cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Magnificent Lie
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Berthold Viertel ar 28 Mehefin 1885 yn Fienna a bu farw yn yr un ardal ar 14 Gorffennaf 1954.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Berthold Viertel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pseudolestes mirabilis
Mursen yn nheulu'r Megapodagrionidae yw'r Pseudolestes mirabilis sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Pseudolestes.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Defnydd naturiol
Unrhyw gynnyrch neu ddefnydd materol sy'n dod o blanhigion, anifeiliaid, neu'r tir yw defnydd naturiol (deunydd naturiol). Ystyrir fod mwynau a metalau a geir o'r ddaear (heb eu newid o gwbl, e.e. trwy eu cymysgu) yn ddefnyddiau naturiol hefyd.
Mae defnyddiau naturiol yn cynnwys:
The Fall Guy
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Leslie Pearce yw The Fall Guy a gyhoeddwyd yn 1930. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Tim Whelan. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Jack Mulhall. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1930. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All Quiet on the Western Front ffilm Almaenig, Ffraneg a Saesneg gan Lewis Milestone a Nate Watt. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Leo Tover oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Archie Marshek sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Leslie Pearce ar 20 Ebrill 1887 yn Christchurch a bu farw yn Wellington ar 14 Mehefin 2012.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Leslie Pearce nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Die Geierwally (ffilm, 1940 )
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Hans Steinhoff yw Die Geierwally a gyhoeddwyd yn 1940. Fe'i cynhyrchwyd gan Gerhard Staab yn yr Almaen; y cwmni cynhyrchu oedd Tobis Film. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Jacob Geis a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nico Dostal.
Isaac Orobio de Castro
Athronydd, ffisigwr, ac apolegwr Iddewig, a anwyd yn Bragança, Portiwgal oedd Balthazar (Isaac) Orobio de Castro (oddeutu 1617 – 7 Tachwedd 1687).
Die Geierwally (ffilm, 1940 )
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Heidemarie Hatheyer, Hans Adalbert Schlettow, Winnie Markus, Sepp Rist, Anna Exl, Eduard Köck, Rolf Pinegger, Georg Vogelsang, Gustav Waldau, Maria Auer, Maria Hofen a Käte Merk. Mae'r ffilm Die Geierwally yn 104 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Isaac Orobio de Castro
Bywyd
Tra'r oedd efe'n blentyn, aeth ag ef i Seville gan ei rieni, a oedd yn Iddewon cudd. Astudiodd athroniaeth yn Alcalá de Henares a daeth tyn athro metaffiseg ym Mhrifysgol Salamanca. Ar ôl hynny, ymroddodd ei hunan i astudio meddygaeth, a daeth yn ymarferydd poblogaidd yn Seville, ac yn ffisigwr cyffredin i ddug Medina-Celi.
Die Geierwally (ffilm, 1940 )
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hans Steinhoff ar 10 Mawrth 1882 ym Marienberg a bu farw yn Glienig ar 7 Tachwedd 2000.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hans Steinhoff nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pen-llyn
Pentrefan ar lan gogleddol Llyn Llywenan yng nghymuned Bodedern, Ynys Môn, Cymru yw Pen-llyn. Mae 137.9 milltir (221.9 km) o Gaerdydd a 221.6 milltir (356.6 km) o Lundain.
Cynrychiolir Pen-llyn yn Senedd Cymru gan a'r Aelod Seneddol yw.
Ïon
Atom neu moleciwl sydd wedi colli neu ennill un neu ragor o electronau falens gan roi iddo gwefr trydanol positif neu negyddol yw ïon. (Mae modd ffurfio ionau trwy golli electronau yn ddyfnach na'r orbit falens o dan amgylchiadau arbennig - er enghraifft gwres uchel crombiliau’r sêr.) Gelwir ïon â gwefr negyddol, sef un gyda fwy o electronau yn ei blisg na phrotonau yn ei niwclews, yn anïon (ana: Groeg 'i fyny'). Ar y llaw arall, gelwir ïon â gwefr positif, gyda llai o electronau na phrotonau, yn catïon (kata: Groeg 'i lawr').
Gelwir ïon o atom unigol yn ïon monatomig, ond os oes ganddo fwy nag un atom fe'i gelwir yn ïon polyatomig. Gelwir ïonau sy'n cynnwys ocsigen yn ocsianïonau.
Mae casgliad o ïonau nwyol, neu nwy sy'n cynnwys canran uchel o ronynnau wedi'u gwefru, yn cael ei alw yn plasma.
Ïoneiddio
Dibynna rhwyddineb ïoneiddio atom neu foleciwl ar ei egni ïoneiddio. Dyma'r newid mewn egni a geir pan dynnir electron o'r atom neu foleciwl pan bont ar ffurf nwy. Gellir hefyd creu ion wrth ychwanegu electron i atom neu foleciwl.
Ioneiddio atomau
Mae trefn a gwerth egni ïoneiddio electronau'r holl elfennau yn ddadlennol iawn ynglŷn â natur ac ymddygiad yr elfen honno - ac mi fu'n dystiolaeth bwysig wrth ddatrys strwythur yr atom. Er enghraifft (wrth ystyried dosbarthiad Tabl Cyfnodol Mendeleev) mae gan holl atomau metelau grŵp 1 ( Li, Na, K, Rb, Cs) un electron yn eu horbitau falens. Mae'r egni ïoneiddio (I1) yn lleihau wrth ddringo ar hyd y grŵp. Ei werth yw 520 kJ.mol-1 am Li a 375.7 kJ.mol-1 ar gyfer Cs. Gellir ystyried hyn yn ganlyniad i "pellter" yr electron o'r niwclews cynyddu ac felly dylanwad ei wefr bositif gwanhau o'r herwydd. Mae'r un peth yn wir am fetelau grŵp 2, gyda gwerthoedd I1 a I2 yn lleihau wrth ddringo'r grŵp (i Be I1= 899.5 kJ.mol-1, I2= 1757.1 kJ.mol-1 ac i Ba I1= 502.9 kJ.mol-1 I2= 965.2 kJ.mol-1). Adlewyrchir hyn yn nhrefn adweithedd y metelau a dŵr - Li y fwyaf a Ca y lleiaf (o'r metal cymharol gyfarwydd mewn gwers ysgol). naid sylweddol yng ngwerth egni ïoneiddio'r electron nesaf (tu hwnt i'r orbit falens) ym mhob achlysur. Er enghraifft I2 Li yw 7298.1 kJ.mol-1 a I3 Be yw 14,848.7 kJ.mol-1.
