cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Crofty
Pentref bychan yng nghymuned Llanrhidian Uchaf, Sir Abertawe, Cymru, yw Crofty  (ymddengys nad oes enw Cymraeg). Saif tua 4 milltir i'r gorllewin o dref Gorseinon ar lan ogleddol Penrhyn Gŵyr, rhwng Penclawdd a Llanmorlais. Saif chwarter milltir o'r môr ger pentref Llanmorlais a chyferbyn i dref Llanelli dros y bae yn Sir Gaerfyrddin.
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Minos
Brenin ynys Creta ym mytholeg Roeg oedd Minos (Hen Roeg: ). Roedd yn fab i Zeus ac Ewropa. Rhoddodd ei enw i'r Gwareiddiad Minoaidd.
Roedd yn briod a Pasiphaë, ac roedd ei blant yn cynnwys Ariadne, Androgeus, Deucalion, Phaedra, Glaucus, Catreus ac Acacallis. Dywedir iddo ef a'i frodyr, Rhadamanthys a Sarpedon, gael eu magu gan Asterion (neu Asterius), brenin Creta, a phan fu Asterion farw, olynwyd ef ar yr orsedd gan Minos.
Dywedid ei fod yn byw yn Knossos, dair cenhedlaeth cyn Rhyfel Caerdroea. Cysylltir ef a nifer o chwedlau; y fwyaf adnabyddus yw'r stori am Theseus a'r Minotaur. Roedd Athen yn gorfod gyrru saith dyn ieuanc a saith merch ieuanc i Minos bob blwyddyn fel teyrnged, a byddent yn cael eu bwydo i'r Minotaur, anghenfil oedd yn hanner dyn a hanner tarw, oedd wedi ei genhedlu gan darw ar Pasiphaë, gwraig Minos. Ymunodd Theseus a'r rhai oedd yn cael eu gyrru i Minos un flwyddyn, a chyda chymorth Ariadne, merch Minos, lladdodd y Minotaur.
Apollo 13 (ffilm)
Mae Apollo 13 (1995) yn ffilm a ddramateiddiodd hanes taith y Apollo 13 roced i'r lleuad ym 1970. Addaswyd y ffilm gan William Broyles Jr. ac Al Reinert o'r llyfr Lost Moon gan Jim Lovell a Jeffrey Kluger, a chafodd ei gyfarwyddo gan Ron Howard. Mae'r ffilm yn serennu Tom Hanks, Kevin Bacon, Bill Paxton, Gary Sinise ac Ed Harris, yn ogystal â Kathleen Quinlan.
Hilda Granstedt
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Helsinki, y Ffindir, oedd Hilda Granstedt (3 Mai 1841 – 21 Mai 1932).
Bu farw yn Helsinki ar 21 Mai 1932.
Joker 1: Die Sperma Klinik
Ffilm bornograffig gan y cyfarwyddwr Harry S. Morgan yw Joker 1: Die Sperma Klinik a gyhoeddwyd yn 1999. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1999. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Matrix sef ffilm wyddonias gan Lana Wachowski a Lilly Wachowski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry S Morgan ar 29 Awst 1945 yn Essen a bu farw yn Düsseldorf ar 27 Ebrill 1961. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol y Celfyddydau, Folkwang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Aragoneses En El Infierno De Los Campos De Concentración
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Mirella R. Abrisqueta yw Aragoneses En El Infierno De Los Campos De Concentración a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Ffwlbart
Mamal cigysol o deulu'r carlymfilod (Mustelidae), sef teulu'r wenci a'r carlwm, yw'r ffwlbart (lluosog: 'ffwlbartiaid', Lladin: Mustela putorius), a elwir hefyd yn ffwlbart gyffredin,  du neu ffwlbart y goedwig,  ffured Ewropeaidd, neu ffuret gwyllt. Fe'i ceir yng nghoedydd, ffermdiroedd a gwlyptiroedd ar draws Ewrop. Mae'n bwydo ar gwningod, cnofilod, llyffantod a thrychfilod. Dyma un o hynafiad gwyllt y ffured dof.
Mae ei gorff a'i ben yn 20–46 cm o hyd ac mae ei gynffon yn 7–15 cm. Brown tywyll yw lliw ei flew gyda blew melyn ar ei ystlysau a phatrwm du a gwyn trawiadol ar ei wyneb. Mae'n greadur swil iawn ac i'w weld allan yn y nos. Mae'n nofiwr cryf ac yn gallu dal pysgod ond mamaliaid bychain yw ei hoff fwyd.
Aragoneses En El Infierno De Los Campos De Concentración
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Mirella R. Abrisqueta nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ffwlbart
Y ffwlbart yng Nghymru
Roedd y ffwlbart (Mustela putorius) yn gyffredin trwy Brydain ar un adeg ond erbyn dechrau'r 20g yn gyfyngedig i Eryri a Chanolbarth Cymru. Wrth i gipera leihau o'r 1920au, a thrapio cwningod leihau o'r 1950au, cynyddodd yn gyflym. Goroesodd y rhywogaeth yng Nghymru gan ymledu trwy ganolbarth Lloegr a cheir niferoedd cynyddol yn Lloegr a'r Alban heddiw. Fe'i croeswyd â'r ffured ddof i greu'r “ffured ddu” sy'n ddiguro ar gyfer hela cwningod a difa llygod mawr.
Ar ddechrau'r 21g credir bod dros 17,000 ohonynt yng Nghymru.
Pa dystiolaeth gynhanesyddol o'r oes holosen sydd am bresenoldeb y ffwlbart yng Nghymru a/neu Brydain?
Aslög Lundgren-Langlet
Arlunydd benywaidd o Sweden yw Aslög Lundgren-Langlet (15 Mai 1929).
Ffwlbart
Cymraeg
Yn 2002 cododd erthygl yng nghylchgrawn Mammal Review Cymdeithas y Mamoliaid (The Mammal Society) amheuon ynghylch statws cynhenid y ffwlbart yng Nghymru a Phrydain gan ddadlau bod y record ffosil prin a thystiolaeth ieithyddol gynnar yn bwrw amheuon ar y statws hwn. Yn wahanol i fwyafrif anifeiliaid cynhenid Prydain, nid yw enw Cymraeg y ffwlbart o gyff Celtaidd - mae'n tarddu o'r Saesneg Canol foulmart) nid yn annhebyg i fwyafrif rhywogaethau estron Prydain megis y gwningen a'r danas (enwau sy'n tarddu, yn eu trefn, o'r Saesneg Canol konyng a Hen Ffrangeg dain). Nid oes son am ffwlbart mewn llenyddiaeth Eingl-Sacsoneg na chwaith mewn llenyddiaeth Gymraeg, cyn y Concwest Normanaidd yn 1066. Y cyfeiriad cyntaf ato yn y Gymraeg fu yn Llyfr Coch Hergest y 14g ac yn Saesneg yn The Pardoner’s Tale (1383) gan Chaucer. Mewn cyferbyniad, mae tystiadau i'r gair Cymraeg bele Martes martes yn mynd yn ôl o leiaf i Gyfreithiau Cymreig y 10g, ac o bosibl, llawer ynghynt yn yr Hen Ogledd (yng ngororau'r Alban a Lloegr)
Llydaweg
Enwau Llydaweg am y ffwlbart yw pudask, putoask a puteos, pob un yn tarddu o'r Ffrangeg putois. Nid oes atgof 'Celtaidd' felly yn yr iaith Lydaweg (iaith a gafodd ei ffurfio o'r Frythoneg yn y 5ed a'r 7g gan ymfudiad siaradwyr yr ieithoedd hynny) yn Llydaw chwaith. Gellid dehongli'r absenoldeb hwn yn yr eirfa Gymraeg fel dadl i amau presenoldeb y ffwlbart yn nhiriogaeth siaradwyr Cymraeg cynnar ar y pryd) . Y ffwlbart yw'r unig famal a ystyrir yn gynhenid, sydd ag enw Cymraeg o darddiad estron).
