cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Will Wright
Ar ôl gorffen ei addysg uwchradd, aeth Will i weithio i siop 'Marple Cyclesport'. Cafodd dipyn o lwyddiant mewn rasus, ac felly dewiswyd ef i gynyrchioli Cymru yng Ngemau'r Gymanwlad yn Victoria, Canada yn 1994. Yno cystadleuodd yn ei ras trac cyntaf, er nad oedd erioed wedi reidio'r trac gynt. Cystadleuodd yn y Gemau unwaith eto, yn agosach at ei gartref y tro yma, ym Manceinion yn 2002, ond yn anffodus disgynodd yn ystod y ras bwyntiau; gellir wylio ffilm byr o'r damwain ar wefan y BBC Motion Gallery.
Eryr Adalbert
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Eryr Adalbert (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: eryrod Adalbert) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Aquila adalberti; yr enw Saesneg arno yw Spanish imperial eagle. Mae'n perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae) sydd yn urdd y Falconiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. adalberti, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ewrop.
Teulu
Mae'r eryr Adalbert yn perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Shedfield
Pentref a phlwyf sifil yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Shedfield. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dinas Caerwynt.
Adeline Lamarre
Arlunydd benywaidd o Ganada yw Adeline Lamarre (1977).
Shedfield
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 3,942.
Adeline Lamarre
Fe'i ganed yn Québec a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yng Nghanada.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Miranda Hart
Actores a chomediwraig Seisnig yw Miranda Katherine Hart Dyke (ganed 14 Rhagfyr 1972).
Reefer Madness
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kristen Bell, Neve Campbell, Christine Lakin, Alan Cumming, Amy Spanger, Steven Weber, Lynda Boyd, Ken Kirzinger, Robert Torti, John Kassir, Ana Gasteyer, Britt Irvin, Christian Campbell, Kevin McNulty, Michael A. Goorjian a John Mann. Mae'r ffilm Reefer Madness yn 112 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Jan Kiesser oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Jeff Freeman sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andy Fickman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Valley City, Gogledd Dakota
Dinas yn, yn nhalaith Gogledd Dakota, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Valley City, gan gynnwys:
Maria Koepcke
Roedd Maria Koepcke (ganwyd 15 Mai 1924; m. Rhagfyr 1971) yn fotanegydd nodedig a aned yn yr Almaen.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Bu farw yn 1971.
Cuando Vuelvas a Mi Lado
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ramón Barea, José Ángel Egido, François Dunoyer, Adriana Ozores, Julieta Serrano, Pilar López de Ayala, Mercedes Sampietro, Rosa Mariscal, Jorge Perugorría Rodríguez, Pierre Dourlens, Marta Belaustegui, Israel Rodríguez, Paco Sagarzazu, Xosé Manuel Olveira, Janfri Topera, Txema Blasco a Mela Casal. Mae'r ffilm Cuando Vuelvas a Mi Lado yn 97 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1999. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Matrix sef ffilm wyddonias gan Lana Wachowski a Lilly Wachowski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Alfredo F. Mayo oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Nacho Ruiz Capillas sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gracia Querejeta ar 13 Awst 1962 ym Madrid. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1981 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Complutense Madrid.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gracia Querejeta nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Héctor
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Gracia Querejeta yw Héctor a gyhoeddwyd yn 2004. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Héctor ac fe'i cynhyrchwyd gan Elías Querejeta yn Sbaen; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: Elías Querejeta PC, Ensueño Films, DeAPlaneta. Lleolwyd y stori yn Madrid. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan David Planell. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Seren Wib (rhaglen deledu)
Rhaglen gylchgrawn i bobl ifanc oedd Seren Wib a ddarlledwyd ar HTV Cymru rhwng 1976 a 1981. Roedd yn cynnwys eitemau am ffasiwn, cerddoriaeth a diddordebau pobl ifanc. Fe gyflwynwyd y gyfres gan Emyr Glasnant a Sharon Morgan.
Héctor
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Adriana Ozores, Unax Ugalde, José Luis García-Pérez, Joaquín Climent, Nilo Zimmerman, Damián Alcázar, Elia Galera a Núria Gago. Mae'r ffilm Héctor (ffilm o 2004) yn 107 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Million Dollar Baby sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Ángel Iguácel oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Nacho Ruiz Capillas sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gracia Querejeta ar 13 Awst 1962 ym Madrid. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1981 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Complutense Madrid.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gracia Querejeta nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Kabylie
Kabylie yw'r enw Berber am diriogaeth y Berberiaid yn y Maghreb, Gogledd Affrica. Mae'r enw'n cael ei ddefnyddio weithiau i olygu tiriogaeth draddodiadol y Berberiaid yn ei chyfanrwydd - ac felly'n cynnwys rhannau mawr o Foroco ac Algeria a darn o Tiwnisia - ond am resymau gwleidyddol mae'n tueddu i gael ei gyfyngu i'r rhan o Algeria sy'n gadarnle i'r Berberiaid heddiw.
Hanes Plwyf Llanegryn
Llyfr sy'n ymwneud â hanes Llanegryn yw Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies. Cyhoeddwyd ar 01 Mawrth 2002. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
F.C. Barcelona
Eu stadiwm yw'r Camp Nou, ac adwaenir y cefnogwyr fel y culés (penolau) - dywedir fod y sawl oedd yn sefyll tu allan i'w hen stadiwm flynyddoedd yn ôl yn gweld rhes o benolau. Yn y tymor 2005-06 amcangyfrifwyd fod FC Barcelona yr ail glwb cyfoethocaf yn y byd, gydag incwm o €259.1 miliwn. Mae cystadleuaeth ffyrnig rhwng Barcelona a Real Madrid.
Kevin Hart: Let Me Explain
Comedi stand-yp Saesneg o Unol Daleithiau America yw Kevin Hart: Let Me Explain gan y cyfarwyddwr ffilm Tim Story. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Cymunedau Drôme
border|dde|200px 150px|bawd|chwith|Arfbais Drôme Dyma restr o gymunedau yn département Drôme yn rhanbarth Auvergne-Rhône-Alpes, Ffrainc
Sheet, Hampshire
Pentref a phlwyf sifil yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Sheet. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dwyrain Hampshire.
