cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maxima Caesariensis
Talaith Rufeinig ar Ynys Prydain oedd Maxima Caesariensis. Roedd yn un o'r pedair talaith a grewyd tua 293, dan yr ymerawdwr Diocletian; y tair arall oedd Britannia Prima, Britannia Secunda a Flavia Caesariensis.
Roedd Maxima Caesariensis yn cynnwys de Lloegr, gyda'i phrifddinas yn Londinium (Llundain heddiw).
Alpau Awstralaidd
Maent yn rhan o'r Wahanfa Fawr, cyfres o fynyddoedd sy'n ymestyn am tua 3,000 km o ogledd Queensland i Victoria. Mae'r Snowy Mountains yn rhan o'r Alpau Awstralaidd.
bawd|dim|240px|Mynydd Feathertop o gopa Mynydd Hotham
Gwenynysor amryliw
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwenynysor amryliw (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwenynysorion amryliw) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Merops ornatus; yr enw Saesneg arno yw Australian bee Eater. Mae'n perthyn i deulu'r Gwenynysorion (Lladin: Meropidae) sydd yn urdd y Coraciiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. ornatus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r gwenynysor amryliw yn perthyn i deulu'r Gwenynysorion (Lladin: Meropidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Ferdinand 13
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,650 o ffilmiau Rwmaneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
I Skuggan Av Värmen
Ffilm ddrama sy'n addasiad ffilm o ffilm hŷn gan y cyfarwyddwr Beata Gårdeler yw I Skuggan Av Värmen a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Lleolwyd y stori yn Stockholm. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Karin Arrhenius a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ola Fløttum.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Joel Kinnaman, Malin Crépin, Andrea Edwards, Barbro Enberg, Marianne Karlbeck, Martin Aliaga, Johan Kylén a Johan Holmberg. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Malin Lindström sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Beata Gårdeler ar 17 Gorffenaf 1973.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Beata Gårdeler nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bahia
Un o daleithiau Brasil yw Bahia. Mae'n gorwedd yng ngogledd-ddwyrain y wlad ar lan Cefnfor Iwerydd. Ei phrifddinas yw Salvador, a adnabyddid fel Salvador de Bahia neu Bahia yn y gorffennol.
bawd|dim|220px|Lleoliad Bahia ym Mrasil
Oxyagrion microstigma
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Oxyagrion microstigma sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Oxyagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Hyfforddi cryfder
Defnyddio gwrthiant ar gyfangiad cyhyrol er mwyn cynyddu cryfer corfforol, dygnwch anaerobig a hypertrofedd cyhyrol cyhyrau ysgerbydol ydy hyfforddi cryfder. Ceir nifer o ddulliau gwahanol o hyfforddi cryfder ond yr un mwyaf cyffredin ydy defnyddio disgyrchiant neu hyfforddi gwydnwch er mwyn gwrthwynebu cyfangiad cyhyrol.
Ashby St Mary
Pentref a phlwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Ashby St Mary. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Norfolk.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil poblogaeth o 316.
Sadiq Khan
Cyfreithwr, gwleidydd, a Maer Llundain ers Mai 2016 yw Sadiq Aman Khan (ganwyd 8 Hydref 1970).
Fe'i ganwyd yn Tooting, fab i teulu o Bacistan. Cafodd ei addysg yn y Brifysgol Gogledd Llundain. Aelod seneddol Y Blaid Lafur (DU) dros Tooting o 2005 hyd 2016 oedd ef.
Priododd Saadiya Ahmed ym 1994, bu iddynt dwy ferch.
The Rake
Ffilm arswyd yw The Rake a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Hen Garolau Plygain
Pedair ar hugain o garolau Plygain wedi'u golygu gan Geraint Vaughan-Jones yw Hen Garolau Plygain. Mae'n cynnwys geiriau a cherddoriaeth, mewn hen nodiant a sol-ffa. Cyhoeddwyd y gyfrol yn wreiddiol ym 1987 gan wasg y Lolfa a'i hailgyhoeddi yn 2009. Yn 2021, roedd y gyfrol mewn print. Cyhoeddwyd dilyniant i'r gyfrol ym 1990, sef Mwy o Garolau Plygain.
The Rake
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Maria Moninckx
Dylunydd botanegol benywaidd a anwyd yn Den Haag, yr Iseldiroedd oedd Maria Moninckx (22 Ebrill 1673 – 26 Chwefror 1757). Ei harbenigedd oedd paentio blodau.
Bu farw yn Amsterdam ar 26 Chwefror 1757.
Eduardo Noriega (actor Sbaenaidd)
Actor Sbaeneg yw Eduardo Noriega Gómez (ganwyd 1 Awst 1973). Fe'i adnabyddir yn benaf am ei ran mewn dwy ffilm gan Alejandro Amenábar: Thesis) (1996) a Open Your Eyes (Sbaeneg: Abre los Ojos) (1997). Serenodd hefyd yn The Wolf (Sbaeneg:  El Lobo) (2004). Yn yr Unol Daleithiau adnabyddir Noriega ef yn benaf am ei ran fel Enrique yn y ffilm wleidyddol  Vantage Point (2008).
Liebespremiere
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Arthur Maria Rabenalt yw Liebespremiere a gyhoeddwyd yn 1943. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Liebespremiere ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Géza von Cziffra a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Franz Grothe.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Margot Hielscher, Hans Söhnker, Rudolf Schündler, Rolf Weih, Fritz Odemar, Kirsten Heiberg, Charlott Daudert, Egon Vogel, Maria Litto a Heinz Welzel. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life and Death of Colonel Blimp sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Jan Roth oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Maria Rabenalt ar 25 Mehefin 1905 yn Fienna a bu farw yn Wildbad Kreuth ar 8 Ebrill 1973.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Maria Rabenalt nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Uchafswm un rep
Ym myd hyfforddi gyda phwysau, cyfeiria uchafswm un rep at yr uchafswm o bwysau gall berson godi unwaith yn unig ar gyfer ymarfer penodol. Gellir defnyddio uchafswm un rep i benderfynu ar uchafswm cryfder unigolyn a dyma'r modd y penderfynir ar enillwyr mewn cystadlaethau fel codi pŵer a chodi pwysau. Gellir defnyddio'r uchafswm un rep hefyd fel cyfyngiad uchaf, er mwyn pennu y "llwyth" sydd ei angen ar gyfer ymarfer (fel canran o'r uchafswm un rep.
