cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lludwymon
Coedwigoedd brŵydd
Gall brŵydd ddatblygu'n goedwigoedd trwchus gyda chynhyrchiant uchel, bioamrywiaeth a swyddogaeth ecolegol. Ar hyd arfordir Norwy mae'r coedwigoedd hyn yn gorchuddio 5800 km2, ac maent yn cynnal nifer fawr o anifeiliaid. Mae nifer o anifeiliaid digoes (sbyngau, bryosoaid ac asidiaid) i'w cael ar stipes brŵydd ac mae ffawna infertebratau symudol i'w cael mewn dwyseddau uchel ar algâu epiffytig ar stipes brŵydd ac ar yr holdfasts Mae mwy na 100,000 o anifeiliaid di-asgwrn-cefn symudol fesul metr sgwâr i'w cael ar stipiau brŵydd a dalfeydd mewn coedwigoedd brŵydd sydd wedi'u datblygu'n dda (Christie et al., 2003). Er bod infertebratau mwy ac yn arbennig draenogod môr Strongylocentrotus droebachiensis (OF Müller) yn ddefnyddwyr eilaidd pwysig sy'n rheoli ardaloedd mawr o dir hesb ar arfordir Norwy, maent yn brin y tu mewn i goedwigoedd brŵydd trwchus.
Defnyddiau masnachol
chwith|bawd| Brŵydd traeth [[Alaska]]
Gellir cynaeafu gwymon enfawr yn weddol hawdd oherwydd ei ganopi arwyneb a'i arfer twf o aros mewn dŵr dyfnach.
Mae lludw brŵydd yn gyfoethog mewn ïodin ac alcali. Mewn cyfeintiau mawr iawn, gellir defnyddio lludw brŵydd i gynhyrchu sebon a gwydr. Hyd nes i broses Leblanc gael ei masnacheiddio ar ddechrau'r 19eg ganrif, llosgi brŵydd yn yr Alban oedd un o'r prif ffynonellau diwydiannol o ludw soda (sodiwm carbonad yn bennaf). Roedd angen tua 23 tunnell o frŵydd i gynhyrchu 1 tunnell o ludw gwymon. Byddai'r lludw gwymon yn cynnwys tua 5% sodiwm carbonad.
Unwaith y daeth Proses Leblanc yn fasnachol hyfyw ym Mhrydain yn ystod y 1820au, disodlodd halen cyffredin ludw brŵydd fel deunydd crai ar gyfer sodiwm carbonad. Er bod pris lludw brŵydd wedi gostwng yn sylweddol, gwymon oedd yr unig ffynhonnell fasnachol o ïodin o hyd. Er mwyn cyflenwi'r diwydiant newydd mewn synthesis ïodin, parhaodd cynhyrchu lludw brŵydd mewn rhai rhannau o Orllewin a Gogledd yr Alban, Gogledd Orllewin Iwerddon ac Ynys y Garn (Guernsey). Y rhywogaeth Saccharina latissima a gynhyrchodd y swm mwyaf o ïodin (rhwng 10 a 15 pwys y dunnell fetrig) ac roedd yn fwyaf toreithiog ar Ynys y Garn. Roedd ïodin yn cael ei dynnu o ludw brŵydd gan ddefnyddio proses sugno. Yn yr un modd â sodiwm carbonad fodd bynnag, yn y pen draw, disodlodd ffynonellau mwynau wymon wrth gynhyrchu ïodin.
Defnyddir alginad, carbohydrad sy'n deillio o frŵydd, i dewychu cynhyrchion fel hufen iâ, jeli, dresin salad a phast dannedd, yn ogystal â chynhwysyn mewn bwyd cŵn egsotig ac mewn nwyddau gweithgynhyrchu. Mae powdr alginad hefyd yn cael ei ddefnyddio'n aml mewn deintyddiaeth gyffredinol ac orthodonteg ar gyfer gwneud argraffiadau o'r bwâu uchaf ac isaf. Defnyddir polysacaridau brŵydd mewn gofal croen fel cynhwysion gelio ac oherwydd y manteision a ddarperir gan fucoidan.
Mae Kombu (昆布 yn Japaneaidd, a 海带 yn Tsieinëeg, Saccharina japonica ac eraill), sawl rhywogaeth Môr Tawel o frŵydd, yn gynhwysyn pwysig iawn mewn bwydydd Tsieineaidd, Japaneaidd ac yng Nghorea. Defnyddir Kombu i flasu brothiau a cawl (yn enwedig dashi), fel garnais sawrus (tororo konbu) ar gyfer reis a seigiau eraill, fel llysieuyn, a phrif gynhwysyn mewn byrbrydau poblogaidd (fel tsukudani). Defnyddir dalennau tryloyw o wymon (oboro konbu) fel deunydd lapio addurnol bwytadwy ar gyfer reis a bwydydd eraill.
Gellir defnyddio Kombu i feddalu ffa yn ystod coginio, ac i helpu i drosi siwgrau anrheuliadwy a thrwy hynny leihau pasio gwynt. chwith|bawd|Saccharina latissima ar ffurf salad tun Yn Rwsia, yn enwedig yn Nwyrain Pell Rwsia, a gwledydd yr Undeb Sofietaidd gynt mae sawl math o frŵydd o bwysigrwydd masnachol : Saccharina latissima, Laminaria digitata, Saccharina japonica. Fe'i gelwir yn lleol yn "Fôr-fresych" (Морская капуста yn Rwsieg), mae'n dod mewn masnach adwerthu wedi'i sychu neu wedi'i rewi, yn ogystal ag ar ffurf tun a'i ddefnyddio fel llenwad mewn gwahanol fathau o saladau, cawliau a theisennau.
Der Bebuquin. Rendezvous Mit Carl Einstein
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwr Lilo Mangelsdorff yw 'Der Bebuquin. Rendezvous Mit Carl Einstein' a gyhoeddwyd yn 2001. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Lilo Mangelsdorff.