Ioneiddio molecylau
Yr un yw egwyddor ïoneiddio molecylau, gan gynnwys rhai organaidd, ond y mae yma gryn amrywiaeth yn y modd y gwnaed hyn. Ym myd dadansoddi cemegau, mae hyn yn bwysig iawn wrth ymarfer spectrosgopeg mas, er enghraifft.
Ceffotetan
Mae ceffotetan yn wrthfiotic o’r math ceffamycin y gellir ei roi drwy bigiad i atal clefydau a thrin heintiau bacteriol. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₇H₁₇N₇O₈S₄.
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Ceffotetan, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
¡Viva Lo Imposible! o El Contable De Estrellas
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Rafael Gil yw '¡Viva Lo Imposible! o El Contable De Estrellas' a gyhoeddwyd yn 1939. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ¡Viva lo imposible! ac fe’i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Joaquín Calvo Sotelo a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jesús Guridi Bidaola.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Fernando Rey, Paquita Rico, Laurita Valenzuela, Miguel Gila Cuesta, Fernando Sancho, Jacqueline Pierreux, Raúl Cancio, José María Rodero, Julia Caba Alba, Julia Delgado Caro, Julio Núñez, Vicky Lagos, Manolo Morán, Erasmo Pascual, Yelena Samarina, José Marco Davó a Goyo Lebrero. Mae'r ffilm ''¡Viva Lo Imposible! o El Contable De Estrellas'' yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1939. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gone with the Wind sef ffilm Americanaidd am drais, dial a rhamant gan Victor Fleming, George Cukor a Sam Wood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Alfredo Fraile oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan José Antonio Rojo sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rafael Gil nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Blue Gap Boy'z
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Travis Holt Hamilton yw Blue Gap Boy'z a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Arizona. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw James & Ernie.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Travis Holt Hamilton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Fowlmere
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Fowlmere. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Swydd Gaergrawnt.
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,295.
As Amantes Latinas
Ffilm ddrama yw As Amantes Latinas a gyhoeddwyd yn 1978. Fe'i cynhyrchwyd ym Mrasil. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Portiwgaleg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1978. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Deer Hunter sef ffilm ryfel sy'n adrodd stori tri chyfaill Americanaidd a'u gwasanaeth milwrol gorfodol yn Rhyfel Fietnam. Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhinagrion borneense
Mursen yn nheulu'r Megapodagrionidae yw'r Rhinagrion borneense sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Rhinagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Troellwr cynffondelyn y gogledd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Troellwr cynffondelyn y gogledd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: troellwyr cynffondelyn y gogledd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Uropsalis lyra; yr enw Saesneg arno yw Lyre-tailed nightjar. Mae'n perthyn i deulu'r Troellwyr (Lladin: Caprimulgidae) sydd yn urdd y Caprimulgiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn U. lyra, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r troellwr cynffondelyn y gogledd yn perthyn i deulu'r Troellwyr (Lladin: Caprimulgidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Foxton, Swydd Gaergrawnt
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Foxton. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Swydd Gaergrawnt.
Den Dødes Halsbaand
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr August Blom yw Den Dødes Halsbaand a gyhoeddwyd yn 1910. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Knud Rassow.
An Arvor-Baden
Mae Arvor-Baden (Ffrangeg: Larmor-Baden) yn gymuned yn department Mor-Bihan (Ffrangeg: Morbihan), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Den Dødes Halsbaand
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Nicolai Neiiendam, Thorkild Roose, Petrine Sonne, Julie Henriksen, Otto Lagoni, Rasmus Ottesen ac Ingeborg Larsen.
An Arvor-Baden
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code56106
Den Dødes Halsbaand
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1910. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (ffilm o 1910) sef ffilm arswyd, gwyddonias o Unol Daleithiau America gan J. Searle Dawley.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm August Blom ar 26 Rhagfyr 1869 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 23 Mehefin 2010. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1893 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd August Blom nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
A. W. Wade-Evans
Hanesydd Cymreig ac offeiriad Anglicanaidd oedd Arthur Wade Wade-Evans (31 Awst 1875 - 4 Ionawr 1964).
Bywgraffiad
Ganed Wade-Evans yn Abergwaun, Sir Benfro, yn fab i gapten llong. Graddiodd o Goleg Iesu, Rhydychen, yn 1896 a chafodd ei ordeinio'n ddiacon yn 1898. Bu'n gurad yn Llundain, Caerdydd, English Bicknor a Llangystennin Garth Brenn (Welsh Bicknor) cyn dod yn ficer France Lynch yn 1909. Yn ddiweddarach bu'n ficer Pottersbury gyda Furtho a Yardley Gobion ac yna Wrabness. Ymddeolodd yn 1957, a bu'n byw yn Frinton-on-Sea, Essex, lle y bu farw.
Hanesydd
Cyhoeddodd nifer o lyfrau ar hanes cynnar Cymru a Phrydain. Mae'n fwyaf adnabyddus am ei gred fod y farn gyffredinol ymysg haneswyr ar y pryd, fod trigolion Brythonaidd Lloegr wedi eu gyrru ar ffo i'r gorllewin gan y Sacsoniaid, yn anghywir ac yn seiliedig ar gamddehongliad o De Excidio Britanniae gan Gildas (?6g). Yn ôl Wade-Evans, ysgrifennwyd y De Excidio - "y stori ddychmygol hon" sydd "wedi gwenwyno ffynhonnau hanes y Cymry am ganrifoedd" - ar ddechrau'r 8g, ond nid yw pawb yn derbyn ei ddamcaniaeth.
Harri II, Ymerawdwr Glân Rhufeinig
Ymerawdwr Glân Rhufeinig oedd Harri II (6 Mai 973 – 13 Gorffennaf 1024) (Almaeneg: Heinrich der Heilige), a alwyd weithiau'n Sant, oedd y pumed ymerawdwr cysegredig (a'r olaf) o Frenhinllyn yr Ottoniaid. Ef oedd yr unig frenin Almaenig i gael ei ganoneiddio.
Roedd Harri yn fab i Harri II, Dug Bafaria, a Gisela, merch Conrad III, brenin Bwrgwyn. Ei tad oedd wyr Harri I, brenin yr Almaen. Fe briododd Cunigunde o Lwcsembwrg.
