cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tai crefydd Cymru
Clasau
Y sefydliad nodweddiadol yn y cyfnod cynnar oedd y Clas. Defnyddir y gair 'mynachlog' i ddisgrifio'r clas, ond mewn gwirionedd roedd y sefyllfa'n amrywio o le i le ac o gyfnod i gyfnod. Yn sicr nid mynachlogydd yn yr ystyr gyffredin heddiw oedden nhw. Credir fod tri math o ffurfiau ar y bywyd cymunedol Cristnogol yn y Gymru gynnar. Roedd rhai meudwyon yn byw 'yn yr anialawch', mewn ogofâu er enghraifft, ar ben eu hunain neu gyda chwmni bach o ddisgyblion neu gyd-feudwyon. Roedd yna gymunedau mwy rheolaidd yn ogystal, gan amlaf yn trin y tir o gwmpas llan neu eglwys gynnar. Yn olaf roedd yna ganolfannau mawr fel Tyddewi, Llanbadarn Fawr, Clynnog Fawr a Llanilltud Fawr gyda chlerigwyr a mynachod. Yn aml iawn roedd y sefydliadau hyn yn ganolfannau dysg.
Roedd rheolau'r clasau Cymreig yn fwy llac o lawer nac yn y mynachlogydd diweddarach a sefydlwyd yng Nghymru gan y Sistersiaid ac eraill. Roedd abad y clas a chlerigwyr eraill yn rhydd i briodi a chael plant. Mewn canlyniad roedd yr abadaeth a swyddi pwysig eraill yn tueddi i fod yn etifeddol ac yn cael eu trosglwyddo o'r tad i'r mab, ffaith a syfrdanodd y mynachod Normanaidd cyntaf. Roedd aelodau'r clas yn perchen tir fel unigolion yn ogystal. Cymunedau oeddynt felly, yn hytrach na mynachlogydd ffurfiol. Roeddynt yn mwynhau nawdd brenhinoedd Cymreig ac roedd yn ddigwyddiad cyffredin i aelodau o'r teuluoedd brenhinol ymneilltuo i glas hefyd.
Tai Sistersaidd
bawd|Ystrad Fflur
Urdd o fynachod a sefydlwyd yn yr 11g oedd y Sistersiaid. Eu henw poblogaidd yng Nghymru oedd 'Y Brodyr Gwynion', oherwydd eu gwisgoedd gwyn, mewn cyferbyniaeth â'r Benedictiaid yn eu gwisgoedd tywyll.
Cawsant eu cyflwyno i Gymru gan y Normaniaid. Tai crefyddol estron oeddynt i ddechrau, ac arosai rhai ohonyn nhw felly, yn arbennig yn y De a'r Mers. Ond yn y gorllewin a'r gogledd daethant yn rhan o'r diwylliant Cymreig gan chwarae rhan bwysig yng ngwleidyddiaeth yr oes. Codwyd nifer o abatai ganddyn nhw dan nawdd tywysogion Cymreig ac arglwyddi lleol Cymreig a Normanaidd.
Ymysg yr enwocaf o dai'r Sistersiad roedd Abaty Tyndyrn, Abaty Ystrad Fflur, Abaty Glyn y Groes ac Abaty Aberconwy. Roedd hefyd ddau leiandy Sistersaidd yng Nghymru, Lleiandy Llanllugan a Lleiandy Llanllŷr.
Mae un tŷ Sistersaidd yng Nghymru heddiw, sef Abaty Ynys Bŷr.
Tai Ffransiscaidd
Cyhaeddodd Urdd Sant Ffransis i Gymru yn weddol fuan wedi marwolaeth Sant Ffransis; sefydlodd Llywelyn Fawr dŷ iddynt yn Llanfaes ar Ynys Môn yn 1237. Ddeugain mlynedd yn ddiweddarch, roeddynt wedi ychwanegu tai yng Nghaerdydd a Chaerfyrddin.
Heddiw mae tŷ Ffransiscaidd ym Mhantasaph ger Treffynnon yng Ngogledd Cymru
Tai Awstinaidd
bawd|Priordy Penmon
Tai Benedictaidd
bawd|Croesfa Priordy Ewenni, dyfrlliw (tua 1797) gan [[J.M.W. Turner]]
Sefydlwyd nifer o dai crefydd Benedictaidd yng Nghymru. Priordy Cas-gwent, a sefydlwyd tua 1072 gan William fitzOsbern a'i fab Roger de Breteuil, 2il Iarll Henffordd, oedd y cyntaf o'r tai yn perthyn i un o'r urddau Ewropeaidd i'w sefydlu yng Nghymru. Ymhlith y gweddill roedd Priordy Aberhonddu, Priordy Ewenni a Phriordy y Fenni.
Roedd pob un o'r tai Benedictaidd yng Nghymru yn y de, a phob un wedi ei sefydlu gan arglwydd Normanaidd, er i'r Arglwydd Rhys ail-sefydlu Aberteifi wedi gyrru'r mynachod estron ymaith. Roedd nifer ohonynt wedi eu rhoi yn eiddo i abatai yn Ffrainc, a phan waethygodd y berthynas rhwng Lloegr a Ffrainc yn ddiweddarach, dioddefodd priordai megis Allteuryn a Phenfro oherwydd eu bod yn eiddo i abatai Ffrengig.
Eraill
Yn Sir Benfro, ceir tri thŷ yn perthyn i Urdd Tiron, sef Abaty Llandudoch, Priordy Pyll a Phriordy Ynys Bŷr. Roedd Abaty Talyllychau yn un o dai y Premonstratensiaid, yr unig un yng Nghymru. Yn Ninbych roedd Brodordy Dinbych yn perthyn i urdd y Carmeliaid.
Dawns y Siôl (TTBB)
Cân i gôr TTBB gyda chyfeiliant piano gan Gwyneth Evans a Gareth Glyn yw Dawns y Siôl (TTBB). Cwmni Cyhoeddi Gwynn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Tai crefydd Cymru
Diddymu'r Mynachlogydd
Arweiniodd diddymiad y mynachlogydd yn ystod teyrnasiad y brenin Harri VIII at gau pob un o dai crefydd Cymru. Anfonodd y brenin gomisiynwyr allan i archwilio cyflwr y mynachlogydd a rhoddwyd eu hadroddiad ar werth y tai, y Valor Ecclesiasticus, iddo; ymhlith y goruchwylwyr yng Nghymru oedd Elis Prys (Y Doctor Coch) o Blas Iolyn. Mewn canlyniad caewyd 48 o dai yng Nghymru (bron y cyfan) yn 1536 ac erbyn diwedd y ddegawd doedd dim un fynachlog ar ôl.