Glaw, Menyw a'r Erotig
Ffilm erotig yw Glaw, Menyw a'r Erotig a gyhoeddwyd yn 1994. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1994. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Forrest Gump ffilm glasoed gan Robert Zemeckis. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Paladr trwyddo eiddilddail
Planhigyn blodeuol a geir ar yr arfordir ydy Paladr trwyddo eiddilddail sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Apiaceae (neu Umbelliferae). Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Bupleurum tenuissimum a'r enw Saesneg yw Slender hare`s-ear. Ystyr 'eiddil' yn 'gwan'.
Mae'r dail gyferbyn a'i gilydd ac mae gan y blodyn 5 petal.
Euryn cefnfelyn America
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Euryn cefnfelyn America (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: eurynnod cefnfelyn America) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Icterus chrysater; yr enw Saesneg arno yw Yellow-backed oriole. Mae'n perthyn i deulu'r Tresglod (Lladin: Icteridae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn I. chrysater, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r euryn cefnfelyn America yn perthyn i deulu'r Tresglod (Lladin: Icteridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
The Ice Storm
Ffilm ddrama a seiliwyd ar nofel gan y cyfarwyddwr Ang Lee yw The Ice Storm a gyhoeddwyd yn 1997. Fe'i cynhyrchwyd gan James Schamus yn Unol Daleithiau America; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: Touchstone Pictures, Canal+, Searchlight Pictures, Good Machine. Lleolwyd y stori yn Connecticut ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan James Schamus a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mychael Danna. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sigourney Weaver, Kevin Kline, Sarah Thompson, Tobey Maguire, Katie Holmes, Colleen Camp, Christina Ricci, Joan Allen, Allison Janney, Adam Hann-Byrd, David Krumholtz, Kate Burton, Elijah Wood, Henry Czerny, John Benjamin Hickey, Jamey Sheridan, Glenn Fitzgerald a Larry Pine. Mae'r ffilm The Ice Storm yn 112 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Titanic sef ffilm ramant Americanaidd'' gan y cyfarwyddwr James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Frederick Elmes oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Tim Squyres sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, The Ice Storm, sef gwaith ysgrifenedig gan yr awdur Rick Moody a gyhoeddwyd yn 1994.
Ai Yamaguchi
Arlunydd benywaidd o Japan yw Ai Yamaguchi (1977).
The Ice Storm
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ang Lee ar 23 Hydref 1954 yn Chaozhou. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1992 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Celfyddydau Cenedlaethol Taiwan.
Ai Yamaguchi
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Japan.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
The Ice Storm
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ang Lee nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gorsaf reilffordd Paekākāriki
bawd|chwith|250px Mae Gorsaf reilffordd Paekakariki yn orsaf ar Arfordir Kapiti ar Ynys y Gogledd, Seland Newydd, a wasanaethir gan drenau trydanol o Wellington. Agorwyd yr orsaf ym 1886, yn rhan o Reilffordd Wellington a Manawatu. Ym 1908, daeth yr orsaf yn rhan o rwydwaith Adran Reilffordd Seland Newydd, ac yn rhan o’r Rheilffordd Grand Trunk rhwng Wellington ac Auckland. Mae amgueddfa a siop lyfrau yn yr orsaf. Defnyddir y rhan fwyaf o iard yr orsaf gan Steam Incorporated i gadw locomotifau a cherbydau treftadaeth.
Cyffur gwrthiselder
bawd|Capsiwlau fluoxetine (Prozac) Meddyginiaeth seiciatrig a ddefnyddir i liniaru anhwylderau tymer yw cyffur gwrthiselder neu wrthiselydd. Fe'u defnyddir i drin nifer o gyflyrau gan gynnwys iselder cymedrol i ddifrifol, pryder difrifol a phyliau o banig, anhwylder gorfodaeth obsesiynol, poen cronig, anhwylderau bwyta, ac anhwylder straen ar ôl trawma.
Fel arfer, cychwynnir triniaeth â TCA neu SSRI. Mae'n cymryd rhyw 10 i 14 diwrnod i'r cyffuriau cael effaith, a rhwng chwech ac wyth wythnos iddynt weithio'n llawn.
Mecanwaith eu heffaith
Mae cyffuriau gwrthiselder yn newid lefel niwrodrawsyrwyr yn yr ymennydd, sef cemegau sy'n trosglwyddo signalau o un gell yn yr ymennydd i'r llall. Yn ystod iselder nid yw rhai niwrodrawsyrwyr yn gweithio'n iawn, ac mae cyffuriau gwrthiselder yn cynyddu lefel y niwrodrawsyrwyr actif.
Mathau
Mae yna tri tri phrif fath o gyffur gwrthiselder, ond hefyd rhai gwrthiselyddion nad ydynt yn disgyn i'r tri categori hynny.
Sgîl-effeithiau
Gall sgîl-effeithiau cyffuriau gwrthiselder gynnwys teimlo'n gysglyd, golwg aneglur, cyfog, a chwydu, ond fel arfer bydd rhain yn diflannu wrth i'r claf sy'n ei gymryd ddod i arfer â'r cyffur.
Yn aml, rhaid cymryd cyffuriau gwrthiselder am gyfnod hir, ac mae'n bwysig wrth roi'r gorau iddynt i'w wneud yn raddol i atal sgîl-effeithiau.
Eva Hedwig Ingeborg Potztal
Roedd Eva Hedwig Ingeborg Potztal (22 Rhagfyr 1924 – 2 Gorffennaf 2000) yn fotanegydd nodedig a aned yn yr Almaen. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd San Diego High School, Califronia.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Bu farw yn 2000.
Just One Time
Ffilm am LGBT gan y cyfarwyddwr Lane Janger yw Just One Time a gyhoeddwyd yn 1999. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan David Michael Frank.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1999. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Matrix sef ffilm wyddonias gan Lana Wachowski a Lilly Wachowski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, Just One Time, sef ffilm gan y cyfarwyddwr fer Lane Janger a gyhoeddwyd yn 1998.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lane Janger ar 27 Tachwedd 1966.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lane Janger nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Goolwa
Mae Goolwa ar aber Afon Murray yn Ne Awstralia, ar Llyn Alexandrina.
