy gêm yn Stadiwm y Mileniwm. Curwyd yr Alban 30 – 15, a'r Eidal 47 – 8, gyda Shane Williams yn sgorio dau gais ymhob un o'r ddwy gêm. Roedd y gêm nesaf yn Croke Park, Dulyn yn erbyn Iwerddon; disgwyliai llawer i Gymru golli, ond enillwyd 12 – 16, i ennill y Goron Driphlyg. Erbyn hyn, Ffrainc oedd yr unig dîm arall a siawns o ennill y bencampwriaeth, ond i wneud hynny, byddai raid iddynt guro Cymru yn y gêm olaf yng Nghaerdydd o 19 pwynt neu fwy. Roedd y gêm yn gyfartal 9 – 9 ychydig ar ôl yr egwyl, ond sgoriodd Shane Williams ei 41fed cais, gan osod record newydd, yna sgoriodd Martyn Williams gais arall ychydig cyn y diwedd i selio buddugoliaeth 29 – 12. Roedd hyn yn golygu fod Cymru nid yn unig yn ennill y bencampwriaeth ond y Gamp Lawn hefyd.
Av. Larco, La Película
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru
2000–2010
Dilynwyd hyn gan daith i Dde Affrica i chwarae dwy gêm brawf yn erbyn De Affrica, pencampwyr y byd. Roedd amryw o chwaraewyr yn absennol oherwydd anafiadau, a chollwyd y ddwy. Yn hydref 2008, chwaraeodd Cymru bedair gêm, gan golli i Dde Affrica a Seland Newydd ond ennill yn erbyn Canada ac Awstralia.
Bajaga i Instruktori
Grŵp cerddoriaeth roc yw Bajaga i Instruktori. Sefydlwyd y band yn Beograd yn 1984. Mae Bajaga i Instruktori wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio PGP-RTB.
Av. Larco, La Película
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
OLR1
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn OLR1 yw OLR1 a elwir hefyd yn Oxidized low-density lipoprotein receptor 1 ac Oxidized low density lipoprotein receptor 1 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 12, band 12p13.2.
Scala
Ffilm fud (heb sain) yw Scala a gyhoeddwyd yn 1914. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Scala ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
OLR1
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn OLR1.
Scala
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Oscar Stribolt, Carl Alstrup a Lauritz Olsen. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1914. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Cabiria sef ffilm epig am ryfel o’r Eidal gan Giovanni Pastrone.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru
2010–2019
Trechwyd Ffiji yng Nghwpan Rygbi'r Byd 2011, yn ogystal â Namibia a Samoa, gan golli o drwch blewyn yn unig yn erbyn De Affrica. Drwy guro Iwerddon 22-10, cyrhaeddodd tîm Cymru y rownd gynderfynol am y tro cyntaf ers 1987, gan golli yn erbyn Ffrainc 9 – 8.
Anne Marie Blaupot ten Cate
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn yr Frenhiniaeth.
Bu farw yn Laren.
Bajaga i Instruktori
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Anne Marie Blaupot ten Cate
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Claude e Corinne, un ristorante particolare
Ffilm bornograffig gan y cyfarwyddwr Giuliana Gamba yw Claude e Corinne, un ristorante particolare a gyhoeddwyd yn 1981. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1981. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raiders of the Lost Ark sef ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm Steven Spielberg. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giuliana Gamba ar 26 Tachwedd 1953 yn Pesaro. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Fflorens.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giuliana Gamba nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhisglyn brith bach
28–35 mm ydy lled yr adenydd agored. Nid oes gan y fenyw adenydd. Mae'r oedolyn gwryw i'w weld yn hedfan rhwng canol Mawrth i ganol Mai.
Prif fwyd y siani flewog ydy: Quercus robur, Salix aurita, Carpinus betulus, Prunus spinosa, Prunus avium a Malus domestica.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru
2010–2019
Ar 17 Mawrth 2012, llwyddodd Cymru i ennill eu trydydd Camp Lawn mewn 8 mlynedd, gan guro 16 – 9 yn erbyn Ffrainc yn Stadiwm y Mileniwm. Gwelwyd y llwyddiant hwn gan rai fel Cymru'n dial ar Ffrainc am yr hyn a ddigwyddodd yng Nghwpan y Byd y flwyddyn cynt.