Trapped in the Closet: The Confessionals
Ffilm Saesneg o Unol Daleithiau America yw Trapped in the Closet: The Confessionals gan y cyfarwyddwr ffilm R. Kelly. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan R. Kelly. Cafodd y ffilm hon ei chynhyrchu gan R. Kelly.
Hyfforddiant gyda phwysau
bawd|250px|Gellir cwblhau sesiwn ymarfer llawn gyda phâr o [[dymbel|ddymbelau cymwysadwy a set o blatiau pwysau.]] Math cyffredin o hyfforddi cryfder er mwyn datblygu cryfder a maint chyhyrau ysgerbydol ydy hyfforddiant gyda phwysau. Defnyddia grym disgyrchiant (ar ffurf bariau gyda phwysau arnynt, dymbelau neu staciau o bwysau) i wrthwynebu'r grym a greir gan y cyhyr drwy gyfangiad echreiddig. Defnyddia hyfforddiant gyda phwysau amrywiaeth o offer arbenigol er mwyn targedu grŵpiau penodol o gyhyrau a mathau o symudiadau.
Trapped in the Closet: The Confessionals
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Hyfforddiant gyda phwysau
Amrywia hyfforddi gyda phwysau o gorfflunio, codi pwysau Olympaidd a chodi pŵer.
Ȝearƿung (indryhtu)
Acitretin
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Kopfschuß
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwr Beate Klöckner yw Kopfschuß a gyhoeddwyd yn 1981. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Acitretin
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Acitretin, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Kopfschuß
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1981. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raiders of the Lost Ark sef ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm Steven Spielberg.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Beate Klöckner nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Trapped in the Closet: The Confessionals
Gweler hefyd
Cyhoeddodd R. Kelly nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Terry Griffiths
Chwaraewr snwcer o Gymru yw Terry Griffiths (ganwyd 16 Hydref 1947)
Cafodd ei eni yn Llanelli. Cyn troi yn chwaraewr snwcer proffesiynol 1978 roedd yn bostman yn y dre ac o fewn blwyddyn 1979 yr oedd wedi ennill pencampwriaeth y byd. Curodd Eddie Charlton yn y rownd gyn-derfynol a Dennis Taylor yn y rownd derfynol. O ganlyniad ef oedd y chwaraewr cyntaf erioed i ennill Pencampwriaeth Snwcer y Byd a oedd wedi dechrau'r bencampwriaeth yn y rowndiau rhagbrofol.
Mae yn rhedeg ei glwb snwcer ei hun yn Llanelli a Chaerfyrddin ac wedi hyfforddi Mark Williams, Stephen Hendry a Matthew Stevens
Brigwellt main
Planhigyn blodeuol Monocotaidd a math o wair yw Brigwellt main sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Poaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Deschampsia flexuosa a'r enw Saesneg yw Wavy hair-grass. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Brigwellt Main, Brigwellt Gwyrgam Mynyddol, Brigwellt Main y Waun, Brigwellt y Mynydd.
Gall dyfu bron mewn unrhyw fan gan gynnwys gwlyptiroedd, coedwigoedd a thwndra. Dofwyd ac addaswyd y planhigyn gan ffermwyr dros y milenia; chwiorydd i'r planhigyn hwn yw: india corn, gwenith, barlys, reis ac ŷd.
Robin wynebwyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Robin wynebwyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: robinod wynebwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Tregellasia leucops; yr enw Saesneg arno yw White-faced robin. Mae'n perthyn i deulu'r Robinod Awstralia (Lladin: Petroicidae) sydd yn urdd y Passeriformes. Yr hen enw ar y teulu hwn oedd yr Eopsaltridae.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. leucops, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r robin wynebwyn yn perthyn i deulu'r Robinod Awstralia (Lladin: Petroicidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gweirlöyn llwyd gwythiennog
Glöyn byw sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw gweirlöyn llwyd gwythiennog, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy gweirloynnod llwyd gwythiennog; yr enw Saesneg yw False Grayling, a'r enw gwyddonol yw Arethusana arethusa.
Cwcal gyddf-ddu bychan
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cwcal gyddf-ddu bychan (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cwcalod gyddf-ddu bychain) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Centropus neumanni; yr enw Saesneg arno yw Smaller black-throated coucal. Mae'n perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae) sydd yn urdd y Cuculiformes.
Gweirlöyn llwyd gwythiennog
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r gweirlöyn llwyd gwythiennog yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Cwcal gyddf-ddu bychan
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. neumanni, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r cwcal gyddf-ddu bychan yn perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
880au
830au 840au 850au 860au 870au - 880au - 890au 900au 910au 920au 930au
880 881 882 883 884 885 886 887 888 889
Digwyddiadau a Gogwyddion
Pobl Nodweddiadol
Ashby with Oby
Plwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Ashby with Oby. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Bwrdeistref Great Yarmouth.
Lambs Grove, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Priordy Brynbuga
Priordy Benedictaidd i leianod ger tref Brynbuga yn Sir Fynwy oedd Priordy Brynbuga. Brynbuga oedd yr unig leiandy yng Nghymru heb fod yn perthyn i'r Sistersiaid.
Lambs Grove, Iowa
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Lambs Grove, gan gynnwys:
Priordy Brynbuga
Nid oes sicrwydd pa bryd y cafodd ei sefydlu. Yn ôl traddodiad, fe'i sefydlwyd gan Richard de Clare, felly cyn 1135.
Erbyn diddymiad y mynachlogydd, roedd incwm blynyddol y priordy yn £55, ac roedd chwe lleian yno. Diddymwyd y priordy yn 1536.
Sheri Martinelli
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Winona, Mississippi
Dinas yn, yn nhalaith Mississippi, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Winona, gan gynnwys:
Oxyagrion miniopsis
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Oxyagrion miniopsis sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Oxyagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Occupation: Dreamland
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Ian Olds yw Occupation: Dreamland a gyhoeddwyd yn 2005. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2005. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd V for Vendetta sef ffilm wyddonias, ddystopaidd llawn cyffro gan James McTeigue. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ian Olds ar 1 Ionawr 1901.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ian Olds nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Treftadaeth (Cyfrol)
Cyfrol o ganeuon dwyieithog gan Hawys Glyn James yw Treftadaeth (Cyfrol).
Convicted
Ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Leon Barsha yw Convicted a gyhoeddwyd yn 1938. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Convicted ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd ei ffilmio yn British Columbia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Cornell Woolrich.
