cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kastus Kalinouski
Dyfyniadau gan Kastousis
"Yn ein gwlad ni, Gymrodyr, maen nhw'n eich dysgu chi yn yr ysgolion dim ond i ddarllen yr iaith Muscovite at y diben o'ch troi chi'n Muscovites yn llwyr. ... Fyddwch chi byth yn clywed gair mewn Pwyleg, Lithwaneg na Bielarus fel mae'r bobl eisiau."
''"Derbyniwch, fy mhobl, mewn didwylledd mae fy ngeiriau olaf fel pe baent wedi eu hysgrifennu o'r byd y tu hwnt er eich lles eich hun. Nid oes mwy o hapusrwydd ar y ddaear hon, frodyr, na phe bai gan ddyn ddeallusrwydd a dysg. Dim ond wedyn y bydd yn llwyddo i fyw mewn cwnsler ac mewn digonedd a dim ond pan fydd wedi gweddïo’n iawn ar Dduw, y bydd yn haeddu’r Nefoedd, am unwaith y bydd wedi cyfoethogi ei ddeallusrwydd gyda dysgu, bydd yn datblygu ei hoffter ac yn caru ei holl berthnasau yn ddiffuant. Ond yn union fel nad yw dydd a nos yn teyrnasu gyda'i gilydd, felly hefyd nid yw gwir ddysgu yn cyd-fynd â chaethwasiaeth Mosgofitaidd [Rwsieg]. Cyn belled â bod hyn yn gorwedd arnom ni, ni fydd gennym ddim. Ni fydd unrhyw wirionedd, dim cyfoeth, na dysgu o gwbl. Byddant ond yn ein gyrru fel gwartheg nid i'n lles, ond i'n treiddiad.
''Dyma pam, fy mhobl, cyn gynted ag y byddwch chi'n dysgu bod eich brodyr o agos i Warsaw yn ymladd am wirionedd a rhyddid, peidiwch â chi aros ar ôl chwaith, ond, gan fachu beth bynnag y gallwch chi - bladur neu fwyell yn ei chyfanrwydd cenedl i ymladd dros eich hawliau dynol a chenedlaethol, dros eich ffydd, dros eich gwlad frodorol. Oherwydd dywedaf wrthych o dan y crocbren, fy mhobl, hynny yn unig - yna byddwch chi'n byw'n hapus, pan nad oes unrhyw Mosgofitiad yn aros drosoch chi."''
Gwaddol
Gweithredai Kalinowski mewn cyfnod pan nad oedd ffiniau ac hunaniaeth cenedaethol mor glir ac y maent heddiw a phan oedd boneddigion rhannau helaeth o Lithwania a Belarws bresennol yn Bwyleg eu hiaith. Dethlir ef felly fel arwr gan y tair gwlad fodern, ond, oherwydd ei gyfraniad i ysgrifennu a dyrchafu'r iaith Belarwsieg, ceir iddo le arbennig iawn yn y genedl honno.
Yn ystod Chwyldro Belarws yn 2020, galwodd Sviatlana Tsikhanouskaya ar i bobl Belarws weithredu'n ddewr yn ysbryd Kalinowski wrth ymladd dros ddemocratiaeth a rhyddid eu gwlad yn erbyn yr unben Alexander Lukashenko.
Anrhydeddu cof
thumb|Stamp Belposhta (Белпошта) hyd at 130 mlynedd ers y gwrthryfel rhyddhad cenedlaethol thumb|Amlen Belpost hyd at 130 mlynedd ers y gwrthryfel rhyddhad cenedlaethol Enwir strydoedd ym Minsk (1963), Hrodna a dinasoedd eraill Belarws, yn ogystal â champfa № 1 yn Svislach ar ôl K. Kalinouski. Mae'r unig heneb iddo yn Belarus wedi'i godi yno.
Ym 1926, ailenwyd yr hen Ekaterininskaya Street ym Minsk er anrhydedd i K. Kalinouski, ac ym 1928 gwnaed y ffilm nodwedd "Kastus Kalinouski" yn y BSSR, a soniodd am arweinydd gwrthryfel 1863-1864.
Vestalis amnicola
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Vestalis amnicola. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Kastus Kalinouski
Anrhydeddu cof
Yn 1943, enwyd brigâd partizan Sofietaidd ar ôl Kastus Kalinouski, a oedd yn un o'r unedau mwyaf gweithgar yng nghyffiniau Grodno a Bialystok.
Ers dechrau'r 1990au, mae datganiad K. Kalinouski "Nid y bobl i'r llywodraeth, ond y llywodraeth ar gyfer y bobl" yn cael ei osod fel epigraff ar dudalen flaen y papur newydd "Respublika".
Yn 1993, yn Vilnius, ar wal teml yr Ysbryd Glân, lle cafodd yr hen fynachlog Dominicaidd ei chadw am Kalinouski, o stryd Ignatavskay rhoddodd blac er cof am yr arweinydd gwrthryfel. Cafwyd deiseb dros gael cofeb iddo ym Minsk yn 2013.
Ar 15 Ionawr 1996 cymeradwyodd Archddyfarniad Llywydd Belarus № 26 i greu anrhydedd "Urdd Kalinouski".
Ar 23 Tachwedd 2019 cynhaliwyd Angladd Wladol i Kalinouski ac i arweinwyr Gwrthryfel 1863-64 yn Vilnius, Lithwania. Bu cyfraniad fawr gan gefnogwyr o Belarws.
Rhyfel Rwsia ar Wcráin 2022
Yn ystod Rhyfel Rwsia ar Wcráin yn 2022 sefydlwyd bataliwm o bobl Belarwsaidd oedd yn byw yn Wcrain i ymladd yn erbyn lluoedd Vladimir Putin. Enw'r bataliwm oedd Bataliwn Kastuś Kalinoŭski fel teyrnged i'r arwr cenedlaethol. Sefydlwyd y Bataliwn yn ystod wythnos gyntaf mis Mawrth 2022 ac roedd ganddi, yn ôl y wasg, 200 o aelodau.
Cyfeiriadau
Catgori:Gwleidyddiaeth Belarws
Aulus Plautius
Cadfrifog a gwleidydd Rhufeinig oedd Aulus Plautius (bu farw efallai tua 60). Mae'n fwyaf adnabyddus fel arweinydd yr ymosodiad Rhufeinig ar Brydain yn 43 OC.
Nid oes llawer o wybodaeth ar gael am yrfa gynnar Aulus Plautius, ond ymddengys iddo fod a rhan mewn gorchfygu gwrthryfel caethweision yn Apulia, efallai yn 24, gyda Marcus Aelius Celer. Bu'n gonswl yn ail hanner 29, ac yn llywodraethwt talaith, efallai Pannonia, yn gynnar yn nheyrnasiad yr ymerawdwr Claudius.
