cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Southside 1-1000
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Boris Ingster ar 29 Hydref 1903 yn Riga a bu farw yn Woodland Hills ar 2 Ebrill 2003.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Boris Ingster nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dirmyg Cyfforddus
Nofel i oedolion gan Androw Bennett yw Dirmyg Cyfforddus.
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1994. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Y nofel bornograffig gyntaf yn y Gymraeg, wedi ei lleoli yng Nghymru lle mae Tom ar ei wyliau ac yn cwrdd â'r Americanes nwydus, Anna.
310
3g - 4g - 5g
Y Cenhedloedd Unedig
Mae'r Cenhedloedd Unedig ( CU ) yn sefydliad rhynglywodraethol gyda'r pwrpas o gynnal heddwch a diogelwch rhyngwladol, datblygu cysylltiadau cyfeillgar rhwng cenhedloedd, cydweithio'n rhyngwladol, a bod yn ganolbwynt ar gyfer cysoni gweithredoedd cenhedloedd y byd. Dyma'r sefydliad rhyngwladol mwyaf a mwyaf cyfarwydd yn y byd. Mae pencadlys y Cenhedloedd Unedig ar diriogaeth ryngwladol yn Ninas Efrog Newydd, ac mae ganddo brif swyddfeydd eraill yng Ngenefa, Nairobi, Fienna, a'r Hâg (cartref y Llys Cyfiawnder Rhyngwladol).
310
260au 270au 280au 290au 300au - 310au - 320au 330au 340au 350au 360au
305 306 307 308 309 - 310 - 311 312 313 314 315
Y Cenhedloedd Unedig
Sefydlwyd y Cenhedloedd Unedig ar ôl yr Ail Ryfel Byd gyda'r nod o atal rhyfeloedd y dyfodol, gan olynu Cynghrair y Cenhedloedd, sefydliad a oedd braidd yn aneffeithiol. Ar 25 Ebrill 1945, cyfarfu 50 o lywodraethau yn San Francisco ar gyfer cynhadledd a dechrau drafftio Siarter y Cenhedloedd Unedig, a fabwysiadwyd ar 25 Mehefin 1945 ac a ddaeth i rym ar 24 Hydref 1945, pan ddechreuodd y Cenhedloedd Unedig weithredu. Yn unol â’r Siarter, mae amcanion y sefydliad yn cynnwys cynnal heddwch a diogelwch rhyngwladol, amddiffyn hawliau dynol, darparu cymorth dyngarol, hyrwyddo datblygu cynaliadwy, a chynnal cyfraith ryngwladol. Pan gafodd ei sefydlu, roedd gan y Cenhedloedd Unedig 51 o aelod-wladwriaethau; gydag ychwanegu De Swdan yn 2011, mae'r aelodaeth bellach yn 193, gan gynrychioli bron pob un o daleithiau sofran y byd. thumb|left|Y 193 o aelod-wladwriaethau'r Cenhedloedd Unedig
Thornton, Arkansas
Dinas yn, yn nhalaith Arkansas, yw .
Our Man in Tehran
Ffilm ddogfen Saesneg o Canada yw Our Man in Tehran. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Cafodd y ffilm hon ei chynhyrchu gan Niv Fichman.
Thornton, Arkansas
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Thornton, gan gynnwys:
Our Man in Tehran
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese.Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Y Cenhedloedd Unedig
Cymhlethwyd cenhadaeth y sefydliad (sef gwarchod heddwch y byd) yn ei ddegawdau cynnar gan y Rhyfel Oer rhwng yr Unol Daleithiau a'r Undeb Sofietaidd a'u cynghreiriaid. Mae gwaith y CU dros y blynyddoedd wedi cynnwys arsylwyr milwrol di-arf a milwyr arfau-bach, gan fonitro, cyhoeddi adroddiadau a magu hyder yn bennaf. Tyfodd aelodaeth y Cenhedloedd Unedig yn sylweddol yn dilyn dad- drefedigaethu eang a ddechreuodd yn y 1960au. Ers hynny, mae 80 o gyn-drefedigaethau wedi ennill annibyniaeth, gan gynnwys 11 o diriogaethau ymddiriedolaeth a gafodd eu monitro gan y Cyngor YR Ymddiriedolwyr. Erbyn y 1970au, roedd cyllideb y Cenhedloedd Unedig ar gyfer rhaglenni datblygiad economaidd a chymdeithasol ymhell y tu hwnt i'w gwariant ar gadw heddwch. Ar ôl diwedd y Rhyfel Oer, newidiwyd cyfeiriad y Cenhedloedd Unedig ac ehangodd ei weithrediadau maes, ac ymgymrodd ag amrywiaeth eang o dasgau cymhleth.
Mae gan y CU chwe phrif 'organ':
Mae 'System y Cenhedloedd Unedig' yn cynnwys llu o asiantaethau, cronfeydd a rhaglenni arbenigol megis Grŵp Banc y Byd Sefydliad Iechyd y Byd, Rhaglen Bwyd y Byd, UNESCO, ac UNICEF. Yn ogystal, gellir rhoi statws ymgynghorol i sefydliadau anllywodraethol megis ECOSOC ac asiantaethau eraill i gymryd rhan yng ngwaith y Cenhedloedd Unedig.
Prif swyddog gweinyddol y Cenhedloedd Unedig yw'r ysgrifennydd cyffredinol. Ariennir y sefydliad gan gyfraniadau gwirfoddol gan ei aelod-wladwriaethau. Mae'r Cenhedloedd Unedig, ei swyddogion, a'i asiantaethau wedi ennill llawer o Wobrau Heddwch Nobel, er bod gwerthusiadau eraill o'i effeithiolrwydd wedi bod yn gymysg. Mae rhai sylwebwyr yn credu bod y sefydliad yn rym pwysig ar gyfer heddwch a datblygiad dynol, tra bod eraill wedi ei alw'n aneffeithiol, yn rhagfarnllyd neu'n llwgr.
Cefndir
Yn y ganrif cyn creu'r Cenhedloedd Unedig, ffurfiwyd nifer o sefydliadau rhyngwladol megis Pwyllgor Rhyngwladol y Groes Goch i sicrhau amddiffyniad a chymorth i ddioddefwyr gwrthdaro arfog ac ymryson.
Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, bu nifer o arweinwyr mawr, yn enwedig Arlywydd yr UD Woodrow Wilson, yn eiriol dros gorff byd i warantu heddwch. Cyfarfu enillwyr y rhyfel, y Cynghreiriaid, i drafod telerau heddwch ffurfiol yng Nghynhadledd Heddwch Paris. Cymeradwywyd Cynghrair y Cenhedloedd, a dechreuodd ar ei waith, ond ni ymunodd yr Unol Daleithiau erioed. Ar 10 Ionawr 1920, daeth Cynghrair y Cenhedloedd i fodolaeth yn ffurfiol pan ddaeth Cyfamod Cynghrair y Cenhedloedd, a gadarnhawyd gan 42 o genhedloedd ym 1919, i rym. Gweithredodd Cyngor y Gynghrair fel math o gorff gweithredol i gyfarwyddo busnes y Cynulliad. Dechreuodd gyda phedwar aelod parhaol - y Deyrnas Unedig, Ffrainc, yr Eidal, a Japan.
Ar ôl rhai llwyddiannau a methiannau cyfyngedig yn ystod y 1920au, bu'r Gynghrair yn aneffeithiol yn y 1930au. Methodd â gweithredu yn erbyn goresgyniad Japan o Manchuria ym 1933. Galwodd deugain gwlad ar Japan i dynnu'n ôl o Manchuria ond pleidleisiodd Japan yn ei erbyn a cherdded allan o'r Gynghrair yn lle tynnu'n ôl o Manchuria. Methodd hefyd yn erbyn Ail Ryfel Italo-Ethiopia pan fethodd galwadau am sancsiynau economaidd yn erbyn yr Eidal. Gadawodd yr Eidal a gwledydd eraill y gynghrair. Sylweddolodd pob un ohonynt ei fod wedi methu, a dechreuon nhw ail-arfogi mor gyflym â phosibl.