Treftadaeth (Cyfrol)
Hawys Glyn James a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2006. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Convicted
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Rita Hayworth, Charles Quigley a Marc Lawrence. Mae'r ffilm Convicted (ffilm o 1938) yn 58 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Treftadaeth (Cyfrol)
Disgrifiad byr
Cyfrol o ganeuon dwyieithog gan y gyfansoddwraig o'r Rhondda.
Convicted
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1938. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Bringing Up Baby sef ffilm gomedi Americanaidd gan Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan William Austin sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Treftadaeth (Cyfrol)
Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle
Convicted
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Leon Barsha ar 26 Rhagfyr 1905.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Leon Barsha nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Iolo ac Indiaid America
Rhaglen ffeithiol a ddarlledwyd ar S4C oedd Iolo ac Inidiaid America. Mewn cyfres o chwe rhaglen, cyflwynwyd chwe llwyth brodorol yng Ngogledd America gan Iolo Williams.
Cynhyrchwyd y gyfres gan Indus Films.
Henrietta Johnston
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Unol Daleithiau America oedd Henrietta Johnston (1674 – 9 Mawrth 1729).
Who Killed Gail Preston?
Ffilm ddrama am drosedd gan y cyfarwyddwr Leon Barsha yw Who Killed Gail Preston? a gyhoeddwyd yn 1938. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Rita Hayworth, Marc Lawrence a Dwight Frye. Mae'r ffilm Who Killed Gail Preston? yn 61 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1938. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Bringing Up Baby sef ffilm gomedi Americanaidd gan Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Henry Freulich oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Leon Barsha ar 26 Rhagfyr 1905.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Leon Barsha nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Fallen 3: The Destiny
Ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr Mikael Salomon yw Fallen 3: The Destiny a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Mae'r ffilm Fallen 3: The Destiny yn 80 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Pascon agan Arluth
bawd|Llinellau agoriadol y gerdd Pascon agan Arluth; cyhoeddiad 1826 gyda theitl Saesneg wedi'i argraffu gan nad oedd teitl ar y gerdd wreiddiol. Y gerdd ddienw Pascon agan Arluth yw'r gwaith llenyddol cyflawn hynaf yn yr iaith Gernyweg, mae'n dyddio o'r 14g. Er nad oes teitl yn y gwreiddiol, gellir cyfieithu'r teitl modern i: "Dioddefaint ein Harglwydd", ond mae'r gerdd hefyd wedi cael ei chyhoeddi dan y teitl 'Mynydd Calfaria'.
Fallen 3: The Destiny
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mikael Salomon ar 24 Chwefror 1945 yn Copenhagen a bu farw yn Denmarc.
Pascon agan Arluth
Dyddiad, llawysgrifau ac awduraeth
Mae Pascon agan Arluth yn dyddio o ddechrau'r 14g; mae'n hŷn na'r Ordinalia, cylch o dair drama mewn mydr ar themâu Beiblaidd sydd i'w gweld yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, a gan hynny, dyma'r gwaith llenyddol cyflawn cynharaf sydd wedi goroesi yn y Gernyweg. Nid yw enw'r awdur yn hysbys, ond gall fod yn gysylltiedig â Choleg Glasneth yn Pennrynn, Cernyw. Mae mwy na dwsin o lawysgrifau o'r gerdd wedi cael eu darganfod, ond mae pob un yn deillio o gopi Harleian 1782 yn y Llyfrgell Brydeinig, llawysgrif sy'n ddyddio o ganol y 15g.
Fallen 3: The Destiny
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Mikael Salomon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pascon agan Arluth
Dylanwadu
Roedd Pascon agan Arluth yn sicr yn hysbys i awdur Passio Christi, un o'r dramâu miragl Cernyweg Canol sy'n cael ei gynnwys y Ordinalia, gan fod rhai o linellau'r gerdd yn cael eu hymgorffori ynddo. Cafodd y bardd Cernyweg modern Ken George ei ysbrydoli gan y Pascon i ysgrifennu Devedhyans Sen Pawl in Bro Leon ("St. Pawl yn dod i Leon") cerdd am deithiau Sant Paol Aorelian, gan ddefnyddio'r un mesurau ac sydd yn gerdd hŷn. Roedd Paolo Aorelian yn Gymro o'r 6g a ddaeth yn esgob cyntaf Esgobaeth Bro-Leon ac un o'r saith sant sylfaenydd Llydaw.
Argraffiadfau a chyfieithiadau
Argraffwyd y Pascon am y tro cyntaf o dan y teitl Mount Calvary; or the History of the Passion, Death, and Resurrection, of Our Lord and Saviour Jesus Christ, wedi ei olygu gan Davies Gilbert ym 1826, roedd y gyfrol hefyd yn cynnwys cyfieithiad Saesneg gan John Keigwin yn dyddio'n ôl i 1682. Cafwyd argraffiad gwell gan Whitley Stokes ym 1860-1861, ac un arall gan Robert Morton Nance ym 1934-1936, y ddau gyda chyfieithiadau Saesneg newydd. Yn fwy diweddar bu argraffiadau gan E G R Hooper, gan Goulven Pennaod (gyda chyfieithiadau Saesneg a Llydaweg), a gan Ray Edwards (gyda chyfieithiad Saesneg).
Balsalasid
Mae balsalasid yn gyffur gwrthlidiol a ddefnyddir i drin clefyd llid y coluddyn. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₇H₁₅N₃O₆. Mae balsalasid yn gynhwysyn actif yn Colazal a Giazo.
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Balsalasid, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Elisabeth Thalmann
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Swistir.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Prime Evil
Ffilm ffuglen arswyd gan y cyfarwyddwr Roberta Findlay yw Prime Evil a gyhoeddwyd yn 1988. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Ed Kelleher a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Walter Sear. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Hard sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Roberta Findlay oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Roberta Findlay ar 1 Ionawr 1948 yn Unol Daleithiau America.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Roberta Findlay nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Forbidden Fruit
Ffilm ddogfen am LGBT gan y cyfarwyddwr Beate Kunath yw Forbidden Fruit (2000) a gyhoeddwyd yn 2000. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Forbidden Fruit ac fe’i cynhyrchwyd yn yr Almaen a Simbabwe. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a Shona.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gladiator sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Beate Kunath nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Meine Frau Teresa
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Arthur Maria Rabenalt yw Meine Frau Teresa a gyhoeddwyd yn 1942. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Ellen Fechner a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ernst Erich Buder.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mady Rahl, Hans Söhnker, Karl Etlinger, Karl Platen, Philipp Manning, Rolf Weih, Wilhelm Bendow, Harald Paulsen, Ernst Rotmund, Armin Schweizer, Willy Kaiser-Heyl, Catja Görna, Elfie Mayerhofer, Ewald Wenck a Wilfried Seyferth. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1942. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Casablanca sy’n glasur o ffilm Americanaidd am ramant a rhyfel, gan y cyfarwyddwr ffilm Michael Curtiz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.