Dewisodd Claudius ef i arwain yr ymosodiad ar Brydain. Glaniodd yn 43, gyda'r esgus o roi cymorth i Verica, brenin yr Atrebates, oedd wedi ei ddiorseddu gan y Catuvellauni. Roedd ganddo bedair lleng, IX Hispana, II Augusta, XIV Gemina, a XX Valeria Victrix, a thua 20,000 o filwyr cynorthwyol.
Gorchfygodd Aulus Plautius arweinwyr y Catuvellauni, Caradog a Togodumnus, mewn dwy frwydr, un ar Afon Medway a'r llall ar Afon Tafwys, yna arhosodd i ddisgwyl yr ymerawdwr Claudius cyn cipio prifddinas y Catuvellauni, Camulodunum (Colchester heddiw). Lladdwyd Togodumnus yn y brwydro, ond dihangodd Caradog tua’r gorllewin. Daeth Plautius yn llywodraethwr cyntaf Prydain, swydd a ddaliodd hyd y flwyddyn 47 pan olynwyd ef gan Publius Ostorius Scapula.
Dywedir i wraig Plautius, Pomponia Graecina, wisgo dillad galar am 40 mlynedd wedi marwolaeth ei pherthynas Julia, merch Drusus yr Ieuengaf, trwy law Claudius a Messalina. Yn 57 cyhuddwyd hi o ddilyn "ofergoelion tramor", efallai Cristionogaeth. Yn ôl cyfraith Rhufain, rhoddwyd hi ar brawf gan ei gŵr ym mhresenoldeb ei thylwyth, ac fe'i cafwyd yn ddieuog.
Papa Gold
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwr Tom Lass yw Papa Gold a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tom Lass ar 15 Awst 1983 ym München.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tom Lass nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Y felan
Datblygodd y felan yn sgil diddymu caethwasiaeth yn yr Unol Daleithiau ym 1865, wrth i nifer o dduon dod yn gerddorion. Yn wreiddiol, roedd y felan yn cael ei pherfformio gan unawdydd yn canu a'i gyfeilio gan y banjo ac ambell weithiau'r piano. Y ffidl a'r banjo oedd prif offerynnau'r felan, ac o fewn amser daeth i gynnwys y clarinét, y trwmped, y trombôn, y drwm ochr, y drwm bas, a'r symbalau. Yn yr 20g daeth y gitâr i fri yn y felan. Ymhlith y dinasoedd oedd yn graidd i ddatblygiad y felan oedd New Orleans, Houston, Birmingham, Memphis, Dinas Kansas, St. Louis, a Chicago.
Mae'r felan yn ymddangos yn ragtime, jas, rhythm a blŵs, a roc a rôl, ac yn cael ei nodweddu gan ddilyniannau cordiau penodol, lle bo'r dilyniant cordiau blŵs deuddeg-bar yw'r mwyaf cyffredin.
Melan Delta
bawd|de|150px|[[Robert Johnson]] Mae gwreiddiau'r felan ym Mississippi Delta ar ddechrau'r 20g. Roedd hi'n gymysgedd o ddylanwadau cerddoriaeth Affrica a cherddoriaeth orllewinol. Roedd y clerwr yn canu weithiau mewn llais main gydag ambell i sgrechian. Roedd hi'n cyfeilio gyda gitâr acwstig neu gitâr sleid ac organ geg, ond gyda banjô'n wreiddiol. Roedd y gerddoriaeth yn swnio'n ddieithr iawn i glustiau Ewropeaidd y cyfnod.
Un o ganwyr adnabyddus cyntaf y felan oedd Robert Johnson. Fe wnaeth y felan ar ddeuddeg bar yn safonol. Ym 1920, fe symudodd y felan tuag at y gogledd gyda'r mudiad o weithwyr du i ffatrïoedd Detroit a Chicago.
Y felan glasurol
frame|[[Mamie Smith]] Mae'r felan glasurol yn cyfeirio at gantoresau'r felan rhwng 1920 a 1929. Y gantores ddu gyntaf i recordio'r felan oedd Mamie Smith ym 1920. Rhai pobl eraill oedd Bessie Smith, Ma Rainey, Ethel Waters, a Clara Smith.
Melan Chicago
Yn Chicago fe gafodd y felan ei drydanu. Roedd rhai a ddaeth o Mississippi yn wreiddiol, fel Muddy Waters a Howlin' Wolf, yn defnyddio gitâr drydan, gitâr fas, drymiau, a'r piano, ac efallai sacsoffon.
Melan Detroit
Un o ganwyr y felan mwyaf adnabyddus o Detroit oedd John Lee Hooker. Daeth o Mississippi yn wreiddiol ond ym 1948 fe symudodd yno.
Y gerddoriaeth
Mae alaw'r felan ar nodau cerdd y cywair lleddf pentatonig, hynny yw, ar y nodau do me fa so te. Yn nghywair C felly, fe fydd yr alaw ar C Eb F G Bb. Gelwir y nodau fflat Eb a Bb yn nodau'r felan (blue notes). Fe fydd yn arferol hefyd i ganu'r felan yn nghywair A neu E. Mae cywair Bb a Eb hefyd yn boblogaidd. Yng nghywair A, D ac E felly, fe fydd yr alaw yn cwympo fel arfer ar allweddau gwyn y piano, ac yn nghywair Eb fe fydd hi ar yr allweddau du.
Y felan ar ddeuddeg bar
bawd|250px|St. Louis Blues ([[1914)]] Nid yw'r felan yn angenrheidiol ar 12-bar blŵs. Gellir fod ar wyth neu 16 bar, ond y dull mwyaf sylfaenol yw canu penillion o dair llinell ar 12 bar. Yn wreiddiol, roedd ceith-was yn canu'r llinell gyntaf wrth weithio yn y cae, ac eraill yn ei ateb wrth ganu'r ail linell gyda'r un geiriau yn aml iawn, ond ar nodau gwahanol. Wedyn roedd yn canu'r trydydd llinell.
C///|////|////|////|
Amédée Borrel
Meddyg a firolegydd nodedig o Ffrainc oedd Amédée Borrel  (1 Awst 1867 – 15 Medi 1936). Roedd yn feddyg ac yn ficrobiolegydd Ffrengig. Yn y Sefydliad Pasteur ym Mharis, cynhaliodd ymchwiliadau ynghylch y diciâu, a bu'n gweithio ar bigiad er mwyn amddiffyn wrth y pla llinorog. Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, datblygodd un o'r masgiau nwy cynharaf y gwyddys amdanynt. Cafodd ei eni yn Cazouls-lès-Béziers, Ffrainc ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Montpellier. Bu farw yn Cazouls-lès-Béziers.
