cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Castell Coety
Y ddau warchae
Digwyddodd y gwarchae cyntaf yn 1404 ychydig wedi i'r fyddin Gymreig gipio cestyll Aberystwyth a Harlech a llosgwyd Castell Caerdydd yn ulw; teithiodd y gwrthryfelwyr Cymreig oddi yno i Goety. Ar yr un pryd, cafwyd gwarchae ar y Fenni. Ymunodd Cymry Morgannwg fel un gŵr gyda'r Fyddin Gymreig. Roedd yma nifer fawr o Lydaw a Ffrain, criw o rhwng 2,600 a 10,000 o filwyr a oedd wedi glanio ym Mhenfro yn Awst.
Roedd arglwyddi'r Mers yn bryderus y gallai'r Gwrthryfel ehangu i'w tiroedd hwy, felly, codwyd y mater yn Senedd Lloegr a chytunwyd i wario symiau enfawr o arian ar fyddin o 2,500 o ddynion o siroedd y Mers a ddaeth ynghyd yn henffordd ar 13 Tachwedd 1404, dan arweiniad y tywysog Henry a'i frawd iau Thomas o Lancaster. Penodwyd Thomas yn arweinydd y fyddin, oherwydd fod ganddo mwy o brofiad na'i frawd. Methiant fu eu hymdrech.
Codwyd y gwarchae am ychydig yn Nhachwedd 1404, ac felly cyfeirir ati fel dwy warchae, nid un, fel rheol. Parhaodd y gwarchae hyd at ddiwedd 1405.
Ym Medi ceisiwyd godi'r gwarchae eildro, gyda brenin Lloegr yn arwain y tro hwn. Glaniodd nifer o longau'r brenin yn Aberogwr (a hwyliodd o Friste, ond suddodd sawl llong mewn storm. Teithiodd Henry o Henffordd, gyda'i filwyr, ar 10 Medi, ond ar y ffordd i Gastell Coety, daliwyd dros 50 o gerbydau cludo bwyd ac arfau gan y fyddin Gymreig a dygwyd coron Henry, ond medrodd ddianc yn ei ôl i Henffordd, a'i gynffon rhwng ei goesau. Parhaodd ymdrech y Saeson hyd at 29 Medi.
Dywedir i lawer o wŷr Morgannwg droi tua Gwynedd er mwyn ymladd ym myddin Glyn Dŵr.
Archaeoleg
Ceir olion y gwarchae ychydig i'r gogledd o'r castell (RCAHMW 224-5), 25-35 metr o'r wal. yr ail dystiolaeth o warchae yw'r bwlch yn y wal gogleddol a chredir fod y ddau beth yma'n gystylltiedig: y peiriannau tafl a'r wal a ddinistriwyd. Mae'n fwy na thebyg mai peiriannau tafl wedi'u gyrru gan bowdwr gwn oedd y rhain; peiriant a elwir yn bwmbart. Gwyddom i'r fyddin Saesnig ddefnyddio powdwr gwn wrth warchae cestyll Aberystwyth (1407) a Harlech (1409).
Mae felly'n debygol i'r Saeson o fewn y castell ildio i'r Fyddin Gymreig, ond mae hefyd yn bosib i ail gyrch y Saeson fod yn llwyddiannus ac i'r gwarchae gael ei godi. Un peth sy'n gwbwl sicr, roedd cynnal y gwarchae am gyfnod mor hir, a'r defnydd o beiriannau bwmbart yn arwydd fod y Fyddin Gymreig yn un hynod o bwerus a soffistigedig.
Pentir Beachy
Pentir sialc yn Nwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr, yw Pentir Beachy (Saesneg: Beachy Head). Fe'i lleolir yn agos i Eastbourne, yn union i'r dwyrain o'r Saith Chwaer. Fe'i ffurfiwyd lle mae'r Twyni Deheuol wedi'u herydu gan y Môr Udd.
Y pentir yw'r clogwyn môr sialc uchaf ym Mhrydain, sy'n codi i 162 m (531 troedfedd) uwchben lefel y môr. Oherwydd ei uchder a'i unigrwydd, mae wedi dod yn enwog fel lleoliad hunanladdiad.
bawd|dim|Pentir Beachy gyda'r goleudy ar y creigiau isod
Drinsey Nook
Pentref yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Drinsey Nook. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gorllewin Lindsey.
Rødder På Christiania
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Irma Clausen yw Rødder På Christiania a gyhoeddwyd yn 1985. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Irma Clausen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1985. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Back to the Future sef ffilm wyddonias Americanaidd am fachgen a’i gar yn cael ei yrru i’r dyfodol. Irma Clausen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Bjørn Tving Stauning sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Irma Clausen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bloody Mary 3d
Ffilm arswyd yw Bloody Mary 3d a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ron Jeremy, Brinke Stevens, Alena Savostikova a Veronica Ricci.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Castell Llanfair-ym-Muallt
Castell sylweddol yn Llanfair-ym-Muallt, Powys yw Castell Llanfair-ym-Muallt, a adeiladwyd ac a ailadeiladwyd sawl gwaith rhwng yr 11eg a'r 15g. Ar wahanol adegau bu ym meddiant y Normaniaid yng Nghymru, Tywysogion Gwynedd a Choron Lloegr.
Hanes
Codwyd y castell cyntaf ar y safle, ar fryn isel yng nghanol Cantref Buellt, tua diwedd y 1090au gan y Normaniad William de Braose neu ei fab Philip. Castell mwnt a beili nodweddiadol Normanaidd oedd hwnnw. Dinistrwyd y castell gan yr Arglwydd Rhys ap Gruffudd (1132-97) o Ddeheubarth yn y flwyddyn 1168. Cafodd ei adfer gan y teulu de Braose a'i ddefnyddio ganddynt nes iddo gael ei gipio gan y brenin John o Loegr yn 1208 a chafodd ei atgyfnerthu ar ei ran yn 1210. Daeth i feddiant Llywelyn Fawr yn 1230 fel rhan o gytundeb priodas rhwng ei fab Dafydd ap Llywelyn ac Isabella de Braose.
Ardal Gogledd-ddwyrain Swydd Derby
Ardal an-fetropolitan yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, yw Ardal Gogledd-ddwyrain Swydd Derby (Saesneg: North East Derbyshire District).
Castell Llanfair-ym-Muallt
Hanes
Yn dilyn marwolaeth Llywelyn Fawr darniwyd teyrnas Dafydd gan y Saeson a syrthiodd y castell i ddwylo brenin Lloegr yn 1242. Rywbryd yn y cyfnod yma adeiladwyd y castell o gerrig, ond ni wyddys a ddigwyddodd hynny yng nghyfnod meddiant Llywelyn. Yn sicr roedd yn gastell cerrig erbyn diwedd y 1240au. Cipwyd y castell gan Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru yn 1260. Yn 1267 fe'i cipwyd oddi ar y Cymry gan y Saeson unwaith eto. Dechreuodd Edward I o Loegr ar y gwaith o godi castell newydd yno yn 1277, gan ddilyn y cynllun gwreiddiol ond gydag ychwanegiadau sylweddol o waith carreg. Yn 1282, John Giffard oedd cwnstabl y castell ar ran Edward I: mae'n bosibl y cymerodd ran yn y sgarmes y lladdwyd Llywelyn ap Gruffudd ynddo yn y flwyddyn honno (gweler Cilmeri).