Urdd Tiron
Urdd fynachaidd ad-drefnedig yn deillio o Urdd Sant Bened ac yn wreiddiol o Ffrainc oedd Urdd Tiron neu y Tironiaid.
Roedd un abaty a dau briordy yng Nghymru yn perthyn i Urdd Tiron. Roedd Martin o Tiron (bu farw cyn 1086) wedi goresgyn tiroedd yn ardal Cemais, ac wedi mynegi dymuniad sefydlu mynachlog yno. Sefydlwyd Abaty Llandudoch fel priordy yn 1113 gan ei weddw a'i fab Robert. Cytunodd Abad Tiron i Landudoch ddod yn abaty yn 1120. Sefydlwyd dau briordy hefyd, Priordy Pyll a Phriordy Ynys Bŷr, y ddau fel Llandudoch yn Sir Benfro.
Meine Frau Teresa
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Maria Rabenalt ar 25 Mehefin 1905 yn Fienna a bu farw yn Wildbad Kreuth ar 8 Ebrill 1973.
Zuletzt Befreit Mich Doch Der Tod
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Beate Middeke yw Zuletzt Befreit Mich Doch Der Tod a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Beate Middeke nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Meine Frau Teresa
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Maria Rabenalt nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Oxyagrion pavidum
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Oxyagrion pavidum sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Oxyagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
1769
17g - 18g - 19g
1710au 1720au 1730au 1740au 1750au - 1760au - 1770au 1780au 1790au 1800au 1810au
1764 1765 1766 1767 1768 - 1769 - 1770 1771 1772 1773 1774
Ashill, Norfolk
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil poblogaeth o 1,411.
Medal Gwyddoniaeth a Thechnoleg yr Eisteddfod Genedlaethol
Rhoddir Medal Gwyddoniaeth a Thechnoleg yr Eisteddfod Genedlaethol i gydnabod ac anrhydeddu gwasanaeth hybu Gwyddoniaeth a Thechnoleg trwy gyfrwng y Gymraeg.
==Enillwyr ==
Cream - Schwabing-Report
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwr Leon Capetanos yw Cream - Schwabing-Report a gyhoeddwyd yn 1971. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1971. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Clockwork Orange sef ffim wyddonias, ddistopaidd am drosedd gan y cyfarwyddwr ffilm Stanley Kubrick.
Hobed - Alawon y Glerorfa
Wyth o alawon y Glerorfa gan yw Hobed - Alawon y Glerorfa.
Cwmni Cyhoeddi Gwynn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Wyth o alawon Y Glerorfa (cerddorfa werin Cymru): 'Yr Hwch yn yr Haidd', 'Ymdaith Meirionnydd', 'Difyrrwch Gwŷr Ddyfi', 'Hela'r Geinach', 'Aden y Frân Ddu', 'Y Pawl Haf', 'Mympwy Llwyd', a 'Breuddwyd Dafydd Rhys'.
Botwm Crys yn cadw lle
Ferrari 312b
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve.
El Cementerio De Los Elefantes
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Tonchy Antezana yw El Cementerio De Los Elefantes a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Bolifia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Ferrari 312b
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
El Cementerio De Los Elefantes
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tonchy Antezana ar 7 Chwefror 1951.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tonchy Antezana nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Lady of Lyons
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Léon Bary yw The Lady of Lyons a gyhoeddwyd yn 1913. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1913. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raja Harishchandra sef ffilm fud o India gan Dadasaheb Phalke.
Castell Caernarfon
Castell sydd yng nghanol tref Caernarfon, Gwynedd, ac ar lannau Afon Seiont ac Afon Menai yw Castell Caernarfon. Roedd yn safle strategol a phwysig iawn yn ystod goresgyniad y Normaniaid, y Sacsoniaid a'r Saeson. Fe'i codwyd gan Edward I, brenin Lloegr rhwng 1283 a 1330. Mae'n gastell consentrig wedi ei gynllunio gan James o St George, a'r muriau wedi cael eu cynllunio i edrych fel muriau amddiffynnol Caergystennin, y ddinas enwog Rufeinig. Yn y castell hwn y ganwyd Edward II, brenin Lloegr ym 1284, cyn i'r castell gael ei gwblhau.
The Lady of Lyons
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Léon Bary ar 6 Mehefin 1880 ym Mharis a bu farw yn yr un ardal ar 10 Rhagfyr 1993. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1913 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Castell Caernarfon
Cyn hynny roedd yma gaer Rufeinig yn Segontium, y tu allan i'r dref bresennol, a chastell Normanaidd yn ogystal. Roedd Castell Caernarfon yn un o saith castell a adeiladwyd gan Edward I ar draws gogledd Cymru fel rhan o’i ‘gylch haearn’ o gestyll. Adeiladwyd hwy fel canolfannau ar gyfer ei fyddinoedd petai angen lansio ymosodiadau yn erbyn y Cymry, a chlustnodwyd Castell Caernarfon fel pencadlys ei lywodraeth. Roedd mawredd a maint y castell yn adlewyrchu ei bwysigrwydd fel canolfan filwrol a gweinyddol, ac yn bresenoldeb grymus i ddangos awdurdod coron Lloegr yng ngogledd Cymru.
The Lady of Lyons
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Léon Bary nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Castell Caernarfon
Mae’r castell wedi bod yn dyst i ddigwyddiadau hanesyddol ers ei adeiladu, o ymgyrchoedd Owain Glyndŵr ar ddechrau’r 15g hyd yr 20g ac arwisgiad y Tywysog Edward yn 1911 a Siarl yn 1969.