Daeth Goolwa'n borthladd bwysig ynghanol y 19g, ond siltiwyd yr afon ac erbyn hyn cyrchfan gwyliau yw Goolwa. Mae trenau'r Rheilffordd dreftadaeth Steamranger yn ymweld â Goolwa.
Xtro 3: Watch The Skies
Ffilm arswyd a ffuglen wyddonol gan y cyfarwyddwr Harry Bromley Davenport yw Xtro 3: Watch The Skies a gyhoeddwyd yn 1995. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America a'r Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Daryl Haney a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Harry Bromley Davenport. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs a thrwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Robert Culp, Andrew Divoff, Jim Hanks a Daryl Haney. Mae'r ffilm Xtro 3: Watch The Skies yn 90 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1995. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Braveheart sef ffilm gan Mel Gibson am yr Alban a rhyfel annibyniaeth y genedl, dan arweiniad William Wallace, yn erbyn y goresgynwyr Seisnig o Loegr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Timecop 2: The Berlin Decision
Ffilm llawn cyffro a ffuglen wyddonol gan y cyfarwyddwr Steve Boyum yw Timecop 2: The Berlin Decision a gyhoeddwyd yn 2003. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Los Angeles. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Gary Scott Thompson. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs a thrwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw A. J. Buckley, Jason Scott Lee, T. J. Thyne, Robert Carradine, Mary Page Keller, John Beck, Sven-Ole Thorsen, Myles Jeffrey, Thomas Ian Griffith, Dale Godboldo, Kenneth Choi, Tava Smiley a Ron Gilbert. Mae'r ffilm Timecop 2: The Berlin Decision yn 78 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Tema 13: Bătrânețe
Ffilm gomedi yw Tema 13: Bătrânețe a gyhoeddwyd yn 1983. Fe'i cynhyrchwyd yn Rwmania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwmaneg.
Xtro 3: Watch The Skies
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Bromley Davenport nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Timecop 2: The Berlin Decision
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi'i seilio ar waith cynharach, Timecop, sef cyfres fer o ffilmiau gan yr awdur Mark Verheiden.
Tema 13: Bătrânețe
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1983. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Star Wars Episode VI: Return of the Jedi sef ffilm ffugwyddonol gan y cyfarwyddwr ffilm Richard Marquand, Cymro o Lanishen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,650 o ffilmiau Rwmaneg wedi gweld golau dydd.
Timecop 2: The Berlin Decision
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Steve Boyum ar 4 Medi 1952 yn Los Angeles.
Tema 13: Bătrânețe
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Timecop 2: The Berlin Decision
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Steve Boyum nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tynnu'r Lleuad i Lawr (defod)
Mae Tynnu'r Lleuad i Lawr (hefyd a elwir Tynnu'r Dduwies i Lawr) yn ddefod ganolog i Wica. Yn ystod y ddefod hon, mae Arch Offeiriades y Cwfen yn mynd i mewn i berlewyg ac yn sianeli egni'r Dduwies, a symboleiddir gyda'r lleuad, a siarad gyda llais y Dduwies. Yn ystod ei pherlewyg, mae'r Arch Offeiriades yn siarad ac yn actio fel y Dduwies.
Y ddefod mewn hanes
Gall unigolion berfformio'r ddefod hefyd, a berfformir fel arfer mewn cylch hudol, gan berfformio'r ddefod o dan olau'r lleuad lawn, gan fabwysiadu safiad y Dduwies (y ddwy fraith i fyny, cledrau at y wybren, gyda'r corff a breichiau'n ffurfio siâp 'Y') a datgan Siars y Dduwies neu siant(iau).
Honnir bod yr enw yn dod o lun o ddwy fenyw a'r lleuad ar ffiol o Hen Roeg, yn dyddio'n ôl i'r 2g C.C.C.
Sêr (rhaglen deledu)
Rhaglen gerddoriaeth cyfoes oedd Sêr a ddarlledwyd ar HTV Cymru ac S4C rhwng 1980 a 1984. Yn ddiweddarach ymestynwyd y rhaglen drwy gael Sêr 1 a Seren 2 yn hwyrach yn y nos. Cyflwynwyr y gyfres oedd Arfon Haines Davies a Caryl Parry Jones. Cynhyrchwyd y gyfres gan Endaf Emlyn a John Gwyn. Symudodd y rhaglen i S4C wedi lansio'r sianel yn 1982 a parhaodd tan 1984.
Sherborne St John
Pentref a phlwyf sifil yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Sherborne St John. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Basingstoke a Deane.
Morfiligion
Yr urdd o famaliaid sy'n cynnwys morfilod, dolffiniaid a llamidyddion yw'r morfiligion neu forfilogion (Cetacea). Mae'r urdd yn cynnwys tua 90 o rywogaethau. Ceir y mwyafrif ohonynt yn y môr ond mae rhai dolffiniaid yn byw mewn afonydd. Mae ganddynt gorff hirfain a llyfn, aelodau blaen arbenigol sy'n ffurfio ffliperi a chynffon wastad rhiciog â dau llabed llorweddol.
Maent yn famaliaid dyfrol sy'n ffurfio'r is-urdd Cetacea (o'r Lladin cētus ‘anifail morol, morfil’ o'r Hen Roeg kētos). Y prif nodweddion allweddol yw eu ffordd o fyw, corff siâp torpido bron yn ddi-flew, eu maint mawr, gan fwyaf, a diet cigysol yn unig. Gallant wthio eu hunain trwy'r dŵr gyda symudiad pwerus i fyny ac i lawr yn eu cynffon sy'n gorffen ar ffurf tebyg i badl, ac yn defnyddio eu ffliperi i lywio a throi.
Mae morfiligion yn enwog am eu deallusrwydd uchel a'u hymddygiad cymdeithasol cymhleth yn ogystal â maint enfawr rhai ohonynt, fel y morfil glas a all gyrraedd hyd at 29.9 metr (98 troedfedd) a phwysau o 173 tunnell (190 tunnell fer), gan ei wneud yr anifail mwyaf erioed. 250px|chwith|bawd|[[Dolffin Trwynbwl|Dolffin trwynbwl (Tursiops truncatus)]]
Mae tua 86 o rywogaethau byw wedi'u rhannu'n ddau grwp: Odontoceti neu forfilod danheddog (sy'n cynnwys llamidyddion, dolffiniaid, morfilod rheibus eraill fel y morfil gwyn a'r morfil sberm, a'r morfilod gylfinog (beaked whales) na wyddom fawr ddim amdano) a'r Mysticeti neu forfilod walbon (sy'n cynnwys rhywogaethau fel y morfil glas, y morfil cefngrwm a'r morfil pen bwa).
