cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Owain Glyn Dŵr
Anterth 1402–1405
Yn 1403, cododd Henry Percy (Hotspur) mewn gwrthryfel yn erbyn y brenin, a gwnaeth gytundeb ag Owain. Lladdwyd Hotspur yn ymladd yn erbyn byddin y brenin ym Mrwydr Amwythig ar 21 Gorffennaf. Nid oedd Owain a'i fyddin yn bresennol, er bod rhai o'i gefnogwyr yno. Roedd Owain ei hun yn ymgyrchu yn Sir Gaerfyrddin, lle cododd Cymry Dyffryn Tywi i'w gefnogi, ac ym mis Gorffennaf ildiwyd castell a thref Caerfyrddin iddo. Ym mis Mai 1404, gyrrodd Owain lythyr at Siarl VI, brenin Ffrainc, gan ei arwyddo fel Owynus dei gratia princeps Wallie. Cludwyd y llythyr i Baris gan ddau lysgennad, ei frawd-yng-nghyfraith, John Hanmer, a'i ganghellor, Gruffudd Yonge. Rywbryd yn ystod 1404, syrthiodd Castell Harlech a Chastell Aberystwyth i Owain, gan gryfhau ei afael ar ganolbarth Cymru. Yr un flwyddyn, cofnodir gan Adda o Frynbuga i Owain gynnal senedd ym Machynlleth.
Ar 12 Ionawr 1405 arwyddwyd cytundeb ffurfiol gyda brenin Ffrainc, i gynghreirio yn erbyn Harri IV, brenin Lloegr. O fewn wythnosau, glaniodd byddin enfawr o Ffrancwyr yn Aberdaugleddau, Sir Benfro heddiw. Gorymdeithio y Ffrancwyr ochr-yn-ochr â byddin Cymru, trwy Swydd Henffordd ac ymlaen i Swydd Gaerwrangon. Fe wnaethant gyfarfod â byddin Lloegr ddim ond deng milltir o Gaerwrangon. Cymerodd y ddwy fyddin eu safleoedd yn barod i frwydro, a hynny gan wynebu ei gilydd filltir i ffwrdd, ond ni fu unrhyw ymladd. Yna, am resymau nad ydyn nhw erioed wedi dod yn amlwg, enciliodd y Cymry, a throdd y Ffrancwyr adref ychydig wedyn.
Ar 28 Chwefror 1405, arwyddwyd y Cytundeb Tridarn rhwng Owain a'i gynghreiriad Henry Percy, Iarll 1af Northumberland (tad Hotspur) ac Edmund Mortimer. Roedd y cytundeb yma'n rhannu Ynys Brydain (heb gynnwys yr Alban) rhyngddynt fel penaethiaid sofran, annibynnol. Yn ôl y ddogfen, roedd Owain Glyn Dŵr a phob Tywysog Cymru ar ei ôl, i gael:
Ym mis Mawrth 1405 roedd Rhys Gethin yn y de, yn ymosod yn aflwyddiannus ar dref Y Grysmwnt a'i chastell; curwyd ei fyddin o tua 8,000 o wŷr Gwent a Morgannwg gan fyddin gref a anfonwyd o Henffordd i godi'r gwarchae. Ym mis Mai'r un flwyddyn, gorchfygwyd byddin Owain ym Mrwydr Pwll Melyn gerllaw Brynbuga, Sir Fynwy. Lladdwyd ei frawd, Tudur, a chymerwyd ei fab, Gruffudd yn garcharor. Tua 1 Awst, cynhaliwyd ail senedd Owain yn Harlech. Yn fuan wedyn, cyrhaeddodd byddin Ffrengig o tua 2,600 o wŷr dan Jean de Hangest i Aberdaugleddau, Sir Benfro, i gynorthwyo Owain. Ymunodd cefnogwyr Owain â hwy, a chipiwyd tref Hwlffordd, ond nid y castell, yna cipiwyd tref a chastell Caerfyrddin ac Aberteifi. Erbyn diwedd Awst, roeddynt gerllaw Caerwrangon, yn wynebu byddin y brenin. Nid oedd yr un o'r ddwy fyddin yn barod i ymosod, ac ymhen wythnos, enciliodd byddin Owain. Ymosododd y brenin ar Sir Forgannwg, ond roedd y tywydd yn ddrwg, a bu raid iddo yntau encilio. bawd|Delwedd Gyfoes o'r Ddraig Aur Owain Glyndŵr.|159x159px
Y llanw'n troi 1406–1412
159x159px|bawd|"Llofnod" Owain Glyn Dŵr ar waelod Llythyr Pennal 1406. Ystyr y geiriau [[Lladin Vester ad vota / Owynus princeps Wall[ie] yw "Yr eiddoch yn ffyddlon, / Owain, Tywysog Cymru".]]
Cynhaliwyd cynulliad o'r Cymry ym Mhennal, ger Machynlleth ym mis Mawrth, 1406, ac yno lluniwyd dogfen yn gosod allan bwriadau'r tywysog ynghyd â llythyr i'r Brenin Siarl VI o Ffrainc; adnabyddir y dogfennau pwysig hyn fel Polisi Pennal. Roedd Owain wedi derbyn llythyr gan Siarl VI ar ddechrau Mawrth, yn ei annog i drosglwyddo ei deyrngarwch i Bab Avignon, Bened XIII. Yn y llythyr a anfonodd Owain yn ôl at frenin Ffrainc ar 31 Mawrth, cytunodd i wneud hynny ar rai amodau. Yn eu plith, roedd rhaid i Bened XIII gytuno i sefydlu eglwys Gymreig, yn atebol i Dyddewi yn hytrach nag i Archesgob Caergaint, a sefydlu dwy brifysgol, neu studia generalia, yng Nghymru, un yn y gogledd ac un yn y de.
Fodd bynnag, roedd llanw'r gwrthryfel eisoes ar drai. Yn yr un flwyddyn (1406) cofnodir fod Penrhyn Gŵyr, Dyffryn Tywi a rhan helaeth o Geredigion wedi ymostwng i'r Saeson. Erbyn diwedd y flwyddyn, roedd nifer fawr o gefnogwyr Owain at Ynys Môn wedi ymostwng hefyd.
Yn ystod haf 1407, gwnaeth byddin brenin Lloegr, dan y tywysog Harri (yn ddiweddarach Harri V, brenin Lloegr), ymdrech i ail-gipio Castell Aberystwyth, oedd yn cael ei gadw dros Owain gan Rhys Ddu. Wedi trafodaethau heddwch, cytunodd Rhys i ildio'r castell erbyn dyddiad penodol os nad oedd y gwarchae Seisnig wedi ei godi. Fodd bynnag, pan aeth at Owain i ofyn am ganiatâd i ildio'r castell, daeth Owain i Aberystwyth ei hun, a bygwth torri pen unrhyw un a geisiai ildio'r castell, yn cynnwys Rhys. Methodd yr ymgais yma ar ran y Saeson, ond ymosododd byddin Harri eto yn 1408, a syrthiodd y castell iddynt y tro hwn.