Heddiw mae'r castell yng ngofal Cadw. Mae'n gampwaith ymhlith cestyll gogledd Cymru ac, fel un o'r cestyll hynny, fe'i gosodwyd ar restr Safleoedd Treftadaeth y Byd UNESCO yn 1986, fel rhan o safle Cestyll a Muriau Trefi'r Brenin Edward yng Ngwynedd. Mae Amgueddfa Catrawd y Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig i'w gweld mewn rhan o'r castell.
Cefndir
bawd|[[Cynllun pensaerniol o Gastell Caernarfon. A – Porth y Dŵr; B – Tŵr yr Eryr; C – Tŵr y Frenhines; D – Tŵr y Ffynnon; E – Ward Isaf; F – Y Neuadd Fawr; G – Ceginau; H – Tŵr Chamberlain; I – Tŵr y Brenin; J – Ward Uchaf; K – Y Tŵr Du; L – Tŵr yr Ŷd; M – Tŵr y Gogledd Ddwyrain; N – Tŵr y tanc dŵr; O – Porth y Frenhines. Glas: y rhannau a godwyd rhwng 1283 a 1292, coch: rhwng 1295 a 1323.]]
Adeiladwyd yr amddiffynfeydd cyntaf yng Nghaernarfon gan y Rhufeiniaid. Galwyd y gaer a adeiladwyd ganddynt yn ‘Segontium’, ac mae hi wedi ei lleoli ar gyrion y dref fodern sy’n bodoli heddiw. Safai’r gaer ar lannau afon Seiont, ac yn fwy na thebyg, adeiladwyd hi yn y fan honno oherwydd lloches y lleoliad ac oherwydd mynediad rhwydd at afon Seiont er mwyn cyflenwi adnoddau. Mae gwreiddiau'r enw ‘Caernarfon’ yn deillio o’r amddiffynfeydd Rhufeinig hyn. Yn y Gymraeg, ei henw oedd ‘y gaer yn Arfon’ ar draws y tir o Ynys Môn.
Y castell cynnar
Yn dilyn y Goncwest Normanaidd yn Lloegr, trodd Edward I ei olygon tuag at Gymru. Yn ôl Llyfr Dydd y Farn (1086), rhoddwyd gogledd Cymru gyfan dan ofal y Norman Robert o Ruddlan. Lladdwyd ef gan y Cymry yn 1088. Ceisiodd ei gefnder, Hugh d’Avranches, Iarll Caer, ail-sefydlu rheolaeth y Normaniaid dros ogledd Cymru drwy adeiladu tri chastell: un ym Meirionnydd mewn lleoliad anhysbys, un yn Aberlleiniog ar Ynys Môn a’r llall yng Nghaernarfon.
Adeiladwyd y castell cynnar ar benrhyn, oedd yn ffinio ar afon Seiont a’r Fenai. Byddai’r castell hwn wedi bod yn gastell mwnt a beili, gyda phalis pren a gwrthglawdd pridd yn ei amddiffyn. Cafodd y domen bridd ei hamlyncu yn ddiweddarach gan gastell Edward, ond mae ansicrwydd ynghylch lleoliad y beili gwreiddiol. Mae'n ddigon posib ei fod wedi ei leoli i’r gogledd-ddwyrain o’r mwnt. Ni ddarganfuwyd olion bod pobl wedi bod yn byw yno yn y Canol Oesoedd ar sail ymchwiliadau ar y mwnt yn 1969. Er hynny, mae'n ddigon posib bod unrhyw dystiolaeth wedi ei chwalu.
Mae’n debygol bod y mwnt wedi cael ei amgylchynu gan dŵr pren. Ailfeddiannwyd Gwynedd gan y Cymry yn 1115 ac felly daeth Castell Caernarfon i feddiant y tywysogion Cymreig. Yn ôl cofnodion cyfoes a ysgrifennwyd yn y castell, bu Llywelyn Fawr a Llywelyn ap Gruffydd yn aros yn y castell.
Y castell Edwardaidd
bawd|Castell Caernarfon o'r gogledd orllewin, 1749
Yn sgil cyfres o wrthdrawiadau rhwng Llywelyn ap Gruffydd a Brenin Lloegr, Edward I, daeth yr ymladd i benllanw gyda rhyfeloedd 1277 a 1282. Cychwynnodd y rhyfel a arweiniodd at ladd Llywelyn ap Gruffydd ar 22 Mawrth 1282. Cyn diwedd y flwyddyn, lladdwyd Llywelyn yng Nghilmeri, ger Llanfair-ym-Muallt, ar lannau afon Irfon gan un o filwyr Edward, sef Stephen de Frankton. Parhaodd ei frawd, Dafydd ap Gruffydd, i ymladd yn erbyn lluoedd Edward ond erbyn 1283 roedd Edward wedi sicrhau buddugoliaeth yn erbyn y Cymry.
Yn ôl Flores Historiarum, darganfuwyd corff yr Ymerawdwr Rhufeinig Macsen Wledig adeg cloddio ac adeiladu’r castell a’r dref amgylchynol. Ar orchymyn Edward I, cafodd ei gorff ei ail-gladdu mewn eglwys leol.
Brigwellt garw
Planhigyn blodeuol Monocotaidd a math o wair yw Brigwellt garw sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Poaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Deschampsia cespitosa a'r enw Saesneg yw Tufted hair-grass. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Brigwellt Cudynnog, Brigwellt Mawnog, Brigwellt Tywarchaidd, Glaswellt Main y Waun.
Tottenham Hotspur F.C.
bawd|White Hart Lane, maes y clwb Mae Tottenham Hotspur Football Club (adnabyddir yn aml fel Spurs) yn chwarae yn Uwchgynghrair Lloegr. Y clwb yma oedd y cyntaf i sicrhau y 'dwbl' sef ennill y Gynghrair a Chwpan Lloegr yn yr run tymor, sef 1960-61. Mae'r clwb gydag ymryson ffyrnig gemau Darbi Gogledd Llundain gyda'u cymdogion agos, Arsenal.
Brigwellt garw
Gall dyfu bron mewn unrhyw fan gan gynnwys gwlyptiroedd, coedwigoedd a thwndra. Dofwyd ac addaswyd y planhigyn gan ffermwyr dros y milenia; chwiorydd i'r planhigyn hwn yw: india corn, gwenith, barlys, reis ac ŷd.