The Proud Rider
Ffilm herwyr y beics yw The Proud Rider a gyhoeddwyd yn 1971. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn Ontario. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1971. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Clockwork Orange sef ffim wyddonias, ddistopaidd am drosedd gan y cyfarwyddwr ffilm Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Tai crefydd Cymru
Diddymu'r Mynachlogydd
Ail-gychwynwyd rhai tai crefydd yn ddiweddarach, ar raddfa lawer llai, gan yr Eglwys Gatholig a chan yr Eglwys Anglicanaidd.
Dawns y Siôl (TTBB)
Disgrifiad byr
Cân i gôr TTBB gyda chyfeiliant piano gan Gareth Glyn, y cyfansoddwr cyfoes o Fôn, ar eiriau Cymraeg gan Gwyneth Evans, gyda chyfieithiad Saesneg gan y cyfansoddwr.
Gwyn Thomas (bardd)
Bardd Cymraeg ac ysgolhaig oedd Gwyn Thomas (2 Medi 1936 – 13 Ebrill 2016). Am flynyddoedd lawer bu'n athro yn yr Adran Gymraeg, Prifysgol Cymru, Bangor ac yn ddiweddarach yn bennaeth yr adran honno. Bu'n Fardd Cenedlaethol Cymru rhwng 2006 a 2008. Mae ei ddefnydd o ymadroddion Cymraeg llafar toredig, ansicr a Seisnigedig yn nodweddiadol o'i waith.
Dawns y Siôl (TTBB)
Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle
The Proud Rider
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwyn Thomas (bardd)
Cyhoeddwyd ei hunangofiant Bywyd Bach gan Wasg Gwynedd yn 2006.
Bywyd cynnar ac addysg
Ganed ef yn Nhanygrisiau a chafodd ei fagu ym Mlaenau Ffestiniog. Fe'i addysgwyd yn Ysgol Sir Ffestiniog, Prifysgol Cymru, Bangor a Coleg yr Iesu, Rhydychen.
Bwrdeistref Harrogate
Ardal an-fetropolitan a bwrdeistref yng Ngogledd Swydd Efrog, Swydd Efrog a'r Hwmbr, Lloegr, yw Bwrdeistref Harrogate.
Mae gan y fwrdeistref arwynebedd o 1,308 km², gyda 160,831 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2019. Mae’n ffinio Ardal Hambleton i’r gogledd-ddwyrain, Dinas Efrog i’r dwyrain, Ardal Selby i’r de-ddwyrain, Gorllewin Swydd Efrog i’r de, Ardal Craven i’r gorllewin, a Richmondshire i’r gogledd-orllewin.
Ffurfiwyd y fwrdeistref dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974. Roedd yn gyfuniad o ardaloedd gwledig Masham a Wath, a rhan o Ardal Gwledig Thirsk, a oedd yn Riding Gogleddol Swydd Efrog, ynghyd â bwrdeistrefi Harrogate a dinas Ripon, ardal trefol Knaresborough, Ardal Gwledig Nidderdale, Ardal Gwledig Ripon a Pateley Bridge, rhannau o Ardal Gwledig Wetherby ac Ardal Gwledig Wharfedale, a oedd i gyd yn Riding Gorllewinol Swydd Efrog. Ar 1 Ebrill 1996, trosglwyddwyd y pedwar plwyf Nether Poppleton, Upper Poppleton, Hessay a Rufforth i awdurdod unedol newydd Dinas Efrog.
Vicki
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Ivan Hall yw Vicki a gyhoeddwyd yn 1970. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Vicki ac fe'i cynhyrchwyd gan Tommie Meyer yn Ne Affrica. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Affricaneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Lance James.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1970. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Patton sef ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr ffilm Franklin J. Schaffner. Hyd at 2022 roedd o leiaf 277 o ffilmiau Affricaneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Bu farw Ivan Hall yn Nhref y Penrhyn ar 7 Ebrill 1982.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ivan Hall nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dawnsiau Bardd y Brenin
Cyfrol ddwyieithog a olygwyd gan John Mosedale, yn cynnwys casgliad o ddwsin o ddawnsiau gan Edward Jones (Bardd y Brenin) yw Dawnsiau Bardd y Brenin. Cymdeithas Dawns Werin Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2002. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Cyfrol ddwyieithog yn cynnwys casgliad o ddwsin o ddawnsiau a gyhoeddwyd gyntaf ddiwedd y 18g gan Edward Jones (Bardd y Brenin) (1752-1824), ynghyd â'r gerddoriaeth a'r cyfarwyddiadau, gyda bywgraffiad o'r telynor gan Eddie Jones.
Ruins of The Reich
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr R. J. Adams yw Ruins of The Reich a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan R. J. Adams.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm R J Adams ar 20 Medi 1942 yn St Catharines.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd R. J. Adams nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Glyntraean
Cymuned ym mwrdeistref sirol Wrecsam, Cymru, yw Glyntraean (Saesneg: Glyntraian). Saif yn rhan isaf Dyffryn Ceiriog, i'r de o Langollen ac mae'n cynnwys pentrefi Dolywern, Llechrydau, Llwyn-mawr a Pontfadog.
Ffurfiwyd plwyf Glyntraean pan rannwyd hen blwyf Llangollen yn dri: Llangollen Traean, Trefor Traean, a Glyn Traean. Mae ei ffin ddwyreiniol hefyd yn ffin rhwng Cymru a Lloegr, ac yn dilyn Clawdd Offa. Mae'n cynnwys pentrefanau Cilcochwyn, Crogeniddon, Crogenwladus, Erwallo, Hafodgynfor, Nantygwryd, Pennant a Thalygarth.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Crydwellt mawr
Planhigyn blodeuol Monocotaidd a math o wair yw Crydwellt mawr sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Poaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Briza maxima a'r enw Saesneg yw Greater quaking-grass. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Crydwellt Mwyaf.
Gall dyfu bron mewn unrhyw fan gan gynnwys gwlyptiroedd, coedwigoedd a thwndra. Dofwyd ac addaswyd y planhigyn gan ffermwyr dros y milenia; chwiorydd i'r planhigyn hwn yw: india corn, gwenith, barlys, reis ac ŷd.
