cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leone Burton
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Baner Camerŵn
bawd|250px|Baner Camerŵn [[Delwedd:FIAV 111111.svg|23px]] Baner drilliw fertigol gyda stribed chwith gwyrdd, stribed dde melyn a stribed canol coch gyda seren felen yn ei ganol yw baner Camerŵn. Cynrychiola gobaith gan wyrdd, undod gan goch a'r seren, a ffyniant gan felyn; mae'r lliwiau hefyd yn lliwiau pan-Affricanaidd.
Trefedigaeth Almaenig oedd Kamerun o 1884 i 1916 cyn y rhannwyd rhwng Ffrainc a Phrydain yn dilyn y Rhyfel Byd Cyntaf. Daeth yr ardal Ffrengig, Camerŵn, yn ymreolaethol ar 1 Ionawr 1959 ac yna'n annibynnol ar 1 Ionawr 1960 a mabwysiadwyd baner drilliw werdd-goch-felen yn seiliedig ar Tricolore Ffrainc; hon oedd yr ail faner genedlaethol yng Ngorllewin Affrica i ddefnyddio'r lliwiau pan-Affricanaidd, ar ôl Ghana, a seiliwyd ei hun lliwiau'r faner ar liwiau baner Ethiopia a ddaeth yn liwiau'r mudiad Pan-Affricanaidd dros fudiadau annibyniaeth i bobloedd ddu y cyfandir, a thu hwnt.
Yn 1961 ymunodd yr ardal Brydeinig, Southern Cameroons, â'r gyn-drefedigaeth Ffrengig i ffurfio Gweriniaeth Camerŵn, ac ychwanegwyd dwy seren felen yn hanner uchaf y stribed gwyrdd. Ar 20 Mai 1975 mabwysiadwyd y dyluniad cyfredol: diddymwyd y ddwy seren a gosodwyd seren unigol yng nghanol y faner i symboleiddio undod y wladwriaeth newydd.
The Sawdust Paradise
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Luther Reed yw The Sawdust Paradise a gyhoeddwyd yn 1928. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Julian Johnson a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Gerard Carbonara.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Esther Ralston. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1928. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Circus ffilm gomedi, fud, Americanaidd gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Harold Rosson oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Otho Lovering sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Luther Reed ar 14 Gorffenaf 1888 yn Berlin a bu farw yn Ninas Efrog Newydd ar 16 Tachwedd 1961.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Luther Reed nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tutta La Vita in Ventiquattr'ore
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Carlo Ludovico Bragaglia yw Tutta La Vita in Ventiquattr'ore a gyhoeddwyd yn 1943. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal.
Mae'r ffilm Tutta La Vita in Ventiquattr'ore yn 78 munud o hyd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carlo Ludovico Bragaglia ar 8 Gorffenaf 1894 yn Frosinone a bu farw yn Rhufain ar 4 Ionawr 1998. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1933 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Carlo Ludovico Bragaglia nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Susan Wright
Arlunydd benywaidd o Awstralia yw Susan Wright (1934).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Awstralia.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Bwlch Sant Bernard Bach
Lleolir Bwlch Sant Bernard Bach (Ffrangeg: Col du Petit Saint-Bernard, Eidaleg: Colle del Piccolo San Bernardo) yn yr Alpau, ar y ffin rhwng Ffrainc a'r Eidal, sy'n cwrdd ar ben y bwlch, sydd 2188 metr uwchben lefel y môr. Lleolir ochr orllewinol y bwlch yn ardal Savoie, Ffrainc, i'r de o massif Mont Blanc. Ceir hefyd Bwlch Sant Bernard Mawr a Bwlch San Bernardino.
Ar y bwlch ceir cylch cerrig sy'n mesur 72 medr (236 troedfedd) ar ei draws. Mae wedi cael ei ddifrodi i ryw raddau gan y ffordd sy'n rhedeg trwyddo a bu maen hir yn ei chanol ar un adeg. Nid yw'r cylch wedi cael ei ddyddio'n fanwl gywir ond mae darnau arian wedi eu canfod o'i amgylch sy'n dyddio o Oes yr Efydd. Mae'n bosibl mai safle seremonïol y diwylliant Tarentaisiaidd (tua 725 CC–450 CC) oedd hi. Yn ddiweddarach, codwyd teml Rufeinig gerllaw a gysegrwyd i'r duw Iau, ynghyd â mansio Rhufeinig a oedd yn gwasanaethu teithwyr dros y bwlch; credir gan rai i'r cadfridog Carthaginaidd, Hannibal ddefnyddio'r llwybr hwn pan groesodd yr Alpau i ymosod ar Rufain (ond mae eraill yn credu iddo groesi'r Alpau Cotaidd ymhellach i'r de).
Adnewyddwyd y cylch cerrig yn rhannol yn ystod y 19eg ganrif.
Yr esgyniad
O Prè-Saint-Didier (yn Nyffryn Aosta, gogledd-orllewin yr Eidal), mae'r Colle del Piccolo San Bernardo yn 23.5 km (14.6 milltir) o hyd o'r ochr hwn. Mae'r esgyniad yn 1,184 m (3,885 troedfedd) â graddfa ar gyfartaledd o 5%.
Sling Blade
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Robert Duvall, Jim Jarmusch, Billy Bob Thornton, John Ritter, Mickey Jones, Lucas Black, J. T. Walsh, Vic Chesnutt, Dwight Yoakam, Brent Briscoe a James Hampton. Mae'r ffilm Sling Blade yn 136 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1996. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Scream sef ffilm arswyd gan Wes Craven. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Hughes Winborne sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Billy Bob Thornton ar 4 Awst 1955 yn Hot Springs, Arkansas. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1986 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Henderson State University.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Die Olympiasiegerin
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Herbert Achternbusch yw Die Olympiasiegerin a gyhoeddwyd yn 1983. Fe'i cynhyrchwyd gan Herbert Achternbusch yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Herbert Achternbusch.
Sling Blade
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Billy Bob Thornton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ontari
Ffilm ddrama llawn cyffro yw Ontari a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mani Sharma.
