cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Biwmares
Hanes
Dienyddwyd dau garcharor yn y carchar rhwng 1829 a'r 1870au pan gaewyd y carchar a'i newid i fod yn orsaf heddlu. Ym 1830 dienyddwyd William Owen am ladd ei wraig, ac yn ôl yr hanes aeth i'r crogbren dan gicio a strancio ac fe'i claddwyd y tu fewn i furiau'r carchar. Ni ddienyddwyd neb wedyn tan 1862 pan ddienyddwyd Richard Rowlands (Dic Rolant) am ladd ei dad yng nghyfraith. Bu cryn ddadlau am yr achos ac mae nifer o bobl hyd heddiw yn credu fod Rolant yn ddi-euog. Mae chwedl amdano sy'n dweud ei fod wedi addo ar y crogbren y byddai cloc yr eglwys, dros y ffordd i'r wal a oedd yn dal y crogbren, yn dweud yr amser anghywir.
Biwmares heddiw
Nid oes swyddogaeth weinyddol mor bwysig gan Fiwmares erbyn hyn - mae cyngor yr ynys wedi symud i Langefni. Er hyn, mae Biwmares yn dal i fod yn un o brif benteithiau twristiaeth Môn, gan ddenu miloedd o ymwelwyr bob blwyddyn, ac yn gyrchfan ar Lwybr Arfordirol Ynys Môn.
Mae'r A545 yn cysylltu'r dref â Phorthaethwy.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
The Miracle
Ffilm ddrama rhamantus gan y cyfarwyddwr Irving Rapper yw The Miracle a gyhoeddwyd yn 1959. Fe'i cynhyrchwyd gan Henry Blanke yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Frank Butler a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Elmer Bernstein.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Vittorio Gassman, Walter Slezak, Roger Moore, Katina Paxinou, Carroll Baker, Lester Matthews, Madlyn Rhue, Torin Thatcher, Isobel Elsom, Norma Varden, Dennis King, Gustavo Rojo a Victor Lundin. Mae'r ffilm The Miracle yn 121 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1959. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ben-Hur sy’n ffilm epig hanesyddol o’r Unol Daleithiau gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ernest Haller oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Frank Bracht sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Irving Rapper ar 16 Ionawr 1898 yn Llundain a bu farw ym Motion Picture & Television Fund ar 7 Ionawr 2009. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1929 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Efrog Newydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Irving Rapper nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Skelmersdale
Tref yn Swydd Gaerhirfryn, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Skelmersdale. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Gorllewin Swydd Gaerhirfryn.
Mae Caerdydd 231.9 km i ffwrdd o Skelmersdale ac mae Llundain yn 290 km. Y ddinas agosaf ydy Lerpwl sy'n 18.6 km i ffwrdd.
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan ardal adeiledig Skelmersdale boblogaeth o 34,907.
Rustlers' Roundup
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Henry MacRae yw Rustlers' Roundup a gyhoeddwyd yn 1933. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Frank Howard Clark.
Cracheithinen
Llysieuyn blodeuol (neu legume) yw Cracheithinen sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Fabaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Genista anglica a'r enw Saesneg yw Petty whin. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Cracheithin, Cas Gan Arddwr, Cracheithinen, Eithin y Gath, Eithin yr lâr, Eithin yr leir, Eithinen yr lâr.
Eraill yn yr un teulu yw: ffa soya (Glycine max), y ffa cyffredin (Phaseolus), pys gyffredin (Pisum sativum), chickpea (Cicer arietinum), cnau mwnci (Arachis hypogaea), pys per (Lathyrus odoratus) a licrs (Glycyrrhiza glabra).
Rustlers' Roundup
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1933. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd King Kong ffilm antur enwog gan y cyfarwyddwyr Merian C. Cooper ac Ernest B. Schoedsack. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Daniel B. Clark oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Albert Akst sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry MacRae ar 29 Awst 1876 yn Toronto a bu farw yn Beverly Hills ar 16 Rhagfyr 1943. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1912 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry MacRae nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Calopteryx oberthuri
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Calopteryx oberthuri. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Savage Water
Ffilm arswyd llawn antur gan y cyfarwyddwr Paul Kiener yw Savage Water a gyhoeddwyd yn 1979. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Paul Kiener nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Emyr Llywelyn
Ymgyrchwr gwleidyddol Cymreig yw Emyr Llywelyn (ganwyd 26 Chwefror 1941), a oedd yn weithgar yn ystod y 1960au a'r 1970au, sefydlwyd Mudiad Adfer ar sail ei athroniaeth ef, Owain Owain a'r Athro J. R. Jones. Mae'n cael ei adnabod hefyd gan ei lysenw Emyr Llew. Mae'n fab i'r nofelydd a'r bardd T. Llew Jones, ac yn frawd i'r chwaraewr gwyddbwyll rhyngwladol Iolo Ceredig Jones.