Lludwymon
Defnyddiau masnachol
Oherwydd ei grynodiad uchel o ïodin, mae brŵydd brown (Laminaria) wedi cael ei ddefnyddio i drin goiter, ehangiad yn y chwarren thyroid a achosir gan ddiffyg ïodin, ers y canol oesoedd. Mae cymeriant o tua 150 microgram o ïodin y dydd yn fuddiol ar gyfer atal hypothyroidiaeth. Gall goryfed arwain at thyrotoxicosis a achosir gan frŵydd.
Der Bebuquin. Rendezvous Mit Carl Einstein
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2001. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Beautiful Mind sef ffilm fywgraffyddol gan Ron Howard. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Sophie Maintigneux oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, Bebuquin, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Carl Einstein a gyhoeddwyd yn 1912.
Dunbar, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dunbar, gan gynnwys:
Der Bebuquin. Rendezvous Mit Carl Einstein
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lilo Mangelsdorff ar 1 Ionawr 1951 yn Frankfurt am Main.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lilo Mangelsdorff nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lludwymon
Defnyddiau masnachol
Yn 2010, canfu ymchwilwyr fod alginad, y sylwedd ffibr hydawdd mewn brŵydd, yn well am atal amsugno braster na'r rhan fwyaf o driniaethau colli pwysau dros y cownter mewn treialon labordy. Fel ychwanegyn bwyd, gellir ei ddefnyddio i leihau amsugno braster ac felly gordewdra. Nid yw brŵydd, yn ei ffurf naturiol wedi cael ei ddangos eto i gael effeithiau o'r fath.
Gall cynnwys haearn cyfoethog brŵydd helpu i atal diffyg haearn.
Cynhyrchu masnachol
Mae cynhyrchiant masnachol o frŵydd wedi’i gynaeafu o’i gynefin naturiol wedi bod yn digwydd yn Japan ers dros ganrif. Mae llawer o wledydd heddiw yn cynhyrchu ac yn bwyta cynhyrchion laminaria; y cynhyrchydd mwyaf yw Tsieina. Cyflwynwyd Laminaria japonica, y gwymon masnachol pwysig, i Tsieina am y tro cyntaf ar ddiwedd y 1920au o Hokkaido, Japan. Ac eto, dim ond yn y 1950au y gwireddwyd morwriaeth yr alga hwn ar raddfa fasnachol fawr iawn. Rhwng y 1950au a'r 1980au, cynyddodd cynhyrchiant brŵydd yn Tsieina o tua 60 i dros 250,000 o dunelli metrig pwysau sych bob blwyddyn.
Mewn hanes a diwylliant
Mae peth o'r dystiolaeth gynharaf o ddefnydd dynol o adnoddau morol, sy'n dod o safleoedd Canol Oes y Cerrig yn Ne Affrica, yn cynnwys cynaeafu bwydydd fel abalone, llygaid meheryn, a chregyn gleision sy'n gysylltiedig â chynefinoedd coedwig brŵydd.
Yn 2007, awgrymodd Erlandson et al. y gallai coedwigoedd brŵydd o amgylch Ymyl y Môr Tawel fod wedi hwyluso gwasgariad bodau dynol anatomegol modern gan ddilyn llwybr arfordirol o Ogledd-ddwyrain Asia i America. Awgrymodd y "rhagdybiaeth priffyrdd brŵydd" hon fod coedwigoedd brŵydd hynod gynhyrchiol yn cynnal gweoedd bwyd morol cyfoethog ac amrywiol mewn dyfroedd ger y lan, gan gynnwys llawer o fathau o bysgod, pysgod cregyn, adar, mamaliaid morol, a gwymon a oedd yn debyg o Japan i California. Erlandson a'i gydweithwyr dadleuodd hefyd fod coedwigoedd brŵydd arfordirol yn lleihau ynni tonnau ac yn darparu coridor gwasgaru llinellol yn gyfan gwbl ar lefel y môr, heb fawr o rwystrau i bobl arforol. Mae tystiolaeth archeolegol o Ynysoedd y Sianel yng Nghaliffornia yn cadarnhau bod ynyswyr yn cynaeafu pysgod cregyn coedwig brŵydd a physgod, gan ddechrau cymaint â 12,000 o flynyddoedd yn ôl.
Yn ystod Clirio'r Ucheldiroedd, symudwyd llawer o drigolion Ucheldir yr Alban i ardaloedd o ystadau a elwid yn grofftau, ac aethant i ddiwydiannau megis pysgota a brŵydd (yn cynhyrchu lludw soda o lwch y gwymon). Hyd at o leiaf y 1840au, pan oedd gostyngiadau serth ym mhris gwymon, roedd landlordiaid am greu cronfeydd o lafur rhad neu bron yn rhad ac am ddim, a gyflenwyd gan deuluoedd a oedd yn byw mewn trefgorddau newydd. Roedd casglu a phrosesu brŵydd yn ffordd broffidiol iawn o ddefnyddio’r llafur hwn, a gwnaeth landlordiaid ddeisebu’n llwyddiannus am ddeddfwriaeth a luniwyd i atal allfudo. Roedd proffidioldeb cynaeafu brŵydd yn golygu bod landlordiaid wedi dechrau isrannu eu tir ar gyfer tenantiaid casglu brŵydd, a allai bellach fforddio rhent uwch na'u cymheiriaid bonheddig. Ond arweiniodd cwymp economaidd y diwydiant gwymon yng ngogledd yr Alban yn ystod y 1820au at ymfudo pellach, yn enwedig i Ogledd America.
Weithiau mae brodorion Ynysoedd y Falkland yn cael eu galw'n "Kelpers". Defnyddir y term hwn yn bennaf gan bobl o'r tu allan yn hytrach na'r brodorion eu hunain.
Cadwraeth
Mae gorbysgota ecosystemau ger y lan yn arwain at ddiraddio coedwigoedd brŵydd. Mae llysysyddion yn cael eu rhyddhau o'u rheolaeth arferol o'r boblogaeth, gan arwain at or-bori brŵydd ac algâu eraill. Gall hyn arwain yn gyflym at dirweddau diffrwyth lle mai dim ond nifer fach o rywogaethau all ffynnu. Mae ffactorau mawr eraill sy'n bygwth brŵydd yn cynnwys llygredd morol ac ansawdd dŵr, newidiadau hinsawdd a rhai rhywogaethau ymledol.