Respiro
Ffilm gan Emanuele Crialese gyda Valeria Golino ydy Respiro ("Anadl dwfn" neu "Seibiant") (2002). Cafodd y fersiwn Saesneg ei rhyddhau flwydd yn yn ddiweddarach. Mae'n serennu Valeria Golino, Vincenzo Amato, a Francesco Casisa. Ystyr y gair Eidaleg "respiro" yw "anadl".
Gwargwlwm y cypreswydd
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r gwargwlwm y cypreswydd yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Respiro
Mae'r ffilm yn dilyn hynt a helynt merch anwadal Grazia, a chwaraeir gan Golino, sy'n fam i dri o blant ac yn wraig i'r pysgotwr swil Pietro (sef Vincenzo Amato); maen nhw'n byw ar ynys diarffordd Lampedusa yn y Môr Canoldir.
Salvador, Brasil
Dinas ar lan Cefnfor Iwerydd yng ngogledd-ddwyrain Brasil a phrifddinas talaith Bahia yw Salvador (enw hanesyddol, São Salvador da Baía de Todos os Santos neu Salvador de Bahia; weithiau Bahia yn unig ar hen fapiau ac mewn llyfrau a gyhoeddwyd cyn canol yr 20g). Mae'n enwog ym Mrasil am ei charnifal a'i diwylliant poblogaidd, ei cherddoriaeth a'i phensaerniaeth. Salvador oedd prifddinas gyntaf gwladfa Bortiwgalaidd Brasil, ac mae'n un o'r hynaf yn y wlad honno ac un o'r dinasoedd Ewropeaidd hynaf yn y Byd Newydd. Gyda phoblogaeth o 2,892,605 (2007), dyma'r ddinas drydedd fwyaf poblog ym Mrasil, ar ôl São Paulo a Rio de Janeiro, a'r wythfed felly yn America Ladin, ar ôl Dinas Mexico, São Paulo, Buenos Aires, Lima, Bogotá, Rio de Janeiro a Santiago de Chile.
Mae dros 80% o boblogaeth Salvador o dras etnig Affricanaidd, ac mae'n brif ganolfan y diwylliant Affro-Frasilaidd. Mae canol Salvador, y 'Pelourinho', yn nodweddol am ei adeiladau hanesyddol, yn cynnwys Eglwys Gadeiriol Salvador, ac mae wedi cael ei dynodi gan UNESCO yn Safle Treftadaeth y Byd ers 1985.
Peak – Über Allen Gipfeln
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Hannes Lang yw Peak – Über Allen Gipfeln a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal a'r Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Hannes Lang a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Benedikt Schiefer.
Mae'r ffilm Peak – Über Allen Gipfeln yn 91 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Stefan Stabenow sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hannes Lang ar 1 Ionawr 1981 yn Brixen.
Azad Kuh
Lleolir mynydd Azad Kuh (Perseg: آزادکوه) yng nghadwyn mynyddoedd yr Alborz yn nhalaith Tehran. Gyda uchder o 4,355 meter, mae'n un o fynyddoedd uchaf yr Alborz.
Gellir ei ddringo yn weddol hawdd yn yr haf ond mae'n fater arall yn y gaeaf pan gaiff ei orchuddio dan eira.
Môr Azov
bawd|240px|Y Môr Du a Môr Azov
Môr sy'n cysylltu â'r Môr Du yw Môr Azov (Rwseg: Азо́вское мо́ре - Azovskoye more; Wcreineg: Азо́вське мо́ре - Azovs'ke more). Saif i'r gogledd o'r Môr Du, yn cysylltu ag ef trwy Gulfor Kerch. Mae'r Wcráin i'r gogledd iddo, Rwsia i'r dwyrain, a Gorynys y Crimea i'r gorllewin.
Y prif afonydd sy'n llifo iddo yw afon Don ac afon Kuban. Y prif borthladdoedd yw Rostov-na-Donu, Taganrog, Zhdanov, Kerch a Berdyansk.
Bad Bush
Ffilm annibynol yw Bad Bush a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Viva Bianca, Chris Sadrinna a Jeremy Lindsay Taylor.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Nesobasis caerulescens
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Nesobasis caerulescens sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Nesobasis.
Big Shark
Ffilm ddrama llawn arswyd gan y cyfarwyddwr Tommy Wiseau yw Big Shark a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn New Orleans a chafodd ei ffilmio yn Lafayette Parish. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tommy Wiseau a Greg Sestero.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tommy Wiseau ar 3 Hydref 1955 yn Poznań. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2003 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Semnān
Dinas yn Iran yw Semnān (Iraneg: : سمنان ), sy'n brifddinas talaith Semnān a sir Semnān. Fe'i lleolir yng nghanolbarth gogledd y wlad. Poblogaeth: 119,778 (amcangyfrifiad, 2005).
Big Shark
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tommy Wiseau nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Semnān
Gorwedd y ddinas 1,138 metr i fyny wrth odrau deheuol mynyddoedd yr Alborz. Mae'n farchnad ranbarthol ar gyfer cotwm a chynnyrch grawnfwyd. Cynhyrchu tecstilau a charpedi yw'r diwydiannau traddodadiadol ond erbyn heddiw mae cynhyrchu ceir a beiciau yn bwysig hefyd.
Gorweddai Semnan ar un o brif lwybrau Llwybr y Sidan a gysylltai marchnadoedd Ewrop a'r Dwyrain Canol gyda Tsieina. O fewn Iran ei hun mae'n arosfa o bwys ers canrifoedd rhwng Tehran (220 kilometer) a Mashad (685 kilometer), a gysylltir â'r ddinas gan ffyrdd a rheilffordd erbyn hyn.
Fejer Ib
Ffilm ddogfen yw Fejer Ib a gyhoeddwyd yn 1972. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1972. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather sef ffilm am gangstyrs Americanaidd gan Francis Ford Coppola.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sabalan
Lleolir mynydd Sabalan ym mynyddoedd Aserbaijan yn nhalaith Ardabil yng ngogledd-orllewin Iran. Mae'n llosgfynydd cwsg a cheir llyn crater ger ei gopa. Dyma drydydd fynydd uchaf Iran.
Ceir sawl canolfan sgïo ger ei lethrau.
Gwargwlwm yr ynn
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw gwargwlwm yr ynn, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy gwargylymau'r ynn; yr enw Saesneg yw Ash Shoulder-knot, a'r enw gwyddonol yw Scotochrosta pulla. Lluosog onnen ydy "ynn", sef coeden fechan o'r genws Fraxinus.
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r gwargwlwm yr ynn yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Cwcal bach
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cwcal bach (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cwcalod bach) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Centropus bengalensis; yr enw Saesneg arno yw Lesser coucal. Mae'n perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae) sydd yn urdd y Cuculiformes.