Yn 1409 syrthiodd Castell Harlech i'r Saeson. Roedd Edmund Mortimer wedi marw yn ystod y gwarchae, a chymerwyd Margaret, gwraig Owain, a dwy o'i ferched, yn cynnwys Catrin, gwraig Mortimer, yn garcharorion.
Dienyddiwyd nifer o gefnogwyr amlwg Owain yr un flwyddyn neu yn 1410; Rhys Ddu yn Llundain, Philip Scudamore yn Amwythig a Rhys ap Tudur yng Nghaer.
Diflaniad
Nid oes cofnod pendant am hanes Owain ar ôl 1412, gan gymerodd Dafydd Gam, un o gefnogwyr Cymreig amlycaf Harri IV, yn garcharor gerllaw Aberhonddu. Dyma'r tro olaf i Owain gael ei weld gan ei elynion. Yn ôl llawysgrif Peniarth 135, a ysgrifennwyd yn fuan ar ôl 1422:
Roedd Harri IV wedi marw yn 1413, a'i fab wedi ei olynu ar yr orsedd fel Harri V. Ail-ddechreuodd ef yr ymladd yn y Rhyfel Can Mlynedd yn erbyn Ffrainc, ac yn haf 1415 gofynnodd y brenin newydd i Gilbert Talbot gysylltu ag Owain, a chynnig pardwn iddo. Ni chafwyd ymateb, ac yn 1416 gofynnwyd i Talbot geisio eto, trwy fab Owain, Maredudd ab Owain Glyn Dŵr, y tro hwn. Unwaith eto, ni chafwyd ymateb. Derbyniodd Maredudd bardwn ar 8 Ebrill, 1421. Nid oedd sôn am ei dad, sy'n awgrymu efallai ei fod yn farw erbyn hynny. Buasai Owain Glyn Dŵr ymhell yn ei chwedegau erbyn hynny, pe bai dal yn fyw; gwth o oedran yn yr Oesoedd Canol.
Ceir nifer o draddodiadau lleol yn Swydd Henffordd sy'n awgrymu ei fod wedi cael lloches gyda'i ferch Alys, oedd yn briod a Syr John Scudamore, ym Monnington Stradel, ac iddo farw yno, a'i gladdu yno neu yn Kentchurch gerllaw. Roedd traddodiad arall yn yr ardal mai Owain oedd y bardd Siôn Cent, y bu teulu Scudamore yn un o'i noddwyr.
Yn 2015 cyhoeddodd Gruffydd Aled Williams gyfrol Dyddiau Olaf Owain Glyn Dŵr (Gwasg y Lolfa) ac ynddo mae'n awgrymu dau bosibilrwydd: yn gyntaf, sonia fod llawysgrif a fu ym meddiant Robert Vaughan o'r hengwrt yn allweddol wrth geisio ateb i'r cwestiwn ym mhle y claddwyd Owain. Mae'r cofnod, sydd yn llaw Vaughan, yn awgrymu iddo gael ei gladdu ym mynwent eglwys fechan iawn pewn pentref yn Swydd Amwythig: Cappel Kimbell lle i claddwyd Owen Glyn: yn sir Henffordd. Yn ôl Gruffydd Aled Williams, mynwent Eglwys Sant Iago, ym mhentref Kimbolton yw'r fan. Yr ail bosibilrwydd mae'n ei gynnig yw i Owain gael ei gladdu ger cartref un o'i ferched yn Monnington Straddle (Alys, a briododd Syr John Scudamore), eto yn Swydd Henffordd, gan fod traddodiad cryf yn yr ardal iddo'i gladdu yno mewn hen domen gladdu. Bu'r tir yma'n rhan o dir cysegredig a gwyddys fod ar draws y cae i'r domen dŷ o'r enw Chapel Cottage, a oedd yn y 14g yn gapel anwes.
Owain a Chenedlaetholdeb Cymreig
bawd|219x219px|[[Dafydd Iwan yn dadorchuddio cofeb i Owain i gofio am ei ymosodiad ar Ruthun, Medi 2000]]Ychydig o gyfeiriadau sydd at Owain gan y beirdd yn y cyfnod ar ôl ei ddiflaniad, ond cadwyd nifer fawr o chwedlau a thraddodiadau gwerin o'i gwmpas. Gwelwyd Owain fel y Mab Darogan, ac fel enghraifft o thema'r Brenin yn y mynydd neu'r Arwr Cwsg, gyda'r gred ei fod yn cysgu mewn ogof, i ddeffro ryw ddydd pan fydd angen Cymru fwyaf a gorchfygu ei gelynion. Ceir traddodiadau tebyg am Owain arall, Owain Lawgoch, ac ânt aml mae ansicrwydd at ba un y cyfeirir.
Cofnododd Elis Gruffydd ("Y Milwr o Galais"), chwedl am Owain yn 1548. Roedd Abad Abaty Glyn y Groes wedi codi yn fore, ac yn cerdded ar y Berwyn. Cyfarfu ag Owain Glyn Dŵr, a'i cyfarchodd ef "Syr Abad, rydych wedi codi yn rhy fore". "Na", atebodd yr abad, "chychwi a godasoch yn rhy fore, o gan mlynedd".