Aslög Lundgren-Langlet
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Ffwlbart
Cerddi
Mae eraill yn cymharu'r ffwlbart ô phethau a ystyrid yn annymunol, megis dyfodiad y modur, gydag ansoddeiriau negyddol yn bennaf ("anwaraidd", "rhywyllt", "drewi", "baw"):
Mewn enghraifft arall cyflëir peth o ddirgelwch yr anifail a ddarganfuwyd yng ngardd Maesymeillion - "y trydydd welwyd yno yn ystod y ddau fis diweddaf". Mae'r adroddiad yn helaethu: "Methir â dyfalu beth a'u huda i le mor beryglus, a beth sydd a fynont a gardd Maesymeillion mwy na rhyw ardd gyffredin arall. Crea y digwyddiadau gryn syndod ymysg yr ardalwyr, a gofynant gydag un llais..."angen ffynhonnell:
Llên gwerin ac anecdotau ayb.
Dywedir: “yn drewi fel ffwlbart”, “yn ddiog fel ffwlbart”.
Yn wahanol i'r bele, nid oes enwau lleoedd hysbys yng Nghymru sydd yn cyfeirio at ffwlbart (Mae ambell enghraifft o Nyth Cacwn difriol, a Nyth Dryw,, ac fe glywir cyfeiriadau llafar at "Nyth Ffwlbart" fel enw ar dŷ anniben). Mae'r absenoldeb hwn yn gyson â'r dybiaeth nad anifail cynhenid yw'r ffwlbart.
Saesneg
Yn y Saesneg daeth y gair polecat i olau dydd ar ôl Concwest Normanaidd Lloegr, wedi ei ysgrifennu fel polcat. Tra bo'r ail sill yn hunan-esboniadwy, mae tarddiad y cyntaf yn anghlir. Fe'i terddir o bosib o'r Ffrangeg poule (iar), yn adlewyrchu hoffter yr anifail am ddofednod, ond fe all fod hefyd yn amrywiad ar yr Saesneg ful, yn golygu foul (drewllyd). Yn y Saesneg Canol cyfeirid at yr anifail fel foumart, yn golygu rhywbeth fel bele drewllyd (i'w gyferbynnu efallai â'r "bele melys" (sweet mart)).
Mae’n debyg nad oes yr un anifail Prydeinig arall sydd wedi cael cymaint o enwau llafar â'r ffwlbart. Yn ne Lloegr cyfeirid ato fel fitchou tra’n y gogledd fe’i adwaenid fel foumat neu foumard. Fodd bynnag mae llu o rai eraill gan gynnwys amrywiadau sillafu diddiwedd: philbert, fulmer, fishock, filibart, poulcat, poll cat, ayb. Adnabu Charles Oldham o leiaf 20 fersiwn o’r enw yn Swyddi Hertford/Bedford yn unig. .
Ieithoedd eraill
Yn yr Hen Ffrangeg cyfeirid at y ffwlbart fel fissau, a darddai o ferf Almaeneg Isel a "Sgandinafaidd" a olygai drewi. Mae'r ffurf fitchet yn wreiddyn y fisher (anifail) o Ogledd America, a enwyd gan ymfudwyr Iseldiroedd a welodd rai nodweddion tebyg yn y ddwy rywogaeth a daeth yntau yn ei dro yn fitch, a ddefnyddir am groen yr anifail.
Lladin
Yn ogystal â nifer o enwau brodorol yn cyfeirio at ddrewdod (gweler uchod) tardd yr enw gwyddonol Mustela putorius hefyd o ddrewdod naturiol y rhywogaeth hon. Ystyr y Lladin putorius yw drewllyd (neu waeth) ac mae'n gytras a’r gair putrid.
Adeiledd y corff
chwith|bawd|Deintiad yn ol Knight: Sketches in Natural History Mae ymddangosiad y ffwlbart yn nodweddiadol o aelodau'r genws Mustela (y carlymfilod), er ei fod yn gyffredinol yn fwy cryno o gorff ac, er yn goesfer, mae iddo gorff llai hirfain na'r minc neu ffwlbart y stepdir. . Cynffon fer sydd ganddo, tua thraean hyd ei gorff. Mae'r llygaid yn fach gydag iris brown tywyll. Mae bodiau'r traed yn hir a lled-weog, gyda chrafangau ôl 4 mm o hyd, lled-grymiog, heb fod yn ôl-dynadwy. Mae'r crafangau blaen yn grymiog iawn, yn lled ôl-dynadwy, ac yn mesur 6 mm o hyd. Mae'r traed yn weddol hir ac yn fwy praff na rhai aelodau eraill y genws. Mae penglog y ffwlbart yn gymharol arw a throm, yn fwy felly na'r minc, gyda pharth blaen cryf ond llydan a byr. Mewn cymhariaeth â charlymfilod eraill o faintioli tebyg, mae dannedd y ffwlbart yn gryf iawn, mawr a swmpus o'u cymharu a maint y benglog. Mae dwyffurfedd rhywiol y benglog yn ei amlygu ei hun ym mhenglog ysgafnach, culach y fenyw.
bawd|Ysgerbwd, fel y'i dyluniwyd yn The New Natural History gan Richard Lydekker.
Kvinnan Gör Mig Galen
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Börje Larsson yw Kvinnan Gör Mig Galen a gyhoeddwyd yn 1948. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Börje Larsson a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Charlie Norman. Dosbarthwyd y ffilm gan Nordisk Tonefilm.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Curt Masreliez.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1948. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Treasure of the Sierra Madre sy’n ffilm antur (cowboi i ryw raddau), gan John Huston. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd. Hilmer Ekdahl oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Lennart Wallén sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Börje Larsson ar 16 Chwefror 1910 yn Katrineholm.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Börje Larsson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ffwlbart
Ei flew
bawd|Ffwlbart erythristig Cymreig ieuanc yn y British Wildlife Centre, [[Surrey, Lloegr]] Dugoch yw lliw cot aeaf y ffwlbart gyda chryfder y lliw yn cael ei benderfynu gan liw'r gwarchodflew. Ar y cefn a'r ystlys lleddfir tywyllwch y lliw gan isflew melynwyn, weithiau llwydfelyn, sydd yn dangos trwodd. Nid yw'r isflew yr un mor weladwy. Gorchuddir y cefn a'r parthau ôl gan warchodflew tywyll. Mae'r gwddf, gwar a'r gest yn ddugoch. Mae'r aelodau'n ddu pur neu ddu ag arlliw o frown, a'r gynffon yn ddu neu'n ddugoch heb unrhyw isflew golau. Mae'r parth o gwmpas y llygaid yn ddu-goch, gyda rhesen o liw tebyg ar hyd pont y trwyn. Mae'r clustiau'n ddu-goch wedi eu hymylu â gwyn. Mae cot yr haf yn fyr, tenau a garw, yn llwytach, dylach ac yn llai gloyw na chot yr haf. Mae'r isflew yn wannach ei ddatblygiad yng nghot yr haf, sydd o liw llwydfrown neu lwytgoch. Mae'r ffwlbart yn nofiwr da ond nid yw ei flew wedi eu ynysu cystal yn erbyn dŵr oer ag yw blew'r minc Americanaidd; tra bo'r minc yn cymryd 118 munud i oeri mewn dŵr o dymheredd 8 °C, mae'r ffwlbart yn oeri llawer ynghynt, gan gymryd 26–28 munud i oeri.
