cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gweriniaeth Genoa
Enillodd Genoa ei hannibyniaeth ar yr Ymerodraeth Lân Rufeinig ym 1099 ar ffurf y Compagna Communis, cynghrair o fasnachwyr a phendefigion yn cynnwys saith (yn ddiweddarach wyth) compagnies neu urdd a chanddynt lyngesau, glanfeydd, arfau, a rhandiroedd dinesig eu hunain. Yng nghyfnod cynnar y ddinas-wladwriaeth, bu cryn anghytuno rhwng yr uchelwyr ac weithiau aeth yn helyntion yn y strydoedd a brwydrau rhwng y gwahanol luoedd.
Bu Gweriniaeth Genoa ar anterth ei grym o'r 12g hyd at ei gorchfygiad gan lynges Gweriniaeth Fenis ym Mrwydr Chioggia (1380). Ildiodd ei thra-arglwyddiaeth yn y Môr Canoldir i Ymerodraeth Sbaen yn nechrau'r 16g, ac o'r cyfnod hwnnw hyd at ddiwedd y 18g llywodraethai Gweriniaeth Genoa fel oligarchiaeth dan reolaeth y bendefigaeth.
Rhos
Teyrnas Rhos
Ymhlith y brenhinoedd hynny roedd Cynlas ('Cynlas Goch'; Lladin Cuneglas), fab Owain Ddanwyn, y cyfeirir ato gan y mynach Gildas yn y 6g. Yn ôl Gildas, roedd Cynlas yn teyrnasu yn gysylltiedig â rhyw receptaculi ursi ('ffau'r arth'), ac mae rhai ymchwilyr yn meddwl mai Dinerth, enw'r fryngaer ar ben Bryn Euryn yn Llandrillo-yn-Rhos, oedd 'ffau'r arth'. Ceir Llys Euryn, a fu ym meddiant Ednyfed Fychan ar ddechrau'r 13g, wrth waelod y bryn. Ceir Ffordd Dinerth a Neuadd Dinarth gerllaw hefyd.
Mae Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd wedi cloddio rhan o'r safle. Darganfuwyd olion mur amddiffynnol sylweddol gyda wyneb o flociau calchfaen mawr a fyddai tua 10 troedfedd o uchder a lled o 11 troedfedd yn wreiddiol.
Koho – Utopia Forssasta
Ffilm ddogfen yw Koho – Utopia Forssasta a gyhoeddwyd yn 2021. Fe'i cynhyrchwyd yn y Ffindir. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffinneg.
Rhos
Teyrnas Rhos
Ond nid yw pawb yn cytuno y bu Rhos yn deyrnas annibynnol fel y cyfryw ac mae ein gwybodaeth yn brin am ei hanes yn y cyfnod cynnar. Cysylltir y brenin Maelgwn Gwynedd â Rhos hefyd, ond mae traddodiad yn awgrymu mai safle Castell Degannwy oedd ei gadarnle; fe'i cofir fel brenin Gwynedd/Gogledd Cymru yn hytrach na brenin Rhos.
Cantref Rhos
Yn y gogledd roedd y cantref yn wynebu Môr Iwerddon, yn y gorllewin ei ffin oedd bryniau dwyreiniol Dyffryn Conwy uwchlaw Afon Conwy a chantref Arllechwedd, yn y de ffiniai â chantref Rhufoniog ac yn y dwyrain â chantref Tegeingl gydag afonydd Elwy a Chlwyd yn ffin naturiol.
Koho – Utopia Forssasta
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhos
Cantref Rhos
Rhennid y cantref yn dri chwmwd. Roedd Afon Dulas yn dynodi'r ffin rhwng dau ohonyn nhw a elwid yn gymydau Is Dulas ac Uwch Dulas oherwydd hynny. Yn y gogledd-orllewin yr oedd cwmwd y Creuddyn (ardal Llandudno a'r cylch heddiw) a oedd yn cael ei drin fel rhan o Wynedd ei hun ac a unwyd ag Arllechwedd, Arfon, Llŷn ac Eifionydd yn 1284 i greu Sir Gaernarfon.
Rhufoniog
Mae hanes cynnar y cantref yn anhysbys. Yn ôl traddodiad cafodd ei enwi ar ôl Rumaun, un o feibion Cunedda. Roedd yn rhan o diriogaeth y Deceangli yn y cyfnod Rhufeinig. Roedd llawer o'r tir yn nwylo esgobion Bangor a Llanelwy. Erbyn yr Oesoedd Canol, Dinbych oedd ei ganolfan. Rhoddwyd y cantref i'r tywysog Dafydd ap Gruffudd yn 1277 a phum mlynedd yn ddiweddarach, ar ôl marwolaeth Dafydd, fe roddwyd i Henry Lacy, Iarll Lincoln. Gyda chantref Rhos, lluniwyd arglwyddiaeth Dinbych.
Heddiw mae'r rhan fwyaf o'r diriogaeth yn gorwedd yn Sir Ddinbych, gyda rhannau gorllewinol yn sir Conwy.
Afon Rother (Dwyrain Sussex)
Afon yn Nwyrain Sussex a Chaint, De-ddwyrain Lloegr, yw Afon Rother. Mae'n codi ger Rotherfield yn Nwyrain Sussex, mae'n llifo am 56 km (35 mi) ac yn cyrraedd y Môr Udd ger Rye. Cyn 1287 roedd ei haber ymhellach i'r dwyrain ym mhorthladd New Romney yng Nghaint, ond fe newidiodd ei chwrs ar ôl i storm fawr rwystro ei allanfa i'r môr.
Troedwas sidanaidd
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw troedwas sidanaidd, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy troedweision sidanaidd; yr enw Saesneg yw Northern Footman, a'r enw gwyddonol yw Eilema sericea.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r troedwas sidanaidd yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Blodyn amor deuoecaidd
Planhigion blodeuol yw Blodyn amor deuoecaidd sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Amaranthaceae yn y genws Amaranthus. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Amaranthus palmeri a'r enw Saesneg yw Dioecious amaranth. Gall dyfu'n gyflym: 12 - 18 modfedd mewn tair wythnos.
Afon Rother (Dwyrain Sussex)
Ar hyd y 23 km (14 mi) olaf, mae gwely'r afon yn is na lefel y penllanw, a defnyddir llifddor Scots Float i reoli lefelau. Mae'r llifddor yn atal dŵr hallt rhag mynd i mewn i system yr afon yn ystod penllanwau, ac yn cadw dŵr yn yr afon yn ystod misoedd yr haf er mwyn sicrhau iechyd cynefin y gors o'i amgylch. I lawr yr afon o'r llifddor, mae'n llanwol am 6 km (3.7 mi).