Anffafriol bu barn haneswyr Cymreig ar Owain yn y canrifoedd nesaf, er enghraifft David Powel yn ei Historie of Cambria, now called Wales yn y 16g. Y rheswm pennaf am hynny oedd eu bod yn dibynnu ar lyfrau am y cyfnod gan haneswyr Seisnig a chofnodion swyddogol Coron Lloegr sy'n portreadu Owain fel "bradwr" penboeth a chreulon a ddaeth a gwae a dioddef i Gymru. Rhoddwyd darlun mwy ffafriol ohono gan Thomas Pennant yn ei Tours in Wales yn 1778. Gyda datblygiad y mudiad Cymru Fydd yn niwedd y 19g, cynyddodd diddordeb yn hanes Owain Glyn Dŵr. Ceir portread ffafriol iawn ohono yn y cylchgrawn Cymru gan O. M. Edwards. Yn 1905, cyhoeddodd Owen Rhoscomyl ei gyfrol ddylanwadol Flame-Bearers of Welsh History sy'n disgrifio Owain fel arwr a ymgeleddai'r werin bobl: yn ateb i'r cwestiwn "ble gladdwyd Glyn Dŵr?" ceir yr ateb ei fod yn gorffwys yng nghalon pob gwir Gymro lle bydd yn aros yn ysbrydoliaeth i'r genedl am byth. Yn 1931, cyhoeddodd John Edward Lloyd yr astudiaeth safonol gyntaf o fywyd a gwrthryfel Owain, Owen Glendower. Diweddodd y llyfr gyda'r farn: For the Welshmen of all subsequent ages, Glyn Dŵr has been a national hero, the first, indeed, in the country's history to command the willing support alike of north and south, east and west, Gwynedd and Powys, Deheubarth and Morgannwg. He may with propriety be called the father of modern Welsh nationalism".'' 200|bawd|Ail fyw ymosodiad Glyn Dŵr ar Ruthun, Medi 2000
Enwyd nifer o bethau ar ôl Owain Glyn Dŵr. Rhoddwyd yr enw Llwybr Glyn Dŵr ar y llwybr cerdded pellter hir ar draws canolbarth Cymru, sy'n ymweld â nifer o safleoedd cysylltiedig ag Owain megis safle brwydr Hyddgen a thref Machynlleth, lle cynhaliodd ei senedd gyntaf. Yn 2008, derbyniodd NEWI, yng ngogledd-ddwyrain Cymru, statws prifysgol, a newidiodd ei enw i Brifysgol Glyn Dŵr. Dyfernir Gwobr Glyn Dŵr yn flynyddol am gyfraniadau arbennig i'r celfyddydau yng Nghymru. Fe'i rhoddir gan Ymddiriedolaeth Tabernacl Machynlleth i ffigyrau blaenllaw ym meysydd cerddoriaeth, celf a llenyddiaeth yn eu tro.
Defnyddiwyd enw Owain hefyd gan fudiad Meibion Glyn Dŵr, fu'n cynnal ymgyrch losgi tai haf o ddiwedd y 1970au ymlaen. Roedd rhai o'r negesau a anfonid i'r awdurdodau gan y mudiad yn dwyn enw Rhys Gethin. Daeth Owain yn ail yn yr arolwg barn ar-lein 100 o Arwyr Cymru a drefnwyd gan Culturenet Cymru yn 2004.
Barddoniaeth
Cedwir ar glawr gerddi i Rys Gethin, uchelwr o Nant Conwy a fu'n un o gapteiniaid blaenaf Owain Glyn Dŵr. Mae'n cael ei ddisgrifio mewn un gerdd fel hyn:
Ceir cerdd arall i Hywel Coetmor, brawd Rhys Gethin, a chapten ym myddin Owain Glyn Dŵr fel ei frawd. Mae'r cerddi hyn, o awduriaeth ansicr, yn hynod wladgarol ac mae lle da i gredu eu bod yn perthyn i gyfnod y gwrthryfel.
Gwyddys fod gan Owain fardd teulu o'r enw Crach Ffinnant gydag enw iddo'i hun fel brudiwr; bu gydag Owain yng ngarsiwn Berwick yn 1384 ac yng Nglyndyfrdwy pan gyhoeddwyd Owain yn Dywysog Cymru ym Medi 1400.
Ceir "Owain" fel enw am y Mab Darogan mewn nifer fawr o gerddi brud poblogaidd o ddiwedd yr Oesoedd Canol, ond mae'n anodd eu dyddio yn fanwl. Mae'n bosibl fod rhai yn dyddio o gyfnod Owain Lawgoch ond mae'r mwyafrif i'w dyddio i'r 15g ac felly'n perthyn i gyfnod Owain Glyn Dŵr neu gyfnod Rhyfeloedd y Rhosynnau pan oedd y cof amdano fel arweinydd cenedlaethol yn fyw iawn. Mae cerdd rydd a briodolir i Taliesin yn perthyn i gyfnod y gwrthryfel, yn ôl pob tebyg. Cyfeiria at "arth (rhyfelwr) sych (Sycharth (?))" a rhyfelwr arall o Eryri yn codi yn erbyn y Saeson. Yna bydd:
Mae'n bosibl fod "rhannu'r deyrnas" yma yn gyfeiriad at y Cytundeb Tridarn (gweler uchod).
yn yr 20g, canodd sawl bardd am Owain Glyn Dŵr. Ceir dwy gerdd nodedig gan Gwenallt, er enghraifft, cerdd i "Neuadd Glyn Dŵr" yn Sycharth gan John Penry Jones, "Bedd Owain Glyn Dŵr" gan Euros Bowen, "Breuddwyd Glyn Dŵr" gan Dewi Emrys James, a cherdd am Senedd-dŷ Owain Glyn Dŵr ym Machynlleth gan Cyril Jones.
Drama
Ymddengys Owain fel cymeriad yn nrama William Shakespeare Henry IV Rhan Un. Mae'r cymeriad Glendower yn ymffrostgar ac yn haeru ei fod yn medru galw ysbrydion, ond ar y llaw arall disgrifir ef fel:
Ysgrifennodd Beriah Gwynfe Evans ei ddrama boblogaidd 'Owain Glyndwr' ar gyfer Eisteddfod Gadeiriol Llanberis 1879. Drama ramantus iawn ydyw, sy'n ddrych i'r cyfuniad o wladgarwch Cymreig a breningarwch Prydeinig sy'n mor nodweddiadol o'r 19g.
Llinach
Ganwyd Owain Glyn Dŵr i deulu uchelwrol yng ngogledd-ddwyrain Cymru. Roedd ei dad Gruffudd Fychan yn etifedd i dywysogion Powys Fadog, disgynyddion Madog ap Maredudd, rheolwr olaf Teyrnas Powys unedig. Ei fam oedd Elen ferch Tomos ap Llywelyn o linach tywysogion Deheubarth. Roedd hi'n ddisgynnydd i Rhys ap Gruffudd, (yr Arglwydd Rhys), felly gallai Owain hawlio bod yn etifedd Powys a Deheubarth. Roedd etifedd olaf Teyrnas Gwynedd yn y llinach wrywaidd uniongyrchol, Owain Lawgoch, wedi ei lofruddio yn 1378, ond trwy ei hen nain roedd Owain yn ddisgynnydd i Gruffudd ap Cynan.
Roedd Owain felly mewn sefyllfa gref, o ran llinach, i hawlio bod yn Dywysog Cymru, gan ei fod yn etifedd awdurdod y ddau Lywelyn, sef Llywelyn Fawr a Llywelyn II, sefydlwyr Tywysogaeth Cymru yn y 13g. Gweler hefyd llinach uniongyrchol ei fam a'i dad (isod).
Plant a pherthnasau
Mewn rhai ffynonellau achyddol diweddarach cofnodir meibion a merched eraill fel plant gordderch Owain Glyn Dŵr, ond gan nad oes cyfeiriadau atynt mewn dogfennau eraill ni ellir dibynnu ar hyn: roedd ffugio achau er mwyn dod â statws cymdeithasol i deulu o fân uchelwyr yn digwydd yn aml yng nghyfnod y Tuduriaid.
