cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lus
Ffilm i blant gan y cyfarwyddwr Anette Pilmark yw Lus a gyhoeddwyd yn 1984. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Anette Pilmark.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Iben Wurbs a Gunvor Bjerre.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1984. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Terminator sef ffilm apocolyptaidd llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Bodil Trier oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Lars Brydesen sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anette Pilmark ar 6 Mehefin 1946.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anette Pilmark nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tu Ten Kámen Aneb Kterak Láskou Možno V Mžiku Vzplanout Třeba K Nebožtíku
Ffilm gomedi heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Karl Anton yw Tu Ten Kámen Aneb Kterak Láskou Možno V Mžiku Vzplanout Třeba K Nebožtíku a gyhoeddwyd yn 1923. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsiecoslofacia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieceg a hynny gan Karl Anton.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Anny Ondra, Karel Lamač, Josef Rovenský, Martin Frič, Vlasta Burian, Josef Šváb-Malostranský, Ferenc Futurista, Eman Fiala, Theodor Pištěk, Alois Dvorský, Robert Guttmann, Jan W. Speerger, Karel Noll, Karel Schleichert, Walter Schorsch a Frantisek Beranský. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1923. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Safety Last! sef ffilm gomedi o Costa Rica ac UDA gan Fred C. Newmeyer a Sam Taylor. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,350 o ffilmiau Tsieceg wedi gweld golau dydd. Otto Heller oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Karl Anton ar 25 Hydref 1898 yn Prag a bu farw yn Berlin ar 22 Awst 2003.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Karl Anton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Talbotton, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Fwlturiaid y byd newydd
Teulu neu grŵp o adar ydy Fwlturiaid y byd newydd (enw gwyddonol neu Ladin: Cathartidae) ac weithiau ar lafar: teulu'r condor. Mae'r teulu hwn o adar o fewn yr urdd y Cathartiformes. Ceir saith rhywogaeth, mewn pump genera ac mae pob un (namyn un) yn fonotypig. Mae pump yn fwlturiaid a dau yn gondoriaid. Maen nhw'n frodorol o rannau cynnes yr Americas.
Gan fod lleoliad rhywogaethau, genera a theuluoedd yn newid yn eitha aml o fewn y safle tacson, yn enwedig o ganlyniad i ymchwil DNA, gall y dosbarthiad hwn hefyd newid.
Teuluoedd eraill o adar
Yn ôl IOC World Bird List ceir 240 teulu (Mawrth 2017) sy'n fyw heddiw (nid ffosiliau):
The Girl From Ipanema: Brazil, Bossa Nova and The Beach
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Andy Dunn yw The Girl From Ipanema: Brazil, Bossa Nova and The Beach a gyhoeddwyd yn 2016.
Baner Costa Rica
bawd|dde|250px| Baner gwladwriaeth Costa Rica
The Girl From Ipanema: Brazil, Bossa Nova and The Beach
Mae'r ffilm The Girl From Ipanema: Brazil, Bossa Nova and The Beach yn 60 munud o hyd.
Baner Costa Rica
Mabwysiadwyd baner Costa Rica yn swyddogol ar 27 Tachwedd 1906, er bod y patrwm wedi bod mewn bodolaeth o'r cyfnod wedi i Costa Rica ymwahanu o Weriniaeth Ffederal Canolbarth America yn 1840.
Mae'r lliw glas yn symbol o'r awyr a dyheadau ysbrydol, y gwyn yn symbol o heddwch a'r coch yn symbol o waed y rhai a laddwyd yn y rhyfeloedd am annibyniaeth. Mae'r lliwiau yr un rhai ag sy'n ymddangos ar Faner Ffrainc.
Ymddengys arfbais y wlad ar faner y wladwriaeth, ond nid ar y faner ddinesig.
Meli Valdés Sozzani
Arlunydd benywaidd o'r Ariannin yw Meli Valdés Sozzani (1977).
Ranveer
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Govind Singh Bhandari yw Ranveer a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yn Nepal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Nepaleg.
Meli Valdés Sozzani
Fe'i ganed yn La Plata a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Ariannin.
Give 'Em Hell
Ffilm ddrama am berson nodedig gan y cyfarwyddwyr Steve Binder a Peter H. Hunt yw Give 'Em Hell a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Meli Valdés Sozzani
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Ranveer
Y prif actor yn y ffilm hon yw Sushil Sitaula. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
NR1H3
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn NR1H3 yw NR1H3 a elwir hefyd yn Liver X nuclear receptor alpha variant 1 ac Oxysterols receptor LXR-alpha  (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 11, band 11p11.2.
Give 'Em Hell
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd One Flew Over the Cuckoo's Nest sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
NR1H3
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn NR1H3.
Give 'Em Hell
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Steve Binder ar 12 Rhagfyr 1932 yn Los Angeles.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Steve Binder nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ranveer
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd o leiaf 240 o ffilmiau Nepaleg wedi gweld golau dydd.
Slaton, Texas
Dinas yn, yn nhalaith Texas, yw .
Ranveer
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Govind Singh Bhandari nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Slaton, Texas
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Slaton, gan gynnwys:
Petaliaeschna
Genws o weision neidr ydy Petaliaeschna yn nheulu'r Ymerawdwyr (Lladin: Aeshnidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr.
Protein
bawd| Cynrychioliad o adeiledd 3D y myoglobin protein yn dangos α-helics (porffor). Y protein hwn oedd y cyntaf i gael ei adeiledd wedi'i ddatrys trwy grisialu pelydr-X. Tuag at y canol, dde ymhlith y coiliau, mae grŵp prosthetig o'r enw 'grŵp heme' (mewn llwyd) gyda moleciwl ocsigen wedi'i rwymo (coch).
Clust yr arth
Planhigyn blodeuol ydy Clust yr arth sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Apiaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Sanicula europaea a'r enw Saesneg yw Sanicle. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Llwyn cotymog.
Red Rice, Hampshire
Pentrefan yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Red Rice. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Upper Clatford yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Test Valley.
Protein
Cyfansoddyn organig (biomoleciwlau mawr a macromoleciwlau) ydy protein (ac a elwir hefyd yn polypeptidau) ac sy'n cynnwys un neu fwy o gadwynau hir o weddillion asid amino, wedi'u gosod mewn cadwyn wedi'i blygu. Polymer ydy'r asidau amino a gysylltir â'i gilydd gan ddolen peptid: rhwng y carbocsil a'r grwp amino. Gelwir y gyfres o asidau amino mewn protein yn gyfres DNA y genyn a gellir ei adnabod yn unigol drwy ei cod genetig. Mae proteinau'n cyflawni sawl swyddogaeth wahanol o fewn organebau, gan gynnwys cataleiddio adweithiau metabolaidd, dyblygu DNA, ymateb i ysgogiadau, darparu strwythur i gelloedd ac organebau, a chludo moleciwlau o un lle i'r llall. Mae proteinau'n wahanol i'w gilydd yn bennaf yn eu dilyniant o asidau amino, sy'n cael ei bennu gan ddilyniant niwcleotid eu genynnau, ac sydd fel arfer yn arwain at blygu protein i strwythur 3D penodol sy'n pennu ei weithgaredd.