Blodyn amor deuoecaidd
Mae'n blanhigyn lluosflwydd sy'n dod yn wreiddiol o ardal deheuol Gogledd America. Bellach caiff ei ystyried fel chwynyn drwy Ewrop a rhannau o Asia. Nid oes ganddo stipwl (neu ddeilen fach). Fel arfer mae'r dail yn ddanheddog.
Caiff y dail, y bonion a'r hadau eu bwyta (fel sawl un arall yn nheulu'r amaranth, ac mae'nt yn llawn daioni. Arferid ei gynhaeafu gan brodorion Gogledd America.
Afon Rother (Dwyrain Sussex)
Mae'r afon wedi cael ei defnyddio i gludo nwyddau ers cyfnod y Rhufeiniaid, ac mae cychod bach yn dal i fordwyo cyn belled â Chastell Bodiam.
bawd|dim|400px|Cwrs Afon Rother
Gweriniaeth Genoa
Yn sgil ymgyrch Napoleon Bonaparte yn yr Eidal, diddymwyd y weriniaeth ym 1797 a sefydlwyd Gweriniaeth Liguria, un o chwaer-weriniaethau Ffrainc, yn ei lle. Yn sgil cwymp Napoleon, ail-sefydlwyd Gweriniaeth Genoa am gyfnod byr (1814–5) cyn ei chyfeddiannu gan Deyrnas Sardinia.
Rhos
Cantref Rhos
Castell Degannwy oedd sedd y llys brenhinol a cheid safleoedd eglwysig pwysig yn Abergele a Llandrillo-yn-Rhos.
Eirias
Ardal o fewn Rhos oedd Eirias (neu Eiryoes). Ychydig a wyddys amdano gyda sicrwydd ond ymddengys ei bod yn ardal weinyddol o bwys strategol uchel o fewn cantref Rhos. Mae'n cyfateb yn fras i ardal tref Bae Colwyn yn Sir Conwy heddiw. Roedd ganddo rhaglaw a rhingyll - swyddogion cantrefi fel rheol - sy'n awgrymu statws arbennig. Credir mai pwys strategol yr ardal, sy'n rheoli'r mynediad ar hyd arfordir gogledd Cymru o'r dwyrain, llwybr arferol unrhyw oresgynwr, sy'n gyfrifol am hynny. Mae'n bosibl felly fod hanes Eirias fel uned yn mynd yn ôl i gyfnod cynnar yn hanes teyrnas Gwynedd. Goroesodd fel allglofan o'r Sir Gaernarfon newydd.
Uhrit 1918
Ffilm ddogfen yw Uhrit 1918 a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn y Ffindir. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffinneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,340 o ffilmiau Ffinneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
L'ultimo Gattopardo - Ritratto Di Goffredo Lombardo
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Giuseppe Tornatore yw L'ultimo Gattopardo - Ritratto Di Goffredo Lombardo a gyhoeddwyd yn 2010. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd L'ultimo gattopardo: Ritratto di Goffredo Lombardo ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal; y cwmni cynhyrchu oedd Titanus. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Giuseppe Tornatore a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ennio Morricone.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ennio Morricone, Sophia Loren, Dario Argento, Mario Monicelli, Ettore Scola, Lina Wertmüller, Giuseppe Tornatore, Carlo Verdone, Francesco Rosi, Alain Delon, Virna Lisi, Ermanno Olmi, Burt Lancaster, Bud Spencer, Suso Cecchi d'Amico, Cristiana Capotondi, Goffredo Lombardo, Giuliano Gemma, Massimo Ranieri, Elena Sofia Ricci, Carlo Vanzina, Enrico Lucherini, Giuseppe Rotunno, Franco Giraldi, Enrico Medioli, Marco Vicario, Neri Parenti, Enrico Vanzina, Gabriella Pession, Gian Luigi Rondi a Massimo De Rita. Mae'r ffilm L'ultimo Gattopardo - Ritratto Di Goffredo Lombardo yn 104 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o sgrin llydan (sef 1.85:1).
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Fabio Zamarion oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giuseppe Tornatore nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bakhalt
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Anders Wällhed yw Bakhalt a gyhoeddwyd yn 1991. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Bakhalt ac fe’i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Stefan Gerhardsson.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1991. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Silence of the Lambs sef Jonathan Demme ffilm Americanaidd gan a oedd yn serennu’r Cymro Anthony Hopkins a’r actores Jodie Foster. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anders Wällhed ar 26 Awst 1948. Mae ganddo o leiaf 10 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anders Wällhed nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Woman in Green
Ffilm drosedd sy'n llawn dirgelwch gan y cyfarwyddwr Roy William Neill yw The Woman in Green a gyhoeddwyd yn 1944. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Paul Dessau.
Scorchy
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Howard Avedis yw Scorchy a gyhoeddwyd yn 1976. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Scorchy ac fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Seattle. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Howard Avedis.
The Woman in Green
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Basil Rathbone, Mary Gordon, Matthew Boulton, Nigel Bruce, Henry Daniell, Hillary Brooke a Paul Cavanagh. Mae'r ffilm The Woman in Green yn 68 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Scorchy
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Connie Stevens, Cesare Danova, John Davis Chandler, Joyce Jameson, William Smith a Greg Evigan. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
The Woman in Green
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1944. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Double Indemnity ffilm noir ac addasiad o lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr ffilm Billy Wilder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Virgil Miller oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Edward Curtiss sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Scorchy
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1976. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rocky gan y cyfarwyddwr ffilm John G. Avildsen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
The Woman in Green
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Roy William Neill ar 4 Medi 1887 yn Iwerddon a bu farw yn Llundain ar 17 Ebrill 1933. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1917 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Scorchy
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Howard Avedis ar 25 Mai 1927 yn Unol Daleithiau America a bu farw yn yr un ardal ar 25 Chwefror 2017. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol USC yn y Celfyddydau Sinematig.