Roedd gan Owain Glyn Dŵr nifer o frodyr a chwiorydd:
Owain mewn llenyddiaeth a chwedloniaeth
bawd|170px|Owain Glyn Dŵr: Tywysog Cymru (2000)
Haloo Helsinki!
Grŵp post-punk yw Haloo Helsinki!. Sefydlwyd y band yn Helsinki yn 2006. Mae Haloo Helsinki! wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Ratas Music Group, EMI Records.
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Lois Mailou Jones
Bu farw yn Washington.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Mistinguett Détective 2
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwyr André Hugon a Louis Paglieri yw Mistinguett Détective 2 a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Hugon ar 17 Rhagfyr 1886 yn Alger a bu farw yn Cannes ar 8 Awst 2007.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Hugon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Röda Dagen
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Gustaf Edgren yw Röda Dagen a gyhoeddwyd yn 1931. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Sölve Cederstrand a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Eric Bengtson.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Sigurd Wallén. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1931. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (1931) ffilm arswyd, Americanaidd gan James Whale. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd. Åke Dahlqvist oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustaf Edgren ar 1 Ebrill 1895 yn Värmland a bu farw yn Bromma city district ar 8 Chwefror 1976.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustaf Edgren nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Beichte Einer Liebestollen
Ffilm erotig gan y cyfarwyddwr Alois Brummer yw Beichte Einer Liebestollen a gyhoeddwyd yn 1971. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Fred Strittmatter.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1971. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Clockwork Orange sef ffim wyddonias, ddistopaidd am drosedd gan y cyfarwyddwr ffilm Stanley Kubrick.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alois Brummer ar 12 Mai 1926 ym Mainburg a bu farw ym München ar 1 Ionawr 1945.
Sticky Notes
Ffilm annibynol yw Sticky Notes a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Anklagebænken
Ffilm fud (heb sain) yw Anklagebænken a gyhoeddwyd yn 1916. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Anklagebænken ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Sticky Notes
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Justin Bartha, Ray Liotta, Rose Leslie a Gina Rodriguez. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Anklagebænken
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Oda Rostrup, Peter Malberg, Gerhard Jessen a William Bewer.
Sticky Notes
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pen y Mwd
Hen domen, neu fwnt, o'r Oesoedd Canol ydy Pen y Mwd, heb y mur gwarcheidiol arferol, sef y “beili”. Lleoliad: pentref Abergwyngregyn, Gwynedd;.
Cysylltir y castell hwn â theyrnasiad Llywelyn Fawr, ei fab Dafydd ap Llywelyn a'i ŵyr Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru. Lleolid prif lys Teyrnas Gwynedd gerllaw, efallai ar safle Pen-y-bryn. Mae'r castell yn amddiffyn yr hen ffordd dros Fwlch y Ddeufaen ac yn gwarchod y fferi strategol dros Afon Menai i Lanfaes, prif borthladd Gwynedd yng nghyfnod y Tywysogion.
Fe'i cofrestrwyd gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: CN007.
Fe godwyd y rhan fwyaf o'r tomenni hyn yng Nghymru rhywdro rhwng degawdau olaf yr 11g ac ail hanner y 12g allan o bridd a charreg, gyda ffos o'u cwmpas fel rheol. Y Normaniaid ddaeth â'r math hwn o amddiffynfa o Ffrainc i wledydd Prydain a mabwysiadwyd y dechnoleg gan y Cymry. Mae'r clwstwr mwyaf o'r tomennydd hyn drwy wledydd Prydain i'w weld yn ardal y gororau (neu'r Mers): sef Swydd Amwythig, Swydd Gaer, Swydd Henffordd, Powys a Sir y Fflint fel y caiff ei adnabod heddiw.
City Lights
Ffilm gomedi gan Charlie Chaplin ac sy'n serennu Chaplin, Virginia Cherrill a Harry Myers ydy City Lights ("Goleuadau y Ddinas").
Abar Basanta Bilap
Ffilm ddrama yw Abar Basanta Bilap a gyhoeddwyd yn 2018. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd আবার বসন্ত বিলাপ ac fe'i cynhyrchwyd yn India. Lleolwyd y stori yn Gorllewin Bengal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Bengaleg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Moon Moon Sen, Kharaj Mukherjee, Mir Afsar Ali a Paran Bandopadhyay.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1930 o ffilmiau Bengaleg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Allt Lwyd
Mae Allt Lwyd yn gopa mynydd a geir ym Mannau Brycheiniog rhwng Llanymddyfri a Threfynwy;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 626metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Is-Hewitt a Nuttall. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 654 metr (2146 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.
Dolennau allanol
Is-Hewitt a Nuttall
Feel Rich: Health Is The New Wealth
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Peter Spirer yw Feel Rich: Health Is The New Wealth a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw The Game a Common.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Peter Spirer ar 1 Ionawr 1963. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 20 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Peter Spirer nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
John Hughes (Idanfryn)
Roedd John Hughes (Idanfryn) (1832-1876) yn athro, bardd a llenor. Cafodd ei eni ym Mrynsiencyn, Ynys Môn (lle mae tŷ o'r enw Idanfryn), yn fab i William Hughes, amaethwr ar raddfa fach ac Elizabeth ei wraig, Tŷ'n y gongl, Llanidan (1841), Gweitan, Niwbwrch (1851) ac wedyn, Glanrhos, plwyf Llanidan (1875)
Cafodd brentisiaeth efo crŷdd, tra'n byw gyda'i rieni yn Niwbwrch; ac yn hwyrach yn ei fywyd disgrifiodd ei hun fel "tincer" - er dicho iddo ddefnyddio'r gair yn ei ystyr o drempyn neu grwydryn yn hytrach na thrwsiwr sosbenni, gan ein bod yn clywed amdano nesaf fel athro yn Llanrhaeadr-ym-Mochnant ac wedyn yr athro (1866-7) ar Ysgol Capel Horeb (MC), Rhostryfan, a symudodd wedyn i Amlwch erbyn 1869 lle bu'n athro ar yr Ysgol Frytanaidd yno ac wedyn i Gaernarfon fel pennaeth Ysgol Rad Caernarfon lle bu'n byw hyd ei farwolaeth. Roedd wedi priodi merch y Capten Hugh Owen o Fangor, a bu hithau'n byw yno nes symud at ei merch yng Nghaerdydd tua 1910 a marw yn 1915 yn 73 oed.