Esther Barbara Bloemart
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Yr Almaen oedd Esther Barbara Bloemart (7 Mehefin 1651 – 1733).
Bu'n briod i Joachim von Sandrart.
Cwcal bach
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. bengalensis, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Rob Lowe
Actor Americanaidd yw Robert Hepler Lowe (ganed 17 Mawrth, 1964). Daeth yn enwog ar ôl iddo ymddangos mewn nifer o ffilmiau poblogaidd megis The Outsiders, Oxford Blues, About Last Night..., St Elmo's Fire, Wayne's World, Tommy Boy ac Austin Powers: The Spy Who Shagged Me.
Ar deledu, chwaraeoedd Lowe Sam Seaborn yn The West Wing, Y Seneddwr Robert McCallister yn Brothers & Sisters a Chris Traeger yn Parks and Recreation. Chwaraeodd Yr Arlywydd John F. Kennedy yn y ffilm deledu 2013 Killing Kennedy. Yn 2014, dechreuodd ymddangos mewn cyfres o hysbysebion DirecTV.
Cwcal bach
Teulu
Mae'r cwcal bach yn perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
The King's Thief
Ffilm ddrama sy'n llawn o'r genre 'clogyn a dagr' gan y cyfarwyddwr Robert Zigler Leonard yw The King's Thief a gyhoeddwyd yn 1955. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Miklós Rózsa.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Roger Moore, David Niven, Ann Blyth, George Sanders, Ian Wolfe, Isobel Elsom, Peter Hansen, Edmund Purdom, Melville Cooper, Alan Mowbray, John Dehner, Rhys Williams, Paul Cavanagh, Queenie Leonard, Sean McClory, Lillian Kemble-Cooper a Tudor Owen. Mae'r ffilm The King's Thief yn 78 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1955. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rebel Without a Cause sy’n ffilm glasoed gan y cyfarwyddwr ffilm oedd Nicholas Ray. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Robert H. Planck oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert Zigler Leonard ar 7 Hydref 1889 yn Chicago a bu farw yn Beverly Hills.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert Zigler Leonard nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Calista Flockhart
Actores Americanaidd yw Calista Flockhart (ganwyd 11 Tachwedd 1964). Adnabyddir hi orau am chwarae rôl Ally McBeal (1997 - 2002). Bu'm chwarae rôl Kitty Walker, merch Sally Field yng nghyfres deledu Brothers & Sisters.
Meall Dearg - Sron Gharbh
Mae Meall Dearg - Sron Gharbh  neu Sron Garbh yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Leven i Rannoch Station yn Ucheldir yr Alban;. Ni cheir nodweddion amlwg ar y copa. Enw'r fam-fynydd yw Meall Dearg.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Corbett Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 15 Ionawr 2003.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Panorama of Ealing From a Moving Tram
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr William Kennedy Dickson yw Panorama of Ealing From a Moving Tram a gyhoeddwyd yn 1901.
Anne Poor
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America oedd Anne Poor (1918 - 12 Ionawr 2002).
Nefirapin
Mae nefirapin (NVP), sy’n cael ei werthu dan yr enw masnachol Viramune ymysg eraill, yn feddyginiaeth a ddefnyddir i drin ac atal HIV/AIDS, a HIV-1 yn benodol. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₅H₁₄N₄O. Mae nefirapin yn gynhwysyn actif yn Viramune a Nevirapine Teva.
Anne Poor
Fe'i ganed yn Efrog Newydd a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Nefirapin
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Anne Poor
Ei thad oedd Henry Varnum Poor. Bu farw yn Nyack.
Nefirapin
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Nefirapin, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Panorama of Ealing From a Moving Tram
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Wi Moin Gweld y Rheolwraig!
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Hannes Lang yw Wi Moin Gweld y Rheolwraig! a gyhoeddwyd yn 2015. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd I Want To See The Manager ac fe'i cynhyrchwyd gan Hannes Lang, Mareike Wegener a Valerio B. Moser yn yr Eidal a'r Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Hannes Lang a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Peter Rösner.
Panorama of Ealing From a Moving Tram
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1901. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Life of an American Fireman sef ffilm llawn cyffro o’r Unol Daleithiau.
Wi Moin Gweld y Rheolwraig!
Mae'r ffilm Wi Moin Gweld y Rheolwraig! yn 93 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Panorama of Ealing From a Moving Tram
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Kennedy Dickson ar 3 Awst 1860 yn Le Minihic-sur-Rance a bu farw yn Twickenham ar 5 Mai 2018. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1890 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Wi Moin Gweld y Rheolwraig!
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Thilo Schmidt oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Stefan Stabenow sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Panorama of Ealing From a Moving Tram
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Kennedy Dickson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Wi Moin Gweld y Rheolwraig!
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hannes Lang ar 1 Ionawr 1981 yn Brixen.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hannes Lang nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Train of Events
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwyr Basil Dearden, Sidney Cole a Charles Crichton yw Train of Events a gyhoeddwyd yn 1949. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan T. E. B. Clarke.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Peter Finch, Valerie Hobson a Jack Warner. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1949. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd White Heat sy’n ffilm drosedd ac antur gan cyfarwyddwr ffilm oedd yr actores Raoul Walsh. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Basil Dearden ar 1 Ionawr 1911 yn Westcliff-on-Sea a bu farw yn Llundain ar 17 Awst 2017. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1938 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Anne Poor
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Tresglen fannog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tresglen fannog (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: tresglod mannog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Toxostoma ocellatum; yr enw Saesneg arno yw Ocellated thrasher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwatwarwyr (Lladin: Mimidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Paëla
bawd|Paëla valenciana bawd|Paëla de marisco Paëla (paella yn Sbaeneg ac yn Saesneg) yn bryd o fwyd reis Sbaenaidd sy'n dod yn wreiddiol o Valencia.
Tresglen fannog
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. ocellatum, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Paëla
Paëla yw un o'r prydau mwyaf adnabyddus bwyd Sbaenaidd. Am y rheswm hwn, mae llawer o bobl nad ydynt yn Sbaenwyr yn ei ystyried yn fwyd cenedlaethol Sbaen, ond mae Sbaenwyr bron yn unfrydol yn ei ystyried yn ddysgl o ranbarth Valencia. Mae Valenciaid, yn eu tro, yn ystyried paella fel un o'r symbolau caiff eu hadnabod amdano.
