cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brexit
Bydd effeithiau Brexit yn cael eu pennu’n rhannol gan Gytundeb Masnach a Chydweithrediad yr UE-DU, a ddaeth i rym yn answyddogol o 1 Ionawr 2021, ac a ddaeth i rym yn ffurfiol ar 1 Mai 2021. Y consensws eang ymhlith economegwyr yw ei fod yn debygol o niweidio economi’r DU a lleihau ei hincwm gwirioneddol y pen yn y tymor hir, a bod y refferendwm ei hun wedi niweidio’r economi'n drychinebus. Mae’n debygol o gynhyrchu dirywiad mawr mewn mewnfudo o wledydd yn yr Ardal Economaidd Ewropeaidd (AEE) i’r DU, ac mae’n gosod heriau i addysg uwch ac ymchwil academaidd yng Nghymru a gwledydd eraill Prydain.
Llinell Amser
Yn dilyn refferendwm ar draws y DU ar 23 Mehefin 2016, lle pleidleisiodd 51.89 y cant o blaid gadael yr UE a 48.11 y cant yn pleidleisio i aros yn aelod, ymddiswyddodd y Prif Weinidog David Cameron. Ar 29 Mawrth 2017, fe wnaeth llywodraeth newydd Prydain dan arweiniad Theresa May hysbysu’r UE yn ffurfiol o fwriad y wlad i dynnu’n ôl, gan ddechrau’r broses o drafodaethau Brexit. Cafodd y tynnu’n ôl, a drefnwyd yn wreiddiol ar gyfer 29 Mawrth 2019, ei ohirio oherwydd anghytundeb yn senedd Westminster ar ôl etholiad cyffredinol Mehefin 2017, a arweiniodd at senedd grog lle collodd y Ceidwadwyr eu mwyafrif ond arhosodd y blaid fwyaf. Arweiniodd hyn at dri estyniad i broses Erthygl 50 y DU.
Cafodd y sefyllfa derfynol ei datrys ar ôl i etholiad cyffredinol dilynol gael ei gynnal yn Rhagfyr 2019. Yn yr etholiad hwnnw, enillodd Ceidwadwyr a ymgyrchodd o blaid cytundeb ymadael “diwygiedig” dan arweiniad Boris Johnson fwyafrif cyffredinol o 80 sedd. Ar ôl etholiad Rhagfyr 2019, cadarnhaodd Westminster y cytundeb ymadael â Deddf yr Undeb Ewropeaidd (Cytundeb Ymadael) 2020 o’r diwedd. Gadawodd y DU yr UE ar ddiwedd 31 Ionawr 2020 CET (11 pm GMT). Dechreuodd hyn gyfnod pontio a ddaeth i ben ar 31 Rhagfyr 2020 CET (11 pm GMT), pan drafododd y DU a’r UE eu perthynas yn y dyfodol. Yn ystod y cyfnod pontio hwn, parhaodd y DU yn ddarostyngedig i gyfraith yr UE ac arhosodd yn rhan o Undeb Tollau’r Undeb Ewropeaidd a’r Farchnad Sengl Ewropeaidd. Fodd bynnag, nid oedd bellach yn rhan o gyrff na sefydliadau gwleidyddol yr UE.
Yn y 1970au a'r 1980au, roedd tynnu'n ôl o'r GE yn cael ei argymell yn bennaf gan y chwith wleidyddol, ee ym maniffesto etholiad 1983 y Blaid Lafur. Cadarnhawyd Cytundeb Maastricht 1992 (a sefydlodd yr UE) gan senedd Prydain yn 1993 ond ni chafodd ei roi i refferendwm. Arweiniodd adain Ewrosgeptaidd y Blaid Geidwadol wrthryfel dros gadarnhau’r cytundeb. Ar ôl addo cynnal ail refferendwm aelodaeth pe bai ei lywodraeth yn cael ei hethol, cynhaliodd prif weinidog y Ceidwadwyr David Cameron y refferendwm hwn yn 2016. Ymddiswyddodd Cameron, oedd wedi ymgyrchu i aros o fewn Ewrop, wedi'r canlyniad a chafodd ei olynu gan Theresa May.
Ar 29 Mawrth 2017, dechreuodd llywodraeth Prydain y broses o dynnu’n ôl yn ffurfiol trwy alw Erthygl 50 o’r Cytuniad ar yr Undeb Ewropeaidd i rym gyda chaniatâd Senedd Lloegr. Galwodd May etholiad cyffredinol brys ym Mehefin 2017, a arweiniodd at lywodraeth leiafrifol Geidwadol a gefnogwyd gan y Blaid Unoliaethol Ddemocrataidd (DUP). Dechreuodd trafodaethau ymadael rhwng y DU a’r UE yn ddiweddarach y mis hwnnw. Cyd-drafododd y DU i adael yr undeb tollau a marchnad sengl yr UE. Arweiniodd hyn at gytundeb tynnu’n ôlyn Nhachwedd 2018, ond pleidleisiodd senedd Prydain yn erbyn ei gadarnhau deirgwaith. Roedd y Blaid Lafur eisiau unrhyw fath o gytundeb fyddai'n cadw'r undeb tollau, tra bod llawer o Geidwadwyr yn gwrthwynebu oherwydd y " backstop Gwyddelig" a gynlluniwyd i atal rheoli mynd-a-dod dros y ffiniau rhwng Gweriniaeth Iwerddon a Gogledd Iwerddon. Ceisiodd y Democratiaid Rhyddfrydol, Plaid Genedlaethol yr Alban (yr SNP) a Phlaid Cymru wrthdroi Brexit trwy fyny ail refferendwm.
Ar 14 Mawrth 2019, pleidleisiodd senedd Lloegr i ofyn i’r UE ohirio Brexit tan fis Mehefin, ac yna yn ddiweddarach yn Hydref. Ar ôl methu â chael cefnogaeth i’w chytundeb, ymddiswyddodd May fel Prif Weinidog yng Ngorffennaf a chafodd ei holynu gan Boris Johnson. Ceisiodd yntau ddisodli rhannau o’r cytundeb ac addo gadael yr UE erbyn y dyddiad cau newydd. Ar 17 Hydref 2019, cytunodd Llywodraeth Prydain a’r UE ar gytundeb ymadael diwygiedig, gyda threfniadau newydd ar gyfer Gogledd Iwerddon. Cymeradwyodd y Senedd y cytundeb ar gyfer craffu pellach, ond gwrthododd ei basio’n gyfraith cyn y dyddiad cau ar 31 Hydref, a gorfodi’r llywodraeth (drwy "Ddeddf Benn”) i ofyn am oedi gyda Brexit am y 3ydd gwaith.