Clust yr arth
Tyf i uchder o tua 60 cm ac mae'r dail yn ddanheddog. Pinc ysgafn ydy'r blodau, sy'n tyfu'n glystyrau tynn, a cheir ffrwyth sy'n cydio mewn dillad neu anifail, oherwydd y bachau sydd arnynt.
Protein
Yn gyffredinol, mae'r cod genetig hwn yn ymwneud ag 20 asid amino; fodd bynnag, mewn rhai organebau, gall y cod genetig gynnwys selenocystin (Saesneg: selenocysteine).
Gwladgarwyr Gwych
Ffilm ddrama yw Gwladgarwyr Gwych a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Clust yr arth
Gwyrdd tywyll gloyw ydy'r dail.
Go For a Take
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Harry Booth yw Go For a Take a gyhoeddwyd yn 1972. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Cafodd ei ffilmio yn Pinewood Studios. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Glen Mason.
Clust yr arth
Habitat[edit] It is widespread in shady places[2] woodland across Europe.
Go For a Take
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1972. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather sef ffilm am gangstyrs Americanaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry Booth ar 1 Ionawr 2000 yn Llundain.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Booth nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwladgarwyr Gwych
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Protein
Gelwir cadwyn linol o weddillion asid amino yn bolypeptid. Mae protein yn cynnwys o leiaf un polypeptid hir. Anaml y caiff polypeptidau byr, sy'n cynnwys llai na 20-30 o weddillion (residues), eu hystyried yn broteinau ac fe'u gelwir yn gyffredin yn 'beptidau'. Mae'r gweddillion asid amino unigol yn cael eu bondio gyda'i gilydd gan fondiau peptid a gweddillion asid amino cyfagos. Diffinir y dilyniant o weddillion asid amino mewn protein gan ddilyniant un genyn, sy'n cael ei amgodio yn y cod genetig. Yn gyffredinol, mae'r cod genetig yn nodi 20 asid amino safonol; ond mewn rhai organebau gall y cod genetig gynnwys selenocystein ac — mewn rhai archaea — pyrrolysine. Yn fuan ar ôl synthesis, neu hyd yn oed yn ystod synthesis, mae'r gweddillion mewn protein yn aml yn cael eu haddasu'n gemegol trwy addasiad ôl-trawsfudol (post-translational modification) sy'n newid priodweddau ffisegol a chemegol, plygu, sefydlogrwydd, gweithgaredd, ac yn y pen draw, swyddogaeth y proteinau. Mae gan rai proteinau grwpiau nad ydynt yn beptidau ynghlwm wrthynt, y gellir eu galw'n grwpiau prosthetig neu'n gydffactorau. Gall proteinau hefyd weithio gyda'i gilydd i gyflawni swyddogaeth benodol, ac maent yn aml yn cysylltu i ffurfio cymhlygion protein sefydlog.
Gwladgarwyr Gwych
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gweriniaeth Ffederal Canolbarth America
Hanes
Sefydlwyd y wladwriaeth yn 1823, ar batrwm Unol Daleithiau America, wedi i'r diriogaeth yma ennill annibyniaeth oddi ar Ymerodraeth Sbaen. Roedd yn cynnwys taleithiau Gwatemala, El Salfador, Hondwras, Nicaragwa a Costa Rica. Ar 5 Mehefin 1838 ychwanegwyd Los Altos, tiriogaeth sy'n awr yn dalaith Chiapas yn Mecsico.
Daeth yr undeb i ben rhwng 1838 a 1840. Ymwahanodd Nicaragwa o'r ffederasiwn ar 5 Tachwedd 1838, a dilynwyd hi gan Hondwras a Costa Rica. Erbyn 1840, roedd pedwar o'r pum aelod wedi eu cyhoeddi eu hunain yn annibynnol, er na ddaeth yr undeb i ben yn swyddogol hyd Chwefror 1841, pan gyhoeddodd El Salfador ei hannibyniaeth.
Protein
Unwaith y byddant wedi'u ffurfio, dim ond am gyfnod penodol y mae proteinau'n bodoli cyn iddynt ddiraddio a'u hailgylchu gan beiriannau'r gell trwy'r broses o drosiant protein. Mae hyd oes protein yn cael ei fesur yn nhermau ei hanner oes a gall hyn amrywio'n fawr. Gallant fodoli am funudau neu flynyddoedd gyda hyd oes cyfartalog o 1-2 ddiwrnod mewn celloedd mamalaidd. Mae proteinau annormal neu wedi'u cam-blygu yn cael eu diraddio'n gyflymach naill ai oherwydd eu bod wedi'u targedu i'w dinistrio neu oherwydd eu bod yn ansefydlog.
Fel macromoleciwlau biolegol eraill megis polysacaridau ac asidau niwclëig, mae proteinau yn rhannau hanfodol o organebau ac yn cymryd rhan ym mron pob proses o fewn celloedd. Mae llawer o broteinau yn ensymau sy'n cataleiddio adweithiau biocemegol ac yn hanfodol i fetaboledd. Mae gan broteinau hefyd swyddogaethau adeileddol neu fecanyddol, fel actin a myosin yn y cyhyrau a'r proteinau yn y cytosgerbwd, sy'n ffurfio system o sgaffaldiau sy'n cynnal siâp celloedd. Mae proteinau eraill yn bwysig mewn signalau celloedd, ymatebion imiwn, adlyniad celloedd, a chylchred y gell. Mewn anifeiliaid, mae angen proteinau yn y diet i ddarparu'r asidau amino hanfodol na ellir eu syntheseiddio. Mae treuliad yn torri'r proteinau i lawr ar gyfer defnydd metabolaidd.
Gellir puro proteinau o gydrannau cellog eraill gan ddefnyddio amrywiaeth o dechnegau megis uwch-allgyrchiant, dyddodiad (cemegol), electrofforesis, a chromatograffeg; mae dyfodiad peirianneg enetig wedi galluogi nifer o ddulliau puro. Ymhlith y dulliau a ddefnyddir yn gyffredin i astudio strwythur a swyddogaeth protein mae imiwn-histocemeg, mwtagenesis wedi'i gyfeirio at safle arbennig, crisialeg pelydr-X, cyseiniant magnetig niwclear a sbectrometreg màs.
Hanes a geirdarddiad
Cydnabuwyd proteinau fel dosbarth penodol o foleciwlau biolegol yn y ddeunawfed ganrif gan Antoine Fourcroy ac eraill, a nodweddir gan allu'r moleciwlau i geulo neu flocwleiddio o dan driniaethau â gwres neu asid. Ymhlith yr enghreifftiau a nodwyd ar y pryd roedd albwmin o wynwy, albwmin serwm gwaed, ffibrin, a glwten gwenith.