Pan ddechreuodd y rhyfel yn 1939, caewyd y Gynghrair.
Merched Cymru'n annog America i ymuno
Ar ddiwedd y Rhyfel Byd Cyntaf aeth Undeb Cynghrair y Cenhedloedd Cymru ati i gaslu Deiseb Merched dros Heddwch Cymru, ac yn1923 roedd 390,296 o fenywod wedi'i harwyddo. Galwodd y ddeiseb ar UDA i ymuno ac arwain Cynghrair y Cenhedloedd newydd – gan alw am ‘Gyfraith nid Rhyfel’. Yn Chwefror 1924 arweiniodd Annie Jane Hughes Griffiths a Mary Ellis ddirprwyaeth i'r America gan gyfarfod gyda'r Arlywydd. Ond ni ymunodd America â Chynghrair y Cenhedloedd a methodd Cynghrair Cymru oherwydd diffyg cefnogaeth gan wledydd y byd, ee yr Almaen, America a Japan.
Y cam penodol cyntaf tuag at sefydlu'r Cenhedloedd Unedig oedd y gynhadledd Ryng-Gynghreiriol a arweiniodd at yr hyn a elwir yn "y Datganiad o Balas St James", a hynny ar 12 Mehefin 1941. Erbyn Awst 1941, roedd arlywydd America Franklin Roosevelt a phrif weinidog Prydain Winston Churchill wedi drafftio Siarter yr Iwerydd i ddiffinio nodau ar gyfer y byd ar ôl y rhyfel. Yng nghyfarfod dilynol y Cyngor Rhyng-Gynghreiriol yn Llundain ar 24 Medi 1941, mabwysiadodd yr wyth llywodraeth alltud o wledydd o dan feddiant yr Axis, ynghyd â'r Undeb Sofietaidd a chynrychiolwyr Lluoedd Ffrainc Rydd, yn unfrydol ymlyniad at egwyddorion cyffredin polisi a gynlluniwyd gan Brydain a'r Unol Dalaethau. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/UN_Members_Flags2.JPG/220px-UN_Members_Flags2.JPG|bawd| Baneri aelod-genhedloedd ym Mhencadlys y Cenhedloedd Unedig yn 2007
Totul Se Plătește
Ffilm antur gan y cyfarwyddwr Mircea Moldovan yw Totul Se Plătește a gyhoeddwyd yn 1987. Fe'i cynhyrchwyd yn Rwmania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwmaneg a hynny gan Eugen Barbu.
Barbra: The Concert
Ffilm o gyngerdd gan y cyfarwyddwyr Barbra Streisand a Dwight Hemion yw Barbra: The Concert a gyhoeddwyd yn 1994. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tom Hanks, Michael Jackson, Barbra Streisand, Steven Spielberg, Dustin Hoffman, Sydney Pollack, Karl Malden, Shirley MacLaine, Michael Douglas, Madeleine Albright, Mike Myers, Walter Matthau, Jay Leno, Rob Reiner, Elliott Gould, Marvin Hamlisch a Steve Susskind.
Totul Se Plătește
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mircea Moldovan ar 3 Tachwedd 1936 yn Blaj.
Barbra: The Concert
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1994. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Forrest Gump ffilm glasoed gan Robert Zemeckis. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Wayne Rooney
Chwaraewr pêl-droed i Manchester United F.C. yw Wayne Mark Rooney (ganwyd 24 Hydref 1985).
Totul Se Plătește
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Mircea Moldovan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Barbra: The Concert
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Barbra Streisand ar 24 Ebrill 1942 yn Brooklyn. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1960 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Institiwt Ffilm a Theatr Strasbwrg.
Y Cenhedloedd Unedig
Strwythur
Mae'r Cenhedloedd Unedig yn rhan o system ehangach sy'n cynnwys rhwydwaith helaeth o sefydliadau a chyrff. Yn ganolog i'r sefydliad mae pum prif organ a sefydlwyd gan Siarter y Cenhedloedd Unedig: y Cynulliad Cyffredinol (UNGA), y Cyngor Diogelwch (UNSC), y Cyngor Economaidd a Chymdeithasol (ECOSOC), y Llys Cyfiawnder Rhyngwladol (ICJ) ac Ysgrifenyddiaeth y Cenhedloedd Unedig. Ataliodd chweched prif organ, Cyngor yr Ymddiriedolwyr wi waith ar 1 Tachwedd 1994, ar annibyniaeth Palau, y tiriogaeth yr ymddiriedolwyr olafl.
Sisticola grilliol
Teulu
Mae'r sisticola grilliol yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
JFK (ffilm)
Mae JFK yn ffilm Americanaidd a gyfarwyddwyd gan Oliver Stone ac a ryddhawyd ar yr 20fed o Ragfyr, 1991. Edrycha'r ffilm ar hanes llofruddiaeth yr Arlywydd John F. Kennedy a'r modd honedig y celwyd y gwirionedd yn dilyn ei farwolaeth. Dangosir hyn yn y ffilm trwy lygaid y cyn-erlynydd sirol o New Orleans, Jim Garrison, sy'n cael ei chwarae gan Kevin Costner.
Y Cenhedloedd Unedig
Strwythur
Mae pedwar o'r pum prif organ wedi'u lleoli ym mhrif Bencadlys y Cenhedloedd Unedig yn Ninas Efrog Newydd, tra bod yr ICJ yn eistedd yn Yr Hâg. Mae'r rhan fwyaf o asiantaethau mawr eraill wedi'u lleoli yn swyddfeydd y Cenhedloedd Unedig yng Ngenefa, Fienna, a Nairobi; lleolir sefydliadau ychwanegol y Cenhedloedd Unedig ledled y byd. Chwe iaith swyddogol y CU, a ddefnyddir mewn cyfarfodydd a dogfennau rhynglywodraethol, yw Arabeg, Ffrangeg, Rwsieg, Saesneg, Sbaeneg a Tsieinëeg. Ar sail y Confensiwn ar Freintiau ac Imiwneddau'r Cenhedloedd Unedig(the Convention on the Privileges and Immunities of the United Nations), mae'r Cenhedloedd Unedig a'i asiantaethau yn imiwn rhag deddfau'r gwledydd y maent yn gweithredu ynddynt.
JFK (ffilm)
Dewisiodd nifer o'r actorion beidio a derbyn cyflog am actio'n y ffilm hon oherwydd natur y ffilm.
Y Cenhedloedd Unedig
Strwythur
O dan y CU ceir chwe organ sydd, yng ngeiriau'r awdur Linda Fasulo, "ayn gsgliad anhygoel o endidau a sefydliadau, rhai ohonynt mewn gwirionedd yn hŷn na'r Cenhedloedd Unedig ei hun ac yn gweithredu bron yn annibynnol oddi wrtho". Mae'r rhain yn cynnwys asiantaethau arbenigol, sefydliadau ymchwil a hyfforddi, rhaglenni a chronfeydd, ac endidau eraill y Cenhedloedd Unedig.
Oliver Stone
Mae William Oliver Stone (ganed 15 Medi 1946) yn gyfarwyddwr a sgriptiwr ffilmiau. Daeth Stone yn enwog fel cyfarwyddwr gyda chyfres o ffilmiau am Ryfel Fietnam, rhyfel yr oedd ef ei hun wedi cymryd rhan ynddo fel milwr. Mae Stone yn parhau i weithio ar faterion gwleidyddol a diwylliannol cyfoes, ac yn aml ystyrir ei weithiau fel rhai dadleuol. Enillodd dair o Wobrau'r Academi, y cyntaf am ei sgript ar gyfer Midnight Express (1978). Enillodd Wobrau'r Academi hefyd am gyfarwyddo Platoon (1986) a Born on the Fourth of July (1989), gyda'r ddwy ffilm yn sôn am Ryfel Fietnam.