Pan gododd y Cymry yn erbyn y Saeson yn 1294 dan arweiniad Madog ap Llywelyn, gwarchaewyd y castell ganddynt ond roedd yn rhy gryf. Bu gwaith ychwanegol arno yn y 14g. Cofnodir gwaith atgyweirio yn 1409, efallai oherwydd niwed a gafodd yng Ngwrthryfel Owain Glyndŵr. Erbyn 1534 doedd y castell ddim mewn cyflwr digonol i barhau fel amddiffynfa, yn ôl adroddiad swyddogol. Tynwyd y cerrig i gyd bron dros y blynyddoedd i godi tai ac adeiladau eraill yn y dref.
Mynydd Llangeinwyr
Bryn yn sir Pen-y-bont ar Ogwr yn ne Cymru yw Mynydd Llangeinwyr. Saif rhwng Cwm Garw i'r gorllewin a Cwm Ogwr i'r dwyrain. Y pentrefi agosaf yw Blaengarw i'r gorllewin a Nant-y-moel i'r dwyrain.
Castell Llanfair-ym-Muallt
Hanes
250px|bawd|dim|Rhan o fwnt Castell Llanfair-ym-Muallt
Mynediad
Heddiw mae safle'r castell yn gorwedd ger canol Llanfair-ym-Muallt ac ar agor i'r cyhoedd.
A State of Vine
Ffilm ddogfen yw A State of Vine a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mynydd Llangeinwyr
Ceir nifer o hynafiaethau ar y bryn, yn cynnwys beddrod Carn-yr-hyrddod.
Ardal Gogledd-ddwyrain Swydd Derby
Mae gan yr ardal arwynebedd o 276 km², gyda 101,462 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Ardal Bolsover a Bwrdeistref Chesterfield i'r dwyrain, Bwrdeistref Amber Valley i'r de, Ardal Dyffrynnoedd Swydd Derby i'r gorllewin, a De Swydd Efrog i'r gogledd.
bawd|dim|Ardal Gogledd-ddwyrain Swydd Derby yn Swydd Derby
Rhennir yr ardal yn 24 o blwyfi sifil, heb ardaloedd di-blwyf. Cyn 2015 roedd pencadlys yr ardal yn nhref Chesterfield, sydd wedi'i lleoli mewn awdurdod arall, ond bellach mae'r pencadlys wedi symud i bentref Wingerworth. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Clay Cross, Dronfield, Eckington a Killamarsh.
Amelia Earhart
Awyrenwraig Americanaidd oedd Amelia Mary Earhart (24 Gorffennaf 1897 – 2 Gorffennaf 1937), ac un o'r merched cyntaf i hedfan pellteroedd maith mewn awyren. Hi oedd y ferch gyntaf i hedfan ar draws Cefnfor yr Iwerydd ar ben ei hunan. Torrodd sawl record, ac ysgrifennodd nifer o lyfrau am ei hanturiaethau yn yr awyr.
Diflannodd Amelia Earhart ar 2 Gorffennaf 1937 wrth geisio hedfan o gwmpas y byd. Mae pobl yn dal i ymddiddori yn hanes ei bywyd, ei gyrfa a’i diflaniad.
Taith trawsiwerydd yn 1928
bawd|Carreg Goffa ar gyfer hedfaniad trawsiwerydd Amelia Earhart yn 1928, ar ochr y cei ym Mhorth Tywyn chwith|bawd|Llun o Amelia Earhart cyn ei thaith trawsiwerydd ar 17 Mehefin 1928 Ar ôl hedfaniad unigol Charles Lindbergh ar draws Cefnfor yr Iwerydd yn 1927, mynegodd Amy Guest (1873–1959) ddiddordeb mewn bod y fenyw gyntaf i hedfan (neu chael ei hedfan) ar draws yr Iwerydd. Wedi penderfynu fod y daith yn rhy beryglus iddi wneud, cynigiodd noddi'r cynllun gan awgrymu dod o hyd i ferch arall gyda'r "ddelwedd gywir". Wrth ei gwaith un prynhawn yn Ebrill 1928, cafodd Earhart alwad ffôn gan y Capten Hilton H. Railey, a ofynodd iddi a hoffai hedfan yr Iwerydd.
Fe wnaeth cydlynwyr y cynllun (yn cynnwys George P. Putnam, cyhoeddwr llyfrau a dyn cyhoeddusrwydd ) gyfweld Earhart a gofynnodd iddi cyd-deithio a'r peilot Wilmer Stultz a chyd-beilot/mecanic Louis Gordon ar yr hedfaniad, fel teithiwr, ond gyda'r gorchwyl ychwanegol o gadw cofnod o'r daith. Gadawodd y tîm o harbwr Trepassey, Newfoundland and Labrador|mewn Fokker F.VIIb/3m ar 17 Mehefin 1928, gan lanio yn Pwll ger Porth Tywyn, union 20 awr a 40 munud yn ddiweddarach. Mae plac glas coffaol wrth y safle. Gan fod rhan fwyaf o'r hedfaniad ar offer a nid oedd gan Earhart yr hyfforddiant ar gyfer y math yma o hedfan, ni beilotiodd yr awyren. Wrth ei chyfweld ar ôl glanio, dywedodd "Stultz did all the flying—had to. I was just baggage, like a sack of potatoes." Ychwanegodd, "... maybe someday I'll try it alone."
Pan ddychwelodd y criw hedfan Stultz, Gordon a Earhart nôl i'r Unol Daleithiau, fe'i cyfarchwyd gyda gorymdaith tâp papur ar hyd y "Canyon of Heroes" yn Manhattan, wedi ei ddilyn gan dderbyniad gyda'r Arlywydd Calvin Coolidge yn y Y Tŷ Gwyn.
Kirkham, Swydd Gaerhirfryn
Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerhirfryn, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Kirkham. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Fylde.
Izabella Elżbieta Czartoryska
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Warsaw, Gwlad Pwyl oedd Izabella Elżbieta Czartoryska (19 Rhagfyr 1832 – 18 Mawrth 1899).
Enw'i thad oedd Adam Jerzy Czartoryski a'i mam oedd Anna Zofia Sapieha.
Bu farw yn Menton ar 18 Mawrth 1899.