Wreningham
Pentref a phlwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Wreningham.
Deufflwnisal
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
The Wisdom Tree
Ffilm wyddonias Saesneg o Unol Daleithiau America yw The Wisdom Tree. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Marie-Antoinette De Groote
Arlunydd benywaidd o Wlad Belg yw Marie-Antoinette De Groote (1924).
Fe'i ganed yn Gent a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yng Ngwlad Belg.
James Dickson Innes
Arlunydd Cymreig oedd James Dickson Innes (27 Chwefror 1887 – 22 Awst 1914) a beintiodd tirluniau yn bennaf.
Ganed Innes yn Llanelli, yn fab i Albanwr a weithiai yn y gweithfeydd tun lleol. Addysgwyd ef yng Ngholeg Crist, Brycheiniog, Ysgol Gelf Caerfyrddin, ac Ysgol Gelf y Slade. Ym 1911 treuliodd llawer o amser yn peintio gydag Augustus John yng Ngogledd Cymru, ond gwnaed llawer o'i waith mewn gwedydd tramor megis Ffrainc a Sbaen. Bu farw o tuberculosis yn Swanley, Caint.
Marie-Antoinette De Groote
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Helygen sachalin
Mae gwreiddiau'r goeden fechan hon yn hoff o bridd gwlyb, a thyf fel arfer ar lan afon, nant neu lyn. Mae'r dail wedi eu lleoli bob yn ail a'r blodau'n unrhyw - gyda chynffonau wyn bach benyw ar un coeden a'r gwryw ar goeden arall hy mae'n blanhigyn deuoecaidd. Mae'r petalau'n fach iawn ac ni cheir petalau. Mae gan y goeden briodweddau meddygol, gan gynnwys atal y ddannodd a gwrth-feiotig.
Al Sur Del Edén
Ffilm erotig gan y cyfarwyddwr Ismael González yw Al Sur Del Edén a gyhoeddwyd yn 1982. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1982. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner sef film noir, dystopaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ismael González nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pen-Lôn
Pentrefan yng nghymuned Rhosyr, Ynys Môn, yw Pen-Lôn. Saif tua hanner milltir i'r de o Niwbwrch.
Cynrychiolaeth etholaethol
Cynrychiolir Pen-Lôn yn Senedd Cymru gan a'r Aelod Seneddol yw.
Matador
Ffilm ddrama sy'n cynnwys elfennau erotig gan y cyfarwyddwr Pedro Almodóvar yw Matador a gyhoeddwyd yn 1986. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Matador ac fe’i cynhyrchwyd yn Sbaen. Lleolwyd y stori ym Madrid ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Pedro Almodóvar a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Bernardo Bonezzi. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Antonio Banderas, Pedro Almodóvar, Carmen Maura, Chus Lampreave, Verónica Forqué, Julieta Serrano, Assumpta Serna, Eusebio Poncela, Nacho Martínez, Bibiana Fernández, Eva Cobo, Jaime Chávarri, Jesús Ruyman a Concha Hidalgo. Mae'r ffilm Matador (ffilm o 1986) yn 110 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1986. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Aliens sef ffilm wyddonias llawn arswyd a chyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Ángel Luis Fernández Serrano oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan José Salcedo sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Pedro Almodóvar ar 25 Medi 1949 yn Calzada de Calatrava. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1974 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Pedro Almodóvar nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
219 CC
4g CC - 3g CC - 2g CC
A Safe Proposition
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Leslie S. Hiscott yw A Safe Proposition a gyhoeddwyd yn 1932. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Lloegr. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Michael Barringer.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Llyn Mälaren
Llyn yn ne Sweden yw Llyn Mälaren. Gydag arwynebedd o 1,140 km², ef yw llyn trydydd-fwyaf Sweden ar ôl Llyn Vänern a Llyn Vättern, ac mae tua 63 medr yn y mnan dyfnaf. Saif i'r gorllewin o Stockholm.
Ceir nifer o ynysoedd ynddo; y ddwy fwyaf yw Selaön (91 km²) a Svartsjölandet (79 km²). Dynodwyd Birka, sefydliad o oes y Llychlynnwyr ar ynys Björkö, ynghyd â Hovgården ar ynys Adelsö yn Safle Treftadaeth y Byd gan UNESCO yn 1993. Mae Palas Drottningholm ar ynys Lovön hefyd yn Safle Treftadaeth y Byd.
A Safe Proposition
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1932. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Tarzan The Ape Man ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
219 CC
260au CC 250au CC 240au CC 230au CC 220au CC - 210au CC - 200au CC 190au CC 180au CC 170au CC 170au CC
A Safe Proposition
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Leslie S Hiscott ar 25 Gorffenaf 1894 yn Fulham a bu farw yn Richmond upon Thames ar 3 Mai 1968.
219 CC
224 CC 223 CC 222 CC 221 CC 220 CC - 219 CC - 218 CC 217 CC 216 CC 215 CC 214 CC
A Safe Proposition
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Leslie S. Hiscott nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Illale Devata
Y prif actor yn y ffilm hon yw Akkineni Nageswara Rao.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1985. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Back to the Future sef ffilm wyddonias Americanaidd am fachgen a’i gar yn cael ei yrru i’r dyfodol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm T L V Prasad ar 21 Mawrth 1959 yn Vijayawada.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd T L V Prasad nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwybedog brown Affrica
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog brown Affrica (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion brown Affrica) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Muscicapa infuscata; yr enw Saesneg arno yw African sooty flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Fueling Otto Bob
Mae'r ffilm Fueling Otto Bob yn 12 munud o hyd.
Gwybedog brown Affrica
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. infuscata, sef enw'r rhywogaeth.
Fueling Otto Bob
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2001. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Beautiful Mind sef ffilm fywgraffyddol gan Ron Howard.
Gwybedog brown Affrica
Teulu
Mae'r gwybedog brown Affrica yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Fueling Otto Bob
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pow Wow
Ffilm ddogfen a drama gan y cyfarwyddwr Robinson Devor yw Pow Wow a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Mae'r ffilm Pow Wow yn 75 munud o hyd.
Paul Woods
Chwaraewr Rygbi'r Gynghrair Cymreig oedd Paul Woods (28 Hydref 1950 - 1 Tachwedd 2007).