Disgrifiwyd proteinau am y tro cyntaf gan y cemegydd Iseldiraidd Gerardus Johannes Mulder a'i enwi gan y cemegydd o Sweden Jöns Jacob Berzelius yn 1838. Cynhaliodd Mulder ddadansoddiad elfennol o broteinau cyffredin a chanfod bod gan bron bob protein yr un fformiwla empirig, C400H620N100O120P1S1. Daeth i'r casgliad (anghywir) y gallent fod yn cynnwys un math o foleciwl mawr iawn. Cynigiwyd y term "protein" i ddisgrifio'r moleciwlau hyn gan Berzelius, cydymaith Mulder; mae protein yn deillio o'r gair Groeg πρώτειος (proteios), sy'n golygu "cynradd", "ar y blaen", neu "sefyll o flaen", + -in. Aeth Mulder ymlaen i nodi cynhyrchion diraddiad protein fel y leucin asid amino a daeth o hyd i'w bwysau moleciwlaidd (bron yn gywir) o 131 Da. Cyn "protein", defnyddiwyd enwau eraill, fel "albwminau" neu "deunyddiau albwmaidd" ( Eiweisskörper, yn Almaeneg).
Roedd gwyddonwyr maeth cynnar fel yr Almaenwr Carl von Voit yn credu mai protein oedd y maetholyn pwysicaf ar gyfer cynnal strwythur y corff, oherwydd credwyd yn gyffredinol bod "cnawd yn gwneud cnawd." Ymestynnodd Karl Heinrich Ritthausen ffurfiau protein hysbys gan adnabod asid glwtamig. Yng Ngorsaf Arbrofi Amaethyddol Connecticut, lluniwyd adolygiad manwl o broteinau llysiau gan Thomas Burr Osborne. Gan weithio gyda Lafayette Mendel a chymhwyso cyfraith y lleiafswm Liebig wrth fwydo llygod mawr labordy, daethan i adnabod yr asidau amino maeth hanfodol. Parhawyd a'r gwaith hwn gan William Cumming Rose. Daeth y ddealltwriaeth o broteinau fel polypeptidau trwy waith Franz Hofmeister a Hermann Emil Fischer yn 1902. Ni chafodd rôl ganolog proteinau fel ensymau mewn organebau byw ei werthfawrogi'n llawn tan 1926, pan ddangosodd James B. Sumner fod yr ensym urease yn brotein mewn gwirionedd.
Roedd yr anhawster i buro proteinau mewn symiau mawr yn eu gwneud yn anodd iawn i fiocemegwyr protein cynnar eu hastudio. Felly, canolbwyntiodd astudiaethau cynnar ar broteinau y gellid eu puro mewn symiau mawr, ee y rhai hynny o waed, gwynwy, tocsinau amrywiol, ac ensymau treulio / metabolaidd a gafwyd o ladd-dai. Yn y 1950au, purodd yr Armor Hot Dog Co. 1 kg o riboniwcleas-A pancreatig buchol pur a'i ddarparu'n rhwydd i wyddonwyr; fel hyn, daeth ribonuclease A yn darged mawr ar gyfer astudiaeth biocemegol am y degawdau dilynol.
I Linus Pauling mae'r clod o ragfynegi'n llwyddiannus y strwythurau eilaidd protein rheolaidd yn seiliedig ar fondio hydrogen, syniad a gyflwynwyd gyntaf gan William Astbury yn 1933. Cyfrannodd gwaith diweddarach Walter Kauzmann ar ddadnatureiddio, yn rhannol ar astudiaethau blaenorol gan Kaj Linderstrøm-Lang, ddealltwriaeth o blygu protein a strwythur wedi'i gyfryngu gan ryngweithiadau hydroffobig.
Y protein cyntaf i gael ei ddilyniannu oedd inswlin, a hynny gan Frederick Sanger, ym 1949. Disgrifiodd Sanger dilyniant asid amino inswlin yn gywir, gan ddangos yn derfynol bod proteinau yn cynnwys polymerau llinol o asidau amino yn hytrach na chadwyni canghennog, colloidau neu seicolau (cyclols). Enillodd y Wobr Nobel am y gamp hon yn 1958. bawd| John Kendrew gyda model myoglobin ar y gweill Gyda datblygiad crisialeg pelydr-X, daeth yn bosibl dilyniannu strwythurau protein. Y strwythurau protein cyntaf i gael eu datrys oedd haemoglobin a hynny gan Max Perutz a myoglobin gan John Kendrew, ym 1958. Roedd y defnydd o gyfrifiaduron a chynyddu pŵer cyfrifiadurol hefyd yn cefnogi dilyniannu proteinau cymhleth. Ym 1999, llwyddodd Roger Kornberg i ddilyniannu strwythur hynod gymhleth RNA polymeras gan ddefnyddio pelydrau-X dwysedd uchel o syncrotronau.
Ers hynny, datblygwyd microsgopeg cryo-electron (cryo-EM) o gynulliadau macromoleciwlaidd mawr. Mae Cryo-EM yn defnyddio samplau protein sydd wedi'u rhewi yn hytrach na chrisialau, a thrawstiau o electronau'n hytrach na phelydr-x. Mae'n achosi llai o ddifrod i'r sampl, gan ganiatáu i wyddonwyr gael mwy o wybodaeth a dadansoddi strwythurau mwy. Mae rhagfynegiad strwythur protein cyfrifiadol o barthau protein bach hefyd wedi helpu ymchwilwyr i fynd at ddatrysiad lefel atomig o strwythurau protein. Yn 2023 roedd gan y Banc Data Protein dros 126,060 o strwythurau cydraniad atomig o broteinau.
Nifer y proteinau sydd wedi'u hamgodio mewn genomau
Mae nifer y proteinau sydd wedi'u hamgodio mewn genom yn cyfateb yn fras i nifer y genynnau (er y gall fod nifer sylweddol o enynnau sy'n amgodio RNA protein, ee RNAs ribosomaidd). Mae firysau fel arfer yn amgodio rhwng llond dwrn hyd at ychydig gannoedd o broteinau; archaea a bacteria ychydig gannoedd i ychydig filoedd, tra bod ewcaryotau fel arfer yn amgodio ychydig filoedd hyd at ddegau o filoedd o broteinau.