Mae morfilod wedi cael eu hela'n ddi-baid am eu cig, braster ac olew gan gwmniau masnachol. Er bod y Comisiwn Morfila Rhyngwladol wedi cytuno i atal morfila masnachol, mae rhai cenhedloedd yn parhau i wneud hynny. Maent hefyd yn wynebu peryglon amgylcheddol megis llygredd sŵn tanddwr, crynhoad plastig a newid parhaus yn yr hinsawdd, ond mae faint yr effeithir arnynt yn amrywio o rywogaeth i rywogaeth. Ychydig o darfu a gaiff y morfil trwyn potel deheuol ond ystyrir fod y baiji (neu ddolffin afon Tsieina) wedi'i ddifodi'n llwyr oherwydd gorhela gan bobol.
Y morfilod walbon a'r morfilod danheddog
Credir bod y ddwy urdd, y morfilod walbon (Mysticeti) a'r morfilod danheddog (Odontoceti), wedi dargyfeirio tua thri deg pedwar miliwn o flynyddoedd yn ôl.
Mae gan forfilod walbon flew wedi'u gwneud o keratin yn lle dannedd. Mae'r blew yn hidlo cril ac infertebratau bach eraill o ddŵr y môr. Mae morfilod llwydion yn bwydo ar folysgiaid sy'n byw ar y gwaelod. Mae teulu'r rorcwal (Balaenopteridae) yn defnyddio plethynau gwddf i ehangu eu cegau i gymryd bwyd i mewn a hidlo'r dŵr. Mae gan y Balaenidae (morfilod cywir a morfilod pen bwa) bennau anferth sy'n gallu gwneud 40% o fàs eu corff. Mae'n well gan y mwyafrif o forfilod o'r math hwn ddyfroedd oerach Hemisffer y Gogledd a'r De, sy'n llawn bwyd, ac yn mudo i'r Cyhydedd i roi genedigaeth. Yn ystod y broses hon, gallant ymprydio am sawl mis, gan ddibynnu ar eu cronfeydd braster.
Mae parfurdd (math o urdd) yr Odontoceti – y morfilod danheddog, fel yr awgrymir gan yr Hen Roeg odoús, odón ‘dant’ – yn cynnwys morfilod sberm, morfilod gylfinog, lleiddiaid, dolffiniaid a llamhidyddion. Yn gyffredinol, mae'r dannedd wedi'u cynllunio ar gyfer dal pysgod, môr-lewys neu infertebratau morol eraill, nid ar gyfer eu cnoi, felly mae pob ysglyfaeth yn cael ei lyncu'n gyfan. Siapwyd y dannedd fel conau (dolffiniaid a morfilod sberm), rhawiau (llamhidyddion), pegiau (morfilod gwynion), ysgithrau (môr-ungyrn) neu'n amrywiol (gwryw y morfil gylfinog). Mae dannedd morfilod gylfinog benyw wedi'u cuddio yn y deintgig ac nid ydynt yn weladwy, a dim ond dau dwmpath byr sydd gan y rhan fwyaf o forfilod gylfinog gwryw. Mae gan y môr-ungorn ddannedd ar wahân i'w ysgithrau, sy'n bresennol ar wrywod a 15% o fenywod ac mae ganddo filiynau o nerfau i synhwyro tymheredd y dŵr, pwysedd a halltedd. Mae ychydig o forfilod danheddog, fel y lleiddiaid, yn bwydo mamaliaid, fel morloi.
Mae gan forfilod danheddog synhwyrau datblygedig iawn - addaswyd eu golwg a'u clyw ar gyfer aer a dŵr, ac mae ganddyn nhw alluoedd sonar datblygedig gan ddefnyddio y pecyn o feinwe a elwir yn felon morfilog. Gall rhai sbesimenau dall hyd yn oed oroesi, gan ddibynu'n llwyr ar eu clyw. Mae rhai rhywogaethau, fel morfilod sberm, wedi ymaddasu'n dda ar gyfer deifio i ddyfnderoedd mawr. Mae sawl rhywogaeth o forfilod danheddog yn dangos dwyffurfed rhywiol, lle mae'r gwrywod yn wahanol i'r benywod, fel arfer at ddibenion rhyw neu ymddygiad ymosodol.
Anatomeg
500px|bawd|Anatomi dolffiniaid Yn gyffredinol, mae cyrff morfilod yn debyg i rai pysgod, y gellir eu priodoli i'w ffordd o fyw, symud ac amodau'r cynefin. Mae eu corff wedi ymaddasu'n dda i'w cynefin, er eu bod yn rhannu nodweddion hanfodol gyda mamaliaid uwch eraill (Eutheria).
Mae ganddyn nhw siâp llifliniog, ac mae eu haelodau blaen yn ffliperi. Esblygodd asgell ddorsal ar gefn bron pob un, a all fod ar sawl ffurf yn dibynnu ar y rhywogaeth. Nid oes gan y morfil gwyn, mohonynt. Mae'r ffliper a'r asgell ar gyfer sefydlogi a llywio yn y dŵr.
Mae'r corff wedi'i lapio mewn haenen drwchus o fraster, a elwir mewn sawl iaith yn blubber, a ddefnyddir ar gyfer inswleiddio thermol ac mae'n rhoi siâp corff llyfn a llifliniog i forfilod. Mewn rhywogaethau mwy, gall gyrraedd trwch hyd at hanner metr (1.6 tr).
Datblygodd dwyffurfedd rhywiol mewn llawer o forfilod danheddog. Mae'r canlynol yn dangos y nodwedd yma: y morfil sberm, y môr-ungorn, aelodau teulu'r morfilod gylfinog, sawl rhywogaeth o deulu'r llamhidydd, lleiddiaid, morfilod pengrwn (pilot whales) a'r dolffin llyfn y gogledd (Lissodelphis borealis). Datblygodd gwrywod y rhywogaethau hyn nodwedd allanol sy'n absennol mewn benywod ac sy'n fanteisiol wrth ymladd neu wrth geisio paru. Er enghraifft, mae morfilod sberm gwryw hyd at 63% yn fwy na benywod, ac mae llawer o forfilod gylfinog yn meddu ar ysgithrau a ddefnyddir mewn cystadleuaeth ymhlith y gwrywod, yn debyg i geirw.