Il Pianeta Degli Uomini Spenti
Ffilm antur a ffuglen wyddonol gan y cyfarwyddwr Antonio Margheriti yw Il Pianeta Degli Uomini Spenti a gyhoeddwyd yn 1961. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Ennio de Concini a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mario Migliardi.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Claude Rains, Renzo Palmer, Giuliano Gemma, Umberto Orsini, Massimo Righi, Carlo D'Angelo, John Karlsen a John Stacy.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1961. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Breakfast at Tiffany's sy’n glasur o ffilm, yn gomedi rhamantus gan Blake Edwards ac yn addasiad o lyfr o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Mario Serandrei sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antonio Margheriti ar 19 Medi 1930 yn Rhufain a bu farw ym Monterosi ar 4 Chwefror 2010.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antonio Margheriti nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Caernarfon
Tref a chymuned yng Ngwynedd, Cymru, yw Caernarfon. Mae'n enwog yn bennaf oherwydd Castell Caernarfon, sy'n gastell mawr o feini a godwyd gan Edward I o Loegr. Daw enw'r dref o gaer gynharach, sef Segontium, y gaer Rufeinig sydd ar dir uwch ar gyrion y dref. Y gaer hon a roddodd yr enw "Caer Seiont yn Arfon" neu "Caer Saint yn Arfon", a ddaeth yn ddiweddarach yn Gaernarfon. Mae gan y dref boblogaeth o 9,611 gyda 81.6% yn siaradwyr Cymraeg (97.7% yn yr oedran 10-14), yn ôl Cyfrifiad 2001. "Cofi" y gelwir rhywun a aned yn y dre.
Mae Caerdydd 198.7 km i ffwrdd o Gaernarfon ac mae Llundain yn 335.9 km. Y ddinas agosaf ydy Bangor sy'n 12.7 km i ffwrdd.
Hesgen hirgron
Monocotyledon a phlanhigyn blodeuol yw Hesgen hirgron sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Cyperaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Carex ovalis a'r enw Saesneg yw Oval sedge. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Hesgen Hirgrwn, Hesgen Hirgylchaidd.
Caernarfon
260px|dim|bawd|Castell Caernarfon o'r gorllewin bawd|dim|260px|Ffotograff ffotocrôm o tua 1890-1900
Hesgen hirgron
Mae'r planhigyn hwn yn tarddu o Asia a throfannau De America. O ran ffurf, mae'n eithaf tebyg i wair, glaswellt neu frwyn, ond y prif nodwedd sy'n eu gwahaniaethu yw bonyn y planhigyn. Mae gan y bonion hyn - o'u croes-dorri - siap triongl ac mae'r dail yn sbeiralu mewn tair rheng - dwy sydd gan wair.
Caernarfon
Hanes
Mae Caernarfon yn safle hanesyddol sydd wedi tyfu dros y canrifoedd i fod yn un o brif drefi Gwynedd a gogledd-orllewin Cymru. Darganfuwyd olion o waith amddiffynnol cyn-Rufeinig ar safle Twthill, ger y castell presennol. Roedd yn well gan y Rhufeiniaid ddewis safle fymryn i'r de o'r dref i godi eu caer newydd Segontium yn OC 75. O'r safle hwnnw roeddent yn medru rheoli'r mynediad i benrhyn Llŷn a chadw golwg ar Afon Menai ac Eryri. Mae eglwys Llanbeblig, ger y gaer, yn perthyn i ddiwedd y cyfnod Rhufeinig. Yn ôl traddodiad cafodd ei sefydlu gan Peblig, un o feibion Macsen Wledig, a gysylltir ag Elen Luyddog a Chaernarfon yn y chwedl Cymraeg Canol Breuddwyd Macsen Wledig. Yng nghainc gyntaf Pedair Cainc y Mabinogi cysylltir y dref â Branwen ferch Llŷr.
Ychydig a wyddys am hanes y dref yn y canrifoedd ar ôl i'r Rhufeiniaid ymadael. Cododd yr arglwydd Normanaidd Hugh d'Avranches, Iarll Caer, gastell mwnt a beili yng Nghaernarfon tua 1090 ar safle'r castell presennol. Ond fe'i cipiwyd gan y Cymry a bu Caernarfon yn nwylo tywysogion Gwynedd hyd y goresgyniad Seisnig yn 1283. Credir fod gan y tywysogion un o'u llysoedd yno. Ymwelodd Gerallt Gymro â Chaernarfon yn ystod ei daith trwy Gymru yn 1188.
bawd|chwith|260px|Y castell o gyfeiriad y dre bawd|260px|Cwch yn harbwr bawd|260px|Yr harbwr bawd|260px|Y castell
Codwyd Castell Caernarfon gan Edward I o Loegr ar ôl iddo feddiannu Gwynedd. Fe'i cynlluniwyd ar batrwm muriau dinas Caergystennin a thyfodd bwrdeistref Seisnig yn ei chysgod. Yn 1986 gosodwyd y castell a'r muriau ar restr Safleoedd Treftadaeth y Byd UNESCO, fel rhan o'r safle Cestyll a Muriau Trefi'r Brenin Edward yng Ngwynedd.
Gwnaethpwyd difrod helaeth i'r castell yn ystod y Gwrthryfel Cymreig (1294-1295) dan arweiniad Madog ap Llywelyn. Ymladdwyd Brwydr Twthil ger y dref ym 1401 rhwng llu Owain Glyndŵr ac amddiffynwyr y dref, ac ymosododd rhyfelwyr Glyn Dŵr ar y dref a'r castell yn 1403 a 1404, ond heb lwyddo i'w cipio.
Ar ddechrau'r 19g roedd Caernarfon yn dref Gymreig fywiog a dyfodd yn gyflym fel porthladd ar gyfer allforio llechi. Codwyd cei newydd ar lan Afon Seiont ac agorwyd Rheilffordd Nantlle i gludo llechi o chwareli Dyffryn Nantlle gan Robert a George Stephenson yn 1827-28. Hefyd yn ystod y 19g, daeth Caernarfon i fod yn un o brif ganolfannau'r byd argraffu a newyddiaduraeth yng Nghymru, ac ar ei fwyaf llewyrchus drwy gyfrwng yr iaith Gymraeg.
Erbyn heddiw mae Caernarfon yn dref farchnad brysur gydag un o'r canrannau uchaf o siaradwyr Cymraeg yn y wlad.
Cysylltiadau cludiant
Mae gwasanaeth bws rheolaidd (bob 10 munud yn ystod y dydd) yn cysylltu'r dref gyda'r Felinheli, Bangor ac ymlaen i Landudno. Mae gwasanaethau rheolaidd hefyd yn cysylltu Caernarfon gyda Porthmadog, Pwllheli a Dyffryn Nantlle sy'n golygu bod tua 4 bws yr awr yn cysylltu Bontnewydd gyda'r dref. Mae gwasaneth bws bod hanner awr yn mynd i Fethel, Llanrug a Llanberis.