Rhywogaethau amlwg
Rhywogaethau o Laminaria yn Ynysoedd Prydain:
Rhywogaethau o Laminaria ledled y byd, rhestru rhywogaethau yn AlgaeBase:
bawd| Costaria costata, brwydd pum rhesog Rhywogaethau eraill yn y Laminariales y gellir eu hystyried yn frŵydd:
Rhywogaethau nad ydynt yn Laminariales y gellir eu hystyried yn frwydd:
Rhyngweithiadau
Enwir rhai anifeiliaid ar ôl y brŵydd, naill ai oherwydd eu bod yn byw yn yr un cynefin â brŵydd neu oherwydd eu bod yn bwydo ar frŵydd. Mae’r rhain yn cynnwys:
Henry (uned)
Uned deilliadol SI i fesur anwythiant trydanol yw'r henry (symbol: H). Enwir yr uned ar ôl Joseph Henry (1797–1878), y gwyddonydd Americanaidd a ddarganfu anwythiant trydanol yn annibynnol tua'r un amser â Michael Faraday (1791–1867) yn Lloegr.
Pan fydd cerrynt trydan yn newid ar 1 amper yr eiliad yn achosi grym electromotif o 1 folt ar draws coil mewn cylched drydan, yna mae'r anwythiant yn y coil yn hafal i 1 henry.
Mae'r henry yn uned ddeilliedol sy'n seiliedig ar bedair o saith uned sylfaenol y System Ryngwladol o Unedau: cilogram (kg), metr (m), eiliad (s), ac amper (A). Wedi'i ddangos mewn cyfuniadau o unedau SI, yr henry yw: lle mae'r unedau deilliedig ychwanegol canlynol yn digwydd: coulomb (C), ffarad (F), joule (J), weber (Wb), tesla (T), folt (V), hertz (Hz), ac ohm (Ω).
Un Autre Monde
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Stéphane Brizé yw Un Autre Monde a gyhoeddwyd yn 2021. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Olivier Gorce.
Ladybird, Ladybird
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Ken Loach yw Ladybird, Ladybird a gyhoeddwyd yn 1994. Fe'i cynhyrchwyd gan Sally Hibbin yn y Deyrnas Gyfunol; y cwmni cynhyrchu oedd Parallax Pictures. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Rona Munro a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan George Fenton. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Un Autre Monde
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sandrine Kiberlain, Vincent Lindon, Christophe Rossignon, Marie Drucker, Anthony Bajon a Joyce Bibring. Mae'r ffilm Un Autre Monde yn 96 munud o hyd.
Ladybird, Ladybird
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1994. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Forrest Gump ffilm glasoed gan Robert Zemeckis. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Barry Ackroyd oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Jonathan Morris sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Un Autre Monde
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Stéphane Brizé ar 18 Hydref 1966 yn Roazhon.
Ladybird, Ladybird
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ken Loach ar 17 Mehefin 1936 yn Nuneaton. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1962 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg Sant Pedr.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ken Loach nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Thérèse Geraldy
Arlunydd benywaidd a anwyd ym Mharis, Ffrainc oedd Thérèse Geraldy (18 Mehefin 1884 – 31 Gorffennaf 1965).
Bu farw ym Mharis ar 31 Gorffennaf 1965.
Road to Ruin
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Charlotte Brändström yw Road to Ruin a gyhoeddwyd yn 1991. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America a Ffrainc.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Carey Lowell, Peter Weller, Michel Duchaussoy, Jean Guichard, Silvie Laguna a Éléonore Klarwein.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1991. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Silence of the Lambs sef Jonathan Demme ffilm Americanaidd gan a oedd yn serennu’r Cymro Anthony Hopkins a’r actores Jodie Foster.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Charlotte Brändström ar 30 Mai 1959 ym Mharis. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1984 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Charlotte Brändström nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Marwolaeth Sikhosiphi Rhadebe
Sikhosiphi "Bazooka" Rhadebe oedd cadeirydd Pwyllgor Argyfwng Amadiba (ACC), sefydliad sy'n ymgyrchu yn erbyn mwyngloddio yn Xolobeni yn rhanbarth Pondoland yn nhalaith Dwyrain Cape Cape yn Ne Affrica.
Marwolaeth ac wedi hynny
Cafodd Sikhosiphi Rhadebe ei lofruddio ar 22 Mawrth 2016. Adroddwyd am y llofruddiaeth yn rhyngwladol ac mae'n parhau i gael ei drafod yn y cyfryngau yn Ne Affrica.
Gwadodd y cwmni mwyngloddio Mineral Commodities Limited (MRC) o Perth, Awstralia, unrhyw gysylltiad â'r llofruddiaeth.
Ni chafwyd arest mewn cysylltiad â'r llofruddiaeth; honnwyd bod yr heddlu wedi difrodi'r ymchwiliad yn fwriadol.
Raduaa
Ffilm wyddonias gan y cyfarwyddwr Nav Bajwa yw Raduaa a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Punjabi a hynny gan Nav Bajwa.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Nav Bajwa.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Nav Bajwa ar 26 Medi 1989 yn Patiala. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2007 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Nav Bajwa nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Penderfyniad 68/262 Cynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig
Cadarnhawyd Penderfyniad 68/262 Cynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig ar 27 Mawrth 2014 gan 68fed sesiwn Cynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig. Derbyniwyd y cynnig, a alwyd yn "Territorial integrity of Ukraine", fel ymateb i Rwsia'n meddiannu'r Crimea. Nid yw'r rhwymiad yn un gorfodol a chafodd ei gadarnhau gan 100 o aelod-wladwriaethau. Mae'r Penderfyniad yn cadarnhau ffiniau Wcráin a Refferendwm y Crime, 2014. Pleidleisiodd 11 o aelod-wladwriaethau yn erbyn y Cynnig, ymataliodd 58 ac roedd 24 yn absennol.
Cynigiwyd gan Ganada, Costa Rica, yr Almaen, Lithwania, Gwlad Pwyl a'r Wcrain. Cyfarfu'r Cynulliad Cyffredinol saith gwaith cyn hynny i drafod yr argyfwng, heb benderfyniad, gan i Rwsia ddefnyddio'r hawl i feto (ymatal).