Y Cenhedloedd Unedig
Strwythur
Mae pob sefydliad o fewn system y Cenhedloedd Unedig yn ufuddhau i egwyddor Noblemaire, sy'n galw am gyflogau a fydd yn denu ac yn cadw dinasyddion gwledydd lle mae'r iawndal uchaf, ac sy'n sicrhau cyflog cyfartal am waith o werth cyfartal waeth beth fo cenedligrwydd y gweithiwr. Yn ymarferol, mae Comisiwn y Gwasanaeth Sifil Rhyngwladol, sy'n rheoli amodau personél y Cenhedloedd Unedig, yn cyfeirio at y gwasanaeth sifil cenedlaethol sy'n talu uchaf. Mae cyflogau staff yn destun treth fewnol a weinyddir gan sefydliadau'r Cenhedloedd Unedig.
Oliver Stone
Nodwedd amlwg o'r arddull gyfarwyddo yw ei ddefnydd o gamerau a fformatau ffilm gwahanol, o VHS o ffilm 70mm. Weithiau, defnyddia nifer o fformatau gwahanol yn yr un olygfa, fel a welwyd yn JFK (1991) a Natural Born Killers (1994). Yn aml, beirniedir ffilmiau Stone am hyrwyddo damcaniaethau cynllwynion a diffyg cywirdeb hanesyddol. Yn ogystal, beirniadwyd y ffilm "Natural Born Killers" am glodfori trais; fodd bynnag, dadleua Stone fod y ffilm yn dychanu diddordeb y cyfryngau mewn darlunio trais.
Y Cenhedloedd Unedig
Y Cynulliad Cyffredinol
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/RIAN_archive_828797_Mikhail_Gorbachev_addressing_UN_General_Assembly_session.jpg/220px-RIAN_archive_828797_Mikhail_Gorbachev_addressing_UN_General_Assembly_session.jpg|bawd| [[Mikhail Gorbachev, ysgrifennydd cyffredinol Sofietaidd, yn annerch Cynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig yn Rhagfyr 1988]] Y Cynulliad Cyffredinol yw prif fan trafod y Cenhedloedd Unedig. Mae'n cynnwys holl aelod-wladwriaethau'r Cenhedloedd Unedig, ac yn cyfarfod mewn sesiynau blynyddol rheolaidd, ond gellir galw sesiynau brys hefyd. Arweinir y cynulliad gan lywydd, a etholir o blith yr aelod-wladwriaethau yn eu tro, a 21 o is-lywyddion. Cynhaliwyd y sesiwn gyntaf o'r Cynulliad ar 10 Ionawr 1946 yn Neuadd Ganolog y Methodistiaid yn Llundain ac a oedd yn cynnwys cynrychiolwyr o 51 o genhedloedd.
Pan fydd y Cynulliad Cyffredinol yn penderfynu ar gwestiynau pwysig megis heddwch a diogelwch, derbyn aelodau newydd a materion cyllidebol, mae angen mwyafrif o ddwy ran o dair o'r rhai sy'n bresennol ac yn pleidleisio. Penderfynir pob cwestiwn arall gan bleidlais o fwyafrif. Mae gan bob aelod-wlad un bleidlais. Ar wahân i gymeradwyo materion cyllidebol, nid yw penderfyniadau yn rhwymo'r aelodau. Caiff y Cynulliad wneud argymhellion ar unrhyw faterion o fewn cwmpas y Cenhedloedd Unedig, ac eithrio materion heddwch a diogelwch sy’n cael eu hystyried gan y Cyngor Diogelwch.
Barbra: The Concert
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Barbra Streisand nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Drywbreblyn Luzon
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Drywbreblyn Luzon (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: drywbreblynnod Luzon) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Napothera rabori; yr enw Saesneg arno yw Luzon wren babbler. Mae'n perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: Timaliidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn N. rabori, sef enw'r rhywogaeth.
Y Cenhedloedd Unedig
Y Cynulliad Cyffredinol
Gall ei chwe phrif bwyllgor anfon penderfyniadau drafft at y Cynulliad Cyffredinol:
yn ogystal â chan y ddau bwyllgor canlynol:
Cyngor Diogelwch
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Colin_Powell_anthrax_vial._5_Feb_2003_at_the_UN.jpg/220px-Colin_Powell_anthrax_vial._5_Feb_2003_at_the_UN.jpg|bawd| [[Colin Powell, Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau, yn arddangos ffiol o arfau cemegol a oedd yn ei ôl ef yn dod o Irac.Cyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig ar wrandawiadau rhyfel yn Irac, 5 Chwefror 2003]] Mae'r Cyngor Diogelwch yn gyfrifol am gynnal heddwch a diogelwch ymhlith gwledydd y byd. Er mai dim ond "argymhellion" y gall organau eraill y Cenhedloedd Unedig eu gwneud i aelod-wladwriaethau, mae gan y Cyngor Diogelwch y pŵer i wneud penderfyniadau rhwymol y mae aelod-wladwriaethau wedi cytuno i'w gwneud, o dan delerau Erthygl 25 o'r Siarter. Gelwir penderfyniadau'r cyngor yn benderfyniadau Cyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig.
Mae'r Cyngor Diogelwch yn cynnwys pymtheg aelod-wladwriaethau, sy'n cynnwys pum aelod parhaol—Tsieina, Ffrainc, Rwsia, y Deyrnas Unedig, a'r Unol Daleithiau—a deg aelod nad ydynt yn barhaol a etholwyd am dymor o ddwy flynedd gan y Cynulliad Cyffredino. Mae gan y pum aelod parhaol bŵer feto dros benderfyniadau'r Cenhedloedd Unedig, gan ganiatáu i aelod parhaol rwystro mabwysiadu penderfyniad, er nad dadl. Cedwir y deg sedd dros dro am dymor o ddwy flynedd, gyda phum aelod-wladwriaeth y flwyddyn yn cael eu derbyn drwy bleidlais gan y Cynulliad Cyffredinol ar sail ranbarthol. Mae llywyddiaeth y Cyngor Diogelwch yn cylchdroi yn nhrefn yr wyddor bob mis.
Ysgrifenyddiaeth y Cenhedloedd Unedig
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/Ant%C3%B3nio_Guterres_-_2019_%2848132270313%29_%28cropped%29.jpg/170px-Ant%C3%B3nio_Guterres_-_2019_%2848132270313%29_%28cropped%29.jpg|bawd| Yr [[Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig|ysgrifennydd cyffredinol yn 2022,, António Guterres]] Mae Ysgrifenyddiaeth y Cenhedloedd Unedig yn cyflawni'r dyletswyddau o ddydd i ddydd sy'n ofynnol i weithredu a chynnal system y Cenhedloedd Unedig. Mae'n cynnwys degau o filoedd o weision sifil rhyngwladol ledled y byd ac yn cael ei arwain gan yr ysgrifennydd cyffredinol, a gynorthwyir gan y dirprwy ysgrifennydd cyffredinol. Mae dyletswyddau'r Ysgrifenyddiaeth yn cynnwys darparu gwybodaeth a chyfleusterau sydd eu hangen ar gyrff y Cenhedloedd Unedig ar gyfer eu cyfarfodydd; mae hefyd yn cyflawni tasgau fel y cyfarwyddir gan y Cyngor Diogelwch, y Cynulliad Cyffredinol, y Cyngor Economaidd a Chymdeithasol, a chyrff eraill y Cenhedloedd Unedig.
Dawley
Ardal faestrefol o dref newydd Telford yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy Dawley. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Great Dawley yn awdurdod unedol Telford a Wrekin.