Roedd Idanfryn yn fardd a gafodd gryn sylw yn ystod ei oes ac mae ei waith ar gael yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Arferai gyfansoddi cerddi moeswersol digon swynol a ymddangosodd weithiau yn Trysorfa y Plant yn yr 1860au, ac ambell i emyn, yn ogystal â chyflwyno ysgrifau i gyfnodolion amrywiol. Fodd bynnag, nid oedd heb gloffi weithiau yn ei ymdrechion. Dyma feirniadaeth ar waith o'i eiddo yng ngholofn Y Tyst Cymreig - ond nid oedd Cymraeg y beirniad yn ddilychwin ychwaith!:
Bu farw 31 Fai 1876, pan oedd yn byw yn Stryd y Felin, Twtil, Caernarfon ar ôl cystudd hir, gan adael gweddw, pedwar mab a dwy ferch. Yn eu mysg oedd Gwilym Hughes (Ap Idanfryn), newyddiadurwr amlwg ac ysgrifennydd y "Welsh National Memorial Association". Cofir am Ap Idanfryn yn bennaf heddiw oherwydd ei gyfweliad efo'r Dr. William Price.
Morfil Sberm
Morfil mawr danheddog â trwyn sgwâr a phen anferth o deulu'r Physeteridae ac sy'n bwydo ar fôr-lewys ydy'r morfil sberm (ll. morfilod sberm; hefyd casialot, morfil pensgwar) (Lladin: Physeter macrocephalus; Saesneg: sperm whale).
Mae ei diriogaeth yn cynnwys Awstralia, Cefnfor yr Iwerydd, y Cefnfor Tawel, Ewrop a Chefnfor India ac ar adegau mae i'w ganfod ger arfordir Cymru.
Ar restr yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur (UICN), caiff y rhywogaeth hon ei rhoi yn y dosbarth ‘bregus’ (vulnerable) o ran niferoedd, bygythiad a chadwraeth.
Eilidh Whiteford
Gwleidydd o'r Alban yw Eilidh Whiteford (ganwyd 24 Ebrill 1969) a oedd yn Aelod Seneddol dros Banff a Buchan rhwng 2015 a 2017; mae'r  etholaeth yn Aberdeen a Swydd Aberdeen, yr Alban. Mae Eilidh Whiteford yn cynrychioli Plaid Genedlaethol yr Alban yn Nhŷ'r Cyffredin.
Fe'i ganwyd yn Aberdeen a'i phriod yw Stephen Smith. Gweithiodd am rai blynyddoedd fel Darlithwraig ym Mhrifysgol Glasgow ac yna fel rheolwraig elusen Scottish Carers' Alliance ac Oxfam.
Etholiad 2010
Wedi ei hethol yn Etholiad Cyffredinol 2010, fe'i gwnaed yn Llefarydd dros Fwyd, Pysgota a Materion Gwledig.
Somos Mujeres Invisibles
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Stora Famnen
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Gustaf Edgren yw Stora Famnen a gyhoeddwyd yn 1940. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Gösta Gustaf-Janson.
Gussage
Cyfres o dri phentref yng ngogledd sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr yw Gussage. Lleolir y pentrefi ar hyd isafon Afon Allen ar Cranborne Chase, 8 milltir i'r gogledd-ddwyrain o Blandford Forum a 10 milltir i'r gogledd o Wimborne Minster. Mae'r nant yn rhedeg drwy'r tri phlwyf: Gussage All Saints, Gussage St Michael a Gussage St Andrew.
Stora Famnen
Y prif actor yn y ffilm hon yw Sigurd Wallén.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1940. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Abe Lincoln in Illinois sef ffilm Americanaidd am fywyd a gwaith Abraham Lincoln, gan John Cromwell. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustaf Edgren ar 1 Ebrill 1895 yn Värmland a bu farw yn Bromma city district ar 8 Chwefror 1976.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustaf Edgren nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Castell Llanddeiniolen
Hen domen, neu fwnt, o'r Oesoedd Canol ydy Castell Llanddeiniolen, heb y mur gwarcheidiol arferol, sef y “beili”. Lleoliad: Llanddeiniolen, Gwynedd;. Fe godwyd y rhan fwyaf o'r tomenni hyn yng Nghymru rhywdro rhwng degawdau olaf yr 11g ac ail hanner y 12g allan o bridd a charreg, gyda ffos o'u cwmpas fel rheol. Y Normaniaid ddaeth â'r math hwn o amddiffynfa o Ffrainc i wledydd Prydain a mabwysiadwyd y dechnoleg gan y Cymry.
Fe'i cofrestrwyd gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: CN197.
Mae'r clwstwr mwyaf o'r tomennydd hyn drwy wledydd Prydain i'w weld yn ardal y gororau (neu'r Mers): sef Swydd Amwythig, Swydd Gaer, Swydd Henffordd, Powys a Sir y Fflint fel y caiff ei adnabod heddiw.
PFN1
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn PFN1 yw PFN1 a elwir hefyd yn Profilin 1 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 17, band 17p13.2.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn PFN1.
Pencampwriaeth y Pum Gwlad 1964
Rhannwyd Pencampwriaeth y Pum Gwlad yn 1964  rhwng Cymru a'r Alban.
Garage Babes
Ffilm gomedi yw Garage Babes a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Omar Sy, Alain Chabat, JoeyStarr a Fred Testot.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Crothell Bymtheg-Pigyn
Pysgodyn sy'n byw yn y môr ac mewn dŵr croyw ac sy'n perthyn i deulu'r Gasterosteidae ydy'r Crothell Bymtheg-Pigyn sy'n enw benywaidd; lluosog: crethyll pymtheg-pigyn (Lladin: Spinachia spinachia; Saesneg: Spinachia spinachia).
Mae ei diriogaeth yn cynnwys Cefnfor yr Iwerydd ac mae i'w ganfod ar adegau yn aberoedd ac arfordir Cymru.
Ar restr yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur (UICN), caiff y rhywogaeth hon ei rhoi yn y dosbarth 'Heb ei gwerthuso' o ran niferoedd, bygythiad a chadwraeth gan nad oes data digonol.
Blutjung Zur Lust Verführt
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwyr Alois Brummer a Marco Vicario yw Blutjung Zur Lust Verführt a gyhoeddwyd yn 1972. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1972. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather sef ffilm am gangstyrs Americanaidd gan Francis Ford Coppola.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alois Brummer nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Castell Tomen-las
Fe'i cofrestrwyd gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: ME043.
Mae'r clwstwr mwyaf o'r tomennydd hyn drwy wledydd Prydain i'w weld yn ardal y gororau (neu'r Mers): sef Swydd Amwythig, Swydd Gaer, Swydd Henffordd, Powys a Sir y Fflint fel y caiff ei adnabod heddiw.