Y Diwydiant Teledu
Ers sefydlu S4C yn yr 1980au cynnar, mae'r diwydiant teledu wedi dod a gwaith i dref y Cofis. Er bod dylanwad y diwydiant yn y dref wedi dirywio ers yr 1990au cynnar, mae nifer o gwmniau teledu yn parhau i fod â swyddfeydd yn y dref. Mae pencadlysoedd y cwmnïau canlynol yng Nghaernarfon:
Mae'r dref hefyd yn gartref i safle stiwdio cwmni Barcud Derwen lle mae rhaglen Uned 5 (Antena Dime Goch) a rhaglen bêl-droed Sgorio yn cael eu darlledu unwaith yr wythnos. Rhaglenni eraill sy'n cael eu cynhyrchu yn gyson yn y dref yw Y Sioe Gelf (Cwmni Da), CNEX (Griffilms/Cwmni Da) a Sgorio Cymru (Rondo).
Eraill
Ar lan Doc Fictoria saif adeilad ar batrwm hen waarws (ond a godwyd fel adeilad pwrpasol ym 1981) sydd yn bencadlys Gwasanaeth Archifau Gwynedd.
Hynodion
Mae yna lecyn creigiog ar ben Twtil, Caernarfon sydd yn fan chwarae traddodiadol i’r Cofis. “Grachan gam” i’w ei enw ar lafar heddiw - tybed beth yw tarddiad y fath enw? Crachan? (scab) - posib - y graith ar y graig efallai? Gwrachen? (y pysgodyn, wrasse, loach). Ond na, dyma holi T. Meirion Hughes, bardd ac un o wybodusion tref Caernarfon, a chael mai gwrach sydd yma, yn ôl chwedl beth bynnag, a bod rhywun rhywdro wedi trio’i saethu, gan adael olion y bwled yn y graig. Ni wyddys pwy oedd y wrach, a pham ceisio ei saethu.
Pobl o Gaernarfon
bawd|Yr olygfa o ogledd-gorllewin, Castell Caernarfon
Clybiau Chwaraeon
Mae C.P.D. Tref Caernarfon yn chwarae yn y Gynghrair Undebol. Mae dau glwb lleol arall yn y dref, sef Caernarfon Wanderers sy'n chwarae yn Nghyngrair Gwynedd a Caernarfon Borough sy'n chwarae yn adran gyntaf Cynghrair Caernarfon a'r Cylch. Mae Tîm Pêl-droed Merched Caernarfon yn chwarae yng Uwchgynghrair Merched Cymru a sefydlwyd yn nhymor 2009/10.
Cartref C.P.D. Tref Caernarfon a'r tîm merched yw'r Ofal. Mae Caernarfon Borough yn chwarae ar Ffordd yr Aber, tra bod Caernarfon Wanderers yn defnyddio Cae Top, cartref Bryncoch Utd ar y gyfres C'mon Midffild!.
Mae Clwb Rygbi Caernarfon yn chwarae yn Adran 4 (Gogledd Cymru) Cynghrair SWALEC, ac mae ail-dîm y clwb yn chwarae yng Nghyngrair Gwynedd.
Cartref y clwb rygbi yw'r Morfa, a'u clwb cymdeithasol oedd 'Clwb y Bont' ar gyfres Tipyn o Stad.
Clybiau Chwaraeon Eraill:
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Eisteddfod Genedlaethol
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol yng Nghaernarfon ym 1886, 1894, 1906, 1921, 1935, 1940, 1943, 1959 a 1979. Am wybodaeth bellach gweler:
Kirton in Lindsey
Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Lincoln, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, ydy Kirton in Lindsey. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Bwrdeistref Gogledd Swydd Lincoln.
Mein Onkel Theodor Oder Wie Man Im Schlaf Viel Geld Verdient
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Gustav Ehmck yw Mein Onkel Theodor Oder Wie Man Im Schlaf Viel Geld Verdient a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Eugen Thomass.
Mae'r ffilm Mein Onkel Theodor Oder Wie Man Im Schlaf Viel Geld Verdient yn 105 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd One Flew Over the Cuckoo's Nest sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.
Maojini Adob
Ffilm ar y grefft o ymladd yw Maojini Adob a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi.
Mein Onkel Theodor Oder Wie Man Im Schlaf Viel Geld Verdient
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustav Ehmck ar 1 Rhagfyr 1937 yn Garmisch-Partenkirchen.
Maojini Adob
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder.
Coed Gwent
Ardal o fryniau coediog yng Ngwent, de-ddwyrain Cymru yw Coed Gwent (Saesneg: Wentwood). Saif rhan o'r ardal yn Sir Fynwy a rhan yn ardal cyngor dinas Casnewydd. Mae'r copa uchaf yn cyrraedd 309 medr; y pwynt uchaf yn ardal Casnewydd.
Mein Onkel Theodor Oder Wie Man Im Schlaf Viel Geld Verdient
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Maojini Adob
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Coed Gwent
Saif Coed Gwent i'r gogledd-ddwyrain o ddinas Casnewydd. Yma y ceir y darn mwyaf o hen goedwig sy'n weddill yng Nghymru, gweddillion yr hun oedd unwaith yn goedwig lawr mwy, yn ymestyn o afon Wysg i afon Gwy. Yn y Canol Oesoedd roedd yn rhannu Gwent yn ddwy ran: Gwent Uwch Coed a Gwent Is Coed.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn (mynydd). Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 309 metr (1014 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.
Mein Onkel Theodor Oder Wie Man Im Schlaf Viel Geld Verdient
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustav Ehmck nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mae'n Ferch: y Ddau Air Mwyaf Marwol yn y Byd
Ffilm ddogfen yw Mae'n Ferch: y Ddau Air Mwyaf Marwol yn y Byd a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ysgol Ieuan Gwynedd
Ysgol gynradd Cymraeg ger Rhydymain ydy Ysgol Ieuan Gwynedd. Enwyd yr ysgol ar ôl enw barddol y parchedig Evan Jones. Sefydlwyd hi'n 1966, cyn hynny mynychodd y disgyblion ysgol Bryncoedifor gerllaw.
Roedd 25 o ddisgyblion yn yr ysgol ym mlwyddyn addysgol 2006 - 2007. Daw 80% o'r disgyblion o gartefi lle bod Cymraeg yn brif iaith.
Ffesant Edwards
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Ffesant Edwards (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: ffesantod Edwards) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Lophura edwardsi; yr enw Saesneg arno yw Edwards' pheasant. Mae'n perthyn i deulu'r Ffesantod (Lladin: Phasianidae) sydd yn urdd y Galliformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn L. edwardsi, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r ffesant Edwards yn perthyn i deulu'r Ffesantod (Lladin: Phasianidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Dry Doddington
Pentref yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Dry Doddington. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Westborough and Dry Doddington yn ardal an-fetropolitan De Kesteven.