Biocemeg
Mae gan y bond peptid ddau ffurf cyseiniant sy'n cyfrannu rhywfaint o gymeriad bond dwbl ac yn atal cylchdroi o amgylch ei echelin, fel bod y carbonau alffa yn fras yn goplanar. Mae'r ddwy ongl deuhedrol arall yn y bond peptid yn pennu'r siâp lleol a dybir gan asgwrn cefn y protein. <cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMurrayHarperGrannerMayes2006">Murray RF, Harper HW, Granner DK, Mayes PA, Rodwell VW (2006). Harper's Illustrated Biochemistry. New York: Lange Medical Books/McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-146197-9. Gelwir y diwedd gyda grŵp amino rhydd yn "derfynfa N" neu'n "derfynell amino", tra bod diwedd y protein â grŵp carboxyl rhydd yn cael ei adnabod fel "terminws C" neu'r "terminws carboxy" (mae dilyniant y protein wedi'i ysgrifennu o N- terfynfa i C-terminus, o'r chwith i'r dde).
Mae'r geiriau protein, polypeptid, a pheptid ychydig yn amwys a gallant orgyffwrdd o ran ystyr. Defnyddir protein yn gyffredinol i gyfeirio at y moleciwl biolegol cyflawn mewn cydffurfiad sefydlog, tra bod peptid yn cael ei gadw'n gyffredinol ar gyfer yr oligomer asid amino byr yn aml heb strwythur 3D sefydlog. Ond nid yw'r ffin rhwng y ddau wedi'i diffinio'n dda ac fel arfer mae'n gorwedd ger 20-30 o weddillion. Gall polypeptid gyfeirio at unrhyw gadwyn llinol sengl o asidau amino, fel arfer, waeth beth fo'i hyd, ond yn aml mae'n awgrymu absenoldeb cydffurfiad diffiniedig.
Rhyngweithiadau
Gall proteinau ryngweithio â llawer o fathau o foleciwlau, gan gynnwys â phroteinau eraill, â lipidau, â charbohydradau, a gyda DNA. <cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMurrayHarperGrannerMayes2006">Murray RF, Harper HW, Granner DK, Mayes PA, Rodwell VW (2006). Harper's Illustrated Biochemistry. New York: Lange Medical Books/McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-146197-9.
Digonedd mewn celloedd
Amcangyfrifwyd bod bacteria maint cyfartalog yn cynnwys tua 2 filiwn o broteinau fesul cell (ee E. coli a Staphylococcus aureus). Mae bacteria llai, fel Mycoplasma neu spirochetes yn cynnwys llai o foleciwlau, tua 50,000 i 1 miliwn. Mewn cyferbyniad, mae celloedd ewcaryotig yn fwy ac felly'n cynnwys llawer mwy o brotein. Er enghraifft, amcangyfrifwyd bod celloedd burum yn cynnwys tua 50 miliwn o broteinau a chelloedd dynol tua 1 i 3 biliwn. Mae crynodiad o gopïau protein unigol yn amrywio o ychydig foleciwlau fesul cell hyd at 20 miliwn. Nid yw pob protein codio genynnau yn cael ei fynegi yn y rhan fwyaf o gelloedd ac mae eu nifer yn dibynnu ar, er enghraifft, y math o gell ac ysgogiadau allanol. Er enghraifft, o'r tua 20,000 o broteinau sydd wedi'u hamgodio gan y genom dynol, dim ond 6,000 sy'n cael eu canfod mewn celloedd lymffoblastoid.
Biosynthesis
bawd| Mae ribosom yn cynhyrchu protein gan ddefnyddio mRNA fel templed Mae proteinau'n cael eu cydosod o asidau amino gan ddefnyddio gwybodaeth sydd wedi'i hamgodio mewn genynnau. Mae gan bob protein ei ddilyniant asid amino unigryw ei hun sy'n cael ei bennu gan ddilyniant niwcleotid y genyn sy'n amgodio'r protein hwn. Set o setiau tri-niwcleotid o'r enw codonau yw'r cod genetig ac mae pob cyfuniad tri-niwcleotid yn dynodi asid amino, er enghraifft AUG (adenin - uracil - guanin) yw'r cod ar gyfer methionin. Oherwydd bod DNA yn cynnwys pedwar niwcleotid, cyfanswm nifer y codonau posibl yw 64; felly, mae rhywfaint o'r cod genetig yn dameidiau sbar, gyda rhai asidau amino wedi'u pennu gan fwy nag un codon. Mae genynnau sydd wedi'u hamgodio mewn DNA yn cael eu trawsgrifio'n gyntaf i RNA cyn-negesydd (mRNA) gan broteinau fel RNA polymeras. Yna mae'r rhan fwyaf o organebau'n prosesu'r rhag-mRNA (a elwir hefyd yn drawsgrifiad cynradd) gan ddefnyddio gwahanol fathau o addasiadau ôl-drawsysgrifol i ffurfio'r mRNA aeddfed, a ddefnyddir wedyn fel templed ar gyfer synthesis protein gan y ribosom.
Mewn procaryotes gall yr mRNA gael ei ddefnyddio cyn gynted ag y caiff ei gynhyrchu, neu gael ei rwymo gan ribosom ar ôl symud i ffwrdd o'r niwcleoid. Mewn cyferbyniad, mae ewcaryotau'n gwneud mRNA yn niwclews y gell ac yna'n ei drawsleoli ar draws y bilen niwclear i'r cytoplasm, lle mae synthesis protein yn digwydd wedyn. Mae cyfradd synthesis protein yn uwch mewn procaryotau nag ewcaryotau a gall gyrraedd hyd at 20 asid amino yr eiliad.
Synthesis cemegol
Gall proteinau byr hefyd gael eu syntheseiddio'n gemegol gan deulu o ddulliau a elwir yn synthesis peptidau, sy'n dibynnu ar dechnegau synthesis organig fel ligiadio cemegol i gynhyrchu peptidau â chynnyrch uchel. Mae synthesis cemegol yn caniatáu (ar gyfer cyflwyno asidau amino annaturiol) i gadwyni polypeptid, megis atodi stilwyr fflwroleuol, i gadwyni ochr asid amino. Mae'r dulliau hyn yn ddefnyddiol mewn biocemeg labordy a bioleg celloedd, er nad ydynt yn gyffredinol ar gyfer cymwysiadau masnachol. Mae synthesis cemegol yn aneffeithlon ar gyfer polypeptidau sy'n hirach na thua 300 asid amino, ac efallai na fydd y proteinau wedi'u syntheseiddio'n cymryd yn ganiataol eu strwythur trydyddol brodorol yn hawdd. Mae'r rhan fwyaf o ddulliau synthesis cemegol yn mynd o derfynfa C i derfynfa N, gyferbyn â'r adwaith biolegol.
