cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Endelig Alene
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Holger-Madsen yw Endelig Alene a gyhoeddwyd yn 1914. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan H. Nielsen.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Carl Schenstrøm, Torben Meyer, Frederik Jacobsen, Rasmus Christiansen, Betzy Kofoed, Charles Willumsen, Doris Langkilde, Peter Jørgensen a Luzzy Werren.
Ysbyty Athrofaol Cymru
Cyfleusterau
Cwblhawyd brosiect mil o bunnau gan gwmni Base Structures yn 2005, gan gyflenwi llwybr a oedd wedi ei gynllunio'n arbennig i gysylltu un rhan o'r ysbyty gyda'r llall. Mae'r ysbyty hefyd yn brolio cynulliad enfawr yn y brif fynedfa, sy'n cynnwys derbynfa a siopau, yn ogystal â gwasanaethau arbennig sy'n rhoi cymorth i'r cleifion a'u teuluoedd.
Endelig Alene
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1914. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Cabiria sef ffilm epig am ryfel o’r Eidal gan Giovanni Pastrone. Marius Clausen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Ysbyty Athrofaol Cymru
Radio'r ysbyty
Mae Ysbyty Athrofaol Cymru yn gartref i Radio Glamorgan, sy'n darlledu ar Sianel 1, Patientline. Dathlodd yr orsaf ei phen-blwydd yn 40 mlwydd oed yn 2007. Mae'n cyflenwi cerddoriaeth ac adloniant i'r staff, yr ymwelwyr a'r cleifion, 24 awr y dydd, pob diwrnod yr wythnos.
Endelig Alene
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Holger-Madsen ar 11 Ebrill 1878 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 17 Chwefror 1961.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Holger-Madsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ysbyty Athrofaol Cymru
Trafnidiaeth
Gwasanaethau Veolia Transport Cymru:
Gwasanaethau Stagecoach:
Thomas Burgess
Roedd Thomas Burgess (18 Tachwedd 1756 – 19 Chwefror 1837) yn awdur ac athronydd o Sais a ddaeth yn Esgob Tyddewi ac, yn ddiweddarach yn ei yrfa, yn Esgob Caersallog.
Bywyd
Ganed Burgess yn Odiham, Hampshire, a chafodd ei addysg yn Ysgol Robert May, Odiham, Coleg Caerwynt a Choleg Corpus Christi, Rhydychen. Cyn raddio, golygodd argraffiad newydd o Pentalogia John Burton. Yn 1781 golygodd argraffiad o lyfr Richard Dawes, Miscellaneci Critica. Yn 1783 daeth yn gymrawd o'i goleg ac yn 1785 cafodd ei apwyntio yn gaplan i Shute Barrington, esgob Caersallog, a'i helpodd i gychwyn ar ei yrfa glerigol.
Yn 1788 cyhoeddodd ei Considerations on the Abolition of Slavery, a awgrymodd ddodd â chaethwasiaeth i ben ond dros amser yn hytrach nag ar unwaith. Yn 1791 aeth gyda Barrington i ddinas Durham.
Yn 1803 cafodd ei apwyntio yn Esgob Tyddewi, ac arosodd yno am ugain mlynedd. Sefydlodd gangen o'r SPCK yn yr esgobaeth a hefyd Coleg Dewi Sant (Prifysgol Cymru, Llanbedr Pont Steffan heddiw). Cyfranodd yn helaeth i'r coleg newydd a gadawodd ei lyfrgell sylweddol iddo yn ei ewyllys. Yn wreiddiol bwriad Burgess oedd adeiladu ei goleg newydd i hyfforddi offeiriaid yn Llanddewi Brefi (oedd ar y pryd yn debyg o ran maint i Lanbedr Pont Steffan, deg cilomedr i ffwrdd ac yn fan pwysig yn hanes Cristnogaeth yng Nghymru), ond pan oedd Burgess yn aros gyda'i gyfaill Esgob Caerloyw ym 1820 cyfarfu â John Scandrett Harford, dyn cyfoethog a thirfeddiannwr mawr yn ardal Llanbedr Pont Steffan. Rhoddodd Harford safle tair erw i Burgess, sef Maes y Castell (safle'r brifysgol heddiw). Fel hyn, Sefydlwyd Coleg Dewi Sant ym 1822 a derbyniwyd y myfyrwyr cyntaf ar Ŵyl Ddewi 1827. Derbyniodd ei siartr cyntaf ym 1828.
Heart
Grŵp cerddoriaeth roc yw Heart. Sefydlwyd y band yn Seattle yn 1973. Mae Heart wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Sony Music Entertainment, Capitol Records, Columbia Records.
Thomas Burgess
Bywyd
Yn ystod ei dymor yn Nhyddewi magodd ddiddordeb dwfn a diffuant yn hanes eglwysig Cymru a thraddodiad llenyddol y wlad. Gyda Iolo Morganwg, cymerodd ran yn Eisteddfod Caerfyrddin 1819. Roedd yn boblogaidd gan y Cymry, er ei fod yn Sais, am ei fod yn hyrwyddo agweddau mwy Cymreig ar weithgareddau Eglwys Loegr yng Nghymru.
Yn 1823 cafodd ei apwyntio yn Esgob Caersallog, lle bu am ddeuddeg mlynedd. Ond roedd yn geidwadol o ran ei ddiwinyddiaeth a gwrthwynebai Undodiaeth a rhyddid addoliad i Gatholigion.
Daearyddiaeth Seland Newydd
bawd|250px|Topograffeg Seland Newydd
Heart
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Thomas Burgess
Llyfryddiaeth
Ceir rhestr o'i weithiau niferus yn ei fywgraffiad gan J.S. Harford (ail arg., 1841). Yn ogystal â'r llyfrau uchod, gelllir nodi: Essay on the Study of Antiquities, The First Principles of Christian Knowledge; Reflections on the Controversial Writings of Dr Priestley, Emendationes in Suidam et Hesychium et alios Lexicographos Graecos; The Bible, and nothing but the Bible, the Religion of the Church of England.
Operazione Notte
Ffilm ddrama am drosedd gan y cyfarwyddwr Giuseppe Bennati yw Operazione Notte a gyhoeddwyd yn 1955. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg.
Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr
Mae 18,000 aelod o staff yn cael eu cyflogi gan y Bwrdd ac mae ganddo gyllideb o tua £1.1 biliwn y flwyddyn (2010). Y tri phrif ysbyty yw Ysbyty Gwynedd, Ysbyty Glan Clwyd ac Ysbyty Maelor Wrecsam.