Fe'i ganed yn 1941 yn Sir Aberteifi. Cafodd ei addysg yn Ysgol Gynradd Coed-y-bryn, Ysgol Ramadeg Llandysul, a Phrifysgol Cymru, Aberystwyth.
Mae'n un o sefydlwyr a golygyddion y misolyn Cymraeg Y Faner Newydd.
Fe'i carcharwyd yn 1963 am wneud difrod i safle adeiladu argae Tryweryn; dedfryd o 12 mis o garchar. Cyhoeddodd ar unwaith na fyddai'n defnyddio trais eto. Tra'n Gadeirydd Cymdeithas yr Iaith sicrhaodd fod y Gymdeithas yn mabwysiadu polisi di-drais.
Bu'n gweithio fel athro Cymraeg am sawl degawd, ym Mhort Talbot ac Aberaeron, ac mae'n byw yn Ffostrasol, Ceredigion erbyn hyn.
bawd|350px|dim|Emyr Llew yn annerch y brotest yn erbyn Arwisgiad Siarl o Loegr yng Nghilmeri, 1969. Llun: J. I. Daniel.
Gwersyll yr Urdd Llangrannog
Canolfan breswyl aml weithgaredd yw Gwersyll yr Urdd Llangrannog. Lleolir ym mhentref Llangrannog yng Ngheredigion.
The Heroes of The Legion
Ffilm fud (heb sain) yw The Heroes of The Legion a gyhoeddwyd yn 1927. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen.
Gwersyll yr Urdd Llangrannog
Sefydlwyd yn 1932 gan Urdd Gobaith Cymru. Delir nifer o gysiau yn y gwersyll ar gyfer oedolion yn ogystal â phlant.
The Heroes of The Legion
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Kumonosu-jo
Ffilm Japaneaidd o 1957 a gyfarwyddwyd gan Akira Kurosawa yw Kumonosu-jo (Japaneg: 蜘蛛巣城, "Gwe Pry Cop"). Mae'n seiliedig ar y ddrama Macbeth gan William Shakespeare, ond wedi'i gosod yn Oes Ffiwdal Japan.
The Heroes of The Legion
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1927. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Metropolis ffilm ffuglen wyddonol o’r Almaen gan Fritz Lang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwersyll yr Urdd Llangrannog
Fe aiff tua 20,000 o wersyllwyr yno yn flynyddol.
John James Richard Macleod
Meddyg, ffisiolegydd a dyfeisiwr nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd John James Richard Macleod  (6 Medi 1876 - 16 Mawrth 1935). Biocemegydd a ffisiolegydd Albanaidd ydoedd. Fe'i hadnabyddir am ei rôl yn y gwaith o ddarganfod ac ynysu inswlin, cyd-dderbyniodd gwobr Nobel 1923 mewn Ffisioleg neu Feddygaeth. Cafodd ei eni yn Clunie, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Aberdeen. Bu farw yn Aberdeen.
Gwobrau
Enillodd John James Richard Macleod y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Little Cawthorpe
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Little Cawthorpe. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dwyrain Lindsey.
Gwersyll yr Urdd Glan-llyn
bawd|150px|Logo yr Urdd Canolfan breswyl aml-weithgaredd yw Gwersyll yr Urdd Glan-llyn. Lleolir ar lan Llyn Tegid, rhwng y Bala a Llanuwchllyn ym Mharc Cenedlaethol Eryri.
Skelton-in-Cleveland
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Skelton-in-Cleveland boblogaeth o 6,535.
Gwersyll yr Urdd Glan-llyn
Sefydlwyd yn 1950 fel canolfan awyr agored gan Urdd Gobaith Cymru, erbyn hyn mae llety yn cysgu hyd at 230 o wersyllwyr ac mae gweithgareddau cyffrous, adnoddau a chyfleusterau da yno. Cyhelir nifer o gysiau yn y gwersyll ar gyfer oedolion yn ogystal â phlant.
Fe aiff tua 12,000 o wersyllwyr yno'n flynyddol ac mae 40 o staff llawn amser yn gweithio yno. Y pennaeth llawn amser cyntaf oedd Owain Owain a apwyntiwyd yno yn 1967.
Tanagr bronfrith
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr bronfrith (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod bronfrith) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Tangara guttata; yr enw Saesneg arno yw Speckled tanager. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. guttata, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr bronfrith yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
The Mute of Portici
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Arthur Günsburg yw The Mute of Portici a gyhoeddwyd yn 1922. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Lleolwyd y stori yn Napoli.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Eduard von Winterstein, Carl de Vogt, Cläre Lotto a F. W. Schröder-Schrom. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1922. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Häxan sef ffilm ddogfen ar wrachyddiaeth gan Benjamin Christensen.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Günsburg ar 18 Chwefror 1872 yn Fienna.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Günsburg nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Beinn Each
Mae Beinn Each yn gopa mynydd a geir yn Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd fechan ar y copa.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Corbett a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Sïednod
Urdd o adar yw'r Apodiformes (Cymraeg: Sïednod') a oedd yn cynnwys tri theulu o adar: Gwenoliaid (Apodidae), Coblynnod Coed (Hemiprocnidae), ac Trochilidae. Yn nhacsonomeg Sibley-Ahlquist, codwyd yr urdd i statws uwch-urdd Apodimorphae a dosbarthwyd y Sïednod yn urdd newydd, cwbwl ar wahân: y Trochiliformes. Ceir dros 450 o rywogaethau ac mae'r amrywiaeth oddi fewn yn eang iawn.