Stanwood, Washington
Dinas yn, yn nhalaith Washington, yw .
Brexit
Llinell Amser
Cynhaliwyd etholiad cyffredinol cynnar ar 12 Rhagfyr ac enillodd y Ceidwadwyr fwyafrif mawr yn yr etholiad hwnnw, gyda Johnson yn datgan y byddai’r DU yn gadael yr UE yn gynnar yn 2020. Cadarnhawyd y cytundeb ymadael gan y DU ar 23 Ionawr a chan yr UE ar 30 Ionawr; daeth i rym ar 31 Ionawr 2020.
Ymchwiliadau ar ôl y refferendwm
Yn dilyn y refferendwm, ymchwiliodd y Comisiwn Etholiadol i gyfres o anghysondebau yn ymwneud â gwariant ymgyrchu, a gyhoeddodd nifer fawr o ddirwyon wedi hynny. Yn Chwefror 2017, dirwywyd y prif grŵp ymgyrchu dros adael yr UE, Leave.EU £50,000 am anfon negeseuon marchnata heb ganiatâd. Yn Rhagfyr 2017, dirwyodd y Comisiwn Etholiadol ddau grŵp o blaid yr UE, y Democratiaid Rhyddfrydol (£18,000) ac Open Britain (£1,250), am dorri rheolau cyllid ymgyrchu yn ystod ymgyrch y refferendwm. Ym Mai 2018, dirwyodd y Comisiwn Etholiadol Absenoldeb Leave.EU am yr eildro, y swm o UE £70,000 am orwario'n anghyfreithlon ac adrodd yn anghywir am fenthyciadau am gyfanswm o £6 miliwn. Yng Ngorffennaf 2018 rhoddwyd dirwy o £61,000 i Vote Leave am orwario, ac am beidio â datgan cyllid a rennir gyda BeLeave ac am fethu â chydymffurfio a'r ymchwilwyr.
Stanwood, Washington
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Stanwood, gan gynnwys:
Elisabeth Vreede
Manylion personol
Ar ôl derbyn ei diploma yn 1906, dysgodd fathemateg mathemateg mewn ysgol i ferched - tan 1910. O 1910, bu'n byw yn Berlin, gan weithio ar ei thraethawd hir ac weithiau'n gweithio fel ysgrifennydd i Rudolf Steiner. Ym mis Ebrill 1914 symudodd i Dornach i helpu yn y gwaith ar gyfer y Goetheanum cyntaf, lle byddai'n aml yn cerfio'r coed ar gyfer yr adeilad.
Gallatin County, Illinois
Trefi mwyaf
Mae gan y sir yma boblogaeth o tua. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:
Brexit
Ymchwiliadau ar ôl y refferendwm
Yn Chwefror 2019, galwodd y Pwyllgor Digidol, Diwylliant, Cyfryngau a Chwaraeon seneddol am ymchwiliad i “ddylanwad tramor, diffyg gwybodaeth, cyllid, trin pleidleiswyr, a rhannu data” ym mhleidlais Brexit.
Yng Ngorffennaf 2020, cyhoeddodd Pwyllgor Cudd-wybodaeth a Diogelwch y Senedd adroddiad a gyhuddodd lywodraeth y DU o fynd ati i osgoi ymchwilio i weld a oedd Rwsia wedi ymyrryd â barn y cyhoedd. Ni ddyfarnodd yr adroddiad a oedd gweithrediadau cudd-wybodaeth Rwsia wedi effeithio ar y canlyniad.
Y broses o dynnu'n ôl
Mae tynnu'n ôl o'r Undeb Ewropeaidd yn cael ei lywodraethu gan Erthygl 50 o'r Cytuniad ar yr Undeb Ewropeaidd. Cafodd ei ddrafftio'n wreiddiol gan yr Arglwydd Kerr o Kinlochard, a'i gyflwyno gan Gytundeb Lisbon a ddaeth i rym yn 2009. Dywed yr erthygl y gall unrhyw aelod-wladwriaeth dynnu'n ôl "yn unol â'i gofynion cyfansoddiadol ei hun" drwy hysbysu'r Cyngor Ewropeaidd o'i fwriad i wneud hynny. Mae’r hysbysiad yn sbarduno cyfnod negodi o ddwy flynedd, lle mae’n rhaid i’r UE “drafod a chwblhau cytundeb gyda’r Wladwriaeth sy'n gadael, gan nodi’r trefniadau ar gyfer tynnu’n ôl, gan ystyried y fframwaith ar gyfer ei berthynas â’r Undeb Ewropeaidd yn y dyfodol." Os na cheir cytundeb o fewn y ddwy flynedd, daw’r aelodaeth i ben heb gytundeb, oni bai y cytunir yn unfrydol ar estyniad ymhlith holl wladwriaethau’r UE, gan gynnwys y wladwriaeth sy’n tynnu’n ôl. Ar ochr yr UE, mae angen i'r cytundeb gael ei gadarnhau gan fwyafrif cymwys yn y Cyngor Ewropeaidd, a chan Senedd Ewrop.
Dirymu Erthygl 50
Ym mis Ionawr 2017, dyfarnodd Goruchaf Lys y Deyrnas Unedig yn achos Miller mai dim ond os yw wedi’i hawdurdodi gan ddeddf seneddol i wneud hynny y gallai’r llywodraeth ddwyn Erthygl 50 i rym. Wedi hynny, cyflwynodd y llywodraeth fil at y diben hwnnw, ac fe’i pasiwyd yn gyfraith ar 16 Mawrth fel Deddf yr Undeb Ewropeaidd (Hysbysiad o Dynnu’n Ôl - Notification of Withdrawal) 2017. Ar 29 Mawrth, ysgogodd Theresa May Erthygl 50 pan gyflwynodd Tim Barrow, llysgennad Prydain i’r UE, y llythyr perthnasol i Lywydd y Cyngor Ewropeaidd, Donald Tusk. Roedd hyn yn golygu mai 29 Mawrth 2019 oedd y dyddiad disgwyliedig y byddai’r DU yn gadael yr UE.