Ceir dwy brif ffurf (neu ffenoteip) ar ffwlbartiaid, yr un nodweddol ac un sydd â chot dywyll heb fwgwd gwyn. Ceir hefyd cyfnewidiadau lliw sy'n cynnwys ffurf albino a ffurf goch erythristig.
Ymddygiad
Mae'r ffwlbart yn llawer llai amddiffynnol o'i diriogaeth na'i gyd-aelodau o deulu'r Mustelidae gydag anifeiliaid o'r un rhyw yn rhannu'n aml yr un libart. Ac fel eraill o'i deulu mae'r ffwlbart yn amlwreiciwr, a'r fenyw yn beichiogi'n syth ar ôl paru, heb unrhyw ofyliad wedi ei hysgogi. Fel arfer mae'n esgor ar dorraid o bump i ddeg cathan sydd yn cyrraedd cyflwr annibynnol ar ôl dau neu dri mis. Mae'n bwyta cnofilod bychain, adar, amffibiaid ac ymlusgiaid. Fe all anablu ei brae trwy frathu trwy'r benglog ei brae gan ei roi i'w gadw yn ei ffau.
Ymddygiad cymdeithasol a thiriogaethol
Cynigir y termau Cymraeg canlynol am y termau Saesneg a) habitat, b) home-range a c) territory, sef termau a ddefnyddir am y gwahanol foddion mae mamaliaid (yn bennaf) yn defnyddio tir: yn eu trefn felly; a) cynefin (natur y tir, ei lysdyfiant, topograffi, uchder ayb), b) libart, cynefin (defaid a geifr yn unig), weithiau mewn modd mwy cyffredinol milltir sgwar (y tir cyfarwydd y mae anifail yn ei fynychu o ddydd i ddydd; gall hwn amrywio gyda rhyw, oed a thymor), ac c) tiriogaeth (y tir y mae anifail yn ei amddiffyn rhag cystadleuwyr, fel arfer o'r un rhywogaeth.)
Susan Murphy
Manylion personol
Ganed Susan Murphy ar 16 Ebrill 1958 ac wedi gadael yr ysgol leol bu'n astudio Gwyddoniaeth. Ymhlith yr anrhydeddau a gyflwynwyd iddi am ei gwaith mae'r canlynol: Cymrodoriaeth MacArthur.
Ffwlbart
Ymddygiad cymdeithasol a thiriogaethol
Yn wahanol i ffwlbart y stepdir, mae bywyd y ffwlbart Europeaidd yn llawer mwy sefydlog, yn meddu ar ei libart lled-ddigyfnewid ei hun. Mae nodweddion y libart hwn yn wahanol fodd bynnag yn ôl y tymor, y cynefin, rhyw y deiliad a'i statws yn ei gymdeithas. Mae benywod ffrwythlon yn ymsefydlu mewn libart penodol tra bod gwrywod ffrwythlon a'r ieuainc yn fwy symudol ac yn gwasgaru dros barthau mwy amhenodol i fodloni eu hanghenion.
Julia Robinson
Manylion personol
Achos ei marwolaeth oedd liwcemia.
Susan Murphy
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Garmondsway
Pentref yn Swydd Durham, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Garmondsway.
Ffwlbart
Ymddygiad cymdeithasol a thiriogaethol
Mae gwrywod yn nodweddiadol yn amddiffyn tiriogaeth fwy nag a wna benywod. Mae pob ffwlbart yn defnyddio mwy nag un wâl ac weithiau defnyddir hen wâl mochyn daear neu lwynog. Mae warinoedd cwningod yn aml yn fangreoedd o brysurdeb mawr i ffwlbartod. Yn y gaeaf gwnaiff ddefnyddio adeiladau fferm neu dasau gwair fel lleoedd ymochel liw dydd. Nid yw'r ffwlbart mor diriogaethol ag yw llawer o garlymfilod bychain eraill, ac fe brofwyd iddynt rannu tiriogaeth gydag eraill o'r un rhyw. Mae tystiolaeth o ffwlbartiaid yn marcio'u tiriogaeth yn wan. Fel carlymfilod eraill mae'n anifail di-sŵn, er y gwnaiff riddfan yn ffyrnig mewn dicter, a gwichian mewn trallod. Bydd hefyd yn lleisio cri mewian isel i'w gymar neu i'w epil.
Susan Murphy
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Ffwlbart
Cenhedlu a phrifio
Un sydd yn bridio'n dymhorol yw'r ffwlbart, heb unrhyw ddefodau carwriaeth. Yn ystod y tymor cymharu mae'r gwryw yn cydio yng ngwar y fenyw er mwyn ei hysgogi i fwrw wy, ac wedyn mae'n cymharu â hi am hyd at awr. Mae'r rhywogaeth yn amlwreiciol gyda phob gwryw yn cymharu a nifer o fenywod. Yn wahanol i garlymfilod bach eraill ni chaiff ofyliad ei ysgogi, a beichiogir yn syth. Mae cyfnod torogiad y fenyw yn para am 40-43 diwrnod; esgorir ar y torllwythi ym mis Mai neu Fehefin cynnar. Mae i dorllwythi arferol bump i ddeg cathan. Ar eu genedigaeth maent yn pwyso 9-10 g ac yn mesur 55–70 mm o hyd corff; maent yn ddall a byddar. Ar ôl wythnos bydd gorchudd o flew sidanaidd gwyn ar y cathannod, ac yn ei le erbyn 3-4 wythnos daw cot wlannaidd o liw llwydfrown-sinamon. Mae'r broses o'u diddyfnu yn cychwyn pan font yn dair wythnos oed, tra bo'r dannedd parhaol yn ymddangos ar ôl 7-8 wythnos. Daw annibyniaeth y cathannod ar ôl dau neu dri mis. Mae benywod yn warchodol iawn o'u hepil, a dywedir iddynt herio pobl sydd yn dod yn rhy agos i'r dorllwyth
Kerorgen
Mae Kerorgen (Ffrangeg: Calorguen) yn gymuned (Llydaweg: kumunioù; Ffrangeg: communes) yn Departamant Aodoù-an-Arvor (Ffrangeg: Département Côtes-d'Armor), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Ffwlbart
Ecoleg
chwith|bawd|Ffwlbart Albanaidd yn amddiffyn gweddillion cwningen rhag gwenci, yn narlun [[Archibald Thorburn]]
Julia Robinson
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Kerorgen
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Ffwlbart
Ymborth
bawd|Ffwlbart yn ymosod ar [[petrisen|betrisen fel y'i dangosir yn Amgueddfa Natur Cenedlaethol Bwlgaria]] Mae deiet y ffwlbart yn cynnwys cnofilod o faint llygod, yna amffibiaid ac yna adar. Prae di-fudd iddo yw amffibiaid fodd bynnag gan mor isel yw eu gwerth calorïaidd, pa sawl bynnag ohonynt mae'n eu bwyta. Pennir rythm ei gyfnodau bywiog gan weitharwch ei brif brae. Ymhlith y rhywogaethau nad ydynt yn amlyn ysglyfaeth i'r ffwlbart, y mae'r draenog, y neidr wair a thrychfilod. Ar ynysoedd Prydain mae'n lladd llygod mawr a chwningod yn rheolaidd, ac mae'n atebol i ladd prae mwy sylweddol megis gwyddau ac ysgyfarnogod. Gwelwyd un ffwlbart yn aros ar lan afon i ddal llysywod, gan ddychwelyd i'w wal gyda hwy. Mae'r ffwlbart yn ymborthi ar lysywod yn bennaf yn ystod cyfnodau o oerfel llym, pan fydd y llysywod yn crynhoi oherwydd rhew, o gwmpas "tyllau anadlu". Yn wahanol i'r carlwm a'r wenci mae'r ffwlbart yn aml yn bwyta celanedd gan gynnwys gweddillion carnolion. Mae'r ffwlbart yn hela ei brae trwy herwa, neidio arno a'i frathu yn ei wegil gyda'i ddannedd carnysol, gan ei ladd. Greddf ynddo yw'r dull hwn ond fe'i perffeithir trwy ymarfer. Weithiau mae'r ffwlbart yn rhoi ei fwyd i'w gadw, yn enwedig mewn cyfnod o doreth o lyffantod. Nid yw'r ffwlbart bob tro yn eu lladd, ond yn eu brathu ym môn y benglog a'u parlysu i'w cadw'n ffres at rywdro eto. Er eu bod fel rheol yn swil yng ngŵydd pobl sonia'r naturiaethwr Alfred Brehmen yn ei Brehms Tierleben am enghraifft eithriadol o dri ffwlbart yn ymosod ar fabi yn Hesse. Yn ystod y gaeaf, pan fo ysglyfaeth byw yn brin, gall y ffwlbart ysbeilio cychod gwenyn am y mêl.