Byr yw eu coesau fel yr awgryma eu henw yn Lladin: "di-droed". Croen sydd ar eu coesau, yn hytrach na chen; cen sydd gan bron pob aderyn arall. Mae'r esgyrn yn yr adenydd yn fyr, a'r adain ei hun yn hir, sy'n strwythyr perffaith i hofran.(Mayr 2002)
Musta Kissa Lumihangella
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Anu Kuivalainen yw Musta Kissa Lumihangella a gyhoeddwyd yn 1999. Fe'i cynhyrchwyd gan Lasse Saarinen yn y Ffindir; y cwmni cynhyrchu oedd Kinotar. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffinneg a hynny gan Anu Kuivalainen.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1999. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Matrix sef ffilm wyddonias gan Lana Wachowski a Lilly Wachowski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,340 o ffilmiau Ffinneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anu Kuivalainen ar 1 Ionawr 1964.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anu Kuivalainen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Brychan y banadl
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw brychan y banadl, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy brychanau'r banadl; yr enw Saesneg yw Spanish Carpet, a'r enw gwyddonol yw Scotopteryx peribolata. Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r brychan y banadl yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Selman Abraham Waksman
Meddyg, hunangofiannydd, biocemegydd a biolegydd nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd Selman Abraham Waksman (22 Gorffennaf 1888 - 16 Awst 1973). Ganed yr Iddew-Americanwr yn Wcráin, biocemegydd a microbiolegydd ydoedd. Darganfuodd dros ugain o wrthfiotigau (gair a gyfansoddodd ei hun) a chyflwynodd weithdrefnau a fyddai'n arwain at ddatblygu llawer mwy. Cafodd ei eni yn Llywodraethu Kiev, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Rutgers, a Phrifysgol Califfornia, Berkeley. Bu farw yn Sir Barnstable.
Het Uchaf a Trwyn Tatws
Ffilm gomedi yw Het Uchaf a Trwyn Tatws a gyhoeddwyd yn 1978. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Keménykalap és krumpliorr ac fe'i cynhyrchwyd yn Hwngari. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hwngareg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1978. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Deer Hunter sef ffilm ryfel sy'n adrodd stori tri chyfaill Americanaidd a'u gwasanaeth milwrol gorfodol yn Rhyfel Fietnam.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Casig mynydd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Casig mynydd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: casigiaid mynydd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Cacicus leucoramphus; yr enw Saesneg arno yw Mountain cacique. Mae'n perthyn i deulu'r Tresglod (Lladin: Icteridae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. leucoramphus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r casig mynydd yn perthyn i deulu'r Tresglod (Lladin: Icteridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Alexander Haig
Roedd Alexander Megis "Al" Haig Jr. (2 Rhagfyr 1924 – 20 Chwefror 2010) yn gadfridog Byddin yr Unol Daleithiau.
Gwasanaethodd fel yr Ysgrifennydd Gwladol o dan yr Arlywydd Ronald Regan, a Phennaeth Staff y Tŷ Gwyn o dan yr Arlywyddion Richard Nixon a Gerald Ford.
Yn ogystal â hyn, gwasanaethodd hefyd fel Is-Bennaeth Staff y Fyddin, yr ail swyddog uchaf yn y Fyddin, a Goruchaf Gadlywydd y Cyngheririaid Ewrop, yn arwain holl luoedd yr Unol Daleithiau a NATO yn Ewrop.
Ulrika Eleonora o Ddenmarc
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Copenhagen, Denmarc oedd Ulrika Eleonora o Ddenmarc (11 Medi 1656 – 26 Gorffennaf 1693).
Canolfan yr Urdd Pentre Ifan
Canolfan addysgol breswyl yw Canolfan yr Urdd Pentre Ifan. Lleolir ym Mhentre Ifan tua dwy filltir o Drefdraeth, rhwng Aberteifi ac Abergwaun ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro.
Sefydlwyd yn 1992 gan Urdd Gobaith Cymru gyda'r pwyslais ar addysg a'r amgylchedd. Mae'r adeilad yn hen borthdy Tuduraidd sy'n dyddio yn wreiddiol o 1485. Mae lle i 18 o bobl i gysgu mewn tair ystafell yno.
Ulrika Eleonora o Ddenmarc
Enw'i thad oedd Frederick III o Ddenmarc a'i mam oedd Sophie Amalie o Brunswick-Lüneburg. Roedd Christian V o Denmark a'r Dywysoges Frederica Amalia yn frawd a chwaer iddi.Bu'n briod i Siarl XI, brenin Sweden ac roedd Hedvig Sophia o Sweden yn blentyn iddynt.