Strwythur
de|bawd| Strwythur grisial y chaperonin, cymhleth protein enfawr. Amlygir un is-uned protein. Mae Chaperonins yn cynorthwyo plygu protein. Mae'r mwyafrif o broteinau 'n plygu'n strwythurau 3D unigryw. Gelwir y siâp y mae protein yn plygu iddo'n naturiol yn gydffurfiad brodorol. <cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMurrayHarperGrannerMayes2006">Murray RF, Harper HW, Granner DK, Mayes PA, Rodwell VW (2006). Harper's Illustrated Biochemistry. New York: Lange Medical Books/McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-146197-9. Er y gall llawer o broteinau blygu heb gymorth, yn syml trwy briodweddau cemegol eu asidau amino, mae eraill angen cymorth hebryngwyr moleciwlaidd i blygu. Mae biocemegwyr yn aml yn cyfeirio at bedair agwedd benodol ar adeiledd protein:
Swyddogaeth o fewn celloedd
Proteinau yw prif actorion yn y gell, a dywedir eu bod yn cyflawni'r dyletswyddau a nodir gan y wybodaeth sydd wedi'i hamgodio mewn genynnau. Ac eithrio rhai mathau o RNA, mae'r rhan fwyaf o foleciwlau biolegol eraill yn elfennau cymharol anadweithiol y mae proteinau'n gweithredu arnynt. Mae proteinau'n cyfrif am hanner pwysau sych cell Escherichia coli, tra bod macromoleciwlau eraill fel DNA ac RNA yn cyfrif am ddim ond 3% ac 20%, yn y drefn honno. Gelwir y set o broteinau a fynegir mewn math arbennig o gell neu gell fel ei proteom. de|bawd| Dangosir yr ensym hexokinase fel model moleciwlaidd confensiynol pêl-a-ffon. I raddfa yn y gornel dde uchaf mae dau o'i swbstradau, ATP a glwcos. Prif nodwedd proteinau yw eu gallu i rwymo moleciwlau eraill yn benodol ac yn dynn. Gelwir y rhan o'r protein sy'n gyfrifol am rwymo moleciwl arall yn 'fan rhwymo' ac yn aml mae'n bant neu'n boced ar yr wyneb moleciwlaidd. Mae'r gallu rhwymo hwn yn cael ei gyfryngu gan strwythur trydyddol y protein, sy'n diffinio pant y man rhwymo, a chan briodweddau cemegol cadwyni ochr yr asidau amino cyfagos. Gall rhwymiad protein fod yn hynod o dynn a phenodol; er enghraifft, mae'r protein atalydd riboniwcleas yn clymu i angiogenin dynol gyda chysonyn daduniad is-femtomolar (<10 −15 M) ond nid yw'n rhwymo o gwbl i'w onconase homolog, amffibaidd (> 1 M). Gall mân newidiadau cemegol megis ychwanegu un grŵp methyl at bartner rhwymo weithiau fod yn ddigon i ddileu'r rhwym.
Gall proteinau ymrwymo i broteinau eraill yn ogystal ag i swbstradau moleciwlaidd bach. Pan fydd proteinau'n rhwymo'n benodol i gopïau eraill o'r un moleciwl, gallant oligomeriddio i ffurfio ffibrilau; mae'r broses hon yn digwydd yn aml mewn proteinau strwythurol sy'n cynnwys monomerau globular sy'n hunan-gysylltu i ffurfio ffibrau anhyblyg. Mae rhyngweithiadau protein-protein hefyd yn rheoleiddio gweithgaredd ensymatig, yn rheoli dilyniant trwy'r gylchred gell, ac yn caniatáu cydosod cymhlygion protein mawr sy'n cyflawni llawer o adweithiau sydd â chysylltiad agos â swyddogaeth fiolegol gyffredin. Gall proteinau hefyd glymu i gellbilenni, neu hyd yn oed gael eu hintegreiddio i mewn iddynt. Mae gallu gan y partneriaid rhwymol i gymell newidiadau cydffurfiadol mewn proteinau sy'n caniatáu adeiladu rhwydweithiau signalau hynod gymhleth. <cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFVan_HoldeMathews1996">Van Holde KE, Mathews CK (1996). Biochemistry. Menlo Park, California: Benjamin/Cummings Pub. Co., Inc. ISBN 978-0-8053-3931-4.
Gan fod rhyngweithiadau rhwng proteinau yn wrthdroadwy, ac yn dibynnu'n helaeth ar argaeledd gwahanol grwpiau o broteinau partner i ffurfio agregau sy'n gallu cyflawni setiau arwahanol o swyddogaethau, mae astudio'r rhyngweithiadau rhwng proteinau penodol yn allweddol i ddeall agweddau pwysig ar swyddogaeth cellog ac yn y pen draw y nodweddion sy'n gwahaniaethu mathau penodol o gelloedd.
Dinas Brighton a Hove
Awdurdod unedol yn sir seremonïol Dwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr, yw Dinas Brighton a Hove (Saesneg: City of Brighton and Hove).
Mae gan yr ardal arwynebedd o 82.7 km², gyda 290,395 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Ardal Lewes i'r dwyrain, Gorllewin Sussex i'r gorllewin, a'r Môr Udd i'r de.
bawd|canol|Dinas Brighton a Hove yn Nwyrain Sussex
Ffurfiwyd y ddwy ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Brighton a Bwrdeistref Hove dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974, ond ar 1 Ebrill 1997 unodd y bwrdeistrefi i ffurfio awdurdod unedol Bwrdeistref Brighton a Hove. Rhoddwyd statws dinas i'r awdurdod hwnnw ar 31 Ionawr 2001.
Redenham
Pentref yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Redenham. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Appleshaw yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Test Valley.
Drudwen ylfinbraff
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Drudwen ylfinbraff (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: drudwy gylfinbraff) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Scissirostrum dubium; yr enw Saesneg arno yw Grosbeak starling. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Drudwy (Lladin: Sturnidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Dinas Brighton a Hove
Mae'r awdurdod yn hollol ddi-blwyf. Mae'n cynnwys y ddwy dref Brighton a Hove a'u maestrefi.
Drudwen ylfinbraff
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. dubium, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Teulu
Mae'r drudwen ylfinbraff yn perthyn i deulu'r Adar Drudwy (Lladin: Sturnidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Chandrokotha
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Humayun Ahmed yw Chandrokotha a gyhoeddwyd yn 2003. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd চন্দ্রকথা ac fe'i cynhyrchwyd ym Mangladesh. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Bengaleg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ahmed Rubel, Asaduzzaman Noor, Ferdous Ahmed, Champa, Meher Afroz Shaon, Monira Mithu a Nazmul Huda Bachchu.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1930 o ffilmiau Bengaleg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Humayun Ahmed ar 13 Tachwedd 1948 yn Netrokona a bu farw yn Ninas Efrog Newydd ar 18 Hydref 1982. Derbyniodd ei addysg yn Dhaka College.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Humayun Ahmed nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Margaret Elizabeth Barr-Bigelow
Roedd Margaret Elizabeth Barr-Bigelow (ganwyd: 16 Ebrill 1923) yn fotanegydd nodedig a aned yn Canada. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: Prifysgol British Columbia.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Bu farw yn 2008.
COX17
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn COX17 yw COX17 a elwir hefyd yn Cytochrome c oxidase copper chaperone a COX17, cytochrome c oxidase copper chaperone (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 3, band 3q13.33.