Honeymoon Hate
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Luther Reed yw Honeymoon Hate a gyhoeddwyd yn 1927. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Doris Anderson.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Florence Vidor. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1927. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Metropolis ffilm ffuglen wyddonol o’r Almaen gan Fritz Lang. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Ontari
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Bhavana, Indukuri Sunil Varma, Ashish Vidyarthi, Gopichand, Ali a Sayaji Shinde. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Honeymoon Hate
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Luther Reed ar 14 Gorffenaf 1888 yn Berlin a bu farw yn Ninas Efrog Newydd ar 16 Tachwedd 1961.
Die Olympiasiegerin
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Herbert Achternbusch, Kurt Raab, Josef Bierbichler, Annamirl Bierbichler, Maïté Nahyr, Gabi Geist, Judit Achternbusch a Franz Baumgartner.
Ontari
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd. Sarvesh Murari oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Gautam Raju sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rekylskydningen Paa Middelgrundsfortet Den 26. Oktober 1930
Ffilm ddogfen yw 'Rekylskydningen Paa Middelgrundsfortet Den 26. Oktober 1930' a gyhoeddwyd yn 1930. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Die Olympiasiegerin
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1983. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Star Wars Episode VI: Return of the Jedi sef ffilm ffugwyddonol gan y cyfarwyddwr ffilm Richard Marquand, Cymro o Lanishen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Jörg Schmidt-Reitwein oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Micki Joanni sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Rekylskydningen Paa Middelgrundsfortet Den 26. Oktober 1930
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1930. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All Quiet on the Western Front ffilm Almaenig, Ffraneg a Saesneg gan Lewis Milestone a Nate Watt.
Die Olympiasiegerin
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert Achternbusch ar 23 Tachwedd 1938 ym München. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1971 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Academi'r Celfyddydau Cain, Nuremberg.
Rekylskydningen Paa Middelgrundsfortet Den 26. Oktober 1930
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Die Olympiasiegerin
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert Achternbusch nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
1712
17g - 18g - 19g
1660au 1670au 1680au 1690au 1700au - 1710au - 1720au 1730au 1740au 1750au 1760au
Asid pantothenig
Mae'r fitamin yma'n hanfodol ar gyfer beichiogrwydd iach a chyflawn.
Personal Services
Ffilm gomedi am berson nodedig gan y cyfarwyddwr Terry Jones yw Personal Services a gyhoeddwyd yn 1987. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan David Leland a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan John Du Prez. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Julie Walters, Alec McCowen, Benjamin Whitrow, John Shrapnel, Ian McNeice, Peter Cellier, Shirley Stelfox, Wayne Morris a Tim Woodward. Mae'r ffilm Personal Services yn 105 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1987. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Last Emperor sef ffilm gan Bernardo Bertolucci. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Roger Deakins oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan George Akers sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Terry Jones nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pasco, Washington
Dinas yn, yn nhalaith Washington, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Pasco, gan gynnwys:
Clyw
bawd|Clyw Y gallu i ddeall sain yw clyw, drwy ganfod dirgryniadau gyda organ megis y glust. Mae'n un o'r pum synnwyr traddodiadol. Byddardod yw'r anallu i glywed.
GATA1
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn GATA1 yw GATA1 a elwir hefyd yn GATA binding protein 1 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom X dynol, band Xp11.23.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn GATA1.
Lostenk
Mae Lostenk (Ffrangeg: Nostang) yn gymuned yn department Mor-Bihan (Ffrangeg: Morbihan), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code56148
Llyfr Leinster
200px|bawd|Un o dudalennau Llyfr Leinster Llawysgrif Wyddeleg ganoloesol yw Llyfr Leinster (Gwyddeleg: Lebor Laignech). Mae'n un o'r llawysgrifau Gwyddelig pwysicaf a mwyaf cynhwysfawr. Cafodd ei henwi'n Lebor Laigneach gan yr ysgolhaig Celtaidd Eugene O'Curry.
Mae haenau hynaf y llawysgrif i'w dyddio i tua'r flwyddyn 1160. Mae eu 187 tudalen memrwn yn cynnwys testunau cynnar o rai o drysorau pennaf llenyddiaeth Wyddeleg, yn cynnwys Lebor Gabála Érenn (Llyfr Cipio Iwerddon), sawl fersiwn o'r Dinnsenchas, y Táin Bó Cúailnge a detholiad o chwedlau o Gylch Wlster.
Cafodd yr ysgolhaig o Gymro Edward Lhuyd weld y llyfr yn 1700. Ers 1782 fe'i diogelir yn Ngholeg y Drindod, Dulyn.
Mand Eller Mus
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Jan Bacher Dirchsen yw Mand Eller Mus a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan.
bawd|chwith|110px
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jan Bacher Dirchsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Arsyllfa Frenhinol Greenwich
Nid yw'r awyr uwchben Llundain bellach yn ddigon clir ar gyfer seryddiaeth, felly symudwyd yr Arsyllfa Frenhinol i Gastell Herstmonceux ger Hailsham, Dwyrain Sussex. Adeiladwyd Sbiendrych Isaac Newton yn y fan yma ym 1967, ond symudwyd ef i La Palma yn Sbaen ym 1979. Symudodd yr Arsyllfa Frenhinol unwaith eto ym 1990, y tro yma i Gaergrawnt, ond ar ôl penderfyniad y Cyngor Ymchwil Ffiseg Gronyn a Seryddiaeth (PPARC) terfynwyd ef ym 1998. Ar ôl hynny symudwyd Swyddfa y Nautical Almanac i Labordy Rutherford Appleton ac unwaith arall i'r Canolfan Technoleg Seryddiol yng Nghaeredin.
Cyn i gyflwyno Amser Cyfesurol Cyffredinol roedd Amser Safonol Greenwich (GMT), sef amser a penderfynwyd ar ôl arsylliadau'r arsyllfa hon, yr amser sylfaenol y byd.
Mae'r pelen amser wedi a'i adeiladwyd gan y Seryddwr Brenhinol John Pond ym 1833 yn dal i gwympo pob dydd ar 13:00. Heddiw, mae yna hefyd amgueddfa offer seryddol a mordwyol sydd yn cynnwys H4, y cronomedr hydred gan John Harrison.
250px|bawd|dim|Arsyllfa Frenhinol Greenwich 250px|bawd|dim|Yr Arsyllfa ar ei bryn
Yoshihiko Noda
Gwleidydd Japaneaidd yw Yoshihiko Noda (ganwyd 20 Mai 1957). Prif Weinidog Japan o 2 Medi 2011 hyd 26 Rhagfyr 2012 oedd ef.