Julia Robinson
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Kerorgen
Poblogaeth
Population - Municipality code22026
Ffwlbart
Gelynion a chystadleuwyr
Gall y ffwlbart fod yn ysglyfaeth i lwynogod ac i gathod dof a chathod gwylltion. Er i'r ffwlbart gydfyw â'r minc Ewropeaidd (er bod un cofnod o ffwlbart yn ymosod ar finc a'i lusgo i'w wâl ), mae'n dioddef yn yr ardaloedd lle mae'r minc Americanaidd ar gael, gan fod yr ail rywogaeth yn lladd yr un prae mamolaidd â'r ffwlbart lawer mwy na'r minc Ewropeaidd, ac wir, fe'i gwelwyd yn erlid y ffwlbart o'i gynefinoedd corsiog. Lle ceir y ffwlbart yn cyd-ddigwydd â ffwlbart y stepdir, mae'r ddwy rywogaeth yn gorgyffwrdd yn fawr yn eu dewis o ddeiet, er i'r gyntaf dueddu i fwyta mwy o fwyd tai ac adar, tra bo'r ail yn canolbwyntio fwy ar famoliaid. Mae o leiaf un cofnod o fele'r graig Martes fouina yn lladd ffwlbart. Gall y ffwlbart ymosod ar wenci sy'n sylweddol llai nag ef.
Croesfridio
chwith|bawd|Pennau o eiddo 1) ffwlbart, 2) ffured and 3) croesiad ffwlbart-ffured
Mewn rhai ardaloedd Brydain, arweiniodd y trai yn yr arfer o gadw ffuredi at groesiadau ffured-ffwlbart yn y gwyllt wrth i'r anifeiliaid gael eu traed yn rhydd. Mae'n debyg i ffuredi gyrraedd Prydain ar ôl Concwest Normanaidd Lloegr, neu efallai mor hwyr a'r 14g. Nid yw'n bosibl ar hyn o bryd i wahaniaethu rhwng ffwlbartiaidd a chroesiadau trwy ddadansoddiad DNA gan fod y ddwy ffurf yn rhy berthynol â'i gilydd a chymysg eu tras i ganiatáu cymhwyso dulliau genetigol modern. Mae croesfridio rhwng y ddau anifail yn dangos, yn nodweddiadol, clytyn gwyn amlwg ar y gwddf, traed gwyn a blew gwyn yn gymysg yn y blew. Fel arfer, bydd croesiadau cenhedlaeth gyntaf rhwng ffwlbartod a ffuredi yn datblygu ofn nodweddiadol eu rhiant gwyllt os gadewir hwynt gyda'u mam yn ystod y cyfnod critigol cymdeithasoli rhwng 7½ ac 8½ wythnos oed. Weithiau hysbysebir croesiadau honedig fel anifeiliaid arbennig er mwynhela cwningod, er fod croesiadau go iawn yn debyg o fod yn anos i'w trin, yn llai 'tebol o ymgynefino a chŵn, ac yn fwy tebyg o ladd y gwningen yn ddioed yn hytrach na'i chodi'n fyw o'i thwll yn unig.
Gall ffwlbartod groesi â'r minc Ewropeaidd prin, gan ddod ag epil a elwir yn khor'-tumak gan werthwyr pân a khonorik (o'r geiriau Rwseg am ffured a minc) gan y rhai sydd yn eu cadw. Mae ymgroesi o'r fath yn brin iawn yn y gwyllt, ac fel arfer nid yw'n digwydd ond mewn ardaloedd lle mae'r minc Ewropeaidd ar drai. Mae i groesiad ffwlbart-minc fwgwd wynebol gwael ei ddatblygiad, blew melyn ar y clustiau, isflew llwyd-felyn hir a blew bras gwarchodol brown tywyll. Mae'n weddol fawr, gyda'r gwryw yn cyrraedd maintioli gyda'r mwyaf i'w hil (yn pwyso 1,120-1,746 g ac yn mesur 41–47 cm o hyd), ac mae'r fenyw yn sylweddol fwy na menyw minc Ewropeaidd (yn pwyso 742 g and measuring 37 cm o hyd).
Mae'r mwyafrif o groesiadau ffwlbart-minc yn meddu ar benglog lawer tebycach i benglog ffwlbart nag i minc. Fe all y croesiadau nofio'n dda fel minc a thurio am fwyd fel ffwlbart. Maent yn anodd iawn i'w dofi a'u bridio, gan fod gwrywod yn anffrwythlon er bod benywod yn ffrwythlon
Crewyd y croesiad ffwlbarth-minc cyntaf yn 1978 gan swolegydd Sofietaidd y Dr. Dmitry Ternovsky o Novosibirsk. Cawsant eu bridio gyntaf i gael eu ffwr (a oedd yn fwy gwerthfawr na blew y naill riant na'r llall), ond bridwyd llai gyda thrai poblogaeth y minc Ewropeaidd. Dengys astudiaethau ar ecoleg ymddygiadol croesiadau ffwlbart-minc a fu a'u traed yn rhydd ym mlaenau'r Afon Lovat, fod y croesiadau'n fwy tebyg o grwydro o gyffiniau cynefinoedd acwatig na mincod pur ac yn goddef y ddwy riant-rywogaeth yn eu tiriogaeth er bod maintioli'r croesiad (yn enwedig y gwryw) yn rhwystro hyn. Yn ystod yr haf mae deietau croesiadau ffwlbart-minc yn debycach i ddeiet minc nag i ddeiet ffwlbart gan iddynt ymborthi ar lyffantod. Yn y gaeaf mae'r ddeiet yn gorgyffwrdd fwy â deiet y ffwlbart, ac fe fwytânt gyfran fwy o gnofilod nag yn yr haf, er yn parhau'n ddibynnol iawn ar lyffantod, ac anaml iawn y byddant yn ysbeilio celanedd carnolion fel y gwna ffwlbartiaid. Gall y ffwlbart hefyd fridio gyda ffwlbart y stepdir o Asia, neu'r ffured droed-ddu o ogledd America ac yn esgor ar epil ffrwythlon. Mae croesiadau rhwng y ffwlbart Ewropeiadd a ffwlbart y stepdir yn brin iawn, er iddynt fynychu'r un tir mewn amryw ardaloedd. Fodd bynnag fe'u gwelwyd yn ne'r Wcráin, yn nhalaith Kursk a Voronezh, mynyddoedd Traws-Carpatia ac amryw o ardaloedd eraill.