The Lady Who Dared
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr William Beaudine yw The Lady Who Dared a gyhoeddwyd yn 1931. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Forrest Halsey a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alois Reiser. Dosbarthwyd y ffilm gan First National.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sidney Blackmer, Billie Dove, Conway Tearle, Phillips Smalley a Lloyd Ingraham. Mae'r ffilm The Lady Who Dared yn 59 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1931. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (1931) ffilm arswyd, Americanaidd gan James Whale. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Tony Gaudio oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Beaudine ar 15 Ionawr 1892 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Canoga Park ar 3 Medi 1947.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Beaudine nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Coblyn Horws
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Coblyn Horws (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: coblynnod Horws) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Apus horus; yr enw Saesneg arno yw Horus swift. Mae'n perthyn i deulu'r Coblynnod (Lladin: Apodidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. horus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Teulu
Mae'r coblyn Horws yn perthyn i deulu'r Coblynnod (Lladin: Apodidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Carnedd gron Bwlch Bach a'r Grib
Carnedd gron (Saesneg: round cairn) sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Carnedd gron Bwlch Bach a'r Grib, yng nghymuned Talgarth, Powys;. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog (Saesneg: ring cairn) sy'n fath gwahanol.
Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: BR316.
Mae'r brodorion a'u cododd hefyd yn gyfrifol am godi carneddau, beddrodau siambr, twmpathau, cylchoedd cerrig, bryngaerau, cytiau Gwyddelod a meini hirion.
Lu Xun
Ffugenw Zhou Shuren (Tsieineg syml: 周树人; Tsieineg traddodiadol: 周樹人) oedd Lu Xun (Tsieineg syml: 鲁迅; Tsieineg traddodiadol: 魯迅) neu Lu Hsün (Wade-Giles) (25 Medi 1881 – 19 Hydref 1936). Roedd yn un o brif lenorion Tsieina yn ystod yr 20g. Fe'i ystyrir yn sylfaenydd llenyddiaeth Tsieineg modern, ac ysgrifennodd mewn baihua (白話) (iaith lafar) yn ogystal â Tsieineg clasurol. Ysgrifennai straeon byrion yn ogystal â bod yn olygydd, cyfieithydd, beirniad, traethodydd a bardd. Yn ystod y 1930au, ef edd pennaeth y Gynghrair Tsieiniaidd o Ysgrifenwyr Adain-Chwith yn Shanghai.
Wilbraham, Massachusetts
Tref yn, yn nhalaith Massachusetts, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Wilbraham, gan gynnwys:
Olive Stevenson
Gweithwraig cymdeithasol ac academydd Seisnig oedd Olive Stevenson CBE (13 Rhagfyr 1930 – 30 Medi 2013).
Eglwys Sant Baglan, Llanfaglan
Mae Eglwys Sant Baglan neu Hen Eglwys Llanfaglan fel y gelwir yn lleol yn eglwys ym mhentref Llanfaglan, Gwynedd. Saif tua 3 cilometr i'r de o Gaernarfon.
Mae'r eglwys fach hynod hon yn sefyll ar fryn yn edrych dros draeth Y Foryd a bae Caernarfon. Mae yma olygfa hynod draw am fynyddoedd Eryri fel y Wyddfa, Crib Nantlle yr Eifl ac Ynys Llanddwyn. Dyma le i'r enaid gael llonydd. Cyfeirnod Grid SH455606. (Saesneg: St Baglan's Church)
Erbyn heddiw mae yna ddwy safle treftadaeth y byd UNESCO ger yr eglwys, Tirwedd Llechi Gogledd Orllewin Cymru i'r dwyrain a Chaernarfon.
Dyddiau cynnar
Mae'r eglwys a'r fynwent yn sefyll ar safle hen loc yn dyddio o tua dechrau'r oes haearn. Daeth y lloc yma i'r fei yn 2005 drwy waith archwilio gan Toby Driver o'r Comisiwn Henebion, wrth iddo dynnu lluniau o awyren o arfordir Arfon. Gweler y ddolen yma (Saesneg) https://coflein.gov.uk/en/site/403370/
Yr adeilad
Mae rhan hynaf, sef corff yr eglwys yn dyddio o tua'r 13g. fe godwyd y rhan deheuol yn ystod hanner cyntaf yr 16g, tua 1510 / 1540 gallwn weld tystiolaeth o hyn o'r ategion tô (windbrace) gyda cromlin ynddynt. Gwelir rhain mewn adeiladau eraill yn Eryri yn y cyfnod hwn (llyfr Darganfod Tai Eryri, gan y Comisiwn Henebion). Fe ddychwelwyd y rhan dwyreiniol, sef yr allor a'i ail godi tua 1801-08. Cyn hyn roedd yr allor yn gylach nag ydio rwan o ryw fedr. Gwelwn gynllun "terrier" o'r eglwys o 1788, adeg hynny roedd meinciau o amgylch y rhan yma, gyda bwrdd yng nghanol y llawr ble gwelwn y pulpud presennol. Y tu allan, sylwch ar y wal ogleddol, gwelwch fod yma gerrig wedi eu trin wedi eu defnyddio yma, mae rhain wedi dod o gastell Caernarfon. Sylwch hefyd ar yr uniad yn y wal.
Porth yr eglwys
Tua 1801 i 1808 y codwyd hwn, nid oedd porth yma yn 1788. Er bod y gwaith coed yn llawer hyn, coed o do yr hen allor gwelwn yma. Sylwch ar y ddwy garreg fedd gyda chroes Geltaidd, sydd wedi eu defnyddio fel silff a lintel i'r bwlch ar yr ochr chwith wrth fynd i mewn i'r eglwys. Mae'r garreg isaf gyda cherflun cwch arni ac mae wedi ei naddu yn yr un cyfnod a'r groes, a dim ond croes Geltaidd sydd ar y garreg wedi defnyddio fel lintel Ond nid dyma'r unig fersiwn o'r porth yma.
Pan welodd gwr o Awstralia lun o'r porth yma, fe gododd porth ei du o'r un patrwm ag un Llanfaglan yn ei gartref yn Castlemaine.
Drws yr eglwys
Drws o ddechrau'r 19g yw hwn, cafodd ei osod pan wnaethpwyd y gwaith adnewyddu yn nechrau'r ganrif honno. Y patrwm i lawr pob darn o goedyn yn y drws sydd yn ein galluogi i'w ddyddio. Gwelwch graffiti ar y drws, ond yn anodd i'w weld oherwydd y paent trwchus.
Y faen bedydd
Mae hwn yn faen bedydd a saith ochr iddo ac yn dyddio o'r 14g, un o saith yng Nghymru. Mae'r saith ochr yn dynodi y saith sacrament. Sylwch mai wyth ochr sydd i'r caead, daeth hwn o'r eglwys newydd ar ôl iddi gau yn yr 1980'au. Gwnaethpwyd y caead hwn gan Mr Lort o'r Bontnewydd yn 1935 er cof am ei wraig, sylwch ar y plat pres ar y caead. Cyn hyn caead crwn oedd i'r faen, (Llyfr An Inventory of Ancient Monuments in Caernarfonshire. Nash Williams).