Cadarnhau a gadael
de|bawd| Adeilad y [[Y Swyddfa Dramor a Chymanwlad|Swyddfa Dramor a Chymanwlad wedi'i oleuo yn lliwiau Jac yr Undeb ar 31 Ionawr 2020]] Cyflwynodd Llywodraeth yr UK fesur i gadarnhau'r cytundeb tynnu'n ôl. Pasiodd ei ail ddarlleniad yn Nhŷ’r Cyffredin mewn pleidlais 358–234 ar 20 Rhagfyr 2019, a daeth yn gyfraith ar 23 Ionawr 2020 fel Deddf yr Undeb Ewropeaidd (Cytundeb Ymadael) 2020.
Derbyniodd y cytundeb tynnu’n ôl gefnogaeth y pwyllgor cyfansoddiadol yn Senedd Ewrop ar 23 Ionawr 2020, gan osod disgwyliad y byddai’r senedd gyfan yn ei gymeradwyo mewn pleidlais ddiweddarach. Y diwrnod canlynol, arwyddodd Ursula von der Leyen a Charles Michel y cytundeb tynnu’n ôl ym Mrwsel, ac fe’i hanfonwyd i Lundain lle'i llofnodwyd gan Boris Johnson. Rhoddodd Senedd Ewrop ei chydsyniad i gadarnhau ar 29 Ionawr o 621 o bleidleisiau i 49. Yn syth ar ôl cymeradwyo'r bleidlais, ymunodd aelodau Senedd Ewrop â dwylo a chanu Auld Lang Syne. Daeth Cyngor yr Undeb Ewropeaidd â chadarnhad yr UE i ben y diwrnod canlynol.
Ar 31 Ionawr 2020 GMT am 11 yr hwyr, daeth aelodaeth y Deyrnas Unedig o’r Undeb Ewropeaidd i ben, 47 mlynedd ar ôl iddi ymuno.
Cyfnod pontio a chytundeb masnach terfynol
Yn dilyn ymadawiad "Prydain" ar 31 Ionawr 2020 aeth y DU i Gyfnod Pontio ar gyfer gweddill 2020. Ni fu fawr o newid i fasnach, teithio na'r hawl i symud dros ffiniau yn ystod y cyfnod hwn.
Fodd bynnag, mae’r Cytundeb Ymadael yn dal yn berthnasol ar ôl y dyddiad hwn. Mae'r cytundeb yn darparu mynediad am ddim i nwyddau rhwng Gogledd Iwerddon a Gweriniaeth Iwerddon, ar yr amod bod sieciau'n cael eu gwneud i nwyddau sy'n dod i mewn i Ogledd Iwerddon o weddill y DU. Ceisiodd Llywodraeth Prydain gefnu ar yr ymrwymiad hwn drwy basio Bil y Farchnad Fewnol: deddfwriaeth ddomestig yn Senedd Prydain. Ym Medi, dywedodd ysgrifennydd Gogledd Iwerddon, Brandon Lewis: xxx gan arwain at ymddiswyddiad Syr Jonathan Jones, ysgrifennydd parhaol Adran Gyfreithiol y Llywodraeth a'r Arglwydd Keen, swyddog cyfraith yr Alban. Dechreuodd y Comisiwn Ewropeaidd achos cyfreithiol.
Ar 24 Rhagfyr 2020 cyhoeddodd y ddwy ochr eu bod wedi dod i gytundeb. Pasiwyd y cytundeb gan ddau dŷ senedd Prydain ar 30 Rhagfyr a rhoddwyd Cydsyniad Brenhinol yn oriau mân y bore wedyn. Yn Nhŷ’r Cyffredin, pleidleisiodd y Ceidwadwyr oedd yn llywodraethu a’r brif wrthblaid, y Blaid Lafur o blaid y cytundeb tra pleidleisiodd pob gwrthblaid arall yn ei erbyn gan gynnwys yr SNP a Phlaid Cymru. Daeth y cyfnod pontio i ben y noson ganlynol. Ar ôl i’r DU ddweud y byddai’n torri'r Cytundeb drwy ymestyn yn unochrog y cyfnod gras ac yn cyfyngu ar sieciau ar fasnach rhwng Gogledd Iwerddon a Phrydain, gohiriodd Senedd Ewrop osod dyddiad i gadarnhau’r cytundeb. Trefnwyd y bleidlais yn ddiweddarach ar gyfer 27 Ebrill pan basiodd gyda mwyafrif llethol o bleidleisiau.
Yr Alban
Ar 21 Mawrth 2018, pasiodd Senedd yr Alban Fil Parhad yr Alban. Redd y Ddeddf yn caniatáu i bob maes polisi datganoledig aros o fewn cylch gwaith Senedd yr Alban ac yn lleihau’r pŵer gweithredol ar y diwrnod ymadael y mae Bil Ymadael y DU yn ei ddarparu ar gyfer Gweinidogion y Goron. Cyfeiriwyd y bil at y Goruchaf Lys, a ganfu na allai ddod i rym wrth i Ddeddf yr Undeb Ewropeaidd (Ymadael) 2018, a dderbyniodd gydsyniad brenhinol rhwng Senedd yr Alban yn pasio ei mesur a dyfarniad Goruchaf Lys (Lloegr), ei dynodi ei hun o dan Atodlen 4 o Ddeddf yr Alban 1998 fel un na ellir ei diwygio gan Senedd yr Alban. Felly nid yw'r bil wedi derbyn cydsyniad brenhinol.
Cynllunio heb gytundeb
Ar 19 Rhagfyr 2018, datgelodd Comisiwn yr UE ei Gynllun Gweithredu Wrth Gefn “dim cytundeb” ("no-deal") mewn sectorau penodol, mewn perthynas â’r DU yn gadael yr UE “mewn 100 diwrnod.”
Yn sgil pleidlais y Deyrnas Unedig i adael yr Undeb Ewropeaidd, crëwyd yr Adran Masnach Ryngwladol (DIT) ar gyfer cyrraedd ac ymestyn cytundebau masnach rhwng y DU a gwladwriaethau nad ydynt yn rhan o’r UE gan y Prif Weinidog Teressa May, yn fuan ar ôl iddi ddechrau ei swydd ar 13 Gorffennaf 2016. Erbyn 2017, roedd yn cyflogi tua 200 o drafodwyr masnach a chafodd ei oruchwylio gan yr Ysgrifennydd Gwladol dros Fasnach Ryngwladol ar y pryd Liam Fox. Ym Mawrth 2019, cyhoeddodd llywodraeth Prydain y byddai’n torri llawer o dariffau mewnforio i sero, pe bai Brexit heb gytundeb. Dywedodd Cydffederasiwn Diwydiant Prydain y byddai'r symudiad yn "morthwylio ein heconomi", ac roedd Undeb Cenedlaethol yr Amaethwyr hefyd yn feirniadol iawn o'r Llywodraeth Doriaidd. Yn ogystal, roedd yn ymddangos bod y cynllun yn torri rheolau safonol Sefydliad Masnach y Byd.