Esblygiad
150px|bawd|Penglog, fel a ddyluniwyd yn Catalogue of the Mammals of Western Europe (Europe exclusive of Russia) yng nghasgliad yr Amgueddfa Brydeinig gan Gerrit Smith Miller
Y "gwir" ffwlbart cynharaf oedd Mustela stromeri a ymddangosodd yn ystod cyfnod Villafranch. Roedd yn gryn llai na'r ffurf bresennol, a dywedir i hyn awgrymu iddo esblygu'n gymharol hwyr. Cafwyd ffosiliau hynaf y ffwlbart modern yn yr Almaen, Prydain a Ffrainc, ac maent yn dyddio yn ôl i gyfnod y Pleistosen Canol. Perthnasau agosaf y ffwlbart fodern yw ffwlbart y stepdir (Mustela eversmanii) a'r ffured troed-ddu (Mustela nigripes), a chredir iddynt ill tair ddeillio o hynafiad cyffredin, sef Mustela stromeri. Fodd bynnag, nid yw'r ffwlbart wedi esblygu i raddau mor eithafol i gyfeiriad cigysoledd ag a wnaeth ffwlbart y stepdir, gan iddo feddu ar benglog a deintiad llai arbenigol
Mae'n debyg i'r ffwlbart ymwahanu oddi wrth ffwlbart y stepdir rhwng 430,000 a 1.5 miliwn o flynyddoedd yn ôl. . Fe berthyn hefyd i'r minc Ewropeaidd ac fe all groesfridio
Hyweddu
chwith|bawd|''Merched yn hela cwningod gyda [[ffured yn Sallwyr y Frenhines Mary]]
Cadarnha astudiaethau morffolegol, sytolegol a molecwlegol mai'r ffwlbart Ewropeaidd yw unig hynafiad y ffured, hwn felly yn gwrthbrofi unrhyw gysylltiad a wneid â ffwlbart y stepdir, y credid ar un adeg iddo gyfrannu i genhedlu'r ffured.
Is-rywogaethau
Ers 2005 adweinir saith is-rywogaeth.
Lledaeniad, hanes a chadwraeth
Mae'r ffwlbart yn eang ei ddosbarthiad yn y Palaearctig gorllewinol, cyn belled a'r Wralau yn Ffederasiwn Rwsia er ei fod yn absennol o Iwerddon, o ogledd Sgandinafia, o lawer o'r Balcanau ac o arfordir dwyreiniol y Môr Adriatig. Ychydig sydd ar gael yng ngogledd Groeg. Fe'i ceir ym Moroco ym Mynyddoedd Riff, o lefel y môr i 240m. Cyflwynwyd ei ffurf ddofedig, y ffured, i Brydain, i rai ynysoedd Môr y Canoldir ac i Seland Newydd.
Ynysoedd Prydain
Roger Lovegrove (2007)
Ym Mhrydain yn gyffredinol ystyriwyd y ffwlbart yn ymosodydd difrifol ar ddofednod cyn i ffensys weiren gyrraedd y tir, a'r unig ddewis a welwyd i ddod i ben â hyn oedd ei ddifa'n llwyr. Serch hynny, nid oedd hyn yn wir ymhobman efallai: dyma ddywed Peter Hope Jones mewn astudiaeth yn 1974:
Cofnodion Cymreig hanesyddol cyfoes
Gyda chyrhaeddiad y modd digidol o chwilio hen ddogfennau, efallai ei bod hi'n bryd rhoi ail gynnig ar y math hwn o ymchwil, gyda'r posibilrwydd o ddarganfod swmp llawer mwy o ddata. Dyma a ddaeth i'r golwg mewn papur newydd ar lein yn y Cymro (7fed Gorffennaf 1898) am blwyf yn Sir Feirionnydd eto, yn awgrymu gwerth cyfartal rhwng croen llwynog a chroen ffwlbart.
Ac mewn ardaloedd a phapurau eraill, fel cynnig ar ehangu ymchwil Hope Jones i weddill Cymru, gan gynnwys amrywiol ffynonellau, dyma enghreifftiau:
Lloegr
Bellach, ceir ffwlbartiaid ar hyd y rhan fwyaf o Gymru wledig ac yn Lloegr o Swydd Gaer i'r de hyd at Wlad yr Haf, ac i'r dwyrain hyd at Swydd Gaerlŷr a Swydd Northampton, er iddo farw o'r tir dros ran helaeth o Loegr, gan oroesi yng Nghymru yn unig (ac eithrio ym Môn). Bu ymlediad sylweddol dros glawdd Offa yn ystod y ganrif a aeth heibio. Cafodd y rhywogaeth ei chyflwyno i swyddi Cumbria a Westmorland (Cumbria heddiw), i Argyll ac i Ddyffryn Spey yn yr Alban yn ystod y 1970au ac 1980au, er na wyddys pa beth yw statws presennol y poblogaethau hyn.
Heintiau a pharasitau
Fe all y ffwlbart ddioddef o glefyd y cŵn (distemper), y ffliw (neu'r anwydwst), yr annwyd gyffredin a niwmonia. Weithiau caiff ei effeithio gan diwmor adwythig a dŵr ar yr ymenydd (hydrosephali). Yn gyffredin caiff ei ddannedd eu torri, ac yn llai aml, caiff cornwydydd marwol ar yr ên, pen a'r gwddf. Yn Ewrop ceir enghreifftiau o ffwlbartiaid yn cario'r gynddaredd mewn rhai ardaloedd. Adweinir nifer o ectoparasitau, yn eu plith mathau o chwain megis, Ctenocephalides felis, Archaeospylla erinacei, Nosopsyllus fasciatus a'r chwannen Paraceras melis. Ectoparasit mwyaf cyffredin y ffwlbart yw'r drogen Ixodes hexagonus, ac fe'i ceir weithiau mewn niferoedd plagus ar y gwddf a thu ôl i'r clustiau. Math arall llai cyffredin sy'n manteisio arno yw I. canisuga. Adnabyddir hefyd y lleuen brathu Trichodectes jacobi. Ymysg yr endoparasitiau mae ffwbartiaid yn eu cario y mae'r sestodau Taenia tenuicollis a T. martis a'r nematodau Molineus patens, Strongyloides papillosus, Capilliaria putorii, Filaroides martis and Skjrabingylus nasicola.
Llaniestyn
Ceir mwy nag un enghraifft o'r enw lle Llaniestyn:
Cog gribog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cog gribog (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: cogau cribog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Clamator coromandus; yr enw Saesneg arno yw Red-winged crested cuckoo. Mae'n perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae) sydd yn urdd y Cuculiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. coromandus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r cog gribog yn perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
The Magnificent Meddler
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Profane
Ffilm annibynol gan y cyfarwyddwr Usama Alshaibi yw Profane a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Harddwch Betelnut
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Lin Cheng-sheng yw Harddwch Betelnut a gyhoeddwyd yn 2001. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd 愛你愛我 ac fe’i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieineeg Mandarin.
Profane
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
The Magnificent Meddler
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Harddwch Betelnut
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Angelica Lee a Chang Chen. Mae'r ffilm Harddwch Betelnut yn 102 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Profane
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper.
The Magnificent Meddler
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Wolbert ar 18 Tachwedd 1883 yn Petersburg a bu farw yn Los Angeles ar 14 Ebrill 2018.