The Woman in Green
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Roy William Neill nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Scorchy
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Howard Avedis nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
1984
19g - 20g - 21g
1930au 1940au 1950au 1960au 1970au - 1980au - 1990au 2000au 2010au 2020au 2030au
1979 1980 1981 1982 1983 - 1984 - 1985 1986 1987 1988 1989
Digwyddiadau
Ionawr Chwefror Mawrth Ebrill Mai Mehefin Gorffennaf
Awst Medi Hydref Tachwedd
Rhagfyr
Troedwas rhesog
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw troedwas rhesog, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy troedweision rhesog; yr enw Saesneg yw Feathered Footman, a'r enw gwyddonol yw Spiris striata. Mae i'w ganfod yn Ewrop, Anatolia, Kazakhstan, Siberia a Mongolia. bawd|250 px|chwith|Arctiidae - Coscinia (Spiris) striata
30–35 mm ydy maint yr adenydd agored ac mae'n hedfan yn y nos rhwng Mai ac Awst.
Prif fwyd y lindys ydy gweiriau.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r troedwas rhesog yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Elina Merenmies
Arlunydd benywaidd o'r Ffindir yw Elina Merenmies (9 Medi 1967).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn y Ffindir.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Der Schluff und das Geheimnis der goldenen Taschenuhr
Ffilm antur o'r Almaen yw Der Schluff und das Geheimnis der goldenen Taschenuhr. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Jenny Ogwen
Cyflwynwraig ac actores Gymreig yw Jenny Ogwen (neé Jones), sy'n fwyaf adnabyddus am gyflwyno'r tywydd ar raglen Newyddion ar S4C.
Bywyd cynnar
Ganwyd Ogwen yn Llandybie, Sir Gaerfyrddin a symudodd ei theulu i Grymych, Sir Benfro pan oedd yn ddwy oed. Yn ei harddegau cafodd ei choroni yn 'Miss Pembrokeshire 1961' ac enillodd deitl 'Miss Norvic Teenager of the Year' yn Llundain. Gadawodd ysgol yn 16 ac aeth i Lundain i hyfforddi i fod yn ysgrifenyddes pan oedd yn 17 oed. Daeth yn ôl i Gymru yn 19 oed.
Gyrfa
Ei swydd gyntaf yn y cyfryngau oedd fel ysgrifenyddes ar raglen newyddion Y Dydd. Aeth ymlaen i gyflwyno'r rhaglen Siôn a Siân yn ystod yr 1960au a rhaglenni i blant ac actio yn Now You're Talking, sef cyfres deledu i ddysgwyr. Mae hefyd wedi cyflwyno ar Radio Acen. Bu'n gyflwynydd ar HTV Cymru a Thames TV cyn cyflwyno'r tywydd ar raglen Newyddion ar S4C yn yr 1990au. Ymddeolodd o'i swydd fel cyflwynydd tywydd yn Awst 2004 a chymerodd Erin Roberts ei hen swydd.
Mae ei theulu hefyd yn ymwneud â'r cyfryngau. Roedd ei gŵr Euryn Ogwen Williams (1942–2021) yn ddarlledwr a cynhyrchydd teledu nodedig. Mae ei mab Rhodri yn gweithio gyda Sky Sports yn Llundain ac i S4C ar raglenni fel Y Clwb Rygbi a Pacio. Mae'n fam i Sara, sy'n cyflwyno ar S4C, a hefyd yn nain i'w merch hithau, Soffia, a chwaraeodd Catrin Bennett yn Pobol y Cwm.
424 CC
6ed ganrif CC - 5 CC - 4 CC 470au CC 460au CC 450au CC 440au CC 430au CC 420au CC 410au CC 400au CC 390au CC 380au CC 370au CC 429 CC 428 CC 427 CC 426 CC 425 CC 424 CC 423 CC 422 CC 421 CC 420 CC 419 CC
Porthmon
bawd|Gyrwyr, neu borthmyn oddutu 1885 yn [[Trefaldwyn|Nhrefaldwyn]] 250px|bawd|Papur £2 Banc y Ddafad Ddu
Defnyddir y gair Porthmon am rywun sy'n gyrru anifeiliaid dros bellter hir i'w gwerthu. Roedd y porthmyn yn elfen bwysig iawn yn economi Cymru yn y 18g yn arbennig. Gwartheg oedd yn cael eu gyrru gan amlaf, ond byddai defaid a hyd yn oed gwyddau yn cael eu gyrru.
Ceir cofnod o borthmyn yn gyrru gwartheg o Gymru i Loegr i'w gwerthu cyn gynhared a'r 14g, ond cyrhaeddodd y fasnach yma ei huchafbwynt yn ystod y 18g. Llundain oedd y gyrchfan fwyaf poblogaidd i'r porthmyn Cymreig, a datblygodd Smithfield ar gyrion y ddinas i fod y farchnad anifeiliaid fwyaf yn y byd.
Byddai'r porthmyn yn cario symiau sylweddol o arian ar eu taith yn ôl wedi gwerthu'r anifeiliad, ac yn aml roedd pobl eraill oedd angen gyrru arian i rywle arall yn eu roi i'r porthmyn i'w trosglwyddo. Roedd perygl oddi wrth ladron pen-ffordd, a bu hyn yn symbyliad i ddatblygiad nifer i fanciau. Sefydlwyd Banc yr Eidion Du yn Llanymddyfri gan borthmon o'r enw David Jones yn 1799. Parhaodd y banc yma nes i Fanc Lloyds ei brynu yn 1909. Sefydlwyd Banc y Ddafad Ddu gan borthmyn defaid Tregaron ac Aberystwyth yn gynnar yn y 19g.
Diflannodd y porthmyn yn raddol yn ystod y 19g, oherwydd datblygiad y rheilffyrdd a rhesymau eraill. Yr unig olion bellach yw'r ffyrdd porthmyn, yn enwedig ar dir uchel mewn gwahanol rannau o Gymru.
Ffyrdd y porthmyn Cymreig
Roedd rhwydwaith o lwybrau yn cael eu defnyddio gan y porthmyn yng Nghymru i gael yr eidionau i'r farchnad. Er mwyn osgoi talu tollau ar y ffyrdd tyrpeg byddai'r porthmyn yn dilyn hen lwybrau dros wlad. Pedolid y gwartheg cyn cychwyn a byddai rhaid eu pedoli eto sawl gwaith cyn diwedd y daith. Tua ugain milltir oedd y pellter arferol mewn diwrnod i'r gyrroedd.