Geal Charn (1049 m)
Mae Geal Charn (neu Geal-Chàrn) yn gopa mynydd a geir rhwng Loch Treig a Loch Ericht ym mynyddoedd y Grampians, yng ngogledd-orllewin Ucheldir yr Alban;. cairn next to trig point
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Al-Andalus
bawd|dde|200px|[[Coran o Al-Ándalus, o’r 12fed ganrif]]
Al-Ándalus (Arabeg الأندلس) yw’r enw a ddefnyddir ar y rhannau hynny o Sbaen a Portiwgal oedd dan reolaeth y Mwslimiaid yn y cyfnod rhwng 711 a 1492). Nid oes sicrwydd am darddiad yr enw, er y gall fod cysylltiad â’r Fandaliaid. O al-Andalus y daw enw y Gymuned Ymreolaethol fodern Andalucia, ond ar un adeg yr oedd al-Andalus yn llawer ehangach na hynny.
Ar 27 Ebrill yn y flwyddyn 711, glaniodd byddin Fwslimaidd o tua 9,000 o wyr yn Gibraltar (Yebel Tarik), dan arweiniad Tariq Ibn Ziyad, dirpwy i Raglaw Tangier, Musa ibn Nusair. Ar 19 Gorffennaf gorchfygasant fyddin y Fisigothiaid, a lladdwyd Roderic, brenin y Fisigothiaid. Y flwyddyn wedyn cyrhaeddodd Musa ibn Nusair ei hun gyda byddin arall. Yn y pum mlynedd nesaf, trwy gyfuniad o frwydro a gwneud cytundebau, daethant i reoli’r rhan fwyaf o Orynys Iberia ac eithrio yr ardaloedd mynyddig yn y gogledd.
Yn 756 daeth Abd al-Rahman I i Córdoba a sefydlodd linach a fu’n rheoli al-Andalus hyd 1031. Creodd Abd al-Rahman Emirat Cordoba yn 773. Yn 912, daeth Abd al-Rahman III i’r orsedd ac yn 929 cyhoeddodd ei hun fel Califf.
Yn 1031 ymrannodd Al-Andalus yn nifer o deyrnasoedd llai, y Taifas, o ganlyniad i ryfeloedd cartref ynglŷn â’r olyniaeth. Bu nifer o ymosodiadau llwyddiannus o Ogledd Affrica, megis yr Almorafidiaid a’r Almohadiaid.
Rhwng 718 a 1230, ffurfiwyd y prif deyrnasoedd Cristionogol yn y gogledd: Castilla, Portiwgal, Navarra ac Aragón. Yn raddol dechreuodd y Cristionogion ennill tiriogaethau oddi ar y Mwslimiaid, proses a elwir y Reconquista. Ystyrir i'r Reconquista ddechrau yn 722 pan enillodd Pelayo fuddugoliaeth dros y Mwslimiaid ym Mrwydr Covadonga, i sicrhau annibyniaeth Asturias. Dim ond yn araf yr oedd y Cristionogion yn adennill tir am gyfnod, ond cyflymodd y broses yn y 13g ar ôl uno teyrnasoedd Castilla a León dan y brenin Fernando III. Erbyn canol y 13g dim ond Teyrnas Granada oedd yn parhau yn eiddo'r Mwslimiaid. Diweddodd y Reconquista yn 1492 pan gipiodd y Cristionogion ddinas Granada a gorfodi ei brenin olaf, Boabdil (Abu 'Abd Allāh), i fynd i alltudiaeth.
Celfyddyd a gwyddoniaeth yn al-Andalus
bawd|dde|250px|[[Mosg Córdoba]]
Claire Evans
Model Gymreig ydy Claire Louise Evans (ganwyd 11 Ionawr 1983) ac enillydd Miss Wales 2005.
Hi oedd merch hynaf Geraint a Michelle. Fe'i ganed yn Aberystwyth, Cymru a derbyniodd ei haddysg yn ysgol gynradd Catholic Sant Padarn ac yna yn Ysgol Penglais.
Roedd hi'n athletwraig genedlaethol, ac enillodd mewn rasys 1500 m, 3000 m, 5000 m, 10,000 m a thraws gwlad, gan gynrychioli Cymru yn rhyngwladol. Roedd hi hefyd yn nofwraig da ac mae ganddi gymwysterau mewn therapi chwaraeon. Mae ei brawd Daniel hefyd wedi cynrychioli Cymru mewn chwaraeon amrywiol.
Cafodd ei choroni yn Miss Cymru yn 2005 gan gynrychioli Cymru wedyn yn Miss World 2005 yn Tsieina. Hi oedd y Miss Cymru cyntaf i ddod o Geredigion. Daeth yn 6ed yn y gystadleuaeth Miss Great Britain. Mae wedi ymddangos mewn sawl cylchgrawn a fideo gerddorol yn ogystal â rhaglenni teledu Sky (Living TV) a chylchgrawn i ferched: Citta Bella yn Malaysia.
Dear Brigitte
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Henry Koster yw Dear Brigitte a gyhoeddwyd yn 1965. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn San Francisco a Paris. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Nunnally Johnson a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan George Duning. Dosbarthwyd y ffilm gan 20th Century Studios a hynny drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Brigitte Bardot, James Stewart, Ed Wynn, Alice Pearce, Glynis Johns, Fabian, James Brolin, Charles Robinson, Jesse White, Bill Mumy, John Williams, Jack Kruschen, William "Bill" Henry a Howard Freeman. Mae'r ffilm Dear Brigitte yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry Koster ar 1 Mai 1905 yn Berlin a bu farw yn Camarillo ar 25 Ebrill 1980.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry Koster nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
A Touch of The Other
Ffilm ddrama am drosedd gan y cyfarwyddwr Arnold L. Miller yw A Touch of The Other a gyhoeddwyd yn 1970. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Kenneth Cope.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1970. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Patton sef ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr ffilm Franklin J. Schaffner. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arnold L Miller ar 20 Hydref 1922 yn Llundain.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arnold L. Miller nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhestr o SoDdGA yng Ngorllewin Morgannwg
bawd|{{legend|#BF97BF|Safleoedd yng Ngorllewin Morgannwg}}
Mae'r "Ardal Ymchwil" yma'n cynnwys rhannau o dair sir: Castell-nedd Port Talbot, Abertawe a Sir Gaerfyrddin:
Castell-nedd Port Talbot
• 3
Abertawe
• 3
Powys
• 3
Gwyddelod
Pobl a anwyd yn Iwerddon
Oherwydd maint y tabl hwn, fe'i rhannwyd yn ddwy restr:
Rie Knipscheer
Arlunydd benywaidd o Frenhiniaeth yr Iseldiroedd oedd Rie Knipscheer (6 Ebrill 1911 - 13 Chwefror 2003).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd ym Mrenhiniaeth yr Iseldiroedd.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Llostfain bochgoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Llostfain bochgoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llostfeinion bochgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Synallaxis scutatus; yr enw Saesneg arno yw Ochre-cheeked spinetail. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. scutatus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r llostfain bochgoch yn perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
No Greater Law
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Tom Dumican yw No Greater Law a gyhoeddwyd yn 2018.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tom Dumican nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ek Aur Maut
Ffilm llawn cyffro yw Ek Aur Maut a gyhoeddwyd yn 2001. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2001. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Beautiful Mind sef ffilm fywgraffyddol gan Ron Howard.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Camborne a Redruth (etholaeth seneddol)
Etholaeth seneddol yng Nghernyw, De-orllewin Lloegr, yw Camborne a Redruth (Saesneg: Camborne and Redruth). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.