Elisabeth Vreede
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Greene County, Illinois
Sir yn nhalaith, yw .
Brigid Berlin
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America oedd Brigid Berlin (6 Medi 1939 - 17 Gorffennaf 2020).
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Greene County, Illinois
Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys:
Trefi mwyaf
Mae gan y sir yma boblogaeth o tua. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:
Elisabeth Vreede
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Cambig coed Bolifia
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cambig coed Bolifia (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cambigau coed Bolifia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philydor striatus; yr enw Saesneg arno yw Bolivian recurvebill. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. striatus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r cambig coed Bolifia yn perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Indira Gandhi
Prif Weinidog India oedd Indira Priyadarshini Gandhi (इन्दिरा प्रियदर्शिनी गान्धी) (19 Tachwedd 1917 – 31 Hydref 1984).
Margaret Hassan
Gwyddeles yn gweithio dros fudiad cymorth yn Irac oedd Margaret Hassan (18 Ebrill 1945 – 14 Tachwedd 2004). Cafodd ei herwgipio a'i lladd yno, mae'n ymddangos gan wrthryfelwyr Iracaidd.
Indira Gandhi
Cafodd ei geni yn Allahabad, Uttar Pradesh, yn ferch i Jawaharlal Nehru. Roedd yn brif weinidog India o 19 Ionawr 1966 hyd 24 Mawrth 1977 ac o 14 Ionawr 1980 hyd iddi gael ei lladd yn Hydref 1984 gan aelodau o'i gwarchodlu Sikh.
Ar ei marwolaeth cymerodd ei mab hynaf Rajiv Gandhi yr awennau. Heddiw mae Sonia Gandhi, gweddw Rajiv, yn arwain Plaid Congress ac yn brif weinidog India.
Margaret Hassan
Cafodd ei geni yn Nulyn.
Sheffield Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Sheffield Township, gan gynnwys:
Renate Meerwald
Arlunydd benywaidd o'r Almaen oedd Renate Meerwald (22 Ebrill 1939 - 13 Rhagfyr 2009).
Fe'i ganed yn Dresden a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Almaen.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Colville, Washington
Dinas yn, yn nhalaith Washington, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Colville, gan gynnwys:
Florence St John Cadell
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Cheltenham, Lloegr oedd Florence St John Cadell (1877 – 1966).
Shippensburg Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Shippensburg Township, gan gynnwys:
Fairbury, Nebraska
Dinas yn, yn nhalaith Nebraska, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Fairbury, gan gynnwys:
Lloffwr dail gwinau
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Lloffwr dail gwinau (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: lloffwyr dail gwinau) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philydor rufus; yr enw Saesneg arno yw Buff-fronted foliage-gleaner. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. rufus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America a Gogledd America.
Teulu
Mae'r lloffwr dail gwinau yn perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Tanagr pêr torwinau'r De
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr pêr torwinau'r De (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod pêr torwinau'r De) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euphonia pectoralis; yr enw Saesneg arno yw Chestnut-bellied euphonia. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. pectoralis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr pêr torwinau'r De yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Pont gludo
bawd|200px|Pont Gludo Middlesbrough
Pont uchel o fframwaith dur neu haearn, fel rheol, sy'n gadael i longau basio o dani yw pont gludo neu bont lwyfan. Mae cerddwyr a cherbydau'n teithio ar draws yr afon mewn basged grog fawr neu gondola sy'n hongian gerfydd rhaffau dur trwchus o brif drawst y ffrâm. Y bont gyntaf o'r math yma oedd Pont Vizcaya yn Portugalete, Gwlad y Basg, yn Sbaen, a adeiladwyd yn 1893 ac a gynlluniwyd gan Alberto Palacio. Enwyd y bont yma yn Safle Treftadaeth y Byd yn 2006.
Dim ond rhyw ugain o'r pontydd hyn a godwyd erioed, ac o'r rheini dim ond rhyw chwech sy'n dal i gael eu defnyddio. Ceir un o'r rhain yng Nghymru, sef Pont Gludo Casnewydd, sy'n croesi Afon Wysg yn ninas Casnewydd, a agorwyd yn 1906.
Tanagr pêr torgoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr pêr torgoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod pêr torgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euphonia rufiventris; yr enw Saesneg arno yw Rufous-bellied euphonia. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. rufiventris, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr pêr torgoch yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Tanagr pêr llwyd
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. plumbea, sef enw'r rhywogaeth.
Shirley Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Shirley Township, gan gynnwys:
Tanagr pêr corunoren
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr pêr corunoren (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod pêr corunoren) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euphonia saturata; yr enw Saesneg arno yw Orange-crowned euphonia. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. saturata, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr pêr corunoren yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Yevgeniya Sterligova
Arlunydd benywaidd o'r Undeb Sofietaidd yw Yevgeniya Sterligova (10 Gorffennaf 1939).
Fe'i ganed yn Ekaterinburg a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Undeb Sofietaidd.
Windsor Heights, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Windsor Heights, gan gynnwys:
Conroe, Texas
Dinas yn, yn nhalaith Texas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Conroe, gan gynnwys:
Marianna Török
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Philadelphia oedd Marianna Török (15 Mehefin 1877 – 5 Awst 1968).
Bu farw yn Graz ar 5 Awst 1968.
Grundy County, Illinois
Sir yn nhalaith, yw .
Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys:
Trefi mwyaf
Mae gan y sir yma boblogaeth o tua. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:
Fort Valley, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Fort Valley, gan gynnwys:
Candamu
bawd|300px Ardal weinyddol yng nghymuned ymreolaethol Asturias yw Candamo. Mae'n ffinio ar y dwyrain gyda Les Regueres, ar y de gyda Grau (Sbaeneg: Grado), ar y gogledd gyda Illas, Castrillón a Sotu'l Barcu (Soto del Barco), ac ar y gorllewin - Pravia a Salas.
Hanes
O amgylch Candamo ac yn arbennig ar lannau'r Afon Nalon caeir llawer o olion paleolithig. Daw'r dogfennau cyntaf am Candamo o'r 11g, dogfennau a ganfyddwyd mewn Archif mynachaidd.