Roedd un o'r llwybrau yn cychwyn ym Môn. Byddai'r gwartheg a gesglid o'r ffermydd ar yr ynys gan y porthmyn yn cael eu gyrru i Borthaethwy, a chyn codi'r pontydd presennol byddai rhaid iddynt nofio'r Fenai gyda gwŷr mewn cychod i ofalu amdanynt. Yng nghyffiniau Bangor deuai porthmyn eraill â gwartheg o Arfon a rhannau o Lŷn. Aent a'r eidionau i fyny mewn gyrroedd mawr trwy Nant Ffrancon (ar yr hen lôn sydd yno ar ochr orllewinol y cwm o hyd), i Gapel Curig, ac yna ymlaen i Lanrwst, dros Fynydd Hiraethog i Abergele (fu'n ganolfan bwysig i'r porthmyn), i fyny Dyffryn Clwyd ac yna i Landegla. Mae Llandegla yn bentref bychan tawel heddiw, ond bu'n fan cyfarfod pwysig ar lwybrau porthmyn y gogledd. O Landegla gyrrid y gwartheg naill ai i Langollen (llecyn pwysig arall lle ymunai gyrroedd o Feirion a'r cylch) neu i Wrecsam, ac oddi yno i Loegr ac i lawr am Lundain, gan amlaf. Yng Ngheredigion, roedd llwybrau o Dregaron a Llanddewi Brefi tros y mynydd i Abergwesyn. Roedd yna lwybrau tebyg o bob rhan o orllewin Cymru, gyda'r rhai pwysicaf yn cychwyn o Feirionnydd a Sir Gâr.
Mae Tafarn y Porthmyn (Drovers House), yn Stockbridge, Hampshire, ym mherfeddion Lloegr, a'r geiriau GWAIR-TYMHERUS-PORFA-FLASUS-CWRW-DA-A- GWAL-CYSURUS
Dienstreise
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwr Stephan Wagner yw Dienstreise a gyhoeddwyd yn 2003. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Stephan Wagner ar 15 Tachwedd 1968 ym Mainz.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Stephan Wagner nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Diminețile Unui Băiat Cuminte
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Andrei Blaier yw Diminețile Unui Băiat Cuminte a gyhoeddwyd yn 1967. Fe'i cynhyrchwyd yn Rwmania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwmaneg a hynny gan Andrei Blaier a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Radu Șerban.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1967. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd You Only Live Twice sef ffilm llawn cyffro gan Lewis Gilbert. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1650 o ffilmiau Rwmaneg wedi gweld golau dydd. Nicu Stan oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrei Blaier ar 16 Mai 1933 yn Bwcarést a bu farw yn yr un ardal ar 12 Mawrth 1976. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1958 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Caragiale National University of Theatre and Film.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrei Blaier nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Khazariaid
Pobl Dyrcig hanner-grwydrol o Ganol Asia oedd y Khazariaid. Trodd llawer ohonynt i Iddewiaeth. Yn y seithfed ganrif OC sylfaenodd y Khazariaid wladwriaeth (khaganaeth) annibynnol yng ngogledd y Caucasus ar hyd y Môr Caspiadd. Yn yr wythfed neu yn gynnar yn y 9g, derbyniwyd Iddewiaeth fel y grefydd swyddogol. Mae'n bwnc llosg ai dim ond y bendefigaeth drodd at y grefydd newydd, neu drwch y boblogaeth hefyd. Ar eu hanterth, roedd y Khazariaid a'r pobloedd oedd yn ddarostyngedig iddynt yn rheoli ardal eang sydd heddiw yn cwmpasu de Rwsia, gorllewin Casachstan, dwyrain Wcrain, Aserbaijan, rhannau helaeth o'r Caucasus (gan gynnwys Dagestan a Georgia) a'r Crimea. Mae'n debyg bod yr enw yn gysylltiedig â gwreiddyn berfol Tyrcig yn golygo 'crwydro'.
Roedd y Khazariaid yn gynghreiriaid pwysig i'r Ymerodraeth Fysantaidd yn erbyn yr Ymerodraeth Sassanaidd ac wedyn y Galiphaeth, y Pechenegiaid a Rws. Arweiniasant gyfres o ryfeloedd llwyddiannus yn erbyn y Caliphaethau Arabaidd. Mewn cyfnod diweddarach, fodd bynnag, cefnodd y Bysantiaid arnynt, gan droi yn eu lle at Rws ac at y Pechenegiaid yn erbyn y Khazariaid. Rhwng 965 a 969, fe'u trechwyd gan Svyatosloav I o Kiev, gan gael eu darostwng i reolaeth Rws Kiefaidd. Erbyn heddiw, mae'r Khazariaid wedi diflannu fel pobl wahanol.
The Only Way Is Essex
Sioe dramaliti sydd wedi'i lleoli yn Essex, Lloegr ydy The Only Way Is Essex, (a dalfyrrir yn aml i TOWIE). Mae'r sioe wedi ennill Gwobr BAFTA. Dangosa'r rhaglen "bobl go iawn mewn sefyllfaoedd sydd wedi'u haddasu, yn dweud llinellau sydd heb eu sgriptio ond mewn ffordd strwythuredig."
Ffilmir y sioe ychydig ddyddiau cyn ei darlledu. Yn wreiddiol, darlledwyd y gyfres gyntaf am bedair wythnos, ar ddyddiau Mercher a Sul. Trosleisir y gyfres gan Denise Van Outen, sy'n hannu o Basildon, Essex. Disgrifiwyd y sioe gan y Daily Mirror fel y fersiwn Brydeinig o The Hills a Jersey Shore. Dechreuodd yr ail gyfres ar 20 Mawrth 2011, gan ddarlledu unwaith eto ar ddyddiau Sul a Mercher ond gyda rhaglenni hirach. Erbyn yr ail gyfres, roedd aelod o'r cast gwreiddiol Amy Childs hefyd wedi gadael y rhaglen. Cafwyd 14 rhaglen yn yr ail gyfres, a daeth i ben ar 4 Mai 2011. Dychwelodd am drydedd gyfres ar 25 Medi 2011 a dyma oedd y gyfres olaf lle gwelwyd Mark Wright a Kirk Norcross. Daeth y gyfres i ben ar 9 Tachwedd 2011. Darlledwyd y rhaglen Nadoligaidd o The Only Way Is Essex ar 20 Rhagfyr 2011. Cyhoeddwyd y cast ar gyfer Cyfres 4 yn swyddogol ar 24 Ionawr, a datgelwyd na fyddai Maria Fowler a Harry Derbidge yn dychwelyd. Ar 25 Ionawr, enwebwyd y rhaglen am y "Rhaglen Realiti Mwyaf Poblogaidd" yn y National Television Awards.
