cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ar Sal
Mae  Ar Sal (Ffrangeg: Le Sel-de-Bretagne) yn gymuned yn department Il-ha-Gwilen (Ffrangeg: d'Ille-et-Vilaine), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Das verschwundene Los
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry Piel ar 12 Gorffenaf 1892 yn Düsseldorf a bu farw ym München ar 25 Tachwedd 1967. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1912 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ar Sal
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Gweler hefyd
Cymunedau Il-ha-Gwilen
Das verschwundene Los
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Piel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Huw Arwystli
Roedd Huw Arwystli (fl. 1542-1578) yn fardd canol oesol o blwyf Trefeglwys yng nghantref Arwystli, Sir Drefaldwyn. Mae tua chant a hanner o'i gerddi ar gadw yn Y Llyfrgell Genedlaethol, Archif Prifysgol Bangor a'r Amgueddfa Brydeinig.
Yn ôl y traddodiad roedd Huw yn ddyn cloff tlawd digartref, rhyw noson aeth i gysgu yn Eglwys Llandinam; wrth gysgu teimlodd bod rhywun wedi dod ato ac wedi gosod rhywbeth yn ei ben. Y bore wedyn derbyniodd cardod gan fenyw ac fe ddiolchodd iddi efo englyn cywrain, er na chanodd llinell o gan gynt; yr hyn oedd wedi ei brofi yn y nos oedd Duw yn rhoi dawn y bardd yn ei ben. Wedi hynny bu'n un o feirdd gorau a mwyaf toreithiog ei oes ac yn cael ei dderbyn i neuaddau'r uchelwyr i ganu iddynt a derbyn eu nawdd.
Er ei fod wedi derbyn ei ddawn i ganu trwy wyrth mewn eglwys, doedd hynny ddim yn rhwystr iddo ddefnyddio ei ddawn i ganu maswedd, gan gynnwys, o bosib, y gerdd hoyw cyntaf yn y Gymraeg Mab wedi ymwisgo mewn Dillad Merch (er bod rhai yn awgrymu mae gwawdio actor yn chware rôl merch ydyw yn hytrach na dyn yn draws wisgo am resymau nwydus).
La Noche Del Hermano
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Santiago García de Leániz yw La Noche Del Hermano a gyhoeddwyd yn 2005. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Santiago García de Leániz.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw José Ángel Egido, Icíar Bollaín, Luis Tosar, Antonio de la Torre, Jan Cornet, Joan Dalmau i Comas, Pablo Rivero, Pepe Ocio, María Vázquez a Pedro Alonso. Mae'r ffilm La Noche Del Hermano yn 90 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2005. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd V for Vendetta sef ffilm wyddonias, ddystopaidd llawn cyffro gan James McTeigue. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Carles Gusi oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Angel Hernandez Zoido sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Santiago García de Leániz nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Im Banne Der Vergangenheit
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Harry Piel yw Im Banne Der Vergangenheit a gyhoeddwyd yn 1915. Fe'i cynhyrchwyd gan Max Maschke yn yr Almaen ac Ymerodraeth yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Harry Piel.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Birth of a Nation addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Gotthardt Wolf oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry Piel ar 12 Gorffenaf 1892 yn Düsseldorf a bu farw ym München ar 25 Tachwedd 1967. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1912 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Piel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llwybr Arfordir Sir Benfro
bawd|Cychwyn y llwybr
Rheilffordd cledrau cul
Mae rheilffordd cledrau cul (weithiau rheilffordd gul) yn rheilffordd â chledrau sydd yn agosach at ei gilydd na'r rhai safonol a ddefnyddir gan y mwyafrif o reilffyrdd ym Mhrydain ac mewn mannau eraill yn y byd, sef 1,435 mm (4 tr 81⁄2 mod). Y mesuriadau hyn ydy'r bwlch sydd rhwng y cledrau. Mae'r rhan fwyaf o gledrau cul rhwng 2 dr (610 mm) a 3 tr 6 mod (1,067 mm).
Kill 'em All (ffilm, 2013)
Ffilm llawn cyffro Saesneg o Unol Daleithiau America yw Kill 'em All gan y cyfarwyddwr ffilm Raimund Huber.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Rheilffordd cledrau cul
bawd|canol|400px|Cymharu'r ddau fath o gledrau: cledrau safonol (glas) a chledrau cul (coch)
Trosolwg
Ar y llaw arall, mae gan gledrau safonol y gallu i gludo mwy o lwyth, llwyth trymach ac yn gynt na chledrau cul.
Gwledydd Prydain
Un o'r rheilffyrdd cyntaf yn y byd oedd Rheilffordd Penydarren, yn Ne Cymru: cledrau cul oedd y system a ddefnyddiwyd yno. Mae'r rheilffordd cludo teithwyr hiraf i'w gael yng Ngogledd Cymru, sef Rheilffordd Eryri a Ffestiniog a oedd yn un, ac a oedd yn mesur 58 km (36 milltir). Fe'i orffenwyd yn 2011 gan godi hyd y linell i 64 km (40 milltir). Pasiwyd deddf i ganiatau i Rheilffordd Talyllyn gludo teithwyr, dyma'r cyntaf i gael ei rhedeg gan wirfoddolwyr yn 1951 ar ôl i'r perchennog, Syr Henry Haydn Jones, farw. Yn groes i reilffyrdd eraill a redir gan wirfoddolwyr, ni fu erioed doriad rhwng gwasanaethau yr hen gwmni a'r rhai a ddarperid o dan y drefn newydd.
Mae llawer o'r rheilffyrdd hyn wedi'u hynysu oddi wrth ei gilydd; oherwydd hyn nid oedd yn rhaid i led y cledrau fod yr un faint.
Mae Rheilffordd yr Wyddfa yn cael ei chyfri'n reilffordd unigryw ac arbennig iawn oherwydd ei system rack-and-pinion.
Kill 'em All (ffilm, 2013)
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Raimund Huber nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Mutations
Ffilm arswyd a ffuglen wyddonol gan y cyfarwyddwr Jack Cardiff yw The Mutations a gyhoeddwyd yn 1974. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Basil Kirchin.