Operazione Notte
Mae'r ffilm Operazione Notte yn 95 munud o hyd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giuseppe Bennati ar 4 Ionawr 1921 yn Pitigliano a bu farw ym Milan ar 27 Medi 2006.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giuseppe Bennati nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Daearyddiaeth Seland Newydd
Y ddwy ynys fwyaf o'r ynysoedd sy'n ffurfio Seland Newydd yw Ynys y Gogledd ac Ynys y De, gyda Culfor Cook yn eu gwahanu. Ynys y De yw'r fwyaf, ac yma y ceir y mynyddoedd uchaf. Mae Alpau Seland Newydd yn ymestyn o'r gogledd i'r de ar hyd yr ynys. Y copa uchaf yw Aoraki/Mynydd Cook (3,754 medr), ac mae 16 copa arall fros 3,000 medr. Mae Ynys y Gogledd yn llai mynyddig, ond ceir llosgfynyddoedd yma. Copa uchaf Ynys y Gogledd yw Ruapehu, llosgfynydd sy'n 2,797 medr o uchder.
Trydydd ynys Seland Newydd yn ôl arwynebedd yw Ynys Stewart, sydd 30 km o'r de o Ynys y De, ar draws Culfor Foveaux. O tan poblogaeth, Ynys Waiheke, 18 km o arfordir Auckland yng Ngwlff Hauraki yw'r drydedd ynys. Ceir hefyd lawer o ynysoedd bychain.
Llyn mwyaf Seland Newydd yw Llyn Taupo, ar Ynys y Gogledd. Y llyn mwyaf ar Ynys y De yw Llyn Te Anau.
Uncivil Liberties
Ffilm gyffro gan y cyfarwyddwr Thomas Mercer yw Uncivil Liberties a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Glenn Allen. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Thomas Mercer nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Harlem, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Harlem, gan gynnwys:
Tupinambarana
bawd|240px|Pedair ynys Ilha Tupinambarana
Ilha Tupinambarana oedd yr enw a ddefnyddir ar gyfer ynys a ffurfid gan afonydd Amazonas, Madeira, Sucunduri ac Abacaxis yn nhalaith Amazonas, Brasil.
Erbyn heddiw, mae sianeli'r afonydd wedi newid, a'i hollti'n bedair ynys ar wahan. Mae arwynebedd yr ynysoedd yn 11,850 km²; Ilha Tupinambarana yw'r ynysoedd afon ail-fwyaf yn y byd ar ôl Ynys Bananal. Nid oes pont yn eu cysylltu a'r tir mawr, a rhaid cyrraedd yno ar gwch neu mewn awyren, Ceir tref Parintins ar yr ynys.
Tant y poplys
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw tant y poplys, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy tannau'r poplys; yr enw Saesneg yw Poplar Lutestring, a'r enw gwyddonol yw Tethea or or. Mae i'w ganfod yn Ewrop, gogledd a dwyrain Asia a Japan.
38–43 mm ydy lled adenydd agored y gwryw ac mae'n hedfan rhwng Ebrill ac Awst.
Gospel Road: a Story of Jesus
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Robert Elfstrom yw Gospel Road: a Story of Jesus a gyhoeddwyd yn 1973. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Tant y poplys
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r tant y poplys yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Gospel Road: a Story of Jesus
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1973. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Exorcist sef ffilm arswyd Americanaidd gan William Friedkin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert Elfstrom ar 1 Ionawr 1953.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert Elfstrom nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Agnes Ibbetson
Roedd Agnes Ibbetson (1757 – Chwefror 1823) yn fotanegydd nodedig a aned yn Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd "Fern Research Foundation", Kerikeri.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Bu farw yn 1823.
Susan Crawford
Arlunydd benywaidd o'r Deyrnas Unedig yw Susan Crawford (1941).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn y Deyrnas Unedig.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Pen y Garn-goch
Mae Pen y Garn-goch yn gopa mynydd a geir yn Ne-orllewin Cymru;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 325 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Alice Et Martin
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr André Téchiné yw Alice Et Martin a gyhoeddwyd yn 1998. Fe'i cynhyrchwyd gan Alain Sarde yn Sbaen a Ffrainc. Cafodd ei ffilmio yn Pasteur. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan André Téchiné a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Philippe Sarde.
Pen y Garn-goch
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn (mynydd). Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 487 metr (1598 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.
Alice Et Martin
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Juliette Binoche, Carmen Maura, Mathieu Amalric, Roschdy Zem, Pierre Maguelon, Alexis Loret, Christiane Ludot, Franck de Lapersonne, Jean-Pierre Lorit, Marthe Villalonga a Thierry Obadia. Mae'r ffilm Alice Et Martin yn 124 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Téchiné ar 13 Mawrth 1943 yn Valence. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1966 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg yn Institut des hautes études cinématographiques.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Téchiné nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Aderyn drycin Balearig
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn drycin Balearig (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar drycin Balearig) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Puffinus mauretanicus; yr enw Saesneg arno yw Balearic shearwater. Mae'n perthyn i deulu'r Pedrynnod (Lladin: Procellariidae) sydd yn urdd y Procellariformes. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain ac mae i'w ganfod yng Nghymru.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. mauretanicus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ewrop ac Affrica.
Teulu
Mae'r aderyn drycin Balearig yn perthyn i deulu'r Pedrynnod (Lladin: Procellariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Congo Vivo
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Giuseppe Bennati yw Congo Vivo a gyhoeddwyd yn 1962. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Piero Piccioni.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jean Seberg, Gabriele Ferzetti a Bachir Touré.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1962. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. No a'r gyntaf yng nghyfres James Bond a'r ffilm gyntaf i serennu Sean Connery fel yr asiant cudd ffuglennol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.
PTPRD
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn PTPRD yw PTPRD a elwir hefyd yn PTPRD protein (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 9, band 9p24.1-p23.
Congo Vivo
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giuseppe Bennati ar 4 Ionawr 1921 yn Pitigliano a bu farw ym Milan ar 27 Medi 2006.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giuseppe Bennati nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cadwn y Mur
Blodeugerdd o gerddi wedi'i golygu gan Elwyn Edwards yw Cadwn y Mur: Blodeugerdd Barddas o Ganu Gwladgarol. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1990. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Casgliad o ymron i 600 o gerddi gwladgarol a geir yn y gyfrol drwchus yma. Maent yn rhychwantu'r canrifoedd, o'r blynyddoedd cynharaf hyd 20g, er mai ar y cyfnod diweddar y rhoddir y prif bwyslais.