Mari Grug
Cyflwynydd teledu o Gymraes yw Mari Grug (ganwyd 27 Awst 1984).
Magwyd ar fferm ym Mynachlog-ddu, Sir Benfro ac addysgwyd yn Ysgol y Preseli cyn astudio’r Gymraeg yng Ngholeg Prifysgol Cymru Caerdydd.
Gyrf
Actiodd ran Catrin yn y gyfres ddrama Darn o Dir ar S4C pan oedd yn ifanc. Dechreuodd ei gyrfa fel cyflwynydd gyda Planed Plant ar ôl iddi raddio. Ymunodd â thîm tywydd Newyddion S4C yn Nhachwedd 2007, wrth iddynt lansio’r gwasanaeth ar ei newydd wedd. Mae hefyd wedi bod yn gyflwynydd ar raglenni teledu o'r Sioe Fawr, yr Eisteddfod Genedlaethol a’r Ŵyl Cerdd Dant.
Mae wedi cyflwyno Heno ers 2012 ac wedi cyflwyno ar Prynhawn Da.
Bywyd personol
Yng Ngorffennaf 2023 fe ddatgelodd ei bod yn cael triniaeth am ganser y fron ers mis Mai.
Isle of Doubt
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Hamilton Smith yw Isle of Doubt a gyhoeddwyd yn 1922. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1922. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Häxan sef ffilm ddogfen ar wrachyddiaeth gan Benjamin Christensen.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hamilton Smith ar 22 Hydref 1887 ym Muskegon, Michigan a bu farw yn Los Angeles ar 29 Mawrth 2016.
Ilustrate Cu Flori De Câmp
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Andrei Blaier yw Ilustrate Cu Flori De Câmp a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngweriniaeth Sosialaidd Rwmania; y cwmni cynhyrchu oedd Casa de Filme Trei. Lleolwyd y stori yn Gweriniaeth Sosialaidd Rwmania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwmaneg a hynny gan Andrei Blaier a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Radu Șerban.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd One Flew Over the Cuckoo's Nest sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1650 o ffilmiau Rwmaneg wedi gweld golau dydd. Dinu Tănase oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrei Blaier ar 16 Mai 1933 yn Bwcarést a bu farw yn yr un ardal ar 12 Mawrth 1976. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1958 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Caragiale National University of Theatre and Film.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrei Blaier nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rivenhall
Pentref a phlwyf sifil yn Essex, Dwyrain Lloegr, ydy Rivenhall. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Braintree.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 742.
Ransacked
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Pétur Einarsson yw Ransacked a gyhoeddwyd yn 2016. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Atli Örvarsson.
Mae'r ffilm Ransacked (ffilm o 2016) yn 53 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Pétur Einarsson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Y Gwyddel - O Geredigion i Galway
Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Diarmuid Johnson yw Y Gwyddel: O Geredigion i Galway. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Rock’n Roll Never Dies
Ffilm drama-gomedi yw Rock’n Roll Never Dies a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn y Ffindir. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffinneg.
Y Gwyddel - O Geredigion i Galway
Disgrifiad byr
Hunangofiant Diarmuid Johnson - cerddor a bardd, ieithydd, academydd a newyddiadurwr, gŵr a'i wreiddiau yng Ngheredigion, ond a aned yng Nghaerdydd ac a fagwyd yn Wyddel ar yr Ynys Werdd. 13llun du-a-gwyn a 5 llun lliw.
Rock’n Roll Never Dies
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,340 o ffilmiau Ffinneg wedi gweld golau dydd.
Y Diafol yng Nghymru
bawd|[[Salem (y llun)|Salem gan Sydney Curnow Vosper; dywedir fod y Diafol i'w weld yn siôl yr hen wraig. ]] Mae gan y Diafol Cristnogol, a elwir hefyd yn Andras neu Y Fall yng Nghymru, le pwysig o fewn llên gwerin Cymru. Hyd y bedwaredd ganrif ar bymtheg credai nifer o'r bobl wledig i'r Diafol fyw ym mynyddoedd Canolbarth Cymru, a'i fod yn gallu cymryd amryw o ffurfiau.
Golwg a phresenoldeb
Dywed bod y Diafol yn ddu neu'n dywyll iawn ac yn cymryd ffurf dyn gyda chyrn a charnau hollt neu anifail du, megis gafr, cigfran, ci, ceiliog, ceffyl, mochyn, neu ddafad. Dywed weithiau ei fod yn gallu cymryd unrhyw ffurf, ar wahân i ddafad wen. Weithiau, ymddangosodd fel pysgodyn, pêl o dân, neu garreg fawr yn rholio i lawr bryn, neu hyd yn oed fel rhywbeth dychrynllyd ond di-lun. Dywed hefyd i'r Diafol gymryd ffurf gof wrth ei waith, wrth yr eingion neu'n gofalu am dân, ac yn gwneud pedolau, bolltau, a sychau erydr.
Rock’n Roll Never Dies
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Y Diafol yng Nghymru
Golwg a phresenoldeb
Dywedir iddo ymweld yn aml â ffyrnau'r gof, gweundiroedd, corsydd, llethrau anghyfannedd mynyddoedd, croesffyrdd, bylchau cul, a dyfnentydd.
Ofergoelion
Ceir llawer o ofergoelion am y Diafol yng Nghymru: gwas y neidr yw ei negesydd, y lindysyn yw ei gath, y gellysgen yw ei bwysi, barf yr hen ŵr yw ei edau, y cnwpfwsogl yw ei grafanc, y fflamgoed yw ei laeth, y palmatum yw ei law, y Scabiosa Succisa yw ei fustl, a'r tegeirian gwyllt yw ei fasged. Os yw'n bwrw glaw tra bo'r haul yn tywynnu, dywed bod y Diafol yn curo'i wraig. Os oes tarannau tra bo'r lleuad yn tywynnu, dywed bod y Diafol yn curo'i fam.
Y Gwyddel - O Geredigion i Galway
Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle
Y Diafol yng Nghymru
Ofergoelion
Credir taw dulliau'r Diafol o feddu eneidiau oedd hunllefau a deliriwm.
Elizabeth Coleman White
Roedd Elizabeth Coleman White (5 Hydref 1871 – 11 Tachwedd 1954) yn fotanegydd nodedig a aned yn Unol Daleithiau America. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: Friends' Central School. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Prifysgol Marburg.