Bláhový Sen
Ffilm ddrama am gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Jan Alfréd Holman yw Bláhový Sen a gyhoeddwyd yn 1943. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsiecoslofacia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieceg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Zdeňka Baldová, Adina Mandlová, Nataša Gollová, Antonie Hegerlíková, Jaroslav Marvan, Eduard Kohout, Ferenc Futurista, Eman Fiala, Josef Kemr, Bohuš Záhorský, Alois Dvorský, Anna Ferencová, Antonín Jedlička, Zdeněk Podlipný, Bedřich Vrbský, Bobek Bryen, Bohuš Hradil, Bolek Prchal, Darja Hajská, Vladimír Řepa, Vojta Novák, Vítězslav Vejražka, František Vnouček, Jan W. Speerger, Josef Chvalina, Karel Třešňák, Meda Valentová, Miroslav Homola, Milka Balek-Brodská, Milada Smolíková, Jaromír Spal, Anna Rottová, Antonín Zacpal, Robert Morávek, Anna Melíšková, Vítězslav Boček, Ota Motyčka, Martin Artur Raus, Antonín Holzinger, Otto Rubík, Josef Bělský, Emanuel Kovařík, Josef Oliak, Růžena Kurelová, Emanuel Hříbal, Jarmila Holmová, Václav Švec, Slávka Rosenbergová, Ada Karlovský a Jaroslav Orlický. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life and Death of Colonel Blimp sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,350 o ffilmiau Tsieceg wedi gweld golau dydd. Jan Roth oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Zdeněk Gina Hašler sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jan Alfréd Holman ar 17 Ebrill 1901 yn Týnec nad Labem.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jan Alfréd Holman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Carry On Cruising
Ffilm gomedi sydd hefyd yn ffilm barodi gan y cyfarwyddwyr Ralph Thomas a Gerald Thomas yw Carry On Cruising a gyhoeddwyd yn 1962. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Cafodd ei ffilmio yn Pinewood Studios. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Norman Hudis a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Douglas Gamley, Edmund Crispin ac Eric Rogers.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Brian Rawlinson, Sid James, Kenneth Williams, Kenneth Connor, Ronnie Stevens, Dilys Laye, Esma Cannon, Lance Percival, Liz Fraser a Vincent Ball. Mae'r ffilm Carry On Cruising yn 89 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1962. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. No a'r gyntaf yng nghyfres James Bond a'r ffilm gyntaf i serennu Sean Connery fel yr asiant cudd ffuglennol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Alan Hume oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan John Shirley sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ralph Thomas ar 10 Awst 1915 yn Kingston upon Hull a bu farw yn Llundain ar 8 Ionawr 2007. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1956 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ralph Thomas nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Svart Gryning
Ffilm ddrama llawn cyffro yw Svart Gryning a gyhoeddwyd yn 1987. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Lleolwyd y stori yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Luis Di Matteo.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Helga Baum
Mathemategydd o'r Almaen yw Helga Baum (ganed 1954), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel mathemategydd ac academydd.
Manylion personol
Ganed Helga Baum yn 1954 yn Berlin.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Hurricane Bianca
Ffilm am LGBT yw Hurricane Bianca a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Texas. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tylluan sgops India
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tylluan sgops India (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: tylluanod sgops India) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Otus bakkamoena; yr enw Saesneg arno yw Indian scops owl. Mae'n perthyn i deulu'r Tylluanod (Lladin: Strigidae) sydd yn urdd y Strigiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn O. bakkamoena, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Teulu
Mae'r tylluan sgops India yn perthyn i deulu'r Tylluanod (Lladin: Strigidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Mary G. Ross
Mathemategydd Americanaidd oedd Mary G. Ross (9 Awst 1908 – 29 Ebrill 2008), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel peiriannydd, mathemategydd a peiriannydd awyrennau.
Manylion personol
Ganed Mary G. Ross ar 9 Awst 1908 yn Park Hill ac wedi gadael yr ysgol leol mynychodd Brifysgol California, Los Angeles a Phrifysgol Gogledd Colorado.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Mosg Mawr Kairouan
Mosg hynaf a phwysicaf yn y Maghreb (Gogledd Affrica) yw Mosg Mawr Kairouan. Mae'n sefyll yng nghornel ogledd-ddwyreiniol y medina (hen ddinas) yn ninas Kairouan, canolbarth Tiwnisia.
Fe'i hadnabyddir hefyd fel Mosg Sidi Oqba, er anrhydedd Uqba bin Nafi a sefydlodd Kairouan ac a gododd y mosg gyntaf ar y safle yn y flwyddyn 670. Dinistriwyd yr hen fosg yn gyfangwbl bron ac mae'r rhan fwyaf o'r mosg presennol yn dyddio o gyfnod yr Aghlabiaid (9g).
Fel nifer o fosgiau Tiwnisaidd o'r cyfnod hwnnw, mae'r mosg yn ddigon plaen a llym ei olwg o'r tu allan ond y tu mewn fe'i addurnir yn goeth â mosaics a phileri alabastr.
Qairawān
Suilven - Caisteal Liath
Mae Suilven - Caisteal Liath yn gopa mynydd a geir ar y daith o Lochinve i Ullapool yn  Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd enfawr ar y copa. Mae'n un o is-gopaon Suilven.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Graham a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
For The Love of Mike
Ffilm comedi ar gerdd gan y cyfarwyddwr Monty Banks yw For The Love of Mike a gyhoeddwyd yn 1932. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Lloegr. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Barcos De Papel
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Román Viñoly Barreto yw Barcos De Papel a gyhoeddwyd yn 1963. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Tito Ribero.
For The Love of Mike
Y prif actor yn y ffilm hon yw Bobby Howes. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Barcos De Papel
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Pablito Calvo, Alberto Olmedo, Alita Román, Carlos Pamplona, Enzo Viena, María Ibarreta, Ubaldo Martínez, Jardel Filho, Nelly Láinez, Ariel Absalón, Oscar Orlegui, Víctor Martucci a Beatriz Bienza. Mae'r ffilm Barcos De Papel yn 92 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
For The Love of Mike
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1932. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Tarzan The Ape Man ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Claude Friese-Greene oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Barcos De Papel
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1963. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd From Russia with Love sef yr ail ffilm yn y gyfres James Bond..... Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Aníbal González Paz oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
For The Love of Mike
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Monty Banks ar 15 Gorffenaf 1897 yn Cesena a bu farw yn Arona ar 25 Tachwedd 2015.