Pow Wow
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robinson Devor nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Friday Bridge, Swydd Gaergrawnt
Pentref yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Friday Bridge. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Elm yn ardal an-fetropolitan Fenland.
Paul Woods
Ganed Paul Woods ym Mhontllanffraith, Sir Fynwy. Bu'n chwarae Rygbi'r Undeb i glybiau Tredegar a Pontypŵl cyn i Widnes ei berswadio i droi at Rygbi'r Gynghrair yn 1976. Yn ddiweddarach by'n chwarae i Rochdale Hornets a Hull. Enillodd ddeg cap dros dîm Rygbi'r Gynghrair Cymru.
Anička Jde Do Školy
Ffilm ddrama sy'n ymwneud a bywyd teuluol gan y cyfarwyddwr Milan Vošmik yw Anička Jde Do Školy a gyhoeddwyd yn 1962. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsiecoslofacia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieceg a hynny gan Ota Hofman a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Svatopluk Havelka.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Stella Zázvorková, Milan Svoboda, Rudolf Hrušínský, Jiřina Bohdalová, Jan Hrušínský, Vladimír Menšík, Eman Fiala, Jana Štěpánková, Karolina Slunéčková, František Šlégr, Jan Malaska, Naděžda Mauerová a František Maxián.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1962. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. No a'r gyntaf yng nghyfres James Bond a'r ffilm gyntaf i serennu Sean Connery fel yr asiant cudd ffuglennol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,350 o ffilmiau Tsieceg wedi gweld golau dydd. Jan Novák oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Miroslav Hájek sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Milan Vošmik nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhinagrion elopurae
Mursen yn nheulu'r Megapodagrionidae yw'r Rhinagrion elopurae sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Rhinagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Pen-y-garnedd
Pentref yng nghymuned Pentraeth, Ynys Môn, Cymru yw Pen-y-garnedd. Mae 130.6 milltir (210.2 km) o Gaerdydd a 210.1 milltir (338.2 km) o Lundain.
The Five Copies
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr August Blom yw The Five Copies a gyhoeddwyd yn 1913. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Christian Nobel.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Oscar Stribolt, Emilie Otterdahl, Frederik Buch, Birger von Cotta-Schønberg, Christian Ludvig Lange, Franz Skondrup ac Oluf Billesborg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1913. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raja Harishchandra sef ffilm fud o India gan Dadasaheb Phalke. Johan Ankerstjerne oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm August Blom ar 26 Rhagfyr 1869 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 23 Mehefin 2010. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1893 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
456
400au 410au 420au 430au 440au - 450au - 460au 470au 480au 490au 500au
Die Pranke
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Hans Steinhoff yw Die Pranke a gyhoeddwyd yn 1931. Fe'i cynhyrchwyd gan Carl Heinz Járosy yn yr Eidal a'r Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Egon Eis.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1931. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (1931) ffilm arswyd, Americanaidd gan James Whale. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Carlo Montuori oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hans Steinhoff ar 10 Mawrth 1882 ym Marienberg a bu farw yn Glienig ar 7 Tachwedd 2000.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hans Steinhoff nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Clorothiasid Sodiwm
Mae clorothiasid sodiwm (Diuril) yn gyfansoddyn organig a ddefnyddir fel cyffur diwretig a chyffur gwrthorbwysol. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₇H₆ClN₃O₄S₂. Mae clorothiasid sodiwm yn gynhwysyn actif yn Diuril.
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Clorothiasid Sodiwm, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Castell Blair
Ymwelodd y Frenhines Fictoria a'i gŵr, Tywysog Albert, ym 1844.
The Bad Mother's Handbook
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Robin Shepperd yw The Bad Mother's Handbook a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Lloegr. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Robert Pattinson, Catherine Tate, Holliday Grainger, Pip Torrens ac Anne Reid. Mae'r ffilm The Bad Mother's Handbook yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi'i seilio ar waith cynharach, The Bad Mother's Handbook, sef gwaith ysgrifenedig gan yr awdur Kate Long.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robin Shepperd ar 1 Ionawr 1901.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robin Shepperd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Haleyville, Alabama
Dinas yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Haleyville, gan gynnwys:
The Wizard of Oz
Ffilm deuluol gyda Judy Garland, Margaret Hamilton, Ray Bolger, Jack Haley, Bert Lahr a Billie Burke yw The Wizard of Oz ("Dewin Gwlad yr Os"; 1939). Mae'r ffilm yn seiliedig ar y nofel i blant gan L. Frank Baum.
Rhestr o afiechydon a phlanhigion gyda rhinweddau meddygol
280px|bawd|dde|Murlyn ar wal meddygfa yn Rhuthun yn darlunio rhan o chwedl [[Llyn y Fan Fach|Morwyn Llyn y Fan, "...ond mae duwies daear heddiw'n blodeuo gan adfywio dy fêr."]] bawd|de|280px|Aeron yr ysgawen, sydd o bosibl yn gwella rhywfaint ar: [[annwyd, Brech goch, Dolur gwddw, Gwynegon (Cricmala) a Llais cryglyd. Gweler y rhestr ar y chwith.]] Rhestr o afiechydon a phlanhigion gyda rhinweddau meddygol.
Gweler hefyd
Vaistiniai augalai
Xanten
Dinas yn nhalaith ffederal Nordrhein-Westfalen yng ngorllewin yr Almaen yw Xanten. Saif ar lan ddeheuol afon Rhein. Roedd y boblogaeth yn 2007 yn 21,595.
Koji Funamoto
Pêl-droediwr o Japan yw  (ganed 12 Awst 1942). Cafodd ei eni yn Hiroshima a chwaraeodd 19 gwaith dros ei wlad.
Xanten
Fel Colonia Ulpia Traiana, roedd yn ddinas Rufeinig bwysig; ymhlith y trigolion roedd cyn-filwyr o'r gwersyll cyfagos Castra Vetera, un o ganolfannau milwrol pwysicaf talaith Germania Inferior. Ceir llawr o olion o'r cyfnod yma.
Petronius Maximus
Roedd Petronius Maximus (c. 396 – 22 Ebrill 455) yn Ymerawdwr Rhufeinig yn y gorllewin am ran o'r flwyddyn 455.