Bu farw yn Karlberg Palace ar 26 Gorffennaf 1693.
The Voice of The Turtle
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Irving Rapper yw The Voice of The Turtle a gyhoeddwyd yn 1948. Fe'i cynhyrchwyd gan Charles Hoffman yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan John Van Druten a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Max Steiner.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ronald Reagan, Eleanor Parker, Eve Arden, Wayne Morris, Kent Smith, Frank Wilcox, Erskine Sanford, John Emery, John Holland, Nanette Bordeaux, Nick Stewart a Sarah Edwards. Mae'r ffilm The Voice of The Turtle yn 103 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Meall na Fearna
Mae Meall na Fearna yn gopa mynydd a geir yn Marilyn, Corbett a HuMP.
The Voice of The Turtle
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1948. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Treasure of the Sierra Madre sy’n ffilm antur (cowboi i ryw raddau), gan John Huston. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Sol Polito oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Meall na Fearna
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Corbett a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
The Voice of The Turtle
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Irving Rapper ar 16 Ionawr 1898 yn Llundain a bu farw ym Motion Picture & Television Fund ar 7 Ionawr 2009. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1929 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Efrog Newydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Irving Rapper nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Meall na Fearna
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Sibley, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Sibley, gan gynnwys:
Pencarnisiog
Ceir dwy ffordd o sillafu enw'r pentref. Yn yr Oesoedd Canol roedd treflan o'r enw "Conysiog" yno ("Tir Conws"). Tyfodd pentref bychan a galwyd y lle yn "Penconisiog". Tybid fod yr enw yn cynnwys y gair caer ac felly cafwyd yr enw "Pencaernisiog".
Yn ymyl y pentref ceir siambr gladdu neolithig Tŷ Newydd.
Lleolir Ysgol Pencarnisiog yn y pentref, ysgol gynradd sydd yn nhalgylch Ysgol Uwchradd Bodedern.
L'ami Des Montagnes
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Guy du Fresnay yw L'ami Des Montagnes a gyhoeddwyd yn 1921. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Marguerite Madys. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1921. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Kid sef ffilm gomedi a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guy du Fresnay ar 23 Tachwedd 1877 ym Mharis a bu farw ym Marrakech ar 8 Ionawr 1936.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guy du Fresnay nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Viola Davis
Actores Americanaidd yw Viola Davis (ganed 11 Awst 1965).
Mae Davis yn fwyaf adnabyddus am actio ar lwyfan ac enillodd Wobr Tony am y Perfformiad Gorau gan Actores yn ei rôl yn King Hedley II (2001).
Mae ei ffilmiau'n cynnwys Traffic (2000), Antwone Fisher (2002) a Solaris (2002). Derbyniodd gydnabyddiaeth eang am ei pherfformiad yn Doubt a chafodd ei henwebu am nifer o wobrau gan gynnwys Gowbr yr Academi am yr Actores Gefnogol Orau a Golden Globe am yr Actores Gefnogol Orau mewn Ffilm.
Juan Antonio Samaranch
Bu farw yn 89 oed o fethiant y galon.
Lauluja Rakkaudesta
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Anu Kuivalainen yw Lauluja Rakkaudesta a gyhoeddwyd yn 2020. Fe'i cynhyrchwyd yn y Ffindir. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffinneg a hynny gan Anu Kuivalainen.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anu Kuivalainen ar 1 Ionawr 1964.
Kommunalka
Ffilm ddogfen yw Kommunalka a gyhoeddwyd yn 2009. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Kommunalka ac fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
In The Nick
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Ken Hughes yw In The Nick a gyhoeddwyd yn 1960. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Ken Hughes a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ron Goodwin.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Anthony Newley.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1960. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Psycho sy’n ffilm llawn arswyd a dirgelwch gan feistr y genre yma, Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ted Moore oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Geoffrey Foot sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ken Hughes ar 19 Ionawr 1922 yn Lerpwl a bu farw yn Los Angeles ar 2 Gorffennaf 2016.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ken Hughes nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Skipton
Tref a phlwyf sifil yng Ngogledd Swydd Efrog, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, ydy Skipton neu Skipton-in-Craven. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Craven.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 14,623.
Mae Caerdydd 286.4 km i ffwrdd o Skipton ac mae Llundain yn 300.9 km. Y ddinas agosaf ydy Bradford sy'n 26.1 km i ffwrdd.
Gwersyll yr Urdd Caerdydd
Canolfan breswyl ddinesig Gwersyll yr Urdd Caerdydd. Lleolir yn adeilad Canolfan Mileniwm Cymru yng Nghaerdydd. Agorwyd yn swyddogol gan Bryn Terfel ar 27 Tachwedd 2004.
Mae lle i 153 o bobl aros yno a neuadd/theatr aml bwrpas gyda’r cyfleusterau technolegol diweddaraf, lolfeydd, neuadd fwyta, ystafelloedd cyfarfod ac ystafelloedd dosbarth yno. Arhosodd dros 6,000 yn y gwersyll yn ystod ei blwyddyn gyntaf.