Pen
Mae gan forfilogion ben hirgul, yn enwedig morfilod walbon, oherwydd yr ên llydan sy'n hongian drosodd. Gall platiau morfil blaen caled fod yn 9 metr (30 tr) o hyd. Ffurfia eu ffroenau chwythdwll (twll chwythu); mae gan forfilod danheddog un o'r rheini, tra bod gan forfilod walbon ddau.
Sgerbwd
Mae sgerbwd y morfil yn bennaf yn cynnwys asgwrn cortigol, sy'n sefydlogi'r anifail yn y dŵr. Am y rheswm hwn, mae'r esgyrn daearol arferol, sydd wedi'u gwehyddu'n fân-dyllog, yn cael eu disodli gan ddeunydd ysgafnach a mwy elastig e.e. cartilag a hyd yn oed braster, a thrwy hynny wella eu rhinweddau hydrostatig. Mae'r glust a'r trwyn yn cynnwys siâp asgwrn sy'n unigryw i forfilod sydd â dwysedd uchel, yn debyg i borslen. Mae hyn yn dargludo sain yn well nag esgyrn eraill, gan gynorthwyo'r biosonar.
Mae nifer yr fertebra sy'n rhan o'r asgwrn cefn yn amrywio yn ôl rhywogaeth, yn amrywio o bedwar deg i naw deg tri. Mae'r asgwrn yddfol (cervical spine) a geir ym mhob mamal, yn cynnwys saith fertebra sy'n cael eu lleihau neu eu hasio. Rhydd yr ymasiad hwn sefydlogrwydd wrth nofio ar draul symudedd. Caiff yr esgyll eu cario gan y fertebra thorasig, yn amrywio o naw i un-deg-saith fertebra unigol. Mae'r sternwm yn gartilag. Nid yw'r ddau neu dri phâr olaf o asennau wedi'u cysylltu, gan hongian yn rhydd yn wal y corff. Mae'r meingefn sefydlog a'r gynffon yn cynnwys y fertebrau eraill. Islaw'r fertebra cynffonnol mae asgwrn y cevron.
Cynffon ddwylabedog
bawd|Cynffon ddwylabedog y morfil cefngrwm Mae gan forfilogion ddwy llabed o gartilag ar ddiwedd eu cynffonnau rhiciog a ddefnyddir i wthio'r mamal ymlaen. Tyf y llabedau yn llorweddol ar y corff, yn wahanol i bysgod, sydd â chynffonau fertigol.
Cylchrediad
Mae gan forfilogion galonnau pwerus sy'n dosbarthu ocsigen yn y gwaed yn effeithiol ledled y corff. Gan eu bod yn anifeiliaid gwaed cynnes, maen nhw'n dal tymheredd y corff bron yn gyson iawn.
Resbiradaeth
Mae gan forfilogion ysgyfaint, sy'n golygu eu bod yn anadlu aer. Gall morfilog dal ei anadl o ychydig funudau i dros ddwy awr yn dibynnu ar y rhywogaeth. Mae morfilogion yn anadlwyr bwriadol ac felly'n gorfod bod yn effro i anadlu i mewn ac allan. Pan fydd aer hen, wedi'i gynhesu o'r ysgyfaint, yn cael ei allanadlu, mae'n cyddwyso wrth iddo gwrdd ag aer allanol oerach. Fel gyda mamal daearol yn anadlu allan ar ddiwrnod oer, mae cwmwl bach o 'stêm' yn ymddangos. Gelwir hyn yn ‘pistylliad’ (spout) ac mae'n amrywio ar draws rhywogaethau o ran siâp, ongl ac uchder. Gellir adnabod rhywogaethau o bell wrth siap eu pistylliad.
Synhwyrau
Mae llygaid morfilogion ar ochrau y pen (fel colomen) yn hytrach na'r blaen (fel pobol). Mae hyn yn golygu mai dim ond rhywogaethau trwynfeinion (fel dolffiniaid) sydd â golwg deulygad craff ymlaen ac i lawr. Mae chwarennau deigrynnol yn secretu dagrau seimllyd, sy'n amddiffyn y llygaid rhag yr halen yn y dŵr. Mae'r lens bron yn sfferig, sy'n effeithlon iawn wrth ffocysu'r golau lleiaf posibl sy'n cyrraedd dŵr dwfn. Nid yw yr Odontoceti’n gallu blasu rhyw lawer, nac arogli ychwaith, ond credir bod y cyfrinwyr yn clywed rhywfaint o arogli oherwydd eu system arogleuol lai, ond i bwrpas. Gwyddys fod gan forfilogion glyw rhagorol.
Carnedd gron Pant Mawr
Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: BR331.
Morfiligion
Clustiau
bawd| Biosonar Mae'r glust allanol wedi colli'r godre (y rhan weladwy), ond mae ei chyntedd allanol cul wedi goroesi. I gofrestru synau, yn lle hynny, mae gan ran ôl y mandibl wal ochrol denau o flaen gwactod sy'n gartref i bad o fraster. Mae'r pad yn mynd o'r blaen i mewn i fforamen helaethedig iawn y mandibl ac yn ymestyn i mewn o dan y dannedd ac yn ddiweddarach yn cyrraedd wal ochrol denau'r ectotympanig. Mae'r ectotympanig yn cynnig ardal ymlyniad lai ar gyfer tympan y glust. Mae'r cysylltiad rhwng y rhan clywedol hwn a gweddill y benglog yn cael ei leihau i un cartilag bach mewn dolffiniaid cefnforol.
Carnedd gron Pant Mawr
Mae'r brodorion a'u cododd hefyd yn gyfrifol am godi carneddau, beddrodau siambr, twmpathau, cylchoedd cerrig, bryngaerau, cytiau Gwyddelod a meini hirion.