Botwm Crys yn cadw lle
Hwyaden gribog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Hwyaden gribog (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: hwyaid cribog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Aix galericulata; yr enw Saesneg arno yw Mandarin duck. Mae'n perthyn i deulu'r Hwyaid (Lladin: Anatidae) sydd yn urdd y Anseriformes. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain ac mae i'w ganfod yng Nghymru.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. galericulata, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia ac Ewrop.
Caiff ei fagu er mwyn ei hela. Mae'r ceiliog yn darawiadol dros ben, gyda phig coch, cochaidd ar yr wyneb a phorffor ar ei fron. Nid yw'r iar mor darawiadol, gyda phlu brown neu lwyd.
O dde-ddwyrain Asia, yn enwedig Tsieina a Japan y mae'r rhywogaeth yma yn dod. Mae'n hoffi pyllau dŵr cymharol fach mewn fforestydd. Gan fod llawer o'r fforestydd hyn wedi eu dinistrio, mae wedi mynd yn aderyn prin. Credir fod tua mil o barau yr un yn nwyrain Rwsia a Tsieina, ond mae tipyn mwy yn Japan - tua 5,000 o barau.
Oherwydd fod y ceiliog mor hardd, mae'n hwyaden boblogaidd iawn mewn casgliadau o hwyaid dof. O bryd i'w gilydd llwyddodd rhai i ddianc, ac yn ystod yr ugeinfed ganrif mae'r rhain wedi rhoi bodolaeth i boblogaeth o tua 1,000 o barau ym Mhrydain Fawr, sy'n gyfran eithaf sylweddol o boblogaeth y rhywogaeth yma trwy'r byd. Yng Nghymru mae poblogaeth fychan yn magu ar Afon Glaslyn ger Porthmadog er enghraifft.
Buxted
Pentref a phlwyf sifil yn Nwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr, ydy Buxted. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Wealden.
Hwyaden gribog
Maent yn dodwy eu wyau mewn tyllau mewn coed sy'n tyfu'n agos i'r lan. Maent yn bwyta planhigion yn bennaf.
Buxted
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 3,892.
Hwyaden gribog
200px|dim|bawd|Iâr
Teulu
Mae'r hwyaden gribog yn perthyn i deulu'r Hwyaid (Lladin: Anatidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
bawd|Aix galericulata
Hanes Seland Newydd
Poblogwyd Seland Newydd yn hwyrach na'r rhan fwyaf o'r byd. Credir i bobl gyrraedd yno gyntaf o ynysoedd Polynesia rhwng 1000 a 1300, we fod peth tystiolaeth yn awgrymu y gallent fod wedi cyrraedd yno ychydig ynghynt. Y bobl yma oedd hynafiaid y Maoriaid.
Try This One For Size
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Guy Hamilton yw Try This One For Size a gyhoeddwyd yn 1989. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Lleolwyd y stori yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Sergio Gobbi a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Claude Bolling.
Hanes Seland Newydd
Mae'n bosibl i fforwyr Sbaenig gyrraedd yr ynysoedd yn 1576, ond nid oes sicrwydd o hyn. Yn mis Rhagfyr 1642, angorodd y fforiwr Abel Janszoon Tasman o'r Iseldiroedd yn ei longau Heemskerck a Zeehaen, ger gogledd Ynys y De. Yr enw a roddodd Tasman i'r ynys oedd Staten Landt. Lladdwyd pedwar o'i wŷr gan nifer o'r Maorïaid, a hwyliodd tua'r gogledd i Tonga. Yn ddiweddarach, archwiliwyd arfordir Seland Newydd gan James Cook yn ei long Endeavour yn 1769 a 1770.
Try This One For Size
Y prif actor yn y ffilm hon yw Michael Brandon. Mae'r ffilm Try This One For Size yn 107 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Hanes Seland Newydd
O 1790 ymlaen, dechreuodd helwyr morfilod o wahanol wledydd ymweld a'r ynysoedd yn gyson. Daeth yn drefedigaeth Brydeinig yn 1840, pan arwyddwyd Cytundeb Waitangi rhwng Prydain a phenaethiaid y Maori. Dilynwyd hyn gan fewnfudo o Ewrop, yn enwedig o Loegr, yr Alban ac Iwerddon.
Cafodd y wlad fesur o ymreolaeth yn 1852, ac yn 1867 cafodd y Maoriaid hawl i seddau arbennig yn y Senedd.
Try This One For Size
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guy Hamilton ar 16 Medi 1922 ym Mharis a bu farw yn Palma de Mallorca ar 7 Hydref 2013. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1938 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guy Hamilton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
In The Night Garden...
Rhaglen deledu ar gyfer plant bach yw In the Night Garden....
Severnaya Zemlya
Ynysfor yn perthyn i Rwsia oddi ar arfordir gogleddol Siberia yw Severnaya Zemlya (Rwseg, yn golygu "Tir Gogleddol"). Mae'n gorwedd rhwng Môr Kara a Môr Laptev yng Nghefnfor yr Arctig. Yn weinyddol, mae'r ynysoedd yn rhanbarth Crai Krasnoyarsk.
Y tair ynys fawr yw Ynys Komsomolets, Ynys Oktyabrskoy Revolyutsii ac Ynys Bolshevik.
bawd|chwith|240px|Ynysoedd Severnaya Zemlya
Death By Design: The Life and Times of Life and Times
Ffilm dogfen animeiddiedig yw Death By Design: The Life and Times of Life and Times a gyhoeddwyd yn 1995. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1995. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Braveheart sef ffilm gan Mel Gibson am yr Alban a rhyfel annibyniaeth y genedl, dan arweiniad William Wallace, yn erbyn y goresgynwyr Seisnig o Loegr.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pen y Moelfre
Mae Pen y Moelfre yn gopa mynydd a geir yn Ne-orllewin Cymru;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 28metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 166 metr (545 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 15 Tachwedd 2010.
La Douce Folie Des Bidasses
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Claude Zidi, Gérard Rinaldi, Luis Rego, Gérard Blanc, Les Charlots, Gérard Filippelli, Jean-Guy Fechner a Jean Sarrus.
Under Mindernes Træ
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Holger-Madsen yw Under Mindernes Træ a gyhoeddwyd yn 1913. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan O.A. Nielsen.
La Douce Folie Des Bidasses
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2005. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd V for Vendetta sef ffilm wyddonias, ddystopaidd llawn cyffro gan James McTeigue.
Under Mindernes Træ
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Olaf Fønss, Augusta Blad, Svend Kornbeck, Frederik Jacobsen, Peter Nielsen, Doris Langkilde, Franz Skondrup, Ella Sprange a Svend Melsing.