Boy Wonder
Ffilm vigilante gan y cyfarwyddwr Michael Morrissey yw Boy Wonder a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Dinas Efrog Newydd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Zulay Henao, Tracy Middendorf, Chuck Cooper, Bill Sage a James Russo.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Michael Morrissey nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Sandlot: Heading Home
Ffilm glasoed gan y cyfarwyddwr William Dear yw The Sandlot: Heading Home a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs a thrwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Luke Perry a Sonja Bennett. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Dear ar 30 Tachwedd 1943 yn Toronto. Derbyniodd ei addysg yn Fordson High School.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Dear nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
La Soule
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Michel Sibra yw La Soule a gyhoeddwyd yn 1989. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Marianne Basler, Richard Bohringer, Jean-François Stévenin, Jean-Pierre Sentier, Christophe Malavoy, Olivier Achard, Pierre Forget a Roland Blanche.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1989. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Batman (ffilm o 1989) sef ffilm drosedd llawn cyffro gan Tim Burton.
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Michel Sibra nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bang-Bang
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Serge Piollet yw Bang-Bang a gyhoeddwyd yn 1967. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Albert Simonin.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1967. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd You Only Live Twice sef ffilm llawn cyffro gan Lewis Gilbert.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Serge Piollet ar 1 Ionawr 1936 ym Mharis.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Serge Piollet nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
El Mirón y La Exhibicionista
Ffilm bornograffig gan y cyfarwyddwyr Jesús Franco a Lina Romay yw El Mirón y La Exhibicionista a gyhoeddwyd yn 1985. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Jesús Franco.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lina Romay ac Antonio Mayáns. Mae'r ffilm El Mirón y La Exhibicionista yn 54 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1985. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Back to the Future sef ffilm wyddonias Americanaidd am fachgen a’i gar yn cael ei yrru i’r dyfodol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jesús Franco ar 12 Mai 1930 ym Madrid a bu farw ym Málaga ar 11 Gorffennaf 2001. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1953 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jesús Franco nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Goleddf Denniston
bawd|260px chwith|bawd|260px|Golygfa o'r copa chwith|bawd|260px bawd|260px|Hen wagenni ar y gwaelod Roedd Goleddf Denniston yn rheilffordd serth rhwng glofeydd Denniston a'r brif lein yn Conns Creek yn Westland, Ynys y De, Seland Newydd, yn disgyn 510 medr dros bellter o 1.7 cilomedr.
Pwysau'r wagenni llawn oedd 12 tunell, a defnyddiwyd pwys wagen i godi wagen wag. Rhwng 1879 a 1967, aeth 13,000,000 o dunelli o lo o Denniston i Westport
Caewyd y goleddf ar 16 Awst 1967, a defnyddiwyd loriau i gludo'r glo'n uniongyrchol o'r glofeydd. Difrodwyd y goleddf gan Ddaeargryn Inangahua ym Mai 1968.
Teithiwr Dŵr y Plantos Samwrai
Ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr Nobuhiko Obayashi yw Teithiwr Dŵwr y Plantos Samwrai a gyhoeddwyd yn 1993. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd 水の旅人 侍KIDS ac fe'i cynhyrchwyd yn Japan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Japaneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Joe Hisaishi.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1993. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Jurassic Park a gyfarwyddwyd gan Steven Spielberg. Hyd at 2022 roedd o leiaf 5,600 o ffilmiau Japaneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Nobuhiko Obayashi ar 9 Ionawr 1938 yn Onomichi a bu farw yn Setagaya-ku ar 30 Hydref 2020. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1960 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Seijo.
John Simon, Is-iarll 1af Simon
Gwleidydd, cyfreithiwr a barnwr o Loegr oedd John Simon, Is-iarll 1af Simon (28 Chwefror 1873 – 1 Ionawr 1954). Roedd Simon yn adnabyddus fel barnwr a gwleidydd. Bu'n Aelod Seneddol Rhyddfrydol, ac yn Ganghellor y Trysorlys rhwng 1937-40.
Teithiwr Dŵr y Plantos Samwrai
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
John Simon, Is-iarll 1af Simon
Cafodd ei eni ym Manceinion yn 1873 a bu farw yn Llundain.
Teithiwr Dŵr y Plantos Samwrai
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Nobuhiko Obayashi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Vikingur Reykjavík
Mae Knattspyrnufélagið Víkingur, y cyfeirir ato'n gyffredin fel Víkingur neu Víkingur Reykjavík (i'w gwahaniaethu oddi wrth Víkingur Ólafsvík) ac a elwir yn rhyngwladol fel Vikingur FC, yn glwb chwaraeon yng Ngwlad yr Iâ sydd wedi'i leoli yng nghymdogaeth Fossvogur yn Reykjavík. Mae'n un o'r clybiau chwaraeon hynaf yng Ngwlad yr Iâ, a sefydlwyd ar 21 Ebrill 1908.
Mae'r clwb pêl-droed wedi ennill chwe theitl Pencampwriaeth, pum teitl Adran Gyntaf a thri theitl Cwpan. Mae Víkingur yn gweithredu adrannau chwaraeon eraill gan gynnwys pêl-law, tennis, tennis bwrdd, karate a sgïo. Mae pob camp yn cynnwys timau gwrywaidd a benywaidd.
Cit y tîm
Mae'r Llychlynwyr wedi chwarae mewn gwisgoedd streipiog coch a du ers blynyddoedd cynnar y clwb.
Maes cartref
Víkin - Mae cyfleusterau a thir cartref wedi'u lleoli yn Víkin ers 1984 pan osodwyd cae pêl-droed yno gyntaf. Dilynodd preswylfa'r clwb ym 1988 ac adeiladwyd cyfleusterau dan do ym 1991, gan wella'r cyfleusterau cyffredinol yn sylweddol. Lleolir Víkin yn ardal Fossvogur (Háaleiti a Bústaðir), ar ochr ddwyreiniol Reykjavík. Vikingsvöllur - Adeiladwyd y lleoliad chwaraeon yn 2004 a'i gwblhau yn 2005. Mae tua 2000 o wylwyr yn Víkingsvöllur.