Profane
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Usama Alshaibi ar 20 Tachwedd 1969 yn Baghdad.
Harddwch Betelnut
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lin Cheng-sheng ar 31 Mawrth 1959 yn Taitung City.
The Magnificent Meddler
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Wolbert nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Profane
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Usama Alshaibi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Harddwch Betelnut
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lin Cheng-sheng nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Went the Day Well?
Mae Went the Day Well? yn ffilm ryfel Brydeinig o 1942 wedi'i haddasu o stori gan Graham Greene a'i chyfarwyddo gan Alberto Cavalcanti. Fe'i cynhyrchwyd gan Michael Balcon o Ealing Studios ac fe'i gwasanaethodd fel propaganda answyddogol ar gyfer ymdrech Prydeinig yr Ail Ryfel Byd. Mae'n adrodd hanes awyrfilwyr o'r Almaen yn meddiannu pentref yn Lloegr. Mae'n adlewyrchu'r hyn oedd yn hunllef i nifer o drigolion Prydain y cyfnod, er bod bygythiad goresgyniad gan yr Almaen wedi cilio i raddau helaeth erbyn i'r ffilm cael ei chyhoeddi.
Plot
Adroddir y stori gan clochydd y pentref, yn cael ei chwarae gan Mervyn Johns, fel petai'n ei adrodd i ymwelydd i'r pentref ar ôl y rhyfel. Mae'n egluro: un dydd Sadwrn yn ystod yr Ail Ryfel Byd, bu grŵp o filwyr Prydeinig a oedd yn ymddangos yn ddilys yn cyrraedd pentref bach ffuglenol o'r enw Bramley End yn Lloegr. Mae'n benwythnos y Sulgwyn felly mae bywyd hyd yn oed yn dawelach na'r arfer ac nid oes bron i ddim draffig o unrhyw fath yn mynd trwy'r pentref. Ar y dechrau croesewir y milwyr gan y pentrefwyr. Cyn bo hir mae amheuon yn dechrau codi am wir bwrpas a gwir hunaniaeth y milwyr. Wedi i rai o'r pentrefwyr canfod eu bod yn filwyr Almaenig y bwriedir iddynt ffurfio blaen y gad oresgyniad ar Brydain, maent yn rowndio'r preswylwyr ac yn eu dal yn gaeth yn yr eglwys leol. Mae'r ficer yn cael ei saethu wrth geisio canu cloch yr eglwys fel rhybydd.
Mae llawer o'r pentrefwyr yn gweithredu mewn ymgais i roi gwybod i'r awdurdodau tu hwnt i'r pentref o'r hyn sy'n digwydd. Mae cynlluniau yn cynnwys ysgrifennu neges ar wy a'i roi i'r bachgen papur lleol i'w fam. Mae’r cynllun yn methu wrth i'r wyau cael eu chwalu ar ddamwain gan Maud, cyfnither i Mrs Fraser. Wedyn mae Mrs Fraser yn rhoi nodyn ym mhoced ei chyfnither Maude, ond mae'n ei ddefnyddio i ddal ffenestr ei char yn ei le; yna mae ei chi, Edward, yn ei gnoi a'i rwygo ar ôl iddo chwythu i'r sedd gefn. Mae Mrs Collins, y bostfeistres, yn llwyddo i ladd Almaenwr gyda bwyell goed tân, ac mae'n ceisio ffonio am help, ond mae'r merched yn y gyfnewidfa ffôn yn gweld ei golau ac yn penderfynu y gall aros. Mae Mrs Collins yn aros, ac yn cael ei lladd gan Almaenwr arall sy'n cerdded i mewn i'r siop. Yna mae'r ferch yn y gyfnewidfa yn codi'r ffôn, ond yn cael dim ymateb.
Mae'r sifiliaid caeth yn ceisio cysylltu a rhybuddio'r Gwarchodlu Cartref lleol, ond maent yn cael eu bradychu gan sgweier y pentref, sydd wedi bod yn gydweithredwr gyda'r gelyn am amser hir. Mae aelodau'r Gwarchodlu Cartref yn syrthio i fagl yr Almaenwyr ac yn cael eu saethu. Mae bachgen ifanc, George, yn dianc o'r eglwys. Mae Almaenwr yn ei saethu yn ei goes, ond mae'n llwyddo i rybuddio Byddin Prydain. Mae'r pentrefwyr yn yr eglwys yn llwyddo trechu'r milwyr sydd yn eu gwarchod ac yn ffoi. Mae rhai ohonynt yn mynd i'r faenor leol lle mae plant y pentref yn cael eu dal, yn trechu'r gwarchodwyr ac yna'n baricedio eu hunain yn y tŷ. Mae milwyr Prydain yn cyrraedd, a gyda chymorth rhai o'r pentrefwyr, gan gynnwys grŵp o ferched Byddin Tir y Merched, yn trechu'r Almaenwyr ar ôl brwydr fer. Mae’r sgweier yn cael ei saethu’n farw gan ferch y ficer, sy’n darganfod ei frad wrth iddo geisio gadael i’r Almaenwyr ddod i mewn i’r tŷ. Yn ystod y frwydr, mae llawer o'r pentrefwyr a adawodd i ymladd yn cael eu clwyfo neu eu lladd. Mae Mrs Fraser yn achub y plant rhag grenâd, gan dalu gyda'i bywyd ei hun, ac mae tad Tom yn cael ei saethu yn ei fraich ac yn troi ei bigwrn wrth iddo gwympo. Wedi rhwystro'r Almaenwyr i orchfygu Bramley End mae cynllun Hitler i oresgyn Prydain yn methu.
Mae'r clochydd sy'n adrodd y stori i'r camera yn dangos bedd yr Almaenwyr ym mynwent yr eglwys ac yn esbonio'n falch: "Ie, dyna'r unig ddarn o Loegr a gawsant."
Ysgrifennu
Mae teitl y ffilm yn seiliedig ar feddargraff a ysgrifennwyd gan yr ysgolhaig clasurol John Maxwell Edmonds. Ymddangosodd yn wreiddiol yn The Times ar 6 Chwefror 1918 o dan yr enw Four Epitaphs.
Went the day well? We died and never knew. But, well or ill, Freedom, we died for you.
Ymddangosodd "Went the day well" hefyd mewn papur newydd anhysbys sydd wedi ei gadw fel scepyn mewn llyfr lloffion sydd bellach yn Amgueddfa'r RAF (AC97 / 127/50), ac mewn casgliad o gerddi o'r Rhyfel Byd Cyntaf a gasglwyd gan Vivian Noakes.
Girl Power
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwyr Sany a Jan Zajíček yw Girl Power a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn y Weriniaeth Tsiec. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a Tsieceg a hynny gan Jan Zajíček. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Went the Day Well?
Castio
Dyma oedd rôl arwyddocaol gyntaf gyrfa Thora Hird, ac un o'r olaf i C V France.
Girl Power
Y prif actor yn y ffilm hon yw Sany. Mae'r ffilm Girl Power yn 92 munud o hyd.
Burry Green
Pentref bychan yn Sir Abertawe yw Burry Green (ymddengys i cheir enw Cymraeg) a leolir tua 10 milltir i'r gorllewin o ddinas Abertawe ar ben gorllewinol penrhyn Gŵyr a thua 2.5 milltir i'r gorllewin o bentref Llanrhidian.