Morfiligion
Clustiau
Mae morfilogion yn defnyddio sain i gyfathrebu, gan ddefnyddio griddfan, cwynfan, chwibanau, cliciau neu 'ganu' (y morfil cefngrwm yn unig all ganu).
Cromosomau
Mae'r caryoteip cychwynnol yn cynnwys set o gromosomau o 2n = 44. Mae ganddyn nhw bedwar pâr o gromosomau telocentrig (y mae eu centromerau yn eistedd wrth un o'r telomeres), dau neu bedwar pâr o is-delocentrig ac un neu ddau bâr mawr o gromosomau isfetacentrig. Mae'r cromosomau sy'n weddill yn fetacentrig - mae'r centromere fwy neu lai yn y canol - ac maen nhw braidd yn fach. Mae morfilod sberm, morfilod gylfinog a morfilod de yn cydgyfeirio i ostyngiad yn nifer y cromosomau i 2n = 42.
Ystod a chynefin
Ceir morfilod mewn llawer o gynefinoedd dyfrol. Er bod gan lawer o rywogaethau morol, megis y morfil glas, y morfil cefngrwm a'r lleiddiad, ardal ddosbarthu sy'n cynnwys y cefnfor cyfan bron, mae rhai rhywogaethau'n digwydd yn lleol yn unig neu mewn poblogaethau yma ac acw. Mae'r rhain yn cynnwys y vaquita, sy'n byw mewn rhan fechan o Gwlff California a dolffin Hector, sy'n byw mewn rhai dyfroedd arfordirol yn Seland Newydd. Mae rhywogaethau o ddolffiniaid afon yn byw mewn dŵr croyw'n unig.
Mae llawer o rywogaethau'n trigo mewn lledredau penodol, yn aml mewn dyfroedd trofannol neu isdrofannol, fel morfil Bryde neu ddolffin Risso, sydd hefyd i'w weld yn nyfroedd arfordiroedd Cymru. Mae eraill yn cadw i gorff penodol o ddŵr yn unig. Dim ond yng Nghefnfor y De y mae'r dolffin morfil de deheuol a'r dolffin awrwydr yn byw. Dim ond yng Nghefnfor yr Arctig y mae'r môr-ungorn a'r morfil gwyn yn byw. Mae'r morfil gylfinog Sowerby a'r dolffin Clymene yn bodoli yn yr Iwerydd a'r Môr Tawel yn unig mae dolffin ochr wen ac mae'r dolffin syth gogleddol yn byw yng Ngogledd y Môr Tawel yn unig.
Ser Imposible
Ffilm ddrama a ffilm ar ddeurywiad gan y cyfarwyddwr Patricia Ortega yw Ser Imposible a gyhoeddwyd yn 2018. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Yo, imposible ac fe’i cynhyrchwyd yn Feneswela. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Morfiligion
Ystod a chynefin
Gellir dod o hyd i rywogaethau cosmopolitaidd yn y Môr Tawel, Cefnfor yr Iwerydd a Chefnfor India. Mae safleoedd atgenhedlu rhywogaethau mudol yn aml yn gorwedd yn y trofannau a'u mannau bwydo mewn rhanbarthau pegynol.
Ser Imposible
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Morfiligion
Ystod a chynefin
Mae tri deg dau o rywogaethau i'w cael yn nyfroedd Ewrop, gan gynnwys pump ar hugain o rywogaethau danheddog a saith o rywogaethau walbon.
Mudo morfilod
Mae llawer o rywogaethau o forfilod yn mudo yn lledredol i symud rhwng cynefinoedd tymhorol. Er enghraifft, mae'r morfil llwyd yn mudo 10 mil o filltiroedd (16,000 km) mewn un taith gron. Mae’r daith yn cychwyn ym magwrfa'r gaeaf mewn morlynnoedd cynnes ar hyd Baja California, ac yn croesi 5,000 milltir ( 8,000 km o arfordir i fannau bwydo'r haf ym moroedd Bering, Chuckchi a Beaufort oddi ar arfordir Alaska.
Ser Imposible
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Patricia Ortega ar 1 Ionawr 1977 ym Maracaibo.
Morfiligion
Cwsg
Mae morfilod sy'n anadlu'n ymwybodol yn cysgu ond ni allant fforddio cwst hir, oherwydd gallant foddi. Er bod gwybodaeth am gwsg mewn morfilod gwyllt yn gyfyngedig, cofnodwyd bod morfilod danheddog mewn caethiwed yn arddangos cwsg tonnau araf (USWS), sy'n golygu eu bod yn cysgu gydag un ochr i'w hymennydd ar y tro, fel y gallant nofio, anadlu'n ymwybodol ac osgoi ysglyfaethwyr a chyswllt cymdeithasol yn ystod eu cyfnod o orffwys.
Canfu astudiaeth yn 2008 fod morfilod sberm yn cysgu mewn ystum fertigol ychydig o dan yr wyneb, yn ystod y dydd, pan nad yw morfilod yn ymateb i gychod yn pasio, oni bai eu bod mewn cysylltiad a'r cwch neu'r llong!
Plymio
Wrth blymio, mae'r anifeiliaid yn lleihau eu defnydd o ocsigen trwy ostwng curiad y galon a chylchrediad y gwaed. Nid yw organau unigol yn derbyn unrhyw ocsigen yn ystod yr amser hwn. Gall rhai rorcwaliaid blymio am hyd at 40 munud, morfilod sberm rhwng 60 a 90 munud a morfilod trwyn potel am ddwy awr. Mae dyfnder plymio tua 100 metr (330 tr) ar gyfartaledd. Gall rhywogaethau fel morfilod sberm blymio i 3,000 metr (9,800 tr).
Cysylltiadau cymdeithasol
Mae'r rhan fwyaf o forfilod yn anifeiliaid cymdeithasol, er bod rhai rhywogaethau'n byw mewn parau neu'n unig. Mae grŵp fel arfer yn cynnwys rhwng deg a hanner cant o anifeiliaid, yn ddibynnol ar argaeledd bwyd; yn ystod y tymor paru, gwelir grwpiau o fwy na mil.