Gwobrau
Enillodd Amédée Borrel y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Y felan
Y felan ar ddeuddeg bar
F///|////|C///|////|
G7///|F///|C///|////|
Mae'r dilyniant uchod (neu drosiad i gywair arall) yn cael ei ddefnyddio mewn miloedd o ganeuon y felan, R&B a roc.
Dyma amrywiad; C///|////|////|C7///|
G7///|F///|C///|G7///|
Gelwir y ddau far olaf (barau 11 a 12) yn blwsdroad; dau far offerynnol a fydd yn troi'n ôl at ddechrau'r bennill nesaf. Weithiau fe fydd y troad yn cael ei ddefnyddio fel cyflwyniad i'r gân, hynny yw, gellir dechrau'r gân wrth chwarae barrau 11 a 12 yn offerynnol cyn y bennill gyntaf.
Mae llawer o ganeuon y felan yn defnyddio cordiau seithfed o ben bwy gilydd (er bod hwn yn groes i ddamcaniaeth confensiynol cerddoriaeth sy'n gorchymyn bod e ddim yn arferol i ddechrau ar gord seithfed a bod darn o gerddoriaeth byth yn terfyn ar gord seithfed). Gellir goleddfu'r enghreifftiau uchod wrth chwarae cordiau seithfed yn lle'r prif gordiau, hynny yw, chwarae C7 yn lle C a F7 yn lle F. Dyma enghraifft syml o'r felan yn A sy'n defnyddio cordiau seithfed yn unig,
A7///|D7///|A7///|////|
E7///|D7///|A7///|E7///|
Cheriton
Gallai Cheriton gyfeirio at:
Llangynydd
Pentref bychan a phlwyf eglwysig yng nghymuned Llangynydd, Llanmadog a Cheriton, Sir Abertawe, Cymru, yw Llangynydd (amrywiad: Llangenydd; Seisnigiad: Llangennith). Fe'i lleolir ar benrhyn Gŵyr ger Bae Rhosili, tua 13 milltir i'r gorllewin o ddinas Abertawe.
250px|bawd|dim|Eglwys Llangynydd
Ceir nifer fechan o dai ar wasgar ac un tafarn, sef y Kings Head. Gorwedd y pentref ar groesffordd wledig; mae Moor Lane yn arwain i barc carafanau ger Bae Rhosili i'r gorllewin ac mae Burrows Lane yn arwain i Fae Broughton, i'r gorllewin. I'r dwyrain mae ffordd arall yn cysylltu'r pentref â Llanrhidian.
Enwogion
Philip Tanner (1862 - 1950), ceidwad caneuon a dawnsiau gwerin.
Alaw
Gall alaw gyfeirio at:
Cops and Robbers
Ffilm gomedi am ladrata gan y cyfarwyddwr Aram Avakian yw Cops and Robbers a gyhoeddwyd yn 1973. Fe'i cynhyrchwyd gan Elliott Kastner yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Dinas Efrog Newydd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Donald E. Westlake a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Michel Legrand. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Cliff Gorman, Martin Kove, Lane Smith, Joe Spinell, John P. Ryan, Joseph Bologna, Shepperd Strudwick, Dolph Sweet, Richard Ward ac Albert Henderson. Mae'r ffilm Cops and Robbers yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1973. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Exorcist sef ffilm arswyd Americanaidd gan William Friedkin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Barry Malkin sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Aram Avakian ar 23 Ebrill 1926 ym Manhattan a bu farw yn Ninas Efrog Newydd ar 21 Medi 1962. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Yale.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Aram Avakian nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Triliwn
Rhifolyn yw triliwn. Mae'n gywerth â 1,000,000,000,000 (miliwn miliwn, 1012) yn y mwyafrif o wledydd lle siaredir Saesneg. Mae'n gywerth â 1,000,000,000,000,000,000 (miliwn miliwn miliwn, 1018) mewn llawer o wledydd eraill.
Alma Mahler
Cyfansoddwraig benywaidd a anwyd yn Wien, Awstria oedd Alma Mahler (31 Awst 1879 – 11 Rhagfyr 1964).
Enw'i thad oedd Emil Jakob Schindler.Bu'n briod i Walter Gropius ac roedd Manon Gropius yn blentyn iddynt.
Bu farw yn Ninas Efrog Newydd ar 11 Rhagfyr 1964.
Dojutsu
bawd|Y tri math o dojutsu: Rinnegan, Byakugan, Sharingan Techneg genetig y llygaid yw dojutsu (瞳術 - Japaneg) yn y gyfres anime a manga Naruto. Gelwir dechnegau genetig Kekkei Genkai, a gyfieithir fel techneg sydd ar gael o fewn llinell gwaed. Mae yna tri math o dojutsu: Sharingan, Rinnegan, a Byakugan.
Effeithiau
Er bod y tri math o dojutsu yn wahanol i'w gilydd, mae gan y tri dechnegau anhygoel.
Byakugan
Kekkei Genkai y teulu Hyuuga yw'r Byakugan. Mae ganddo'r pŵer i weld pethau trwy effaith pelydrau-x, ac felly gyda'r pŵer i hefyd gweld chakra o fewn cyrff pobl eraill. Mae ganddo gweledigaeth 360º, ond mae ganddynt man dall argwaelod cefn eu gwddf.
Fan Brycheiniog
Mynydd uchaf cadwyn y Mynydd Du yn ne-orllewin Powys, bron ar y ffin â Sir Gaerfyrddin, yw Fan Brycheiniog.
Lleoliad
I'r gogledd-orllewin o'r prif gopa mae copa is Fan Foel (781 m.), y copa uchaf yn Sir Gaerfyrddin.
Dojutsu
Rinnegan
Y dojutsu mwyaf pwerus yw'r Rinnegan: mae ganddo'r pŵer i wneud unrhyw beth. Er hynny, dim ond dau gymeriad yn y gyfres sydd efo Rinnegan.
Sharingan
Olrheiniodd y Sharingan o'r Rinnegan yn ystod dyddiau'r Doethwr o Chwech Llwybrau. Kekkei Genkai (pŵer ofnadwy) yw'r Sharingan sy'n perthyn i'r teulu Uchiha. Fel y Byakugan, mae ganddynt y pŵer i weld chakra pobl eraill: oherwydd gallant synhwyro chakra, mae ganddyn nhw hefyd y dechneg i dorri genjutsu.
Fan Brycheiniog
Uchder
Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 379 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn (mynydd), Hewitt a Nuttall. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 802 metr (2631 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.