Plwyfi
Ceir 11 o israniadau a elwir yn blwyfi (Parroquies):
Lloffwr dail pigfachog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Lloffwr dail pigfachog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: lloffwyr dail pigfachog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philydor strigilatus; yr enw Saesneg arno yw Chestnut-winged hookbill. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. strigilatus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r lloffwr dail pigfachog yn perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Lloffwr dail rhesog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Lloffwr dail rhesog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: lloffwyr dail rhesog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philydor subulatus; yr enw Saesneg arno yw Striped woodhaunter. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. subulatus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r lloffwr dail rhesog yn perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Hamilton County, Illinois
Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys:
Trefi mwyaf
Mae gan y sir yma boblogaeth o tua. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:
Central City, Nebraska
Dinas yn, yn nhalaith Nebraska, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Central City, gan gynnwys:
Tanagr pêr Trinidad
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr pêr Trinidad (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod pêr Trinidad) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euphonia trinitatis; yr enw Saesneg arno yw Trinidad euphonia. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. trinitatis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr pêr Trinidad yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Shohola Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Tanagr pêr dulas
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr pêr dulas (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod pêr dulas) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euphonia violacea; yr enw Saesneg arno yw Violaceous euphonia. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. violacea, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America a Gogledd America.
Teulu
Mae'r tanagr pêr dulas yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Cambig coed Periw
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cambig coed Periw (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cambigau coed Periw) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philydor ucayalae; yr enw Saesneg arno yw Peruvian recurvebill. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. ucayalae, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r cambig coed Periw yn perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Eda Nemoede Casterton
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Brillion, Unol Daleithiau America oedd Eda Nemoede Casterton (14 Ebrill 1877 – 15 Tachwedd 1969).
Bu farw yn Palos Verdes Estates ar 15 Tachwedd 1969.
Lloffwr dail gyddfgennog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Lloffwr dail gyddfgennog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: lloffwyr dail gyddfgennog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philydor variegaticeps; yr enw Saesneg arno yw Scaly-throated foliage-gleaner. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. variegaticeps, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r lloffwr dail gyddfgennog yn perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Che Guevara
Ernesto Guevara (14 Mai 1928 – 9 Hydref 1967) chwyldroadwr o'r Ariannin a chwareuodd ran allweddol yn chwyldro Ciwba.
Ei fywyd cynnar
Meddyg oedd Che o ran ei broffesiwn. Yn ddyn ifanc rhoddodd ei waith ei fyny a theithiodd yr holl ffordd trwy dde a chanolbarth America ar fotorbeic. Roedd y daith honno i newid ei fywyd. Bu'n llygad-dyst i dlodi ac anghyfiawnder ar raddfa eang a phenderfynodd fod rhaid newid hynny. Ym Mecsico syrthiodd i mewn gyda chriw o Giwbanwyr alltud a ddyheai weld chwyldro yn Ciwba. Un ohonynt oedd Fidel Castro.
Y chwyldroadwr
Roedd Che yn aelod o Fudiad 26ain o Orffennaf dan arweiniad Fidel Castro a gipiodd awdurdod yn Ciwba yn 1959 ar ôl disodlu llywodraeth Batista. Gwasanaethodd mewn nifer o swyddi yn y llywodraeth newydd, ond canolbwyntiodd ar ddiywgio byd amaeth. Gadawodd Ciwba yn 1966 i geisio tanio chwyldro mewn gwledydd eraill gan gynnwys y Congo a Bolifia. Fe'i dienyddiwyd gan fyddin Bolifia yn Hydref 1967.
Ei ddylanwad
Cafodd esiampl Che ddylanwad aruthrol ar genhedlaeth radicalaidd y 1960au. Tyfodd ei lun, yn benodol y ffotograff Guerrillero Heroico, i fod yn un o eiconau mwyaf amlwg y chwedegau a'r saithdegau cynnar. Mae Dafydd Iwan wedi canu cân i Che Guevara.
Plumstead Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Plumstead Township, gan gynnwys:
Lloffwr dail rhibiniog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Lloffwr dail rhibiniog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: lloffwyr dail rhibiniog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philydor subalaris; yr enw Saesneg arno yw Lineated foliage-gleaner. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. subalaris, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America a Gogledd America.
Teulu
Mae'r lloffwr dail rhibiniog yn perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
North Vernon, Indiana
Dinas yn, yn nhalaith Indiana, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn North Vernon, gan gynnwys:
Ord, Nebraska
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Ord, gan gynnwys:
Dee Wallace
Actores Americanaidd yw Deanna Bowers (ganwyd 14 Rhagfyr 1948). Mae'n adnabyddus am ei rhannau mewn sawl ffilm arswyd.
Tanagr pêr torfelyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr pêr torfelyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod pêr torfelyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euphonia xanthogaster; yr enw Saesneg arno yw Orange-bellied euphonia. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Sigfride Bille
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Denmarc oedd Sigfride Bille (28 Awst 1877 – 29 Ebrill 1970).
Natsïaeth
O fod yn griw bach di-nod, fe dyfodd y Blaid Natsïaidd yn y blynyddoedd anodd wedi'r Rhyfel Byd Cyntaf i fod yn brif blaid yr Almaen. Manteisiodd y blaid ar drybini economaidd y wlad, gan wneud bwch dihangol o'r Iddewon.
Rocheport, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Tanagr pêr torfelyn
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. xanthogaster, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Rocheport, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Rocheport, gan gynnwys:
Natsïaeth
Roedd militariaeth hefyd yn elfen gref mewn Natsïaeth, ac roedd pwyslais mawr ar ehangu'r diriogaeth Almaenig trwy rym arfog er mwyn creu Lebensraum: "lle i fyw" i Almaenwyr. Dadleuodd Hitler os nad oedd pobl yn medru amddiffyn ffiniau eu gwlad, nad oeddynt felly'n haeddu eu gwlad. Yn ei farn o roedd rhai gwledydd Slafaidd yn "gaethweision-hil" (slave-races) a fod gan yr Herrenvolk, felly, yr hawl i'w tiroedd.
Pen draw Natsïaeth oedd Die Endlösung, neu'r Ateb Terfynol, sef ymgais i ddileu'r Iddewon ac eraill oddi ar gyfandir Ewrop. Dadleuodd Hitler nad oedd gan bobl di-wlad yr hawl i fyw ac y gall y meistr-hil gryfhau ei gilydd drwy ddifa'r 'paraseits' hyn, pobl megis: y Romani (neu Sipsiwn), Tsieciaid, Pwyliaid, pobl gydag afiechyd meddwl, yr anabl, hoywon ac eraill.