Llwybr Arfordir Sir Benfro
Mewn dau le, Dale a Sandy Haven, mae rhannau na ellir eu defnyddio ond ar lanw isel. Yn cychwyn o Landudoch, gellir aros dros nos yn y lleoedd canlynol:
Is-lwybrau lleol
Ceir nifer o lwybrau lleol, llai y gellir eu defnyddio ac sy'n cychwyn ger Llwybr yr Arfordir, er enghraifft:
Dal dy Dir (Cyfrol)
Nofel i oedolion gan Iola Jôns yw Dal dy Dir. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Disgrifiad byr
Nofel fyrlymus am dair merch ifanc fywiog yn profi hwyl a dwyster bywyd wrth iddynt gychwyn ar eu gyrfaoedd dysgu yng nghefn gwlad Drefaldwyn, yng nghwmni aelodau'r Clwb Ffermwyr Ifanc lleol a chydag amryw gariadon.
Botwm Crys yn cadw lle
Teulu o Golombia
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Tanja Wol Sørensen yw Teulu o Golombia a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
The Mutations
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Julie Ege, Joan Wallach Scott, Donald Pleasence, Brad Harris, Tom Baker, Jill Haworth a Michael Dunn. Mae'r ffilm The Mutations yn 92 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Teulu o Golombia
Mae'r ffilm Teulu o Golombia yn 80 munud o hyd.
The Mutations
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1974. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather Part II sef rhan dau y gyfres Americanaidd boblogaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Paul Beeson oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jack Cardiff ar 18 Medi 1914 yn Great Yarmouth a bu farw yn Llundain ar 1 Mai 1997. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1918 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Margot Käßmann
Manylion personol
Ganed Margot Käßmann ar 3 Mehefin 1958 yn Marburg ac wedi gadael yr ysgol dechreuodd ar yrfa academaidd. Ymhlith yr anrhydeddau a gyflwynwyd iddi am ei gwaith mae'r canlynol: Croes Cadlywydd Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Ffederal yr Almaen.
The Mutations
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Teulu o Golombia
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tanja Wol Sørensen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Margot Käßmann
Gyrfa
Am gyfnod bu'n esgob, Cadeirydd.
Meall Dubh (667m)
Mae Meall Dubh yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Broom i Strath Oykel yn  Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd ar y copa. Ceir sawl mynydd o'r enw yma.
The Mutations
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jack Cardiff nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Margot Käßmann
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Meall Dubh (667m)
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Graham a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Ar Wazh-Wenn
Mae Ar Wazh-Wenn (Ffrangeg: La Noë-Blanche) yn gymuned yn department Il-ha-Gwilen (Ffrangeg: d'Ille-et-Vilaine), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Gweler hefyd
Cymunedau Il-ha-Gwilen
Kemerovo
Dinas yn Rwsia yw Kemerovo (Rwseg: Кемерово), sy'n ganolfan weinyddol Oblast Kemerovo yn rhanbarth gweinyddol Dosbarth Ffederal Siberia. Poblogaeth: 532,981 (Cyfrifiad 2010).
Mae'n ddinas ddiwydiannol a leolir yng ngorllewin Siberia ar lan Afon Tom, i'r gogledd-ddwyrain o Novosibirsk, yn ardal cloddio glo fawr Basn Kuznetsk.
Drywbreblyn rhibiniog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Drywbreblyn rhibiniog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: drywbreblynnod rhibiniog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Napothera brevicaudata; yr enw Saesneg arno yw Streaked wren babbler. Mae'n perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: Timaliidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn N. brevicaudata, sef enw'r rhywogaeth.
Fire Kvinder
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Boris Benjamin Bertram yw Fire Kvinder a gyhoeddwyd yn 2005. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2005. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd V for Vendetta sef ffilm wyddonias, ddystopaidd llawn cyffro gan James McTeigue. Lars Reinholdt oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Henrik Vincent Thiesen sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Boris Benjamin Bertram ar 29 Rhagfyr 1971.
Sisticola cynffonfain
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Sisticola cynffonfain (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sisticolau cynffonfain) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Cisticola melanura; yr enw Saesneg arno yw Slender-tailed cisticola. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. melanura, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r sisticola cynffonfain yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Oregon
Talaith yng ngogledd-orllewin Unol Daleithiau America ydy Oregon.
canol|bawd|350px|Lleoliad Oregon yn yr Unol Daleithiau
Gareth Pierce
Actor o Gymro yw Gareth Pierce (ganwyd 19 Chwefror 1981).
Yn 2006 cafodd ei enwi fel un o'r 50 dyn sengl mwya cymwys Prydain gan gylchgrawn Company.
Bywyd cynnar ac addysg
Magwyd Gareth ym Mhwllheli, Gwynedd a mynychodd Ysgol Gynradd Cymerau. Roedd ei dad yn gweithio yn y fyddin ac fe symudodd y teulu i Swydd Efrog pan oedd yn 10 oed. Yn 18 oed daeth yn ôl i Gymru i astudio yng Ngholeg Cerdd a Drama Caerdydd. Yn ddiweddarach symudodd ei rieni nôl i Bwllheli.
Actio
Yng Nghymru daeth yn fwyaf adnabyddus am ei rôl fel Osian James yng nghyfres teledu S4C, Caerdydd. Mae hefyd wedi chwarae rhan mewn sawl cyfres ddrama arall ar S4C, fel Y Pris, Teledu Eddie, Cowbois ac Injans.
Mae wedi ymddangos ar raglenni teledu Saesneg fel Stella, Hollyoaks ac Ordinary Lies. Yn 2020 cymerodd drosodd ran Todd Grimshaw yn Coronation Street.
Cerddoriaeth
Mae Gareth yn chwarae drymiau a chanu i'r band Hafaliadau=Equations o Bwllheli.
Mirka Mora
Arlunydd benywaidd o Awstralia yw Mirka Mora (18 Mawrth 1928 - 27 Awst 2018).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Awstralia.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Brychdyn
Mae'n adnabyddus heddiw yn bennaf fel cartref ffatri Airbus. Mae'r pêl-droediwr Michael Owen yn byw yn y pentref.
bawd|dim|Ystâd tai ym Mrychdyn
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Dal Hi!
Nofel i oedolion gan Caryl Lewis yw Dal Hi!. Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Nofel am helyntion criw o ferched sy'n aelodau o dîm tynnu rhaff, y cyfeillgarwch a'r ffraeo, y meddwi a'r caru, ynghyd â hanesion am fywydau teuluol anhapus a chyfrinach o'r gorffennol sy'n taflu ei chysgod drostynt.
Botwm Crys yn cadw lle
Otan o Chagall Kostize Ligotero Apo Ena Kilo Patates
Ffilm ddogfen yw Otan o Chagall Kostize Ligotero Apo Ena Kilo Patates a gyhoeddwyd yn 1996. Fe'i cynhyrchwyd yn Gwlad Groeg.