Hyfforddiant ieuenctid
Mae'r rhaglen hyfforddi ieuenctid yn Víkin yn nodedig am ei chyfraniad i dimau hŷn ac ieuenctid cenedlaethol Gwlad yr Iâ, gan ddarparu chwaraewyr fel: Kári Árnason, Sölvi Ottesen, Kolbeinn Sigþórsson, Aron Elís Þrándarson, Óttar Magnús Karlsson
Hanes y clwb
Sefydlwyd Víkingur Reykjavík ar 21 Ebrill 1908 gyda'r pwrpas o ariannu pryniant pêl i grŵp o fechgyn mewn cymdogaeth yn Reykjavík chwarae pêl-droed. Cynhaliwyd cyfarfod cyntaf y clwb, gyda 32 o fechgyn yn bresennol, yn islawr Túngata 12 yn Reykjavík.
Symud
Nid tan y flwyddyn 1976 y neilltuwyd darn o dir i Víkingur yn Fossvogur a dechreuodd adeiladu ei gyfleusterau preswyl a chwaraeon. Yn gyffredinol, mae prif faes gwasanaeth y clwb wedi'i ddiffinio gan Fossvogsdalur, Kringlumýrarbraut, Miklabraut a Reykjanesbraut.
Men's football - European Clashes
Nodiadau:
Action
Ffilm am y Gorllewin gwyllt heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr John Ford yw Action a gyhoeddwyd yn 1921. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Action ac fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Harvey Gates.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ed "Too Tall" Jones, Hoot Gibson, Francis Ford, J. Farrell MacDonald, Jim Corey a Clara Horton. Mae'r ffilm Action (ffilm o 1921) yn 50 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1921. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Kid sef ffilm gomedi a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm John Ford ar 1 Chwefror 1894 yn Cape Elizabeth, Maine a bu farw yn Palm Desert ar 26 Mai 2008. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1913 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Uwchradd Portland.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd John Ford nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rock Port, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Rock Port, gan gynnwys:
The Lost Treasure of Sawtooth Island
Ffilm antur yw The Lost Treasure of Sawtooth Island a gyhoeddwyd yn 1999. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Ernest Borgnine. Mae'r ffilm The Lost Treasure of Sawtooth Island yn 92 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Últimos Días En La Habana
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Fernando Pérez yw Últimos Días En La Habana a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen a Ciwba. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Abel Rodríguez.
Pawnee, Illinois
Pentref yn, yn nhalaith Illinois, yw .
Últimos Días En La Habana
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jorge Martínez, Yailene Sierra a Patricio Wood. Mae'r ffilm Últimos Días En La Habana yn 93 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Pawnee, Illinois
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Pawnee, gan gynnwys:
The Lost Treasure of Sawtooth Island
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1999. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Matrix sef ffilm wyddonias gan Lana Wachowski a Lilly Wachowski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Últimos Días En La Habana
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Raúl Pérez Ureta oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Fernando Pérez ar 19 Tachwedd 1944 yn La Habana. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Havana.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Fernando Pérez nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
La Storia Di Una Cigaretta
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Mario Volpe yw La Storia Di Una Cigaretta a gyhoeddwyd yn 1921. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Luigi Serventi, Ugo Rossi a Mary Bayma-Riva. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1921. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Kid sef ffilm gomedi a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Mario Volpe nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Nerone E Poppea
Ffilm erotica gan y cyfarwyddwr Bruno Mattei yw Nerone E Poppea a gyhoeddwyd yn 1982. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Bruno Mattei.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Françoise Blanchard, Gennarino Pappagalli a Mario Novelli. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1982. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner sef film noir, dystopaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Luigi Ciccarese oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Bruno Mattei sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bruno Mattei ar 30 Gorffenaf 1931 yn Rhufain a bu farw yn Lido di Ostia ar 3 Rhagfyr 2012. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1956 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Politics of Love
Ffilm wleidyddol gan y cyfarwyddwr William Dear yw Politics of Love a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ruby Dee, Loretta Devine, Mallika Sherawat, Brian J. White a Gerry Bednob. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Dear ar 30 Tachwedd 1943 yn Toronto. Derbyniodd ei addysg yn Fordson High School.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Dear nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Owain a'r Mynydd
Stori i blant cynradd gan Malachy Doyle (teitl gwreiddiol Saesneg: Owen and the Mountain) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Myrddin ap Dafydd yw Owain a'r Mynydd. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2001. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Disgrifiad byr
Stori dyner gyda darluniau lliw cynnes am berthynas arbennig bachgen bach a'i daid cariadus wrth iddynt ddringo mynydd gyda'i gilydd; i blant 4-6 oed.
Botwm Crys yn cadw lle
Count Dracula
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Klaus Kinski, Maria Rohm, Fred Williams, Herbert Lom, Christopher Lee, Paul Müller, Soledad Miranda, Jesús Franco, Emma Cohen, Teresa Gimpera, Jack Taylor, Jesús Puente Alzaga, Franco Castellani a Jeannine Mestre. Mae'r ffilm yn 93 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1970. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Patton sef ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr ffilm Franklin J. Schaffner. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Manuel Merino Rodríguez oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Bruno Mattei sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, Dracula, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Bram Stoker a gyhoeddwyd yn 1897.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jesús Franco ar 12 Mai 1930 ym Madrid a bu farw ym Málaga ar 11 Gorffennaf 2001. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1953 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jesús Franco nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Marsvinjagt Ved Middelfart
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Poul Juhl yw Marsvinjagt Ved Middelfart a gyhoeddwyd yn 1946. Fe'i cynhyrchwyd gan Olaf Böök Malmstrøm yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Poul Juhl.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Poul Juhl nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Butler County, Alabama
Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys:
Falstaff - Disgyddiaeth
Dyma restr o recordiau a wnaed o opera olaf Giuseppe Verdi,  Falstaff . Cafodd ei berfformio am y tro cyntaf yn La Scala, Milan, ar 9 Chwefror 1893.