La Douce Folie Des Bidasses
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Under Mindernes Træ
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1913. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raja Harishchandra sef ffilm fud o India gan Dadasaheb Phalke. Marius Clausen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Holger-Madsen ar 11 Ebrill 1878 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 17 Chwefror 1961.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Holger-Madsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
A Stranger in Town
Ffilm drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Roy Rowland yw A Stranger in Town a gyhoeddwyd yn 1943. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Isobel Lennart a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Daniele Amfitheatrof.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Frank Morgan, Jean Rogers, Richard Carlson, Robert Barrat, Chill Wills, John Hodiak, Olin Howland, Andrew Tombes, Donald MacBride, Irving Bacon, Porter Hall a Walter Baldwin. Mae'r ffilm A Stranger in Town yn 67 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life and Death of Colonel Blimp sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Roy Rowland nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Uchel Siryf Gorllewin Morgannwg
Cafodd swydd Uchel Siryf Gorllewin Morgannwg ei chreu yn dilyn Deddf Llywodraeth Leol 1972 a welodd ddisodli Sir Forgannwg a'i siryf.
Man in The Middle
Ffilm llys barn gan y cyfarwyddwr Guy Hamilton yw Man in The Middle a gyhoeddwyd yn 1963. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Willis Hall a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan John Barry.
Uchel Siryf Gorllewin Morgannwg
Cyn 1974 - Gweler Uchel Siryf Morgannwg
Man in The Middle
Y prif actor yn y ffilm hon yw Robert Mitchum. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1963. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd From Russia with Love sef yr ail ffilm yn y gyfres James Bond. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Wilkie Cooper oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan John Bloom sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Camber, Dwyrain Sussex
Pentref a phlwyf sifil yn Nwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr, ydy Camber. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Rother.
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,130.
Man in The Middle
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guy Hamilton ar 16 Medi 1922 ym Mharis a bu farw yn Palma de Mallorca ar 7 Hydref 2013. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1938 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guy Hamilton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dathlu Bywyd
Cyfrol o gerddi gan Euros Bowen yw Dathlu Bywyd. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1990. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Disgrifiad byr
Cerddi mewn vers libre cynganeddol a geir yn y gyfrol hon o farddoniaeth y diweddar Brifardd Euros Bowen.
Hanes Llenyddiaeth Gymraeg hyd 1900
Hanes Llenyddiaeth Gymraeg hyd 1900 yw teitl cyfrol arloesol gan yr ysgolhaig Syr Thomas Parry (1904 - 1985) ar hanes llenyddiaeth Gymraeg. Fe'i cyhoeddwyd yn 1944 gan Wasg Prifysgol Cymru.
Mae'r llyfr yn garreg filltir yn hanes llenyddiaeth Gymraeg ac ysgolheictod Cymraeg am ei fod yr ymgais cyntaf i ysgrifennu arolwg o hanes llenyddiaeth Gymraeg yn ei grynswth (nid yw'n cynnwys llenyddiaeth Gymraeg yr ugeinfed ganrif am ei fod yn rhy gynnar i wneud hynny ar y pryd, ym marn yr awdur). Cyn cyhoeddi'r gyfrol cafwyd sawl llyfr ar gyfnodau yn hanes llenyddiaeth Gymraeg, yn arbennig ar lenyddiaeth yr Oesoedd Canol, ond heb ei drin fel un pwnc cyfan, ac roedd hyn yn ddiffyg amlwg mewn cymhariaeth â'r sefyllfa yn achos nifer o lenyddiaethau eraill.
Mae Thomas Parry yn rhannu ei waith yn ôl cyfnod, yn hytrach na themâu. Ceir 13 o benodau, yn rhychwantu cyfnod o bron i 1500 mlynedd. Mae llenyddiaeth gynnar a llenyddiaeth yr Oesoedd Canol yn cael tua hanner y gyfrol, gyda phennodau ar Yr Hengerdd, Canu'r Bwlch ("Amryfal Hen Ganu"), Rhyddiaith Cymraeg Canol, Beirdd y Tywysogion ("Barddoniaeth Llys") a Beirdd yr Uchelwyr ("Barddoniaeth yr Uchelwyr"). Neilltuir pennod gyfan i waith Dafydd ap Gwilym. Mae gweddill y gyfrol yn dilyn trefn gronolegol, o gyfnod y Dadeni Dysg hyd diwedd y 19g, gyda'r olaf yn cael ei rhannu'n dair pennod.
Er nad yw heb ei ddiffygion - yn bennaf oherwydd y cynnydd mewn gwybodaeth er ei gyhoeddi - roedd cyhoeddi'r llyfr yn hwb sylweddol i astudiaethau ar lenyddiaeth Gymraeg. Un o'i rinweddau yw'r modd y dangosodd Thomas Parry yn eglur ac yn awdurdodol mai ffugiadau llenyddol oedd llawer o'r hyn a gyhoeddwyd o lawysgrifau Iolo Morganwg. Yn ogystal mae'r llyfr yn ceisio gosod hanes llenyddiaeth Gymraeg yn ei gyd-destun cymdeithasol.
Cyfieithwyd y gwaith i'r Saesneg gan H. Idris Bell dan y teitl A History of Welsh Literature yn 1955. Ychwanegodd Bell atodiad ar lenyddiaeth Gymraeg yr 20g.
Catsfield
Pentref a phlwyf sifil yn Nwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr, ydy Catsfield. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Rother.
Pen-yr-allt
Mae Pen-yr-allt yn gopa mynydd a geir yn Ne-orllewin Cymru;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 75 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 175 metr (574 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Mawrth 2010.
Catsfield
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 850.
Ellaichami
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr K. Rangaraj yw Ellaichami a gyhoeddwyd yn 1992. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd எல்லைச்சாமி ac fe’i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tamileg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan S. A. Rajkumar.
Ysbyty Brenhinol Alecsandra
bawd|Ysbyty Brenhinol Alecsandra Lleolir Ysbyty Brenhinol Alecsandra (Saesneg: Royal Alexandra Hospital) yn Y Rhyl, Sir Ddinbych. Mae'n un o ysbytai Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr.
Ellaichami
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1992. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Reservoir Dogs sef ffilm noir am ladrad gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 6,100 o ffilmiau Tamileg wedi gweld golau dydd. K. Selvaraj oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd K. Rangaraj nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Francisco Goya
Arlunydd o Sbaen oedd Francisco José de Goya y Lucientes (30 Mawrth 1746 – 16 Ebrill 1828). Ystyrir ef fel yr olaf o'r Hen Feistri, ond hefyd yn ffigwr allweddol yn natblygiad arlunwaith fodern, gan ddylanwadu ar arlunwyr fel Manet a Picasso. Cyfeirir at Goya yn aml fel yr olaf o'r Hen Feistri a'r cyntaf o'r moderns.