Roedd gelyniaeth rhwng Petronius a Aëtius, cadfridog mwyaf amlwg yr ymerodraeth. Dywed Ioan o Antioch iddo ef a'r eunuch Heraclius berswadio'r ymerawdwr Valentinian III i ladd Aëtius. Yn ôl Ioan, Petronius hefyd oedd yn gyfrifol am berswadio Optila a Thranstila i lofruddio Valentinian III ei hun ar 16 Mawrth, 455.
Yn dilyn y llofruddiaeth, llwyddodd Petronius Maximus i gipio grym a gorfodi'r ymerodres Licinia Eudoxia i'w briodi. Wedi dod yn ymerawdwr, penododd Avitus fel Magister militum a'i yrru i Toulouse i geisio cefnogaeth y Fisigothiaid. Fodd bynnag, cyn iddo gyrraedd clyweyd fod Gaiseric, brenin y Fandaliaid, wedi cyrraedd yr Eidal. Creodd hyn ddychryn mawr yn Rhufain, a lladdwyd Maximus, un ai gan y dorf neu gan filwr o'r enw Ursus.
Dri diwrnod ar ôl marwolaeth Maximus, ar 22 Ebrill, cipiwyd dinas Rhufain gan Gaiseric.
457
4g - 5g - 6g
400au 410au 420au 430au 440au - 450au - 460au 470au 480au 490au 500au
452 453 454 455 456 - 457 - 458 459 460 461 462
Pete & Cleo
Ffilm drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Travis Holt Hamilton yw Pete & Cleo a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Arizona. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw James & Ernie. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Travis Holt Hamilton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bertram, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Bertram, gan gynnwys:
The Passing of The Third Floor Back
Ffilm ddrama a elwir hefyd yn ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr Berthold Viertel yw The Passing of The Third Floor Back a gyhoeddwyd yn 1935. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Michael Hogan a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Hubert Bath.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Conrad Veidt, Sara Allgood, Cathleen Nesbitt, Anna Lee, Beatrix Lehmann, Barbara Everest, Mary Clare, James Knight, John Turnbull, Rene Ray, Ronald Ward, Jack Livesey a Frank Cellier. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1935. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Mutiny on the Bounty sef ffilm arbrofol Americanaidd yn seiliedig ar nofel o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Curt Courant oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Derek Twist sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Berthold Viertel ar 28 Mehefin 1885 yn Fienna a bu farw yn yr un ardal ar 14 Gorffennaf 1954.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Berthold Viertel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Deddf Ohm
dde|200px|bawd|Mae ffynhonnell [[foltedd, V yn gyrru cerrynt trydanol, I, trwy gwrthydd, R. Mae'r tri swm yn ufuddhau i'r ddeddf ohm I = V/R.]]
Mae'r ddeddf ohm yn cymhwyso cylchedau trydanol; mae'n datgan fod y cerrynt trwy'r dargludydd rhwng dau bwynt mewn cyfrannedd union i'r gwahaniaeth potensial neu foltedd rhwng y ddau bwynt ac mewn cyfrannedd wrthdro efo'r gwrthiant rhyngddynt.
Mae'r hafaliad isod yn ufuddhau'r ddeddf ohm
Lle:
Adriana van Ravenswaay
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Hilversum, Brenhiniaeth yr Iseldiroedd oedd Adriana van Ravenswaay (1816 – 1872).
Girton, Swydd Gaergrawnt
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Girton. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Swydd Gaergrawnt. Mae'n gorwedd tua 2 filltir (3.2 km) i'r gogledd-orllewin o Gaergrawnt, ac yn gartref i Goleg Girton, Prifysgol Caergrawnt.
Damernes Blad
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr August Blom yw Damernes Blad a gyhoeddwyd yn 1912. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Alfred Kjerulf.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Frederik Buch, Axel Boesen, Bertel Krause, Ella la Cour, Julie Henriksen, Nicolai Brechling, Rigmor Jerichau ac Amélie Kierkegaard.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1912. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Saved from the Titanic sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan Étienne Arnaud.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm August Blom ar 26 Rhagfyr 1869 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 23 Mehefin 2010. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1893 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd August Blom nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Liliana Cano
Arlunydd benywaidd o'r Eidal yw Liliana Cano (10 Hydref 1924 - 2 Medi 2021).
Fe'i ganed yn Gorizia a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Eidal.
Legio V Alaudae
Lleng Rufeinig oedd Legio V Alaudae, ("yr ehedyddion"), weithiau hefyd Gallica. Cawsant yr enw oherwydd fod y copa uchel ar eu helmau yn gwneud eu pennau yn debyg i ben ehedydd.
Codwyd y lleng gan Iŵl Cesar yn 52 CC yng Ngâl. Hon oedd y lleng gyntaf i fod yn cynnwys milwyr nad oeddynt yn ddinasyddion Rhufeinig. Ymladdodd y lleng yn rhyfeloedd Cesar yng Ngâl, yna yn y rhyfel cartref rhwng Cesar a Pompeius, ymladdasant ym mrwydrau Thapsus a Munda. Ym mrwydr Thapsus, enillodd eu dewrder yn erbyn ymosodiad eliffantod rhyfel yr hawl iddynt ddefnyddio eliffant fel symbol.
Penmorwdd
Pentrefan yng nghymuned Mechell, Ynys Môn, Cymru, yw Penmorwdd (neu weithiau Penymorwydd). Saif 142.4 milltir (229.1 km) o Gaerdydd a 223.1 milltir (359.1 km) o Lundain.
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Der Ring des Nibelungen
Cylch o operâu gan y cyfansoddwr Almaenig Richard Wagner yw Der Ring des Nibelungen (Modrwy y Nibelung). Cyfeirir ati weithiau fel Cylch y Fodrwy.
Selir yr hanes ar gerdd Almaeneg yn wreiddiol o'r 13g, y Nibelungenlied. Ceir pedair rhan:
As Aventuras Do Avião Vermelho
Ffilm nofel a elwir hefyd yn ffilm ffantasi yw As Aventuras Do Avião Vermelho a gyhoeddwyd yn 1936. Fe'i cynhyrchwyd ym Mrasil. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Portiwgaleg.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bromffeniramin
Mae bromffeniramin (Bromfed, Dimetapp, Bromfenex, Dimetane, BPN, Lodrane), sy’n cael ei farchnata fel arfer ar ffurf yr halwyn bromffeniramin malead, yn wrth-histamin yn y dosbarth propylamin (alcylamin). Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₆H₁₉BrN₂.