Aelodau Seneddol
2010–presennol: George Eustice (Ceidwadol)
Space Men
Ffilm antur a ffuglen wyddonol gan y cyfarwyddwr Antonio Margheriti yw Space Men a gyhoeddwyd yn 1960. Fe'i cynhyrchwyd gan Samuel Z. Arkoff yn yr Eidal; y cwmni cynhyrchu oedd Titanus. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Ennio de Concini a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Lelio Luttazzi. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Rik Van Nutter, Franco Fantasia ac Aldo Pini.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1960. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Psycho sy’n ffilm llawn arswyd a dirgelwch gan feistr y ''genre’’ yma, Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Mario Serandrei sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antonio Margheriti ar 19 Medi 1930 yn Rhufain a bu farw ym Monterosi ar 4 Chwefror 2010.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antonio Margheriti nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dunholme
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Dunholme. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gorllewin Lindsey.
Maori i New Zealand
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Irma Clausen yw Maori i New Zealand a gyhoeddwyd yn 1989. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
The Girl Reporter
Ffilm ddrama heb sain (na llais) yw The Girl Reporter a gyhoeddwyd yn 1910. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Maori i New Zealand
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1989. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Batman (ffilm o 1989) sef ffilm drosedd llawn cyffro gan Tim Burton. Irma Clausen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Irma Clausen sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
The Girl Reporter
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Macromia corycia
Gwas neidr o deulu'r Macromiidae (neu'r 'Criwserod') yw'r Macromia corycia. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Maori i New Zealand
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Irma Clausen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Girl Reporter
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1910. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (ffilm o 1910) sef ffilm arswyd, gwyddonias o Unol Daleithiau America gan J. Searle Dawley.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cherry Dee
Model Gymreig ydy Cherry Frampton (ganwyd 11 Mehefin 1987) sydd hefyd yn fodel tudalen 3 ac oedd yn defnyddio'r enw Cherry Dee. Ei henw llawn yw Cherry Daniella Andrea Frampton.
Ymddangosodd mewn cylchgronau fel Fast Car, Fit For Men, Nuts a phapurau newydd tabloid fel y The Sun, y Daily Star, a'r The Daily Sport.
Ar 10 Awst 2003 bu'n fodel fronnoeth yn y Daily Sport, dim ond dau fis wedi iddi hi droi'n 16 oed. Ar y pryd hi oedd mascot Tim pêl-droed Bwcle a chollodd ei swydd am wneud hynny!
Darlledwyd rhaglen ddogfen (gyda Gwynn Williams yn cyflwyno) ar yrfa Frampton ar raglen On the Edge ar gyfer HTV Wales ar 8 Ionawr 2004.
Ar 1 Mai, 2004 newidiwyd y ddeddf Sexual Offences Act 2003, oedd yn codi'r oed ar gyfer ymddangos yn noeth mewn ffotograffiaeth o 16 i 18. Dileodd Frampton y ffotograffiau ohoni ei hun o'r we a rhoi stop ar fod yn fodel - nes oedd hi'n 18 oed, yna dechreuodd stripio eto. Ychydig cyn iddi droi'n 18 oed yswiriodd ei bronnau am £1m.
Kalevala
250px|bawd|de|"Amddiffyn y Sampo", llun gan [[Akseli Gallen-Kallela]] Cerdd hir yn yr iaith Ffinneg ac arwrgerdd genedlaethol y Ffindir yw'r Kalevala. Ei ffurf fwyaf cyfarwydd yw'r fersiwn a luniwyd gan yr ieithydd a hynafiaethydd Elias Lönnrot (1802 - 1884) rhwng 1835 a 1849. Mae'r fersiwn honno'n seiliedig ar waith ymchwil Lönrot yn casglu ceinciau o'r Kalevala oddi ar dafod leferydd yng nghefn-gwlad y Ffindir ac ar ddarnau o'r epig a gyhoeddwyd eisoes o'r 17g ymlaen.
Cefndir hanesyddol y Kalevala yw'r berthynas rhwng pobl Kaleva a'u cymdogion y Pohjola (y Lapiaid efallai). Yn ganolog i'r epig y mae'r ymchwil am y Sampo talismanaidd. Dim ond ar ddiwedd y gerdd y ceir cyfeiriadau at Gristnogaeth, na ddaeth yn grefydd swyddogol yn y Ffindir tan y 14g.
Mae'r Kalevala yn arwrgerdd hir iawn sy'n ymestyn i 50 canto. Y prif gymeriad yw'r arwr Kalevaidd Väinämöinen sy'n ceisio ennill y forwyn Aino, chwaer yr arwr Pohjolaidd Joukahainen. Ar ôl colli Aino mae Väinämöinen yn ceisio morwyn Pohjolaidd arall ac yn mynd trwy gyfres o anturiaethau rhyfeddol cyn ei hennill. Y tu ôl i hyn mae'n debyg fod y morwynion yn cynrychioli sofraniaeth ar y wlad, thema sydd i'w chael mewn sawl traddodiad llên gwerin.
Cafodd y Kalevala dadenedig ddylanwad mawr ar fywyd diwyllianol y Ffindir. Ymhlith yr artistiaid a ysbrydolwyd gan y gerdd mae'r cyfansoddwr Sibelius a'r darlunydd Akseli Gallen-Kallela yn sefyll allan.
Llyfryddiaeth
Y cyfieithiad Saesneg clasurol yw,
Knutsford
Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Knutsford. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Gaer.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 13,191.
Mae Caerdydd 209.8 km i ffwrdd o Knutsford ac mae Llundain yn 251.2 km. Y ddinas agosaf ydy Salford sy'n 20.6 km i ffwrdd.
Mynydd y Betws
Mynydd ar y ffîn rhwng Sir Gaerfyrddin a sir Abertawe yn ne Cymru yw Mynydd y Betws;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 168metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Saif gerllaw'r ffordd gefn rhwng Rhydaman a Clydach, ac mae pentrefi Y Betws a Pantyffynnon wrth ei droed. Ef yw'r copa uchaf rhwng Afon Llwchwr ac Afon Clydach, a'r copa uchaf yn sir Abertawe. Gerllaw'r copa mae adfeilion castell, Penlle'r Castell.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn (mynydd). Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 373 metr (1224 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 8 Mehefin 2009.