Eagle Township, Kansas
Treflan yn, yn nhalaith Kansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Eagle Township, gan gynnwys:
Ysgol
Gall ysgol gyfeirio at:
11 Harrowhouse
Ffilm am ladrata sydd hefyd yn ffilm barodi gan y cyfarwyddwr Aram Avakian yw 11 Harrowhouse a gyhoeddwyd yn 1974. Fe'i cynhyrchwyd gan Elliott Kastner yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Jeffrey Bloom a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Michael J. Lewis. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Candice Bergen, James Mason a Charles Grodin. Mae'r ffilm 11 Harrowhouse yn 94 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1974. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather Part II sef rhan dau y gyfres Americanaidd boblogaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Arthur Ibbetson oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Anne V. Coates sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Aram Avakian ar 23 Ebrill 1926 ym Manhattan a bu farw yn Ninas Efrog Newydd ar 21 Medi 1962. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Yale.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Aram Avakian nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dehongliad statudol
bawd|Dehonglir statudau er mwyn darganfod bwriad y Senedd Yn ystod achosion lle nad yw ystyr y ddeddf yn eglur, gall barnwr ddefnyddio'r hyn a elwir yn ddehongliad statudol. Mae'r barnwr yn ceisio dehongli'r statud a cheisio darganfod bwriad y Senedd wrth greu'r ddeddf.
Rheolau
Ar gyfer dehongliad statudol, mae Deddf Dehongliad 1978 yn rhoi ychydig o ddisgresiwn i farnwyr wrth geisio dehongli'r ddeddf. Rhoddir tair rheol er mwyn ceisio dehongli yr hyn yr oedd y Senedd am ei gyflawni.
Rheol lythrennol
Fel yr awgrymir gan yr enw, mae'r barnwr yn dehongli'r ddeddf gair am air. Gall hyn achosi annhegwch mewn rhai achosion. Er enghraifft yn achos Whitley v Chapell (1868).
Rheol euraidd
Os yw'r rheol lythrennol yn achosi canlyniad annheg, mae gan farnwr yr hawl i newid ystyr ambell i air. Wrth ystyried achos R v Allen (1972), gwelir y rheol euraidd ar waith.
Rheol drygioni
Ambell waith, mae'r rheol lythrennol a'r rheol euraidd yn dal i roi canlyniad annheg. Os digwydd hynny, gall y barnwr ddefnyddio'r rheol drygioni er mwyn ceisio dehongli gwir fwriad y senedd. Fel y gwelir gydag achos Smith v Hughes (1960).
Offer
Wrth ddehongli statud, mae hefyd gan farnwyr nodiadau esboniadol er mwyn eu helpu gyda'r dehongliad. Mae'n rhaid hefyd i farnwyr ystyried Deddf Hawliau Dynol 1998 er mwyn hybu tegwch, a sicrhau nad yw'r canlyniad yn torri hawliau'r diffynnydd.
Hansard
Adroddiad o drafodaethau y Senedd yw Hansard. Gall barnwyr gyfeirio at Hansard er mwyn eu helpu i ddehongli'r statud.
Marchnata
Proses gymdeithasol o fewn busnes sydd yn bodloni anghenion defnyddwyr yw marchnata. Mae'r term yn amgylchynu'r cymysgedd marchnata (cynnyrch, pris, arddangos ac hyrwyddo) a'r cymysgedd hyrwyddo (hysbysebu, gwerthiant, hyrwyddo gwerthiant a chysylltiadau cyhoeddus), yn ogystal â thechnegau o ragweld angheion dyfodol y defnyddwyr, megis ymchwil marchnata.
Rocknrolla
Ffilm gomedi llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Guy Ritchie yw Rocknrolla a gyhoeddwyd yn 2008. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd RocknRolla ac fe'i cynhyrchwyd gan Guy Ritchie, Susan Downey a Joel Silver yn Unol Daleithiau America, Ffrainc a'r Deyrnas Gyfunol; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: Warner Bros., Dark Castle Entertainment, StudioCanal. Lleolwyd y stori yn Llundain ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Guy Ritchie. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Sïedn cynffonog piglwyd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Sïedn cynffonog piglwyd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod cynffonog piglwyd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Taphrolesbia griseiventris; yr enw Saesneg arno yw Grey-billed comet. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Rocknrolla
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Gerard Butler, Ludacris, Tom Hardy, Tom Wilkinson, Thandiwe Newton, Gemma Arterton, Nonso Anozie, Mark Strong, Jamie Campbell Bower, Jeremy Piven, Dragan Mićanović, Idris Elba, Karel Roden, Andy Linden, Toby Kebbell, Jimi Mistry, Johnny Harris, Matt King, Blake Ritson, Geoff Bell, James Greene a David Bark-Jones. Mae'r ffilm Rocknrolla (ffilm o 2008) yn 114 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Sïedn cynffonog piglwyd
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. griseiventris, sef enw'r rhywogaeth.
Rocknrolla
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guy Ritchie ar 10 Medi 1968 yn Hatfield. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1995 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Stanbridge Earls School.
Sïedn cynffonog piglwyd
Teulu
Mae'r sïedn cynffonog piglwyd yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Rocknrolla
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guy Ritchie nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Coco y Clown
Coco y Clown yw'r enw traddodiadol sydd wedi cael ei roi i amryfal o glowniau syrcas sydd yn gwisgo gwisg a cholur traddodiadol y math yma o glown, ond nid "clown" cyffredin yw Coco, ond Auguste, gyda safle arbennig ym myd y Syrcas.
Just Off Broadway
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Herbert I. Leeds yw Just Off Broadway a gyhoeddwyd yn 1942. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Arnaud d'Usseau a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan David Raksin. Dosbarthwyd y ffilm gan 20th Century Studios.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mae Marsh, Lloyd Nolan, Herbert Rawlinson, Phil Silvers, Billy Curtis, Hank Worden, Grace Hayle, Grant Richards, Janis Carter, Mary Field, Pat Flaherty, Richard Derr, Edmund Mortimer, Oscar O'Shea, Barry Norton, Clara Horton, Don Costello, Francis Pierlot, Marjorie Weaver, William Haade a Jean Del Val. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1942. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Casablanca sy’n glasur o ffilm Americanaidd am ramant a rhyfel, gan y cyfarwyddwr ffilm Michael Curtiz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert I Leeds ar 13 Medi 1900 ym Manhattan a bu farw yn yr un ardal ar 18 Mawrth 2013.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert I. Leeds nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Valletta F.C.
Clwb pêl-droed ym Malta yw Valletta FC. Mae'r clwb wedi'i leoli yn Valletta, prifddinas yr ynys weriniaeth ym Môr y Canoldir. Llysenw'r tîm yw the Lillywhites oherwydd eu crysau gwynion.