Tresglen fannog
Teulu
Mae'r tresglen fannog yn perthyn i deulu'r Gwatwarwyr (Lladin: Mimidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Paëla
Efallai fod gan y pryd o fwyd hwn wreiddiau hynafol, ond y ei ffurf fodern mae'n cael ei olrhain yn ôl i ganol y 19eg ganrif, yn yr ardal wledig o amgylch morlyn Albufera ger dinas Valencia, ar arfordir dwyreiniol Sbaen.
Paëla valenciana yw paëla traddodiadol rhanbarth Valencia, y credir ei fod yn rysáit wreiddiol. Mae'n cynnwys reis grawn crwn, bajoqueta a tavella (mathau o ffa gwyrdd), cig cwningen, cig cyw iâr, weithiau cig hwyaden, a garrofó (amrywiaeth o ffa wen). Weithiau defnyddir artisiog fel cynhwysion tymhorol. Defnyddir olew olewydd fel sylfaen, a defnyddir saffrwm ac (weithiau) rhosmari am, flas. Paëlla de marisco (paëla bwyd môr) yw paëla sy'n cyfnewid y cig am fwyd môr, ac yn hepgor ffa a llysiau gwyrdd. Mae paëla mixta (paëla cymysg) yn cyfuno cig a ffermir, bwyd môr, llysiau, ac weithiau ffa, gyda'r reis traddodiadol. Mae amrywiadau lleol poblogaidd eraill o baëla yn cael eu coginio ledled ardal Môr y Canoldir, gweddill Sbaen ac yn rhyngwladol.
Dawnsiau Ffair Nantgarw
Kingslere Publications Ltd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Paëla
Hanes
Dechreuodd Mwriaid ffermio reis yn Sbaen Fwslimaidd tua'r 10fed ganrif. O ganlyniad, roedd pobl leol dwyreiniol yr Penrhyn Iberia yn aml yn gwneud caserolau o reis, pysgod a sbeisys ar gyfer y teulu ac ar gyfer gwleddoedd crefyddol. Felly sefydlwyd arfer o fwyta reis yn Sbaen. Arweiniodd hyn at reis yn dod yn fwyd pob-dydd erbyn y 15fed ganrif. Wedi hynny, daeth yn arferiad i gogyddion yn cyfuno reis â llysiau, ffa a phenfras sych, yn creu pryd derbyniol ar gyfer y Grawys. Ar hyd arfordir dwyreiniol Sbaen caiff reis ei fwyta gyda physgod yn bennaf.
Dawnsiau Ffair Nantgarw
Disgrifiad byr
Cyfrol ddwyieithog yn cynnwys y casgliad cyflawn o wyth dawns ffair Nantgarw, cyfarwyddiadau dawnsio, sgôr o linell yr alaw, a chyfarwyddiadau cordio, ynghyd â nodiadau cefndirol am ailddarganfod y dawnsiau a chyd-destun eu perfformio.
Ljusår
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Mikael Kristersson yw Ljusår a gyhoeddwyd yn 2008. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Ljusår ac fe’i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg.
Parsifal
Mae Parsifal (WWV 111) yn opera mewn tair act gan y cyfansoddwr Almaenig Richard Wagner. Mae wedi'i seilio'n fras ar Parzival gan Wolfram von Eschenbach, cerdd epig o'r 13g am y marchog Arthuraidd Parzival (Peredur) a'i gyrch am y Greal Santaidd.
Ljusår
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
Parsifal
Cefndir
Cafodd Wagner y syniad am y gwaith ym mis Ebrill 1857, ond ni wnaeth ei orffen tan 25 mlynedd yn ddiweddarach. Hon oedd ei opera olaf i'w cwblhau, ac wrth ei chyfansoddi manteisiodd ar acwsteg benodol ei dŷ opera y Bayreuth Festspielhaus. Cynhyrchwyd Parsifal gyntaf ar gyfer ail Ŵyl Bayreuth ym 1882. Cynhaliodd Gŵyl Bayreuth fonopoli ar gynyrchiadau Parsifal tan 1903, pan berfformiwyd hi gan yr Opera Metropolitan yn Efrog Newydd.
Ljusår
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mikael Kristersson ar 1 Mawrth 1947.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Mikael Kristersson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Parsifal
Cefndir
Disgrifiodd Wagner Parsifal nid fel opera, ond fel Ein Bühnenweihfestspiel ("Drama Gŵyl ar gyfer Cysegru'r Llwyfan"). Yn Bayreuth mae traddodiad wedi codi nad yw cynulleidfaoedd yn cymeradwyo ar ddiwedd yr act gyntaf.
Rolau
bawd|[[Emil Scaria fel Gurnemanz, 1883]] bawd|[[Hermann Winkelmann fel Parsifal gyda morwynion blodau, 1882]]
ACT I
Lleoliad:Ger cysegr y Greal Sanctaidd
Mae'r hen farchog Gurnemanz a dau sentri yn deffro ac yn perfformio eu gweddïau boreol, tra bod marchogion eraill yn paratoi baddon ar gyfer eu harweinydd Amfortas, sy'n dioddef o glwyf anwelladwy.
Yn sydyn, mae Kundry - dynes ddirgel, oesol sy'n gwasanaethu fel negesydd y Greal - yn ymddangos. Mae hi wedi dod â meddyginiaeth ar gyfer Amfortas.
Mae'r marchogion yn cario'r arweinydd i mewn. Mae'n myfyrio ar broffwydoliaeth sy'n sôn am ei iachawdwriaeth gan “ffŵl pur, wedi'i oleuo gan dosturi,” yna mae'n cael ei ddwyn i ffwrdd.
Yn sydyn, mae alarch yn plymio i'r llawr, wedi'i daro'n farw gan saeth. Mae'r marchogion yn llusgo dyn ifanc i mewn, sy'n ymfalchïo yn ei sgiliau saethyddiaeth. Mae ganddo gywilydd pan mae Gurnemanz yn ei geryddu, ond ni all egluro ei weithred dreisgar na hyd yn oed nodi ei enw. Y cyfan y mae’n ei gofio yw ei fam, Herzeleide, neu “Calon Drist.” Mae Kundry yn adrodd hanes y bachgen: Bu farw ei dad mewn brwydr, a magodd ei fam ef mewn coedwig, ond erbyn hyn mae hi hefyd wedi marw. Mae Gurnemanz yn arwain y llanc dienw i wledd y Greal, gan feddwl tybed ai ef yw'r un i gyflawni'r broffwydoliaeth.