Ond wedi 2012 collodd Cymru 8 gwaith yn olynol (4 yn erbyn Awstralia), gyda phump o'r gemau hynny ar eu tir eu hunain, record. Yn rownd 3 Cystadleuaeth y Chwe Gwlad curodd Cymru 16-6 yn erbyn Ffrainc, ym Mharis. Ac erbyn y gêm yn erbyn yr Alban ar 9 Mawrth 2013 roedd Cymru wedi curo 5 gwaith yn olynol ar dir eu gwrthwynebwyr. Daliodd Cymru eu gafael ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad pan gurwyd Lloegr yng ngêm ola'r tymor 30 – 3. Dyma'r tro cyntaf i Gymru ddal eu gafael ar y teitl am ddwy flynedd yn olynol, ers 1978/1979.
Pep Le Pew
Band hip hop o Borthmadog oedd Pep Le Pew, aelodau'r grŵp yw Aron Elias, llais, gitâr a gitâr fas; Dyl Mei, synths, allweddellau a samplau; Dave Thomas o Gaerdydd, Ed Holden, MC a scratch DJ, o Amlwch, a Danny Piercy, offerynnau taro. Enwyd y band ar ôl cymeriad cartŵn Warner Brothers, Pepé Le Pew.
Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru
2019 ymlaen
Mewn cyhoeddiad ar 9 Gorffennaf 2019 penodwyd Wayne Pivac yn brif hyfforddwr nesaf tîm Cymru. Bydd yn parhau yn ei swydd fel rheolwr y Scarlets am flwyddyn, cyn cael ei gyflogi gan Undeb Rygbi Cymru yng Ngorffennaf 2019. Bydd Warren Gatland yn parhau i arwain y tîm i ddiwedd Cwpan Rygbi'r Byd 2019 a fydd yn cymryd lle yn Medi/Hydref/Tachwedd 2019. Yn gemau olaf Gatland wrth y llyw, llwyddodd Cymru cyrraedd rown gynderfynol Cwpan y Byd, gan golli i Dde Affrica.
Pep Le Pew
Ystyrir mai Pep Le Pew oedd y grŵp hip hop Cymraeg cyntaf.
Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru
2019 ymlaen
Ni ddechreuodd oes Pivac fel hyfforddwr y tîm yn lwyddiannus iawn, gydag ond tri buddugoliaeth trwy gydol 2020. Yn 2021, fe wnaeth Cymru dod yn bencampwyr pencampwriaeth y Chwe gwlad unwaith eto, ond gollwyd y Gamp Lawn yn eiliadau olaf y gem olaf ym Mharis yn erbyn Ffrainc.
Rhisglyn brith gwelw
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw rhisglyn brith gwelw, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy rhisgl brith gwelw; yr enw Saesneg yw Pale Brindled Beauty, a'r enw gwyddonol yw Apocheima pilosaria. Gellir ei ganfod yn Ewrop, Anatolia a hyd at y Cawcasws. bawd|chwith|200px|Siani flewog
Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru
Carfan ddiweddaraf
Dyma'r garfan bu'n chware ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad 2021
Rhisglyn brith gwelw
35–40 mm ydy lled adenydd agored y gwryw, nid oes gan y fenyw adenydd. Mae'r oeldolyn gwryw yn hedfan rhwng Ionawr ac Ebrill mewn un genhedlaeth yn unig.
Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru
Carfan Cwpan y Byd 2015
Cyhoeddwyd carfan Cymru ar gyfer Cwpan y Byd 2015 ar 31 Awst 2015.
Rhisglyn brith gwelw
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r rhisglyn brith gwelw yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Granada Television
Contractiwr ITV ar gyfer Gogledd Orllewin Lloegr ydy Granada Television. Mae'r cwmni wedi'i lleoli ym Manceinion ers ei dechreuadau. Dechreuodd ddarlledu ar 3 Mai 1956. Mae ei rhaglenni wedi cynnwys Coronation Street, Seven Up, The Royle Family (dros y BBC), World in Action, University Challenge a The Krypton Factor.
Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru
Carfan Cwpan y Byd 2011
Cyhoeddwyd carfan Cymru ar gyfer Cwpan y Byd 2011 ar 22 Awst 2011.