Y Cenhedloedd Unedig
Ysgrifenyddiaeth y Cenhedloedd Unedig
Mae'r ysgrifennydd cyffredinol yn gweithredu fel llefarydd de facto ac arweinydd y Cenhedloedd Unedig. Diffinnir y swydd yn Siarter y Cenhedloedd Unedig fel "prif swyddog gweinyddol" y sefydliad. Mae Erthygl 99 o'r siarter yn nodi y gall yr ysgrifennydd cyffredinol ddwyn i sylw'r Cyngor Diogelwch "unrhyw fater a allai, yn ei farn ef, fygwth heddwch a diogelwch rhyngwladol", ymadrodd y mae'r ysgrifenyddion cyffredinol ers Trygve Lie wedi'i ddehongli fel un sy'n rhoi'r gosod sail ar gyfer gweithredu ar lwyfan y byd. Mae'r swyddfa wedi datblygu i fod yn rôl ddeuol fel gweinyddwrax fel diplomydd a chyfryngwr yn mynd i'r afael ag anghydfodau rhwng aelod-wladwriaethau a dod o hyd i gonsensws i faterion byd-eang.
Llys Cyfiawnder Rhyngwladol
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Grand_Hall_de_Justice_de_Palais_de_La_Paix_%C3%A0_La_Haye_Pays-Bas.jpg/220px-Grand_Hall_de_Justice_de_Palais_de_La_Paix_%C3%A0_La_Haye_Pays-Bas.jpg|bawd| Dyfarnodd y Llys Cyfiawnder Rhyngwladol (yr ICJ) nad oedd datganiad unochrog Kosovo o annibyniaeth o Serbia yn 2008 yn torri cyfraith ryngwladol. Y Llys Cyfiawnder Rhyngwladol (ICJ), a adnabyddir weithiau fel Llys y Byd, yw prif organ farnwrol y Cenhedloedd Unedig. Mae’n olynydd i’r Llys Cyfiawnder Rhyngwladol Parhaol ac mae’n meddiannu cyn bencadlys y corff hwnnw yn y Palas Heddwch yn Yr Hâg, yr Iseldiroedd, sy’n golygu mai dyma’r unig brif organ nad yw wedi’i lleoli yn Ninas Efrog Newydd. Prif swyddogaeth yr ICJ yw dyfarnu anghydfodau ymhlith gwladwriaethau; mae wedi clywed achosion yn ymwneud â throseddau rhyfel, torri sofraniaeth y wladwriaeth, glanhau ethnig, a materion eraill. Gall organau eraill y Cenhedloedd Unedig alw ar y llys hefyd i roi barn gynghorol ar faterion cyfraith ryngwladol. Mae holl aelod-wladwriaethau'r CU yn bartïon i Statud yr ICJ, sy'n rhan annatod o Siarter y Cenhedloedd Unedig, a gall y rhai nad ydynt yn aelodau ddod yn bartïon hefyd. Mae dyfarniadau'r ICJ yn rhwymol ar bartïon ac, ynghyd â'i farn gynghorol, yn ffynonellau cyfraith ryngwladol. Mae'r llys yn cynnwys 15 o farnwyr a benodwyd i dymor o naw mlynedd gan y Gymanfa Gyffredinol; rhaid i bob barnwr fod o genedl wahanol.
Cyngor Economaidd a Chymdeithasol
Mae'r Cyngor Economaidd a Chymdeithasol (ECOSOC) yn cynorthwyo'r Cynulliad Cyffredinol i hyrwyddo cydweithrediad a datblygiad economaidd, cymdeithasol a dyngarol rhyngwladol. Fe'i sefydlwyd i wasanaethu fel prif fforwm y Cenhedloedd Unedig ar gyfer materion byd-eang a dyma'r corff CU mwyaf a'r mwyaf cymhleth. Mae swyddogaethau ECOSOC yn cynnwys casglu data, cynnal astudiaethau, cynghori aelod-wladwriaethau, a gwneud argymhellion. Cyflawnir ei waith yn bennaf gan is-gyrff sy'n canolbwyntio ar amrywiaeth eang o bynciau; mae'r rhain yn cynnwys Fforwm Parhaol y Cenhedloedd Unedig ar Faterion Cynhenid, sy'n cynghori asiantaethau'r Cenhedloedd Unedig ar faterion sy'n ymwneud â phobl frodorol; Fforwm y Cenhedloedd Unedig ar Goedwigoedd, sy'n cydlynu ac yn hyrwyddo rheolaeth gynaliadwy ar goedwigoedd; Comisiwn Ystadegol y Cenhedloedd Unedig, sy'n cydlynu ymdrechion casglu gwybodaeth rhwng asiantaethau; a'r Comisiwn ar Ddatblygu Cynaliadwy, sy'n cydlynu ymdrechion rhwng asiantaethau'r Cenhedloedd Unedig a chyrff anllywodraethol sy'n gweithio tuag at ddatblygu cynaliadwy. Gall ECOSOC hefyd roi statws ymgynghorol i sefydliadau anllywodraethol; yn Ebrill 2021, mae gan bron i 5,600 o sefydliadau y statws hwn.
Asiantaethau arbenigol
Mae Siarter y Cenhedloedd Unedig yn nodi y gall pob un o brif organau'r Cenhedloedd Unedig sefydlu asiantaethau arbenigol amrywiol i gyflawni ei dyletswyddau. Sefydliadau ymreolaethol yw'r rhain, sy'n gweithio gyda'r Cenhedloedd Unedig a gyda'i gilydd trwy beirianwaith cydgysylltu'r Cyngor Economaidd a Chymdeithasol. Cafodd pob un eu hintegreiddio i system y Cenhedloedd Unedig drwy gytundeb â'r Cenhedloedd Unedig o dan erthygl 57 o Siarter y Cenhedloedd Unedig. Mae pymtheg o asiantaethau arbenigol, sy'n cyflawni swyddogaethau mor amrywiol â hwyluso teithio rhyngwladol, atal a mynd i'r afael â phandemigau, a hyrwyddo datblygiad economaidd.
Cyrff eraill
Mae system y Cenhedloedd Unedig yn cynnwys myrdd o gronfeydd ymreolaethol, a weinyddir ar wahân, rhaglenni, sefydliadau ymchwil a hyfforddi, ac is-gyrff eraill. Mae gan bob un o'r endidau hyn eu maes gwaith, eu strwythur llywodraethu a'u cyllideb eu hunain; mae sawl un, megis Sefydliad Masnach y Byd (WTO) a'r Asiantaeth Ynni Atomig Ryngwladol (IAEA), yn gweithredu'n annibynnol ar y Cenhedloedd Unedig ond yn cynnal cytundebau partneriaeth ffurfiol. Mae'r Cenhedloedd Unedig yn cyflawni llawer o'i waith dyngarol trwy'r sefydliadau hyn, megis atal newyn a diffyg maeth (Rhaglen Bwyd y Byd), amddiffyn pobl agored i niwed a phobl sydd wedi'u dadleoli (UNHCR), a brwydro yn erbyn y pandemig HIV / AIDS (UNAIDS).
Aelodaeth
Mae holl wladwriaethol annibynnol anghydnabyddiedig y byd, ar wahân i Ddinas y Fatican, yn aelodau o'r Cenhedloedd Unedig. De Swdan, a ymunodd ar 14 Gorffennaf 2011, yw'r ychwanegiad diweddaraf (yn 2022, gan ddod â'r cyfanswm i 193 o aelod-wladwriaethau'r Cenhedloedd Unedig. Mae Siarter y Cenhedloedd Unedig yn amlinellu’r rheolau ar gyfer aelodaeth.