Ganed Goya yn [, Sbaen, yn Nheyrnas Aragón yn 1746. Symudodd y teulu i Zaragoza yn ddiweddarach, ac addysgwyd ef yno. Daeth yn brentis i'r arlunydd José Luján pan oedd yn 14 oed. Yn ddiweddarach, symudodd i ddinas Madrid lle astudiodd dan Anton Raphael Mengs, ond ffraeodd ag ef a methodd gael mynediad i'r Academi Frenhinol.
Teithiodd i Rufain ac yna dychwelodd i Zaragoza. Astudiodd dan Francisco Bayeu y Subías, a phriododd Josefa, chwaer Bayeu, yn 1774. Dechreuodd ennill sylw fel arlunydd ac ennill comisiynau. Erbyn y 1790au roedd yn ffefryn y teulu brenhinol, ond wedi iddo ddioddef twymyn yn 1792, aeth yn fyddar. Treuliodd bum mlynedd yn adfer ei iechyd, gan ddarllen llawer am y Chwyldro Ffrengig. Cyhoeddodd gasgliad o luniau dan y teitl Caprichos yn 1799.
Pan feddiannwyd Sbaen gan Ffrainc gan ddechrau rhyfel 1808–1814, dechreuodd Goya weithio ar gyfres o brintiau Trychinebau rhyfel (Los desastres de la guerra). Bu farw Josefa yn 1812. Symudodd i Bordeaux a Paris yn 1824, gan ddychwelyd i Sbaen yn 1826 ac yna mynd i Bordeaux eto, lle bu farw yn 1828 yn 82 oed.
Yn dilyn strôc a barlyswyd ef ar ei ochr dde, dioddefodd ei olwg, bu farw a chladdwyd ef ar 16 Ebrill 1828 yn 82 oed. Yn ddiweddarach, cafodd ei gorff ei ail-gladdu yn y Real Ermita de San Antonio de la Florida ym Madrid, ond aeth ei benglog ar goll, manylyn a gyfathrebodd conswl Sbaen ar unwaith i'w uwch swyddogion ym Madrid, a gwifrwyd y neges ganlynol yn ôl, "Anfon Goya, pen neu beidio!"
Blynyddoedd cynnar (1746–1771)
Ganwyd Francisco Goya yn Fuendetodos, Aragón, gwlad a hawlir gan Sbaen, ar 30 Mawrth 1746 i José Benito de Goya y Franque a Gracia de Lucientes y Salvador. Roedd y teulu wedi symud y flwyddyn honno o ddinas Zaragoza, ond does dim cofnod pam; mae'n bosib y comisiynwyd José i weithio yno. Roeddent y teulu, o ran haenau cymdeithasol, yn y dosbarth canol is. Roedd José yn fab i notari ac o darddiad Basgeg, a'i hynafiaid yn dod o Zerain, a enillai ei damaid ei fywoliaeth fel eurwr a arbenigai mewn gosod sgithyn denau o aur ar ddodrefn neu wrthrychau eraill. Goruchwyliodd y goreuro a'r rhan fwyaf o'r addurn yn ystod ailadeiladu Basilica Santa Maria del Pilar, prif eglwys gadeiriol Zaragoza. Francisco oedd eu pedwerydd plentyn, yn dilyn ei chwaer Rita (g. 1737), ei frawd Tomás (g. 1739) (a oedd i ddilyn yn grefft ei dad) a'r ail chwaer Jacinta (g. 1743). Roedd dau fab iau, Mariano (g. 1750) a Camilo (g. 1753).
Hanai ei fam o linach uchelwrol ac roedd y tŷ, sef bwthyn brics cymedrol, yn eiddo i'w theulu ac, efallai'n ffansïol, yn dwyn eu harfbais. Tua 1749 prynodd José a Gracia gartref yn Zaragoza a dychwelon nhw i fyw yn y ddinas honno. Er nad oes unrhyw gofnodion wedi goroesi, credir y gallai Goya fod wedi mynychu'r Escuelas Pías de San Antón, a oedd yn cynnig addysg am ddim. Mae'n ymddangos bod ei addysg wedi bod yn ddigonol ond nid yn oleuedig; gallai ddarllen, ysgrifennu a deallai rhifedd, a rhywfaint o wybodaeth am y clasuron hefyd. Yn ôl y beirniad celf o Awstralia, Robert Hughes, mae'r "ni chymerodd yr artist fwy o ddiddordeb na saer mewn materion athronyddol neu ddiwinyddol, ac roedd ei farn ar baentio ... yn ddaearol iawn: nid oedd Goya yn ddamcaniaethwr." Yn yr ysgol ffurfiodd gyfeillgarwch agos a gydol oes gyda'i gyd-ddisgybl Martín Zapater; mae'r 131 llythyr a ysgrifennodd Goya ato o 1775 hyd at farwolaeth Zapater ym 1803 yn rhoi mewnwelediad gwerthfawr i flynyddoedd cynnar Goya yn y llys ym Madrid.
Ymweliad â'r Eidal
Yn 14 oed astudiodd Goya o dan yr arlunydd José Luzán. Symudodd i Madrid i astudio gydag Anton Raphael Mengs, peintiwr poblogaidd gyda brenhiniaeth Sbaen. Aeth Goya a'i feistr benben a'i gilydd, ac roedd ei arholiadau'n anfoddhaol. Cyflwynodd Goya gynigion ar gyfer y Real Academia de Bellas Artes de San Fernando ym 1763 a 1766 ond gwrthodwyd mynediad iddo i'r byd academaidd.
Astudiodd gyda'r artist Aragoneg Francisco Bayeu y Subías a dechreuodd ei luniau ddangos arwyddion o'r cyweireddau cain y daeth yn enwog amdanynt. Daeth yn gyfaill i Francisco Bayeu a phriododd ei chwaer Josefa (llysenwodd hi yn "Pepa") ar 25 Gorffennaf 1773. Ganwyd eu plentyn cyntaf, Antonio Juan Ramon Carlos, ar 29 Awst 1774.
Madrid (1775–1789)
bawd|310px| Y Parasol, 1777 Cynorthwyodd y briodas ac aelodaeth Francisco Bayeu yn 1765 o’r Real Academia de Bellas Artes de San Fernando - a chyfarwyddiaeth y gweithiau tapestri o 1777 Goya i ennill comisiwn ar gyfer cyfres o gartwnau tapestri ar gyfer y Ffatri Tapestriau Brenhinol. Dros gyfnod o bum mlynedd dyluniodd tua 42 o batrymau, a defnyddiwyd llawer ohonynt i addurno ac inswleiddio waliau cerrig El Escorial a'r Palacio Real del Pardo, preswylfeydd brenhinoedd Sbaen. Er nad oedd dylunio tapestrïau yn uchel ei barch nac yn talu'n dda, mae ei gartwnau'n boblogaidd gan ddefnyddio'r arddull rococo, a defnyddiodd Goya nhw i ddod â sylw ehangach iddo'i hun.