William Jones (dilladwr)
Roedd William Jones (c.1545/1550 – Ionawr 1615) yn ddilladwr a anwyd ger Newland, Swydd Gaerloyw. Sefydlodd Ysgol Trefynwy yn Sir Fynwy a'r "Darlithoedd Aur" yn Llundain, sy'n parhau'n ddi-dor hyd heddiw.
Pytilia adeingoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pytilia adeingoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pytiliaid adar adeingoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Pytilia phoenicoptera; yr enw Saesneg arno yw Crimson-winged pytilia / aurora finch. Mae'n perthyn i deulu'r Cwyrbigau (Lladin: Estrildidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Elizabeth Coleman White
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Pytilia adeingoch
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. phoenicoptera, sef enw'r rhywogaeth.
Swedish House Mafia
Grŵp progressive house music yw Swedish House Mafia. Sefydlwyd y band yn Stockholm yn 2008. Mae Swedish House Mafia wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Astralwerks, EMI.
Elizabeth Coleman White
Bu farw yn 1954.
Pytilia adeingoch
Teulu
Mae'r pytilia adeingoch yn perthyn i deulu'r Cwyrbigau (Lladin: Estrildidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
William Jones (dilladwr)
Bu'n brentis yn Nhrefynwy cyn symud i Lundain yn 20 oed. Gwnaeth ei arian yn Hamburg yn marchnata brethyn: gwlân a cotwm ayb. Yn ôl yr awdur Charles Heath, a oedd yn sgwennu yn 1804, pan ddychwelodd Joes i Lundain, gwisgodd ddillad tlotyn, yn hytrach na gŵr cyfoethog. Gadawodd yn ei ewyllus (dyddiedig 26 Rhagfyr 1614) arian mawr i nifer o achosion da gan gynnwys cyflogi gweinidog i'w gyfeillion yr Haberdashers, elusendai i 20 o bobl tlawd ac ysgol yn Nhrefynwy.
Roedd yn aelod o'r "Worshipful Company of Haberdashers", yn Llundain.
Y Diafol yng Nghymru
Straeon
Yn aml mewn straeon am y Diafol, caiff ei dwyllo neu ei frifo gan bobl. Yn ôl un stori o'r Canolbarth, cafodd y Diafol ei gau mewn tŵr, gyda chaniatâd i adael o ben y tŵr ond dim ond os oedd yn esgyn un gris y diwrnod. Roedd 365 o risiau ac felly cymerodd holl flwyddyn iddo ddianc. Yn Sir Forgannwg, dywed i Sant Quinton gloffio'r Diafol ar fryn ger Llanfleiddan a'i roi mewn poen am dri niwrnod. Hyd heddiw gelwir dau farc ar lethrau'r bryn yn Badell Pen-glin Dde'r Diafol a Troed Chwith y Diafol.
Swedish House Mafia
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Y Diafol yng Nghymru
Straeon
Yn ôl stori o Geredigion, dieithryn golygus oedd y Diafol a ymwelodd â thafarn gan gynnig gêm o gardiau. Wedi i rywun ddweud enw Iesu Grist, diflannodd lan y simne megis pelen dân.
Prentisiaid
Dywed i'r Diafol gadw ei brentisiaid, yn aml pump, saith, neu naw ohonynt, mewn ardaloedd amddifad ar draws Cymru. Yn ôl amodau eu cyflogaeth, bu'r olaf ohonynt i orffen ddysgu ei grefft yn cael ei ddal gan y Diafol cyn iddo allu dianc. Un tro roedd tri phrentis ar fin gadael, pan dywedodd y Diafol i un ohonynt aros. Pwyntiodd y prentis at ei gysgod gan ddatgan, "Dyna'r un olaf!" Roedd rhaid i'r Diafol dderbyn hyn a bu'r prentis heb gysgod am weddill ei fywyd.
Gofaint
Honodd gof o'r Gogledd iddo ddenu'r Diafol i'w ffwrn a morthwylio'i droed dde ar yr eingion a'i gloffio am byth. Ym Mhowys a Sir Forgannwg ceir straeon tebyg am ofaint yn taflu magl haearn am ben y Diafol, ei dynnu i'r eingion, a'i gloffio.
Lleoedd â chysylltiad â'r Diafol
Pont ap Hywel oedd enw gwreiddiol Pont-y-pŵl. Dywed i Dafydd ap Hywel gwrdd âr Diafol ger yr afon a thynnwyd rhaf ar draws y dŵr i bennu pwy fyddai'n gorfod codi pont drosti. Enillodd Dafydd yr ornest a bu'n rhaid i'r Diafol adeiladu pont garreg.
Yn ôl chwedl am Bontarfynach, adeiladwyd y bont wreiddiol gan y Diafol ar yr amod bydd yn derbyn enaid y creadur cyntaf i groesi'r bont, a hynny oedd ci yn siaso torth grwn o fara.
Saif Coeten y Diafol, carreg 7 troedfedd o uchder a 5 troedfedd o led, yng nghanol cae i orllewin Eglwys Llanfihangel Rogiet, Sir Fynwy. Yn ôl chwedl cafodd ei thaflu o Portishead, Gwlad yr Haf, neu le arall ar ochr draw Môr Hafren gan y Diafol mewn dig.
Trwynog
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw trwynog, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy trwynogion; yr enw Saesneg yw Snout, a'r enw gwyddonol yw Hypena proboscidalis.
Dyffryn Clwyd (cantref)
Roedd Dyffryn Clwyd yn gantref yn gorwedd yng nghanol y Berfeddwlad mewn ardal sy'n rhan o dde-ddwyrain Sir Ddinbych heddiw.
Ffiniai Dyffryn Clwyd ag Edeirnion a Dinmael yn y de, cantref Rhufoniog yn y gorllewin, Tegeingl yn y gogledd-ddwyrain a chymydau Powys Fadog yn y de-ddwyrain.
Trwynog
25–38 mm ydy maint yr adenydd agored ac mae'n hedfan yn y nos rhwng Mai a Medi.
SULT1E1
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn SULT1E1 yw SULT1E1 a elwir hefyd yn Sulfotransferase family 1E member 1 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 4, band 4q13.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn SULT1E1.
Trwynog
Prif fwyd y lindys ydy hopys.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r trwynog yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Crug Tafarn y Milwr
Crug crwn a godwyd gan bobl Oes Newydd y Cerrig neu Oes yr Efydd fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw ydy Crug Tafarn y Milwr, (yr enw Saesneg gan Cadw ydy "Tallyho Barrow") yng nghymuned Llangwm, Sir Benfro;. Mae'n mesur 27 wrth 0.4 metr.