Cyd-destun
bawd|de|250px|Mynedfa swyddfa Valletta Football Club Mae gan ddinas Valletta ym Malta hanes pêl-droed hir, rhwng 1886 a 1919 ar ryw adeg neu’i gilydd, roedd tua phedwar ar ddeg o dimau wedi cystadlu yn cynrychioli’r ddinas. Ymhlith y timau cynnar hyn roedd Cynghrair boblogaidd Boys Empire, Coleg Valletta, Sgwâr San Siôr, Dockyard Albion a Chlwb Athletau Malta. Roedd nifer o'r timau wedi ei crynhoi o gwmpas caffes yr ynys.
Nid oes tystiolaeth glir ynghylch pryd y gwnaeth Valletta F.C. Dechreuwyd, a dyna'r rheswm fod gan Valletta ddau glwb yn yr oes honno. Sylfaen Valletta F.C. gosodwyd gyda chreu tîm Valletta United. Roedd Valletta United yn cael ei adnabod fel "tîm y sgwâr" ers i'r clwb gael ei leoli yn Sgwâr San Siôr. Cynrychiolodd Valletta United y ddinas rhwng 1904 a 1932.
Sefydlu'r Clwb
Cam cynnar yn hanes y clwb presennol oedd sefydlu Clwb Pêl-droed Valletta United ym 1903 gan bobl ifanc leol. Er gwaethaf eu brwdfrydedd dros y gêm a ddaeth â'r ynys gan y Prydeinwyr, cafodd y bobl ifanc ddechrau bras gyda chyflenwadau cyfyngedig. Fe wnaethant dorri eu trowsus gwyn yn siorts hir a lliwio eu crysau i mewn i liwiau'r clwb (brown, gyda llewys melyn) ar gyfer eu gwisgoedd.
Sefydlwyd Valletta United ar 9 Ionawr 1904. Daeth y clwb yn bencampwyr am y tro cyntaf yn nhymor 1914/15. Ar ôl dim ond yr ail safle ym 1928, dathlodd y clwb ei ail fuddugoliaeth yn 1932. Yn yr un flwyddyn cafodd ei ailenwi'n Ddinas Valletta, a ddylai bara saith mlynedd. Yn 1939 ailenwyd y clwb yn Valletta St. Paul's AFT. Ers i’r gêm ddod i stop yn rhannol yn ystod yr Ail Ryfel Byd, unodd y clwb ym 1944 gyda’r cystadleuwyr lleol Valletta Prestons i ffurfio Valletta F.C.
Roedd y clwb newydd ei sefydlu yn llwyddiannus yn ei dymor cyntaf ac enillodd bencampwriaeth Malta, y gellid ei hamddiffyn y flwyddyn ganlynol. Yn y blynyddoedd canlynol, roedd Valletta FC yn un o'r timau amlycaf ym mhencampwriaeth Malteg, ynghyd â Sliema Wanderers, Floriana FC a Hibernians Paola. Ond roedd y clwb hefyd yn llwyddiannus yng Nghwpan Malta: Ers ennill y teitl am y tro cyntaf gyda buddugoliaeth derfynol 3-0 yn erbyn FC Floriana ym 1960, mae deg teitl arall wedi dilyn.
Er 2001, pan enillodd y clwb y dwbl, bu’n rhaid aros am deitl cyn sicrhau’r bencampwriaeth ddau ddiwrnod gêm cyn y diwedd ym mis Mai 2008 pan na allai Marsaxlokk ennill yn erbyn Birkirkara.
Noddwyr
Cyflenwr cyfredol Valletta FC yw Nike, y prif noddwr yw Insignia, cwmni rheoli ffordd o fyw.
Maes Chwarae
Maen nhw'n chwarae eu gemau cartref yn Stadiwm Pêl-droed Ta Qali, a elwir hefyd yn Stadiwm y Canmlwyddiant, tir â 17,000 o seddi sydd hefyd yn bencadlys tîm cenedlaethol Malteg.
Valletta FC a thimau Cymru
Yn 2015, fodd bynnag, fe gollon nhw 4-2 ar agregau i'r Drenewydd yn rownd gyntaf cymhwyso Cynghrair Europa UEFA.
Ar 27 Awst 2020 chwareodd Valletta yn erbyn Y Bala. yng nghystadleuaeth Cynghrair Europa UEFA gan golli 0-1 i'r tîm o Gymru.
Anrhydeddau
1915, 1932, 1945, 1946, 1948, 1959, 1960, 1963, 1974, 1978, 1980, 1984, 1990, 1992, 1997, 1998, 1999, 2001, 2008, 2011, 2012, 2014, 2016, 2018, 2019
Cyfeiriadau
}
Hugh Davies
bawd|Cofeb Hugh Davies yn Eglwys Biwmares Roedd Hugh Davies (3 Ebrill 1739 – 16 Chwefror 1821) yn fotanegwr ac yn offeiriad Eglwys Lloegr. Brodor o Ynys Môn oedd o, ac yn awdur y llyfr Welsh Botanology, y llyfr gwyddonol cyntaf i restru enwau Cymraeg am blanhigion ag y rhai Lladin.
Bywyd
Cafodd ei eni yn Llandyfrydog, Ynys Môn, Cymru, ac roedd ei dad yn rheithor Eglwys Tyfrydog, Llandyfrydog. Cafodd ei addysgu yn Ysgol David Hughes ym Meaumaris. Aeth ymlaen i Goleg yr Iesu yn Rhydychen fel ei dad o'i flaen. Graddiodd ym 1757 a daeth yn offeiriad. Wedi ei ordeinio, aeth yn gurad Llangefni (1763–1766), Llanfaes, Penmon (1766–1785) a Phenmynydd (1775–1778). Wedyn yn rheithor Llandegfan a Beaumaris ym 1778, ac wedyn yn rheithor Aber, Sir Gaernarfon ym 1787. Bu farw ym Meaumaris ym 1821 lle y'i claddwyd.
Botaneg
Roedd Hugh Davies yn gyfaill Thomas Pennant ac anfonodd sbesimenau a nodiadau. Aeth i Ynys Manaw ym 1774 gyda Pennant, a dychwelodd i Fanaw y flwyddyn wedyn i astudio planhigion yr ynys. Cyfrannodd yn helaeth i lyfrau Pennant (British Zoology, Indian Zoology a Journey to Snowdon). Cyfrannodd hefyd i lyfr William Hudson Flora Anglica, ac English Botany gan James Sowerby a James Edward Smith, Flora Britannica gan Smith, a'r The Botanist's Guide through England and Wales gan Dawson Turner a'r Cymro Lewis Weston Dillwyn. Etholwyd ef yn Gymrawd y Linnean Society ym 1790, a chyhoeddwyd pedair erthygl yn ei gylchgrawn.
Daeth ei "opus magum" (gwaith gorau) Welsh Botanology ym 1813, a'i astudiaeth o Sir Fôn yn arbennig o werthfawr fel model o Fflora Sir.