Senedd yr Unol Daleithiau
Uwch-dŷ y ddwy siambr yng Nghyngres yr Unol Daleithiau ydy Senedd yr Unol Daleithiau, a'r is-dŷ yw'r Tŷ Cynrychiolwyr yr Unol Daleithiau. Sefydlir cyfansoddiad a phŵerau'r Senedd a'r Tŷ yn Erthygl Un y Cyfansoddiad (sydd ddim yn defnyddio'r termau "uwch" ac "is"). Cynrychiolir pob talaith yr Unol Daleithiau gan ddau seneddwr, waeth beth fo poblogaeth y taleithiau hynny. Sicrha hyn fod gan bob talaith gynrychiolaeth gyfartal yn y Senedd. Mae seneddwyr yn gwasanaethau am dymhorau o chwe mlynedd. Lleolir siambr Senedd yr Unol Daleithiau yn yr adain ogleddol yr adeilad Capitol yn Washington D.C., y prifddinas cenedlaethol. Cyfarfydda'r Tŷ Cynrychiolwyr yn adain ddeheuol yr un adeilad.
Mae gan y Senedd bŵerau arbennig nas rhoddir i'r Tŷ, gan gynnwys cydsynio i gytundebau fel rhagamod cyn y cânt eu cadarnhau a chydsynio neu gadarnhau apwyntio gweinidogion y Cabinet, barnwyr ffederal, uwch-swyddogion ffederal eraill, swyddogion milwrol a swyddogion unffurf ffederal eraill, yn ogystal ag achosion uchelgyhuddo yn erbyn swyddogion ffederal. Mae'r Senedd yn gorff mwy bwriadol na Thŷ'r Cynrychiolwyr am fod y Senedd yn llai o ran maint a'i haelodau'n gwasanaethu am gyfnod hwy, gan greu awyrgylch llai pleidiol na'r hyn a welir yn y Tŷ lle adlewyrchir agweddau'r cyhoedd yn amlycach. Ystyrir y Senedd yn gorff mwy uchelael na Thŷ'r Cynrychiolwyr am fod y cyfnodau a wasanaethir yno'n hwy, yr aelodaeth yn llai a'r etholaethau'n fwy.
Ysgol Gyfun Gymraeg Bryn Tawe
bawd|Ysgol Gyfun Gymraeg Bryn Tawe Ysgol uwchradd cyfrwng Cymraeg yn Abertawe yw Ysgol Gyfun Gymraeg Bryn Tawe. Agorwyd yr ysgol ym mis Medi, 2003 ar ôl blynyddoedd o ymgyrchu am ail ysgol uwchradd cyfrwng Cymraeg yn Abertawe. Cyn hyn mynychai disgyblion Ysgol Gyfun Gŵyr yn Nhregŵyr, Abertawe.
Mae hi'n un o'r ysgolion mwyaf newydd o ran yr adeilad ac o ran technoleg yng Nghymru. Dysgir bob pwnc trwy gyfrwng y Gymraeg a rhaid i bob disgybl siarad Cymraeg yn ystod yr oriau ysgol.
Cerddi Bob Lliw
Cyfrol o gerddi gan Olwen Canter yw Cerddi Bob Lliw. Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Cyfrol o gerddi personol, amryliw gan y bardd Olwen Canter, nifer ohonynt wedi ennill gwobrau mewn eisteddfodau. Cant o gerddi i ddeffro'r synhwyrau gan fardd o Wrecsam.
Botwm Crys yn cadw lle
All Woman
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Hobart Henley yw All Woman a gyhoeddwyd yn 1918. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan E. Lloyd Sheldon.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1918. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Shoulder Arms sef ffilm fud a chomedi o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. Oliver T. Marsh oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hobart Henley ar 23 Tachwedd 1887 yn Louisville a bu farw yn Beverly Hills ar 7 Tachwedd 1990. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1914 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hobart Henley nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Imago Mortis
Ffilm arswyd gan y cyfarwyddwr Stefano Bessoni yw Imago Mortis a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Torino. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Stefano Bessoni a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Zacarías M. de la Riva.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Geraldine Chaplin, Leticia Dolera, Oona Castilla Chaplin, Álex Angulo, Francesco Carnelutti, Jun Ichikawa, Silvia De Santis, Alberto Amarilla Bermejo a Francesco Martino. Mae'r ffilm Imago Mortis yn 96 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Arnaldo Catinari oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Stefano Bessoni ar 14 Medi 1965 yn Rhufain.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Stefano Bessoni nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Highcliffe
Tref yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Highcliffe neu Highcliffe-on-Sea. Fe'i lleolir mewn ardal di-blwyf yn awdurdod unedol Bournemouth, Christchurch a Poole.
Mae'n rhan o Gytref De-ddwyrain Dorset. Mae'n gorwedd i'r dwyrain o dref hanesyddol Christchurch a chyrchfan wyliau Bournemouth, ac i'r gorllewin o Barton on Sea a New Milton. Saif y dref ar ddarn deniadol o arfordir y Solent gyda golygfeydd o Ynys Wyth. Mae ei safle ar arfordir y de yn rhoi hinsawdd iddi gyda gaeafau mwyn, a llai o lawiad na lleoliadau ymhellach i'r gorllewin. Helpodd hyn i sefydlu'r dref fel cyrchfan iechyd a hamdden boblogaidd yn ystod y cyfnod Fictoraidd hwyr a Edwardaidd cynnar.
Walcott, Iowa
Dinas yn Scott County a Muscatine County, yn nhalaith Iowa, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Walcott, gan gynnwys:
Minne
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr André Hugon yw Minne a gyhoeddwyd yn 1915. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Minne ac fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Musidora. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Birth of a Nation addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Hugon ar 17 Rhagfyr 1886 yn Alger a bu farw yn Cannes ar 8 Awst 2007.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Hugon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Devata
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr K. Raghavendra Rao yw Devata a gyhoeddwyd yn 1982. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan K. Chakravarthy.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1982. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner sef film noir, dystopaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm K Raghavendra Rao ar 23 Mai 1942 yn Krishna. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1977 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Aderyn haul ystlyswyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn haul ystlyswyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar haul ystlyswyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Aethopyga eximia; yr enw Saesneg arno yw Kühl’s sunbird. Mae'n perthyn i deulu'r Adar haul (Lladin: Nectarinidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Devata
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Aderyn haul ystlyswyn
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. eximia, sef enw'r rhywogaeth.
Calum Kerr
Gwleidydd o'r Alban yw Calum Robert Kerr (ganwyd 5 Ebrill 1972) a oedd yn Aelod Seneddol dros Swydd Berwick, Roxburgh a Selkirk rhwng 2015 a 2017; mae'r etholaeth yn Dumfries a Galloway, Gororau'r Alban a De Swydd Lanark, yr Alban. Roedd Calum Kerr yn cynrychioli Plaid Genedlaethol yr Alban yn Nhŷ'r Cyffredin, ac yn ei gyfnod yno roedd yn Llefarydd yr SNP dros Yr Amgylchedd a Materion Cefn Gwlad.