Mae'r ffilm Otan o Chagall Kostize Ligotero Apo Ena Kilo Patates yn 80 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1996. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Scream sef ffilm arswyd gan Wes Craven.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
More
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Barbet Schroeder yw More a gyhoeddwyd yn 1969. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd More ac fe'i cynhyrchwyd gan Barbet Schroeder yn Unol Daleithiau America, Lwcsembwrg, Ffrainc a'r Almaen; y cwmni cynhyrchu oedd Les films du losange. Lleolwyd y stori ym Mharis a Ibiza a chafodd ei ffilmio yn Ibiza. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Barbet Schroeder a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Pink Floyd. Dosbarthwyd y ffilm gan Les films du losange a hynny drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Klaus Grünberg, Mimsy Farmer a Heinz Engelmann. Mae'r ffilm More (ffilm o 1969) yn 112 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1969. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Midnight Cowboy sef ffilm am ddau gyfaill gan y cyfarwyddwr ffilm John Schlesinger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Néstor Almendros oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Rita Roland a Denise de Casabianca sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Llwyd blodiog
bawd Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw llwyd blodiog, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy llwydiaid blodiog; yr enw Saesneg yw Powdered Rustic, a'r enw gwyddonol yw Hoplodrina superstes.
More
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Barbet Schroeder ar 26 Awst 1941 yn Tehran. Derbyniodd ei addysg yn Lycée Condorcet.
Llwyd blodiog
28-34mm ydy lled ei adenydd ac mae'r oedolyn i'w weld yn hedfan rhwng Mehefin a diwedd Awst.
More
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Llwyd blodiog
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
More
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Barbet Schroeder nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llwyd blodiog
Cyffredinol
Wedi deor o'i ŵy mae'r llwyd blodiog yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Cyngor Sir Gaerfyrddin
Cyngor Sir Gaerfyrddin yw'r cyngor lleol ar gyfer Sir Gaerfyrddin, Cymru, sy'n darparu ystod o wasanaethau o dan reolaeth cynghorwyr sir etholedig sy'n cynnwys addysg, cynllunio, trafnidiaeth, gwasanaethau cymdeithasol a diogelwch y cyhoedd. Mae'r cyngor yn un o ddau ar hugain o awdurdodau unedol a ddaeth i fodolaeth ar 1 Ebrill 1996 o dan ddarpariaethau Deddf Llywodraeth Leol (Cymru) 1994. Cymerodd drosodd swyddogaethau llywodraeth leol a ddarparwyd yn flaenorol gan Cyngor Dosbarth Caerfyrddin, Cyngor Bwrdeistref Dinefwr, Cynghor Bwrdeistref Llanelli ac ardal Sir Gaerfyrddin o'r hyn a oedd yn Gyngor Sir Dyfed.
Mae'r cyngor wedi'i leoli yn Neuadd y Sir yng Nghaerfyrddin.
Rhagflaenydd
Dyma'r ail gorff o'r enw hwn; ffurfiwyd Cyngor Sir blaenorol ar 1 Ebrill 1889 gan Ddeddf Llywodraeth Leol 1888 ac fe'i diddymwyd ar 31 Mawrth 1974 gan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972.
Cynhaliwyd yr etholiad cyntaf i'r cyngor gwreiddiol ym mis Ionawr 1889 ac enillodd y Rhyddfrydwyr fwyafrif y seddi. Parhaodd y patrwm hwn tan y 1920au ac o'r adeg honno roedd yr Annibynwyr yn dal y mwyafrif o seddi gwledig tra bod y Blaid Lafur yn dominyddu rhan ddiwydiannol y sir.
Trefniant
Mae'r awdurdod wedi mabwysiadu'r system Gabinet o redeg y sir, ac rhwng 2004 a 2015 cafodd ei rhedeg gan y grwpiau Annibynwyr a Llafur.
Ymddiswyddodd Kevin Madge fel arweinydd y Cyngor ym mis Mai 2015 ar ôl colli arweinyddiaeth y grŵp Llafur. Dau ddiwrnod yn ddiweddarach cyhoeddwyd y byddai Plaid Cymru yn ffurfio clymblaid newydd gyda'r Annibynwyr. Arweinydd presennol y Cyngor yw'r Cynghorydd Emlyn Dole (Plaid Cyrmu).
Yn 2019, cyhoeddodd Mark James ei fwriad i ymddeol fel Prif Weithredwr y Cyngor ar ôl 17 mlynedd yn y swydd. Daeth ei ymddeoliad ar ôl amser dadleuol yn ei swydd gydag achos enllib yn erbyn blogiwr yn ogystal â ffrae dros daliadau pensiwn yn glwm iddo. Cymerodd Wendy Walters yr awenau fel Prif Weithredwr newydd y cyngor ym mis Mehefin 2019.
Cyfansoddiad cyfredol
Cynhelir etholiadau bob pedair blynedd. Cynhaliwyd yr etholiad diwethaf ar 4 Mai 2017.
Wardiau etholiadol
bawd|Map wardiau etholiadol Sir Gaerfyrddin Mae'r sir wedi'i rhannu'n 58 ward etholiadol sy'n dychwelyd 74 o gynghorwyr. Mae gan y mwyafrif o gymunedau yn Sir Gaerfyrddin gyngor cymunedol, yn ogystal mae yna gyngor tref yng Nghaerfyrddin, Llanelli, Castellnewydd Emlyn, Cwmaman, Cydweli, Llandeilo, Llanelli, Llanymddyfri, Rhydaman, Pen-bre a Phorth Tywyn, Sanclêr a Talacharn.
Chilton Lane
Pentref yn Swydd Durham, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Chilton Lane. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Ferryhill.
Y Blew
Band roc Cymraeg arloesol, gynnar oedd Y Blew. Maent yn cael eu cyfrif fel y grŵp roc trydanol cyntaf i ganu’n Gymraeg ac i rhyddhau record.
Fe'i sefydlwyd ym Mhasg 1967, gan Maldwyn Pate, Dafydd Evans, Dave Williams a Geraint Evans, pedwar o fyfyrwyr Prifysgol Cymru, Aberystwyth a oedd wedi syrffedu ar ganu ysgafn, hen ffasiwn Cymraeg ac yn ymwybodol o’r angen i ddatblygu cerddoriaeth berthnasol i bobl ifanc.