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Bromffeniramin, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Y Gwrthddiwygwyr Cymreig
Catholigion selog a geisiai wrthsefyll a dadwneud y Diwygiad Protestannaidd er mwyn adfer yr Eglwys Gatholig i'w hen statws fel unig heglwys y wlad oedd y Gwrthddiwygwyr Cymreig. Roedd eu gweithgareddau yn rhan o ymdrech ehangach gan mudiad y Gwrth-Ddiwygiad i adfer yr Eglwys a dadwneud y Diwygiad Protestannaidd yn Ewrop.
Cefndir
Ysgogodd weithgarwch y Gwrthddiwygwyr, yn arbennig y Cymry alltud yn yr Eidal, ymdeimlad newydd ym meddylfryd y Cymry ynglŷn â digwyddiadau cyfnod tyngedfennol y Gwrthddiwygiad. Yn ystod cyfnod y Dadeni, roedd yr awyrgylch cymdeithasol a chrefyddol yn un ansicr, dyrys. Gyda newidiadau cyson yn y Frenhiniaeth gwelwyd patrymau crefyddol yn amrywio a phenbleth y boblogaeth yn cynyddu. Daeth teyrnasiad Mari Waedlyd fel chwa o awyr iach i'r Gwrthddiwygwyr wrth iddi gynnig cyfnod o Gatholigaeth yng nghanol cyfnod a ddominyddid gan Brotestaniaeth. Wedi marwolaeth Mari, dechreuodd statws Catholigiaeth wanhau yng nghysgod Protestaniaeth, a'r Gwrthddiwygwyr Cymreig oedd y bobl a adweithiodd yn erbyn hynny i ymateb i bygythiad i'w ffydd.
Yr alltudion
Aethant at galon y Dadeni Dysg yn Rhufain, cartref y Gwrthddiwygiad. Nid oedd gwlad eu mebyd fyth ymhell o’u meddyliau a datblygwyd syniadau a chynlluniau newydd i adfer statws iaith a chymunedau traddodiadol Cymru. Dechreuodd Eglwys Rufain adfer statws y Pab a defnyddiwyd rhai o elfennau clasurol y Dadeni Dysg i atgyfnerthu ei hathrawiaethau. Enwau blaengar ymhlith y Cymry alltud oedd Morys Clynnog, Gruffydd Robert, Owen Lewis, a Rhosier Smyth; gwŷr a garai Gymru, gwŷr a oedd yn benderfynol o weddnewid y sefyllfa a'u gwahanant o'u mamwlad. Un o'u prif amcanion oedd gwarchod yr iaith Gymraeg a hybu dysg yn y Gymraeg, a chafwyd ymgeision di-ri ganddynt i gyflawni hyn. Dywedir fod Rhosier Smyth wedi gweithio i gael yr uchelwyr o blaid hyn.
Morys Clynnog
Derbyniodd Morys Clynnog (1525-1581) beth o'i addysg yn Rhydychen ac yn ystod ei arhosiad yno gwelwyd newidiadau crefyddol chwyldroadol yn y wlad. Aeth i Rufain i dderbyn bendith y Pab wedi iddo gael ei benodi yn Esgob Bangor ond mewn cyd-ddigwyddiad anffodus bu farw Mari Waedlyd ar yr un adeg. Penderfynodd Clynnog aros yn Rhufain rhag dioddef o dan orthrwm Protestaniaeth y wladwriaeth Seisnig. Bu Clynnog yn llythyrwr brwd yn ystod ei gyfnod dramor ac fe geisiodd ddechrau chwyldro ar achlysuron niferus wrth ysgrifennu at uchelwyr y byd Pabyddol. Y ddau ffactor a oedd yn gyrru ei chwant am ddiwygiadau oedd Cymru a Chatholigiaeth. Roedd y cyfuniad o’r ddau yn ddelfryd iddo ac yn ei ysgogi i frwydro’n ddi-baid dros ei gredoau. Wrth lythyru’r Pab, bu Clynnog yn rhoi safle canolog i lenyddiaeth Gymraeg yn ei ymgyrch i adfer yr hen ffydd yn nheyrnas Elisabeth. Roedd yn ddiysgog wrth haeru fod Cymru yn genedl a feddiannai ar iaith, diwylliant a thraddodiadau unigryw. Cymru oedd canolbwynt ei ddadleuon ac roedd ei nwyd am ei wlad yn ddidostur.
Cyfieithwyd y Beibl gan Brotestaniaid megis William Morgan a thrwy gyhoeddi gwaith mor bwysig i'r bobloedd yng nghyfnod y Diwygiad bu'r gwaith yn garreg filltir enfawr yn hanes yr iaith. Cafwyd ceisiadau gan y Catholigion i wneud yr un peth ar gyfer eu crefydd hwy. Cyfrannodd Morys Clynnog at warchod yr iaith Gymraeg a hybu dysg yn y Gymraeg drwy gyfieithu gwaith y darlithydd Diego de Ledesma yng Ngholeg Rhufain. Gan wrthod cydnabod y gwaharddiad ar lenyddiaeth Gatholig a orfodwyd gan Elisabeth, sefydlwyd gwasg ddirgel yn Rhiwledyn, ger Llandudno, i argraffu amryw o weithiau. Llwyddiant oedd y cynllun wrth i Morys Clynnog hybu llenyddiaeth Gatholig, a fyddai'n hafalu effaith y llenyddiaeth Babyddol. Argraffodd Morys yr Athravaeth Gristnogavl ym Milan, ac anfonwyd copïau i Gymru yn y dirgel.