Talwrn y Beirdd 11 - Pigion y Talwrn
Casgliad o gerddi wedi'i olygu gan Gerallt Lloyd Owen yw Talwrn y Beirdd 11: Pigion y Talwrn. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Casgliad o farddoniaeth amrywiol dwys a digri a baratowyd gan feirdd ar hyd a lled Cymru ar gyfer cyfres radio boblogaidd Talwrn y Beirdd yn cynnwys cerddi ysgafn a limrigau, cywyddau ac englynion, telynegion a chwpledi.
Botwm Crys yn cadw lle
Hotelværelse Nr. 13
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Oscar Nielsen, Rigmor Nathansen, Einar Rosenbaum a Gustav Helios.
Calum Kerr
Etholiad 2015
Yn Etholiad Cyffredinol 2015 enillodd Plaid Genedlaethol yr Alban 56 allan o 59 sedd yn yr Alban. Yn yr etholiad hon, derbyniodd Calum Kerr 20145 o bleidleisiau, sef 36.6% o'r holl bleidleisiau a fwriwyd, sef gogwydd o +27.4 ers etholiad 2015 a mwyafrif o 328 pleidlais. Cyn hynny, ac ers 1965, bu'r etholaeth yn greigle i'r Democratiaid Rhyddfrydol.
Hotelværelse Nr. 13
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Birth of a Nation addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Aderyn haul ystlyswyn
Teulu
Mae'r aderyn haul ystlyswyn yn perthyn i deulu'r Adar haul (Lladin: Nectarinidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Tomen Ddreiniog
Hen domen, neu fwnt, o'r Oesoedd Canol ydy Domen Ddreiniog, heb y mur gwarcheidiol arferol, sef y “beili”. Lleoliad: Llanegryn, Gwynedd;. Fe godwyd y rhan fwyaf o'r tomenni hyn yng Nghymru rhywdro rhwng degawdau olaf yr 11g ac ail hanner y 12g allan o bridd a charreg, gyda ffos o'u cwmpas fel rheol. Y Normaniaid ddaeth â'r math hwn o amddiffynfa o Ffrainc i wledydd Prydain a mabwysiadwyd y dechnoleg gan y Cymry.
Fe'i cofrestrwyd gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: ME054.
Mae'r clwstwr mwyaf o'r tomennydd hyn drwy wledydd Prydain i'w weld yn ardal y gororau (neu'r Mers): sef Swydd Amwythig, Swydd Gaer, Swydd Henffordd, Powys a Sir y Fflint fel y caiff ei adnabod heddiw.
Gefährlicher Sex Frühreifer Mädchen
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwr Alois Brummer yw Gefährlicher Sex Frühreifer Mädchen a gyhoeddwyd yn 1972. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1972. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather sef ffilm am gangstyrs Americanaidd gan Francis Ford Coppola.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alois Brummer ar 12 Mai 1926 ym Mainburg a bu farw ym München ar 1 Ionawr 1945.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alois Brummer nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
359 CC
5g CC - 4g CC - 3g CC
400au CC 390au CC 380au CC 370au CC 360au CC - 350au CC - 340au CC 330au CC 320au CC 310au CC 300au CC 364 CC 363 CC 362 CC 361 CC 360 CC - 359 CC - 358 CC 357 CC 356 CC 355 CC 354 CC
Sous Les Phares
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr André Hugon yw Sous Les Phares a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw André Nox a Henri Baudin. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Hugon ar 17 Rhagfyr 1886 yn Alger a bu farw yn Cannes ar 8 Awst 2007.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Hugon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Diwygiad 1904–1905
Y Cefndir
Yn 1859 y gwelwyd y diwygiad diwethaf cyn 1904-1905, rhwng 1859 ac 1904 bu cryn newid ym myd Cristnogaeth y Cymry. Er 1850 roedd Cymru yn colli mwy a mwy o'i draddodiad hanesyddol Calfinaidd. Roedd hi'n oes pan ddaeth i'r weinidogaeth Ymneilltuol y pregethwyr mawr megis Christmas Evans (1838), John Elias (1841) a Henry Rees (1869). Wedi i'r to yma o bregethwyr ymadael, ar y cyfan, fe welwyd pregethu Cymraeg yn colli ei gefndir Beiblaidd traddodiadol ac fe welwyd symudiad tuag at bregethu poblogaidd a llenyddol, mwy rhyddfrydig a llai llythrennol.
Mwy o Hoff Gerddi Cymru
Blodeugerdd o gerddi wedi'i golygu Elinor Wyn Reynolds yw Mwy o Hoff Gerddi Cymru. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Diwygiad 1904–1905
Y Cefndir
Felly erbyn 1904 roedd sawl eglwys a sawl arweinydd Cristnogol Ymneilltuol yng Nghymru wedi troi cefn ar y traddodiad Calfinaidd, bellach roedd eu Cristnogaeth yn ddim byd mwy na rhan o'u diwylliant; nid oedd iddo elfen ddwyfol ddifrifol o safbwynt Calfinaidd uniongred. Rhaid ystyried y cefndir yma er mwyn deall y Gymru fu'n llwyfan i ddiwygiad 1904-1905.
Mwy o Hoff Gerddi Cymru
Disgrifiad byr
Dyma ddilyniant i'r gyfrol Hoff Gerddi Cymru. Mae'r casgliad yn rhychwantu'r digrif a'r difrifol, cerddi hir a cherddi byr.
Davay Tantsuy!
Ffilm ar gerddoriaeth yw Davay Tantsuy! a gyhoeddwyd yn 2019. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Давай танцуй! ac fe’i cynhyrchwyd yn yr Wcráin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwseg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Monatik.
Diwygiad 1904–1905
Paratoi'r ffordd i'r Diwygiad
Yn ystod y cyfnod rhwng 1859 a 1904, cafwyd adfywiadau lleol o bryd i'w gilydd; bu adfywiadau lleol yng Nghwmafan (1866), Y Rhondda (1879), Caerfyrddin a Blaenau Ffestiniog (1887), Dowlais (1890) a'r Bontnewydd (1892). Cyn yr adfywiadau yma bu i'r Cristnogion yn yr ardaloedd hynny weddïo’n ddwys. Dyma batrwm a welwyd cyn i ddiwygiad 1904-1905 dorri allan; er enghraifft drwy 1902-1903 fe gyfarfu holl arweinwyr Bedyddiedig Cwm Rhondda, 35 ohonynt, yn rheolaidd i weddïo am fendith. Yng nghapel Hebron, Ton, fe fu cyfarfodydd gweddi hyd 1904 ac wedi iddyn nhw glywed fod "Duw ar waith" yn Hebron, Dowlais dwysáu gwnaeth y gweddïo yn Hebron, Ton, yn y gobaith y byddai'r fendith yn dod atynt hwythau hefyd.