Roedd ysgythriad yn gyfrwng yr oedd yr arlunydd ifanc i'w feistroli, cyfrwng a oedd i ddatgelu gwir ddyfnderoedd ei ddychymyg a'i gredoau gwleidyddol. Mae ei ysgythriad o tua 1779 o Y Dyn a'r Garot ("El agarrotado") yn cael ei gyfri fel y gwaith mwyaf yr oedd wedi'i gynhyrchu hyd hynny, ac yn ragflaeniad amlwg o'i gyfres ddiweddarach "Trychinebau Rhyfel".
Dioddefodd Goya o salwch, a defnyddiwyd ei gyflwr yn ei erbyn gan ei wrthwynebwyr, a oedd yn edrych yn eiddigeddus ar unrhyw arlunydd y gwelwyd ei fod yn codi mewn statws. Roedd rhai o'r cartwnau mwyaf, fel Y Briodas, yn fwy nag 8 wrth 10 troedfedd, ac wedi ei wanhau'n gorfforol. Ond, roedd wastad yn ddyfeisgar, a bod ei salwch wedi rhoi iddo'r mewnwelediad i gynhyrchu gweithiau a oedd yn fwy personol, gwahanol ac anffurfiol. Fodd bynnag, gwelodd fod y fformat yn ei gyfyngu, gan nad oedd yn caniatáu iddo ddal sifftiau-lliw neu wead-lliw cymhletho. Mae'r tapestrïau heddiw'n ymddangos fel sylwadau ar y gwahanol fathau o ffodau dynol a ffasiwn.
Arlunydd llys
Ym 1783, comisiynodd yr Iarll Floridablanca, ffefryn y Brenin Siarl III, Goya i baentio ei bortread. Daeth yn ffrindiau â Luis, hanner brawd y Brenin, a threuliodd ddau haf yn gweithio ar bortreadau o'r Infante a'i deulu. Yn ystod y 1780au, tyfodd ei gylch o noddwyr i gynnwys Dug a Duges Osuna, y Brenin a phobl nodedig eraill y deyrnas a baentiodd. Yn 1786, cafodd Goya swydd gyflogedig fel peintiwr i Siarl III. chwith|bawd|290px|Teulu’r Infante Don Luis, 1784. Magnani-Rocca, [[Parma]]
Enillodd Goya gomisiynau o rengoedd uchaf uchelwyr Sbaen, gan gynnwys Pedro Téllez-Girón, 9fed Dug Osuna a'i wraig María Josefa Pimentel, 12fed Iarlles Duges Benavente, José Álvarez de Toledo, Dug Alba a'i wraig María del Pilar de Silva, a María Ana de Pontejos y Sandoval, Ardalyddes Pontejos. Yn 1801 paentiodd Godoy mewn comisiwn i goffáu'r fuddugoliaeth yn Rhyfel byr yr Orennau yn erbyn Portiwgal. Roedd y ddau yn ffrindiau, hyd yn oed os yw portread Goya yn 1801 fel arfer yn cael ei ystyried yn ddychan pur. Ac eto hyd yn oed ar ôl cwymp Godoy cyfeiriodd y gwleidydd at yr arlunydd mewn termau cynnes iawn. Gwelodd Godoy ei hun yn allweddol wrth gyhoeddi'r Caprichos a chredir gan lawer iddo gomisiynu La maja desnuda.
Cyfnod canol (1793–1799)
Mae La Maja Desnuda (La maja desnuda) wedi cael ei ddisgrifio fel "y ferch noethlymun maint-llawn gyntaf yng nghelf y Gorllewin" heb esgus i ystyr unrhyw alegori neu fytholeg. Mae hunaniaeth y Majas yn ansicr. Y modelau a enwir gan amlaf yw Duges Alba, y credid weithiau bod Goya wedi cael perthynas â hi, a Pepita Tudó, meistres Manuel de Godoy. Nid yw'r naill ddamcaniaeth na'r llall wedi'u gwirio, ac mae'n parhau i fod yr un mor debygol bod y paentiadau'n cynrychioli ffrwyth ei ddychymyg, neu ei ffantasi.
Ni arddangoswyd y paentiadau hyn yn gyhoeddus erioed yn ystod oes Goya gan eu bod yn eiddo i Godoy. Ym 1808 atafaelwyd holl eiddo Godoy gan Ferdinand VII ar ôl iddo gwympo o rym ac i alltudiaeth, ac ym 1813 atafaelodd yr Ymchwiliad Sbaenaidd y ddau waith hyn fel rhai 'anweddus', gan eu dychwelyd ym 1836 i Academi Celfyddydau Cain San Fernando. Yn 1798 paentiodd olygfeydd llawn golau a rhyddid ar gyfer y pendentif a cupola y Real Ermita (Capel) San Antonio de la Florida ym Madrid. Mae llawer o'r rhain yn darlunio gwyrthiau Saint Anthony o Padua ond eu bod wedi'u gosod yng nghanol y Madrid cyfoes.
Rhywdro, rhwng diwedd 1792 a dechrau 1793, gadawodd salwch Goya'n fyddar. Aeth yn encilgar, yn fewnblyg a newidiodd gyfeiriad a naws ei waith. Dechreuodd y gyfres o ysgythriadau dyfrhaen, a gyhoeddwyd ym 1799 fel y Caprichos, a gwblhawyd ochr yn ochr â chomisiynau mwy swyddogol, portreadau a phaentiadau crefyddol. Yn 1799 cyhoeddodd Goya 80 o brintiau Caprichos yn darlunio’r hyn a ddisgrifiodd fel “y ffolinebau dirifedi sydd i’w cael mewn unrhyw gymdeithas wâr, ac o’r rhagfarnau cyffredin a’r arferion twyllodrus y mae anwybodaeth, neu hunan-les wedi eu gwneud yn bethau cyffredin”. Esbonnir y gweledigaethau yn y printiau hyn yn rhannol gan y pennawd "Mae cwsg rhesymeg yn cynhyrchu bwystfilod". Ac eto nid yw'r rhain yn llwm yn unig; maent yn arddangos ffraethineb dychanol miniog yr artist, sy'n arbennig o amlwg mewn ysgythriadau fel Helfa Dannedd.