Mae gan y grwpiau hyn hierarchaeth sefydlog, gyda'r safleoedd blaenoriaeth yn cael eu pennu trwy frathu, gwthio neu hyrddio. Dim ond mewn sefyllfaoedd o newyn ayb y mae ymddygiad y grŵp yn ymosodol, ond fel arfer mae'n heddychlon iawn. Mae nofio-cyswllt, cyd-ymddwyn a chyffwrdd cariadus yn gyffredin. Mae ymddygiad chwareus yr anifeiliaid, fel hyrddio i'r awyr, bwrw tin dros ben, syrffio, neu daro esgyll, yn digwydd yn amlach na pheidio mewn morfilod llai, fel dolffiniaid a llamhidyddion.
Cân y morfil
Mae gwrywod mewn rhai rhywogaethau o'r morfilod walbon yn cyfathrebu trwy ganu, dilyniannau o synau traw uchel. Gellir clywed y ‘caneuon’ hyn am gannoedd o gilometrau. Yn gyffredinol, mae pob teulu'n canu cân benodol, wahanol sy'n esblygu dros amser, yn debyg felly i ganu Plygain. Weithiau, gall unigolyn gael ei adnabod gan ei lais nodedig, fel y morfil 52-hertz sy'n canu'n amlach na morfilod eraill. Mae rhai unigolion yn gallu cynhyrchu dros 600 o synau gwahanol. Mewn rhywogaethau walbon fel y morfil cefngrwm, credir bod caneuon gwrywaidd-benodol yn cael eu defnyddio i ddenu ac arddangos ffitrwydd i'r morfilod benyw.
Bygythiadau
Daw’r prif fygythiadau i forfilod gan bobl, yn uniongyrchol o forfila masnachol neu hela a bygythiadau anuniongyrchol gan bysgota a llygredd.
Morfila
Morfila yw'r arfer o hela morfilod, yn bennaf morfilod walbon a morfilod sberm, sy'n hen weithgaredd sy'n tarddu'n ôl i Oes y Cerrig.
Yn yr Oesoedd Canol, daliwyd morfilod am eu cig, olew y gellid ei ddefnyddio fel tanwydd ac asgwrn gên, a ddefnyddiwyd i adeiladu tai. Ar ddiwedd yr Oesoedd Canol, adeiladwyd sawl llynges morfila ac yn yr 16g a'r 17g, roedd gan lynges yr Iseldiroedd tua 300 o longau morfila gyda 18,000 o forwyr.
Yn ail hanner y 19g dyfeisiwyd y tryfer ffrwydrol, gan arwain at gynnydd enfawr y morfilod ellid eu dal.
Mae’r rhan fwyaf o forfilod sy’n cael eu hela bellach dan fygythiad, gyda rhai poblogaethau o forfilod mawr wedi cael eu hecsbloetio ac ar fin diflannu. Cafodd poblogaethau morfilod llwyd yr Iwerydd a Corea eu dileu’n llwyr a gostyngodd poblogaeth morfilod de Gogledd yr Iwerydd i ryw 300-600. Amcangyfrifir bod poblogaeth y morfil glas tua 14,000 yn unig.
Daeth yr ymdrechion cyntaf i amddiffyn morfilod ym 1931. Rhoddwyd rhai rhywogaethau a oedd mewn perygl arbennig, megis y morfil cefngrwm (a oedd yr adeg honno'n rhifo tua 100 mamal), o dan warchodaeth ryngwladol a sefydlwyd yr ardaloedd gwarchodedig cyntaf. Ym 1946, sefydlwyd y Comisiwn Morfila Rhyngwladol (IWC) i fonitro a diogelu stociau morfilod. Cafodd hela morfil o 14 o rywogaethau mawr at ddibenion masnachol ei wahardd yn fyd-eang gan y sefydliad hwn rhwng 1985 a 2005, er nad yw rhai gwledydd yn anrhydeddu'r gwaharddiad.
Diwylliant modern
bawd|Sioe Sea World yn cynnwys dolffiniaid trwynbwl a [[coegleiddiad|choegleiddiaid]] Yn yr 20fed ganrif daeth newid ym meddyliau pobl, a thrawsnewidiwyd y morfil o fod yn angenfilod i fod yn greaduriaid rhyfeddol, wrth i wyddoniaeth ddatgelu eu bod yn anifeiliaid deallus a heddychlon. Disodlwyd hela gan dwristiaeth morfilod a dolffiniaid. Adlewyrchir y newid hwn, hefyd, mewn ffilmiau a nofelau. Er enghraifft, prif gymeriad y gyfres Flipper oedd dolffin trwynbwl. Mae'r gyfres deledu SeaQuest DSV (1993-1996), y ffilmiau Free Willy, Star Trek IV: The Voyage Home a'r gyfres lyfrau The Hitchhiker's Guide to the Galaxy gan Douglas Adams yn enghreifftiau.
La Tristesse Durera (Scream to a Sigh)
Sengl gan y Manic Street Preachers yw "La Tristesse Durera (Scream to a Sigh)", a ryddhawyd fel ail sengl yr albwm Gold Against the Soul (1993).
Dyfyniad o eiriau'r arlunydd Vincent Van Gogh ar ei wely angau yw'r Ffrangeg yn nheitl y gân, ac o gyfieithu'r geiriau yn fras golygant "Mae'r tristwch yn parhau". Y teitl uchod yw unig eiriau'r gytgan. Mae'r gân yn trafod y modd mae'r gymdeithas yn gyffredinol yn diystyru hen filwyr ac yn anghofio amdanynt o ddydd i ddydd ond yn gwneud pantomeim ohonynt unwaith y flwyddyn.
Cyrhaeddodd y sengl rif 22 yn siart y senglau ar yr unfed ar ddeg ar hugain o Orffennaf 1993.
Cadarnhawyd poblogrwydd y gân wrth ymddangosiad La Tristesse Durera ar yr albwm Forever Delayed, casgliad o ganeuon gorau'r band.
Bridgewater, Maine
Tref yn, yn nhalaith Maine, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Bridgewater, gan gynnwys:
Troy Donahue
Actor Americanaidd oedd Troy Donahue (27 Ionawr 1936 – 2 Medi 2001), a oedd yn destun edmygedd i arddegwyr ar ddiwedd y 1950au a dechrau'r 1960au.