"Mae eisiau i bobol sgrechian mewn Cymraeg sâl - Y Blew"
Cynhaliwyd gig arloesol yn neuadd Talybont ym Mhasg 1967. Er mwyn cael yr offer i ddatblygu ymhellach, bu'n rhaid i'r band benthyca swm sylweddol o arian.
Trefnwyd sawl taith lwyddiannus yn fan y grŵp a elwid y Blewfan yn ystod ‘Summer of love’ 1967. Fe chwareodd Y Blew dros 50 o gigs mewn 8 mis gan gynnwys ymweliad â'r Eisteddfod Genedlaethol yn y Bala. Recordiwyd Maes B, eu hunig ddisg, yn ystod yr haf hwnnw.
Terry Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Y Blew
Ffurfio’r band
bawd|chwith|200px|Y Blew - wrth bont Dolgellau, ffoto drwy garedigrwydd Alcwyn Deiniol Evans bawd|200px|Y Blew - ffoto drwy garedigrwydd Alcwyn Deiniol Evans Yn 1960au roedd diwylliant Gymraeg yn dal dan ddylanwad traddodiad canu capel a nosweithiau llawen, heb adlewyrchu ffasiynau modern y genhedlaeth ifanc - a oedd yn dilyn y bwrlwm cyffroes y byd pop Eingl-Americanaidd. Yn dilyn sefydlu Cymdeithas yr Iaith Gymraeg bu twf yn yr ymwybyddiaeth o'r Gymraeg a dechreuodd cyfnod o brotestio dros wella statws a sefyllfa'r Gymraeg, a gwelwyd canu modern yn rhan o'r ymgyrch honno.
Terry Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Terry Township, gan gynnwys:
Y Blew
Ffurfio’r band
Roedd rhai'n credu fod moderneiddio'r diwylliant Cymraeg hwnnw'n annorfod, moderneiddio er mwyn bod yn berthnasol i’r genhedlaeth newydd - y tu hwnt i’r cefnogwyr traddodiadol.
Nod y Blew oedd cyrraedd y Cymry Cymraeg a Di-gymraeg nad oeddent yn genedlaetholwyr, dechrau 'Scene' Cymraeg ymysg y rhai hollol anwleidyddol oedd y gobaith. yn ôl Dafydd Evans un o’r sylfaenwyr Y Blew.
Fe geisiodd Maldwyn Pate trefnu grŵp trydanol i ganu yn Gymraeg gyda chyd fyfyrwyr o Brifysgol Aberystwyth. Enw'r band oedd ‘Y Pedwar Cainc’ - Dafydd Evans, Maldwyn Pate (aelodau’r Blew yn nes ymlaen) gyda Hefin Elis (aelod o Edward H. Dafis nes ymlaen) a Geraint Griffiths (aelod o Eliffant ac Injaroc nes ymlaen). Perfformiodd y band unwaith yn unig, yn Eisteddfod Aberafan 1966, ond nid oedd y gynulleidfa'n barod am gerddoriaeth roc yn Gymraeg a fod y gynulleidfa wedi eu bwio.
Y flwyddyn ganlynol fe ffurfiodd ‘’Y Blew’’ yn wreiddiol gyda Maldwyn Pate (llais), Dafydd Evans (gitâr fâs), Rick Lloyd (gitâr) a Geraint Evans (Drymiau). Ymunodd Dave Williams (Allweddellau) yn ddiweddarach.
Yn dilyn sawl perfformiad llwyddiannus i fyfyrwyr Aberystwyth fe wahoddwyd gan Robert Griffiths, Y Lolfa, iddynt chwarae yn TalyBont oedd hefyd yn noson lwyddiannus.
Teithiau
bawd|chwith|Poster gig Y Blew, Talybont Penderfynodd y band fynd ati o ddifrif i drefnu teithiau o gigs, fe drefnon nhw dair taith yn Ne Cymru: y cyntaf ym mis Mehefin, yr ail ym mis Gorffennaf a’r trydydd yn Awst-Medi. Ar y pryd nid oedd modd rhentu system sain am y noson a bu'n rhaid benthyg swm sylweddol o arian i brynu offer a fan. Roedd trefniadau'r daith yn hollol broffesiynol: llogwyd byrddau hysbysebu enfawr a dosbarthwyd miloedd o daflenni yn cyhoeddi "Mae'r Blew yn dod". Mae rhai o'r memorobilia hyn i'w gweld yn yr arddangosfa newydd yn y Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth. Bu’r nosweithiau’n llwyddiannus iawn, yn aml fe ddaeth holl bobl ifanc yr ardal i weld y ffenomenon yn eu pentref. Yn dilyn un gig fe ddarganfu’r band negeseuon mewn lipstic dros eu fan a ysgrifennwyd gan ferched oedd wedi bod yn y noson.
Doedd dim amser cyfansoddi 25 o ganeuon newydd sbon ar gyfer y teitihau felly fe gyfieithwyd caneuon llwyddiannus cyfoes.
"Roedden ni’n gwneud caneuon oddi ar Sargent Pepper a’u cyfieithu i Gymraeg.. roedden ni hyd yn oed yn canu San Fransisco gan Scott McKenzie yn Gymraeg, a caneuon Cream pethe felly, a rhai ein hunain hefyd, yn arbennig rhai oedd yn rhoi cyfle i Richard Lloyd chwarae gitar. Roedd e’n gitarydd eitha da, y steil ar y pryd oedd i sefyll reit lan at yr ampliffier er mwyn cael feedback - Dafydd Evans."
[[Delwedd:sgt pepper.jpg|bawd|300px|Cofir haf 1967 fel y Summer of Love gyda’r mudiad hipiaidd yn seiliedig ar ‘heddwch a chariad’ ar ei anterth. Roedd y cyfryngau poblogaidd yn llawn rhybuddion am bobl ifanc yn troi i ffwrdd o ddisgyblaeth y genhedlaeth hŷn wrth ymddiddori mewn cyffuriau ac agweddau mwy agored at ryw. Roedd y [[The Beatles|Beatles]] newydd ryddhau eu halbwm seicadelig Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band ac wedi aros ym Mangor ar gyfer penwythnos o fyfyrdod gyda Guru Indiaid.]]