Carfan 2009
Cyhoeddwyd carfan Cymru ar gyfer Pencampwriaeth y Chwe Gwlad 2009 ar 19 Ionawr 2009.
Gemau yn erbyn timau rygbi'r byd
Gemau prawf hyd at 13 Mawrth 2021
The Rock
Actor a chyn ymgodymwr yw Dwayne Douglas Johnson neu The Rock (ganwyd 2 Mai 1972).
Mukta Venkatesh
Arlunydd benywaidd o India oedd Mukta Venkatesh (1902 - 2003).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn India.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
The Rock
Mae'r Rock yn enwog fel ymgodymwr i World Wrestling Entertainment. Yn ystod ei yrfa yn ymgodymu, enillodd e'r pencampwriaeth byd 9 gwaith. Mae e hefyd yn actor, ac mae e wedi bod mewn nifer o ffilmiau megis 'The Scorpion King', 'Walking Tall', 'The Game Plan', a 'Race to Witch Mountain'.
Solar Hero
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Allari Premikudu
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr K. Raghavendra Rao yw Allari Premikudu a gyhoeddwyd yn 1994. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a hynny gan Anand Satyanand a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan M. M. Keeravani.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Jagapati Babu. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1994. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Forrest Gump ffilm glasoed gan Robert Zemeckis. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd. Chota K. Naidu oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm K Raghavendra Rao ar 23 Mai 1942 yn Krishna. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1977 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd K. Raghavendra Rao nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Clay County
Ceir sawl lle o'r enw Clay County gan gynnwys:
OTX2
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn OTX2 yw OTX2 a elwir hefyd yn Orthodenticle homeobox 2 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 14, band 14q22.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn OTX2.
Castell Meurig
Castell neu domen mwnt a beili ydyw Castell Meurig, Llangadog, Sir Gaerfyrddin;. Fe godwyd y domen (sef yr hen air Cymraeg am y “mwnt”) yn yr Oesoedd Canol, rhwng 1000 ac 1153.
The Mad Whirl
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr William A. Seiter yw The Mad Whirl a gyhoeddwyd yn 1925. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Castell Meurig
Cofrestrwyd y mwnt a beili hwn gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: CM099.
The Mad Whirl
Y prif actorion yn y ffilm hon yw May McAvoy, Myrtle Stedman, Jack Mulhall a Barbara Bedford. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1925. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Gold Rush sef ffilm gomedi Americanaidd am Klondike gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Merritt B. Gerstad oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Castell Meurig
Mae'r clwstwr mwyaf o'r tomennydd hyn drwy wledydd Prydain i'w weld yn ardal y gororau (neu'r Mers): sef Swydd Amwythig, Swydd Gaer, Swydd Henffordd, Powys a Sir y Fflint fel y caiff ei adnabod heddiw.
The Mad Whirl
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William A Seiter ar 10 Mehefin 1890 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Beverly Hills ar 16 Mawrth 1999.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William A. Seiter nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Twrci tagellog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Twrci tagellog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: twrcïod tagellog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Aepypodius arfakianus; yr enw Saesneg arno yw Wattled brush turkey. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Tomen (Lladin: Megapodiae) sydd yn urdd y Galliformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. arfakianus, sef enw'r rhywogaeth.
Ford County
Ceir sawl lle o'r enw Ford County gan gynnwys:
Twrci tagellog
Teulu
Mae'r twrci tagellog yn perthyn i deulu'r Adar Tomen (Lladin: Megapodiae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Teimlodd Fel Cariad
Ffilm annibynol Sbaeneg a Saesneg o Unol Daleithiau America yw Teimlodd Fel Cariad gan y cyfarwyddwr ffilm Pablo Stoll$$$ Eliza Hittman. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd y ffilm hon ei chynhyrchu gan Eliza Hittman.
Fairview Park, Ohio
Dinas yn, yn nhalaith Ohio, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Fairview Park, gan gynnwys:
Teimlodd Fel Cariad
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Bandit (rhaglen deledu)
Rhaglen deledu oedd Bandit a ddarlledwyd ar S4C, cynhyrchwyd y rhaglen gan Boomerang. Bwriad y rhaglen oedd hybu cerddoriaeth newydd yng Nghymru, yn bennaf yn y Gymraeg, ond mae hefyd yn cynnwys cerddoriaeth o Gymru gyda telynegion mewn ieithoedd eraill (Saesneg yn bennaf).