Enwyd y genws Daviesia (Leguminosae), ar ei ôl gan Smith ym 1798.
The Cartoonist
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Ken Mills yw The Cartoonist a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Kiss The Bride Goodbye
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Paul L. Stein yw Kiss The Bride Goodbye a gyhoeddwyd yn 1945. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Jack Whittingham a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Percival Mackey.
The Cartoonist
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Kiss The Bride Goodbye
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Patricia Medina a Jimmy Hanley. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Twyn Llech
Mynydd yng nghadwyn y Mynydd Du, Powys, de-ddwyrain Cymru, yw Twyn Llech (Saesneg: Black Mountain). Dyma'r unig fryn sydd â'i gopa'n gorwedd yn union ar y ffin rhwng Cymru a Lloegr, gyda'r mynydd yn cael ei rannu rhwng Powys a Swydd Henffordd. Ei uchder yw 703 m (2,306 tr).
Kiss The Bride Goodbye
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1945. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anchors Aweigh ffilm ysgafn, fflyffi ar ffurf miwsigal gyda Fran Sinatra, gan y cyfarwyddwr ffilm George Sidney. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Geoffrey Faithfull oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Frank Richards
Awdur Cymreig a milwr y Rhyfel Byd Cyntaf oedd Frank Richards, neu Francis Philip Woodruff (Mehefin 1883 - 1961).
Bywyd cynnar
Ganwyd Frank yn fferm Machen Uchaf, Machen, Gwent, yn fab ordderch i Francis Augustus Woodruff, perchennog gwaith tun a gwaith glo, a Mary Ann Richards ei forwyn. Gan fod ei dad yn cydnabod mai ef oedd y tad, rhoddwyd y cyfenw Woodruff ar y dystysgrif geni. Bu farw ei fam tua 1892 a magwyd Frank wedyn gan frawd ei fam a defnyddiodd y cyfenw Richards oddi ar hynny, os nad cynt.
Prin fu ei gyfleoedd addysg. Bu am gyfnod byr yn ddisgybl yn Ysgol Ddiwydiannol Sir Fynwy (ysgol y wyrcws) ac Ysgol Genedlaethol Blaenau Gwent gan ymadael a'r ysgol yn 12 mlwydd oed i weithio mewn un o lofeydd ei dad naturiol.
Kiss The Bride Goodbye
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Paul L Stein ar 4 Chwefror 1892 yn Fienna a bu farw yn Llundain ar 29 Medi 1972. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1918 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Paul L. Stein nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Cartoonist
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, Bone, sef cyfres fer o ffilmiau gan yr awdur Jeff Smith a gyhoeddwyd yn 1991.
North Lauderdale, Florida
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn North Lauderdale, gan gynnwys:
The Cartoonist
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ken Mills nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Twyn Llech
Rhed Clawdd Offa a'r llwybr pellter hir sy'n ei ddilyn ar hyd crib Twyn Llech, o'r de i'r gogledd, tra bo llwybr arall, mwy syrth, yn dringo o'r hostel ieuenctid yn Nyffryn Ewyas i'r gorllewin. Ni nodir y copa gan bwynt trigonometrig. Waun Fach yw'r bryn agosaf.
Er bod copaon uwch yn agos i'r mynydd yng Nghymru, Twyn Llech yw'r pwynt uchaf yn Lloegr i'r de o'r Yorkshire Dales.
Gael García Bernal
Actor, cyfarwyddwr a chynhyrchydd ffilmiau Mecsicanaidd yw Gael García Bernal (ganwyd 30 Tachwedd 1978).
Reid Scott
Ganed Scott yn Albany, Efrog Newydd, a mynychodd Prifysgol Syracuse cyn symud i Ddinas Efrog Newydd er mwyn mynd ar drywydd ei yrfa actio/ysgrifennu.
Chwimwyfyn oren
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw chwimwyfyn oren, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy chwimwyfynod oren; yr enw Saesneg yw Orange Swift, a'r enw gwyddonol yw Triodia sylvina neu Hepialus sylvina. bawd|chwith|200px|Pen oedolyn Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r chwimwyfyn oren yn lindysyn sydd yn bwyta gwreiddiau planhigion megis y rhedynen ungoes a dant y llew, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Cigydd coed penllwyd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cigydd coed penllwyd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cigyddion coed penllwyd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Malaconotus blanchoti; yr enw Saesneg arno yw Grey-headed bush shrike. Mae'n perthyn i deulu'r Cigyddion (Lladin: Laniidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Teulu
Mae'r cigydd coed penllwyd yn perthyn i deulu'r Cigyddion (Lladin: Laniidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Toko Shinoda
Arlunydd benywaidd o Japan yw Toko Shinoda (28 Mawrth 1913 - 1 Mawrth 2021).
Fe'i ganed yn Dalian a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Japan.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Mi Mujer, La Sueca y Yo
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Arturo García Buhr yw Mi Mujer, La Sueca y Yo a gyhoeddwyd yn 1967. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Arturo García Buhr ac Aída Olivier. Mae'r ffilm Mi Mujer, La Sueca y Yo yn 60 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1967. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd You Only Live Twice sef ffilm llawn cyffro gan Lewis Gilbert. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Aníbal Di Salvo oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gretchen Wohlwill
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Hamburg, yr Almaen oedd Gretchen Wohlwill (27 Tachwedd 1878 – 17 Mai 1962).
Mi Mujer, La Sueca y Yo
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arturo García Buhr ar 16 Rhagfyr 1905 yn Buenos Aires a bu farw yn yr un ardal ar 4 Hydref 2001. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1933 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arturo García Buhr nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gretchen Wohlwill
Enw'i thad oedd Emil Wohlwill.
Bu farw yn Hamburg ar 17 Mai 1962.
Weybridge
Tref yn Surrey, De-ddwyrain Lloegr, ydy Weybridge. Fe'i lleolir mewn ardal di-blwyf yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Elmbridge.
Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 19,463.
Mae Caerdydd 190.3 km i ffwrdd o Weybridge ac mae Llundain yn 28.6 km. Y ddinas agosaf ydy Dinas San Steffan sy'n 25.8 km i ffwrdd.
Chicago
Trydedd ddinas fwyaf Unol Daleithiau America yw Chicago, yn nhalaith Illinois ar lan Llyn Michigan. Mae "The Windy City" ("Y Ddinas Wyntog") yn llysenw poblogaidd ar y ddinas.
Vestalis amoena
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Vestalis amoena. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Lad, a Dog
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwyr Aram Avakian a Leslie H. Martinson yw Lad, a Dog a gyhoeddwyd yn 1962. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Lad: A Dog ac fe'i cynhyrchwyd gan Max Rosenberg yn Unol Daleithiau America; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: Warner Bros., Vanguard Films. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Heinz Eric Roemheld.