Eisteddfod Bala, 1967
Ni fentrodd teithiau'r band i'r gogledd rhyw lawer, er i grwpiau pop a roc Saesneg eu hiaith chwarae'n gyson mewn nifer fawr o neuaddau, caffis a chlybiau trwy ogledd Cymru ar hyd y 1960au. Teimlodd Y Blew nad oedd y gogleddwyr yn barod am roc Cymraeg trydanol neu am newid yr arfer o nosweithiau llawen traddodiadol gyda cherddoriaeth acwstig gwerin fel Dafydd Iwan a Tony ac Aloma a grwpiau 'hogia' fel Hogia Llandegai a Hogia'r Wyddfa. Un o ychydig berfformiadau Y Blew yn y gogledd oedd yn ystod Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Bala 1967. Roedd Maes yr Ŵyl wedi’i rhannu'n sawl rhan, Maes A, Maes B a Maes C ayb… gyda’r bobl ifanc yn gwersylla ar ‘Maes B’. Perfformiodd y Blew yn y Babell Lên ar y prif faes gan ddod ag ysbryd a llawenydd y diwylliant newydd siecadelig.
Diwedd y grŵp
Perfformiodd y band hyd at Nadolig 1967 ond fe roddwyd y gorau iddi cyn diwedd y flwyddyn ac fe wasgarodd yr aelodau; aeth y canwr Maldwyn Pate i fyw i Efrog Newydd lle gweithiodd fel coreograffydd. Aeth Richard Lloyd yn aelod o’r grwp y Flying Pickets a gyrhaeddod rhif un yn siartiau Prydain gyda ‘'Only You’’ dros Nadolig 1983.
Ar ôl i’r Blew chwalu fe gymerodd hi 6 mlynedd i’r band roc trydanol nesaf i’w ffurfio: Edward H. Dafis yn 1973 ac yna Brân yn 1974.
"Rwy’n credu ei fod e wedi cymered amser i’r geiniog syrthio. Roedd ‘ethos’ y Cymry Cymraeg - Perlau Taf, Y Pelydrau.. dyna fath o beth oedd yn mynd ar y pryd - Dafydd Evans mewn cyfweliad ym 1986."
Y Sengl Maes B
bawd|chwith|Clawr sengl Maes B, Y Blew Gwahoddwyd Y Blew i recordio sengl gyda Recordiau Cambrian a oedd yn arfer rhyddhau cerddoriaeth corau a chanu ysgafn ond roedd y band o'r farn nad oedd offer recordio un trac y cwmni'n addas. Fe benderfynon dderbyn cynnig cwmni Qualiton, Pontardawe, gan eu bod yn gallu cynnig stiwdio gyda mwy o draciau BBC Abertawe.
Er i deitl y gân ddathlu dyfodiad siecadelia i Faes B yr Eisteddfod, nid yw geiriau'r gân yn cyfeirio at faes yr Eisteddfod. Mae geiriau'r gân yn adlewyrchu ffasiwn seicedelig 1967 gyda llinellau fel pam 'na nei di ddod 'da fi i weld y tylwyth teg a chael clywed cloc y dref yn taro tair ar ddeg. Fe'i hsgrifennwyd y noson gynt, y dôn gan Dave Williams (Allweddellau) gydag ambell awgrym gan Maldwyn Pate. Y dylanwad mwyaf ar Dave Williams ar y pryd oedd sŵn Tamla Motown sydd i'w clywed yn glir ar y drymio.
Recordiwyd y cyfan, yn cynnwys yr ail ochr, mewn ychydig o oriau gan fod y band ar frys i gyrraedd Aberystwyth i chwarae dwy gig y noson honno (un yn Neuadd y Dref a'r llall yng Ngwesty'r Marine). Nid oedd y drymiwr wedi ei clywed Maes B, nes iddo gyrraedd y stiwdio. Ar y recordiad fe glywir Pate yn canu 'edrych ar y snos' yn lle 'nos', ond nid oedd amser i'w gywiro.
Fe hoffai'r band fod wedi cael sŵn trymach, mwy cyfoes, yn debycach i Cream a Hey Joe, Jimi Hendrix a oedd yn llwyddiant mawr ar y pryd, ond nid oedd yn bosib gydag offer elfennol stiwdio BBC Abertawe.
Credir i tua 2,000 o senglau cael eu gwasgu. Ni chafodd y gân fawr o chwarae ar y radio, prin oedd y Gymraeg i’w chlywed gyda’r gwasanaethau radio wedi'u lleoli yn Llundain ar yr adeg honno. Fe adolygwyd Maes B ar raglen panel yn trafod recordiau newydd eu rhyddhau ar BBC Radio 1 (fe lansiwyd Radio 1 yn fis Hydref 1967 mis cyn rhyddhau Maes B) ond roedd y panelwyr o dan yr argraff bod canu yn Gymraeg yn ddim ond rhyw fath o gimig gwerthu.
Meddai Dafydd Evans Fe wnaethon nhw werthu'n dda yn Ne Cymru; doedden ni ddim wedi perfformio yn y gogledd felly roedd y gwrthiant yn is. bawd|chwith|100px|Clawr Spencer Davis
Prynwyd y Label Qualiton yn ddiweddarach gan Decca a'i ailenwi yn Qualiton Records (1968) Ltd. Defnyddiwyd colledion y cwmni gan Decca am resymau treth.
Ochr 2 – Beth Sy'n Dod Rhyngom Ni
Mae ail ochr y sengl yn fersiwn Y Blew o'r gân Curtis Mayfield You Must Believe Me. Roedd y Blew wedi clywed y gân ar ail record hir y grŵp Saesneg The Spencer Davis Group. Fe recordiwyd yn wreiddiol gan Curtis Mayfield gyda'i grŵp The Impressions gan gyrhaeddodd rhif 15 yn siartiau Billboard yn yr Unol Daleithiau ym 1964. Mae'n ymddangos ar record hir yr Impressions People Get Ready.
Mae'r Trwnyau Coch yn canu fersiwn o Beth Sy'n Dod Rhyngom Ni ar eu record hir Rhedeg Rhag y Torpidos (1980, SAIN-1186M).
Cyfeiriadau a theyrngedau i Maes B
bawd|150px|Clawr ffansin Cymdeithas yr Iaith, 1986 Prin iawn bu’r sylw i’r Blew wedi 1967. Ym 1986, bron i ugain mlynedd ers ‘’Y Blew’’ fe gyhoeddwyd ‘’Hanes y Blew’’ gan Cymdeithas yr Iaith. Yn drawsgrifiad o gyfweliad gyda Dafydd Evans yn cynnwys lluniau a thoriadau papur archif.