Kelley, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Kelley, gan gynnwys:
Siart recordiau
Rhestr o recordiau yn ôl eu poblogrwydd ar adeg arbennig yw siart recordiau. Mae siartiau yn amrywio o ran sut mae poblogrwydd yn cael ei fesur, gall ddibynnu ar werthiant recordiau gramoffon, casetiau a chryno ddisgiau; faint caent eu canu ar y radio; ac yn ddiweddar faint caiff ei lwytho o'r we. Mae rhai siartiau arbennigol dim ond yn ystyried ffurf arbennig o gerddoriaeth.
Rhyfel cyfyngedig
Rhyfel lle mae'r cydryfelwyr yn osgoi grym diarbed yn fwriadol yw rhyfel cyfyngedig neu ryfel bach. Gall rhyfel fod yn gyfyngedig o ran amcan, daearyddiaeth, hyd, targedau, neu ddulliau rhyfela ac arfau. Gall rhesymau dros gyfyngu rhyfela gynnwys cadw'r ymladd i ardaloedd penodol, gwella credadwyaeth polisi ataliaeth trwy ddangos parodrwydd i dalu'r pwyth, neu i brofi grym gwrthwynebydd.
Amcan
Yn aml amcanion rhyfeloedd sydd yn eu cyfyngu, pan mae cydryfelwr yn ystyried buddugoliaeth fel ennill nod(au) penodol yn hytrach na cheisio difrodi llu'r gelyn yn llwyr. Gall amcanion cynnwys ennill neu ad-ennill tiriogaeth benodol, ennill mynediad i adnoddau crai neu lwybrau môr, neu gosbi gwrthwynebwyr. Er enghraifft, yn achos Rhyfel y Falklands amcan y Deyrnas Unedig oedd i ad-ennill Ynysoedd y Falklands, ac amcan yr Ariannin oedd i barhau ei feddiannaeth a gwrthsefyll y lluoedd Prydeinig. Nid oedd unrhyw siawns i'r rhyfel ymledu i diroedd mawr Prydain neu'r Ariannin.
Gelwir rhyfel cyfyngedig gyda'r amcan o gosbi gwladwriaeth yn aml yn lled-ryfel gan fod yr ymladd fel arfer yn neilltuol ac anghydnabyddedig. Enghraifft o hyn yw Rhyfel Tsieina a Fietnam ym 1979, pan gorchmynnodd Gweriniaeth Pobl Tsieina cyrchoedd ar hyd y ffin Tsieino-Fietnamaidd i gosbi Fietnam am feddiannu Cambodia.
Daearyddiaeth
Yn ystod y rhyfeloedd gan ddirprwy a ymladdwyd rhwng yr Unol Daleithiau a'r Undeb Sofietaidd yn ystod y Rhyfel Oer (1945–91), megis Rhyfel Corea, cafodd maes y gad ei gyfyngu i ardaloedd daearyddol benodol. Gan amlaf priodolir dynodiad rhyfel cyfyngedig daearyddol at ryfeloedd sydd yn ymglymu o leiaf un bŵer mawr – os nad oes pŵer mawr, neu os yw pŵer mawr yn brwydro yn erbyn gwladwriaeth gyfagos, fe'i elwir yn rhyfel lleol. Gall rhyfeloedd lleol hefyd fod yn gyfyngedig eu daearyddiaeth, e.e. cyfyngwyd maes Rhyfel India a Pakistan (1947–8) i dalaith Kashmir.
Hyd
bawd|Map yn dangos lluoedd [[Israelaidd yn cipio Gorynys Sinai yn ystod y Rhyfel Chwe Diwrnod]] Mae hyd yn gyfyngiad pwysig ar ryfel, a gan amlaf rhyfeloedd rhyngwladwriaethol sydd yn gyfyngedig yn yr ystyr hon. Er gall gwahaniaethau mawr bodoli rhyngddynt, mae gan wladwriaethau statws cyfartal (hynny yw rheolaeth lywodraethol dros eu tiriogaeth a monopoli ar ddefnydd grym) ac o ganlyniad ceir brwydrau tyngedfennol rhwng cydryfelwyr sydd ag adnoddau a dulliau ymladd tebyg, gan arwain at fuddugoliaethau cyflym, er enghraifft y Rhyfel Chwe Diwrnod (mae rhai eithriadau megis Rhyfel Iran ac Irac, a pharhaodd am wyth mlynedd). Ar y llaw arall, mae rhyfeloedd mewnwladwriaethol yn tueddu i bara'n hir, yn bennaf oherwydd y gwahaniaethau mewn grym ac adnoddau sy'n achosi i'r rhyfelwyr iswladwriaethol llai grymus i droi at rhyfela anghonfensiynol, megis tactegau herwfilwrol, i flino'r wladwriaeth rymus, er enghraifft parhaodd yr Helyntion yng Ngogledd Iwerddon am dair degawd. Yn gyffredinol mae rhyfeloedd diarbed yn galluogi i wladwriaethau i fyddino a pharatoi eu hunain am ryfel, tra bo rhyfeloedd cyfyngedig yn dibynnu ar effeithioldeb a maint lluoedd y cydryfelwyr ar y pryd.
Targedau
Yn fwyfwy yn rhyfela modern cyfyngir ar dargedau milwrol wrth i gydryfelwyr targedu arfau a galluoedd ymladd y gelyn yn hytrach na sifiliaid. Yn ystod y Rhyfel Oer gorchmynodd strategaeth niwclear i arfau niwclear, os cânt eu defnyddio, gael eu targedu at arfau niwclear y gelyn, nid at ardaloedd poblog (er roedd nifer o arweinwyr Ewropeaidd yn dadlau y gall hyn arwain at sefyllfa lle cyfyngwyd rhyfel niwclear i dir Ewrop i osgoi ymosodiadau ar diroedd yr Unol Daleithiau a'r Undeb Sofietaidd). Ers diwedd y Rhyfel Oer ehangwyd hyn i arfau dinistr torfol eraill, a hefyd rhai arfau confensiynol. Defnyddiodd yr Unol Daleithiau technoleg "glyfar" yn ystod Rhyfel y Gwlff i geisio leihau difrod ystlysol.