Barcos De Papel
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Román Viñoly Barreto ar 8 Awst 1914 ym Montevideo a bu farw yn Buenos Aires ar 15 Mawrth 1960.
For The Love of Mike
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Monty Banks nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Barcos De Papel
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Román Viñoly Barreto nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Riverview, Michigan
Dinas yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Riverview, gan gynnwys:
Walls
Ffilm ddrama yw Walls a gyhoeddwyd yn 1984. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Walls ac fe’i cynhyrchwyd yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn British Columbia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1984. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Terminator sef ffilm apocolyptaidd llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Wanderkrebs
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Herbert Achternbusch yw Wanderkrebs a gyhoeddwyd yn 1984. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Wanderkrebs ac fe'i cynhyrchwyd gan Herbert Achternbusch yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Herbert Achternbusch.
Kafe Rebeldia
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jan Braunholz nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Wanderkrebs
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Herbert Achternbusch, Josef Bierbichler, Annamirl Bierbichler, Gabi Geist, Judit Achternbusch, Waltraud Galler, Franz Baumgartner, Edgar Frank, Peter Grenz a Dietmar Schneider.
Walls
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Wanderkrebs
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert Achternbusch ar 23 Tachwedd 1938 ym München. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1971 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Academi'r Celfyddydau Cain, Nuremberg.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert Achternbusch nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Shanghai Bound
Ffilm antur gan y cyfarwyddwr Luther Reed yw Shanghai Bound a gyhoeddwyd yn 1927. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Tsieina. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Richard Dix. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1927. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Metropolis ffilm ffuglen wyddonol o’r Almaen gan Fritz Lang. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Edward Cronjager oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Luther Reed ar 14 Gorffenaf 1888 yn Berlin a bu farw yn Ninas Efrog Newydd ar 16 Tachwedd 1961.
Shiver
Ffilm arswyd gan y cyfarwyddwr Billy Chung yw Shiver a gyhoeddwyd yn 2003. Fe'i cynhyrchwyd yn Hong Cong. Lleolwyd y stori yn Hong Cong. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Cantoneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Francis Ng. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 200 o ffilmiau 200 wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Billy Chung ar 1 Ionawr 1901 yn Hong Cong.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Billy Chung nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
One Flew Over the Cuckoo's Nest (ffilm)
Ffilm ddrama Americanaidd o 1975 ydy One Flew Over the Cuckoo's Nest, a gyfarwyddwyd gan Miloš Forman. Addasiad yw'r ffilm o'r nofel 1962 o'r un enw gan Ken Kesey. Y ffilm hon oedd y cyntaf i ennill y pum prif gategori yng Ngwobrau'r Academi, (Ffilm Orau, Actor mewn Prif Rôl, Actores mewn Prif Rôl, Cyfarwyddwr, Sgript) ers It Happened One Night ym 1934. The Silence of the Lambs oedd y ffilm nesaf i wneud hyn, a hynny ym 1991. Yn aml, cyfeirir at One Flew Over the Cuckoo's Nest fel un o'r ffilmiau gorau erioed yn hanes sinema'r Unol Daleithiau. Ar restr IMDb o'r 250 ffilm gorau, mae'r ffilm hon ar rif 8.
Bu fersiwn llwyfan cynt o'r llyfr ym 1963, ond nid yw'r ffilm yn defnyddio sgript y fersiwn llwyfan. Cafodd ei ffilmio yn Ysbyty Talaith Oregon, yn Salem, Oregon sef lleoliad y nofel.
Uwch Aeron
Uwch Aeron oedd un o dri chantref Ceredigion yn yr Oesoedd Canol.
Roedd yn gorwedd yn y canol rhwng cantrefi Penweddig i'r gogledd ac Is Aeron i'r de (ystyrid Cantref Penweddig yn rhan o ardal Uwch Aeron yn aml). Gorweddai Uwch Aeron i'r gogledd i Afon Aeron tra gorweddai Is Aeron i'r de ohoni.
Rhennid y cantref yn dri chwmwd:
I'r dwyrain roedd Uwch Aeron yn ffinio â chantref Buallt (Buellt) a Chwmwd Deuddwr ym Mhowys ac yn cyffwrdd a rhan ogleddol y Cantref Mawr yn Ystrad Tywi i'r de-ddwyrain.
Roedd canolfannau pwysicaf y cantref yn cynnwys clas hynafol Llanddewi Brefi, a gysylltir ag un o wyrthiau Dewi Sant, a safle Abaty Ystrad Fflur.
Eurgain
Ceir hefyd lawysgrifau o eiddo Iestyn ab Gwrgant sy'n nodi: "y bu'n byw yn agos at y ganrif gyntaf, roedd yn ferch i Garadog, arweinydd yr amddifyniad yn erbyn y Rhufeiniad yn y canrif cyntaf. Priododd Eurgain â Sallog; preswyliodd y ddau yng Nghaer Sallog. Ar ôl cael eu cipio a'u cymryd i Rhufain mewn cadwyni gyda'i thad a'i chwaer Gwladus, dywedir fod Eurgain wedi dychwelyd o Rufain gyda Charadog, i ffurfio coleg o ddeuddeg disgybl a alwyd yn Gôr Eurgain. Arhosodd Gwladus yn Rhufain ac aeth yn disgybl i St Paul. Mae nifer o ysgolheigion, gan gynnwys: Rice Rees, Jane Williams, Sabine Baring-Gould a John Williams (Ab Ithel) yn mynnu mai Eurgain oedd y santes gyntaf.
Eglwys yn dwyn ei henw
Eglwys sy'n dwyn ei henw yw Eglwys Llanigon, ond mae rhai o'r farn mai cyfeiriad sydd yma i Eigion, brawd Sant Cynidr, a roddodd ei enw i eglwys gyfagos, sef yr eglwys yng Nghlas-ar-Wy.