Cyn agor y Gwersyll yn y Bae, roedd canolfan gan yr Urdd yn Heol Conwy yn ardal Pontcanna o'r brifddinas. Lleolwyd swyddfeydd, siop a cynhaliwyd gwersi Cymraeg a gweithgareddau'r Urdd a grwpiau Cymraeg arall yn Hen Ganolfan yr Urdd Caerdydd o'r 1960au hyd nes ei chau yn 2003.
Verkommen
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Arthur Günsburg yw Verkommen a gyhoeddwyd yn 1920. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Verkommen ac fe’i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Dosbarthwyd y ffilm gan A.G. Films Arthur Günsburg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ludwig Hartau, Maria Zelenka, Henri Peters-Arnolds, Colette Corder, Lo Bergner a Julius Geisendörfer. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1920. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Cabinet of Dr. Caligari sef ffilm arswyd Almaeneg gan Robert Wiene. Otto Kanturek oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Günsburg ar 18 Chwefror 1872 yn Fienna.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Günsburg nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Mystery Ship
Ffilm llawn cyffro heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Henry MacRae yw The Mystery Ship a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ben F. Wilson a Neva Gerber. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry MacRae ar 29 Awst 1876 yn Toronto a bu farw yn Beverly Hills ar 16 Rhagfyr 1943. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1912 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry MacRae nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Laurel Clark
Meddyg, swyddog  a gofodwr nodedig o Unol Daleithiau America oedd Laurel Clark  (10 Mawrth 1961 - 1 Chwefror 2003). Meddyg Americanaidd ydoedd, bu hefyd yn gapten yn Llynges yr Unol Daleithiau, yn ofod wraig NASA ac arbenigwr mewn teithiau gwenoliaid gofod. Bu farw Clark ynghyd â chwe aelod arall o'i chriw yn nhrychineb Gwennol Gofod Columbia. Fe'i ganed yn Ames, Unol Daleithiau America ac fe'i haddysgwyd ym Mhrifysgol Wisconsin–Madison. Bu farw yn Texas.
Undermind
Ffilm gyffro yw Undermind a gyhoeddwyd yn 2003. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Undermind ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sam Trammell, Ellen Pompeo, Susan May Pratt ac Erik Jensen. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Banhadlen Montpellier
Llysieuyn blodeuol (neu legume) yw Banhadlen Montpellier sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Fabaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Genista monspessulana a'r enw Saesneg yw Montpellier broom.
Eraill yn yr un teulu yw: ffa soya (Glycine max), y ffa cyffredin (Phaseolus), pys gyffredin (Pisum sativum), chickpea (Cicer arietinum), cnau mwnci (Arachis hypogaea), pys per (Lathyrus odoratus) a licrs (Glycyrrhiza glabra).
Beinn Each - Meall na Caora
Mae Beinn Each - Meall na Caora yn gopa mynydd a geir yn Ucheldir yr Alban;. Enw'r fam fynydd ydy Beinn Each.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Corbett Top of Corbett. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 15 Ionawr 2003.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Calopteryx samarcandica
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Calopteryx samarcandica. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Llundain, Paris, Efrog Newydd
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ali Zafar ac Aditi Rao Hydari. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol'' gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anu Menon ar 1 Ionawr 2000 yn India. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 58 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang. Derbyniodd ei addysg yn London Film School.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anu Menon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Corrie Gabriëlse
Arlunydd benywaidd o Frenhiniaeth yr Iseldiroedd oedd Corrie Gabriëlse (13 Mawrth 1912 - 1994).
Fe'i ganed yn Utrecht a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd ym Mrenhiniaeth yr Iseldiroedd.
Ei thad oedd Johan Gabriëlse. Bu farw yn Echten, Friesland.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Oddball
Ffilm antur sy'n ymwneud a bywyd teuluol gan y cyfarwyddwr Stuart McDonald yw Oddball a gyhoeddwyd yn 2015. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Oddball ac fe’i cynhyrchwyd yn Awstralia. Lleolwyd y stori yn Victoria a chafodd ei ffilmio yn Warrnambool. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Cezary Skubiszewski. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alan Tudyk, Deborah Mailman, Terry Camilleri, Frank Woodley, John Leary, Richard Davies, Sarah Snook, Shane Jacobson, Tegan Higginbotham a Coco Jack Gillies. Mae'r ffilm Oddball (ffilm o 2015) yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1964 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Stuart McDonald nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cherokee Township, Kansas
Treflan yn, yn nhalaith Kansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Cherokee Township, gan gynnwys:
Morgrugydd cynffonfawr
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Morgrugydd cynffonfawr (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: morgrugyddion cynffonfawr) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Mackenziaena leachii; yr enw Saesneg arno yw Large-tailed antshrike. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. leachii, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r morgrugydd cynffonfawr yn perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Born Again
Ffilm ddrama am berson nodedig gan y cyfarwyddwr Irving Rapper yw Born Again a gyhoeddwyd yn 1978. Fe'i cynhyrchwyd gan Frank Capra a Jr. yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Washington a chafodd ei ffilmio yn Los Angeles. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Les Baxter.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1978. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Deer Hunter sef ffilm ryfel sy'n adrodd stori tri chyfaill Americanaidd a'u gwasanaeth milwrol gorfodol yn Rhyfel Fietnam. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Harry Stradling oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Irving Rapper ar 16 Ionawr 1898 yn Llundain a bu farw ym Motion Picture & Television Fund ar 7 Ionawr 2009. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1929 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Efrog Newydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Irving Rapper nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sleaford
Tref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Sleaford. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gogledd Kesteven.