Y fantell goch
Mae'r Fantell goch (lluosog: mentyll cochion) yn löyn byw cymharol fawr sy'n perthyn i deulu'r Nymphalidae. Yr enw Saesneg arno yw Red Admiral, a'i enw gwyddonol yw Vanessa atalanta. Mae i'w weld yn Ewrop, Asia a Gogledd America. Daw i Gymru yn ystod yr haf o Fôr y Canoldir, fel arfer tua dechrau Gorffennaf.
Lled yr adenydd ar eu heithaf ydy rhwng 45 – 50 mm (dwy fodfedd). Yn ne Ewrop, mae hefyd i'w weld yn hedfan yn ystod y gaeaf. Fe'i disgrifwyd am y tro cyntaf gan y naturiaethwr Carl Linnaeus yn 1758, yn ei 10fed cyfrol o Systema Naturae.
Gwelir yr oedolyn yn aml yn bwydo ar ddail yr eiddew (neu iorwg) neu'n yfed o flodau'r Buddleia, neu ffrwyth goraeddfed, a hynny fel arfer mewn coedwigoedd llaith. Caiff yr wyau gwyrdd eu dodwy ar ddail y danadl poethion (Urtica dioica), un ddeilen i bob ŵy. Bydd y lindys yn deor a bydd yn creu amddiffynfa iddo ei hunan drwy dynnu ymylon y ddeilen at ei gilydd.
Tanagr pêr torfelyn
Teulu
Mae'r tanagr pêr torfelyn yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Y fantell goch
Mae'r oedolion yn gallu gaeafgysgu.
Sprague, Washington
Dinas yn, yn nhalaith Washington, yw .
Y fantell goch
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r mantell goch yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Grace Slick
Cantores ac arlunydd o Unol Daleithiau America yw Grace Slick (ganwyd Grace Barnett Wing, 30 Hydref 1939).
Sprague, Washington
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Sprague, gan gynnwys:
Grace Slick
Fe'i ganed yn Chicago, yn ferch i Ivan Wilford Wing (1907–1987) a'i wraig Virginia Wing (ganwyd Barnett; 1910–1984), a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America. Priododd Gerald "Jerry" Slick ar 26 Awst 1961.
Daeth yn brif leisydd y band Jefferson Airplane ym 1966, ar ôl gadael band cynharach yr oedd wedi'i ffurfio gyda'i gŵr. Ymddeolodd o'r busnes gerddoriaeth ym 1989.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Rosina Wachtmeister
Arlunydd benywaidd o Awstria yw Rosina Wachtmeister (7 Ionawr 1939).
Iddewon
Cenedl a grŵp ethnogrefyddol yw'r Iddewon sy'n gysylltiedig â chrefydd Iddewiaeth. Mae'r Iddewon yn ddisgynyddion i'r hen Hebreaid neu Israeliaid a ddisgrifir yn llyfrau Hebraeg yr Hen Destament a'r Talmud.
Rosina Wachtmeister
Fe'i ganed yn Fienna a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Awstria.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Smith Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Smith Township, gan gynnwys:
Esgob euraid
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Esgob euraid (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: esgobion euraid) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euplectes afer; yr enw Saesneg arno yw Golden bishop. Mae'n perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. afer, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r esgob euraid yn perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gillian Clarke
Bardd o Gaerdydd yn ysgrifennu yn Saesneg yw Gillian Clarke (8 Mehefin 1937), sydd wedi dysgu Cymraeg. Cafodd Clarke ei geni yng Nghaerdydd.
Ym 1999 enilloddd hi Wobr Glyndŵr.
Pleasant Ridge, Michigan
Dinas yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Pleasant Ridge, gan gynnwys:
Ibis wynepfoel
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Ibis wynepfoel (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ibisiaid wynepfoel) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phimosus infuscatus; yr enw Saesneg arno yw Bare-faced ibis. Mae'n perthyn i deulu'r Ibisiaid (Lladin: Threskiornithidae) sydd yn urdd y Ciconiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. infuscatus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r ibis wynepfoel yn perthyn i deulu'r Ibisiaid (Lladin: Threskiornithidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Hebraeg
bawd|chwith|Yr wyddor Hebraeg Mae Hebraeg yn iaith Semitaidd a siaredir gan ychydig dros 7 miliwn o bobl yn Israel a thros y byd. Iaith wreiddiol yr ysgrythurau Iddewig (Hen Destament y Beibl Cristnogol) yw Hebraeg Beiblaidd (neu Glasurol). Diflanodd Hebraeg fel iaith lafar yn yr 2g OC, ond parhaodd fel iaith ysgrifenedig. Cafodd Hebraeg ei hadfywio fel iaith lafar yn niwedd y 19g a daeth yn iaith swyddogol gwladwriaeth fodern Israel yn yr 20g. Y person a briodolir, neu gysylltir fwyaf gydag adfywiad yr iaith yw Eliezer Ben-Yehuda.
Er mai'r mwyaf amlwg ydyw hi, un ymhlith nifer o ieithoedd Iddewig yw Hebraeg. Ymhlith y lleill y mae Iddew-Almaeneg neu Yiddish-Daitsch a Ladino (Sbaeneg Iddewig). Cafodd y rhain eu defnyddio gan wahanol gymunedau Iddewig tra bu Hebraeg llafar yn farw, ond crebachu fu eu hanes yn sgil yr adfywiad yn nefnydd yr Hebraeg, gan adael lleiafrifoedd bychain iawn o siaradwyr yr ieithoedd hyn, os o gwbl.
Un o wyrthiau ieithyddol yr 20g oedd adfywiad Hebraeg, na bu'n iaith gyntaf i neb ers canrifoedd. Mae mewnfudwyr i Israel, o Ewrop, Unol Daleithiau America, yr hen Undeb Sofietaidd ac Affrica, er enghraifft yn cael eu trochi yn yr Hebraeg trwy gyrsiau Wlpan. Mae llyfr gan Norman Berdichevsky, 'Modern hebrew: The Past Present and Future of a Revitalized Language' yn cyfeirio'n fyr at ddylanwad y mudiad Hebraeg ar y Gymraeg.
Carolee Schneemann
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America oedd Carolee Schneemann (12 Hydref 1939 – 6 Mawrth 2019).
Hebraeg
Ysgrifennir Hebraeg yn ei gwyddor ei hun, o'r dde i'r chwith. Mae 22 cymeriad yn yr wyddor, pob un yn gytsain. Dynodir llafariaid gan system o nodau, ond fel arfer dim ond mewn cyhoeddiadau i blant a dysgwyr y'u defnyddir.