Cymerwyd hyd at 1997 cyn recordio rhaglen deledu ddogfen am Y Blew ar S4C. Roedd hon yn cynnwys ffilmiau archif o berfformiad teledu’r band, cyfweliad gyda’r aelodau a'r rhai a oedd yn eu cofio, ar ddiwedd y rhaglen mae’r aelodau’n ail-recordio ‘Maes B’ mewn stiwdio fodern.
Hefyd yn 1997 fe ddychwelodd yr Eisteddfod Genedlaethol i’r Bala a bu sawl erthygl gylchgrawn a radio yn cyfeirio at Eisteddfod 1967 a’r Blew. Penderfynwyd enwi’r pafiliwn cerddoriaeth roc oedd newydd ei sefydlu yn ‘Maes B’ Enwyd ar ôl Maes B
Dolenni allanol
thumb
Llyfryddiaeth
Llyfr Dafydd Evans: Y Blew a Buddugoliaeth Gwynfor Cofant Dafydd Evans. Detholiad o ddyddiaduron plentyndod a chyfnod coleg Dafydd Evans rhwng 1954 a 1967, yn cynnws cyfnod 'Y Blew'. Gwasg Y Lolfa, ISBN 0862436729
Cyfeiriadau
Hanes Y Blew, 1986
Tower Hamlets (Bwrdeistref Llundain)
Bwrdeistref yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw Bwrdeistref Llundain Tower Hamlets neu Tower Hamlets (Saesneg: London Borough of Tower Hamlets). Mae'n rhan o Lundain Fewnol. Fe'i lleolir ar lan ogleddol Afon Tafwys; mae'n ffinio â Dinas Llundain i'r gorllewin, Hackney i'r gogledd-orllewin, a Newham i'r dwyrain; saif gyferbyn â Southwark, Lewisham a Greenwich ar lan ddeheuol yr afon.
bawd|dim|Lleoliad Bwrdeistref Tower Hamlets o fewn [[Llundain Fwyaf]] bawd|dim|200px|[[Canary Wharf o Tower Bridge]]
Ardaloedd
Mae'r bwrdeistref yn cynnwys yr ardaloedd canlynol:
Krigsfotografen
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Boris Benjamin Bertram ar 29 Rhagfyr 1971.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Boris Benjamin Bertram nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhaeadr Bowen
Mae Rhaeadr Bowen (neu Rhaeadr yr Arglwyddes Bowen) yn rhaeadr ar Swnt Milford, ar Ynys y De, Seland Newydd. Mae’n 161 medr o uchder. . Mae’n cynhyrchu trydan ar gyfer y gymuned leol. Mae llwybr rhwng Cei Swnt Milford a’r rhaeadr.
John Edwards, Barwnig 1af Garth
Roedd Syr John Edwards, Barwnig cyntaf Garth (15 Ionawr 1770 - 15 Ebrill 1850) yn wleidydd Chwig / Rhyddfrydol Cymreig ac yn Aelod Seneddol Bwrdeistref Trefaldwyn
Bywyd Personol
Ganwyd Edwards ym 1770 yn fab i John Edwards, cyfreithiwr y Plas, Machynlleth a Cornelia unig blentyn byw ac aeres Richard Owen, Garth, Llanidloes. Roedd y teulu yn honni disgyniad o Llywelyn Fawr, Tywysog Gwynedd.
Cafodd ei addysgu yng Ngholeg y Frenhines, Rhydychen.
Ym 1792 priododd Catherine ferch hynaf a chyd etifedd Col. T Browne, Neuadd Mellington, yr Ystog, ni fu iddynt blant. Ym 1825 priododd Harriet ferch y Parch Charles Johnson a gweddw John Herbert Owen, ystâd Dolforgan. Bu iddynt un ferch Mary Cornelia a briododd Ardalydd Londonderry.
Gyrfa
Bu hefyd yn gwasanaethu fel Is Gyrnol Milisia Gorllewin Sir Drefaldwyn
Gyrfa Wleidyddol
Cyn Deddf Diwygio'r Senedd 1832, dim ond pobl tref Trefaldwyn oedd yn cael pleidleisio yn etholaeth y fwrdeistref, roedd y dref, a gan hynny'r sedd, ym mhoced teulu Herbert Castell Powys. O dan delerau'r ddeddf caniatawyd pleidleisiau i wŷr cymwys o drefi Machynlleth, Llanidloes, y Trallwng , Llanfyllin a'r Drenewydd. Gwelodd Edwards gyfle i dorri grym yr Herbertiaid a'r Torïaid gan ganfasio a thretio'r darpar etholwyr newydd wrth i'r Bil ymlwybro trwy'r Senedd a dyfod yn Ddeddf, gan wario ffortiwn o £20,000 ar y dasg (tua £76 miliwn yn 2014 yn ôl gwerth grym economaidd cymharol y bunt), er hynny collodd yr etholiad i David Pugh, yr ymgeisydd Torïaidd a noddwyd gan Gastell Powys:
Heriodd Edwards y canlyniad ger bron Llys Etholiadol y Senedd, enillodd yr achos a gorchymynnwyd etholiad newydd, gan wahardd Pugh rhag ail ymgeisio. Canlyniad yr etholiad newydd oedd bod Edwards wedi ennill o 10 bleidlais:
Heriwyd y canlyniad gan yr ymgeisydd Torïaidd, Panton Corbett, yn y Llys Etholiadol ond dyfarnwyd o blaid Edwards. Llwyddodd i gadw ei sedd hyd etholiad 1841 pan gafodd ei drechu gan Hugh Cholmondeley.
Bachelldref
Treflan wledig yng nghymuned Yr Ystog, Powys, Cymru, yw Bachelldref (amrywiadau: Bachelldre, Bachelltref; Saesneg: Bacheldre). Saif 72.2 milltir (116.2 km) o Gaerdydd. Fe'i lleolir ar y ffordd A489 tua 5 km (3 milltir) i'r de-ddwyrain o Drefaldwyn.
John Edwards, Barwnig 1af Garth
Marwolaeth
Bu farw yn y Plas, Machynlleth ym 1850 yn 80 mlwydd oed a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Eglwys San Pedr, Machynlleth.
Bachelldref
Gorwedd Bachelldref ar y ffin rhwng Powys yng Nghymru a Swydd Amwythig yn Lloegr. Yn yr Oesoedd Canol roedd yn rhan o ardal Gymraeg ei hiaith a ymestynnai yn nwfn i mewn i'r sir Seisnig ac roedd yn ganolfan bwysig yn niwylliant Cymraeg a'r Gororau. Roedd yn rhan o gwmwd Gorddwr, Powys Wenwynwyn.