Coblyn palmwydd Asia
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Coblyn palmwydd Asia (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: coblynnod palmwydd Asia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Cypsiurus batasiensis; yr enw Saesneg arno yw Asian palm swift. Mae'n perthyn i deulu'r Coblynnod (Lladin: Apodidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. batasiensis, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Teulu
Mae'r coblyn palmwydd Asia yn perthyn i deulu'r Coblynnod (Lladin: Apodidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Helga Kohler-Spiegel
Gwyddonydd o Awstria yw Helga Kohler-Spiegel (ganed 1962), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel diwinydd ac academydd.
Manylion personol
Ganed Helga Kohler-Spiegel yn 1962 yn Dornbirn.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Yr Ysbryd Olaf yn Sefyll
Ffilm arswyd gan y cyfarwyddwr Billy Chung yw Yr Ysbryd Olaf yn Sefyll a gyhoeddwyd yn 1999. Fe'i cynhyrchwyd yn Hong Cong. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Cantoneg a hynny gan Billy Chung.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Paulyn Sun a Simon Lui. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1999. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Matrix sef ffilm wyddonias gan Lana Wachowski a Lilly Wachowski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 200 o ffilmiau 200 wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Billy Chung ar 1 Ionawr 1901 yn Hong Cong.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Billy Chung nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ymbelydredd electromagnetig
Mewn ffiseg, mae ymbelydredd electromagnetig (ymbelydredd EM neu EMR ) yn cyfeirio at donnau (neu eu quanta, ffotonau) y maes electromagnetig, sy'n lluosogi trwy'r gofod, ac sy'n cario egni pelydrol electromagnetig. Mae'n cynnwys tonnau radio, microdonnau, golau is-goch, (gweladwy), uwchfioled, pelydrau-X, a phelydrau gama. Mae'r tonnau hyn i gyd yn rhan o'r sbectrwm electromagnetig, bawd|chwith|Ton electromagnetig sinwsoidaidd polariaidd llinol, yn lluosogi i'r cyfeiriad + z trwy gyfrwng homogenaidd, isotropig, fel gwactod. Mae'r maes trydan ( saethau glas ) yn pendilio yn y cyfeiriad ± x, ac mae'r maes magnetig orthogonal ( saethau coch ) yn pendilio fesul cam â'r maes trydan, ond i gyfeiriad ± y-.
Yn glasurol, mae ymbelydredd electromagnetig yn cynnwys tonnau electromagnetig, sy'n osgiliadau cydamserol o feysydd trydan a magnetig. Mae ymbelydredd electromagnetig neu donnau electromagnetig yn cael eu creu oherwydd newid cyfnodol y maes trydan neu fagnetig. Yn dibynnu ar sut mae'r newid cyfnodol hwn yn digwydd a'r pŵer a gynhyrchir, cynhyrchir gwahanol donfeddi sbectrwm electromagnetig. Mewn gwactod (vacuum), mae tonnau electromagnetig yn teithio ar gyflymder goleuni, a ddynodir yn gyffredin fel c.
Kongerevue Paa Fælleden
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Peter Elfelt yw Kongerevue Paa Fælleden a gyhoeddwyd yn 1906. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Ymbelydredd electromagnetig
Mewn cyfryngau homogenaidd, isotropig, mae osgiliadau'r ddau faes yn berpendicwlar i'w gilydd ac yn berpendicwlar i gyfeiriad egni a'r tonnau a dynhyrchir, gan ffurfio ton draws (transverse wave). Mae blaen y tonnau electromagnetig sy'n cael eu hallyrru o ffynhonnell=bwynt (fel bwlb golau) yn sffêr. Gellir nodweddu lleoliad ton electromagnetig o fewn y sbectrwm electromagnetig naill ai gan ei amledd osciliad neu ei donfedd. Mae tonnau electromagnetig o amledd gwahanol yn cael eu galw gan wahanol enwau gan fod ganddyn nhw wahanol ffynonellau ac effeithiau ar fater. Y rhain yw: tonnau radio, microdonnau, ymbelydredd is-goch, golau gweladwy, ymbelydredd uwchfioled, pelydrau-X a pelydrau gama.
Mae tonnau electromagnetig yn cael eu hallyrru gan ronynnau â gwefr drydanol sy'n cyflymu, a gall y tonnau hyn ryngweithio â gronynnau gwefredig eraill, gan roi grym arnynt. Mae tonnau EM yn cario egni, momentwm a momentwm onglog i ffwrdd o'u gronyn ffynhonnell a gallant roi'r meintiau hynny i'r mater y maent yn rhyngweithio â nhw. Mae ymbelydredd electromagnetig yn gysylltiedig â'r tonnau EM hynny sy'n rhydd i luosogi eu hunain ("pelydru") heb ddylanwad parhaus y gwefrau symudol a'u cynhyrchodd, oherwydd eu bod wedi mynd yn ddigon pell o'r gwefrau hynny. Felly, cyfeirir at EMR weithiau fel y maes pellaf. Yn y ffram yma o feddwl, mae'r maes agos (near field) yn cyfeirio at faesydd EM ger y gwefrau a'r cerrynt a'u cynhyrchodd yn uniongyrchol, yn benodol anwythiad electromagnetig (electromagnetic induction) ac anwythiad electrostatig.
Mewn mecaneg cwantwm, ffordd arall o edrych ar EMR yw ei fod yn cynnwys ffotonau, gronynnau elfennol di-wefr â màs gorffwys sero (zero rest mass) sef quanta'r maes electromagnetig, sy'n gyfrifol am yr holl ryngweithio electromagnetig. Electrodynameg cwantwm yw'r theori o sut mae EMR yn rhyngweithio â mater ar lefel atomig. Mae effeithiau cwantwm yn darparu ffynonellau ychwanegol o EMR, megis trosglwyddo electronau i lefelau egni is mewn atom ac ymbelydredd corff du. Mae egni ffoton unigol yn cael ei feintioli ac mae'n fwy ar gyfer ffotonau o amledd uwch. Rhoddir y berthynas hon gan hafaliad Planck E = hf, lle mae E yn egni fesul ffoton, f yw amledd y ffoton, ac h yw cysonyn Planck. Er enghraifft, gallai ffoton pelydr gama sengl gario ~ 100,000 gwaith yr egni o un ffoton sengl o olau gweladwy.