Mae'r marchogion yn ymgynnull yn Neuadd y Greal. Mae Titurel yn dweud wrth Amfortas i ddadorchuddio'r Greal i roi nerth i'r frawdoliaeth, ond mae Amfortas yn gwrthod gan fod gweld y greal yn cynyddu ei boen. Mae Titurel yn gorchymyn i'r ysweiniaid i'w dadorchuddio. Mae'r cwpan yn taflu ei llewyrch o amgylch y neuadd. Mae'r ieuenctid dienw yn gwylio mewn syndod ond yn deall dim. Daw'r seremoni i ben, mae Gurnemanz, yn siomedig ac yn ddig am ddiffyg ymateb y bachgen, yn ei yrru i ffwrdd wrth i lais nas anweladwy ailadrodd y broffwydoliaeth.
ACT II
Yn ei gaer felltigedig, mae Klingsor, yn gwysio Kundry - sydd, dan ei swyn, yn cael ei gorfodi i arwain bodolaeth ddwbl - ac yn ei gorchymyn i hudo’r ffŵl ifanc. Wedi sicrhau'r waywffon, mae Klingsor bellach yn ceisio dinistrio'r gŵr ifanc, y mae'n gwybod gall achub marchogion y Greal. Mae Kundry yn protestio mewn ofer
Mae’r llanc dienw yn mynd i mewn i ardd hudolus Klingsor. Mae'r morwynion blodau yn erfyn am ei gariad, ond mae'n eu gwrthsefyll. Mae'r merched yn tynnu'n ôl wrth i Kundry, a drawsnewidiwyd yn fenyw ifanc hardd, ymddangos ac annerch y bachgen wrth ei enw - Parsifal. Mae'n sylweddoli bod ei fam unwaith wedi ei alw wrth yr enw mewn breuddwyd. Mae Kundry yn dechrau ei hudo trwy ddatgelu atgofion am ei blentyndod ac o’r diwedd yn ei gusanu. Mae Parsifal yn sydyn yn teimlo poen Amfortas ac yn deall tosturi. Mae'n sylweddoli mai Kundry a achosodd gwymp Amfortas ac mai ei genhadaeth yw achub brawdgarwch y Greal. Yn synnu at ei drawsnewidiad, mae Kundry yn ceisio ennyn trueni Parsifal. Mae hi'n dweud wrtho am y felltith sy'n ei chondemnio i fyw bywyd diderfyn o aileni parhaus ers iddi chwerthin am Grist ar y groes. Ond mae Parsifal yn ei gwrthsefyll. Mae hi'n ei felltithio i grwydro'n anobeithiol i chwilio am Amfortas a'r Greal ac yn galw ar Klingsor am help. Mae’r Klingsor yn ymddangos ac yn hyrddio’r waywffon Sanctaidd at Parsifal, sy’n ei ddal yn wyrthiol, gan beri i deyrnas Klingsor i ddifrodi.
ACT III
Mae Gurnemanz, sydd bellach yn hen iawn ac yn byw fel meudwy ger cysegr y Greal, yn dod o hyd i Kundry edifarhaus yn y goedwig ac yn ei deffro o gwsg tebyg i farwolaeth. Mae marchog anhysbys yn agosáu yn cludo'r waywffon Sanctaidd. Yn fuan y mae Gurnemanz yn ei adnabod fel Parsifal.. Mae Parsifal yn disgrifio ei flynyddoedd o grwydro, gan geisio dod o hyd i'w ffordd yn ôl i Amfortas a'r Greal. Dywed Gurnemanz wrtho ei fod wedi dod ar yr adeg gywir; mae Amfortas, yn hiraethu am farwolaeth, wedi gwrthod dadorchuddio’r Greal. Mae'r frawdoliaeth yn dioddef, ac mae Titurel wedi marw. Mae Kundry yn golchi traed Parsifal, ac mae Gurnemanz yn ei fendithio ac yn ei gyhoeddi’n frenin. Fel ei dasg gyntaf mae Parsifal yn bedyddio Kundry. Mae'n cael ei daro gan harddwch natur o'u cwmpas, ac mae Gurnemanz yn egluro mai dyma wyrth Dydd Gwener y Groglith. Mae sŵn clychau yn cyhoeddi angladd Titurel, ac mae'r tri yn gwneud eu ffordd i'r cysegr.
Mae marchogion yn cludo Amfortas, y Greal ac arch Titurel i mewn i Neuadd y Greal. Nid yw Amfortas yn gallu cyflawni'r ddefod. Mae'n annog y marchogion i'w ladd ac felly'n dod â'i ing i ben, - pan mae Parsifal yn ymddangos yn sydyn. Mae Parsifal yn cyffwrdd ystlys Amfortas gyda'r waywffon sanctaidd ac yn iacháu'r clwyf. Gan ddadorchuddio’r Greal, mae’n derbyn gwrogaeth y marchogion fel eu prynwr a’u brenin ac yn eu bendithio. Mae aduniad y Greal a'r waywffon yn bendithio ac adnewyddu'r gymuned.
Gwrth Semitiaeth
Mae rhai awduron yn honni bod yr opera yn hyrwyddo gwrth-semitiaeth. Mae rhai yn awgrymu bod Parsifal yn cael ei gynnig fel yr arwr "gwaed pur" (h.y. Ariaidd) sy'n goresgyn Klingsor, sy'n cael ei ystyried yn ystrydeb Iddewig, yn enwedig gan ei fod yn gwrthwynebu Marchogion lled Gristnogol y Greal. Mae dadleuon o'r fath yn destun dadl fawr, gan nad oes unrhyw beth penodol yn y libreto i'w cefnogi. Er nad oes dim gellir dweud syn benodol wrth semitaidd yn yr opera does dim amheuaeth bod Wagner yn hynod wrth Iddewig.
Arweinydd y perfformiad cyntaf oedd Hermann Levi, arweinydd y llys yn Opera Munich. Roedd Wagner yn gwrthwynebu i Parsifal gael ei arwain gan Iddew. Awgrymodd Wagner yn gyntaf y dylai Lefi gael tröedigaeth i Gristnogaeth, ond gwrthododd Lefi ei wneud. Yna ysgrifennodd Wagner at y Brenin Ludwig ei fod wedi penderfynu derbyn Lefi. Er gwaethaf y ffaith ei fod yn honni iddo dderbyn cwynion y dylai "o bob darn, y gwaith mwyaf Cristnogol hwn" gael ei arwain gan Iddew. Mynegodd y Brenin ei foddhad yn hyn o beth. Dywedodd fod "bodau dynol i gyd yn frodyr yn y bôn". Ysgrifennodd Wagner at y Brenin ei fod yn "ystyried y genedl Iddewig fel gelyn ganedig dynoliaeth bur a phopeth sy'n fonheddig amdani".