Davay Tantsuy!
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,700 o ffilmiau Rwseg wedi gweld golau dydd.
Diwygiad 1904–1905
Y Diwygiad yn dechrau
Mae'n anodd dweud yn union ble a phryd y dechreuodd y diwygiad, ond efallai y gellid cyfeirio at y llefydd canlynol fel ardaloedd o bwys.
Davay Tantsuy!
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mwy o Hoff Gerddi Cymru
Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle
Diwygiad 1904–1905
Ceinewydd a Blaenannerch
Erbyn Medi 1904 fe drefnwyd cynhadledd ym Mlaenannerch. Fe adroddwyd fod bendith aruthrol wedi bod yn y gynhadledd ac fe ledaenwyd y newydd drwy'r ardal a thu hwnt. Fe adroddwyd yr hanes yn y South Wales Daily News, lle yr adroddwyd fod y 'trydydd diwygiad mawr' ar droed trwy Gymru.
Rhydaman
Ar ddechrau Tachwedd 1904 fe wahoddwyd Joseph Jenkins fel pregethwr gwadd i gapel Bethani, Rhydaman, eglwys Nantlais Williams. Fe drefnwyd fod Joseph Jenkins i ddod cyn fod newydd am y diwygiad wedi cyrraedd Rhydaman, serch hynny gan fod Joseph Jenkins yn dod teimlodd Nantlais y byddai hi'n briodol trefnu cyfarfod arbennig ar brynhawn Sul i Joseph Jenkins adrodd yr hanes. Mae'n debyg i Nantlais ofidio na fyddai diddordeb ac na fyddai neb yn dod i'r cyfarfod arbennig yma, serch hynny pan gyrhaeddodd Nantlais prin yr ydoedd yn medru mynd i mewn i glywed Joseph Jenkins.
Ymhell cyn clywed sôn am ddiwygiad roedd hi wedi ei threfnu fod Joseph Jenkins i siarad ar y Nos Lun cyn iddo ddychwelyd i Geinewydd. Fe lenwyd y capel i'r ymylon unwaith yn rhagor ar y nos Lun, ond o bosib y digwyddiad mwyaf hynod y noson honno oedd i ŵr ddatgan o'r galori “Mi fydd cyfarfod arall yma nos yfory...”. Fe gynhaliwyd cyfarfod arall ar y nos Fawrth a barhaodd tan oriau mân y bore; roedd y diwygiad wedi cyrraedd Rhydaman. Er bod Nantlais eisoes wedi ei ordeinio gan y Methodistiaid, gwerth fyddai nodi na chafodd Nantlais dröedigaeth tan benwythnos ymweliad Joseph Jenkins â Rhydaman yn Nhachwedd 1904. Daeth ei 'gadwedigaeth' ar y Nos Sadwrn, noswyl ymweliad Joseph Jenkins.
Y Gogledd
Yn Rhagfyr 1904 fe aeth Joseph Jenkins ar daith bregethu am dri mis i'r Gogledd. Bendithiwyd cyrddau yn Amlwch, Llangefni, Llanerchymedd, Talysarn, Llanllyfni, Dinbych, Llanrwst, Dinorwig, Disgwylfa ac ymysg myfyrwyr ym Coleg Prifysgol Cymru, Bangor. Ond digwyddodd y "fendith" fwyaf ym Methesda. Disgrifiodd un o arweinwyr eraill y diwygiad J. T. Job gyfarfod yn Jerwsalem, Bethesda ar yr 22ain o Ragfyr 1904 'yn gorwynt'. Bu gweddïo yno am awr cyn i Joseph Jenkins gyrraedd, ugain munud i mewn i'w bregeth fe ffrwydrodd y dorf fawr mewn gorfoledd; dynion yn gwaeddu emynau a phobl yn dawnsio rhwng y corau.
Evan Roberts a Chasllwchwr
Roedd Evan Roberts (gweinidog) yn ddyn ifanc a ddylanwadwyd arno gan y storiâu oedd yn dod i Geinewydd a Blaenannerch. Fe deimlodd alwad i fynd i'r weinidogaeth ac fe aeth am ei hyfforddiant bugeiliol i Gastell Newydd Emlyn; wrth gwrs daeth i dde Ceredigion yn ystod cynnwrf mawr Blaenannerch. Fe ddaeth Seth Joshua, un o arweinwyr eraill y diwygiad, i'r ardal i gynnal cyfarfodydd, disgwyliai Evan Roberts ymlaen yn eiddgar. Yn ystod ail bregeth Seth Joshua ym Mlaenannerch fe syrthiodd Evan Roberts i'r llawr a gwaeddu allan “Plyg fi; plyg fi; plyg ni!”.
Wedi tri mis o hyfforddiant yng Nghastell Newydd Emlyn fe ddychwelodd Evan Roberts i Gasllwchwr i ddechrau ar ei weinidogaeth. Dywedir iddo gael gweledigaethau uniongyrchol gan yr Ysbryd Glân, gweledigaethau penodol iawn megis y rhif 100,000 oedd yn cynrychioli yr eneidiau y byddai Duw yn eu hachub trwyddo ef. Wrth i'r diwygiad fynd rhagddi daeth Evan Roberts yn fwyfwy dibynnol ar yr Ysbryd Glân yn ei bregethu yn hytrach na'r Beibl. Serch hynny roedd ei weinidogaeth yn llwyddiannus. Yn aml fe ddechreuodd gyfarfodydd wrth adrodd hanes yr hyn oedd yn digwydd yng Ngheinewydd a Blaenannerch, yna fe heriai'r torf o wrandawyr ynglŷn â'u cyflwr ysbrydol hwynt-hwythau. Yn fuan fe ddeffrôdd y dyrfa yng Nghasllwchwr, roedd y diwygiad wedi lledu yna, ac fe aeth cyfarfodydd ymlaen tan oriau mân y bore. Wedi i'r tân gael ei gynnau yng Nghasllwchwr fe aeth Evan Roberts ar daith drwy'r cymoedd er mwyn lledu'r diwygiad.
Y papurau newydd
Dyma oedd y diwygiad cyntaf i'r cyfryngau poblogaidd chwarae rôl ynddo. Roedd y Western Mail a'r South Wales Daily News wedi chwarae rhan allweddol yn lledaenu’r newyddion fod diwygiad yn y tir. Fe roddwyd sylw arbennig i Evan Roberts a'i waith gan y Western Mail. Mae rhai haneswyr yn nodi fod y papurau hyn yn cynrychioli meistri mawr y gweithfeydd haearn a'r pyllau glo yn y De ac felly'n barod iawn i gefnogi unrhyw symudiad i ffrwdd o wleidyddiaeth sosialaidd a radicalaidd y dydd gan ei weithwyr.