Teimlodd Fel Cariad
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Pablo Stoll$$$ Eliza Hittman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bandit (rhaglen deledu)
Yn 1998 cychwynodd rhaglen adloniant i bobl ifanc o dan yr enw "Bandit", a ddarlledwyd ddwywaith yr wythnos ar S4C Digidol yn unig. Roedd yn cynnwys amrywiaeth o eitemau, cyfweliadau a cherddoriaeth byw. Datblygodd hyn yn sioe gerddoriaeth Bandit yn 2004 a ddarlledwyd ar S4C analog a digidol hyd cau'r sianel analog yn 2010.
Roedd yna nifer o gyflwynwyr yn cynnwys Huw Evans, Huw Stephens a Sarra Elgan. Roedd Bandit hefyd yn trefnu nifer o gigiau pob blwyddyn ac ystyrir y rhaglen i fod yn brif raglen cerddoriaeth S4C. Dengys yr enwebiadau niferus ar gyfer gwobrau BAFTA Cymru boblogrwydd y rhaglen. Enillont BAFTA ar gyfer 'Y Graffeg/Teitlau Gorau', mae'r sylw at fanylion hefyd wedi ei gario drosodd i'w gwefan.
Yn 2011 fe newidiwyd y fformat gyda enw newydd "Bandit yn Gigio" - yn dangos cerddoriaeth fyw o amryw leoliadau o gwmpas Cymru, yn cynnwys rhifyn arbennig o gigs Eisteddfod Genedlaethol Wrecsam a'r Fro yn Awst 2011. Darlledwyd rhaglen olaf Bandit ar 28 Rhagfyr 2011 gyda rhifyn arbennig. Am gyfnod yn dilyn hyn nid oedd rhaglen gerddoriaeth gyfoes ar S4C nes lansio Ochr 1 yn 2013.
Butler, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Ankiniz
Mae Ankiniz (Ffrangeg: Ancenis) yn gymuned yn Departamant Liger-Atlantel (Ffrangeg Loire-Atlantique), yng ngwlad Llydaw a rhanbarth Ffrengig Pays de la Loire. Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg
Butler, Alabama
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Butler, gan gynnwys:
Ankiniz
Poblogaeth
Delwedd:Population - Municipality code 44003.svg
Pencampwriaeth y Pum Gwlad 1981
Enillwyd Pencampwriaeth y Pum Gwlad yn 1981 gan Ffrainc, a gyflawnodd  y Gamp Lawn.
Ankiniz
Chwaraeon
Mae gan Ankiniz tîm peldroed o'r enw RCA 44, (Racing Club D'Ancenis 44)
Gweler hefyd
Cymunedau Liger-Atlantel
Termini Station
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Allan King yw Termini Station a gyhoeddwyd yn 1989. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn Ontario a chafodd ei ffilmio yn Ontario. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Colleen Murphy a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mychael Danna.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Allan King ar 6 Chwefror 1930 yn Vancouver a bu farw yn Toronto ar 15 Hydref 1949.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Corgi Môr
Pysgodyn sy'n byw yn y môr ac sy'n perthyn i deulu'r Lamnidae ydy'r corgi môr sy'n enw gwrywaidd; lluosog: corgwn môr (Lladin: Lamna nasus; Saesneg: Porbeagle).
Termini Station
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Allan King nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Corgi Môr
Mae ei diriogaeth yn cynnwys Ewrop ac mae i'w ganfod ym Môr y Gogledd ac arfordir Cymru.
Ar restr yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur (UICN), caiff y rhywogaeth hon ei rhoi yn y dosbarth 'Bregus' (Vulnerable) o ran niferoedd, bygythiad a chadwraeth.
Gwyddonol
Lamna nasus (Lamna [G] = siarc, pysgodyn bwyteig, nasus [L] = trwyn (mae i’r siarc hwn drwyn amlwg)
Saesneg
porbeagle, bottle nosed shark, Beaumaris shark (Thomas Pennant), mackerel shark
Cymraeg
corgi môr, morgi mawr, morgi trwynog
Llydaweg
soner = un a wna swn, cerddor.