Below
Ffilm arswyd llawn cyffro gan y cyfarwyddwr David Twohy yw Below a gyhoeddwyd yn 2002. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Below ac fe'i cynhyrchwyd gan Darren Aronofsky yn Unol Daleithiau America; y cwmni cynhyrchu oedd Dimension Films. Lleolwyd y stori yn Cefnfor yr Iwerydd a chafodd ei ffilmio yn Pinewood Studios. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Darren Aronofsky. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Falstaff - Disgyddiaeth
Cyfeiriadau
Nodiadau
Below
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Zach Galifianakis, Olivia Williams, Bruce Greenwood, Matthew Davis, Scott Foley, Dexter Fletcher, Christopher Fairbank, Jason Flemyng, David Twohy, Nick Chinlund, Holt McCallany, Andrew Howard a DJ Perry. Mae'r ffilm Below (ffilm o 2002) yn 105 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ian Wilson oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm David Twohy ar 18 Hydref 1955 yn Los Angeles. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Talaith California, Long Beach.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd David Twohy nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Wollemia
Mewn llenyddiaeth fotanegol a phoblogaidd, cyfeiriwyd at y goeden bron yn gyffredinol fel pinwydd Wollemi, er nad yw'n binwydd go iawn (genws Pinus) nac yn aelod o'r teulu pinwydd ( Pinaceae ), ond, yn hytrach, mae'n gysylltiedig ag Agathis ac Araucaria yn y teulu Araucariaceae. Mae ffosil hynaf y goeden Wollemi wedi ei ddyddio i 200 miliwn o flynyddoedd yn ôl.
Cofnodir pinwydd Wollemi fel un sydd mewn perygl eithriadol (CR) ar Restr Goch yr IUCN, ac fe'i diogelir yn gyfreithiol yn Awstralia. Ar ôl darganfod y gallai’r coed gael eu clonio’n llwyddiannus, cafodd coed newydd eu potio yng Ngerddi Botaneg Sydney a Mount Annan. Crewyd Cynllun Adferiad, yn amlinellu strategaethau ar gyfer rheoli'r boblogaeth fregus hon; yr amcan cyffredinol yw sicrhau bod y rhywogaeth hon yn parhau i fod yn hyfyw yn y tymor hir. Mae pinwyddau Wollemi hefyd wedi cael eu cyflwyno gan brif weinidogion Awstralia a gweinidogion materion tramor i amryw bwysigion ledled y byd.
Disgrifiad
chwith|bawd| Rhisgl W. nobilis Mae Wollemia nobilis yn goeden fythwyrdd sy'n cyrraedd taldra o 25 - 40 m. Mae'r rhisgl yn nodedig iawn, yn frown tywyll, ac yn chnociog, wedi ei gymharu i fod yn debyg i rawnfwyd brecwast poblogaidd. Mae'r goeden yn prysgoedio'n rhwydd, ac mae'r rhan fwyaf o sbesimenau'n aml-foncyff neu'n ymddangos fel clystyrau o foncyffion i'w gweld wedi deillio o hen dyfiant prysgoed, gyda rhai yn cynnwys hyd at 100 goesynnau o wahanol feintiau. Mae'r canghennau'n anarferol yn yr ystyr nad ydynt eu hunain bron fyth yn canghennu. Ar ôl ychydig flynyddoedd, mae pob cangen naill ai'n terfynu mewn mochyn coed/côn (naill ai'n wryw neu'n fenyw) neu'n rhoi'r gorau i dyfu. Ar ôl hyn, neu pan fydd y mochyn coed (côn) yn aeddfedu, bydd y gangen yn marw. Yna mae canghennau newydd yn codi o flagur segur ar y brif foncyff. Yn anaml iawn, bydd cangen ochr yn troi ac yn datblygu i fod yn gefnffordd eilaidd, sydd wedyn yn dwyn set newydd o ganghennau ochr.
Mae'r dail yn llinol gwastad, 3 – hir a 2 – o led. Fe'u trefnir yn droellog ar y blagur ond yn droellog yn y gwaelod i ymddangos mewn dau neu bedwar rheng wastad. Wrth i'r dail aeddfedu, maent yn datblygu o liw gwyrdd calchog llachar i wyrdd mwy melynaidd. Mae'r moch coed yn wyrdd, 6 – hir a 5 – mewn diamedr, ac yn aeddfedu tua 18-20 mis ar ôl peillio gwynt. Maent yn dadelfennu ar aeddfedrwydd i ryddhau hadau bach brown, tenau papurog gydag adain o amgylch yr ymyl i gynorthwyo'r gwynt eu wasgaru. Mae'r moch coed gwrywaidd ( paill ) yn fain, 5 –    hir ac 1 – o led ac yn goch-frown ac yn is ar y goeden na'r moch coed yr hadau. Mae'n ymddangos bod eginblanhigion yn tyfu'n araf ac mae coed aeddfed yn hirhoedlog; amcangyfrifir bod rhai o'r unigolion hŷn heddiw rhwng 500 a 1,000 oed.
Darganfod
de|bawd| Moch coed (conau) W. nobilis gwrywaidd a benywaidd de|bawd| Mochyn coed (côn) paill W. nobilis ifanc Darganfuwyd y rhywogaeth bron ar hap a damwain ar oddeutu'r 10fed o Fedi 1994 gan David Noble (ceunentwr, botanydd a fforiwr) Michael Casteleyn a Tony Zimmerman a oedd wedi bod yn archwilio'r ardal am geunentydd newydd. Roedd gan Noble wybodaeth fotanegol dda, ac yn fuan iawn fe wnaethant gydnabod bod y coed yn anarferol oherwydd y rhisgl unigryw ac yn haeddu ymchwiliad pellach. Aeth â sbesimenau i'w waith i'w hadnabod, gan ddisgwyl i rywun allu adnabod y planhigion. Dynodwyd ei sbesimenau gan Wyn Jones, botanegydd gyda Pharciau Cenedlaethol a Jan Allen o'r Gerddi Botaneg. Ar ôl i'r adnabyddiaeth gael ei wneud, aeth Parciau Cenedlaethol o dan gyfrinachedd, gyda'r darganfyddwyr ddim yn dysgu llawn maint eu darganfyddiad am oddeutu chwe mis. Daeth Parciau Cenedlaethol yn agos at ddifrodi'r darganfyddiad pan wnaeth hofrennydd a oedd yn cael ei ddefnyddio i gasglu moch coed docio un o’r pinwydd yn anfwriadol gyda’i rotor. Yn dilyn hynny, enwyd y rhywogaeth ar ôl David (Dave) Noble. Cwestiynodd aelodau eraill y criw darganfod yr enwi ond fe'u hysbyswyd bod nobilis yn cyfeirio at y ffaith fod y coed yn sefyll yn fonheddig eu strwythur ac nid at David Noble.