Mae Caerdydd 252.7 km i ffwrdd o Sleaford ac mae Llundain yn 165.8 km. Y ddinas agosaf ydy Lincoln sy'n 27.5 km i ffwrdd.
Severo Ochoa
Meddyg, biocemegydd ac awdur nodedig o Unol Daleithiau America oedd Severo Ochoa  (24 Medi 1905 - 1 Tachwedd 1993). Meddyg a biocemegydd Sbaenaidd-Americanaidd ydoedd a chyd-dderbyniodd Gwobr Nobel mewn Ffiseg neu Feddygaeth ym 1959 am ei waith ar synthesis RNA. Cafodd ei eni yn Luarca, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol y Canolbarth ac Ysgol Feddygaeth Prifysgol Efrog Newydd. Bu farw yn Madrid.
Gwobrau
Enillodd Severo Ochoa y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Edward V, brenin Lloegr
Brenin Lloegr oedd Edward V (4 Tachwedd 1470 – 1483?). Roedd yn fab i Edward IV, brenin Lloegr, ac Elizabeth Woodville.
Ganwyd ef yn Westminster, Llundain.
58
1g CC - 1g - 2g
Tanagr torlas
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr torlas (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod torlas) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Tangara gyrola; yr enw Saesneg arno yw Ay-headed tanager. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Little Ponton
Pentref yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Little Ponton. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Little Ponton and Stroxton yn ardal an-fetropolitan De Kesteven.
Tanagr torlas
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. gyrola, sef enw'r rhywogaeth.
58
0au 10au 20au 30au 40au - 50au - 60au 70au 80au 90au 100au
Krigsreperationstjeneste
Ffilm ddogfen yw Krigsreperationstjeneste a gyhoeddwyd yn 1976. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Krigsreperationstjeneste ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Tanagr torlas
Teulu
Mae'r tanagr torlas yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Shakuntala Devi
Ffilm am berson gan y cyfarwyddwr Anu Menon yw Shakuntala Devi a gyhoeddwyd yn 2020. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd शकुन्तला देवी ac fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Vidya Balan, Jisshu Sengupta a Sanya Malhotra.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2020. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Run.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anu Menon ar 1 Ionawr 2000 yn India. Derbyniodd ei addysg yn London Film School.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anu Menon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Krigsreperationstjeneste
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1976. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rocky gan y cyfarwyddwr ffilm John G. Avildsen.
En Jordemoders Vej
Ffilm ddogfen yw En Jordemoders Vej a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Krigsreperationstjeneste
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Leacann Amarach
Mae Leacann Amarach yn gopa mynydd a geir yn Ucheldir yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 20 Tachwedd 2009.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
58
53 54 55 56 57 - 58 - 59 60 61 62 63
Corfanhadlen flewog
Eraill yn yr un teulu yw: ffa soya (Glycine max), y ffa cyffredin (Phaseolus), pys gyffredin (Pisum sativum), chickpea (Cicer arietinum), cnau mwnci (Arachis hypogaea), pys per (Lathyrus odoratus) a licrs (Glycyrrhiza glabra).
Brychan y calch
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw brychan y calch, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy brychanau'r calch; yr enw Saesneg yw Chalk Carpet, a'r enw gwyddonol yw Scotopteryx bipunctaria. Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r brychan y calch yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Wood For War
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur H Wolf ar 11 Mehefin 1917.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur H. Wolf nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mynydd Athos
Mynydd sanctaidd a gorynys yng Ngwlad Groeg sy'n gartref i nifer o fynachlogydd yr Eglwys Uniongred ac a reolir fel math o weriniaeth fynachol o fewn Groeg yw Mynydd Athos (Groeg: Άγιο Όρος Ayio[n] Oros, "Y Mynydd Sanctaidd"). Mae isthmws o dir isel yn ei gysylltu â'r tir mawr. Dominyddir y gorynys gan gopaon Mynydd Athos ei hun. sy'n cyrraedd 6670 troedfedd. Fe'i lleolir yn Halkidiki, talaith Macedonia, yng ngogledd Gwlad Groeg. Dim ond dynion sy'n gallu mynd yno ac mae hyd yn oed anifeiliaid benywaidd yn cael eu gwahardd.