Dulliau rhyfela ac arfau
Yn ystod y Rhyfel Oer roedd rhyfeloedd gan ddirprwy yr uwchbwerau, megis Rhyfel Corea, yn gyfyngedig gan na ddefnyddiwyd arfau niwclear er yr oedd UDA ac UGSS ill dau yn berchen arnynt. Ers diwedd y Rhyfel Oer mae pryder bod rhyfel niwclear cyfyngedig – hynny yw, rhyfel lle defnyddir rhai arfau niwclear – yn bosib wrth i fwy o wladwriaethau cael gafael ar arfau niwclear. Mewn achos gwladwriaethau anniwclear, mae diffyg defnyddio eu harfau mwyaf dinistriol yn dynodi cyfyngu ar ryfela (felly bydd yn anodd dadlau yr oedd Rhyfel Iran ac Irac yn gyfyngedig o ran arfau gan ddefnyddiodd Irac arfau cemegol yn erbyn Iran).
Gall maint lluoedd hefyd ddynodi cyfyngiadau ar ryfel, er enghraifft Rhyfel Tsieina a Fietnam, Rhyfel y Falklands, a meddiannaeth Israel yn Libanus.
Baker Township, Kansas
Treflan yn, yn nhalaith Kansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Baker Township, gan gynnwys:
Hesgen lwydlas
Monocotyledon a phlanhigyn blodeuol yw Hesgen lwydlas sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Cyperaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Carex panicea a'r enw Saesneg yw Carnation sedge. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Hesgen Benigen-ddail.
Mae'r planhigyn hwn yn tarddu o Asia a throfannau De America. O ran ffurf, mae'n eithaf tebyg i wair, glaswellt neu frwyn, ond y prif nodwedd sy'n eu gwahaniaethu yw bonyn y planhigyn. Mae gan y bonion hyn - o'u croes-dorri - siap triongl ac mae'r dail yn sbeiralu mewn tair rheng - dwy sydd gan wair.
Chno Dearg
Mae Chno Dearg yn gopa mynydd a geir 25 i'r dwyrain o Fort William rhwng Loch Treig a Loch Ericht ym mynyddoedd y Grampians, yng ngogledd-orllewin  Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd enfawr ar y copa.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n MarilynMunroHuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
713
7g - 8g - 9g
660au 670au 680au 690au 700au - 710au - 720au 730au 740au 750au 760au
708 709 710 711 712 - 713 - 714 715 716 717 718
Dunsby
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Dunsby. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Kesteven.
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 124.
The Mason Brothers
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Keith Sutliff yw The Mason Brothers a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd ei ffilmio yn Los Angeles. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Keith Sutliff a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Federico Vaona. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Keith Sutliff ar 1 Ionawr 1901. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2012 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Keith Sutliff nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
De-ddwyrain Cernyw (etholaeth seneddol)
Etholaeth seneddol yng Nghernyw, De-orllewin Lloegr, yw De-ddwyrain Cernyw (Saesneg: South East Cornwall). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.
Sefydlwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 1983.
Corydon, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Corydon, gan gynnwys:
Elias Lönnrot
Ieithydd, bardd a chasglwyr llên gwerin o'r Ffindir oedd Elias Lönnrot (9 Ebrill 1802 – 19 Mawrth 1884), a aned yn Sammatti yn ardal Nyland.
100px|bawd|chwith|Argraffiad cyntaf y rhan gyntaf o'r [[Kalevala, 1838]] O ran ei alwedigaeth roedd Lönnrot yn feddyg cefn-gwlad am ugain mlynedd yn Kajana a dreuliai ei amser yn cofnodi cerddi a baledi traddodiadol y werin, yn eu plith y Kalevala, arwrgerdd genedlaethol y Ffindir, a gyhoeddwyd ganddo rhwng 1838 a 1849. Mewn cydnabyddiaeth o'i waith apwyntiwyd Lönrot yn athro llenyddiaeth Ffinneg ym mhrifysgol Helsinki (1853 - 1862).
Yn ogystal â'r Kalevala cyhoeddodd geiriadur mawr Ffinneg-Swedeg (1866 - 1880) a osododd seiliau cadarn i'r iaith Ffinneg fel iaith lenyddol.
Gorsaf reilffordd Alness
Mae gorsaf reilffordd Alness yn orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu pentref Alness yn yr Ucheldiroedd, yr Alban.
Elias Lönnrot
Ymddiddorai mewn botaneg hefyd ac yn 1860 cyhoeddodd ei Flora Fennica – Suomen Kasvisto, un o'r llawlyfrau cynharaf ar flodau a phlanhigion mewn iaith frodorol i ymddangos. Roedd y llyfr yn ddylanwadol iawn yn Llychlyn.
Ysgol Botwnnog
Ysgol uwchradd ddwyieithog (Cymraeg a Saesneg) ym Motwnnog, Gwynedd, ydy Ysgol Botwnnog.
Roedd 516 o ddisgyblion yn yr ysgol yn 2006 o'i gymharu â 480 yn 2001 a 405 yn 1998. Daw 70% o'r disgyblion o gartrefi lle'r Cymraeg yw'r brif iaith. Gall 95% o'r disgyblion siarad Cymraeg i lefel iaith cyntaf.
Josip Broz Tito
Chwyldroadwr a gwladweinydd Iwgoslafaidd oedd y Marsial Josip Broz Tito (Serbo-Croateg: Јосип Броз Тито; ynganiad Serbo-Croateg: [jɔ̂sip brɔ̂ːz tîtɔ]; ganwyd Josip Broz; 7 Mai 1892 – 4 Mai 1980) a wasanaethodd mewn nifer o swyddi o 1945 hyd ei farwolaeth ym 1980. Er i rai feirniadu ei arlywyddiaeth yn gyfnod awdurdodaidd,  ystyrid Tito gan y mwyafrif yn unben tadol o ganlyniad i lwyddiant ei bolisïau economaidd a diplomyddol, ac roedd yn boblogaidd yn Iwgoslafia a thramor. Ystyrid yn symbol o undod a lwyddodd i gadw cydfodolaeth heddychlon ymysg cenhedloedd Iwgoslafia. Daeth i sylw'r byd fel un o brif arweinwyr y Mudiad Amhleidiol, ynghyd â Jawaharlal Nehru a Gamal Abdel Nasser.
Ysgol Botwnnog
Bu Robert Alun Roberts yn athro gwyddoniaeth yn yr ysgol rhwng 1915 ac 1917. Derbyniodd CBE am ei gyfraniad i amaethyddiaeth yn 1962.
Josip Broz Tito
Ganwyd Josip, seithfed blentyn i Franjo a Marija Broz, ym mhentref Kumrovec yn Awstria-Hwngari, sydd heddiw yn rhan o Groatia. Cafodd ei alw i'r fyddin a daeth yn yr Uwch Sarsiant ieuengaf ym Myddin Awstria-Hwngari. Fe'i anafwyd yn ddifrifol gan y Rwsiaid, a gipiasant i'w ddanfon i wersyll gwaith ym Mynyddoedd yr Wral. Brwydrodd yn Chwyldro Hydref ac ymunodd ag uned y Gwarchodlu Coch yn Omsk. Dychwelodd gartref i Deyrnas Iwgoslafia ac ymunodd â'r Blaid Gomiwnyddol.