Klara Øygarden
Arlunydd benywaidd o Norwy oedd Klara Øygarden (26 Mawrth 1918 - 29 Hydref 2004).
Als ich ein Junge war, rhyfel ich ein Mädchen
Ffilm ddogfen o Serbia yw Als ich ein Junge war, rhyfel ich ein Mädchen. Fe'i cynhyrchwyd yn Serbia.
Klara Øygarden
Bu farw yn Froland.
Als ich ein Junge war, rhyfel ich ein Mädchen
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese.
Black Bridge
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Kevin Doherty yw Black Bridge a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn Canada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Klara Øygarden
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Als ich ein Junge war, rhyfel ich ein Mädchen
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Black Bridge
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Kevin Doherty nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cristadelffiaid
bawd|400px|Christadelphian Hall, Wrecsam Enwad Gristnogol yw'r Cristadelffiaid (Saesneg: The Christadelphians, "brodyr a chwiorydd yng Nghrist").
Nesobasis campioni
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Nesobasis campioni sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Nesobasis.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Crydwellt
Planhigyn blodeuol Monocotaidd a math o wair yw Crydwellt sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Poaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Briza media a'r enw Saesneg yw Quaking-grass. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Crydwellt, Arian Byw, Bywlys, Dail Crynu, Eigryn, Gwenith yr Ysgyfarnog, Hadau Sgwarnog, Robin Grynwr, ŷd Sant Pedr.
Nesobasis comosa
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Nesobasis comosa sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Nesobasis.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Dawnsiau Llanofer
Cyfrol o astudiaeth ymchwil o Ddawnsiau Llanofer gan John Mosedale ac Eddie Jones (Golygyddion) yw Dawnsiau Llanofer.
Cymdeithas Dawns Werin Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2000. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Astudiaeth ymchwil yn cynnwys dehongliadau gwahanol yr ymchwilwyr Hugh Mellor, T.A. Williams, W.S. Gwynn Williams a Gladys M. Griffin o Ddawnsiau Llanofer, sef Dawns Llanofer a Rhif Wyth, ynghyd â nodiadau cyflwyniadol i hanes y dawnsiau.
Botwm Crys yn cadw lle
Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Gôr Meibion Dowlais
Dyma restr o ganeuon a recordiwyd gan Gôr Meibion Dowlais. Nid yw'r rhestr yn orffenedig, ac mae'r ffeiliau yn dameidiau i aros pryd, sef y 30 eiliad cyntaf o'r traciau a recordiwyd ar label/i Cwmni Recordiau Sain.
Anthony Yaar?
Ffilm llawn cyffro yw Anthony Yaar? a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tamileg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Dhina.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Vivek, Lal, Mallika Kapoor a Shaam.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 6,100 o ffilmiau Tamileg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Smallest Show On Earth
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Basil Dearden yw The Smallest Show On Earth a gyhoeddwyd yn 1957. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan William Rose a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan William Alwyn.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Peter Sellers, Margaret Rutherford, Virginia McKenna, Leslie Phillips, Bernard Miles, Bill Travers a Francis de Wolff. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1957. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Bridge on the River Kwai sy’n ffilm ryfel llawn propaganda a wnaed yn America-Lloegr, gan y cyfarwyddwr ffilm David Lean. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Douglas Slocombe oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Oswald Hafenrichter sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cadw
Gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Cymru yw Cadw sy'n rhan o Adran Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth Llywodraeth Cymru. Mae'n chwarae rôl debyg i English Heritage yn Lloegr a Historic Scotland yn yr Alban. Fe'i sefydlwyd ym 1984. Lleolir ei bencadlys yn Nhrefforest. Mae'n rhestru henebion ac yn sicrhau eu bod yn cael eu cynnal ac yn agored i'r cyhoedd.
The Smallest Show On Earth
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Basil Dearden ar 1 Ionawr 1911 yn Westcliff-on-Sea a bu farw yn Llundain ar 17 Awst 2017. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1938 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Salzburg 200
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Hannes M. Schalle yw Salzburg 200 a gyhoeddwyd yn 2016. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Hannes M. Schalle.
Ffugeffedrin
Mae ffugeffedrin (PSE) yn gyffur sympathomimetig yn nosbarthiadau cemegol y ffenethylaminau a’r amffetaminau. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₀H₁₅NO.
Seund Ja Rhee
Arlunydd benywaidd o Dde Corea oedd Seund Ja Rhee (3 Mehefin 1918 - 8 Mawrth 2009).
Ffugeffedrin
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Ffugeffedrin, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Seund Ja Rhee
Fe'i ganed yn Jinju a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Ne Corea.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Hissène Habré
Gwleidydd a chadlywydd Tsiadaidd oedd Hissène Habré (13 Medi 1942 – 24 Awst 2021) a oedd yn Arlywydd Tsiad o 1982 i 1990.
In The Navy
Ffilm gomedi am gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Arthur Lubin yw In The Navy a gyhoeddwyd yn 1941. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd ei ffilmio yn Califfornia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Arthur T. Horman a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Charles Previn.
Hissène Habré
Gwrthryfela (1970au–82)
Aeth Habré i Tripoli, prifddinas Libia, i drafod ag arweinwyr Front de Liberation Nationale du Tchad (Frolinat), y gwrthryfelwyr o ogledd Tsiad a oedd yn gwrthwynebu gwŷr y de a oedd yn rheoli'r llywodraeth yn N'Djamena. Ymunodd Habré â'r gwrthryfel, a chafodd ei ddyrchafu'n gadlywydd yn Frolinat. Cafodd estheteg Habré ei hysbrydoli gan chwyldroadwyr Ciwba, a fe wisgai gap sgwâr milwr a sbectol haul Ray-Ban wrth iddo frwydro yn y rhyfel cartref. Ym 1974 tynnodd Habre sylw'r byd am herwgipio Almaenwr a dau Ffrancwr mewn cyrch ar dref ym Mynyddoedd Tibesti. Cafodd un ohonynt, yr ethnolegydd ac archaeolegydd Ffrengig Françoise Claustre, ei charcharu mewn ogofâu yn yr anial am 33 mis, a chipiwyd hefyd ei gŵr, Pierre, wedi iddo geisio canfod ei wraig. Gwrthododd llywodraeth Ffrainc dalu pridwerth amdanynt, ac o'r diwedd rhyddhawyd y Claustres o ganlyniad i ymyrraeth Muammar al-Gaddafi, arweinydd Libia, ym 1977. Bu rhwyg rhwng Habré ac arweinwyr eraill Frolinat oherwydd yr helynt, ac felly sefydlodd Habre fyddin o wrthryfelwyr ei hun, Forces Armées du Nord (FAN), ym 1976.