250px|bawd|dim|Mynydd Athos o'r môr 250px|dim|bawd|Mynachlog Agiou Pavlou, Mynydd Athos
Un Pays Sans Bon Sens!
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Pierre Perrault yw Un Pays Sans Bon Sens! a gyhoeddwyd yn 1970. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1970. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Patton sef ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr ffilm Franklin J. Schaffner.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Pierre Perrault ar 29 Mehefin 1927 ym Montréal a bu farw yn yr un ardal ar 4 Gorffennaf 2021. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1963 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Pierre Perrault nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Belwga XL Airbus
Mae Belwga XL Airbus (Airbus A330-743L) yn awyren fawr i symud nwyddau, seiliedig ar yr Airbus A330, awyren i deithwyr. Defnyddiwyd yr awyren gan Airbus am y tro cyntaf ar 9 Ionawr 2020, yn disodli fersiwn cynharach y Belwga. Hedfanodd yr awyren am y tro cyntaf ar 19 Gorffennaf 2018. Mae’n cario darnau awyrennau (megis adenydd) rhwng ffatrioedd Airbus.
Fenton, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Fenton, gan gynnwys:
Charles Nicolle
Meddyg, bacteriolegydd, biolegydd ac athroprifysgol nodedig o Ffrainc oedd Charles Nicolle (21 Medi 1866 – 28 Chwefror 1936). Bacteriolegydd Ffrengig ydoedd ac fe enillodd y Wobr Nobel mewn Meddygaeth ym 1928 oherwydd ei ddarganfyddiad mai llai oedd yn gyfrifol am drosglwyddo teiffws epidemig. Cafodd ei eni yn Rouen, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Sefydliad Pasteur. Bu farw yn Tunis.
Gwobrau
Enillodd Charles Nicolle y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Little Steeping
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Little Steeping. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dwyrain Lindsey.
Llenyddiaeth Sbaeneg
Llenyddiaeth Sbaeneg yw un o'r prif lenyddiaethau y byd. Ail iaith y byd heddiw, ond prif iaith America Lladin, ac etifedd o draddodiad enfawr. Mae dros 400 miliwn yn ei siarad fel iaith gyntaf. Mae miliynau yn ei dysgu fel ail iaith ac mae hi'n dechrau disodli yr Almaeneg a'r Ffrangeg yn ysgolion Prydain.
Les Ailes S'ouvrent
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Guy du Fresnay yw Les Ailes S'ouvrent a gyhoeddwyd yn 1921. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America a Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Marie-Louise Iribe, André Roanne, Georges Mauloy a Marguerite Madys. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1921. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Kid sef ffilm gomedi a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guy du Fresnay ar 23 Tachwedd 1877 ym Mharis a bu farw ym Marrakech ar 8 Ionawr 1936.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guy du Fresnay nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gangsta Girls
Ffilm ddrama am drosedd gan y cyfarwyddwr Lê Hoàng yw Gangsta Girls a gyhoeddwyd yn 2004. Fe'i cynhyrchwyd yn Fietnam.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Million Dollar Baby sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lê Hoàng ar 20 Ionawr 1956 yn Hanoi.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lê Hoàng nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Casig adeinfelyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Casig adeinfelyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: casigiaid adeinfelyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Cacicus melanicterus; yr enw Saesneg arno yw Yellow-winged cacique. Mae'n perthyn i deulu'r Tresglod (Lladin: Icteridae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. melanicterus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r casig adeinfelyn yn perthyn i deulu'r Tresglod (Lladin: Icteridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Eugenie o Sweden
Cyfansoddwraig benywaidd a anwyd yn Stockholm, Sweden oedd y Dywysoges Eugenie o Sweden (24 Ebrill 1830 – 23 Ebrill 1889).
Enw'i thad oedd Oscar I o Sweden a'i mam oedd Josephine o Leuchtenberg. Roedd Oscar II o Sweden yn frawd iddi.
Bu farw yn Stockholm ar 23 Ebrill 1889.
Lingo Newydd
bawd|200px|Clawr Lingo Newydd, Awst-Medi 2007
Ehud Barak
Fe'i ganwyd yn y kibbutz Mishmar HaSharon, yn fab i Esther (née Godin) a Yisrael Mendel Brog. Cafodd ei addysg yn y Prifysgol Hebraeg Jeriwsalem.
Lingo Newydd
Cylchgrawn Cymraeg ar gyfer dysgwyr ydy Lingo Newydd, cyhoeddir y cylchgrawn bob yn ail fis gan gwmni Golwg. Mae'n cynnwys erthyglau byr, cyfweliadau a straeon. Mae pob erthygl yn y cylchgrawn wedi ei chodio yn ôl lliw gan ddibynnu ar ba mor hawdd yw hi i'w darllen, ac mae rhestr geirfa ar gyfer pob un.