Gwnaethpwyd y lluniau cyntaf o Pinwydden Wollemi gan David Mackay, arlunydd botanegol a darlunydd gwyddonol a oedd yn gweithio yng Ngerddi Botaneg Brenhinol yn Sydney pan ddarganfuwyd y rhywogaeth.
Byddai angen astudiaeth pellach i sefydlu ei berthynas â chonwydd eraill. Yr amheuaeth gychwynnol oedd bod ganddo nodweddion penodol y teulu 200 miliwn mlwydd oed yr Araucariaceae, ond nid oedd yn debyg i unrhyw rywogaeth fyw yn y teulu. Mae cymhariaeth gyda rhywogaethau Araucariaceae byw ac wedi'i ffosileiddio yn profi ei fod yn aelod o'r teulu, ac mae wedi cael ei rhoi mewn genws newydd, wrth ymyl y genera Agathis ac Araucaria.
Credir bod ffosiliau sy'n debyg iawn a chysylltiedig i Wollemia yn gyffredin yn Awstralia, Seland Newydd ac Antarctica o waddodion y Cyfnod Cretasaidd, ond Wollemia nobilis yw'r unig aelod byw o'i genws. Arhosodd y coed hyn yn gyffredin ledled dwyrain Awstralia tan oddeutu 40 miliwn o flynyddoedd yn ôl ond yna dirywiodd yn raddol o ran ystod a digonedd. Cyn i'r boblogaeth greiriol gael ei ddarganfod ym Mharc Cenedlaethol Wollemi, roedd y ffosiliau mwyaf diweddar o'r genws yn dyddio o oddeutu 2 filiwn o flynyddoedd yn ôl wedi eu darganfod yn Tasmania. Fe'i disgrifir felly fel ffosil byw neu, fel arall, fel tacson Lasarus.
Gwyddys bod llai na chant esiampl o'r coed hyn yn tyfu'n wyllt, mewn tair ardal heb fod ymhell oddi wrth ei gilydd. Mae'n anodd iawn cyfrif unigolion, gan fod y mwyafrif o goed yn aml-foncyffiog ac efallai bod ganddyn nhw system wreiddiau gysylltiedig. Mae profion genetig wedi datgelu bod yr holl esiamplau yn anadnabyddadwy yn enetig, gan awgrymu bod y rhywogaeth wedi bod trwy dagfa genetig lle daeth ei phoblogaeth mor isel (dim ond un neu ddau o unigolion o bosibl) nes i'r holl amrywioldeb genetig gael ei golli.
Bygythiadau
Ym mis Tachwedd 2005, canfuwyd bod coed sy'n tyfu'n wyllt wedi'u heintio â Phytophthora cinnamomi. Credir ceidwaid parc De Cymru Newydd fod y ffwng dŵr ffyrnig wedi'i gyflwyno gan ymwelwyr anghymwys i'r safle, mae'r union leoliad yn dal i fod heb ei ddatgelu i'r cyhoedd.
Cafodd llwyn o goed Wollemia ei beryglu gan dân yn ystod tymor tanau prysur Awstralia 2019-20. Fe'u hachubwyd gan ddiffoddwyr tân arbenigol o'r Gwasanaeth Parciau Cenedlaethol a Bywyd Gwyllt, gyda chefnogaeth y Gwasanaeth Tân Gwledig a osododd system ddyfrhau yn ogystal â gollwng arafydd.
Tyfu a defnyddio
chwith|bawd|228x228px| Wollemia nobilis wedi'i drin Fe wnaeth rhaglen lluosogi sicrhau bod sbesimenau pinwydd Wollemi ar gael i erddi botanegol, yn gyntaf yn Awstralia yn 2006 ac wedi hynny ledled y byd. Efallai y bydd yn goeden werthfawr ar gyfer addurn, naill ai wedi'i phlannu mewn tir agored neu ar gyfer tybiau a phlanwyr. Yn Awstralia, mae pinwydd brodorol Wollemi wedi'u potio wedi cael eu hyrwyddo fel coeden Nadolig. Mae hefyd yn profi i fod yn fwy addasadwy ac oer-galed na'i ddosbarthiad tymherus cyfyngedig, is - drofannol, llaith yn awgrymu, gan oddef tymereddau rhwng -5 and 45 C  , gydag adroddiadau, o Japan ac UDA, y gall oroesi i lawr i -12 C. Mae llwyn o binwydd Wollemi a blannwyd yng Ngardd Inverewe, yr Alban, y credir ei fod y lleoliad mwyaf gogleddol unrhyw blannu llwyddiannus, sydd wedi goroesi tymereddau o -7 C, a gofnodwyd ym mis Ionawr 2010. Mae hefyd yn goroesi haul llawn a chysgod llawn. Fel llawer o goed eraill yn Awstralia, mae Wollemia yn agored i'r ffwng dŵr pathogenig Phytophthora cinnamomi, felly gallai hyn gyfyngu ar ei botensial fel pren masnachol.
Mae Gerddi Botaneg Brenhinol Sydney wedi cyhoeddi gwybodaeth ar sut i dyfu Pinwydd Wollemi o hadau sydd wedi'i cynaeafu o hofrenyddion o goed yn y goedwig. Nid yw'r mwyafrif o'r hadau sy'n disgyn o'r moch coed yn hyfyw felly mae angen eu didoli i gadw'r plwmp a'r rhai tywyll. Yna gellir hau’r rhain ar ben y gymysgedd codi hadau a’u dyfrio. Ar ôl i'r dŵr ddraenio trwy'r gymysgedd, dylid rhoi'r pot mewn bag plastig a'i roi yn yr oergell am bythefnos. Ar ôl hyn, dylid tynnu'r pot o'r bag plastig a'i roi yn rhywle cynnes ond ddim yn heulog iawn nes bod yr had yn egino (gan gofio eu cadw'n llaith ond heb fod yn wlyb). Gallai hyn gymryd sawl mis.