Hanes
Cedwir ar glawr sawl cerdd i arglwyddi lleol Bachelldref sy'n dyddio o'r Oesoedd Canol Diweddar. Yn eu plith ceir cerddi gan Sypyn Cyfeiliog, sef Dafydd Bach ap Madog Wladaidd (bl. tua 1340 – 1390), a ganodd awdl foliant i Ddafydd ap Cadwaladr o Fachelldref, ac un arall gan Deio ab Ieuan Du i'r un gŵr. Canodd Lewis Glyn Cothi i Gruffudd ap Hywel, ŵyr Dafydd ap Cadwaladr, tua'r flwyddyn 1480. Canodd Owain ap Llywelyn ab y Moel awdl foliant i Gadwaladr ap Gruffudd o Fachelldref.
Beware of Christians
Ffilm ddogfen yw Beware of Christians a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwylfa Hiraethog
bawd|Adfail Gwylfa Hiraethog Roedd Gwylfa Hiraethog yn borthdy saethu yn berchen i'r is-iarll Devonport cyntaf, Hudson Ewbanke Kearley. Saif y porthdy ar ucheldir anhysbell Mynydd Hiraethog, Sir Conwy, ar dir sydd yn 496m yn uwch nag lefel y môr. Ar ddiwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg honnwyd mai hwn oedd y tŷ uchaf yng Nghymru, gyda rhai o'r golygfeydd gorau yn Ynysoedd Prydain.
Hanes
Mae hanes y porthdy yn mynd yn ôl i ddechrau'r 1890au. Cychwynnodd fel siale pren, wedi'i fewnforio mewn rhannau parod o Norwy. Adroddir fod tri o Norwyiaid wedi dod draw i'w godi, a dywedir i'r siale gael ei sgriwio i'r graig. Yn 1908, ar yr un adeg cafodd prif gartref is-iarll Devonport yn Swydd Buckingham ei ailfodelu a'i ehangu, cafodd y caban bren ei drawsnewid fewn i borthdy newydd a adeiladwyd o gerrig. Cafodd y porthdy ei ehangu'n bellach yn 1913 gan y pensaer Syr Edwin Cooper, a mae'r hen luniau yn dangos iddo edrych fel plasty mawreddog mewn arddull Jacobeaidd. Cafodd ei hadeiladu o garreg leol gyda gorchuddion carreg Gwespyr, gyda gwyneb sment arni.
Rhoddodd is-iarll Devonport ystâd Gwylfa Hiraethog ar y farchnad yn 1925. Mae'r catalog gwerthu yn disgrifio'r porthdy fel blwch saethu a phreswylfa oedd yn cynnwys 11 prif ystafell wely, dwy ystafell wely eilaidd ynghyd â chwarteri gwas. Ar ôl i'r ystâd gael ei werthu, daeth y porthdy yn gartref i gipeiriaid yr ystâd, ac fe'i gadawyd yn wag yn yr 1960au. Ers hynny mae ei gyflwr wedi dirywio'n gyflym.
Yn Bresennol
bawd|Adfail Gwylfa Hiraethog o'r ffordd A543 Ar hyn o bryd mae'r adeilad mewn cyflwr adfeiliedig iawn, gyda blaen yr adeilad yn rhannol gyfan, a dogn mewnol y tŷ wedi'i guddio gan rwbel sylweddol. Mae'r arfbais Devonport arysgrifedig uwchlaw'r drws ffrynt wedi'i symud i'r fferm Cym-y-Rhinwedd gerllaw.
Y Cysgod Swynol
Y prif actor yn y ffilm hon yw Betty Loh. Mae'r ffilm Y Cysgod Swynol yn 83 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1960. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Psycho sy’n ffilm llawn arswyd a dirgelwch gan feistr y genre yma, Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,550 o ffilmiau Tsieineeg Mandarin wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Li Han-hsiang ar 7 Mawrth 1926 yn Ardal Lianshan a bu farw yn Beijing ar 9 Hydref 2001. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1953 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Li Han-hsiang nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ffarwel Weledig, Groesaw Anweledig Bethau
Fe'i cyhoeddwyd mewn tair rhan rhwng 1763 a 1769. Ceir 84 emyn yn y rhan gyntaf a 85 yr un yn y ddwy ran olaf.
Mae Ffarwel Weledig yn cael ei ystyried fel un o'r enghreifftiau gorau o waith Pantycelyn sy'n dangos ei awen ar ei haeddfetaf.
Mae teitl y nofel fer Ffarwel Weledig gan Cynan (1946) yn adlais o enw casgliad Pantycelyn.
Chilton, Swydd Durham
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Durham, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Chilton. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Durham.
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 4,469.
Otro Corazón
Ffilm ddrama yw Otro Corazón a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dala'r Llanw
Nofel i oedolion gan Jon Gower yw Dala'r Llanw. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Ffuglen fyrlymus wedi'i lleoli yn Buenos Aires, Oakland, Califfornia, a Chaerdydd gan gyn-ohebydd celfyddydau BBC Cymru.
Botwm Crys yn cadw lle
Argantreg-ar-Genkiz
Mae Argantreg-ar-Genkiz (Ffrangeg: Argentré-du-Plessis) yn gymuned yn department Il-ha-Gwilen (Ffrangeg: d'Ille-et-Vilaine), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Laimdota Straujuma
Gwyddonydd o Latfia yw Laimdota Straujuma (ganed 24 Chwefror 1951), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel gwleidydd, economegydd a mathemategydd.
Argantreg-ar-Genkiz
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Laimdota Straujuma
Manylion personol
Ganed Laimdota Straujuma ar 1 Mawrth 1951 yn Plwyf Mežvidi ac wedi gadael yr ysgol leol mynychodd Brifysgol Latfia a Academi Gwyddonol Latvia. Ymhlith yr anrhydeddau a gyflwynwyd iddi am ei gwaith mae'r canlynol: Croes Cydnabyddiaeth.
Argantreg-ar-Genkiz
Poblogaeth
Delwedd:Population - Municipality code 35006.svg
Laimdota Straujuma
Gyrfa
Am gyfnod bu'n Brif Weinidog Latfia, Y Gweinidog dros Amaethyddiaeth, Dirprwy Saeima.