Carolee Schneemann
Fe'i ganed yn Fox Chase a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Hebraeg
Ymhlith cyfieithiadau i'r Gymraeg o'r Hebraeg fodern y mae;
Walker, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Walker, gan gynnwys:
Elizabeth Okie Paxton
Bu'n briod i William McGregor Paxton.
Glasgow, Montana
Dinas yn, yn nhalaith Montana, yw .
Emmy Olsson
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Sweden oedd Emmy Olsson (24 Hydref 1877 – 23 Medi 1969).
Glasgow, Montana
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Glasgow, gan gynnwys:
Gweddw adeinwen
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gweddw adeinwen (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: gweddwon adeinwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euplectes albonotatus; yr enw Saesneg arno yw White-winged whydah. Mae'n perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. albonotatus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r gweddw adeinwen yn perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gweddw dorchgoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gweddw dorchgoch (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: gweddwon torchgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euplectes ardens; yr enw Saesneg arno yw Red-collared whydah. Mae'n perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Llygadfoel smotiau duon
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Llygadfoel smotiau duon (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llygadfoelion smotiau duon) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phlegopsis nigromaculata; yr enw Saesneg arno yw Black-spotted bare-eye. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Gweddw dorchgoch
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. ardens, sef enw'r rhywogaeth.
Llygadfoel smotiau duon
Teulu
Mae'r llygadfoel smotiau duon yn perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gweddw dorchgoch
Teulu
Mae'r gweddw dorchgoch yn perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Snow Shoe Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Snow Shoe Township, gan gynnwys:
Chadron, Nebraska
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Chadron, gan gynnwys:
Somerset Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Somerset Township, gan gynnwys:
Llygadfoel Argws
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Llygadfoel Argws (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llygadfoelion Argws) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phlegopsis barringeri; yr enw Saesneg arno yw Argus bare-eye. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Esgob eurgefn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Esgob eurgefn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: esgobion eurgefn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euplectes aurea; yr enw Saesneg arno yw Golden-backed bishop. Mae'n perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Llygadfoel Argws
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. barringeri, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Esgob eurgefn
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. aurea, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r esgob eurgefn yn perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Jacqueline de Jong
Arlunydd benywaidd o'r Iseldiroedd yw Jacqueline de Jong (1939).
Fe'i ganed yn Hengelo a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd ym Mrenhiniaeth yr Iseldiroedd.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Henriëtte Johanna Reuchlin-Lucardie
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Rotterdam, yr Iseldiroedd oedd Henriëtte Johanna Reuchlin-Lucardie (28 Ebrill 1877 – 22 Medi 1970).
Bu farw yn Rotterdam ar 22 Medi 1970.
Ysgol Kimbolton
Mae Ysgol Kimbolton yn ysgol cyd-addysgol annibynnol ym mhentref Kimbolton yn hen Swydd Huntingdon, erbyn hyn yn rhan o Swydd Gaergrawnt, gyda tua 950 disgybl. Mae gan yr ysgol disgyblion rhwng 4 ac 18 oed; mae’n ysgol breswyl i blant dros 11 oed. 250px|chwith|bawd|Y castell, erbyn hyn rhan o'r ysgol
Hancock County, Illinois
Sir yn nhalaith, yw .
Gweddw dinfelen
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gweddw dinfelen (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: gweddwon tinfelyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euplectes capensis; yr enw Saesneg arno yw Yellow-rumped bishop. Mae'n perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Hancock County, Illinois
Trefi mwyaf
Mae gan y sir yma boblogaeth o tua. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:
Gweddw dinfelen
Teulu
Mae'r gweddw dinfelen yn perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Pont
bawd|[[Pont y Borth]]
Adeiladir pont i helpu pobl, cerbydau neu ddŵr i groesi dyffryn neu gwm, ffordd neu reilffordd, neu hyd yn oed afon. Yr enw am bont sy'n cludo dŵr ydy traphont.
Daw’r gair ‘pont’ o’r Lladin. Felly hefyd y gair Ffrangeg ‘pont’ sydd yn gyfystyr â ‘phont’ yn Gymraeg.
Mae dihareb enwog yn Gymraeg yn seiliedig ar y chwedl yn y Mabinogi pan fo'r cawr Bendigeidfran yn gorwedd ar draws afon yn ystod ei gyrch yn Iwerddon fel bod y Cymry yn gallu teithio dros ei gefn ar draws yr afon. A fo ben, bid bont.
Boncyffion cryfion wedi eu gosod ar draws afon oedd y pontydd cyntaf. Gwelir y gair mewn nifer o enwau lleoedd yng Nghymru, megis Pontardawe, Pontarddulais, Pontypridd, Pontarfynach, Pen-y-Bont-ar-Ogwr, Pont-y-pŵl.
Bu’r Rhufeiniaid yn ddiwyd yn adeiladu pontydd gan wneud defnydd helaeth o bontydd cychod a phontydd o bren. Gwnaethant hefyd ddefnyddio’r dechnoleg pensaernïol o adeiladu gyda cherrig ar ffurf bwa, gan adeiladu pontydd cerrig digon cryf i barhau hyd heddiw. Fe geir pontydd bwa o oes y Rhufeiniaid o hyd yn Ffrainc, yr Eidal a Sbaen, e.e. pont Alcántara yn Sbaen. Yn ogystal â chario heolydd defnyddiai’r Rhufeiniaid bontydd i gario dŵr (aquae ductus).
Parhaodd mynachod Ewrop â’r gwaith o adeiladu pontydd ar draws Ewrop yn ystod y Canol Oesoedd. Dyma darddiad teitl y pab ‘’pontifex maximus’’, sef y prif adeiladwr pontydd.
Mae nifer fawr o wahanol fathau o bontydd.
Un math yw Pont Gludo.
Llyfryddiaeth
ज्याभः
Sigrid Schauman
Arlunydd benywaidd a anwyd yn y Ffindir oedd Sigrid Schauman (24 Rhagfyr 1877 – 22 Chwefror 1979).
Bu farw yn Helsinki ar 22 Chwefror 1979.
Käte Schaller-Härlin
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Mangalore, India oedd Käte Schaller-Härlin (19 Hydref 1877 – 9 Mai 1973).
Bu farw yn Stuttgart ar 9 Mai 1973.