Gwelwch feini bedydd saith ochr eraill yng Nghymru yn eglwys Sant Pedr Pwllheli, Capel Rhug ger Corwen, Eglwys Betws Cedewain, Powys, Eglwys Llanilar, Eglwys Tregaron ac eglwys Pentywyn yn Sir Gaerfyrddin.
Y pulpud
Gwelwn mai 1767 yw'r dyddiad ar y pulpud, ond nid oedd yna bulpud yn yr eglwys ar gynllun "Terrier" yr eglwys yn 1788. Daeth hwn o Eglwys Sant Gwyndaf, yn Dinas Llanwnda (SH476587) pan gafodd honno ei ail adeiladu yn ystod y 19g.
Mae'r pulpud gyda dau lawr, un i ddarllen y beibl a'r llall i bregethu, sylwch ar y bwrdd sain uwch ei ben.
Carreg fedd Brythoneg
Uwchben y drws, mae carreg fedd wedi ei ail ddefnyddio fel lintel. Mae hon yn dyddio o ddiwedd y 5ed i ddechrau'r 6g, ac yn un bwysig iawn. Y geiriau wedi eu naddu arni yw Fili Lovernii Anatemori, yn wreiddiol roedd y garreg hon ar ei fyny, a'r ffordd gywir y buasai'n darllen yw Anatemori Fili Lovernii, sef carreg Anatemori mab Loverni, neu Anatemarios mab Lovernius. Ystyr Anatemori yw Enaidfawr, a Llywern yw Lovernus, Gwelwn yn y Gernwyeg Lowern, ac yn y Lydaweg Lovern, dyma'r gair am lwynog yn y ddwy iaith yma. Mae yn enw personol yn Llydaw.
Carreg leol yw hon ac mae wedi dod o lannau'r Fenai.
27 Hydref 1284
Yn yr eglwys hon fe benododd Esgob Anian o Fangor ddau atwrnai i gasglu iawndal am y niwed achoswyd i adeiladau eglwysig yr esgobaeth yn ystod y rhyfel rhwng Llywelyn ap Gruffudd ac Edward 1af. Cofnod o Liber A.
Cerrig eraill y tu mewn i'r eglwys
Mae ambell i garreg coffa ar y wal y tu mewn i'r eglwys. Gwelwn un gyda'r ysgrifen mewn llinellau (ochr chwith yr allor). Gwnaethpwyd hon gan brentis, sylwch yn fanwl ar y blerwch arni.
Mae carreg fawr wen o farmor yn nodi teulu Cefn Coed Llanfaglan, David a Margaret Jones. Gwr gweddw 50 oed a oedd wedi priodi dwy waith ynghynt oedd David Jones. Roedd wedi cymryd ffansi at Margaret, neu Peggy fel y galwyd, ac fe ysgrifennodd lythyrau ati i ennill ei chalon. Roedd Peggy yn byw yn Bodfan Llandwrog. Ym mis Rhagfyr 1764, priododd y ddau yn eglwys Llandwrog, dwy flynedd ers i David ddechrau cysylltu a Pegi, roedd David adeg yma yn 52 mlwydd oed, a Peggy yn 20 oed. Cafodd y ddau 9 o blant. Nid oes sôn am y merched.
Dyma beth ddigwyddodd i dri o'r meibion dyfodd i fod yn oedolion:
Nid oes neb ar ôl o'r teulu yma heddiw.
Meinciau pren
Gwelwn amrywiaeth o feinciau neu lociau pren, gyda enw'r teulu wedi ei nodi arnynt a'r dyddiad. Mae nifer o rai gyda I/ D M 1767 arnynt, dyma feinciau teulu David a Margaret Jones Cefn Coed. Roedd y meinciau syml heb gefn arnynt ar gyfer y morwynion a'r gweision, tra roedd y teulu yn eu lloc drudfawr o dderw lleol. Os edrychwch yn fanwl fe welwch fod un o'r meibion pan oedd tua 10 oed y cyfeirir ato uchod, wedi crafu ei enw ar fainc y teulu "R I 1784" sef Richard Jones I am Iohanes, Jones yn Lladin.
Gwelwn un lloc gyda enw Fron arni. Dyma dy agweddi i deulu Cefn Coed, Yn ddiweddarach hwn oedd cartref "Ieuan Gwyllt".
Ym mhen pellaf y capel deheuol, gwelwn loc gyda H / W A 1808 arni, dyma'r un ieuengaf yn yr eglwys, yn perthyn i deulu Humphreys Plas Llanfaglan. Roedd y rhain yn deulu eithaf dylanwadol yn y gymuned. Dyma'r unig loc i newid o gynllun 1788 o'r eglwys, ac mae yn ymddangos eu bod nhw wedi rhoi dwy ochr newydd i'r loc yma, gan yn 1788 roedd y drws wedi ei osod ar draws y gornel adeg hynny. Hon gyda llawr pren iddi. Dyma gliw i'r gwaith o adnewyddu'r eglwys yn y cyfnod yma, gwelwch uchod.
Ar ochr dde yr allor, mae mainc hen arall, os dynnwch hon allan yn ofalus, fe welwch enw Glanrafon ar y cefn. Mainc wedi ei ail ddefnyddio a'i chefn wedi ei droi rownd i guddio'r enw Glanrafon, mwy na thebyg fod y teulu wedi marw a rhywun arall wedi cymryd defnydd o'r fainc.
Gwelan Enw I.G. 1737 ar rhai meinciau, ni wyddwn yn union pwy oedd John Gryffudd (o bosib), ond fe roedd yna glochydd or' enw yma ar un adeg. Roedd yna dyddyn bychan yn Llanfaglan, o'r enw Tyddyn Clochydd a oedd rhwng y gwaith carthffosiaeth heddiw a Phen Rhos heddiw. sy'n adfail heddiw.
Sant Baglan
Ceir dau Sant Baglan yng Nghymru, sef Baglan ap Dingad a Baglan ap Ithel Hael. Baglan ap Dingad yw'r sant yma yn Llanfaglan. Honir ei fod yn ddisgynnydd o Macsen Wledig. Roedd ar ar bererindod o Lancarfan ym Mro Morgannwg heddiw, i Ynys Enlli, gyda Dyfrig, ac fe sefydlodd ei gell yma yn Llanfaglan. Beth welodd yma, chawn byth wybod. Yn Llyfr Coch Hergest gwelwn gofnod ganddo " 'Ffordd y Llanfaglan yd eir y nef' " Un esboniad i hyn oedd ei bod hi'n anodd cyrraedd Llanfaglan adeg hynny. Fe oedd angen croesi dwy afon sef Y Saint a'r Gwyrfai i ddod i'r safle, ac angen croesi tir gwlyb yn yr ardal.