Argantreg-ar-Genkiz
Gweler hefyd
Cymunedau Il-ha-Gwilen
Laimdota Straujuma
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Das Amerikanische Duell
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Harry Piel yw Das Amerikanische Duell a gyhoeddwyd yn 1918. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen ac Ymerodraeth yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Harry Piel.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Ysgol y wladwriaeth
Defnyddir y term ysgol y wladwraeth neu ysgol wladol yn Awstralia, Seland Newydd, a'r Deyrnas Unedig i wahaniaethu rhwng ysgolion sy'n cael eu cyllido gan y llywodraeth ac ysgolion fonedd.
Das Amerikanische Duell
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry Piel ar 12 Gorffenaf 1892 yn Düsseldorf a bu farw ym München ar 25 Tachwedd 1967. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1912 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Piel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Leac an Tuadh
Mae Leac an Tuadh yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Broom i Strath Oykel yn  Ucheldir yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 8 Mehefin 2009.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Kirov
250px|bawd|Y bont newydd dros Afon Vyatka ar gwr Kirov.
Dinas yn Rwsia yw Kirov (Rwseg: Киров), hen enwau Vyatka (Вя́тка) a Khlynov (Хлы́нов), sy'n ganolfan weinyddol Oblast Kirov yn rhanbarth gweinyddol Dosbarth Ffederal Volga. Poblogaeth: 473,695 (Cyfrifiad 2010).
Fe'i lleolir yng nghanol Rwsia Ewropeaidd ar lan Afon Vyatka, fymryn i'r gorllewin o gadwyn Mynyddoedd yr Wral.
Sefydlwyd y ddinas gan fasnachwyr o Novgorod yn 1181.
The Girl On a Motorcycle
Ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Jack Cardiff yw The Girl On a Motorcycle a gyhoeddwyd yn 1968. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc a'r Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Heidelberg a chafodd ei ffilmio yn Haguenau. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Ronald Duncan a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Les Reed.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Marianne Faithfull, Marius Goring, Alain Delon, Catherine Jourdan, Jacques Marin a. Mae'r ffilm The Girl On a Motorcycle yn 91 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1968. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 2001: A Space Odyssey sef ffilm wyddonias gan Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jack Cardiff ar 18 Medi 1914 yn Great Yarmouth a bu farw yn Llundain ar 1 Mai 1997. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1918 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Joséphine Houssaye
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Ffrainc oedd Joséphine Houssaye (1840 – 1914).
Llygadwyn gyddf-felyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Llygadwyn gyddf-felyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llygaidwynion gyddf-felyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Zosterops metcalfii; yr enw Saesneg arno yw Yellow-throated white-eye. Mae'n perthyn i deulu'r Llygadwynion (Lladin: Zosteropidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn Z. metcalfii, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r llygadwyn gyddf-felyn yn perthyn i deulu'r Llygadwynion (Lladin: Zosteropidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Ryland Teifi
Daw o bentref Ffostrasol yn wreiddiol, lle arferai ei rieni redeg siop y pentref. Mae Teifi ei hun yn gyn-ddisgybl o Ysgol Gyfun Dyffryn Teifi yn Llandysul.
Bywyd personol
Cyfarfu ei wraig Roisin Clancy tra oedd yn gweithio gyda cwmni theatr Arad Goch yng Nghaerdydd ac mae ganddynt tair o ferched. Bu'r teulu yn byw yng Y Barri am 12 mlynedd cyn symud, yn 2011, i An Rinn, Swydd Waterford, Iwerddon.
Yr Ymerodres Wu Tse-Tien
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Li Han-hsiang yw Yr Ymerodres Wu Tse-Tien a gyhoeddwyd yn 1963. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd 武則天 ac fe’i cynhyrchwyd yn Hong Cong. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieineeg Mandarin.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Li Lihua. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1963. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd From Russia with Love sef yr ail ffilm yn y gyfres James Bond...... Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,550 o ffilmiau Tsieineeg Mandarin wedi gweld golau dydd.
Grand Canyon Trail
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr William Witney yw Grand Canyon Trail a gyhoeddwyd yn 1948. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nathan Scott.
Yr Ymerodres Wu Tse-Tien
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Li Han-hsiang ar 7 Mawrth 1926 yn Ardal Lianshan a bu farw yn Beijing ar 9 Hydref 2001. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1953 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Grand Canyon Trail
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Roy Rogers, Andy Devine, Roy Barcroft a Jimmy Finlayson. Mae'r ffilm Grand Canyon Trail yn 67 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Yr Ymerodres Wu Tse-Tien
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Li Han-hsiang nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Grand Canyon Trail
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1948. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Treasure of the Sierra Madre sy’n ffilm antur (cowboi i ryw raddau), gan John Huston. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Ffaryncs
bawd|dde|300px| Lleolir y ffaryncs (Sa: pharynx) yng nghefn y geg mewn dyn a mamaliaid eraill ac mae ganddo ddau bwrpas: mae'n rhan o'r system dreulio bwyd ac yn rhan o'r system respiradu. Gan fod aer a bwyd yn pasio drwyddo ceir fflap bychan o'r enw epiglotis (neu ardafod) sy'n cau dros y bibell wynt pan llyncir bwyd, i atal y person (neu'r anifail) rhag tagu. Mewn pobol, mae'r ffaryncs hefyd yn bwysig yn y broses o greu sain.
Cleatlam
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Durham, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Cleatlam. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Durham.
Dan yr Wyneb
Nofel i oedolion gan John Alwyn Griffiths yw Dan yr Wyneb. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Grand Canyon Trail
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Witney ar 15 Mai 1915 yn Lawton, Oklahoma a bu farw yn Jackson ar 14 Rhagfyr 1950. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1939 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Too Tough to Care
Ffilm i blant yw Too Tough to Care a gyhoeddwyd yn 1964. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1964. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. Strangelove sef ffilm gomedi ddu sy’n dychanu'r Rhyfel Oer a’r gwrthdaro niwclear rhwng yr Undeb Sofietaidd a'r Unol Daleithiau. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Grand Canyon Trail
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Witney nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dan yr Wyneb
Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle
Gwyddoniaeth
Mynna gwyddonwyr bod yn rhaid i ymchwil wyddonol ufuddhau i'r dull gwyddonol, gan egluro digwyddiadau yn nhermau achosion naturiol, a gwrthod syniadau goruwchnaturiol na ellir ei brofi. Hynny yw, nid lle gwyddoniaeth ydy gofyn 'Oes na Dduw?'