Cadw heddwch a diogelwch
Mae'r Cenhedloedd Unedig, ar ôl cael ei gymeradwyo gan y Cyngor Diogelwch, yn anfon ceidwaid heddwch i ranbarthau lle mae gwrthdaro arfog wedi dod i ben neu wedi oedi'n ddiweddar i orfodi telerau cytundebau heddwch ac i annog ymladdwyr rhag ailddechrau gelyniaeth. Gan nad yw'r Cenhedloedd Unedig yn cynnal ei fyddin ei hun, mae aelod-wladwriaethau'n darparu lluoedd cadw heddwch yn wirfoddol. Mae'r milwyr hyn weithiau'n cael eu henwi'n "Yr Helmau Glas" am eu gêr nodedig. Derbyniodd lluoedd cadw y CU Wobr Heddwch Nobel yn 1988. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/A_United_Nations_Peacekeeper_from_Nepal_provides_security_at_a_rice_distribution_site_in_Kenscoff%2C_Haiti%2C_Feb._20%2C_2010_100220-N-HX866-010.jpg/220px-A_United_Nations_Peacekeeper_from_Nepal_provides_security_at_a_rice_distribution_site_in_Kenscoff%2C_Haiti%2C_Feb._20%2C_2010_100220-N-HX866-010.jpg|chwith|bawd| Milwr o Nepal ar leoliad cadw heddwch yn darparu diogelwch mewn safle dosbarthu reis yn Haiti yn 2010 Rhwng 1947 a 2022 roedd y Cenhedloedd Unedig wedi cyflawni 71 o ymgyrchoedd cadw heddwch; yn Ebrill 2021, roedd dros 88,000 o bersonél cadw heddwch o 121 o genhedloedd wedi'u lleoli ar 12 ymgyrch, yn Affrica'n bennaf. Y fwyaf yw Cenhadaeth y Cenhedloedd Unedig yn Ne Swdan (UNMISS), sydd â bron i 19,200 o bersonél mewn lifrai; y lleiaf oedd y Grŵp o Arsylwyr Milwrol y Cenhedloedd Unedig yn India a Phacistan (UNMOGIP), a oedd yn cynnwys 113 o sifiliaid ac arbenigwyr sy'n gyfrifol am fonitro'r cadoediad yn Jammu a Kashmir. Mae ceidwaid heddwch y Cenhedloedd Unedig gyda Sefydliad Goruchwylio Cadoediad y Cenhedloedd Unedig (UNTSO) wedi'u lleoli yn y Dwyrain Canol ers 1948, y genhadaeth cadw heddwch weithredol hiraf.
Hawliau Dynol
Un o brif ddibenion y Cenhedloedd Unedig yw “hyrwyddo ac annog parch at hawliau dynol a rhyddid sylfaenol yr unigolyn, heb wahaniaeth o ran hil, rhyw, iaith, na chrefydd”, ac mae aelod-wladwriaethau'n addo cymryd “camau ar y cyd ac ar wahân” i amddiffyn yr hawliau hyn. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6c/Eleanor_Roosevelt_UDHR_%2827758131387%29.jpg/220px-Eleanor_Roosevelt_UDHR_%2827758131387%29.jpg|chwith|bawd| [[Eleanor Roosevelt gyda'r Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol, 1949]] Ym 1948, mabwysiadodd y Cynulliad Cyffredinol Ddatganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol, wedi'i ddrafftio gan bwyllgor dan arweiniad y diplomydd a'r actifydd Americanaidd Eleanor Roosevelt, ac yn cynnwys y cyfreithiwr Ffrengig René Cassin. Mae'r ddogfen yn cyhoeddi hawliau sifil, gwleidyddol ac economaidd sylfaenol sy'n gyffredin i bob person, er bod amheuaeth wedi bod ynghylch ei heffeithiolrwydd tuag at gyflawni'r amcanion hyn ers ei drafftio. Mae'r Datganiad yn gwasanaethu fel "safon cyrhaeddiad gyffredin ar gyfer yr holl bobloedd a'r holl genhedloedd" yn hytrach na dogfen gyfreithiol rwymol, ond mae wedi dod yn sail i ddau gytundeb rhwymol, Cyfamod Rhyngwladol 1966 ar Hawliau Sifil a Gwleidyddol a Chyfamod Rhyngwladol ar Hawliau Economaidd, Cymdeithasol a Diwylliannol. Yn ymarferol, ni all y Cenhedloedd Unedig gymryd camau sylweddol yn erbyn cam-drin hawliau dynol heb benderfyniad gan y Cyngor Diogelwch, er ei fod yn gwneud gwaith sylweddol wrth ymchwilio ac adrodd am gamddefnydd.
Ym 1979, mabwysiadodd y Cynulliad Cyffredinol y Confensiwn ar Ddileu Pob Math o Wahaniaethu yn erbyn Menywod, a ddilynwyd gan y Confensiwn ar Hawliau'r Plentyn yn 1989. Gyda diwedd y Rhyfel Oer, ysgogwyd yr ymgyrch dros hawliau dynol i fynd gam ymhellach pan ffurfiwyd Comisiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Dynol ym 1993 i oruchwylio materion hawliau dynol ar gyfer y Cenhedloedd Unedig, yn dilyn argymhelliad Cynhadledd y Byd ar Hawliau Dynol y flwyddyn honno. Mae Jacques Fomerand, ysgolhaig o'r Cenhedloedd Unedig, yn disgrifio mandad y sefydliad hwn fel un "eang ac annelwig", gydag dim ond adnoddau "prin" i'w gyflawni. Yn 2006, fe'i disodlwyd gan Gyngor Hawliau Dynol yn cynnwys 47 o genhedloedd. Hefyd yn 2006, pasiodd y Cynulliad Cyffredinol Ddatganiad ar Hawliau Pobl Gynhenid (Brodorol), ac yn 2011 pasiodd ei benderfyniad cyntaf yn cydnabod hawliau pobl LHDT.
Amgylchedd a newid hinsawdd
Gan ddechrau gyda ffurfio Rhaglen Amgylcheddol y Cenhedloedd Unedig (UNEP) ym 1972, mae'r Cenhedloedd Unedig wedi gwneud materion amgylcheddol yn rhan amlwg o'i agenda. Arweiniodd diffyg llwyddiant yn ystod y ddau ddegawd cyntaf o waith y Cenhedloedd Unedig yn y maes hwn at Uwchgynhadledd y Ddaear 1992 yn Rio de Janeiro, Brasil, a geisiodd roi hwb newydd i'r ymdrechion hyn. Ym 1988, sefydlodd UNEP a Sefydliad Meteorolegol y Byd (WMO), sefydliad arall y Cenhedloedd Unedig, y Panel Rhynglywodraethol ar Newid yn yr Hinsawdd (sef yr IPCC), sy'n asesu ac yn adrodd ar ymchwil ar gynhesu byd-eang. Gosododd Protocol Kyoto, a noddwyd gan y Cenhedloedd Unedig, a lofnodwyd ym 1997, dargedau lleihau allyriadau cyfreithiol rwymol ar gyfer gwladwriaethau.
Annibyniaeth
Ers creu'r Cenhedloedd Unedig, mae dros 80 o gytrefi (colonies) wedi ennill annibyniaeth. Mabwysiadodd y Gymanfa Gyffredinol y Datganiad ar Roi Annibyniaeth i Wledydd a Phobloedd Trefedigaethol yn 1960 heb unrhyw bleidleisiau yn erbyn ond yn ymatal rhag pob pŵer trefedigaethol mawr. Mae'r Cenhedloedd Unedig yn gweithio tuag at ddad-drefedigaethu trwy grwpiau gan gynnwys Pwyllgor y CU ar Ddad-drefedigaethu, a grëwyd ym 1962. Mae'r pwyllgor yn rhestru un-deg-saith o “ Diriogaethau An-hunanlywodraethol” a'r mwyaf a'r mwyaf poblog ohonynt yw Gorllewin y Sahara.