Yn sgil trafodaethau i ddod â'r rhyfel cartref i ben, penodwyd Habré yn brif weinidog ac yn is-arlywydd y wlad ym 1978, mewn cytundeb i rannu grym â'r Arlywydd Félix Malloum, ond chwalodd y llywodraeth o fewn ychydig o fisoedd. Penodwyd Habré yn weinidog amddiffyn mewn llywodraeth undod newydd ym 1977, ond cafodd ei alltudio i Swdan wrth i'r rhyfel cartref ailgynnau.
Arlywyddiaeth (1982–90)
Llwyddodd Habré i gipio N'Djamena ym 1982, gyda chymorth o Unol Daleithiau America a oedd yn gobeithio am wrthsefyll grym Gaddafi yng Ngogledd Affrica. Trodd Habré a Gaddafi yn elynion, a danfonodd Ffrainc filwyr, cerbydau arfogedig, ac awyrennau ymladd i gynorthwyo'r Tsiadiaid wrth wrthsefyll goresgyniadau gan Libia hyd at 1987. Y flwyddyn honno, cafodd ei wahodd i'r Tŷ Gwyn gan yr Arlywydd Ronald Reagan yn sgil buddugoliaeth Tsiad yn y Rhyfel Toyota yn erbyn Libia.
Derbyniodd Habré hefyd arian parod oddi ar y Ffrancod ar gyfer ymgyrchoedd yn erbyn gwrthryfelwyr yn ei wlad. Oddi ar yr Americanwyr derbyniodd Habré arfau milwrol, hyfforddwyr ar gyfer ei heddlu cudd, y Direction de la Documentation et de la Sécurité (DDS), ac arian am asiantaeth cudd-wybodaeth i erlid ei elynion. Yn ystod arlywyddiaeth Habré, mae'n bosib i 40,000 o bobl gael eu lladd gan y lluoedd diogelwch, yn bennaf y DDS. Bu artaith, gan gynnwys dŵr-fyrddio a thrais rhywiol, yn gyffredin iawn mewn dalfeydd y DDS. Gorfodwyd i sawl carcharor roi ei geg o amgylch y bibell fwg ar gefn car. Bu'r Arlywydd Habré yn aml yn rhoi cyfarwyddiadau i'r arteithwyr ar ei set radio symud-a-siarad, ac weithiau yn arteithio carcharorion gyda dwylo'i hunan. Lansiodd sawl cyrch yn erbyn grwpiau ethnig eraill, gan gynnwys y Sara ym 1984, y Hadjerai ym 1987, a'r Zaghawa ym 1989–90.
Alltudiaeth (1990–2013)
Cafodd Habré ei ddymchwel ym 1990 gan wrthryfelwyr dan arweiniad Idriss Déby. Aeth yn alltud i Senegal, wedi ysgrifennu siec am yr holl arian yn y trysorlys. Credir iddo gefnogi sawl gwrthryfel yn erbyn llywodraeth Déby tra'r oedd yn alltud.
Cafodd ei lochesu gan lywodraeth Senegal nes i lys yng Ngwlad Belg cyhoeddi gwarant i'w arestio yn 2005. Dyfarnodd Llys Cyfiawnder Rhyngwladol y Cenhedloedd Unedig fod yn rhai i Senegal naill ai rhoi Habré ar brawf neu ei estraddodi i Wlad Belg. O'r diwedd, cytunodd Senegal a'r Undeb Affricanaidd i sefydlu llys arbennig yn Dakar, y Siambrau Affricanaidd Arbennig, i erlyn troseddau rhyngwladol yn Tsiad o gyfnod arlywyddiaeth Habré. Cafodd Habré ei arestio am droseddau yn erbyn dynoliaeth yn 2013.
Achosion llys (2013–16)
Achos llys Habré oedd y tro cyntaf i gyn-arweinydd yn Affrica gael ei roi ar brawf gan lys mewn gwlad Affricanaidd arall. Ym Mai 2016 fe'i cafwyd yn euog o droseddau yn erbyn dynoliaeth, dienyddiadau diannod, artaith, a threisio, a'i dedfrydu i garchar am oes.
Diwedd ei oes (2016–21)
Bu farw Hissène Habré yn y carchar yn Dakar, ar 24 Awst 2021, o haint COVID-19.
Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Dylan a Neil
Dyma restr o ganeuon a recordiwyd gan Dylan a Neil. Nid yw'r rhestr yn orffenedig, ac mae'r ffeiliau yn dameidiau i aros pryd, sef y 30 eiliad cyntaf o'r traciau a recordiwyd ar label/i Cwmni Recordiau Sain.
Afon Madeira
Afon yn Ne America sy'n llifo i mewn i afon Amazonas yw afon Madeira. Ffurfir yr afon pan mae afon Mamoré ac afon Beni yn cyfarfod i'r dwyrain o Nova Mamoré.
Dawnsiwn Ymlaen
Casgliad o 28 o ddawnsiau traddodiadol gan Eddie Jones yw Dawnsiwn Ymlaen.
Cymdeithas Dawns Werin Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Casgliad o 28 o ddawnsiau newydd yn yr arddull draddodiadol, ynghyd â'r gerddoriaeth a chyfarwyddiadau dwyieithog.
Afon Madeira
Mae'n 1,450 km o hyd, neu 3,239 km yn cynnwys ei llednentydd, afon Mamoré, Río Grande, afon Caine ac afon Rocha. Y porthladd pwysicaf ar yr afon yw Porto Velho, prifddinas rhanbarth Rondônia, Brasil. Gellir mordwyo'r afon am 1,100 km oddi yno hyd Itacoatiara.
bawd|dim|230px|Afon Madeira o fewn dalgylch afon Amazonas
Gwaswyfyn
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw gwaswyfyn, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy gwaswyfynod; yr enw Saesneg yw Lackey, a'r enw gwyddonol yw Malacosoma neustria. Gellir ei ganfod yng ngwledydd Prydain a rhannau o Ewrop.
Nesobasis heteroneura
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Nesobasis heteroneura sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Nesobasis.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Gwaswyfyn
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.