Kehraus
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Karl Obermayr, Dieter Hildebrandt, Bruno Jonas, Gerhard Polt, Jochen Busse, Gisela Schneeberger, Elisabeth Welz, Erhard Kölsch, Erika Deutinger, Maria Singer, Veronika Faber, Hans Günter Martens, Hans Stadtmüller, Hansi Jochmann, Nikolaus Paryla, Helena Rosenkranz, Horst Tomayer, John Fischer, Marianne Lindner, Monika John, Peter Welz, Veronika von Quast a Wolfgang Gropper. Mae'r ffilm Kehraus (ffilm o 1983) yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Castell Caernarfon
Y castell Edwardaidd
Bu gweithlu o gannoedd yn cloddio’r ffos ac yn cloddio’r seiliau ar gyfer y castell. Wrth i’r safle ehangu, dechreuwyd tresmasu ar y dref a bu'n rhaid clirio tai ar gyfer yr adeiladwaith newydd. Aeth tair blynedd heibio cyn y talwyd iawndal i’r trigolion a gollodd eu tai. Tra'r oedd seiliau ar gyfer y castell yn cael eu creu, adeiladwyd ystafelloedd o bren ar gyfer Edward I a’i wraig, y Frenhines Eleanor o Castile. Cyraeddasant Gaernarfon naill ai ar 11 neu 12 Gorffennaf 1283 ac aros yno am tua mis.
Kehraus
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1983. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Star Wars Episode VI: Return of the Jedi sef ffilm ffugwyddonol gan y cyfarwyddwr ffilm Richard Marquand, Cymro o Lanishen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. James Jacobs oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Thea Eymèsz sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Castell Caernarfon
Y castell Edwardaidd
Parhaodd y gwaith adeiladu ar Gastell Caernarfon drwy gydol gaeaf 1283-84. Credai’r hanesydd pensaernïol, Arnold Taylor, bod Tŵr yr Eryr wedi cael ei gwblhau erbyn i Edward ac Eleanor ymweld â’r castell adeg Pasg 1284. Yn dilyn pasio Statud Rhuddlan ar 3 Mawrth 1284 rhoddwyd statws bwrdeistref i Gaernarfon a phenodwyd hi'n ganolfan weinyddol teyrnas Gwynedd. Yn ôl traddodiad, ganwyd Edward II yng Nghaernarfon ar 25 Ebrill 1284 a rhoddwyd teitl ‘Tywysog Cymru’ iddo yn 1301, gyda rheolaeth dros Gymru a’i hincwm. Ers hynny, mae arferiad yn golygu bod y teitl yn cael ei roi i fab hynaf y teyrn. Yn ôl chwedloniaeth, cyflwynodd Edward ei fab newydd-anedig i’r Cymry wedi iddo addo iddynt y byddai’n rhoi i Gymru dywysog na fedrai air o Saesneg. Er hynny, dim ond yn ôl i’r 16g y mae modd olrhain yr hanesyn hwn.
Kehraus
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hanns Christian Müller ar 14 Ebrill 1949 ym München.
Castell Caernarfon
Y castell Edwardaidd
bawd|Castell Caernarfon gan Joseph Farington tua 1780
Kehraus
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hanns Christian Müller nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Castell Caernarfon
Y castell Edwardaidd
Yn 1284, roedd Caernarfon yn cael ei hamddiffyn gan garsiwn o ddeugain o filwyr, o gymharu â’r deg ar hugain o ddynion oedd yn amddiffyn Conwy a Harlech. Hyd yn oed yn ystod cyfnodau o heddwch, pan fyddai’r mwyafrif o gestyll yn cael eu hamddiffyn gan ychydig o filwyr, byddai rhwng ugain a deugain yn gwarchod Castell Caernarfon oherwydd ei bwysigrwydd.
Erbyn 1285 roedd rhan helaeth o furiau’r castell wedi eu cwblhau, ond parhau wnaeth y gwaith ar y castell. Ychydig iawn a wariwyd ar y castell o 1289 ymlaen, gyda’r cofnodion ariannol yn dod i ben yn 1292. Roedd rhaglen adeiladu cestyll Edward wedi costio £80,000 rhwng 1277 a 1304 a £95,000 rhwng 1277 a 1329. Erbyn 1292 roedd £12,000 wedi cael ei wario ar adeiladu Castell Caernarfon a muriau’r dref a amgylchynai’r castell. Gan fod y mur deheuol a muriau’r castell yn cwblhau cylch amddiffynnol o gwmpas Caernarfon, y cynllun oedd adeiladu ffasâd gogleddol y castell ddiwethaf.
Yn 1294, cododd Madog ap Llywelyn mewn gwrthryfel yn erbyn rheolaeth coron Lloegr. Gan mai Caernarfon oedd pencadlys gweinyddol Gwynedd ac yn symbol o ormes pŵer Lloegr, daeth yn darged i wrthryfeloedd gan y Cymry. Meddiannwyd y dref gan filwyr Madog ym mis Medi ac yn y cyfnod hynny difrodwyd muriau’r dref yn sylweddol. Roedd y castell yn cael ei amddiffyn gan ffos a baricêd dros dro yn unig. Cipiwyd y castell yn sydyn a llosgwyd unrhyw beth oedd yn fflamadwy. Lledaenodd y tân ar draws Caernarfon, gan adael difrod a llanast. Yn ystod haf 1295, penderfynodd y Saeson eu bod am adfeddiannu Caernarfon, ac erbyn mis Tachwedd 1295 roeddent wedi dechrau ailgryfhau amddiffynfeydd y dref. Rhoddwyd blaenoriaeth uchel i ailadeiladu muriau’r castell a gwariwyd £1,195 (bron i hanner y swm a wariwyd ar y muriau yn y lle cyntaf) yn cwblhau’r gwaith, tua deufis ar y blaen i’r amserlen. Yn dilyn hynny, trodd yr adeiladwyr eu sylw at gwblhau’r gwaith a oedd wedi dod i ben yn 1292. Ar ôl trechu gwrthryfel Madog, dechreuodd Edward adeiladu Castell Biwmares ar Ynys Môn, a chafodd y gwaith ei arolygu gan Feistr James o St George. Walter o Henffordd ymgymerodd â'r gwaith fel prif saer maen y cyfnod newydd hwn o adeiladu. Erbyn diwedd 1301, roedd £4,500 yn ychwanegol wedi cael ei wario ar y gwaith, gan ganolbwyntio ar y mur gogleddol a’r tyrrau.