Y Fynwent
Dyma hanes y tu ôl i ambell fedd a rhai sydd wedi eu claddu yma.
Bedd "môr-leidr"
Maen nhw yn dweud fod yna fedd môr-leidr yn y fynwent, gallwch ei gweld o dan y ffenestr ddwyreiniol. Nid oes enw arni dim ond penglog a chroes esgyrn. Memento mori arwydd o farwolaeth yw hwn. Fe oedd hon yn gorwedd ar wal yr eglwys am gyfnod.
Porth y fynwent
Dyma'r adeilad cyntaf rydych yn mynd heibio iddo i fynd i fewn i'r safle. Sylwch ar y garreg sydd yn nodi enw'r wardeiniaid yn 1722. Dyma pryd y codwyd hwn. Gallwch eistedd i mewn yn hwn, ond hefyd sylwch ar y graffiti wedi eu naddu ar y drws. Mae'r drws wedi ei gloi a arbed anifeiliaid fynd i'r fynwent a chreu llanast.
Estyniad i'r fynwent
Sylwch ymhle mae yna ostyngiad yn y tir ym mhen pellaf y fynwent wrth edrych o'r giât, dyma ffin dwyreiniol y fynwent wreiddiol, ac hefyd rhan o ffin y lloc o'r oes haearn.
Afon Clun (Swydd Amwythig)
Afon yn Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw Afon Clun neu Afon Colunwy. Mae'n llifo trwy dref fechan Clun (Colunwy), yn ogystal â Newcastle a phentrefi eraill. Llifir i Afon Tefeidiad yn Leintwardine.
Rockbourne
Pentref a phlwyf sifil yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Rockbourne. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Fforest Newydd.
Afon Clun (Swydd Amwythig)
Gorwedd tarddle yr afon ger pentref Anchor yn Ffos y Rhes, bron am y ffin â Powys, Cymru. Mae Dyffryn Clun yn ardal wledig iawn sy'n rhan o Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Bryniau Swydd Amwythig.
Eglwys Sant Baglan, Llanfaglan
Englynion yn y fynwent
Mae'r rhifau o gofnodion y fynwent gan Gymdeithas Hanes Teulu Gwynedd a gyhoeddwyd yn nechrau'r 1980au.
Bedd A012: Hen Eglwys Llanfaglan Henry mab Roger Rogers Maes Elen Llanfaglan
<poem style="margin-left: 5em"> Wele ni wedi pob gwaith – yn ddi lesg A waned o’r llwch unwaith Mewn bed doer dyrnfedd un taith Lle chweli’r ni’n llwch eilwaith.
Bedd A052: Hen Eglwys Llanfaglan Ellen Hughes, Glan Menai, Llanwnda
Nid yw’r englyn hon yn llyfr CHTG.
<poem style="margin-left: 5em"> Ei chariad oedd ei choron, - a allodd Gwnaeth o ‘wyllys calon Mynnai sel cymwynas hon Lle y’nghanol anghenion.
Bedd 036/7: Dorothy (21 oed 23/09/1863), merch Richard ac Elizabeth Humphreys Plas Llanfaglan
<poem style="margin-left: 5em"> Hi roes esiamplau i’r oesoedd - a ddel Mewn gwn dda weithredoedd Anwyl iawn a duwiol oedd Garedig cywir ydoedd
Bedd Anne Wynne (22 oed 30/10/1856), merch Richard ac Elizabeth Humphreys Plas Llanfaglan
<poem style="margin-left: 5em"> Mewn hedd yn gorwedd; mewn gweryd – dian Mae’r dawel anwylyd Uniawn bu yn ei bywyd Ac yn y bedd gwyn ei byd
Bedd A074: John Jones bu farw  yn 78 oed 2/10/1918 Plas Llanfaglan
<poem style="margin-left: 5em"> Gwr talgryf heinyf hynod – o ddoniau Diddianus geir isod Gwnaeth yn hawdd a ddi clawdd glod Llanfaglan yn fwy hyclod.
Bedd B023: Thomas Jeffrys bu farw 24/02/1895 54 oed
<poem style="margin-left: 5em"> Gwr enwog mewn gwir rinwedd – un gonest Oganai bob gwagedd Chwi wr myfyriwr gwir fawredd Diameu a fu; dyma’i fedd
Bedd Ellen Williams 21/2/1901 30 oed o Gate House Hendy
(Y Gate house oedd tŷ’r “crossing” rheilffordd.)
<poem style="margin-left: 5em"> Angau a’i boenau ingol, - a wana i Ye enwth wen siriol Yrrai’r blodyn gwyn i’w gol A ddygodd yn fuddugol
Bedd Elisabeth Morfudd Williams a’i rhieni
Y bardd oedd Y Prifardd Emrys Edwards a enilliodd y gadair yn eisteddfod  Rhosllannerchrugog yn 1961 "Awdl Foliant i Gymru", ''bu'n cyd weithio yn ysgol ramadeg Caernarfon gyda Morfudd Williams. Roedd plant yr ysgol yn yr angladd ac mae sôn bod yna lond tri bws ohonynt.''
<poem style="margin-left: 5em"> I blant, a’u byw helyntion – beunyddiol Bu’n addfwyn a thirion, Fu rhyfedd hynawsedd hon
Tejst
Ffilm ddogfen yw Tejst a gyhoeddwyd yn 1966. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Eglwys Sant Baglan, Llanfaglan
Bedd Elisabeth Morfudd Williams a’i rhieni
Di-son ei drud wasanaeth – o gariad Rhoes ef y gorau’n helaeth Un fwyn oedd, a chofio wnaeth Degwch eigalwediagaeth.
Tejst
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1966. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Good, the Bad and the Ugly sef ffilm gomedi gowboi gan Sergio Leone. Tue Ritzau oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Tue Ritzau sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Eglwys Sant Baglan, Llanfaglan
Bedd John Jones Tan y Graig Llanfaglan 14/4/1951 80 oed
<poem style="margin-left: 5em"> Gŵr da ymroddgar, diwyd- a garodd Bopeth gorau deufyd; Ar fôr oes ddifrif fryd Y llyw fu i’w holl fywyd
Tejst
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Eglwys Sant Baglan, Llanfaglan
Bedd Ella Edwards Gwynfryn Gynt o Cefnynysoedd 86 oed 1973
<poem style="margin-left: 5em"> Mwynesir ei chymwynasau – yn hir Ar ei hôl gan ffrindiau; O nos ei chur i’r bur bau Iôr a’i galwodd i’r golau.
Bedd Henry Owen Thomas Plas Llanfaglan 17/3/1981 62 oed
<poem style="margin-left: 5em"> Mae olion ei hwsmoniaeth yn aros Yn erwau’i ofalaeth; O’i ôl yn hir, gadael wnaeth Gwysi union wasanaeth