Mae'n ymddangos bod chwalfa meddyliol a chorfforol Goya wedi digwydd ychydig wythnosau ar ôl datganiad rhyfel Ffrainc ar Sbaen. Adroddodd cyfoeswr iddo, "Nid yw'r synau yn ei ben a'i fyddardod yn gwella, ac eto mae ei olwg yn llawer gwell ac mae rheolaeth ar ei gydbwysedd yn ôl." Gall y symptomau hyn ddynodi enseffalitis firaol hirfaith, neu o bosibl gyfres o strôcs bach sy'n deillio o bwysedd gwaed uchel ac a effeithiodd ar ei glyw a rhanau sy'n deilio a chydbwysedd yn yr ymennydd. Mae symptomau tinnitus, cyfnodau o anghydbwysedd a byddardod cynyddol hefyd yn nodweddiadol o glefyd Ménière. Posibilrwydd arall yw bod Goya wedi dioddef o wenwyno cronnus plwm, gan iddo ddefnyddio llawer iawn o plwm gwyn - a'i falu ei hun - yn ei baentiadau, fel gorchudd cynfas ac fel lliw cynradd.
Mae archwiliadau postmortem eraill yn pwyntio tuag at ddementia paranoiaidd, o bosibl oherwydd trawma ymennydd, fel y gwelwyd gan newidiadau amlwg yn ei waith ar ôl iddo wella, gan arwain at y paentiadau "du". Mae haneswyr celf wedi nodi gallu unigryw Goya i fynegi ei gythreuliaid mewnol fel delweddau erchyll a ffantastig sy'n symbolaidd iawn, ac sy'n caniatáu i'w gynulleidfa ddod o hyd i'w catharsis ei hun yn y delweddau hyn.
Rhyfel Iberia (1808-1814)
bawd|290px|chwith|Y Colossus, 1810.
Ymosododd byddin Ffrainc ar Sbaen ym 1808, gan arwain at Ryfel Iberia 1808-1814. Ni wyddys i ba raddau y bu Goya yn rhan o lys y brenin Joseff I, brawd Napoleon Bonaparte; paentiodd weithiau ar gyfer noddwyr a ochrai a Ffrainc, ond cadwodd yn niwtral yn ystod yr ymladd. Ar ôl adfer brenin Sbaen, Ferdinand VII i'w orsedd ym 1814, gwadodd Goya unrhyw gysylltiad â'r Ffrancwyr. Erbyn marwolaeth ei wraig Josefa ym 1812, roedd wrthi'n paentio Yr Ail o Fai, 1808 a Y Trydydd o Fai,1808, ac yn paratoi'r gyfres o ysgythriadau a elwir yn ddiweddarach yn Trychinebau Rhyfel (Los desastres de la guerra). Dychwelodd Ferdinand VII i Sbaen ym 1814 ond nid oedd y berthynas â Goya yn gynnes iawn. Cwblhaodd yr arlunydd bortreadau o'r brenin ar gyfer amrywiaeth o weinidogaethau, ond nid ar gyfer y brenin ei hun.
Rhwng 1793 a 1794, cwblhaodd Goya set o un ar ddeg o luniau bach wedi'u paentio ar dun sy'n nodi newid sylweddol yn nhôn a phwnc ei gelf, ac yn tynnu o guddfanau tywyll a dramatig hunllef a ffantasi. Mae Iard gyda Phobl Gwallggo (Corral de locos) yn weledigaeth ddychmygol o unigrwydd, ofn a dieithrio cymdeithasol. Mae'r llun yn gondemniad o greulondeb tuag at garcharorion (troseddwyr a gwallgof) yn bwnc y gwnaeth Goya ei ailymweld ag ef mewn gweithiau diweddarach, gan ganolbwyntio ar ddiraddio'r ffigwr dynol i fod yn ddim ond anifail.
Roedd yn un o'r cyntaf o 'baentiadau cabinet (lluniau llai na hanner metr) Goya yng nghanol y 1790au, a'i archwiliad o'r berthynas rhwng naturiaeth a ffantasi a fyddai'n cufeirio ei waith am weddill ei yrfa. Roedd yn fwyfwy nerfus ac aeth i salwch corfforol hirfaith; cyfaddefodd fod y gyfres wedi'i chreu i adlewyrchu ei amheuon ohono'i hun, a'i ofn ei fod yn colli ei feddwl.
Er na wnaeth Goya wneud ei fwriad yn hysbys wrth greu Trychinebau Rhyfel, mae haneswyr celf yn eu hystyried yn brotest weledol yn erbyn trais Gwrthryfel Dos de Mayo 1808, a Rhyfel Iberaidd, dilynol - a'r symudiad yn erbyn rhyddfrydiaeth yn dilyn adferiad brenhiniaeth Bourbon ym 1814. Mae'r golygfeydd yn aflonyddu ar y gwyliwr, weithiau'n macabre yn eu darlunio o greulondeb maes y gad, ac yn cynrychioli cydwybod ymfflamychol yn wyneb marwolaeth, poen a dinistr. Ni chawsant eu cyhoeddi tan 1863, sef 35 mlynedd ar ôl ei farwolaeth. Mae'n debyg mai dim ond bryd hynny yr ystyriwyd ei bod yn wleidyddol saff i wneud hynny, gan fod y gwaith yn beirniadu brenhiniaeth Sbaen a Ffrainc.
Mae'r 47 plât cyntaf yn y gyfres yn canolbwyntio ar ddigwyddiadau o'r rhyfel ac yn dangos canlyniadau'r gwrthdaro ar filwyr a sifiliaid unigol. Mae'r gyfres ganol (platiau 48 i 64) yn cofnodi effeithiau'r newyn a darodd Madrid ym 1811–12, cyn i'r ddinas gael ei rhyddhau o'r Ffrancwyr. Mae'r 17 olaf yn adlewyrchu siom chwerw rhyddfrydwyr pan wrthododd brenhiniaeth Bourbon a adferwyd, Gyfansoddiad Sbaen 1812 a gwrthwynebu diwygio'r wladwriaeth a chrefydd. Ers cyhoeddi'r lluniau, mae'r golygfeydd o erchyllterau, o newynu, diraddio a bychanu pobl wedi cael eu disgrifio fel lluniau'n "blodeuo mewn cynddaredd".