Mae bwlch yn y cofnodion rhwng Tachwedd 1301 a Medi 1304, sydd o bosibl yn dangos bod oedi wedi bod yn y gwaith tra'r oedd y gweithlu wedi cael ei symud i’r gogledd er mwyn helpu gyda rhyfel Lloegr yn yr Alban. Mae cofnodion yn dangos bod Walter o Henffordd wedi gadael Caernarfon a'i fod yng Nghaerliwelydd yn Hydref 1300 ac wedi aros yn yr ardal honno tan dymor yr Hydref 1304 pan ailgydiwyd yng ngwaith adeiladu Caernarfon. Bu Walter farw yn 1309 ac olynwyd ef fel y prif saer maen gan Henry o Ellerton. Parhaodd y gwaith adeiladu ar gyfradd gyson a phwyllog tan 1330.
Rhwng 1284 a 1330, pan mae’r cofnodion yn dod i ben, gwariwyd rhwng £20,000 a £25,000 ar Gastell Caernarfon a muriau’r castell. Roedd swm o’r fath yn anferthol ac yn wariant eithriadol o uchel o gymharu â chostau adeiladu’r cestyll yn Dover a Chateau Gaillard, a oedd ymhlith amddiffynfeydd pwysicaf a drutaf diwedd y 12g a dechrau'r 13g.
Ychwanegiadau bach a wnaed i’r castell wedi hynny, ac mae’r castell a welir heddiw fwy neu lai wedi goroesi fel y byddai yng nghyfnod Edward I. Er y symiau anferthol o arian a wariwyd ar y castell, ni chafodd y cynlluniau gwreiddiol ar gyfer y castell eu cwblhau'n llwyr. Ni chwblhawyd cefn ‘Porth y Brenin’ (sef y fynedfa o ochr y dref) nac ychwaith ‘Borth y Frenhines’ (y fynedfa o'r de-ddwyrain), ac mae seiliau tu mewn i'r castell yn dynodi lle byddai adeiladau wedi sefyll pe bai'r gwaith wedi parhau.
Priordy Pyll
Priordy yn perthyn i Urdd Tiron gerllaw Aberdaugleddau, Sir Benfro oedd Priordy Pyll. Roedd yn un o dri tŷ crefydd yn perthyn i'r Tironiaid yn Sir Benfro; y fam dŷ oedd Abaty Llandudoch.
Castell Caernarfon
Hanes diweddarach
Parhaodd y trefniadau a gyflwynwyd gan Edward I ar gyfer rheoli Cymru am tua dwy ganrif. Yn ystod y cyfnod hwn roedd milwyr parhaol yn amddiffyn y castell yn gyson gan mai Caernarfon mewn gwirionedd oedd prifddinas gogledd Cymru. At ei gilydd, roedd y swyddi gweinyddol pwysicaf yng Nghymru ar gau i’r Cymry ac arweiniodd y tensiynau cynyddol rhwng y Cymry a’r concwerwyr Seisnig at sawl enghraifft o wrthdaro, gyda’r un mwyaf difrifol yn ystod y 15g gyda Gwrthryfel Glyndŵr. Adeg y Gwrthryfel roedd Castell Caernarfon yn un o dargedau byddin Owain Glyn Dŵr. Yn 1401 rhoddwyd y castell o dan warchae ac ym mis Tachwedd 1401 ymladdwyd Brwydr Twthill rhwng amddiffynwyr Caernarfon a’r lluoedd gwarchae. Yn 1403 a 1404 roedd Caernarfon o dan warchae milwyr Cymreig gyda chefnogaeth oddi wrth luoedd Ffrengig. Roedd y garsiwn oedd yn amddiffyn y castell ar y pryd tua 30 mewn nifer.
Priordy Pyll
Nid oes sicrwydd am ddyddiad ei sefydlu; ond credir ei fod rywbryd rhwng 1117 a 1200. Dywedir mai Adam de la Roche a'i sefydlodd.
Yn 1291, amcangyfrifwyd gwerth y priordy fel £21, ac roedd yn berchen 1300 acer o dir. Erbyn diddymiad y mynachlogydd, roedd gwerth y priordy yn £52, ac roedd tri mynach yno. Diddymwyd y priordy yn 1536.
98 CC
2g CC - 1g CC - 1g
140au CC 130au CC 120au CC 110au CC 100au CC - 90au CC - 80au CC 70au CC 60au CC 50au CC 40au CC
103 CC 102 CC 101 CC 100 CC 99 CC - 98 CC- 97 CC 96 CC 95 CC 94 CC 93 CC
Beinn a' Bheithir - Sgorr Dhearg
Mae Beinn a'Bheithir - Sgorr Dhearg yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Linnhe i Loch Etive yn  Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd ar y copa. Enw'r fam-fynydd ydy Beinn a'Bheithir.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Munro, Murdo a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 10 Mawrth 2007.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Castell Caernarfon
Hanes diweddarach
Gan fod gwreiddiau'r Tuduriaid yng Nghymru, croesawyd esgyniad y teulu i’r orsedd yn 1485 a chyfrannodd hyn at leihad yn y tensiynau a’r gwrthdaro rhwng Cymru a Lloegr. O ganlyniad, roedd Castell Caernarfon, a oedd wedi bod yn bencadlys gweinyddol diogel i goron Lloegr yn flaenorol, bellach wedi lleihau mewn pwysigrwydd. Cafodd llawer o gestyll yng Nghymru eu hesgeuluso. Er bod gwneuthuriad Castell Caernarfon a’r muriau a amgylchynai’r dref yn gadarn, roedd cyflwr y toeon wedi dirywio a llawer a’r trawstiau pren wedi pydru. Erbyn 1620 dim ond Tŵr yr Eryr a Phorth y Brenin oedd â thoeon arnynt ac roedd deunyddiau gwerthfawr fel gwydr a haearn wedi cael eu tynnu o’r adeiladau domestig tu mewn i'r castell. Er hynny, roedd cyflwr y castell yn ddigon da fel bod gan y castell garsiwn y Brenhinwyr yno adeg y Rhyfel Cartref rhwng 1642 a 1649. Cafodd Castell Caernarfon ei roi o dan warchae dair gwaith yn ystod y Rhyfel Cartref. Ildiodd y Cwnstabl, John Byron, y Barwn 1af Byron, Gaernarfon i luoedd y Seneddwyr yn 1646 a dyma’r tro diwethaf i frwydro fod yng nghyffiniau’r castell.