Gruffudd Llwyd
Bywgraffiad
Ychydig a wyddys am fywyd personol Gruffudd Llwyd, ond cedwir ei achrestr yn y llawysgrifau, er bod y manylion yn angytuno. Hanodd o deulu o feirdd a gysylltir â Powys Wenwynwyn. Roedd ei gartref ym mhlwyf Llangadfan, Maldwyn. Bu ganddo dri mab, sef Maredudd, Dafydd ac Einion. Ni wyddys pryd y ganwyd Gruffudd Llwyd, ond ymddengys y bu farw erbyn y 1420au, ar sail tystiolaeth ei gerddi.
Ymbelydredd electromagnetig
Mae effeithiau EMR ar gyfansoddion cemegol ac organebau biolegol yn dibynnu ar bŵer yr ymbelydredd a'i amlder. Gelwir EMR o amleddau gweladwy neu is (hy, golau gweladwy, is-goch, microdonnau, a thonnau radio) yn "ymbelydredd nad yw'n ïoneiddio", oherwydd nid oes gan ei ffotonau ddigon o egni yn unigol i ïoneiddio atomau neu foleciwlau neu dorri bondiau cemegol. Mae effeithiau'r pelydriadau hyn ar systemau cemegol a meinwe byw yn cael eu hachosi'n bennaf gan effeithiau'r gwres a gynhyrchir o drosglwyddo egni llawer o ffotonau. Mewn cyferbyniad, gelwir pelydrau X uwchfioled, pelydrau-X a gama yn ymbelydredd ïoneiddio, gan fod gan ffotonau unigol amledd mor uchel ddigon o egni i ïoneiddio moleciwlau neu dorri bondiau cemegol. Mae gan y pelydriadau hyn y gallu i achosi adweithiau cemegol a niweidio celloedd byw y tu hwnt i'r hyn sy'n deillio o wresogi syml, a gallant fod yn berygl i iechyd, yn bennaf, drwy achosi.
Theori
bawd| Yma, gwelir tonfeddi cymharol tonnau electromagnetig tri lliw gwahanol o [[Goleuni|olau (glas, gwyrdd a choch) gyda graddfa bellter mewn micromedrau ar hyd yr echelin-x.]]
Hafaliadau Maxwell
Lluniodd James Clerc Maxwell ffurf don (wave form) o'r hafaliadau trydan a magnetig, gan ddangos mor debygyw tonnau meysydd trydan a magnetig a'u cymesuredd i donnau môr. Oherwydd bod cyflymder tonnau EM a ragfynegwyd gan hafaliad y tonnau yn cyd-daro â chyflymder golau, daeth Maxwell i'r casgliad bod golau ei hun yn don EM. Cadarnhawyd hafaliadau Maxwell gan Heinrich Hertz trwy arbrofion â thonnau radio.
Sylweddolodd Maxwell, gan fod llawer o ffiseg yn gymesur ac yn fathemategol artistig mewn ffordd, bod yn rhaid cael cymesuredd rhwng trydan a magnetedd hefyd. Sylweddolodd fod golau yn gyfuniad o drydan a magnetedd ac felly bod yn rhaid clymu'r ddau gyda'i gilydd. Yn ôl hafaliadau Maxwell, mae maes trydan sy'n amrywio'n ofodol (h.y. yn spatially varying) bob amser yn gysylltiedig â maes magnetig sy'n newid dros amser. Yn yr un modd, mae maes magnetig sy'n amrywio'n ofodol yn gysylltiedig â newidiadau penodol dros amser yn y maes trydan.
Mewn ton electromagnetig, mae ton yn y maes magnetig mewn un cyfeiriad bob amser yn cyd-fynd â'r newidiadau yn y maes trydan, ac i'r gwrthwyneb. Mae'r berthynas hon rhwng y ddau yn digwydd heb i'r naill fath neu'r llall o faes achosi'r llall; yn hytrach, maent yn digwydd gyda'i gilydd yn yr un ffordd ag y mae newidiadau amser a gofod yn digwydd gyda'i gilydd ac yn gysylltiedig â'i gilydd mewn perthnasedd arbennig. Mewn gwirionedd, gellir ystyried meysydd magnetig fel meysydd trydan mewn ffrâm gyfeirio arall, a gellir ystyried meysydd trydan fel meysydd magnetig mewn ffrâm gyfeirio arall, ond mae iddynt yr un arwyddocâd gan fod ffiseg yr un peth ym mhob ffrâm gyfeirio, felly mae'r berthynas agos rhwng newidiadau mewn gofod ac amser yma yn fwy na throsiad barddonol. Gyda'i gilydd, mae'r meysydd hyn yn ffurfio ton electromagnetig lluosog (propagating electromagnetic wave), sy'n symud allan i'r gofod ac nad oes angen iddynt ryngweithio â'r ffynhonnell eto. Mae'r maes EM pell a ffurfiwyd fel hyn trwy gyflymiad gwefr yn cludo egni sy'n "pelydru" i ffwrdd trwy'r gofod, a dyna'r esboniad am y term hwn.
Meysydd agos a phell
Sefydlodd hafaliadau Maxwell fod rhai gwefrau a cheryntau ("ffynonellau") yn cynhyrchu math lleol o faes electromagnetig yn agos atynt nad oes ganddo ymddygiad EMR. Mae ceryntau'n cynhyrchu maes magnetig yn uniongyrchol, ond mae o fath 'deupol magnetig' sy'n peidio a bod ym mhell o'r cerrynt. Yn yr un modd, mae gwefrau symudol sy'n cael eu gwthio ar wahân mewn dargludydd gan botensial trydanol cyfnewidiol (fel mewn antena) yn cynhyrchu maes trydanol math deupol trydan, ond mae hyn hefyd yn dirywio gyda phellter. Mae'r meysydd hyn yn ffurfio'r maes agos ger y ffynhonnell EMR. Nid yw'r naill na'r llall o'r ymddygiadau hyn yn gyfrifol am ymbelydredd EM. Yn lle hynny, maent yn achosi ymddygiad maes electromagnetig sydd ond yn trosglwyddo pŵer yn effeithlon i dderbynnydd sy'n agos iawn at y ffynhonnell, fel yr anwythiad magnetig y tu mewn i drawsnewidydd, neu'r ymddygiad adborth sy'n digwydd yn agos at goil synhwyrydd metel. Yn nodweddiadol, mae meysydd agos yn cael effaith bwerus ar eu ffynonellau eu hunain, gan achosi "llwyth" cynyddol (llai o adweithedd trydanol ) yn y ffynhonnell neu'r trosglwyddydd, pryd bynnag y bydd derbynnydd yn tynnu egni o'r maes EM. Fel arall, nid yw'r meysydd hyn yn "lluosogi" yn rhydd i'r gofod, gan gario eu hegni i ffwrdd heb derfyn pellter, ond yn hytrach yn pendilio, gan ddychwelyd eu hegni i'r trosglwyddydd os na fydd derbynnydd yn ei dderbyn.