Mae'r Cenhedloedd Unedig hefyd yn datgan ac yn cydlynu grwpiau arsylwi rhyngwladol sy'n dod ag ymwybyddiaeth i faterion o ddiddordeb neu bryder rhyngwlado ee Diwrnod Twbercwlosis y Byd, Diwrnod y Ddaear, a Blwyddyn Ryngwladol yr Anialwch.
Ariannu
Cyllideb y Cenhedloedd Unedig ar gyfer 2020 oedd $3.1 biliwn, heb gynnwys adnoddau ychwanegol a roddwyd gan aelodau, megis lluoedd cadw heddwch.
Ariennir y Cenhedloedd Unedig drwy gyfraniadau gwirfoddol gan aelod-wladwriaethau. Mae'r Cynulliad Cyffredinol yn cymeradwyo'r gyllideb ac yn pennu'r asesiad ar gyfer pob aelod. Mae hyn yn seiliedig yn fras ar allu cymharol pob gwlad i dalu, fel y’i mesurir gan ei hincwm gwladol crynswth (GNI), gydag addasiadau ar gyfer dyled allanol ac incwm isel y pen.
Dagli Appennini Alle
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Umberto Paradisi yw Dagli Appennini Alle (1916) a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Dosbarthwyd y ffilm gan Gloria Films.
Rita Valnere
Arlunydd benywaidd o Latfia oedd Rita Valnere (21 Medi 1929 - 21 Ebrill 2015).
Dagli Appennini Alle
Y prif actor yn y ffilm hon yw Ermanno Roveri. Mae'r ffilm Dagli Appennini Alle (1916) yn 37 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Rita Valnere
Fe'i ganed yn Bēne Parish a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Latfia.
Dagli Appennini Alle
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Umberto Paradisi ar 29 Mehefin 1878 yn San Giorgio di Lomellina a bu farw yn Torino ar 28 Mai 1958.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Umberto Paradisi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rita Valnere
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Barbara Aland
Gwyddonydd o'r Almaen yw Barbara Aland (g. 12 Ebrill 1937), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel hanesydd eglwysig, diwinydd ac academydd. MAe'n briod i Kurt Aland.
Manylion personol
Ganed Barbara Aland ar 27 Ebrill 1937 yn Hamburg. Priododd Barbara Aland gyda Kurt Aland. Ymhlith yr anrhydeddau a gyflwynwyd iddi am ei gwaith mae'r canlynol: Croes Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Ffederal yr Almaen.
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Der Reiter Ohne Kopf. 2. Die Geheimnisvolle Macht
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Harry Piel yw 'Der Reiter Ohne Kopf. 2. Die Geheimnisvolle Macht' a gyhoeddwyd yn 1921. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1921. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Kid sef ffilm gomedi a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Georg Muschner oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry Piel ar 12 Gorffenaf 1892 yn Düsseldorf a bu farw ym München ar 25 Tachwedd 1967. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1912 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Orpington
Ardal faestrefol ym Mwrdeistref Llundain Bromley, Llundain Fwyaf, Lloegr, ydy Orpington. Saif tua 13.3 milltir (21.5 km) i'r de-ddwyrain o ganol Llundain.
Hilion
Mae Hilion (KSTB) (Ffrangeg: Hillion (CASB)) yn gymuned (Llydaweg: kumunioù; Ffrangeg: communes) yn Departamant Aodoù-an-Arvor (Ffrangeg: Département Côtes-d'Armor), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Der Reiter Ohne Kopf. 2. Die Geheimnisvolle Macht
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Piel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hilion
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code 22081
Coundon Grange
Pentref yn Swydd Durham, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Coundon Grange.
Masiela Lusha
Actores ffilm a theledu Americanaidd yw Masiela Lusha (ganwyd 23 Hydref 1985). Daeth yn enwog yng nghanol y nawdegau am chwarae rôl Carmen Lopez yn y gomedi sefyllfa George Lopez. Mae wedi serennu mewn nifer o ffilmiau Hollywood, yn aml ynghyd â aelod o'r Time of the Comet, Blood: The Last Vampire, Muertas, Ballad of Broken Angels, Katie Malone, Science of Cool a Tough Business.
Cafodd ei geni yn Tirana, Albania a threuliodd y rhan fwyaf o'i phlentyndod yn y wlad honno ac yn Hwngari ac Awstria. Astudiodd balet yn Fienna a symudodd i Mitchigan yn 1993 lle daliodd ati gyda'i hastudiaethau o fyd y ddawns.
Mequinenza
Mequinenza (Mequinensa yng Nghatalaneg) yn fwrdeistref a man preswylio Sbaen, yn nhalaith Saragossa, cymuned annibynnol Aragon. Mae'r fwrdeistref yn perthyn i ranbarth y Cinca Isaf. Fe'i lleolir yn nwyrain eithafol y dalaith, sy'n ffinio â rhai Huesca a Lleida, yng nghymer afonydd Ebro, Cinca a Segre. Mae Mequinenza rhwng argaeau Mequinenza a Riba-goch. Roedd trefniadau cwrs regata ar gyfer rhwyfo a chanŵio yn cael ei ystyried yn un o'r goreuon yn Ewrop oherwydd ei hygyrchedd rhagorol, ei lefel trwythiad sefydlog a'i gyfleusterau chwaraeon ar lannau'r trochiad. Mae’r Dathliadau San Blas a Santa Águeda yn cael eu cynnal ym mis Chwefror, gyda dathliad gornest o guddwisgoedd o ymhelaethu crefftus yn Ddathlu Budd Twristiaeth Aragon.
Hynafiaeth
Mae angen pwysleisio pwysigrwydd bod rhai awduron wedi rhoi’r sefyllfa yn y parth hwn o ddinas Iberia Octogesa, a chwaraeodd ran bwysig yn natblygiad brwydr Ilerda. Mae presenoldeb darnau o "sigillata" cerameg wedi'u haddurno mewn amrywiol fannau yn arwain at alwedigaeth Rufeinig. Iŵl Caesar yn ei waith “Bello Civili” yn cyfeirio at boblogaeth Octogesa y mae rhai haneswyr yn ei lleoli ym Mequinenza.
Daw enw lle Mequinenza o lwyth Berber Banú Miknasa y priodolir sylfaen yr un peth ag iddo gyrraedd y penrhyn rhwng y 714 a 719. Yn ystod y cymod, meddiannodd Alfonso I o Aragon ef yn 1133 (er i'r Almorafiaid ei orchfygu ychydig yn ddiweddarach) ac roedd yn bendant i Ramón Berenguer IV ym 1149. Digwyddodd Mequinenza i oruchafiaethau teulu bonheddig Moncada, boneddigion barwniaeth Aitona. Ni fydd tan 1149 pan fydd Mequinenza yn trosglwyddo’n ddiffiniol i ddwylo Cristnogol ar ôl y goncwest ar ran Ramon Berenguer IV. Mae rhai dogfennau'n nodi bod y ffaith hon wedi digwydd ar 24 Hydref 1149. Ers hynny, mae'r boblogaeth (ac yn ôl pob tebyg yr amddiffynfeydd amddiffynnol sydd wedi'u lleoli a'u hadeiladu gan y trigolion Mwslimaidd) yn perthyn i'r brenin. Yn 1153, rhoddir 1/5 o'r tiroedd ar lannau'r Ebro o Mequinenza i Benifallet i'r Templars, ond mae'n debyg bod y Castell, y pentref, y tiroedd cyfagos a melinau a laudas Mequinenza yn dal i fod o dan y dibyniaeth go iawn neu Guillem Ramon de Moncada.