Chicago
Hanes
Trigodd y llwyth Potawatomi yn yr ardal yn ystod y drydydd ganrif ar bymtheg; roeddent wedi disodli'r llwythau Miami, Sauk a Fox. Daeth Louis Jolliet, ymchiliwr o Ganada, a Jacques Marquette, (Iesüwr o Ffrainc i'r ardal ym 1673. Sefydlwyd aneddiad ym 1781 gan Jean Baptiste Point du Sable, Americanwr Affricanaidd o Santo Domingo. Mae Afon Chicago yn llifo i Lyn Michigan yma, ac yn cysylltu efo Afon Mississippi. Adeiladwyd Fort Dearborn ar aber Afon Chicago; ymosododd y bobl gynhenid â'r gaer hon tan y gorchfygwyd eu harweinydd, Black Hawk ym 1832. Ymgorfforwyd Chicago yn dref ym 1833 ac yn ddinas ym 1837. Roedd cyrhaeddiad y rheilffyrdd yn hwb mawr i ddatblygiad y ddinas. 300,000 oedd poblogaeth Chicago erbyn 1870. Ond ym 1871, llosgwyd y ddinas, efo colled o 17,450 o adeiladau. Cynhaliwyd "Eisteddfod Ffair y Byd" yno yn 1893. Un o'r enillwyr oedd Erasmus Jones, Cymro o blwyf Llanddeiniolen a ymfudodd i fyw i Utica, Efrog Newydd. Erbyn diwedd y 19g, roedd prisiau tir wedi cynyddu'n sylweddol, yn arwain at adeiladau talach. Adeiladwyd nendwr cynta'r byd gan William Le Baron Jenney ym 1885: y Home Insurance Building. Roedd yn 55 medr o daldra ac yn cynnwys 9 llawr.
Lad, a Dog
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Angela Cartwright, Carroll O'Connor, Peter Breck a Peggy McCay.
Chicago
Meysydd Awyr
Mae Maes Awyr Rhyngwladol O'Hare yn un o feysydd awyr prysuraf y byd, gwasanaethir gan ANA, Lufthansa, Skywest, Turkish, United, Air Canada, Air Canada Jazz, Delta, US Airways, Air Choice One, Alaskan, American, American Eagle, Iberia, Japan, Jetblue, Spirit, Virgin America, Westjet, Aer Lingus, Aeromexico, Air France, Air India, Alitalia, American, ANA, Asiana, BA, Cayman, COPA, Etihad, KLM, Korean, LOT, Mexicana, Royal Jordanian, SAS, Swiss International, TACA, USA 3000 a Virgin Atlantic. Defnyddir Maes Awyr Rhyngwladol Midway gan y cwmniau hedfan dilynol: Airtran, Delta, Frontier, Porter, Southwest a Volaris. bawd|chwith|130px|Map o'r 'L', rhwydwaith drên ddyrchafedig y CTA
Chicago Transit Authority
bawd|260px|Trên CTA yn Chicago Mae gan y Chicago Transit Authority (CTA) rwydwaith helaeth o fysiau a threnau ac mae'r gwasanaeth yn rhad ac yn fynych iawn. Cyfeirir at y rheilffyrdd fel yr 'L', talfyriad o'r gair Saesneg Elevated, yn cyfeirio at ran o'r rheilffordd yng nghanol y ddinas, rhan sy'n llifo uwchben y strydoedd. Mae trenau a bysiau'r CTA yn rhoi gwasanaeth dwys y tu mewn i'r ddinas.
Where Men Are Men
Ffilm am y Gorllewin gwyllt heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr William Duncan yw Where Men Are Men a gyhoeddwyd yn 1921. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Chicago
Trenau
bawd|260px|Trenau Amtrak yng Ngorsaf Union
Where Men Are Men
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Edith Johnson a William Duncan.
Lad, a Dog
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1962. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. No a'r gyntaf yng nghyfres James Bond a'r ffilm gyntaf i serennu Sean Connery fel yr asiant cudd ffuglennol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Bert Glennon oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Where Men Are Men
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1921. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Kid sef ffilm gomedi a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Duncan ar 16 Rhagfyr 1879 yn Dundee a bu farw yn Hollywood ar 10 Ionawr 1927. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1911 ac mae ganddo o leiaf 182 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Duncan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Chicago
Metra
bawd|260px|Trenau Metra yng Ngorsaf Stryd LaSalle Mae trenau Metra'n dod o gyrion y ddinas ac o gylchdrefi Illinois, Indiana ac Wisconsin, ac yn cyrraedd Gorsaf Reilffordd Union, Canolfan Trafnidiaeth Ogilvie, Gorsaf Reilffordd Stryd LaSalle a Gorsaf Reilffordd y Mileniwm.
Greyhound
Mae Gorsaf Fws Greyhound ar 630 Stryd Harrison Gorllewin, ac mae gan Greyhound safleoedd bws gerllaw gorsafoedd CTA Stryd 95 (Lein Goch) ac Avenue Cumberland (Lein Las). Mae rhai cwmnïau bws rhanbarthol yn defnyddio Gorsaf Reilffordd Union.
Chwimwyfyn rhithiol
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw chwimwyfyn rhithiol, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy chwimwyfynod rhithiol; yr enw Saesneg yw Ghost Moth, a'r enw gwyddonol yw Hepialus humuli. bawd|chwith|200px|Chwimwyfyn rhithiol ar stamp bawd|chwith|200px|Oedolyn gwryw bawd|chwith|200px|Oedolyn benyw Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r chwimwyfyn rhithiol yn lindysyn sydd yn bwyta gwreiddiau gweiriau a phlanhigion eraill, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Alexander Crichton
Meddyg nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd Alexander Crichton (2 Rhagfyr 1763 - 4 Mehefin 1856). Meddyg ac awdur Albanaidd ydoedd. Rhwng 1804 a 1819 bu'n feddyg personol i Tsar Alexander I o Rwsia ac i Maria Feodorovna, Ymerodres Dowager, roedd hefyd yn bennaeth ar wasanaethau meddygol yn Rwsia. Cafodd ei eni yn Newington, Caeredin, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Caeredin. Bu farw yn Sevenoaks
Chicago
Pace
Mae bysiau Pace – fel trenau Metra - yn rhoi gwasanaeth i'r ardaloedd ar gyrion y ddinas.
Brynle Williams
Ffermwr a gwleidydd Cymreig, ac aelod o'r Blaid Geidwadol, oedd Brynle Williams (9 Ionawr 1949 – 1 Ebrill 2011). Bu'n Aelod Cynulliad dros Ranbarth Gogledd Cymru o 2003 hyd ei farwolaeth yn 2011.