Gruffydd Robert
Ar yr un pryd yr oedd nai Morys Clynnog, Gruffydd Robert (c. 1527 - 1598), wedi ymsefydlu ym Milan, ac fe ddechreuwyd cyhoeddi ei waith arloesol Dosparth byrr ar y rhann gyntaf i ramadeg cymraeg yno yn 1567. Gan ystyried pwysigrwydd y llyfr hwnnw, bu 1567 yn flwyddyn werthfawr ac arwyddocaol i’r iaith Gymraeg. Dangosir yng nghyfrol Gruffydd Robert iddo ef a Morys Clynnog ddefnyddio eu hiraeth am Gymru - ni chynhesa calon Cymro wrthynt, megis y gwnâi wrth Lan Dyfrdwy, neu lawr Dyffryn Clwyd - i weithredu yn erbyn Protestaniaeth. Amcan y gwaith oedd moderneiddio'r iaith Gymraeg ac i'w gwneud yn hyblyg yn y byd Diwygiadol. Sylweddolodd Gruffydd Robert bwysiced peth ydoedd cyfoethogi geirfa llenorion eu gwlad yn y cyfnod hwnnw ac fe aeth ati i wella ansawdd y Gymraeg. Pwysleisiodd y gyfrol hanes yr iaith ac ysblander ei thraddodiad, ond cafwyd ymgais hefyd i symud yr iaith i'r cyfnod newydd, i sicrhau na buasai'n cael ei cholli yng ngogoniant y gorffennol. Cyfranodd arddull gwych y gyfrol at ei llwyddiant ysgubol a dylanwadodd yn enfawr ar ddyfodol yr iaith. Dywed rhai mai bwriad y gyfrol oedd darparu cyfle i Gymru sefydlu ei phrifysgolion ei hun, gan ddilyn llwybr yr Eidal, y wlad a ddylanwadodd ar Gruffydd Robert.
Mae’n debyg i Clynnog a Robert gynorthwyo ei gilydd i lywio'r Dosparth Byrr a'r Athravaeth Gristnogavl drwy'r wasg; ac fe ellid dadlau iddynt lwyddo i gynhyrchu gweithiau arloesol. Yn achos y catecism, fodd bynnag, er i Ruffydd Robert ddatgan fod yr Athravaeth yn "drysor mor werthfawr yn yr iaith Gymraeg", barn Robert Gwyn oedd fod y gyfrol yn elfennol o ran athrawiaeth. Er hynny, y mae'n amlwg bod bwriad Clynnog yn amgen, sef darparu llawlyfr cateceiddiol cryno a hylaw ar gyfer y genhadaeth Gatholig yng Nghymru. O gofio am yr anawsterau cyfreithiol a daearyddol a oedd yn wynebu'r gwrthddiwygwyr, nid rhyfedd i'r Athravaeth fethu â chyrraedd cynulleidfa eang.
Gwleidyddiaeth
Bwriad arall gan y Gwrthddiwygwyr oedd dirwyn teyrnasiad Elisabeth i ben. Gwelir y bwriad yma yn llinyn cyson yn llythyrau Clynnog sy'n annog y Pab i ymyrryd yn erbyn y ffydd newydd yn nheyrnas Lloegr. Yr hwyaf aeth ei gyfnod yn alltud, y mwyaf difrif aeth cynllwyniau Clynnog yn erbyn y Frenhines. Mae cydberthynas rhwng y twf hwn a'i hiraeth am ei famwlad, wrth i'w obeithion am Gymru adlewyrchu ei obeithion am ddyfodol Catholigiaeth. Gwelwyd cynnig gwirioneddol gan Clynnog i ddymchwel teyrnasiad Elisabeth wrth iddo ysgrifennu llythyr mewn Cymraeg at William Cecil, un o'i phrif gynrychiolwyr, i geisio ei ddarbwyllo ynghylch ei "ffyrdd penfas". Un bwriad na welir yn y llythyr hwnnw yw'r cynlluniau milwrol i gael gwared ar Elisabeth. Amlinellodd y bwriad hwn mewn llythyrau eraill at y Pab, ac mai'n debyg i ŵr arall o Gymru, Owen Lewis, fod yn gynorthwyydd i ddatgan neges Clynnog iddo. Ysgrifennwyd y llythyrau hynny hefyd mewn Cymraeg ac mae'n debyg iddo ddewis y dull hwn am fod Owen Lewis yn gyfrifol am holl destunau Cymraeg a Saesneg y Fatican. Chwaraeodd y gwŷr hyn ran bwysig wrth ddwyn cynlluniau Catholig i ymwybyddiaeth y Pab ac ni fedr gwadu ymroddiad Clynnog gan fod un o'i lythyrau yn dwyn y teitl At y Pab[:] Cyngor i ddal y deyrnas yn y phydd. Ni wireddwyd cynllwyniau Clynnog. Gellid dadlau mai'r prif reswm dros y methiant yma oedd cariad diysgog Morys Clynnog at ei famwlad. Wedi bod yn alltud am bymtheg mlynedd efallai bu Clynnog ar fai am fod yn rhy optimistaidd ynglŷn â rhwymedigaeth ei genedl at y grefydd Gatholig. Yn wir, efallai bod ei fwriadau pellgyrhaeddol hyd yn oed yn ormod i'r Pab ei hun, oherwydd ymddengys iddo golli gobaith wedi methiant y cynllun hwn. Cadarnheir y ddadl hon gan y ffaith na chafwyd llythyr arall rhwng Morys Clynnog a’r Pab fyth wedyn.
Yr Ysbyty Seisnig
Yn yr un flwyddyn â methiant yr ymgyrch milwrol, gwelwyd cynlluniau i hyfforddi offeiriaid Cymraeg a Saesneg yn yr Ysbyty Seisnig yn Rhufain. Owen Lewis oedd un o brif gefnogwyr y datblygiad a gwelwyd gobeithion pellach i ail-sefydlu Catholigiaeth yn grefydd swyddogol. Wedi penodiad Morys Clynnog fel rheithor cyntaf y coleg, arweiniodd ei gariad at Gymru at ei ddinistr eto. Cafwyd cwynion yn honni fod y myfyrwyr Cymraeg yn derbyn ffafrïaeth gan y rheithor ac fe honnwyd "the newcome Welshman must have the best, because he is the custos' countryman", ac o ganlyniad fe ymddiswyddodd o'i swydd yn yr Ysbyty. Roedd y gwrthdaro rhwng cenhedloedd yn ormod ac felly bu’r cynllun yn fethiant arall i’r Gwrthddiwygwyr. Cafodd enwau da Morys Clynnog ac Owen Lewis eu pardduo a methiant fu ymgais Owen Lewis i weld Cymro yn rheithor y coleg. Roedd marwolaeth Clynnog yn adlewyrchiad trist o gwymp ei fywyd llewyrchus wrth iddo foddi wrth geisio ffoi ar long i weld Cymru unwaith yn rhagor.