Cyfeiriadau
Burry Green
Girl Power
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Zdeněk Marek sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Sany nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwreiddyn Chwerw
Nofel i oedolion gan Jerry Hunter yw Gwreiddyn Chwerw. Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Llygadwyn toreurog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Llygadwyn toreurog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llygaidwynion toreurog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Zosterops uropygialis; yr enw Saesneg arno yw Golden-bellied white-eye. Mae'n perthyn i deulu'r Llygadwynion (Lladin: Zosteropidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Gwreiddyn Chwerw
Disgrifiad byr
Nofel i oedolion yn ymdrin â safle'r ferch tua chan mlynedd yn ôl, wrth i Mari, y prif gymeriad, roi genedigaeth i'w thrydydd plentyn.
299
2g - 3g - 4g
Llanfachreth, Gwynedd
Mae Llanfachreth (hefyd Llanfachraeth neu Llanfachraith) yn bentref ym Meirionnydd, Gwynedd. Saif i'r gogledd o dref Dolgellau rhwng Afon Wnion ac Afon Wen. I'r gogledd ceir bryn uchel Rhobell Fawr. Mae'n rhan o gymuned Brithdir a Llanfachreth.
Llygadwyn toreurog
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn Z. uropygialis, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Llanfachreth, Gwynedd
Roedd Plwyf hanesyddol Llanfachreth yn cynnwys pentref Rhydymain, pentrefan Drws y Nant a'r rhan o bentref Llanelltud sydd i'r ddwyrain o afon Mawddach
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
Roedd Castelao (Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, 30 Ionawr 1886 – 7 Ionawr 1950), yn wleidydd, ysgrifennwr, arlunydd, cartwnydd, dramodydd a doctor.
Went the Day Well?
Ffilmio
Saethwyd golygfeydd allanol ar leoliad ym mhentref Turville yn Swydd Buckingham.
Llygadwyn toreurog
Teulu
Mae'r llygadwyn toreurog yn perthyn i deulu'r Llygadwynion (Lladin: Zosteropidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Môr-grwban
Ymlusgiad sy'n aelod o'r uwchdeulu Chelonioidea yw môr-grwban neu grwban y môr. Maent yn fath o grwban. Maent yn byw ym mhob un o gefnforoedd y byd, ac eithrio Cefnfor yr Arctig.
299
240au 250au 260au 270au 280au - 290au - 300au 310au 320au 330au 340au
Went the Day Well?
Derbyniad
Atgyfnerthodd y ffilm y neges y dylai sifiliaid fod yn wyliadwrus yn erbyn pumed colofnwyr a bod "siarad diofal yn costio bywydau". Roedd yn seiliedig ar stori fer gan yr awdur Graham Greene o'r enw "The Lieutenant Died Last". Erbyn i’r ffilm gael ei rhyddhau roedd bygythiad o oresgyniad wedi cilio rhywfaint, ond roedd yn dal i gael ei ystyried yn ddarn effeithiol o bropaganda, ac mae ei enw da wedi tyfu dros y blynyddoedd. Trwy y golygfaedd agor a chau mewn dyfodol a ragwelwyd, rhoddir y neges nid yn unig bod y rhyfel am gael ei hennill ond bod goresgyniad Almaenig (ffug) ar raddfa lawn o Brydain yn mynd i gael ei rwystro. Trwy gyflwyno senario lle mae holl raddfeydd cymdeithas Prydain yn uno ar gyfer y budd cyffredin (er enghraifft gwraig y faenor yn aberthu ei hun heb betruso, dros blant gwerinwyr ), roedd neges y ffilm yn hybu morâl ac yn gadarnhaol yn hytrach na chodi braw. Dywedodd Anthony Quinn, beirniad ffilm ar gyfer The Independent on Sunday, yn 2010: "Mae'n gynnil yn dal ansawdd moesol o fywyd gwledig Lloegr - yr eglwys, y clecs lleol, yr ymdeimlad o gymuned - a'r elfen honno o 'plwc' brodorol oedd pobl yn credu byddai'n sicrhau trechuHitler ".
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
Roedd y ffigwr pwysicaf diwylliant Galisia yn yr 20g gan gefnogi buddiannau pobl, diwylliant ac iaith y wlad. Yn aelod amlwg o'r mudiad Xeración Nós (Cenhedlaeth Ni), roedd yn un o sylfaenwyr ac yn llywydd y Partido Galeguista (Y Blaid Galisieg).
Llanfachreth, Gwynedd
Plasty hynafol ac ystâd y Nannau yn Llanfachreth. Ym mharc ceirw plasty'r Nannau roedd Ceubren yr Ellyll yn arfer sefyll cyn ei tharo gan mellten yn y 19eg ganrif. Wedi i Hywel Sele arglwydd Nannau bradychu Owain Glyn Dŵr yn 1402, lladdodd Owain ef a chuddiodd ei gorff yn y ceubren a daeth y ceubren yn lle melltigedig wedi hynny.
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
Roedd yn aelod seneddol yn cynrychioli buddiannau Galisia ym Madrid yn ystod adeg y Weriniaeth ac yn ystod y Rhyfel Cartref (1936-1939). Ar ôl i fuddugoliaeth y lluoedd Ffasgaidd o dan yr unben Francisco Franco roedd Castelao yn rhan o lywodraeth weriniaethol Sbaen yn alltud. Dadleuodd dros brosiect o'r stad hunanlywodraeth ar gyfer Galisia, fel rhan o Sbaen ffederal aml-genedlaethol.
Llanfachreth, Gwynedd
Yn yr Oesoedd Canol roedd plwyf Llanfachraeth yn rhan o gwmwd Tal-y-bont, Cantref Meirionnydd ac yn cynnwys Abaty Cymer.
Went the Day Well?
Gwaddol
Yn 2005 cafodd ei enwi fel un o'r "100 Ffilm Rhyfel Fwyaf" mewn arolwg barn gan Channel 4. Mae llyfr 1975, The Eagle Has Landed, a'r ffilm ddiweddarach o'r un enw yn defnyddio rhai o'r un syniadau.
299
294 295 296 297 298 - 299 - 300 301 302 303 304
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
Bywyd
Ganwyd Castelao yn Galisia ym 1886. Ar ôl treulio ei flynyddoedd cynnar yn yr Ariannin (mudodd lawr o bobl Galisia i dde America, yn arbennig yr Ariannin), dychwelodd i Galisia ym 1900 ac astudio meddygaeth, cyn gweithio fel gwas sifil wrth ddatblygu fel arlunydd ac ysgrifennwr.
Went the Day Well?
Gwaddol
Ym mis Gorffennaf 2010, rhyddhaodd StudioCanal ac Archif Genedlaethol Sefydliad Ffilm Prydain adferiad o'r Went the Day Well? i ganmoliaeth feirniadol sylweddol.
Llyfr dysgwr
Mae llyfr dysgwr yn llyfr sy'n helpu dysgwyr i ddysgu ieithoedd newydd, drwy wersi ffurfiol, ymarferion darllen ayb.
Gwerslyfrau CBAC
Mae gwerslyfrau cyfoes, fel arfer, yn dilyn dull o ddysgu a sefydlwyd gan CBAC :
Môr-grwban
Rhywogaethau
Dyma restr o ambell rywogaeth:
Danssalongen
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Börje Larsson yw Danssalongen a gyhoeddwyd yn 1955. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Danssalongen ac fe’i cynhyrchwyd yn Sweden. Lleolwyd y stori yn Stockholm. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Börje Larsson a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Gunnar Lundén-Welden.