Mewn cyferbyniad, mae'r maes pell EM yn cynnwys ymbelydredd sy'n rhydd o'r trosglwyddydd yn yr ystyr bod y trosglwyddydd (yn wahanol i'r achos mewn newidydd trydanol) yn gofyn am yr un pŵer i anfon y newidiadau hyn yn y meysydd, p'un a yw'r signal yn codi ar unwaith ai peidio. Y rhan bell hon o'r maes electromagnetig yw "ymbelydredd electromagnetig" (a elwir hefyd yn y faes pellaf). Mae'r meysydd pellaf yn lluosogi (pelydru) heb ganiatáu i'r trosglwyddydd effeithio arnynt. Mae hyn yn achosi iddynt fod yn annibynnol yn yr ystyr bod eu bodolaeth a'u hegni, ar ôl iddynt adael y trosglwyddydd, yn gwbl annibynnol ar y trosglwyddydd a'r derbynnydd. Oherwydd cadwraeth ynni, mae maint y pŵer sy'n pasio trwy unrhyw arwyneb sfferig sy'n cael ei dynnu o amgylch y ffynhonnell yr un peth. Oherwydd bod gan arwyneb o'r fath arwynebedd sy'n gymesur â sgwâr ei bellter o'r ffynhonnell, mae dwysedd pŵer ymbelydredd EM bob amser yn lleihau gyda sgwâr gwrthdro'r pellter o'r ffynhonnell; gelwir hyn yn gyfraith sgwâr gwrthdro. Mae hyn mewn cyferbyniad â rhannau deupol o'r maes EM yn agos at y ffynhonnell (y maes agos), sy'n amrywio mewn pŵer yn ôl deddf pŵer ciwb gwrthdro, ac felly nid ydynt yn cludo swm o ynni a gedwir dros bellteroedd, ond yn hytrach yn pylu gyda phellter, gyda'i egni (fel y nodwyd) yn dychwelyd yn gyflym i'r trosglwyddydd neu'n cael ei amsugno gan dderbynnydd cyfagos (fel coil eilaidd trawsnewidydd).
Mae'r maes pellaf (EMR) yn dibynnu ar fecanwaith gwahanol ar gyfer ei gynhyrchu na'r maes agos, ac ar wahanol dermau yn hafaliadau Maxwell. Tra bod rhan magnetig y maes agos oherwydd ceryntau yn y ffynhonnell, mae'r maes magnetig yn EMR yn ganlyniad i'r newid lleol yn y maes trydan yn unig. Yn yr un modd, er bod y maes trydan yn y maes agos yn uniongyrchol oherwydd y gwefrau a'r gwahanu gwefr yn y ffynhonnell, mae'r maes trydan yn EMR oherwydd newid yn y maes magnetig lleol. Mae gan y ddwy broses ar gyfer cynhyrchu meysydd EMR trydan a magnetig ddibyniaeth wahanol ar bellter na meysydd trydan a magnetig deupol ger y maes. Dyna pam mae'r math EMR o faes EM yn dod yn drech mewn pŵer "ymhell" o ffynonellau. Mae'r term "ymhell o ffynonellau" yn cyfeirio at ba mor bell o'r ffynhonnell (gan symud ar gyflymder y golau) y mae unrhyw ran o'r maes EM sy'n symud allan, erbyn i'r ceryntau ffynhonnell gael eu newid gan y potensial ffynhonnell amrywiol, ac felly mae'r ffynhonnell wedi dechrau cynhyrchu maes EM sy'n symud yn allanol o gyfnod gwahanol.
Golwg fwy cryno ar EMR yw mai'r maes pellaf sy'n cyfansoddi EMR yn gyffredinol yw'r rhan honno o'r maes EM sydd wedi teithio cryn bellter o'r ffynhonnell, ei fod wedi ei ddatgysylltu'n llwyr o unrhyw adborth i'r gwefrau a'r ceryntau a oedd yn wreiddiol gyfrifol amdano. Nawr yn annibynnol o'r gwefrau ffynhonnell, mae'r maes EM, wrth iddo symud ymhellach i ffwrdd, yn dibynnu ar gyflymiadau'r gwerfau a'i cynhyrchodd yn unig. Nid oes ganddo bellach gysylltiad cryf â meysydd uniongyrchol y gwefrau, nac â chyflymder y gwefrau (ceryntau).
Wrth lunio potensial Liénard-Wiechert yn y meysydd trydan a magnetig oherwydd mudiant un gronyn (yn ôl hafaliadau Maxwell), y termau sy'n gysylltiedig â chyflymiad y gronyn yw'r rhai sy'n gyfrifol am y rhan o'r maes sy'n cael ei ystyried yn ymbelydredd electromagnetig. Mewn cyferbyniad, mae'r term sy'n gysylltiedig â maes trydan statig cyfnewidiol y gronyn a'r term magnetig sy'n deillio o gyflymder unffurf y gronyn, ill dau yn gysylltiedig â'r maes agos electromagnetig, ac nid ydynt yn cynnwys ymbelydredd EM.