När Dä Va Då
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Anders Wällhed yw När Dä Va Då a gyhoeddwyd yn 1989. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden.
Dyffryn Grose
bawd|260px|Dyffryn Grose
När Dä Va Då
Y prif actor yn y ffilm hon yw Stefan Gerhardsson.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anders Wällhed ar 26 Awst 1948.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anders Wällhed nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dyffryn Grose
Mae Dyffryn Grose yn rhan o Barc Genedlaethol y Mynyddoedd Gleision ac yn cynnwys y Fforest Blue Gum yn Ne Cymru Newydd, Awstralia. Mae'r dyffryn wedi osgoi datblygiad i raddau helaeth oherwydd y clogwynau anferth ar ei ddwy ochr
Daeth pobl frodorol i'r dyffryn tua 22,000 mlynedd yn ôl, yn benodol y gymuned Darak, ac efallai mae'r gymuned Gandagara wedi byw yn y rhan deheuol.
Twristiaeth
Gellir gweld y Dyffryn o dref Katoomba, a denir miloedd o dwristiaid i'r ardal pob blwyddyn. Mae'r Mynyddoedd Gleision yn Safle Treftadaeth y Byd ar restr UNESCO.
Dyffryn Clwyd (cantref)
Roedd yn gantref pur gyfoethog gan fod cymaint o dir amaeth da yno. Yn gynnar yn yr Oesoedd Canol Dogfeiling oedd ei enw, ar ôl Dogfael neu Dogmael, un o feibion Cunedda. Ond gyda threigliad amser cyfyngid yr enw Dogfeiling i gornel ogleddol y cantref a ddaeth yn un o'i dri chwmwd ynghyd â chymydau Colion a Llannerch yn y de. Rhuthun, yn Nogfeiling, oedd canolfan y cantref. Ceir stryd yn Rhuthun o'r enw 'Lôn Dogfael' (Saesneg; Dog Lane).
Crug Tafarn y Milwr
Cofrestrwyd y crug hwn gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: PE526. Ceir bron i 400 o grugiau crynion ar y gofrestr; mwy nag unrhyw fath arall o heneb.
Boda mêl du
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Boda mêl du (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: bodaod mêl duon) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Henicopernis infuscata; yr enw Saesneg arno yw Black honey buzzard. Mae'n perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae) sydd yn urdd y Falconiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. infuscata, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r boda mêl du yn perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Crug Tafarn y Milwr
Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd Oes yr Efydd (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.
Gweler hefyd
Mathau gwahanol o henebion a ddefnyddir mewn arferion claddu:
Dyffryn Clwyd (cantref)
Mae ei hanes cynnar yn dywyll. Roedd llawer o'r tir yn perthyn i esgob Bangor ac roedd y cantref ei hun yn rhan o esgobaeth Bangor tan ddiwedd yr Oesoedd Canol. Roedd ym meddiant Dafydd ap Gruffudd, brawd Llywelyn Ein Llyw Olaf, yn nhrydedd chwarter y 13g.
Arglwyddiaeth Rhuthun
Ar ôl goresgyniad Tywysogaeth Cymru yn 1282-3, cymerodd Edward I o Loegr feddiant o'r cantref, wedi iddo ddienyddio Dafydd ap Gruffudd yn Amwythig, a'i roi i'r arglwydd de Grey, ac felly y crëwyd Arglwyddiaeth Rhuthun. Cododd de Grey Gastell Rhuthun fel canolfan i reoli'r arglwyddiaeth newydd. Yr anghydfod rhwng ei ddisgynnydd Reginald Grey (neu 'de Grey'), arglwydd Rhuthun, ac Owain Glyndŵr, oedd un o brif achosion gwrthryfel y Cymry yn 1400.
Amason St Lucia
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Amason St Lucia (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: amasoniaid St Lucia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Amazona versicolor; yr enw Saesneg arno yw St Lucia amazon. Mae'n perthyn i deulu'r Parotiaid (Lladin: Psittacidae) sydd yn urdd y Psittaciformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. versicolor, sef enw'r rhywogaeth.
Grease (sioe gerdd)
Sioe gerdd 1972 a ysgrifennwyd gan Jim Jacobs a Warren Casey ydy Grease.
Daw enw'r sioe o is-ddiwylliant pobl ifainc dosbarth gweithiol yr Unol Daleithiau yn ystod y 1950au a adwaenid fel y "greasers". Adrodda'r sioe gerdd, sydd wedi ei lleoli yn yr ysgol ffuglennol Rydell High ym 1959, hynt a helynt deg person ifanc dosbarth gweithiol wrth iddynt geisio delio gyda'u bywydau o gariad, ceir a sinemau gyrru a pharcio. Ceisia sgôr y sioe ail-greu sain cynnar roc a rôl. Yng nghynhyrchiad gwreiddiol Broadway, roedd Grease yn sioe gignoeth, beiddgar, rhywiol a chwrs ond mae'r cynyrchiadau a ddilynodd wedi cael eu saniteiddio.
Chandler
Ffilm am ddirgelwch, neo-noir yw Chandler a gyhoeddwyd yn 1971. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Chandler ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Los Angeles. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan John Sacret Young.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Leslie Caron, Warren Oates ac Alex Dreier. Mae'r ffilm Chandler (ffilm o 1971) yn 85 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1971. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Clockwork Orange sef ffim wyddonias, ddistopaidd am drosedd gan y cyfarwyddwr ffilm Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Rhodri Williams
Newyddiadurwr chwaraeon a chyflwynydd Cymreig yw Rhodri Ogwen Williams (ganwyd 10 Mai 1968), sydd fwyaf adnabyddus am ei waith ar sianel chwaraeon Sky.
Chandler
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhodri Williams
Ef oedd prif angor sianel Sky Sports News ac un o'r prif gyflwynwyr rygbi yn sylwebu ar Gwpan Heineken a gemau rygbi'r Hemisffer Deheuol gan gynnwys y Tri Nations, yr NPC yn Seland Newydd a'r Cwpan Currie yn Ne Affrice. Cyflwynodd Animal Hospital gyda Rolf Harris ac ef oedd cyflwynydd cyntaf L!VE TV (sianel cebl 24 awr cyntaf Prydain). Mae hefyd wedi cyflwyno nifer o raglenni Cymreig ar S4C.