Chicago
Miwsig y Felan
Daeth y gerddoriaeth yn wreiddiol o daleithiau deheuol, megis Mississippi, gan darddu o'r ardaloedd gwledig. Ond yn ystod hanner cyntaf yr 20g, datblygodd i fyny Afon Mississippi ac i Chicago. Er mwyn cael eu clywed yng nghlybiau mwy swnllyd roedd yn rhaid i'r cerddorion droi at offerynnau trydanol; mae Muddy Waters (McKinley Morganfield) yn enghraifft dda o hyn, a cheir rhestr hir o gerddorion sy'n cynnwys Buddy Guy, Jimmy Reed, Arthur 'Big Boy' Crudup, Howling Wolf, Elmore James, Willie Dixon, Sonny Boy Williamson, Otis Spann a Paul Butterfield.
The Husband Hunter
Ffilm fud (heb sain) yw The Husband Hunter a gyhoeddwyd yn 1920. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Lloegr. Dosbarthwyd y ffilm gan G.B. Samuelson Productions.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1920. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Cabinet of Dr. Caligari sef ffilm arswyd Almaeneg gan Robert Wiene.
Chicago
Canu Gwerin
Mae gan Chicago sîn gwerin bywiog; Yr Old Town School ydy clwb blaenllaw y ddinas.
The Husband Hunter
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Riby
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Riby. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gorllewin Lindsey.
Chicago
Barddoniaeth
Cynhaliwyd y Poetry Slam cyntaf erioed yn y byd yn bar 'Get Me High' yn Bucktown ym 1986 gan Marc Smith ond symudodd y noson i'r Green Mill yn ystod yr un flwyddyn. Mae'r digwyddiad wedi parhau hyd heddiw, ac yn cynnwys elfen o uno jazz a barddoniaeth, ac mae'r gystadleuaeth barddonol ynghanol y noson. Erbyn hyn, cynhelir yr un peth, sef Stomp, yng Nghymru.
Alexander Crichton
Bywyd Personol
Ganwyd Crichton yn Newington, Caeredin, yn fab i Alexander Crichton, gwneuthurwr coetsis a Barbara (née Boyes) ei wraig.
Beinn Ime - Beinn Chorranach
Mae Beinn Chorranach yn gopa mynydd a geir ar y daith o Inveraray i Crianlarich yn Ucheldir yr Alban;. Enw'r fam fynydd ydy Beinn Ime. Y mynydd hwn ydy cychwyn Ucheldir Argyll, ac mae'n un o Alpau Arrochar. Fe'i lleolwyd rhwng Loch Fyne (sef loch dŵr hallt mwyaf yn yr Alban a Loch Lomond (loch dŵr croyw mwya'r Alban.
Meteor Apocalypse
Ffilm llawn cyffro a ffuglen wyddonol gan y cyfarwyddwr Micho Rutare yw Meteor Apocalypse a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Los Angeles. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs a thrwy fideo ar alwad.
Beinn Ime - Beinn Chorranach
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Is-Marilyn, Corbett Top of Munro a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 15 Ionawr 2003.
Albert Schweitzer
Gwobrau
Enillodd Albert Schweitzer y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Beinn Ime - Beinn Chorranach
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Meteor Apocalypse
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Claudia Christian, Ben Daniels, Brendan Bradley, Robert Pugh, Joe Lando, Micho Rutare, Óscar Chávez a Spencer Scott. Mae'r ffilm Meteor Apocalypse yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Adam Silver oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Micho Rutare ar 1 Ionawr 1953.
Llanmadog
Pentref bychan a phlwyf eglwysig yng nghymuned Llangynydd, Llanmadog a Cheriton, Sir Abertawe, Cymru, yw Llanmadog (Seisnigiad: Llanmadoc). Gorwedd y pentref ar ben gorllewinol penrhyn Gŵyr, tua 12 milltir i'r gorllewin o ddinas Abertawe. Y pentref agosaf yw Cheriton ac mae'r unig ffordd i Lanmadog yn rhedeg trwy'r pentref hwnnw.
Llai na filltir i'r gorllewin ceir Bae Broughton gyda'i thraeth tywodlyd eang.
Yn ôl traddodiad, sefydlwyd Llanmadog gan Sant Madog, brawd Sant Cynydd, sefydlwr Llangynydd a cheir croes Geltaidd gyntefig ar faen yn y llan. Darganfuwyd carreg goffa Gristnogol gynnar yn y plwyf gyda'r arysgrif Ladin hon arno:
Genynnau pobl leol
Mae genynnau'r trigolion lleol yn debyg iawn i drigolion Médoc, Bordeaux ac mae'n bosib fod y gair Madog yn llawer hŷn na Sant Madog, ac yn mynd yn ôl i'r dyddiau pan symudodd llwythi o ardal Bordeaux i'r ardal yma.
Mondo Freudo
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Lee Frost yw Mondo Freudo a gyhoeddwyd yn 1966. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Mae'r ffilm Mondo Freudo yn 76 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1966. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Good, the Bad and the Ugly sef ffilm gomedi gowboi gan Sergio Leone. Golygwyd y ffilm gan Lee Frost sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Alexander Crichton
Bywyd Personol
Ym mis medi 1800 priododd Frances merch Edward Dodwell, o West Molesey, swydd Surrey, etifedd ystâd yn yr Iwerddon. Bu iddynt bedwar o blant.
Addysg
Cafodd ei addysgu yn ysgol y Canongate ac Ysgol Uwchradd Caeredin. Aeth yn brentis i'r llawfeddyg Alexander Wood ym 1779 ac fe fu hefyd yn astudio meddygaeth ym Mhrifysgol Caeredin o 1779 i 1784 gan ddyfod yn aelod o'r Gymdeithas Ffisegol Frenhinol ym 1784. Aeth i Lundain am flwyddyn gan ennill profiad o weithio mewn ysbytai. Graddiodd MD o brifysgol Leiden ym 1785. Gwariodd blwyddyn ym Mharis yn astudio meddyginiaeth cyn mynychu ysbytai clinigol blaenllaw yn Stuttgart, Fienna, Halle, Berlin, Prag, a Göttingen.
Gyrfa
Wedi dychwelyd i Lundain dechreuodd Crichton gyrfa fel llawfeddyg ac aelod o Gwmni'r Llawfeddygon o 1789 hyd 1791. Ym 1791 daeth yn drwyddedog o Goleg Brenhinol y Ffisegwyr ac yn aelod o Gymdeithas y Ffisegwyr Colegol ym 1792. Bu'n gweithio fel ffisegwr yn Holburn ac yn Ysbyty Westminster. Bu hefyd yn darlithio ar bynciau meddygaeth a chemegol. Ymddiswyddodd o Ysbyty Westminster ym 1801 pan gafodd ei benodi'n ffisigwr i'r Tywysog George, Ddug Caergrawnt.