Ffylogenedd
Mae'r genws Wollemia yn rhannu nodweddion morffolegol gyda'r genera Araucaria ac Agathis. Mae Wollemia ac Araucaria ill dau gyda choron deiliog digoes ac amffistomatig, a chennau blodeuleni coliog, tra bod gan Wollemia ac Agathis flodeuleni ymdoddedig, cen ofwlifol, a hadau asgellog. Nid yw craffu ar gofnod ffosil yn yr un modd yn egluro perthynas Wollemia ag Araucaria neu Agathis, am fod gan y cyntaf gymeriadau deiliog gwahanol yn ei ffurfiau oedolion ac ieuenctid, ac mae gan yr olaf gymeriadau moch coed tebyg. Ymhellach, mae'r disgrifiad diweddar o sawl genera diflanedig yn yr Araucariaceae yn tynnu sylw at berthnasoedd cymhleth o fewn y teulu a cholli amrywiaeth yn sylweddol ers y Cyfnod Cretasaidd. Mae astudiaeth gynnar o ddilyniant genynnau rbcL yn gosod Wollemia yn safle gwaelodol yr Araucariaceae ac fel chwaer grŵp i Agathis ac Araucaria. Mewn cyferbyniad, mae astudiaeth arall o'r dilyniant rbcL yn dangos mai Wollemia yw'r chwaer grŵp i Agathis ac mae Araucaria yn waelodol. Dethol yr all-glwstwr gwahanol a genynnau a ddefnyddiwyd mewn astudiaethau blaenorol yw'r rhesymau y tu ôl i'r anghysondeb tros cyfosod i'r tri genera. Mae astudiaethau genetig diweddarach yn cadarnhau lleoliad Wollemia yn yr Araucariaceae fel chwaer i Agathis yn seiliedig ar ddata o genyn rRNA yr 28au, cyfuniad o enynnau rbcL a matK, ac astudiaeth gynhwysfawr sy'n cwmpasu rRNA 18S a 26S niwclear ribosomal, cloroplast 16S rRNA, rbcL, matK a rps4, a genynnau coxl mitochondriaidd ac atp1.
Mae ffosiliau yn nodi bod y llinach a arweiniodd at Agathis fodern a Wollemia wedi esblygu o'r hynafiad cyffredin gydag Araucaria yn y Cyfnod Cretasaidd Cynnar yn ne Gondwana mewn hinsoddau sy'n profi amodau llaith llugoer a threfn ffotogyfnodol gref. Cynigiwyd bod hynafiad cyffredin mwyaf diweddar Agathis a Wollemia i fod o leiaf 110 miliwn o flynyddoedd oed (Cretasaidd Cynnar) wedi'i dynnu o'r ffosiliau hynaf yr adroddwyd amdanynt o'r genera hyn. Fodd bynnag, mae tystiolaeth enetig yn awgrymu bod dargyfeiriad Agathis a Wollemia wedi digwydd 61 ± 15 Ma tua dechrau'r Cyfnod Cainosöig yn hytrach nag yn y Cyfnod Cretasaidd Cynnar. Mewn astudiaeth foleciwlaidd ddiweddar arall, casglwyd oedran o ddim ond 18 Ma ar gyfer dargyfeirio Agathis a Wollemia. Mae hyn hefyd yn cyd-fynd â diwygiadau diweddar o'r cofnod ffosil yn Seland Newydd sy'n datgelu nad oes unrhyw enghreifftiau o weddillion tebyg o Agathis na Wollemia yn parhau'n hŷn na'r Cyfnod Cainosöig. Mae'r amrywiaeth genetig a morffolegol gymharol fach mewn rhywogaethau Agathis sy'n bodoli o'i gymharu â'r amrywiad yn Araucaria yn dystiolaeth bellach o ddargyfeiriad cynharach Araucaria.
Ffylogenedd Araucariaceae.
<templatestyles src="Template:Clade/styles.css"> <templatestyles src="Template:Clade/styles.css"> <templatestyles src="Template:Clade/styles.css">
Cyfeiriadau
Mae'r erthygl hon yn cynnwys gwaith o ffeil ffeithiau ARKive "Wollemia" o dan y Creative Commons Attibution-ShareAlike 3.0 Unported License a GFDL.
Mount Calm, Texas
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Mount Calm, gan gynnwys:
Lady Magdalene's
Ffilm annibynol gan y cyfarwyddwr J. Neil Schulman yw Lady Magdalene's a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd gan J. Neil Schulman yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Nevada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan J. Neil Schulman.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Nichelle Nichols. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd J. Neil Schulman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
A Primeira Missa
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Lima Barreto yw A Primeira Missa a gyhoeddwyd yn 1961. Fe'i cynhyrchwyd ym Mrasil. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Portiwgaleg a hynny gan Lima Barreto a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Gabriel Migliori.
Isabella County, Michigan
Sir yn nhalaith, yw .
A Primeira Missa
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1961. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Breakfast at Tiffany's sy’n glasur o ffilm, yn gomedi rhamantus gan Blake Edwards ac yn addasiad o lyfr o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Mauro Alice sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lima Barreto ar 23 Mehefin 1906 yn São Paulo a bu farw yn Campinas ar 15 Mawrth 2004. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1940 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lima Barreto nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
A Viking Saga
Ffilm gêm antur a drama gan y cyfarwyddwr Michael Mouyal yw A Viking Saga a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America a Denmarc. Lleolwyd y stori yn Rwsia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Michael Mouyal.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Michael Mouyal nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Anime Perse
Ffilm am garchar gan y cyfarwyddwr Bruno Mattei yw Anime Perse a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Antonio Tentori.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Mike Monty. Mae'r ffilm Anime Perse yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bruno Mattei ar 30 Gorffenaf 1931 yn Rhufain a bu farw yn Lido di Ostia ar 3 Rhagfyr 2012. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1956 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Bruno Mattei nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pita penddu
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pita penddu (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pitaod penddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Pitta venusta; yr enw Saesneg arno yw Black-crowned garnet pitta. Mae'n perthyn i deulu'r Pitaod (Lladin: Pittidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. venusta, sef enw'r rhywogaeth.