Cafodd delwedd cyhoeddus glân y cyhoeddwr ei faeddu yn 2005 a diddymwyd ei gytundeb gyda Sky Sports wedi i papur Sul honi fod ganddynt fideo o ef a cyn-gyflwynydd Blue Peter, John Leslie chwarae ogwmpas gyda dynes noeth.
Bu'n gyflwynydd ar raglen chwaraeon cenedlaethol talkSPORT, ar raglen Kick-off a The Sunday Session, a hefyd yn brif angor chwaraeon ar gyfer Setanta Sports. Mae The Sunday Session wedi dod i ben erbyn hyn a caiff Kick-Off ei gyflwyno gan Danny Kelly a Stan Collymore. Bu hefyd yn westeiwr sawl rhaglen ar Setanta Sports News. Cyflwynodd Gwpan Rygbi'r Byd ar gyfer talkSPORT a HTV yn 2007.
Mae hefyd yn ymwneud â tri busnes yng Nghaerdydd, gan gynnwys cyd-berchen ar glwb aelodau The Cameo Clun ym Mhontcanna, Caerdydd.
Hartson (llyfr)
Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan John Hartson a Lynn Davies yw Stori Sydyn: Hartson. Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Un o gyfrolau byr y gyfres Stori Sydyn. Stori bywyd un o flaenwyr pêl-droed mwyaf llwyddiannus Cymru a gafodd gancr yn 2009 ond a oroesodd wedi brwydr bersonol enbyd.
Botwm Crys yn cadw lle
Rivenhall End
Pentref yn Essex, Dwyrain Lloegr, ydy Rivenhall End. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Rivenhall yn ardal an-fetropolitan Braintree.
Peace. Play It Loud.
Ffilm ddogfen yw 'Peace. Play It Loud.' a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn y Ffindir. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffinneg.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Taith awyren MH370 Malaysia Airlines
bawd|Man cychwyn, lleoliad y cyswllt diwetha a lleoliad y cyrchfan na chyrhaeddwyd Taith awyren ryngwladol o gwmni hedfan Malaysia Airlines a ddiflanodd ar yr 8fed o Fawrth 2014 oedd taith MH370 (a elwir hefyd yn daith CZ748 China Southern Airlines, "MH370", "Taith 370" neu "Daith MH370".) Roedd 227 o deithwyr a 12 o weithwyr o 15 o wledydd yn yr awyren. Diflannodd lai nag awr wedi i'r awyren gychwyn ei thaith a thybir i'r teithwyr i gyd farw. Hyd at Gorffennaf 2015 dyma'r drychineb fwyaf o ran nifer a laddwyd mewn awyren, yn fyd-eang.
Gadawodd MH370 Kuala Lumpur, Malaysia, am 00:41 MST ar 8 Mawrth 2014, ar gyfer taith a drefnwyd i gymryd 6 awr i Beijing, Tsieina. Collodd rheolwyr trafnidiaeth awyr gyswllt efo'r awyren, o fath Boeing 777-200ER, am 01:22, tra'r oedd yn hedfan dros Wlff Gwlad Tai. Cafwyd yr adroddiad cyntaf am y golled am 02:40.
Canolbwyntiodd y rhan fwyaf o'r ymdrechion i ganfod yr awyren ar ardal yn ne Cefnfor India - i'r gorllewin o Awstralia ar sail dadansoddiad o signalau a dderbyniwyd gan loeren yn yr oriau cyntaf ar ôl i'r awyren ddiflannu oddi wrth y radar. Awgrymodd y dadansoddiad cychwynnol y dilynodd yr awyren un o ddau lwybr posibl: y naill i'r gogledd-orllewin a'r llall i'r de-orllewin, ond eithriwyd y llwybr gogleddol yn dilyn ymchwiliadau pellach.
Er y gwnaed ymdrechion rhyngwladol sylweddol i ganfod gweddillion yr awyren (a gostiodd USD $60 miliwn hyd at Fai 2015), ni chanfuwyd dim o sylwedd tan 29 Gorffennaf 2015, pan ganfuwyd rhan o adennyd (flaperon) o Flight 370 ar draeth Ynys Réunion. Ni wyddys pam y diflannodd MH370; ymhlith y rhesymau posibl y mae hunanladdiad y peilot, nam technegol a therfysgaeth.
They're Playing With Fire
Ffilm arswyd gan y cyfarwyddwr Howard Avedis yw They're Playing With Fire a gyhoeddwyd yn 1984. Fe'i cynhyrchwyd gan Howard Avedis yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Howard Avedis a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan John Cacavas.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sybil Danning, Andrew Prine ac Eric Brown. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1984. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Terminator sef ffilm apocolyptaidd llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Gary Graver oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Howard Avedis ar 25 Mai 1927 yn Unol Daleithiau America a bu farw yn yr un ardal ar 25 Chwefror 2017. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol USC yn y Celfyddydau Sinematig.
Terente – Regele Bălților
Ffilm antur gan y cyfarwyddwr Andrei Blaier yw Terente – Regele Bălților a gyhoeddwyd yn 1995. Fe'i cynhyrchwyd yn Rwmania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwmaneg a hynny gan Fănuș Neagu.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1995. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Braveheart sef ffilm gan Mel Gibson am yr Alban a rhyfel annibyniaeth y genedl, dan arweiniad William Wallace, yn erbyn y goresgynwyr Seisnig o Loegr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1650 o ffilmiau Rwmaneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrei Blaier ar 16 Mai 1933 yn Bwcarést a bu farw yn yr un ardal ar 12 Mawrth 1976. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1958 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Caragiale National University of Theatre and Film.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrei Blaier nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bogan
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Lakshman yw Bogan a gyhoeddwyd yn 2016. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd போகன் ac fe’i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tamileg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan D. Imman.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Arvind Swamy, Jayam Ravi a Hansika Motwani. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 6,100 o ffilmiau Tamileg wedi gweld golau dydd. Soundararajan oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Anthony sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2006 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ambiancé
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Anders Weberg yw Ambiancé a gyhoeddwyd yn 2020. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Ambiancé ac fe’i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg.
Mae'r ffilm Ambiancé (ffilm o 2020) yn 43200 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2020. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Run. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anders Weberg ar 14 Awst 1968 yn Landskrona.
Rowhedge
Pentref yn Essex, Dwyrain Lloegr, ydy Rowhedge.
Lucy Mary Cavanagh
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
1985
19g - 20g - 21g
1980 1981 1982 1983 1984 - 1985 - 1986 1987 1988 1989 1990
Digwyddiadau
Ionawr
Chwefror Mawrth