Cities of Light: The Rise and Fall of Islamic Spain
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Robert H. Gardner yw Cities of Light: The Rise and Fall of Islamic Spain a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
The Pipe of Discontent
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Harry C. Mathews yw The Pipe of Discontent a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Cities of Light: The Rise and Fall of Islamic Spain
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder.
The Pipe of Discontent
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Cities of Light: The Rise and Fall of Islamic Spain
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert H Gardner ar 3 Mehefin 1947 yn Berkeley, Califfornia.
The Pipe of Discontent
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Cities of Light: The Rise and Fall of Islamic Spain
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert H. Gardner nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Pipe of Discontent
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry C Mathews ar 1 Ionawr 1850.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry C. Mathews nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Frank Johnson
Newyddiadurwr o Sais oedd Frank Robert Johnson (20 Ionawr 1943 – 15 Rhagfyr 2006) a ddatblygodd y sgetsh wleidyddol fodern. O 1995 hyd 1999 ef oedd golygydd The Spectator.
Euryn palmwydd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Euryn palmwydd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: eurynnod palmwydd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Icterus chrysocephalus; yr enw Saesneg arno yw Moriche oriole. Mae'n perthyn i deulu'r Tresglod (Lladin: Icteridae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn I. chrysocephalus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r euryn palmwydd yn perthyn i deulu'r Tresglod (Lladin: Icteridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Crafwr dail gyddfgennog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Crafwr dail gyddfgennog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: crafwyr dail gyddfgennog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Sclerurus guatemalensis; yr enw Saesneg arno yw Scaly-throated leafscraper. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. guatemalensis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r crafwr dail gyddfgennog yn perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Robert Rylands' Last Journey
Ffilm ddrama am LGBT gan y cyfarwyddwr Gracia Querejeta yw Robert Rylands' Last Journey a gyhoeddwyd yn 1996. Fe'i cynhyrchwyd gan Elías Querejeta yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Elías Querejeta a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ángel Illarramendi.
A Kind of Murder
Ffilm ddrama llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Andy Goddard yw A Kind of Murder a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Dinas Efrog Newydd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Susan Boyd. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Robert Rylands' Last Journey
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kenneth Colley, Perdita Weeks, Maurice Denham, Ben Cross, Karl Collins, Gary Piquer, William Franklyn a Lalita Ahmed. Mae'r ffilm Robert Rylands' Last Journey yn 98 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1996. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Scream sef ffilm arswyd gan Wes Craven. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gracia Querejeta ar 13 Awst 1962 ym Madrid. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1981 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Complutense Madrid.
A Kind of Murder
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andy Goddard ar 5 Mehefin 1968 yn Doc Penfro.
Robert Rylands' Last Journey
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gracia Querejeta nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
A Kind of Murder
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andy Goddard nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hanes y Tabernacl Pen-y-Bont ar Ogwr 1950-2010
Llyfr dwyieithog sy'n olrhain hanes capel Tabernacl, eglwys yr Annibynwyr, ym Mhen-y-bont ar Ogwr, rhwng 1950 a 2010 yw Hanes y Tabernacl Pen-y-Bont ar Ogwr 1950-2010 gan M. Gwerfyl Thomas.
Botwm Crys yn cadw lle
Carnedd gron Twyn yr Odynau
Carnedd gron (Saesneg: round cairn) sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Carnedd gron Twyn yr Odynau, yng nghymuned Ystradfellte, Powys;. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog (Saesneg: ring cairn) sy'n fath gwahanol.
Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: BR343.
Mae'r brodorion a'u cododd hefyd yn gyfrifol am godi carneddau, beddrodau siambr, twmpathau, cylchoedd cerrig, bryngaerau, cytiau Gwyddelod a meini hirion.
Jamon Jamon Seoul
Ffilm gomedi yw Jamon Jamon Seoul a gyhoeddwyd yn 1994. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1994. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Forrest Gump ffilm glasoed gan Robert Zemeckis. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Baja California
Gallai Baja California gyfeirio at:
A Diary For Timothy
Ffilm ddogfen sy'n llawn propoganda gan y cyfarwyddwr Humphrey Jennings yw A Diary For Timothy a gyhoeddwyd yn 1945. Fe'i cynhyrchwyd gan Basil Wright yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Richard Addinsell.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw John Gielgud a Myra Hess. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1945. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anchors Aweigh ffilm ysgafn, fflyffi ar ffurf miwsigal gyda Fran Sinatra, gan y cyfarwyddwr ffilm George Sidney. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Stewart McAllister sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Humphrey Jennings ar 19 Awst 1907 yn y Deyrnas Gyfunol a bu farw yn Poros ar 12 Tachwedd 1996. Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg Penfro, Caergrawnt.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Humphrey Jennings nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Wedding Banquet
Ffilm comedi rhamantaidd am LGBT gan y cyfarwyddwr Ang Lee yw The Wedding Banquet a gyhoeddwyd yn 1993. Fe'i cynhyrchwyd gan Ang Lee, James Schamus a Ted Hope yn Unol Daleithiau America; y cwmni cynhyrchu oedd Good Machine. Lleolwyd y stori yn Ninas Efrog Newydd ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Ang Lee. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ang Lee, Michael Gaston, Kao Chin Su-mei, Winston Chao, Sihung Lung, Mason Lee a Mitchell Lichtenstein. Mae'r ffilm The Wedding Banquet yn 103 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1993. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Jurassic Park a gyfarwyddwyd gan Steven Spielberg. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Lin Jong oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Tim Squyres sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
PPIF
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn PPIF yw PPIF a elwir hefyd yn Peptidylprolyl isomerase F (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 10, band 10q22.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn PPIF.
The Wedding Banquet
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ang Lee nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Six Minutes to Midnight
Ffilm gyffro gan y cyfarwyddwr Andy Goddard yw Six Minutes to Midnight a gyhoeddwyd yn 2020. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Andy Goddard a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Marc Streitenfeld. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad a thrwy ei harddangos mewn theatrau a sinemâu.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Judi Dench, Jim Broadbent, Eddie Izzard, James D'Arcy, David Schofield, Carla Juri a Celyn Jones. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2020. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Run. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Chris Seager oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Elizabeth Winsome Davies
Roedd Elizabeth Winsome Davies (1924 – 2002) yn fotanegydd nodedig a aned yn Lloegr. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Prifysgol Natal, De Affrica.