Ar draws y canrifoedd, er bod gorchymyn wedi bod yn 1660 i ddifrodi’r castell a’r muriau, ac er iddo gael ei esgeuluso tan ddiwedd y 19eg ganrif, llwyddodd y castell i oroesi treigl amser. O’r 1870au ymlaen, ariannwyd atgyweiriadau i Gastell Caernarfon gan y Llywodraeth. Arolygwyd y gwaith gan y dirprwy gwnstabl, Llewellyn Turner, a chafodd sawl rhan o’r castell eu hadfer a’u hailadeiladu, yn hytrach na dim ond ceisio cadw’r gwaith carreg a fodolai neu a oedd wedi goroesi. Atgyweiriwyd grisiau, cylchfuriau a thoeon, ac er gwaethaf protestiadau lleol, cliriwyd yr adeiladau canoloesol yn y ffos i ogledd y castell. Ers 1908, mae’r castell wedi cael ei warchod gan Swyddfa’r Gweithfeydd oherwydd ei arwyddocâd hanesyddol.
Cynhaliwyd arwisgiad Siarl, mab hynaf Elisabeth II, yno fel Tywysog Cymru yn 1969. Er mai’r Goron sy'n berchen ar Gastell Caernarfon, mae gwaith cynnal ac atgyweirio’r castell yn nwylo CADW, sef adran amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru. Mae CADW yn gyfrifol am gynnal a chadw safleoedd ac adeiladau hanesyddol o bwys yng Nghymru.
Yn 1986, ychwanegwyd Caernarfon at restr Safleoedd Treftadaeth y Byd UNESCO, fel rhan o ‘Gestyll a muriau trefi'r Brenin Edward yng Ngwynedd’. Roedd hyn yn gydnabyddiaeth o bwysigrwydd byd-eang y safle a’r angen i’w gadw a’i ddiogelu ar gyfer y dyfodol. Mae’r castell hefyd yn gartref i Amgueddfa'r Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig. Yn ystod 2015, adeiladwyd ‘mynedfa bafiliwn’ newydd a gynlluniwyd gan gwmni Donald Install Associates.
Erbyn heddiw mae Castell Caernarfon yn gyrchfan dreftadaeth bwysig i ymwelwyr, gyda thros 205,000 yn ymweld â’r safle yn 2018.
Pensaernïaeth
Ysbrydolwyd cynllun Castell Caernarfon gan awydd Edward I i greu adeilad a oedd yn symbol gweledol pwerus o awdurdod a rheolaeth Lloegr yng Nghymru. Pwysleisiwyd hynny oherwydd mai Caernarfon oedd pencadlys llywodraeth coron Lloegr yng ngogledd Cymru. Penderfynwyd ar gynllun y castell yn rhannol oherwydd gorweddiad y tir, a chafodd mwnt y castell blaenorol ei ymgorffori yn y castell newydd.
Roedd y castell ar ffurf rhif wyth. Rhannwyd y castell yn ddwy ran, y wardiau uwch ac is, yn y dwyrain a’r gorllewin, gyda’r wardiau dwyreiniol yn cynnwys y llety byw brenhinol, er na chafodd y rhan hon ei chwblhau.
Ar hyd cysylltfur y castell mae nifer o dyrrau polygonaidd neu amlochrog a ddefnyddiwyd ar gyfer saethu. Roedd bylchfuriau ar ben y muriau a’r tyrrau, ac ar hyd yr wyneb deheuol roedd galerïau saethu. Yn ôl un hanesydd milwrol, Allen Brown, roedd y cyfuniad hwn o nodweddion yn golygu bod Castell Caernarfon yn un o bwerdai tanio a saethu gorau'r Oesoedd Canol.
Roedd ymddangosiad y castell yn wahanol i gestyll Edwardaidd eraill oherwydd y defnydd o garreg lliwiau gwahanol wedi eu hadeiladu ar ffurf lorweddol ym muriau’r castell, a siâp polygonaidd y tyrrau, yn hytrach na rhai crwn. Dadleua rhai haneswyr bod cynllun muriau’r castell yn cynrychioli Muriau Caergystennin, ac mae'n ddigon posib bod cynllun cestyll y Dwyrain Canol wedi dylanwadu ar waith y Croesgadwyr a ddychwelodd ar ôl ymladd yn ystod y Croesgadau. Gwelai Edward I y castell - fel yn nyddiau Ymerodraeth Rufeinig Caergystennin - fel arwydd o awdurdod, a bu’r chwedl am freuddwyd Macsen Wledig, yr Ymerawdwr Rhufeinig, yn ddylanwad pwysig ar ei feddylfryd. Dehonglodd Edward freuddwyd Macsen fel cymhariaeth â’i gastell yng Nghaernarfon, a ffurfiodd Edward gysylltiad imperialaidd rhwng Segontium, a oedd ym mreuddwyd Magnus, a Chastell Caernarfon pan oedd yn cael ei adeiladu. Yn ôl ymchwil diweddar gan haneswyr fel Abigail Whaetley, awgrymwyd bod Edward wedi defnyddio delweddau o wahanol safleoedd Rhufeinig ym Mhrydain, a bod Castell Caernarfon yn cyfeirio at ddylanwad Arthuraidd er mwyn cyfiawnhau ei awdurdod fel Brenin.
Roedd dwy brif fynedfa i’r castell. Roedd un yn arwain o’r dref (sef Porth y Brenin) ac roedd un arall yn rhoi mynedfa uniongyrchol i’r castell heb orfod teithio drwy’r dref (Porth y Frenhines). Roedd y ddau yn nodweddiadol o’r cyfnod: sef rhodfa rhwng dau dŵr. Pe bai Porthdy’r Brenin wedi cael ei gwblhau, byddai ymwelwyr i’r castell wedi croesi’r ddwy bont godi, mynd drwy bum drws ac o dan chwe phorthcwlis, cyn cyrraedd y llawr amgaeëdig is. Roedd tyllau saethu a thyllau llofruddio wedi eu lleoli ar hyd y llwybrau hyn.
Tra bod mwyafrif helaeth y cysylltfur a’r tyrrau wedi goroesi, dim ond seiliau'r adeiladau a arferai fodoli y tu fewn i'r castell sydd i’w gweld heddiw. Pe bai Castell Caernarfon wedi cael ei gwblhau fel y bwriadwyd, byddai wedi cynnwys llys brenhinol a fyddai’n agos at saith cant mewn nifer.