Priodweddau
bawd|Gellir dychmygu tonnau electromagnetig fel ton oscillaidd traws-hunan-lluosogi (self-propagating transverse oscillating wave) o feysydd trydan a magnetig. Mae'r animeiddiad 3D hwn yn dangos plân wedi'i pholareiddio'n llinol yn lluosogi o'r chwith i'r dde. Mae'r meysydd trydan a magnetig mewn ton o'r fath yn cyd-fynd â'i gilydd, gan gyrraedd minima a maxima gyda'i gilydd. Ffiseg ymbelydredd electromagnetig yw electrodynameg, ac electromagnetiaeth yw'r ffenomen ffisegol sy'n gysylltiedig â theori electrodynameg. Mae meysydd trydan a magnetig yn ufuddhau i briodweddau arosodiad. Felly, mae maes a achoswyd gan unrhyw ronyn penodol neu faes trydan neu magnetig sy'n amrywio-dros-amser yn cyfrannu at y meysydd sy'n bresennol yn yr un gofod oherwydd achosion eraill. Ymhellach, gan eu bod yn feysydd fector, mae'r holl fectorau maes magnetig a thrydan yn adio at ei gilydd yn ôl ychwanegiad fector. Er enghraifft, mewn opteg gall dwy don ysgafn gydlynol ryngweithio a thrwy ymyrraeth adeiladol neu ddinistriol arwain at arbelydru canlyniadol gan wyro oddi wrth swm arbelydriadau cydrannol y tonnau golau unigol.
Nid yw meysydd electromagnetig goleuni yn cael eu heffeithio gan deithio trwy feysydd statig trydan neu fagnetig mewn cyfrwng llinol fel gwactod. Fodd bynnag, mewn cyfryngau aflinol, fel rhai crisialau, gall rhyngweithio ddigwydd rhwng meysydd trydan a magnetig ysgafn a statig - mae'r rhyngweithiadau hyn yn cynnwys effaith Faraday ac effaith Kerr.
Wrth blygu (refraction), mae croesfan tonnau o un cyfrwng i'r llall o ddwysedd gwahanol yn newid ei gyflymder a'i gyfeiriad wrth fynd i mewn i'r cyfrwng newydd. Mae cymhareb mynegeion plygiannol y cyfryngau yn pennu graddfa'r plygiant, ac mae'n cael ei grynhoi gan gyfraith Snell. Mae golau tonfeddi cyfansawdd (golau haul naturiol) yn gwasgaru i sbectrwm gweladwy sy'n pasio trwy brism, oherwydd mynegai plygiannol y deunydd prism (gwasgariad ) sy'n dibynnu ar donfedd; hynny yw, mae pob ton gydran o fewn y golau cyfansawdd yn cael ei phlygu swm gwahanol.
Mae ymbelydredd EM yn arddangos priodweddau tonnau a phriodweddau gronynnau ar yr un pryd (gweler deuoliaeth gronynnau tonnau). Cadarnhawyd nodweddion tonnau a gronynnau mewn llawer o arbrofion. Mae nodweddion tonnau yn fwy amlwg pan fesurir ymbelydredd EM dros amserlenni cymharol fawr a thros bellteroedd mawr tra bod nodweddion gronynnau yn fwy amlwg wrth fesur amserlenni a phellteroedd bach. Er enghraifft, pan fydd ymbelydredd electromagnetig yn cael ei amsugno gan fater, bydd priodweddau tebyg i ronynnau yn fwy amlwg pan fydd nifer cyfartalog y ffotonau yng nghiwb y donfedd berthnasol yn llawer llai nag 1. Nid yw mor anodd arsylwi ar ddyddodiad egni nad yw'n unffurf pan fydd golau yn cael ei amsugno, ond nid yw hyn ar ei ben ei hun yn dystiolaeth o ymddygiad "gronynnol". Yn hytrach, mae'n adlewyrchu natur cwantwm mater. Mae dangos bod golau ei hun yn cael ei feintioli, nid dim ond ei ryngweithio â mater, yn berthynas fwy cynnil.
Mae rhai arbrofion yn arddangos natur tonnau a gronynnau tonnau electromagnetig, megis hunan-ymyrraeth un ffoton. Pan anfonir un ffoton trwy interferomedr, mae'n mynd trwy'r ddau lwybr, gan ymyrryd ag ef ei hun, fel y mae tonnau'n ei wneud, ond eto mae'n cael ei ganfod gan photomultiplier neu synhwyrydd sensitif arall unwaith yn unig.
Disgrifir theori cwantwm o'r rhyngweithio rhwng ymbelydredd electromagnetig a mater fel electronau fel "theori electrodynameg cwantwm".
Gall tonnau electromagnetig gael eu polareiddio, eu hadlewyrchu, eu plygu, eu diffreithio neu ymyrryd â'i gilydd.
Darganfod
Darganfuwyd ymbelydredd electromagnetig tonfeddi heblaw rhai golau gweladwy yn gynnar yn y 19g. Priodolir darganfyddiad ymbelydredd is -goch i'r seryddwr William Herschel, a gyhoeddodd ei ganlyniadau ym 1800 cyn Cymdeithas Frenhinol Llundain. Defnyddiodd Herschel brism gwydr i blygu golau o'r Haul a chanfod pelydrau anweledig a achosodd wresogi y tu hwnt i ran goch y sbectrwm, trwy gynnydd yn y tymheredd a gofnodwyd gyda thermomedr. Yn ddiweddarach, gelwid y "pelydrau calorig" hyn yn is-goch.
Ym 1862-64 datblygodd James Clerc Maxwell hafaliadau ar gyfer y maes electromagnetig a oedd yn awgrymu y byddai tonnau yn y maes yn teithio gyda chyflymder a oedd yn agos iawn at gyflymder hysbys golau. Felly awgrymodd Maxwell fod golau gweladwy (yn ogystal â phelydrau is-goch ac uwchfioled anweledig trwy gasgliad neu inference) i gyd yn cynnwys aflonyddwch (neu ymbelydredd) yn y maes electromagnetig. Cynhyrchwyd tonnau radio yn fwriadol am y tro cyntaf gan Heinrich Hertz ym 1887, gan ddefnyddio cylchedau trydanol a gyfrifwyd i gynhyrchu osgiliadau ar amledd llawer is na golau gweladwy, gan ddilyn ryseitiau ar gyfer cynhyrchu gwefrau oscillaidd a cheryntau a awgrymwyd gan hafaliadau Maxwell. Datblygodd Hertz ffyrdd o ganfod y tonnau hyn hefyd, a chynhyrchu'r  hyn a elwid yn ddiweddarach yn donnau radio a microdonnau.