Owen Lewis
Methiant hefyd fu ymgais Owen Lewis i dderbyn nawdd gan y Pab i gyhoeddi gweithiau crefyddol yn Gymraeg i olynu Athrawaeth Gristnogawl Morys Clynnog. Sail ymgais Lewis oedd y tri chyfieithiad Cymraeg a gynhyrchwyd yn Rhufain gan y Cymry alltud. Credir i un ohonynt gael eu hysgrifennu gan Rhosier Smyth a bod y ddau arall ynghyd yn un o lyfrgelloedd yr Eidal. Yn 1580 canfuwyd beddrod yn Rhufain a oedd yn dwyn yr enw "Cedewalla". Honnai'r Cymry mai enw un o frenhinoedd cynnar Cymru, Cadwaladr, oedd i'w weld arno. Ceisiodd Owen Lewis ddylanwadu'r Fatican er lles ei wlad ac i geisio newid yr enw ar y beddrod. Darparwyd cysylltiad newydd rhwng Cymru a Rhufain gyda'r darganfyddiad pwysig hwn, ac fe ysgogwyd y Gwrthddiwygwyr i atgyfnerthu eu gweithgarwch. Methiant fu'r ymgais hon yn ogystal, wrth i Owen Lewis fethu darbwyllo'r Fatican am ei syniadau.
Rhosier Smyth
Roedd Rhosier Smyth yn un o'r myfyrwyr cyntaf i ennill lle yn yr Ysbyty Seisnig ond bu'n rhaid iddo adael wedi'r ddadl ffyrnig a ddigwyddodd rhwng y Cymry a'r Saeson. Mae'n debyg iddo deithio i Rouen yn Ffrainc yng nghwmni Gruffydd Robert yn ystod ei gyfnod o alltudiaeth a cheir tystiolaeth iddo gopïo gwaith Gruffydd Robert, Y Drych Cristianogawl‎, a'i gludo'n ddirgel o Ffrainc i Gymru. Yn sicr, bu Rhosier Smyth o gymorth mawr i'r Gwrthddiwygwyr Cymreig ond ni chyrhaeddodd ei weithiau llenyddol yr un uchelfannau â gweithiau Clynnog a Robert. Y gwaith pwysicaf a gyhoeddwyd ganddo oedd Gorsedd y Byd, ond ni ystyrir y gwaith yn rhan o weithiau llenyddol y Gwrthddiwygwyr. Ar ôl marwolaeth Rhosier Smyth ym Mharis ym 1625 daeth cyfnod y Gwrthddiwygwyr Cymreig i ben.
Etifeddiaeth
Llwyddiant oedd Athrawaeth Gristnogawl a Gramadeg Cymraeg o ystyried y rhwystrau crefyddol a daearyddol a wynebai'r Gwrthddiwygwyr Cymreig. Yn ôl Geraint Bowen, "the printing of Catholic books had been prohibited since the early days of Elizabeth's reign, and the adverse effect this had on Catholic writings... cannot be over-estimated". Canmolir eu hymdrechion gan Dr John Davies, Mallwyd, Siôn Rhydderch ac Iolo Morgannwg hefyd. Chwareuodd y ddwy gyfrol hynny rhan bwysig yn natblygiad llenyddiaeth Gymraeg a hefyd yn natblygiad yr iaith ei hun, ac maent yn ddrych i'r un modd y datblygodd y Dadeni gymdeithas ledled Ewrop. Gramadeg Cymraeg Gruffydd Robert oedd yr unig gyfrol ar ramadeg yr iaith am dros hanner canrif tan i John Davies, Mallwyd, gyhoeddi ei waith ef. Fodd bynnag, collwyd llawer o weithiau'r Gwrthddiwygwyr yng nghwrs hanes, gweithiau oedd â'r potensial i ddylanwadu hyd yn oed yn fwy ar yr iaith Gymraeg. Un o'r enghreifftiau pennaf yw gwaith Siôn Dafydd Rhys, a ysgrifennodd sawl testun Cymraeg; ond collwyd canran helaeth ohonynt.
Dioddefodd y Gwrthddiwygwyr amryw o fethiannau yn eu ymgeision i ddisodli Brenhines Lloegr ac mewn ceisiadau am nawdd i gyhoeddi gweithiau pellach. Methiant hefyd bu'r sefydliad Catholig yng Ngholeg y Saeson. Ac eto ysgogwyd eu gwaith a'u brwdfrydedd gan gariad angerddol at Gymru a Chatholigiaeth. Cyhoeddwyd ganddynt gyfrolau a sicrhaodd fod yr iaith Gymraeg yn moderneiddio yn y byd ieithyddol yn gyfochrog â'r datblygiadau cymdeithasol yn ystod cyfnod y Dadeni. Creda G. J. Williams mai "hwy a achubodd ddysg Gymraeg mewn cyfnod argyfyngus". Yng ngeiriau Morys Clynnog, fe'u hysgogwyd gan "hiraeth am lawer o bethau a geid yng Nghymru, i fwrw’r amser heibio yn ddifyr ac yn llawen, wrth ochel y tes hirddydd haf".
Gorsaf reilffordd Canolog, Sydney
Gorsaf reilffordd Canolog, Sydney yw prif orsaf reilffordd dinas Sydney, De Cymru Newydd, Awstralia, a’r un mwyaf a'r prysuraf yn Ne Cymru Newydd.
Hanes
Adeiladwyd terminws cyntaf Sydney ym 1849, ehwng Strydoedd Devonshire a Cleveland, ar ben dyheuol y ddinas, a datblygodd yr ardal yn sylweddol ar ôl cyrhaeddiad yr orsaf.
Adeiladwyd yr orsaf wreiddiol ar y safle presennol ym 1855. Yr un bresennol yw’r drydedd ar y safle, yn disodli adeiladau gan gynnwys depo tramffordd, barics yr heddlu a gwallgofdy, yn ogystal â mynwent Heol Devonshire. Ail-leolwyd y beddau mewn mynwentydd eraill yn Botany a Bunnerong.
Adeiladwyd Gorsaf reilffordd y Marwdy ym 1869, yn ymyl mynwent newydd, Rookwood, gyda seidin, ystafelloedd aros a chapel, yn ymyl safle'r orsaf bresennol.
Disodlwyd adeiladau'r orsaf Canolog wreiddiol gan adeiladau newydd ym 1876. Ychwanegwyd Sefydliad Rheilffordd ym 1890, i fod yn ganolfan addysg a chymdeithasu ar gyfer gweithwyr y rheilffordd.