Yn 1410, ar ôl marwolaeth heb ddisgynyddion Martin the People ac yn ystod yr anghydfodau olynol a ddaeth i ben yn Ymrwymiad Caspe. Trefnodd dilynwyr Count Jaime de Urgel yn nheyrnas Aragon eu senedd eu hunain yn yr anheddiad, yn wrthwynebus i un Alcañiz, dan arweiniad y ffyddloniaid i Fernando de Trastámara. Mae gwahanol ryfeloedd yn bwydo Rhyfel Cartref Catalwnia (1462-1472), y Rhyfel Cartref (1640-1652) a Rhyfel yr Olyniaeth (1705-1714) hefyd wedi dinistrio'r boblogaeth a'r castell.
Oes gyfoes a modern
Rhwng y 15 ac 16, mae cyfnod o drallod a newyn gyda sawl chwyldro yn sgil y gwahaniaethu amlwg yn digwydd a oedd yn allgáu cymdeithasol llafurwyr dydd a ffermwyr bach. Arweiniodd y sefyllfa economaidd a chymdeithasol hon at ymddangosiad y banditry. Roedd diarddel y Gweunydd ym 1610 yn golygu ymadawiad Mequinenza oddi wrth oddeutu 265 o bobl (78 dyn, 100 o ferched, 35 o blant, 27 o blant a thua 25 o blant) yn rhwym i Ogledd Affrica. Ei ganlyniad oedd bod y diwydiant ac amaeth wedi symud yn ôl yn ddifrifol. Cystuddiodd amryw o achosion o bla yn y boblogaeth yn 1648 ac yn enwedig rhwng 1651 a 1652 gan ddogfennu eu hunain â miniogrwydd arbennig yn Caspe, a chwympodd pla o gimychiaid ar y caeau ym 1687. Yn y flwyddyn 1697 mae'r Brawd Miguel de Salas yn ysgrifennu'r llyfr Life of Santa Agathoclia, gwyryf a merthyr, cyflogwr Mequinenza.
Unwaith eto o dan reol y Bourbons, cafodd castell strategol Mequinenza a'i gyffiniau eu trawsnewid a'u cyflyru unwaith eto i addasu i'r mathau newydd o ryfela gyda magnelau a milwyr traed wedi'u cyfarparu â reifflau. Gorchmynnodd Dug Orleans hefyd ymestyn ac amddiffyn y cwmni yn un o'r ffordd gyfochrog â'r Ebro a oedd yn cysylltu Mequinenza a Tortosa. Ar ôl cipio Mequinenza, fe orchfygodd felipistas a dilynwyr yr archesgob yr achlysuron safle amrywiol, connoisseurs o bwysigrwydd strategol y lle.
Ar wawr y bedwaredd ganrif ar bymtheg, nid oedd sefyllfa economaidd Mequinenza wedi newid yn sylweddol ac amaethyddiaeth oedd y brif ffynhonnell economaidd o hyd. Parhaodd i ddefnyddio technegau dyfrhau Mudejar a noria mawr wedi'i leoli yn yr Ebro. Aeth cynhyrchu olew i fyny i oddeutu 500 o arwyddion, er siawns ei fod wedi cynyddu gyda phlanhigfeydd impiadau, a ddaeth i ben o 1790. Ym 1802, rhoddodd Carlos IV y caniatâd i adeiladu eglwys blwyfol newydd ym Mequinenza, a ragamcanwyd gan y pensaer Jose de Yarza yn null y Dadeni. Dechreuodd y gwaith y flwyddyn ganlynol a pharhaodd tan 1808. Bryd hynny, roedd gan y boblogaeth eglwys blwyf Our Lady of Los Angeles, meudwyaeth y saint Cosmas a Damiano a meudwyaeth Santa Agatoclia.
Rhyfel Annibyniaeth Sbaen a Gwarchae Mequinenza
Yn ystod Rhyfel Annibyniaeth Sbaen, yn Rhyfeloedd Napoleon cychwynnodd gwarchae Mequinenza ar Fai 15, 1810. Er gwaethaf cyfrif ar gastell heb lawer o amddiffynfeydd yn unig, roedd y boblogaeth a'i chastell wedi'u lleoli mewn pwynt strategol i fyddin Napoleon i sicrhau llywio Ebro ac i ddefnyddio'r boblogaeth fel seiliau darparu a chludo gweithrediadau milwrol diweddarach. Aeth yr ymosodiad cyntaf ar y boblogaeth ganol mis Mawrth ar ôl cipio Fraga, er i amddiffynwyr y boblogaeth i reolaeth y cyrnol Manuel Coal wrthyrru’r ymosodiad.
Gan fethu’r ymgais hon i ildio’r lle trwy ddulliau heddychlon, dewisodd y Ffrancwyr eto am y llwybr milwrol. Ychwanegodd yr ymosodwyr tua 5,000 o ddynion, pedwar cwmni o beirianwyr a dau o fagnelau gyda 14 darn. Roedd gan amddiffyniad Sbaen y sgwâr, yn nwylo'r Cyrnol Glo, gyfanswm o 1200 o bobl. Ar yr 8fed am 10 o’r gloch y bore, mae garsiwn Sbaen, ar ôl cynnig gwrthsafiad mawr, yn taro’i hun mewn encil ac o’r diwedd yn codi’r faner wen. Mae'r garsiwn yn cael yr anrhydedd o orymdeithio cyn rhaniad y Cadfridog Musnier ac yn gosod ei freichiau i lawr o flaen rhewlif castell Mequinenza. Roedd y milwyr Sbaenaidd ar y pryd yn 500 o filwyr o darddiad amrywiol. Y tu mewn i gastell Mequinenza daeth y Ffrancwyr o hyd i bum morter, pedwar can mil o getris o wneuthuriad Seisnig, tri deg mil o bowdr yn ogystal â darpariaethau am dri mis.
Diwrnod Da o Waith
Nofel i oedolion gan Meleri Wyn James yw Diwrnod Da o Waith. Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1999. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Casgliad o naw stori fer gyfoes â thro yn y gynffon, yn darlunio cymhlethdod perthynas pobl â'i gilydd.
Botwm Crys yn cadw lle
Mequinenza
Rhyfel Cartref Sbaen a brwydr Ebro ym Mequinenza
bawd|270x270px| Cofeb i'r rhai sydd wedi cwympo Batalla de Ebro ym mharth yr Auts de Mequinenza. Yn ystod y rhyfel cartref diwethaf (1936-39), roedd Mequinenza a'i derm trefol yn olygfa o frwydrau gwaedlyd Brwydr yr Ebro, rhwng Mehefin a Thachwedd 1938. Roedd yr Auts yn lleoliad brwydrau treisgar yn ystod cam cychwynnol brwydr Ebro, lle cychwynnodd 42a Adran weriniaethol hynt afon Ebro ger y parth hwn wawr y 25 o Orffennaf. Gweithrediad marchnad stoc Mequinenza-Fayón yn yr Auts a fframiwyd ym mrwydr Ebro oedd croesi'r afon a goresgyniad pen y bont yn croesi afon Ebro rhwng trefi Fayón a Mequinenza. Roedd cydbwysedd brwydr yr Auts yn un o'r rhai mwyaf gwaedlyd o holl frwydr yr Ebro. Ar gyfer y rhan weriniaethol, 817 o rai marw a 1,328 o garcharorion heb gyfrif y rhai clwyfedig a diflanedig (bron i 3000 o golledion), ac i'r fyddin o blaid Franco, 135 o rai marw a 1284 o rai clwyfedig.