Lecwydd, Caerdydd
bawd|Hen fap a luniwyd yn 1832 gan y Comisiwn Ffiniau. Ardal yng ngorllewin Caerdydd yw Lecwydd (Saesneg: Leckwith). Mae'n gartref i Stadiwm Dinas Caerdydd, Stadiwm Chwaraeon Rhyngwladol Caerdydd, Ysgol Uwchradd Fitzalan ac Ysgol Gymraeg Pwll Coch. Mae'n rhannu ei henw â phentref Lecwydd, sydd dros afon Elái ym Mro Morgannwg. Yn hanesyddol, roedd plwyf Lecwydd yn cynnwys tir ar ochr Caerdydd i afon Elái: mae'r ardal honno'n cyfateb yn fras i'r ardal a ffinnir heddiw gan afon Elái, Heol Lecwydd, Sloper Road, Clive Street, Ferry Road, a Bae Caerdydd. Ond gan nad yw Lecwydd Caerdydd yn ardal sydd â chydnabyddiaeth swyddogol (mae wedi ei rhannu rhwng cymunedau Treganna a Grangetown) nid oes ffiniau pendant iddi.
The Natural
Ffilm ddrama rhamantus gan y cyfarwyddwr Barry Levinson yw The Natural a gyhoeddwyd yn 1984. Fe'i cynhyrchwyd gan Mark Johnson yn Unol Daleithiau America; y cwmni cynhyrchu oedd TriStar Pictures. Lleolwyd y stori yn Dinas Efrog Newydd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Bernard Malamud a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Randy Newman. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Llanfachreth, Gwynedd
Gwasanaethir plant y pentref a'r cylch gan Ysgol Llanfachreth, sydd yn nhalgylch Ysgol y Gader, Dolgellau.
The Natural
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Robert Redford, Kim Basinger, Robert Duvall, Michael Madsen, Barbara Hershey, Richard Farnsworth, Glenn Close, Wilford Brimley, Joe Don Baker, Darren McGavin, Robert Prosky, Mike Starr, Alan Fudge a Jon Van Ness. Mae'r ffilm The Natural yn 134 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Lecwydd, Caerdydd
Credir bod yr enw Lecwydd yn deillio o ffurf fer ar yr enw personol Helygwydd (gw. yr erthygl ar Lecwydd am rhagor o wybodaeth).
The Natural
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1984. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Terminator sef ffilm apocolyptaidd llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Caleb Deschanel oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Stu Linder sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, The Natural, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Bernard Malamud a gyhoeddwyd yn 1952.
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
Bywyd
Ymunodd Castelao rengoedd mudiad cenedlaetholgar Galisia a ddaeth i'r amlwg ym 1918, gan ddod yn arweinydd ac yn ffigwr yn gyflym. Goroesodd ganlyniadau creulon ac uniongyrchol Rhyfel Cartref Sbaen yn ystod haf 1936, yn ffoi am loches ym Madrid, Barcelona a Valencia, cyn ymgartrefu o'r diwedd yn Buenos Aires ym 1940, gan gyfansoddi ar hyd y llwybrau alltud hyn y deunydd a fyddai'n ffurfio ei gampwaith Sempre en Galiza (Yn Galisia am Byth).
The Natural
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Barry Levinson ar 6 Ebrill 1942 yn Baltimore, Maryland. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1970 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Baltimore City Community College.
Danssalongen
Y prif actor yn y ffilm hon yw Elof Ahrle.
Llyfr dysgwr
Gwerslyfrau CBAC
Mae CBAC yn creu gwerslyfrau yn fersiwn y De a fersiwn y Gogledd. Mae sawl cwrs Cymraeg yn defnyddio'r llyfrau swyddogol, ond mae llawer o gyrsiau yn defnyddio'u llyfrau eu hunain, ond yn dilyn yr un maes llafur.
Baner Niue
bawd|250px|Baner Niue [[Delwedd:FIAV 110000.svg|23px]] Baner o faes melyn gyda Baner yr Undeb yn y canton yw baner Niue. Cynrychiola Baner yr Undeb gysylltiadau â'r Deyrnas Unedig; daw'r bedair seren fechan ar Groes San Siôr o faner Seland Newydd er mwyn cynrychioli cysylltiadau â Seland Newydd (mae Niue yn rhan o Deyrnas Seland Newydd), ac mae'r seren fawr yng nghanol y groes yn cynrychioli ynys Niue ei hunan.
The Natural
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
Bywyd
Bu farw Castelao yn 64 oed ym 1950 o ganser yr ysgyfaint yn Buenos Aires ond cafodd newyddion ei farwolaeth ei sensro gan lywodraeth Sbaen. Pan ddaeth gyfnod unbennaeth Ffasgaidd Sbaen i’r ben ar ddiwedd, cafodd weddillion Castelao eu dychwelyd i Galisia ym 1984 gyda thorfeydd enfawr ar y strydoedd yn y talu eu parch ond hefyd llawr yn gweiddu Os que o exiliaron, agora lle deron honores. (y rhai wnaeth ei alltudo, nawr yn rhoi anrhydedd). Mae ei weddillion heddiw yn gorwedd yn Santiago de Compostela.
The Natural
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Barry Levinson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lecwydd, Caerdydd
Trafnidiaeth
Caiff Lecwydd ei chyrchu'n uniongyrchol o'r A4232 sy'n cysylltu Bae Caerdydd a Croes Cwrlwys, a chyffordd 33 yr M4. Lleolir prif depo Bws Caerdydd yn yr ardal, a nhw sy'n rhedeg gwasanaethau Lecwydd 12/13 i'r dwyrain o ganol y ddinas, a gwasanaethau cylch 1/2.
Teddy Bears' Picnic
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Harry Shearer yw Teddy Bears' Picnic a gyhoeddwyd yn 2002. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd ei ffilmio yn Los Angeles. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Harry Shearer.
Lecwydd, Caerdydd
Trafnidiaeth
Gwasanaethir yr ardal gan orsaf reilffordd Parc Ninian, gyda threnau'n rhedeg o orsaf Radur drwy orsaf Tyllgoed ac i'r de i Gaerdydd Canolog.
Mr. Stitch
Ffilm wyddonias gan y cyfarwyddwr Roger Avary yw Mr. Stitch a gyhoeddwyd yn 1995. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Roger Avary a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Tomandandy.
Teddy Bears' Picnic
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Brenda Strong, Howard Hesseman, Henry Gibson, Morgan Fairchild, Ming-Na Wen, Alan Thicke, Kurtwood Smith, Harry Shearer, Joyce Hyser, Fred Willard, Justin Kirk, George Wendt, David Rasche, Larry Miller, John Michael Higgins, Michael McKean, Travis Wester ac Annabelle Gurwitch. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Mr. Stitch
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Rutger Hauer, Ron Perlman, Wil Wheaton, Ron Jeremy, Al Sapienza, Taylor Negron, Nia Peeples a Kevin White.
Teddy Bears' Picnic
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Jeffrey Ford sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Mr. Stitch
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1995. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Braveheart sef ffilm gan Mel Gibson am yr Alban a rhyfel annibyniaeth y genedl, dan arweiniad William Wallace, yn erbyn y goresgynwyr Seisnig o Loegr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Tom Richmond oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Danssalongen
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1955. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rebel Without a Cause sy’n ffilm glasoed gan y cyfarwyddwr ffilm oedd Nicholas Ray. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
Mr. Stitch
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Roger Avary ar 23 Awst 1965 yn Flin Flon. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1992 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ifor Bach (llyfr)
Ifor Bach yw'r nofel dysgwyr addas ar gyfer pobl lefel canolradd a ysgrifennwyd gan Ivor Owen. Mae Ifor Bach wedi ei ysgrifennu fel bod y testun yn eithaf syml gyda geirfa ar waelod pob tudalen i roi cymorth i ddysgwyr.