Calopteryx taurica
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Calopteryx taurica. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Brenin y Cwis
Ffilm gomedi yw Brenin y Cwis a gyhoeddwyd yn 2005. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd kwijeuwang ac fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Frederick Hopkins
Meddyg, biocemegydd a cemegydd nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd Frederick Hopkins  (20 Mehefin 1861 - 16 Mai 1947). Biocemegydd Saesnig ydoedd a chyd-dderbyniodd Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1929, a hynny am iddo ddarganfod fitaminau. Darganfuodd hefyd yr asid tryptophan amino ym 1901. Cafodd ei eni yn Eastbourne, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef yn Ysbyty Guy, Coleg y Drindod, Coleg y Brenin a Llundain. Bu farw yng Nghaergrawnt.
Gwobrau
Enillodd Frederick Hopkins y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Gerallt Gymro (pryddest)
Pryddest gan T. H. Parry-Williams yw Gerallt Gymro, cerdd a enillodd iddo goron Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam 1912.
Brenin y Cwis
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2005. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd V for Vendetta sef ffilm wyddonias, ddystopaidd llawn cyffro gan James McTeigue.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Londonthorpe
Pentref yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Londonthorpe. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Londonthorpe and Harrowby Without yn ardal an-fetropolitan De Kesteven.
Caprimulgiformes
Dosbarthiad
Ceir cryn anghytundeb ynghylch eu dosbarthiad, ond mae'r rhan fwyaf o adarwyr yn cytuno ar y pum teulu:
Teuluoedd
Ceir y teuluoedd canlynol o fewn urdd y Caprimulgiformes:
Stob Chalum Mhic Griogair
Mae Stob Chalum Mhic Griogair yn gopa mynydd a geir yn Ucheldir yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Corbett. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 8 Mehefin 2009.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Slough
Tref yn Berkshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Slough. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Slough.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Slough boblogaeth o 155,298.
Mae Caerdydd 181 km i ffwrdd o Slough ac mae Llundain yn 32 km. Y ddinas agosaf ydy Dinas San Steffan sy'n 30 km i ffwrdd.
Liberty
Ffilm am y Gorllewin gwyllt heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwyr Henry MacRae a Jacques Jaccard yw Liberty a gyhoeddwyd yn 1916. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Liberty ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry MacRae ar 29 Awst 1876 yn Toronto a bu farw yn Beverly Hills ar 16 Rhagfyr 1943. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1912 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry MacRae nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam 1912
250px|bawd|Meini'r Orsedd, Parc Acton, Wrecsam
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol Cymru 1912 yn Wrecsam, Sir Ddinbych (Bwrdeistref Sirol Wrecsam bellach).
Enillydd ar yr "Ystori yn disgrifio Bywyd Cymreig i blant ysgol rhwng 12 a 14 oed" oedd Moelona am y stori Teulu Bach Nantoer, a ddaeth yn boblogaidd iawn trwy Gymru wedyn.
Melynog y waun
Llysieuyn blodeuol (neu legume) yw Melynog y waun sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Fabaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Genista tinctoria a'r enw Saesneg yw Dyer's greenweed. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Melynog y Waun, Aurfanadl, Banadlen Aur, Banadlos, Banhadlen Aur, Banhadlos, Corfanal, Corfanadl, Corfanadl Melynllys, Eurfanadl, Llys Fedd, Llys Melyn, Llysiau Melyn, Llysiau Penfelen, Melyngu.
Eraill yn yr un teulu yw: ffa soya (Glycine max), y ffa cyffredin (Phaseolus), pys gyffredin (Pisum sativum), chickpea (Cicer arietinum), cnau mwnci (Arachis hypogaea), pys per (Lathyrus odoratus) a licrs (Glycyrrhiza glabra).
Fellers
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Arthur Higgins yw Fellers a gyhoeddwyd yn 1930. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Fellers ac fe’i cynhyrchwyd yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Arthur Tauchert. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1930. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All Quiet on the Western Front ffilm Almaenig, Ffraneg a Saesneg gan Lewis Milestone a Nate Watt. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Tasman Higgins oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Higgins ar 25 Hydref 1891 yn Hobart a bu farw yn Potts Point ar 12 Rhagfyr 1965.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Higgins nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Morgrugydd copog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Morgrugydd copog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: morgrugyddion copog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Mackenziaena severa; yr enw Saesneg arno yw Tufted antshrike. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. severa, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r morgrugydd copog yn perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Calopteryx transcaspica
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Calopteryx transcaspica. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Long Bennington
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Long Bennington. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Kesteven.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 2,018.
Ymbelydredd (nofel)
Nofel gan Guto Dafydd yw Ymbelydredd. Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2016. Yn 2020 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Beth sy'n digwydd pan fo'n rhaid i ŵr ifanc o dref fach yng Ngwynedd dreulio chwe wythnos ym Manceinion ar gyfer cwrs o radiotherapi? Cawn yn y nofel hon ddarlun o fywyd trwy lygaid claf rhif 24609-3740. Nofel arobryn Gwobr Goffa Daniel Owen yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru, 2016.