Chwe degawd ar ôl y digwyddiadau, ar Awst 8, 1998, fe wnaeth y grŵp o oroeswyr y Villa del Biberón sefydlu'r heneb a godwyd ar lethr yr Alto del Auts, safle allweddol, yr uchaf a'r amddiffynfa gryfaf gan Weriniaethwyr. Llywyddir yr heneb, a ddyluniwyd gan Javier Torres, gan ddau blât, yng Nghatalaneg a Chastilian, a dau helmed o bob parti. Dywed y plât:  'I bawb a gollodd, a oedd i gyd' / 'I roi sylw i'r rhai sy'n mynd i golli, sy'n mynd i fod yn fotiau'. Cymryd rhan ar unwaith hyd at 250 o "boteli babanod" yng nghwmni eu teuluoedd. Ar ôl gwneud offrwm blodau wrth droed yr heneb, cofiodd cyn-filwyr y syched, y gwres a'r afiechyd yr oeddent yn eu dioddef ar y lefelau hynny.
Etifeddiaeth
alt=|bawd| Amgueddfa Hanes Mequinenza
Amgueddfeydd Mequinenza
Yn Amgueddfeydd Mequinenza, gall rhywun archwilio pwll glo tanddaearol o fwy na 1000 metr o lwybr yn Amgueddfa'r Mwynglawdd, i groesi hanes y boblogaeth nes diflaniad yr hen dref o dan ddyfroedd afon Ebro yn yr Amgueddfa Hanes neu darganfyddwch sut roeddent yn byw yn ystod Cynhanes yn Amgueddfa'r Gorffennol Cynhanesyddol. Wedi'i sefydlu yn 2008, maent wedi'u lleoli yn yr hen Grŵp Ysgol Maria Quintana, hen ysgolion y boblogaeth a adeiladwyd ym 1929 ac un o'r ychydig adeiladau sydd wedi goroesi i ddymchwel yr Hen Dref.
Mae Amgueddfeydd Mequinenza yn canolbwyntio ar fwyngloddio a threftadaeth hanesyddol y boblogaeth a gafodd ei dymchwel a'i gorlifo o dan ddyfroedd yr Ebro. Heddiw gallwch ymweld â rhan o'r hen dref, castell canoloesol y ddinas a phwll glo go iawn o fwy na chilomedr o lwybr mewnol gyda deunydd a pheiriannau hanesyddol sydd wedi'u defnyddio i echdynnu glo am fwy na 150 mlynedd yn y basn mwyngloddio. o Mequinenza. Hefyd wedi'i leoli wrth ymyl yr amgueddfeydd mae'r Dafarn Ddinesig "Camí de Sirga" gyda lle i 80 o bobl, sy'n nodi enw'r hen lwybr a ddefnyddir gan y sirgadores i groesi afon Ebro gyda'r llaüts, cychod a allai lwytho 30 tunnell o lo. alt=|bawd| Castell Mequinenza alt=|bawd| Golygfa gyffredinol o'r hen boblogaeth gyda Chastell Mequinenza yn yr arhosfan honno
Castell Mequinenza
Mae adeilad Castell Mequinenza yn codi bron i ymyl abyss mawr, gan ei fod yn fàs caeedig o uchder digonol, mae ei blanhigyn yn bedrongl afreolaidd, gyda saith twr hirsgwar ac eithrio un, y mwyaf cadarn, sy'n rhyfedd o gynllun pentagonal. Mae dau dwr bob ochr i'r drws bach sy'n hanner cylch, o dan darian ac wedi'i amddiffyn gan un atig. Ychydig o heddluoedd fydd â lleoliad gwell na hyn, gan ystyried tirwedd helaeth a thrawiadol, bron yn ddaearegol, ar gydlifiad afonydd Ebro, Segre a Cinca a'r tiroedd o'u cwmpas. Mae'r adeilad yn gastell dilys, un o'r goreuon a adawodd celf Gothig i Goron Aragon.
Yn ddiweddarach o lawer, yn ystod y ddeunawfed ganrif a Rhyfel yr Olyniaeth cafodd ei drawsnewid a'i gyflyru i'r Castell a'r ardal gyfagos i ffurf newydd o ryfel a dyma'r adeg pan orchmynnodd Dug Orleans adeiladu ffordd a aeth o Mequinenza i Tortosa cyfochrog â'r afon, gyda'r pwrpas o warchod yr holl gychod a hwyliodd ganddo.
Yn ystod y bedwaredd ganrif ar bymtheg a dyfodiad Rhyfel Annibyniaeth, fe wnaeth y castell wrthsefyll tri ymosodiad gan fyddinoedd Napoleon, ond o'r diwedd ym 1810 fe'i gorchfygwyd gan fyddinoedd Marshal Suchet, a bu'n perthyn tan 1814 i lywodraeth Ffrainc. Cododd Mequinenza wedi'i arysgrifio mewn llythrennau mawr yn un o'r colofnau allanol yn Arc de Triomphe ym Mharis fel un o fuddugoliaethau mawr Ffrainc ym Mhenrhyn Iberia.
Rhwng 1820 a 1823 cafodd rôl bwysig, gan ddioddef ymosodiadau mawr Carolingaidd a chynnal garsiwn milwrol tan ddechrau'r 20fed ganrif pan gefnodd ar ei hun. Yn ystod y Rhyfel Cartref mae man arsylwi strategol yn codi ac ar ôl gorffen mae'r brwydrau'n parhau'n adfeilion nes i'r cwmni ENHER ail-greu iddo yn y degawd o flynyddoedd 50. Ar hyn o bryd mae'r castell yn eiddo i Sefydliad ENDESA. alt=|bawd| Cydlifiad afonydd Ebro, Segre a Cinca yn Hen Dref Mequinenza
Yr Hen Dref
Roedd hen dref Mequinenza wedi'i lleoli ar gyrion chwith afon Ebro, yn rhinweddol yn y pwynt y maen nhw'n dod ynghyd â dyfroedd y Segre a Cinca. Cafodd ei ddymchwel bron yn llwyr yn ystod y gwaith o adeiladu diglago Ribarroja. Roedd yn ffurfio craidd trefol gyda'i nodweddion ei hun o aneddiadau rhan isaf yr Ebro, gyda chynllwyn trefol a aeth yn ôl i'r oes Islamaidd.
Diolch i'r afonydd, sefydlodd Mequinenza fasnach afonol ym mhob rheol, a roddodd fri, nid yn unig i'r llywwyr mequinenzanos ond hefyd i'r seiri "calafateros", i'r sogueros a Ffordd filflwyddol Sirga de Ebro. Ar adeg yr ysblander roedd yn bosibl cael fflyd o fwy nag 16 llaüts, llongau nodweddiadol o'r rhan o dan yr Ebro a oedd yn cludo rhwng 18 a 30 tunnell, fel arfer o lignitau a dynnwyd o'r basn mwyngloddio mequinenzana.
Gyda dyfodiad y cwmni ENHER ac adeiladu cloddiadau Mequinenza a Riba-goch, newidiodd y bywyd i'r mwyafrif o'r mequinenzanos, gan ddigwydd eu bod wedi cofrestru 4033 o drigolion i gael 5800 wedi'u cofrestru a bron i 1500 yn fwy heb y cyfrifiad. Roedd llawer ohonyn nhw'n weithwyr yn cyrraedd o aneddiadau eraill i weithio ar adeiladu dalgylch Mequinenza. Dechreuodd y diwydiannau gau a achoswyd gan y cynnydd sylweddol yn lefel dŵr dalgylch Ribarroja a dechreuodd y boblogaeth fynnu dewisiadau amgen i lifogydd y niwclews trefol. Felly dechreuodd exodus torfol i drigolion Mequinenza a oedd yn gorfod gadael eu cartrefi i setlo'r boblogaeth newydd ar lan yr afon Segre. Symudodd rhan o'r preswylwyr i ardaloedd mwy diwydiannol fel Barcelona neu Zaragoza neu hyd yn oed dramor i barhau i weithio ym maes mwyngloddio. Erbyn diwedd 1974 roedd mwyafrif y boblogaeth eisoes wedi cwblhau rhoi'r gorau i drasig Hen Bentref Mequinenza ac yn byw yn yr anheddiad newydd.