Gweddw ysgwyddgoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gweddw ysgwyddgoch (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: gweddwon ysgwyddgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euplectes axillaris; yr enw Saesneg arno yw Fan-tailed whydah. Mae'n perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. axillaris, sef enw'r rhywogaeth.
Laura Knight
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Long Eaton, y Deyrnas Unedig oedd Laura Knight (4 Awst 1877 – 7 Gorffennaf 1970). Ymysg eraill, bu'n aelod o: Academi Frenhinol y Celfyddydau.
Gweddw ysgwyddgoch
Teulu
Mae'r gweddw ysgwyddgoch yn perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Aderyn brwyn bach
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn brwyn bach (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar brwyn bach) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phleocryptes melanops; yr enw Saesneg arno yw Wren-like rushbird. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Laura Knight
Bu'n briod i Harold Knight.
Aderyn brwyn bach
Teulu
Mae'r aderyn brwyn bach yn perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Tylluan winau
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tylluan winau (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: tylluanod gwinau) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phodilinus badius; yr enw Saesneg arno yw Bay owl. Mae'n perthyn i deulu'r Tylluanod Gwynion (Lladin: Tytonidae) sydd yn urdd y Strigiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. badius, sef enw'r rhywogaeth.
Laura Knight
Bu farw yn Llundain ar 7 Gorffennaf 1970.
Cantref
bawd|400px Roedd cantref yn ardal ddaearyddol ac uned weinyddol yng Nghymru'r Oesoedd Canol, gyda'i chanolfan lys a'i maerdref gysylltiedig. Ystyr yr enw yn llythrennol yw "Cant o drefi" neu "gan trefgordd"; ond nid tref yn yr ystyr ddiweddar a olygir ond 'trefi' Cymreig canoloesol; unedau tebyg i'r plwyf eglwysig a sifil neu i gymunedau Cymru heddiw. Mae'r ffin rhwng rhai cantrefi hefyd yn ffin dafodiaethol, sy'n cadarnhau eu hynafiaeth.
Hanes
Fel rheol yr oedd cantref yn cynnwys dau neu ragor o gymydau. Rhennid Cantref Aberffraw ym Môn yn ddau gwmwd, sef Llifon a Malltraeth, ond roedd ambell gantref mawr yn cynnwys hanner dwsin neu ragor o gymydau, e. e. Cantref Gwarthaf yn Nyfed gyda wyth cwmwd, sef Efelffre, Peuliniog, Talacharn, Amgoed, Ystlwyf, Penrhyn, Derllys ac Elfed. Roedd rhai o'r cantrefi, yn wir, yn deyrnasoedd a lyncwyd gan unedau mwy ac eraill yn unedau gwneud a grewyd yn ddiweddarach. Disodlwyd y rhan fwyaf o gantrefi gan y cwmwd, ond goroesodd llawer hyd at ddiwedd yr Oesoedd Canol.
Credid ar un adeg bod y cymydau hyn yn ddatblygiad diweddarach na'r cantrefi ond y tuedd erbyn hyn ydy ystyried mai'r cymydau yw'r unedau hynaf yn hytrach na'r cantrefi; yn sicr y cymydau oedd yr unedau gweinyddol sylfaenol yn yr Oesoedd Canol. Er hynny, mae rhai o'r cantrefi yn cyfateb i diriogaethau rhai o deyrnasoedd cynnar Cymru, e. e. Rhos yng ngogledd Cymru, neu yn coffau enwau llwythau Celtaidd, e. e. Tegeingl (y Deceangli).
Maija Tabaka
Fe'i ganed yn Jelgava a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Latfia.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Enoc Huws
Nofel gan Daniel Owen yw Profedigaethau Enoc Huws. Cyhoeddwyd y nofel gyntaf ym 1891, ac yn ddiweddar addaswyd hi ar gyfer y teledu.
Mae'n rhoi hanes Enoc Huws, a fagwyd yn blentyn amddifad ond sydd, trwy waith caled, gonestrwydd a charedigrwydd, yn dod yn fasnachwr llwyddiannus. Mewn gwrthgyferbyniad, y prif gymeriad arall yw Capten Trefor, twyllwr di-egwyddor sydd yn ymddangos wedi ennill cyfoeth mawr yn y diwydiant mwyngloddio plwm, ac sydd yn denu eraill i 'fuddsoddi' yn ei fenter. Ofnwn y bydd Enoc Huws, sydd â golwg ar Susan, merch y Capten, yn cael ei ddifetha yn yr un ffordd.
Themâu
Er yn thema ddifrifol, adroddir ambell i ddigwyddiad doniol, yn enwedig gyda pherthynas Enoc a'i forwyn, Marged. Tu ôl i'r hiwmor fodd bynnag, gwelir elfennau gwir a thywyll. Gellir ystyried ymddygiad Marged yng nghyd-destun safle menywod yn y gymdeithas Fictoraidd. Gwelir ofn merched y cyfnod o'r tloty. Mae ymddygiad y Plismon (er hefyd yn ddoniol) yn dangos llwfrdra a strwythur dosbarth y gymuned: cawn fechgyn o deuluoedd "da" yn meddwi ac yn cael eu hebrwng adref er mwyn i'w teuluoedd roi "anrheg" i'r plismon tra bod bechgyn o deuluoedd llai parchus yn meddwi ac yn cael eu hebrwng i'r ddalfa. Gellir dadlau mai llun go gymhleth sydd i'w weld yn y nofel.
Brwydr rhwng y da a'r drwg yw thema'r llyfr ond mae tro annisgwyl tuag at ddiwedd yr hanes sy'n creu amheuaeth a yw'r da am orchfygu.
Llygadfoel adeingoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Llygadfoel adeingoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llygadfoelion adeingoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phlegopsis erythroptera; yr enw Saesneg arno yw Reddish-winged bare-eye. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Miloš Forman
Cyfarwyddwr ffilm Tsiec-Americanaidd oedd Jan Tomáš "Miloš" Forman (18 Chwefror 1932 – 13 Ebrill 2018).
Llygadfoel adeingoch
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. erythroptera, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Miloš Forman
Fe'i ganwyd yn Čáslav, Tsiecoslofacia. Priododd yr actores Jana Brejchová ym 1958; ysgarodd 1962.
Bu farw yn Danbury, Connecticut, UDA.
Steele, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Steele, gan gynnwys:
Esgob du
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Esgob du (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: esgobion duon) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Euplectes gierowii; yr enw Saesneg arno yw Gierow’s bishop. Mae'n perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. gierowii, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r esgob du yn perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu: