cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Y Brenin Arthur
Y dystiolaeth hanesyddol
Am ganrifoedd lawer, ystyrid fod cyfrol Sieffre o Fynwy, yr Historia Regum Britanniae ("Hanes Brenhinoedd Prydain") a ymddangosodd ar ddechrau 1136, yn hanes dibynadwy. Dywed Sieffre ei hun ei fod wedi defnyddio hen lyfr Cymraeg fel ffynhonnell, ond y farn gyffredinol ymysg ysgolheigion bellach yw mai Sieffre ei hun a ddyfeisiodd lawer o'i ddeunydd.
Arthur y Cymry
bawd|180px|Llawysgrif [[Llyfr Aneirin; yn y Gododdin y ceir y cyfeiriad cynharaf at Arthur, o bosib.]] bawd|180px|Y Brenin Arthur, llun o Lawysgrif Cymraeg Ceir cyfeiriadau at Arthur mewn nifer o gerddi Cymraeg, yn cynnwys Y Gododdin, efallai o ddechrau'r 7g, a Marwnad Cynddylan, efallai o ganol y 7g. Yn y ddwy gerdd, cyfeirir at Arthur fel esiampl o ryfelwr digymar, er nad yw'n glir a yw'r cyfeiriadau ar berson hanesyddol ynteu fytholegol. Dylid nodi fod penillion wedi eu hychwanegu at Y Gododdin yn ddiweddarach, ac y gallai'r cyfeiriad yma fod yn un, a bod Jenny Rowlands yn credu y dylid darllen "Arthur fras" yn Marwnad Cynddylan fel "arddyrnfras".
Ceir cerddi sy'n delio yn uniongyrchol ag Arthur ychydig yn ddiweddarach, yn enwedig Preiddiau Annwn yn Llyfr Taliesin, cerdd sy'n cael ei dyddio i tua'r flwyddyn 900, a Pa Gwr yw y Porthawr yn Llyfr Du Caerfyrddin, sy'n dyddio o tua'r 10g. Cerdd a geir yn Llyfr Taliesin yw Preiddiau Annwn, neu yn yr orgraff wreiddiol Preiddeu Annwfn. Cerdd weddol fer ydyw, ac nid yw'r ystyr ymhobman yn hollol sicr, ond mae'n adrodd hanes ymgyrch gan Arthur a'i wŷr i Annwfn i gyrchu pair. Gellir casglu o'r gerdd ei hun mai Taliesin sy'n siarad ynddi. Dywed ei fod wedi cael ei ddawn fel bardd o bair hud. Dywed iddo deithio i Annwfn gydag Arthur yn llong Arthur, Prydwen. Aeth tair llongaid o'i wŷr i Annwfn, ond dim ond saith gŵr a ddychwelodd. Disgrifir pair brenin Annwn, na wnaiff ferwi bwyd i lwfrddyn. Nid oes eglurhad beth ddigwyddodd fel mai dim ond saith o'r cwmni a ddychwelodd.
Dechreua'r gerdd Pa Gwr yw y Porthawr gyda'r cwestiwn yma, yna ateba'r porthor mai Glewlwyd Gafaelfawr ydyw. Hola yntau yn ei dro pwy sy'n gofyn, a chaiff ar ateb mai Arthur a Cei sydd yno. Ymddengys eu bod yn dymuno cael mynediad i gaer sy'n cael ei chadw gan Glewlwyd. Hola Glewlwyd pwy sydd gyda hwy, ac aiff Arthur ymlaen i ganmol gwrhydri ei ŵyr, yn enwedig Cei a Bedwyr. Ymhlith gorchestion Cei, dywedir iddo ladd cath enfawr, Cath Palug. Dywedir i Bedwyr ladd cannoedd ym mrwydr Tryfrwyd. Ymhlith eraill, enwir Manawydan fab Llŷr a Mabon fab Modron; dywedir bod Mabon yn was i Uthr Bendragon.
Ceir cyfeiriad at Arthur yn Englynion y Beddau, casgliad o englynion sy'n ymwneud â lleoliad beddau hen arwyr Cymreig, efallai yn dyddio o'r nawfed neu'r ddegfed ganrif:
Una Rata En La Oscuridad
Ffilm arswyd gan y cyfarwyddwr Alfredo Salazar yw Una Rata En La Oscuridad a gyhoeddwyd yn 1979. Fe'i cynhyrchwyd ym Mecsico. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Y Brenin Arthur
Arthur y Cymry
Ceir yr awgrym yma na ellir lleoli bedd Arthur, efallai am nad yw wedi marw; ymddengys Arthur mewn proffwydoliaethau am y Mab Darogan a fydd yn dychwelyd ryw ddydd.
Una Rata En La Oscuridad
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1979. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Apocalypse Now sy'n seiliedig ar y nofel fer ''Heart of Darkness gan Joseph Conrad.
Joseph Seth Jones
Roedd Joseph Seth Jones (1845–1912) yn un o'r Gymru a fudodd i Batagonia ar long y Mimosa. Roedd yn ugain mlwydd oed ac yn gweithio fel argraffydd i Gwasg Gee pan ffarweliodd a Chymru. Mae'n enw adnabyddus gan iddo gadw cofnod o'r daith drwy ddull dyddiadur.
Y Brenin Arthur
Arthur y Cymry
bawd|250px|chwith|Culhwch yn cyrraedd llys Arthur i ofyn cymorth.
Una Rata En La Oscuridad
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfredo Salazar ar 17 Mawrth 1922 yn Ninas Mecsico a bu farw yn yr un ardal ar 18 Gorffennaf 2016.
Joseph Seth Jones
Cefndir
Ganwyd Joseph Seth Jones ym Mhenanner, plwyf Llanfair Talhaearn. Ef oedd y ieuengaf ond un o wyth o blant Charles a Jane Jones. Mynychoch ysgol Nantglyn cyn iddo orfod symud i ysgol Llanfair Talhaearn. Ar ôl gadael yr ysgol yn bedwar ar ddeg mlwydd oed, dechreuodd Joseph Seth Jones brentisiaeth gyda'r Visitor Office, sef argraffdy Robert Jones, Abergele. Ond gadawodd y swydd honno oherwydd 'amgylchiadau yn y swyddfa' chwe mis cyn gorffen ei brentisiaeth. Ar ôl hyn, fe ddechreuodd ar ei swydd llawn amser fel argraffydd i Wasg Gee, Dinbych.
Y Brenin Arthur
Arthur y Cymry
Yn chwedl Culhwch ac Olwen, sy'n dyddio oddeutu 1080–1100, mae Culhwch yn ceisio ennill llaw Olwen ferch y cawr Ysbaddaden Bencawr. Am fod ei lysfam wedi tynghedu na chaiff briodi neb ond Olwen – y forwyn decaf erioed – mae Culhwch yn teithio i lys ei gefnder Arthur i gael ei gymorth a'i gyngor. Mae Arthur a'i wŷr, gan gynnwys Cai a Bedwyr, yn penderfynu mynd gyda Chulhwch i lys Ysbaddaden i'w gynorthwyo. Mae'r cawr yn cytuno i roi Olwen i Culhwch ond ar yr amod ei fod yn cyflawni deugain o dasgau (anoethau) anodd os nad amhosibl. Cyflawnir y tasgau gan wŷr Arthur. Nid yw ef ei hun yn cymryd llawer o ran yn y gwaith o gyflawni'r tasgau, ac eithrio lladd y Widdon Orddu a'i gyllell Carnwennan. Yn un lle mae ei wŷr yn ei gynghori i ddychwelyd adref yn hytrach na chymryd rhan mewn tasgau mor ddibwys.
Dunsford
Pentref a phlwyf sifil yn Nyfnaint, De-orllewin Lloegr, ydy Dunsford. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Teignbridge.
Y Brenin Arthur
Arthur y Cymry
Ni ddisgrifir pob un o'r ddeugain antur yn y ffurf ar y chwedl sydd gennym ni heddiw, ond o blith y rhai a ddisgrifir mae ceisio Fabon fab Modron a hela'r Twrch Trwyth yn haeddiannol enwog. Mae'r chwedl yn gorffen gyda marwolaeth Ysbaddaden a phriodas Culhwch ac Olwen. Ymddengys Glewlwyd Gafaelfawr yn y chwedl, ond y tro hwn fel porthor Arthur ei hun.
200px|bawd|Golygfa o Freuddwyd Rhonabwy: Owain yn codi ei ystondardd gyda'i frain yn ymladd marchogion Arthur.
Una Rata En La Oscuridad
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alfredo Salazar nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Joseph Seth Jones
Gadael Cymru
Nid yw'n eglur pam benderfynodd Joseph Seth Jones ymfudo. Credir ambell un iddo gael ei ysbrydoli ar ôl gweld hysbyseb a ymddangosodd yn rhifyn 8 Ebrill o 'Yr Herald Cymraeg', yn gofyn am '12 o fechgyn ieuanc, cynefin a gwaith, ac o gymeriad da' a'r cynnig o 'drefn esmwyth i ad-dalu' costau'r daith. Gwrthododd Gwasg Gee ei ymddiswyddiad yn wreiddiol, ond gadel ei swydd y gwnaeth yn y pen draw er mwyn hwylio o ddociau Lerpwl.
Y Brenin Arthur
Arthur y Cymry
Chwedl Gymraeg ddiweddarach sy'n perthyn i Gylch Arthur yw Breuddwyd Rhonabwy. Mae ysgolheigion wedi cynnig dyddiadau ar gyfer cyfansoddi'r chwedl yma yn ymestyn o ganol y 12g hyd at ddiwedd y 13g. Yn ei freuddwyd, caiff Rhonabwy ei ddwyn i lys Arthur, lle mae Arthur ac Owain ab Urien yn chwarae gwyddbwyll, tra mae marchogion Arthur a brain Owain yn ymladd. Ceir elfen gref o ddychan yn y chwedl hon, ond mae'n amlwg yn perthyn i'r traddodiad Cymreig yn hytrach na'r rhamantau, er gwaethaf ei dyddiad cymharol ddiweddar.
Joseph Seth Jones
Llythyrau
Yn ogystal ag ysgrifennai ei ddyddiadur, ysgrifennodd Joseph Seth Jones gasgliad o lythyron.
Y Brenin Arthur
Arthur y Cymry
Tynnodd rhai ysgolheigion sylw at y ffaith nad yw Arthur yn ymddangos yn y traddodiad Cymraeg fel ymladdwr yn erbyn y Sacsoniaid, fel y mae yng ngwaith Nennius a Sieffre o Fynwy. Yn hytrach mae'n ymladd a chymeriadau goruwchnaturiol o wahanol fathau, ac yn teithio i Annwfn.
Bwdha
Yng nghrefydd Bwdhaeth, Bwdha yw unrhyw fod sydd wedi ennill Goleuedigaeth ac wedi profi Nirfana.
Y Brenin Arthur
Llên gwerin
Ceir llawer o chwedlau gwerin yn ymwneud ag Arthur yng Nghymru. Un ardal lle ceir y rhain yw o gwmpas Yr Wyddfa. Dywedir i Rhita Gawr, oedd a mantell wedi ei gwneud o farfau brenhinoedd, hawlio barf Arthur. Gwrthododd Arthur, a bu ymladdfa rhyngddynt ar yr Wyddfa. Lladdwyd Rhita, a chladdwyd ef dan garnedd ar y copa gan filwyr Arthur, gan roi ei enw i'r mynydd.
Bwdha
Yn y Canon Pali a thraddodiad y Theravada, mae Bwdha fel rheol yn golygu rhywun sydd wedi dod yn oeleuedig trwy ei ymdrechion ei hun, heb athro. Gelwir y rhai sydd wedi dod yn oleuedig trwy ddysgeidiaeth Bwdha yn Arahant. Yn nhraddodiad y Mahayana, defnyddir "Bwdha" am unrhyw un sydd wedi dod yn oleuedig. Y term sy'n cyfateb i'r gair Arahant yn y Mahayana yw Bodhisattva, sy'n dynodi un sydd wedi gohirio fod yn Fwdha er mwyn cynorthwyo eraill ar y ffordd.
Y Brenin Arthur
Llên gwerin
Yn ôl chwedl arall, ar yr Wyddfa yr ymladdodd Arthur ei frwydr olaf; bu farw o'i glwyfau a chladdwyd ef ger Bwlch y Saethau, rhwng copa'r Wyddfa a'r Lliwedd. Dywedir fod ei filwyr yn cysgu yn Ogof Arthur mewn clogwyn ar y Lliwedd. Ceir nifer o chwedlau fel hyn am Arthur yn cysgu mewn ogof, hyd y dydd y bydd yn deffro i achub Cymru. Mae hyn yn esiampl o thema ryngwladol y Brenin yn y mynydd.
Bwdha
Er mai Siddhartha Gotama yw'r Bwdha enwocaf, nid yw'r un o'r traddodiadau yn ystyried mai ef oedd yr unig un. Yn y traddodiad Theravada, ystyrir fod cryn nifer o rai eraill wedi bod o'i flaen, 28 yn ôl un traddodiad, tra mae'r traddodiad Mahayana yn ystyried fod modd i Fwdha fod yn fod goruwchnaturiol hefyd, megis Amitabha neu Vairocana. Credir mai enw'r Bwdha nesaf fydd Maitreya (Pali: Metteyya).
Guillaume, La Jeunesse Du Conquérant
Ffilm hanesyddol yw Guillaume, La Jeunesse Du Conquérant a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Dan Bronchinson a Éric Rulliat.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Dead Weather
Grŵp roc amgen yw The Dead Weather. Sefydlwyd y band yn Nashville, Tennessee yn 2009. Mae The Dead Weather wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Third Man Records.
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Y Brenin Arthur
Arthur y Rhamantau
170px|bawd|de|Y Brenin Arthur
Rhoddwyd gwedd newydd ar Arthur gan Sieffre o Fynwy yn ei gyfrol Historia Regum Britanniae ("Hanes Brenhinoedd Prydain") a ymddangosodd yn nechrau 1136. Sieffre yn anad neb fu'n gyfrifol am greu'r ddelwedd o'r Brenin Arthur fel brenin ar batrwm y Canol Oesoedd gyda phrifddinas yng Nghaerllion-ar-Wysg ac wedi ei amgylchu gan farchogion oedd yn batrwm o sifalri. Sieffre hefyd oedd y cyntaf i gysylltu'r dewin Myrddin a hanes Arthur; yn y traddodiad Cymraeg nid oes cysylltiad rhyngddynt.
Yn fersiwn Sieffre, syrth Uthr Bendragon, brenin Ynys Brydain, mewn cariad ag Eigr (Igraine), gwraig Gorlois, Dug Cernyw. Caiff Uthr gymorth y dewin Myrddin, sy'n newid ei ffurf fel bod Eigr yn meddwl mai ei gŵr ydyw. Mae Uthr yn cysgu gydag Eigr yng Nghastell Tintagel, a chenhedlir Arthur. Lleddir Gorlois yr un noson, ac mae Uthr yn priodi Eigr. Yn nes ymlaen, gwenwynir Uthr, ac mae Arthur yn ei ddilyn ar yr orsedd.
Geilw'r ymerawdwr Lucius Tiberius ar Brydain i dalu teyrnged i Rufain unwaith eto. Mae Arthur yn gorchfygu Lucius yng Ngâl, ond yn y cyfamser mae nai Arthur, Medrawd, yn cipio gorsedd Prydain. Dychwela Arthur a lladd Medrawd ym mrwydr Camlan, ond fe'i clwyfir yn angheuol ei hun ac mae'n cael ei gludo i Ynys Afallach ac yn trosglwyddo’r deyrnas i'w nai Cystennin.
Daeth gweithiau'r llenor Ffrengig Chrétien de Troyes (tua 1135 – tua 1183) am y brenin Arthur a'i farchogion yn eithriadol o boblogaidd, er enghraifft Lancelot ou le Chevalier de la charrette. Mae'n debyg iddo gael llawer o'i ddeunydd o'r traddodiad Celtaidd. Mae Érec et Énide, Yvain ou le Chevalier au Lion a Perceval ou le Conte du Graal yn cyfateb i'r tair stori yn Y Tair Rhamant yn Gymraeg: Geraint ac Enid, Iarlles y Ffynnon a Peredur fab Efrawg. Nid oes sicrwydd a yw'r storïau Cymraeg yn addasiad o weithiau Chrétien ynteu yn weithiau annibynnol yn defnyddio'r un deunydd. Yn Perceval, ou le Conte du Graal, sy'n dyddio rhwng 1180 a 1191, y ceir y sôn cyntaf am y Greal Santaidd, sy'n ddiweddarach yn dod yn elfen bwysig yn y chwedlau Arthuraidd.
Tua dechrau'r 13g, ymddangosodd y Lawnslot-Greal (Ffrangeg: Lancelot-Graal), cyfres o chwedlau am y brenin Arthur yn Ffrangeg a adnabyddir hefyd fel y ' Lawnslot rhyddiaith:, y Fwlgat, neu'r Cycle du Pseudo-Map. Ni wyddys pwy oedd yr awdur. Mae'n ymdrin â'r ymchwil am y Greal Santaidd a hanes y garwriaeth rhwng y frenhines Gwenhwyfar a Lawnslot. Yn y chwedlau yma, mae marchogion megis Lawnslot a Galahad, nad ydynt yn ymddangos yn y traddodiad Cymreig, yn dod yn gynyddol bwysig.
Erbyn y 15g, roedd y diddordeb yn y chwedlau Arthuraidd yn dechrau pallu yn Ffrainc, ond adfywiwyd y diddordeb yn Lloegr. Le Morte d'Arthur yw'r pwysicaf o'r fersiynau o'r chwedlau am y brenin Arthur yn y traddodiad Seisnig. Mae'n gasgliad o ddeunydd Ffrengig a Seisnig am Arthur gan Syr Thomas Malory (c. 1405–1471), wedi eu hail-adrodd yn ôl syniadau Malory ei hun, ac yn cynnwys rhywfaint o waith gwreiddiol Malory ei hun yn stori Gareth. Argraffwyd y llyfr am y tro cyntaf yn 1485 gan William Caxton, a daeth yn eithriadol o boblogaidd.
Arthur a gwleidyddiaeth
Yng Nghymru, roedd cred gref fod Arthur a'i ryfelwyr yn cysgu mewn ogof rywle yn aros am yr amser i ddeffro ac arwain ei bobl i fuddugoliaeth derfynol dros eu gelynion. Diweddarach yw'r chwedl am Ynys Afallon, sy'n deillio o waith Sieffre o Fynwy. Er enghraifft, yn ystod y gwrthryfel Cymreig yn erbyn y Normaniaid ar ddiwedd y 11eg a dechrau'r 12g, adroddwyd fod y Cymry'n credu y byddai Arthur yn dychwelyd ac yn eu cynorthwyo i yrru'n Normaniaid o'r wlad yn llwyr.
bawd|200px|chwith|Abaty Glastonbury
Efallai mai yng ngoleuni hyn y dylid ystyried yr haeriad ar ddiwedd y 12g fod bedd Arthur wedi ei ddarganfod. Yn 1191, cyhoeddwyd fod mynachod Abaty Glastonbury, wrth ail-adeiladu rhan o'r abaty yn dilyn tân yn 1184, wedi cael hyd i fedd gyda thair arch ynddo. Ar un arch roedd croes o blwm gyda'r arysgrif :
Yn yr arch roedd gweddillion gŵr 2.40 medr o daldra. Y farn gyffredinol ymysg ysgolheigion yw mai twyll oedd hyn. Gallai fod yn gynllun ar ran y mynaich wedi ei fwriadu i ddenu ymwelwyr cyfoethog i'r abaty, ond gallai hefyd fod a diben gwleidyddol iddo; i geisio perswadio'r Cymry na allai Arthur ddychwelyd i'w cynorthwyo.
Yn ddiweddarach, rhoddodd Harri VII, brenin Lloegr yr enw Arthur i'w fab hynaf, a aned yn 1486, y flwyddyn ar ôl Brwydr Bosworth. Efallai fod hyn wedi ei fwriadu yn rhannol fel dull o sicrhau parhad cefnogaeth y Cymry iddo. Y bwriad oedd y byddai Arthur yn teyrnasu fel y brenin Arthur II pan ddôi i'r orsedd. Fodd bynnag, bu farw yn gynamserol yn 1502, a'i frawd iau, Harri, a ddaeth yn frenin fel Harri VIII.
Yn ystod teyrnasiad Elisabeth I, defnyddiwyd yr hanesion am Arthur i bwrpas gwleidyddol gan John Dee. O dras Gymreig ei hun, defnyddiodd ymgyrchoedd Arthur fel sail i hawl coron Lloegr ar y tiriogaethau newydd oedd wedi eu darganfod yn ystod y 16g. Ef oedd y cyntaf i ddefnyddio'r ymadrodd "yr Ymerodraeth Brydeinig", gan ei gweld fel olynydd i ymerodraeth Arthur.
Erbyn hyn, fodd bynnag, roedd y diddordeb yn Arthur yn dechrau edwino. Yn 1534, roedd yr hanesydd Eidalaidd Polydore Vergil wedi datgan nad oedd gwaith Sieffre o Fynwy yn wir hanes. Ar y pryd, bu gwrthwynebiad cryf i'w sylwadau gan ysgolheigion yn cynnwys Humphrey Lhuyd a John Leland, ond yn raddol daethpwyd i'w derbyn.
Arthur yn y cyfnod modern
bawd|160px|de|T. Gwynn Jones, awdur Ymadawiad Arthur.
Bu diddordeb newydd yn Arthur o ail hanner yr 20g. Yn Saesneg, cyhoeddodd Alfred, Arglwydd Tennyson ei gylch o gerddi The Idylls of the King rhwng 1856 a 1885. Roedd y cylch yma'n gyfres o ddeuddeg cerdd naratif ar bynciau Arthuraidd, a chafodd ddylanwad mawr. Yn yr Almaen, cyfansoddodd Richard Wagner ddwy opera ar destunau Arthuraidd, Tristan und Isolde (1865) a Parsifal (1882). Yn yr Unol Daleithiau, ysgrifennodd Mark Twain ei nofel ddychanol A Connecticut Yankee in King Arthur's Court yn 1889.
Yn Gymraeg, enillodd T. Gwynn Jones gadair Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor 1902 am ei awdl Ymadawiad Arthur. Bu'r gerdd yma hefyd yn ddylanwadol iawn; fe'i cyhoeddwyd yn llyfr yn 1910 dan y teitl Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill. Yn yr un Eisteddfod, enillodd Robert Roberts (Silyn) y goron am ei gerdd Trystan ac Esyllt.
Yn y ffilm Ymadawiad Arthur (1994), mae grŵp o Gymry yn y flwyddyn 2096 yn ceisio cipio Arthur o'r Canol Oesoedd i'r presennol. Yn anffodus, maent yn cipio'r arwr rygbi Dai Arthur (llysenw "Y Brenin Arthur") o'r 1960au yn ei le.
Cymeriad hanesyddol ynteu fytholegol?
Ysgrifennwyd nifer fawr o lyfrau i geisio profi fod Arthur yn gymeriad hanesyddol, ac mae nifer o ysgolheigion wedi awgrymu cymeriadau hanesyddol allai fod yn sail i'r hanesion am Arthur. Er enghraifft, awgrymodd Kemp Malone yn 1924 y gallai Arthur fod wedi ei seilio ar y cadfridog Rhufeinig Lucius Artorius Castus (fl. 2g) a wasanaethodd ym Mhrydain. Awgrymodd Geoffrey Ashe mai brenin Brythonig o'r 5g o'r enw Riothamus oedd yr Arthur gwreiddiol.
Mae rhai ymchwilwyr poblogaidd diweddar yn ceisio uniaethu Athrwys ap Meurig, brenin cynnar neu dywysog o deyrnas Gwent yn hanner cyntaf y 7g ag Arthur. Awgrymwyd y cysylltiad gan yr hynafiaethwr lleol David Williams mor gynnar â 1796, yn ei gyfrol The History of Monmouthshire, ar sail y ffurf (anghywir) Arthwys ar enw Athrwys a chysylltiadau Gwent â'r Brenin Arthur chwedlonol. Ond ceir sawl dadl hanesyddol ac ieithyddol dros wrthod uniaethu Athrwys/Arthwys ag Arthur.
Ar y llaw arall, cred rhai ysgolheigion mai cymeriad mytholegol ydoedd, efallai duw Celtaidd wedi ei droi yn berson yn yr un modd a chymeriadau megis Lleu Llaw Gyffes. Esiampl o hyn o'r cyfnod yma yw Hengist a Hors, arweinwyr y Sacsoniad cyntaf i ddod i Brydain yn ôl yr hanes traddodiadol; ond mae haneswyr yn awr yn cytuno mai cymeriadau mytholegol ydynt. Awgryma Thomas Green ar sail y cyfeiriadau at Arthur yn llenyddiaeth gynnar Cymru mai rhyw fath o dduw gwarcheidiol ydoedd. Ei farn ef oedd bod Arthur ymysg y Brythoniaid yn cyflawni'r un swyddogaeth yn wreiddiol a Fionn mac Cumhaill ymysg y Gwyddelod, yn gwarchod Ynys Brydain fel yr oedd Fionn yn gwarchod ynys Iwerddon.
Llyfryddiaeth ddethol
Ceir rhai degau o filoedd o gyfrolau ac erthyglau am Arthur. Detholiad yn unig a geir yma, gyda'r pwyslais ar Gymru.
East Anstey
Pentref a phlwyf sifil yn Nyfnaint, De-orllewin Lloegr, ydy East Anstey. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gogledd Dyfnaint.
Chambal Ki Raani
Ffilm llawn cyffro yw Chambal Ki Raani a gyhoeddwyd yn 1979. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Dara Singh a Mahendra Sandhu.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1979. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Apocalypse Now sy'n seiliedig ar y nofel fer ''Heart of Darkness gan Joseph Conrad.
Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Imperialaeth
bawd|260px|[[Cecil Rhodes yn stradlu cyfandir yr Affrig mewn poster propaganda ar gyfer rheilffordd o Dref y Penrhyn i Gairo. Llwyddodd Rhodes i arwain yr Ymerodraeth Brydeinig o flaen grymoedd Ewropeaidd eraill yn yr Ymgiprys am Affrica.]]
Polisi o wledydd grymus yn estyn a chadw rheolaeth, awdurdod neu ddylanwad dros genhedloedd llai yw imperialaeth, yn aml yn hanesyddol trwy godi ymerodraethau. Gall hyn digwydd naill ai trwy goncwestau uniongyrchol neu drwy ddulliau anuniongyrchol megis dylanwadu ar neu reoli gwleidyddiaeth neu economi rhanbarth. Mae imperialaeth yn debyg i wladychiaeth (modd mwy eithafol o gael awdurdod neu ddylanwad, trwy gyfeddiannaeth a cholled sofraniaeth).
Hanes cynnar
Dechreuodd imperialaeth yn yr henfyd fel cyfres o ymerodraethau mawr, megis ymerodraeth Alecsander Fawr a'r Ymerodraeth Rufeinig. Cododd rhain pan ceisiodd un pobl, yn aml yn cynrychioli gwareiddiad neu grefydd benodol, i dra-arglwyddiaethu ar eraill trwy greu cyfundrefn unedig o reolaeth.
Hen Imperialaeth
Galwyd imperialaeth Ewropeaidd gynnar yn Hen Imperialaeth, a dywedir taw cymhellion ehangiad trefedigaethol tramor o'r bymthegfed i'r ddeunawfed ganrif oedd "aur, gogoniant ac efengyl" (sef cyfoeth, pŵer a lledaeniad Christnogaeth). Yn hytrach nag un gwladwriaeth yn ceisio uno'r byd, yn y cyfnod hwn bu nifer o wladwriaethau yn sefydlu rheolaeth wleidyddol dros diriogaethau yn Ne a De-ddwyrain Asia a'r Byd Newydd. Chwaraeodd egwyddorion mercantiliaeth rôl neilltuol, gyda phob ymerodraeth yn ceisio monopoleiddio masnachau'u tiriogaethau i elwa cymaint â gallent o'u tiroedd newydd.
Imperialaeth Newydd
Yng nghanol y bedwaredd ganrif ar bymtheg ymddangosodd Imperialaeth Newydd, a seilir ar fasnach rydd. Ehangodd rym a dylanwad Ewropeaidd, yn enwedig Prydeinig, trwy ddulliau diplomyddol ac economaidd, yn hytrach na drwy reolaeth drefedigaethol ffurfiol. Ond ni pharhaodd imperialaeth fasnach rydd am hir: erbyn diwedd y ganrif roedd pwerau Ewrop unwaith eto yn ymarfer imperialaeth ar ffurf cyfeddiannaeth drefedigaethol dramor, yn ymestyn i Affrica, y Dwyrain Canol, Canolbarth a Dwyrain Asia a'r Cefnfor Tawel.
Imperialaeth Fodern
Ers diwedd yr Ail Ryfel Byd, pan diddymodd y mwyafrif o ymerodraethau, cymerodd imperialaeth modern economaidd, sef globaleiddio, lle yr hen gysyniadau o imperialaeth. Defnyddir reolaeth yn anffurfiol ac yn llai amlwg. Er enghraifft, mae gan Unol Daleithiau America dylanwad cryf dros gweldydd datblygol fel archbwer economaidd a'i huchafiaeth mewn sefydliadau ariannol rhyngwladol megis Banc y Byd a'r Gronfa Ariannol Ryngwladol. Hefyd, mae gwladwriaethau Ewropeaidd wedi parhau i gael effaith ar wleidyddiaeth ac economeg eu cyn-drefedigaethau (fel dylanwad y Deyrnas Unedig ar wledydd y Gymanwlad), ac o ganlyniad maent wedi cael eu cyhuddo o neo-wladychiaeth, sef sofraniaeth effeithiol heb reolaeth ffurfiol.
Cymhellion
Yn hanesyddol, cymellwyd gwladwriaethau i imperialaeth naill ai am resymau economaidd, gwleidyddol, neu ideolegol. Mae damcaniaethau ynglŷn ag imperialaeth yn dilyn yr un drefn, yn ôl pa gymhellion a welir yn flaenaf.
Cymhellion economaidd
Un o brif gymhellion gwladwriaethau ar gyfer imperialaeth yw'r gallu i helaethu'u heconomïau, ennill deunyddiau crai a llafur, a darganfod safleoedd masnachu. Dau ddamcaniaethwr o fewn yr is-bwnc hwn oedd Karl Marx a Lenin.
Cymhellion gwleidyddol
Prif gymhelliad arall ar gyfer imperialaeth yw gwleidyddiaeth: grym, diogelwch, neu ddiplomyddiaeth, e.e. ehangiad yr Undeb Sofietaidd yn Nwyrain Ewrop ar ôl 1945 i ddiogelu'r famwlad rhag goresgyniad o'r gorllewin.
Cymhellion ideolegol
bawd|320px|Cartŵn, gyda'r enw "The White Man's Burden", a gyhoeddwyd yn The Journal, [[Detroit yn ystod Rhyfel Y Philipinau-Unol Daleithiau America yn dangos Americanwr yn cario brodor an-Orllewinol ystrydebol i ysgoldy.]] Canolbwyntir un ddosbarth o resymau dros imperialaeth ar gymhellion ideolegol a moesol. Yn ôl y safbwynt hwn mae credoau gwleidyddol, diwylliannol neu grefyddol yn arwain gwladwriaethau i weld imperialaeth fel "gweithgaredd cenhadol". Un o gymhellion yr Ymerodraeth Brydeinig oedd y syniad taw "Baich y Dyn Gwyn" oedd hi i wareiddio yr "anwariaid" y tu allan i'r Gorllewin. Seilir ehangiad milwrol y Drydedd Reich ar gred y Natsïaid yng ngoruchafiaeth yr Almaenwyr, neu'r Ariaid. Yn ystod y Rhyfel Oer gwelwyd imperialaeth a yrrir gan bryderon moesol ac ideolegol gan y ddau archbwer: awydd Unol Daleithiau America i "amddiffyn rhyddid" ac awydd yr Undeb Sofietaidd i "ryddhau" pobl Dwyrain Ewrop a'r byd datblygol.
Damcaniaethau Comiwnyddol ar Imperialaeth
Ni chyhoeddodd Karl Marx gwaith cynhwysfawr ar imperialaeth, er iddo gyfeirio ato yn Das Kapital.
Diffiniodd Lenin imperialaeth yn "gam uchaf cyfalafiaeth", yn benodol, yr oes lle mae cyfalaf monopoli yn tra-arglwyddiaethu. Mae hyn yn gorfodi i wledydd a chorfforaethau gystadlu dros reolaeth adnoddau a marchanadoedd led-led y byd. Gall hyn fod yn rheolaeth gwleidyddol, milwrol, neu ariannol.
Hanfod damcaniaethau Marxaidd ar imperialaeth yw'r ffaith eu bod yn canolbwyntio ar y berthynas economaidd rhwng wledydd, yn hytrach na'u perthynas gwleidyddol swyddogol. Nid yw un wlad o rheidrwydd yn rheoli gwlad arall yn uniongyrchol; yn hytrach, mae un rhanbarth neu grŵp yn goruchafu'n economaidd ar un arall. Mae'r defnydd hwn o'r term, felly, yn wahanol i'r dealltwriaeth arferol ohono fel rhywbeth yn ymwneud â gwladychiaeth yn bennaf.
Yn ôl damcaniaethau Marx, dim ond llafur neu gyfalaf newidiol sy'n creu elw ar ffurf gorwerth. Wrth i'r gymhareb rhwng y gorwerth a'r swm cyfalaf ostwng, gostwng hefyd mae'r cyfradd elw ar fuddsoddiad cyfalaf. Dywedodd Lenin fod imperialaeth yn galluogi i gyfalafwyr o wledydd cyfoethog echdynnu gor-elw o ddosbarth gweithiol gwledydd tlawd, gan alluogi iddynt osgoi gostyngiad yn y cyfradd elw. "Gor-elw" yw'r enw ar elw ar fath am ei fod yn uwch na'r cyfraddau cyfartalog yng ngwledydd yr imperialwyr. Cedwir y rhan fwyaf o'r gor-elw gan y cyfalafwyr eu hunain, ond caiff ychydig ohono ei ranu gyda dosbarth gweithiol y gwlad cyfoethog, er mwyn osgoi chwyldro yno.
Ymysg comiwnyddion cyfoes ac eraill, mae llawer yn gweld globaleiddio yn ffurf fodern ar imperialaeth.
Pwtyn Mere
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw pwtyn Mere, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy pytiau Mere; yr enw Saesneg yw Mere's Pug, a'r enw gwyddonol yw Eupithecia intricata. Mae i'w gael yn Ewrop a Gogled America.
20–24 mm ydy lled ei adenydd.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn Mere yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Yangon
Dinas fwyaf a chyn-brifddinas Byrma (Myanmar) yw Yangon neu Rangoon (Byrmaneg: ရန်ကုန်; MLCTS: rankun, ynganiad: [jàɴɡòʊɴ]). Fe'i lleolir yn ne'r wlad ar lannau Afon Yangon. Sefydlwyd y ddinas yn yr 11g o dan yr enw "Dagon". Newidiwyd yr enw i Yangon ("diwedd ymrafael") ym 1755 gan y brenin Alaungpaya. Datganwyd Yangon yn brifddinas Byrma gan y Prydeinwyr yn y 19g. Symudwyd y brifddinas i Naypyidaw yng nghanolbarth y wlad yn 2005.
200px|bawd|dim|Pagoda Shwedagon
La Neige Sur Les Pas
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr André Berthomieu yw La Neige Sur Les Pas a gyhoeddwyd yn 1942. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Pauline Carton, Robert Dalban, Josseline Gaël, Pierre Blanchar, Gaston Jacquet, Georges Lannes, Jean Heuzé, Jean Toulout, Line Noro, Marcelle Praince, Michèle Alfa a Pierre Asso. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Mynydd Myddfai
Bryn sy'n safle carneddau cylchog o Oes yr Efydd ydy Mynydd Myddfai, ym Myddfai, Sir Gaerfyrddin;.
La Neige Sur Les Pas
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Berthomieu ar 16 Chwefror 1903 yn Rouen a bu farw yn Vineuil-Saint-Firmin ar 10 Hydref 1982. Derbyniodd ei addysg yn Lycée Pierre-Corneille.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Berthomieu nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mynydd Myddfai
Carneddau cylchog
Math o garnedd gynhanesyddol a godwyd gan y Celtiaid ydy “carnedd gylchog”. (Saesneg: ring cairn); fe'i codwyd i nodi mangre arbennig, ar gyfer defodau neu i goffau'r meirw, a hynny yn Oes yr Efydd, mae'n debyg.
Cofrestrwyd yr heneb hwn gan Cadw gyda'r rhif SAM: CM346.
Ceir carnedd gylchog arall gerllaw, a hynny ar ochr Orllewinol y mynydd:. Cofrestrwyd yr heneb gan Cadw gyda'r rhif SAM: CM349.
Dosbarthiad
Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 313metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 440 metr (1444 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 8 Mehefin 2009.
Plabenneg
Mae Plabenneg (Ffrangeg: Plabennec) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Poblogaeth
Population - Municipality code 29160
Gweler hefyd
Cymunedau Penn-ar-Bed
Clywed Cynghanedd
Llyfr ac astudiaeth lenyddol, Gymraeg gan Myrddin ap Dafydd yw Clywed Cynghanedd: Cwrs Cerdd Dafod. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny ar 28 Mawrth 2013. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Argraffiad newydd o werslyfr ar reolau cerdd dafod, yn seiliedig ar gyfres o raglenni radio ar ddechrau'r naw degau, gyda'r pwyslais pennaf ar fwynhau chwarae gyda geiriau. Cyhoeddwyd gyntaf yn 1994.
Botwm Crys yn cadw lle
The Dangerous
Ffilm gyffro yw The Dangerous a gyhoeddwyd yn 1994. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1994. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Forrest Gump ffilm glasoed gan Robert Zemeckis. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cambridge, Iowa
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Cambridge, gan gynnwys:
Paolo Conte - Via Con Me
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Giorgio Verdelli yw Paolo Conte - Via Con Me (It's Wonderful) a gyhoeddwyd yn 2020. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Paolo Conte - Via con me ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Giorgio Verdelli.
Mae'r ffilm Paolo Conte - Via Con Me (It's Wonderful) yn 100 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2020. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Run. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Federico Annicchiarico oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Matteo Bugliarello a Emiliano Portone sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giorgio Verdelli nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Iâr diffeithwch yddf-felen
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Iâr diffeithwch yddf-felen (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: ieir diffeithwch gyddf-felyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Pterocles gutturalis; yr enw Saesneg arno yw Yellow-throated sandgrouse. Mae'n perthyn i deulu'r Ieir y Diffeithwch (Lladin: Pteroclididae) sydd yn urdd y Columbiformes.
Nionyn
Term a ddefnyddir ar gyfer sawl planhigyn yn y genws Allium ydy nionyn, neu winwnsyn. Fe'u hadnabyddir fel arfer fel 'nionod' ond pan ddefnyddir heb ei oleddfu, mae fel arfer yn cyfeirio at Allium cepa sef nionyn gardd neu 'shibwnsyn' a nionyn 'bwlb'.
Mynydd Llansadwrn
Bryn sy'n safle carnedd gylchog o Oes yr Efydd ydy Mynydd Llansadwrn, Llansadwrn, Sir Gaerfyrddin;.
Nionyn
Mae Allium cepa i'w gael mewn amaeth yn unig, ond mae rhywogaethau gwyllt sy'n pethyn i'w canfod yn Asia Canol. Mae'r rhywogaethau sy'n perthyn agosaf yn cynnwys Allium vavilovii Popov & Vved. a Allium asarense R.M. Fritsch & Matin o Iran. Ond mae Zohary a Hopf yn rhybuddio fod amheuaeth ynglŷn ag os yw gasgliadau vavilovii a brofwyd arnynt yn cynyrchioli gwir ddeunydd gwyllt neu deilliadau fferal o gnwd."
Iâr diffeithwch yddf-felen
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. gutturalis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r iâr diffeithwch yddf-felen yn perthyn i deulu'r Ieir y Diffeithwch (Lladin: Pteroclididae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
MARS
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn MARS yw MARS a elwir hefyd yn Methionine--tRNA ligase, cytoplasmic a Methionyl-tRNA synthetase (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 12, band 12q13.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn MARS.
Mynydd Llansadwrn
Ni ddylid cymysgu'r math hwn gyda chylch cerrig, sy'n perthyn i oes wahanol. Caiff ei nodi ar fapiau'r Ordanance gyda'r gair 'Cairn'. Sylwer, hefyd, mai “carnedd gylchog” ydy'r term sy'n cael ei ddefnyddio yng ngeiriadur yr Academi, yn hytrach na "charnedd gylch".
Cofrestrwyd yr heneb gan Cadw gyda'r rhif SAM: CM362.
Llanenddwyn
Pentref bychan ger Dyffryn Ardudwy, Gwynedd yw Llanenddwyn. Yn hanesyddol bu'n blwyf yng nghantref Ardudwy. Fe'i lleolir milltir i'r de o Harlech i'r gorllewin rhwng y ffordd A496 a'r arfordir.
Hanes a hynafiaethau
Claddwyd y Cyrnol John Jones, Maesygarnedd ym mynwent eglwys y plwyf, sef un o'r "barnwyr" a ddeddfrydodd Siarl I, brenin Lloegr i farwolaeth. 250px|bawd|chwith|Ar gwr Llanenddwyn
Roedd 798 o drigolion yn byw yn y plwyf yn 1833, a 940 erbyn 1849.
Twristiaeth
Ceir sawl gwersyll carafanau ar yr arfordir ger y pentref mewn ardal sy'n boblogaidd gan dwristiaid haf.
Hyper Sapien: People From Another Star
Ffilm wyddonias gan y cyfarwyddwr Peter R. Hunt yw Hyper Sapien: People From Another Star a gyhoeddwyd yn 1986. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn Aladdin, Wyoming. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Arthur B. Rubinstein.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ricky Paull Goldin, Sydney Penny, Gail Strickland, Hersha Parady, Keenan Wynn, Rosie Marcel a Dennis Holahan.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1986. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Aliens sef ffilm wyddonias llawn arswyd a chyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. John Coquillon oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Peter R. Hunt nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llyn y Wrach
bawd|Llyn y Wrach Llyn bychan ydy Llyn y Wrach, ger Dwygyfylchi, Sir Conwy. Ceir carnedd gylchog o Oes yr Efydd ychydig i'r gogledd o'r llyn yn ogystal â safle tŷ crwn cynhanesyddol gerllaw.
Henebion
Ni ddylid cymysgu'r math hwn gyda chylch cerrig, sy'n perthyn i oes wahanol. Caiff ei nodi ar fapiau'r Ordanance gyda'r gair 'Cairn'. Sylwer, hefyd, mai “carnedd gylchog” ydy'r term sy'n cael ei ddefnyddio yng ngeiriadur yr Academi, yn hytrach na "charnedd gylch".
Cofrestrwyd yr heneb gan Cadw gyda'r rhif SAM: CN260.
Gallem Fod Arwyr
Y prif actor yn y ffilm hon yw Azeddine Nouiri. Mae'r ffilm Gallem Fod Arwyr yn 79 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,309 Moroco o ffilmiau Arabeg Moroco wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hind Bensari ar 1 Ionawr 1987 yn Casablanca. Derbyniodd ei addysg yn Lycee Francais Charles de Gaulle.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hind Bensari nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cymal (anatomeg)
Y man lle mae dau asgwrn yn cyfarfod yw cymal. Mae cymalau wedi eu llunio i alluogi symudiad rhwydd a darparu cefnogaeth mecanyddol i'r corff; cânt eu dosbarthu yn ôl eu strwythur a'u swyddogaeth.
Dosbarthiadau
bawd|dde|Darlun disg rhyngfertebrol, cymal cartilagaidd. bawd|dde|Diagram o gymal synofaidd (diarthrosis). Dosbarthir cymalau yn saith dosbarth, yn ôl eu strwythur a'u swyddogaeth yn bennaf. Penderfynir y dosbarth strwythurol yn ôl sut mae'r esgyrn yn cysylltu â'i gilydd, tra bod y dosbarth swyddogaethol yn cael ei benderfynu yn ôl y raddfa o symudiad sydd i'w gael rhwng yr esgyrn ymgymalu. Mae gorgyffrydiiad arwyddocaol rhwng y saith dosbarthiad yn ymarferol.
Y Sblot
bawd|dde|250px|Lleoliad ward y Sblot o fewn Caerdydd
Cymal (anatomeg)
Dosbarthiad strwythrol
Mae dosbarthiad strwythurol yn enwi ac yn gwahanu cymalau yn ôl sut maent yn cysylltu â'i gilydd. Mae tri is-ddosbarthiad o gymalau strwythurol:
Dosbarthiad swythogaethol
Yn ogystal, gellir dosbarthu cymalau yn ôl eu swyddogaeth, yn ôl y raddfa o symudiad maent yn caniatáu:
Y Sblot
Ardal yn ninas Caerdydd, prifddinas Cymru, yw Y Sblot neu Sblot (Saesneg: Splott) ac ardal ddeheuol hen blwyf Y Rhath sydd wedi'i lleoli rhwng y môr a phrif lein y rheilffordd. Agorwyd y cyntaf o feysydd awyr sifil Cymru ar Rostir Pen-Gam yn 1930 a'i chau yn 1954. Bellach, ceir yma: barciau busnes, tai, gwaith trin dŵr a Chanolfan Tennis Genedlaethol Cymru. Cwbwlhawyd Cysylltffordd Dwyrain y Bae ar ddechrau'r 2010au a disgwylir i'r ardal ddatblygu'n economaidd.
Yr enw
Daw'r enw o'r gair Hen Saesneg splott sy'n golygu 'darn o dir' (plot). Arosai'r enw'n fyw ar lafar yn ne-orllewin Lloegr am glwt o dir ac mae'n digwydd mewn enwau lleoedd am gaeau a ffermydd yn yr ardal honno. Dichon i'r enw tarddu o gyfnod y Normaniaid. Ei ystyr yn syml felly yw 'clwt' neu 'ddryll' o dir. Ceir manylion pellach yn llyfr Bedwyr Lewis Jones, Yn ei Elfen.
Hanes
Ardal wledig a oedd yn eiddo i'r Eglwys oedd Sblot yn y Canol Oesoedd, ond erbyn 1891 roedd tai wedi eu hadeiladu ar gyfer gweithwyr gwaith dur East Moors ond caewyd y gwaith yn 1987.
La Virgen De Guadalupe
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Alfredo Salazar yw La Virgen De Guadalupe a gyhoeddwyd yn 1976. Fe'i cynhyrchwyd ym Mecsico. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Fernando Allende, Angélica Chaín, Dacia González a Valentin Trujillo.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1976. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rocky gan y cyfarwyddwr ffilm John G. Avildsen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Adnodd anadnewyddadwy
Adnodd naturiol na ellir ei ail-dyfu neu'i ail-gynhyrchu wedi iddo gael ei ddefnyddio yw adnodd anadnewyddadwy. Yr enghraifftiau pwysicaf yw'r tanwyddau ffosil: petrolew, nwy naturiol a glo. Y gwrthwyneb yw adnodd adnewyddadwy megis ynni gwynt.
La Virgen De Guadalupe
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfredo Salazar ar 17 Mawrth 1922 yn Ninas Mecsico a bu farw yn yr un ardal ar 18 Gorffennaf 2016.
Caterina Sforza, La Leonessa Di Romagna
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Giorgio Walter Chili yw Caterina Sforza, La Leonessa Di Romagna a gyhoeddwyd yn 1959. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Cesare Meano a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Carlo Rustichelli.
La Virgen De Guadalupe
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alfredo Salazar nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Caterina Sforza, La Leonessa Di Romagna
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Virna Lisi, Roberto Risso, Raffaella Carrà, Erno Crisa, Carlo Giuffré, Rik Battaglia, Sergio Fantoni, Cesare Fantoni, Pierre Cressoy, Nerio Bernardi, Alberto Farnese, Laura Nucci, Loris Gizzi a Mimmo Palmara. Mae'r ffilm Caterina Sforza, La Leonessa Di Romagna yn 100 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1959. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ben-Hur sy’n ffilm epig hanesyddol o’r Unol Daleithiau gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giorgio Walter Chili ar 28 Hydref 1918 yn Bologna a bu farw yn Rhufain ar 21 Rhagfyr 1925.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giorgio Walter Chili nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Slippery Slope
Ffilm gomedi yw Slippery Slope a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Pornaleg-Leskonil
Mae Pornaleg-Leskonil (Ffrangeg: Plobannalec-Lesconil) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code 29165
Gweler hefyd
Cymunedau Penn-ar-Bed
Nattbarn
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Gunnar Hellström yw Nattbarn a gyhoeddwyd yn 1956. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Nattbarn ac fe’i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Torbjörn Iwan Lundquist.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Gunnar Hellström.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1956. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Searchers sy’n ffilm bropoganda gwrth-frodorion America gan y cowbois gwyn, gan y cyfarwyddwr ffilm John Ford. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gunnar Hellström ar 6 Rhagfyr 1928 yn Alnön a bu farw yn Nynäshamn ar 27 Awst 2013. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1952 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gunnar Hellström nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pirates of Tortuga
Ffilm ramantus a ffilm am forladron gan y cyfarwyddwr Robert D. Webb yw Pirates of Tortuga a gyhoeddwyd yn 1961. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Haiti. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Jesse Louis Lasky Jr. a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Paul Sawtell. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Rafer Johnson, James Forrest, Letícia Román, Robert Stephens, Arthur Gould-Porter, Dave King, John Richardson ac Alan Caillou. Mae'r ffilm Pirates of Tortuga yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1961. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Breakfast at Tiffany's sy’n glasur o ffilm, yn gomedi rhamantus gan Blake Edwards ac yn addasiad o lyfr o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ellis W. Carter oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Hugh S. Fowler sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert D. Webb nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pysgodyn Llygad-Llo
Pysgodyn sy'n byw yn y môr ac sy'n perthyn i deulu'r Sparidae ydy'r pysgodyn llygad-llo sy'n enw gwrywaidd; lluosog: pysgod llygad-llo (Lladin: Boops boops; Saesneg: Boops boops). Mae ei diriogaeth yn cynnwys Môr y Gogledd, y Môr Du, y Môr Canoldir a Chefnfor yr Iwerydd.
Mae'n bysgodyn dŵr hallt ac mae i'w ganfod ym Môr y Gogledd ac arfordir Cymru. Ar restr yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur (UICN), caiff y rhywogaeth hon ei rhoi yn y dosbarth 'Heb ei gwerthuso' o ran niferoedd, bygythiad a chadwraeth gan nad oes data digonol. Mae'r math yma o bysgodyn yn cael ei bysgota ar gyfer y bwrdd bwyd.
Gabo, la creación de Gabriel García Márquez
Ffilm ddogfen am yr awdur Gabriel García Márquez gan y cyfarwyddwr Justin Webster yw Gabo, la creación de Gabriel García Márquez a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Colombia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Mae'r ffilm yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Do Chehere
Ffilm ddrama yw Do Chehere a gyhoeddwyd yn 1977. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi.
Gabo, la creación de Gabriel García Márquez
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Do Chehere
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Dharmendra a Prem Nath.
Gabo, la creación de Gabriel García Márquez
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Justin Webster ar 1 Ionawr 1963. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 50 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Do Chehere
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1977. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Star Wars Episode IV: A New Hope sef ffilm wyddonias a sgriptiwyd gan y cyfarwyddwr ffilm George Lucas. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd.
Gabo, la creación de Gabriel García Márquez
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Justin Webster nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Do Chehere
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Zagora
Gallai Zagora gyfeirio at:
Fôn
Gallai Fôn fod yn:
Fuego Gris
Ffilm sinema swreal gan y cyfarwyddwr Pablo César yw Fuego Gris a gyhoeddwyd yn 1994. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Luis Alberto Spinetta.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Luis Alberto Spinetta, Leonardo Sbaraglia, Alejo García Pintos, Eleonora Wexler, Cristina Banegas, Jorge Polaco, Arturo Bonín, Juan Gervasio Minujín, Pompeyo Audivert, Pablo César a Margot Moreyra.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1994. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Forrest Gump ffilm glasoed gan Robert Zemeckis. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Corff dynol
dde|bawd|350px|Rhai o brif rannau'r corff dynol Mae'r corff dynol yn cynnwys y rhannau corfforol ac ymenyddol o fodau dynol, h.y. dyn. Yn syml, gellir dweud ei fod yn cynnwys: pen, torso, dwy fraich a dwy goes. Mewn anatomeg ddynol, fodd bynnag, mae'r corff yn cael ei enwi i lawer mwy o gategoriau gan gynnwys yr organau dynol.
Pan fo'r person yn oedolyn mae ynddo oddeutu 10 triliwn o gelloedd. Mae grwpiau o gelloedd yn cydweithio i ffurfio meinweoedd a'r rheiny'n uno a chydweithio i greu organau. Yn eu tro, mae hwythau'n cydweithio i greu system o organau a'r cwbwl yn gweithio er lles a pharhad yr unigolyn.
Maint
Cyfartaledd (neu cymedr) taldra oedolyn gwrywaidd yw 1.8 metr, gyda'r fenyw rhwng 1.6 ac 1.7 metr. Yr hyn sy'n pennu'r taldra mewn gwirionedd ydy diet y person a genynau. Ar ôl iddo gael ei eni, daw ffactorau eraill i'r amlwg: ydy'r corff yn cael ei ymarfer yn rheolaidd?