Paentiadau Quinta del Sordo a'r Paentiadau Du (1819-1822)
de|bawd| Saturn yn difa ei Fab, 1819–1823. Cymharol brin yw'r cofnodion a geir am fywyd Goya yn y cyfnod hwn, ac ni chyhoeddodd nifer o'i weithiau o'r cyfnod, gan weithio'n breifat yn lle hynny. Cafodd Goya ei boenydio gan henaint ac ofnai wallgofrwydd, ac erbyn dechrau'r 1790au, roedd yn fyddar. Roedd Goya wedi bod yn arlunydd llwyddiannus a hynny yn y llysoedd brenhinol cyfoethocaf, ond tynnodd yn ôl o fywyd cyhoeddus yn ystod ei flynyddoedd olaf. O ddiwedd y 1810au roedd yn byw ar ei ben ei hun ychydig y tu allan i Madrid, mewn ffermdy a drawsnewidiwyd yn stiwdio iddo. Roedd y tŷ wedi cael ei alw'n "La Quinta del Sordo" (Tŷ'r Dyn Byddar).
Yn 75 oed, ar ei ben ei hun, ac mewn anobaith meddyliol, cwblhaodd ei 14 Paentiadau Du, pob un ohonynt mewn olew yn uniongyrchol ar waliau plastr ei dŷ. Nid oedd Goya'n bwriadu i'r paentiadau gael eu harddangos, ac ni ysgrifennodd amdanynt, ac mae'n debyg na soniodd amdanynt erioed. Tua 1874, 50 mlynedd ar ôl ei farwolaeth, cawsant eu tynnu i lawr a'u trosglwyddo i gefnogaeth gynfas gan y perchennog Baron Frédéric Émile d'Erlanger. Newidiwyd llawer o'r gweithiau yn sylweddol yn ystod yr adferiad, ac yng ngeiriau Arthur Lubow, yr hyn sy'n weddill yw "ffacsimili crai o'r hyn a baentiodd Goya." Roedd effeithiau amser ar y murluniau, ynghyd â'r difrod anochel a achoswyd gan fowntio'r plastr brau ar gynfas, yn golygu bod y rhan fwyaf o'r murluniau wedi dioddef difrod helaeth a cholli paent. Heddiw maen nhw'n cael eu harddangos yn barhaol yn y Museo del Prado, Madrid. alt=In an array of earthen colors, a black silhouetted horned figure to the left foreground presides over and addresses a large circle of a tightly packed group of wide-eyed intense, scary, elderly and unruly women|canol|bawd|600x600px| Mae Saboth y Gwrachod neu Aquelarre yn un o 14 o'r gyfres Y Paentiadau Du
Bordeaux (Hydref 1824 - 1828)
Ei ofalwr a'i forwyn yr adeg hon oedd Leocadia Weiss (g. Zorrilla, 1790-1856), a oedd 35 mlynedd yn iau na Goya, ac yn berthynas bell iddo. Preswyliai gyda'r arlunydd, gan ofalu amdano hyd at ei farwolaeth, gyda'i merch Rosario. Mae'n debyg bod Leocadia yn debyg o ran nodweddion i wraig gyntaf Goya, Josefa Bayeu, cymaint felly bod un o'i bortreadau adnabyddus yn dwyn y teitl gofalus Josefa Bayeu (neu Leocadia Weiss).
Bu farw Goya ar 16 Ebrill 1828. Ni adawodd dim i Leocadia yn yr ewyllys; ond roedd hyn yn gyffredin y dyddiau hynny, gyda meistresi yn aml yn cael eu hepgor dan y fath amgylchiadau, ond mae'n debygol hefyd nad oedd am fynd ati i adolygu ei ewyllys. Ysgrifennodd Leocadia at nifer o ffrindiau Goya i gwyno am hyn, ond ni wnaethant ateb. Yn amddifad ac yn dlawd, symudodd i lety ar rent, gan drosglwyddo ei chopi o'r Caprichos am ddim yn ddiweddarach.
Drones
Ffilm gomedi a ffuglen wyddonol gan y cyfarwyddwyr Amber Berson a Adam Busch yw Drones a gyhoeddwyd yn 2010. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Drones ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jonathan M. Woodward, Samm Levine a James Urbaniak.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amber Berson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pysgeryr Madagasgar
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pysgeryr Madagasgar (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pysgeryrod Madagasgar) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Haliaeetus vociferoides; yr enw Saesneg arno yw Madagascar fish eagle. Mae'n perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae) sydd yn urdd y Falconiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. vociferoides, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r pysgeryr Madagasgar yn perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
PTPRB
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn PTPRB yw PTPRB a elwir hefyd yn Protein tyrosine phosphatase, receptor type B (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 12, band 12q15.
Lennox Berkeley
Cyfansoddwr Seisnig oedd Syr Lennox Randal Francis Berkeley (12 Mai 1903 – 26 Rhagfyr 1989).
PTPRB
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn PTPRB.
Cottage Country
Ffilm gomedi Saesneg o Canada yw Cottage Country gan y cyfarwyddwr ffilm Peter Wellington. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese.Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Peter Wellington nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Samson (sant)
Sant o Gymru a ymsefydlodd yn Llydaw oedd Samson (c. 485 — c. 565), Llydaweg:Samzun. Mae'n un o Saith Sant-sefydlydd Llydaw.
Hanes a thraddodiadau
Ceir buchedd Ladin gynnar i Samson, y Vita Sancti Samsonis, a ysgrifennwyd rywbryd rhwng 610 ac 820. Dywedir ei fod yn fab i Amwn o Ddyfed ac Anna o Went. Cafodd ei addysgu gan sant Illtud yn Llanilltud Fawr, a daeth sant Dyfrig yno i'w ordeinio yn ddiacon ac yn ddiweddarch yn offeiriad. Treuliodd amser ar Ynys Bŷr ym mynachlog Pŷr ei hun, a daeth yn abad yno wedi marwolaeth Pŷr.
Teithiodd i Iwerddon, lle mae eglwysi wedi eu cysegru iddo yn Balgriffin ger Dulyn ac yn Ballysamson. Dychwelodd i Ddyfed i fyw fel meudwy am gyfnod, a chysegrodd Dyfrig ef yn esgob ar Ddydd Gŵyl Cadair Pedr. Gellir rhoi dyddiad pendant i'r digwyddiad yma o'r manylion yn ei fuchedd, sef 22 Chwefror 521. Treuliodd rai blynyddoedd yng Nghernyw; yn wir, mae yno ynys, sy'n rhan o Ynysoedd Syllan (Scilly Isles) wedi ei alw ar ei ôl. Wedi cyfnod yma, hwyliodd i Lydaw, lle sefydlodd fynachlog yn Dol. Dywedir i sant Teilo ymweld ag ef yma yn 547, wedi iddo ffoi o Gymru rhag y Fad Felen.