cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cors Goch, Ynys Môn
250px|bawd|Cors Goch: mae'r tir garw tu ôl i'r cae yn rhan o'r Warchodfa. 250px|bawd|Cornel o Gors Goch. Gwarchodfa Natur Genedlaethol 167 erw yn ne-ddwyrain Ynys Môn yn perthyn i Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru yw Cors Goch. Saif ychydig i'r gogledd o bentref Llanbedrgoch ac i'r de-orllewin o dref Benllech (Cyfeirnof OS: SH 498 813).
Prif nodwedd Cors Goch yw'r gors galchaidd, gyda rhostir asidig ar y tir uwch o'i amgylch. Mae hefyd ardaloedd a laswelltir. Oherwydd yr amrywiaeth yma o gynefinoedd, ceir amrywiaeth fawr o blanhigion ac anifeiliaid.
Sefydlwyd Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru o ganlyniad i'r angen i warchod Cors Goch. Prynwyd tiroedd tair fferm yn yr ardal yma yn 1964, a ffurfiwyd yr ymddiriedolaeth. Yn dilyn apêl yn 2008, cyhoeddwyd fod yr ymddiriedolaeth wedi codi digon o arian i ehangu'r warchodfa yn sylweddol.
Wardell, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Wardell, gan gynnwys:
Gorsaf reilffordd Brithdir
Mae gorsaf reilffordd Brithdir yn orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu pentref Brithdir ym Mwrdeistref Sirol Caerffili, Cymru. Mae gwasanaethau teithwyr yn cael eu darparu gan Trafnidiaeth Cymru.
Buta
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr İlqar Nəcəf yw Buta a gyhoeddwyd yn 2011. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Buta ac fe'i cynhyrchwyd gan İlqar Nəcəf yn Aserbaijan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Aserbaijaneg a hynny gan İlqar Nəcəf.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Rafiq Azimov.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 830 o ffilmiau Aserbaijaneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm İlqar Nəcəf ar 3 Mawrth 1975.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd İlqar Nəcəf nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Florence Riefle Bahr
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America oedd Florence Riefle Bahr (2 Chwefror 1909 - 12 Ionawr 1998).
Los Hijos Artificiales
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Antonio Momplet yw Los Hijos Artificiales a gyhoeddwyd yn 1943. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Ralph Pappier a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mario Maurano.
Florence Riefle Bahr
Fe'i ganed yn Baltimore, Maryland a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Bu'n briod i Leonard Bahr. Bu farw yn Elkridge.
Los Hijos Artificiales
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Pedro Quartucci, Olimpio Bobbio, Adrián Cuneo, Alberto Terrones, Marcos Zucker, Malisa Zini, María Santos, Raimundo Pastore, Felisa Mary, Francisco Álvarez, Iris Portillo, Isabel Figlioli a Sara Olmos. Mae'r ffilm Los Hijos Artificiales yn 78 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Florence Riefle Bahr
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Los Hijos Artificiales
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life and Death of Colonel Blimp sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. José María Beltrán oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Carlos Rinaldi sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antonio Momplet ar 1 Ionawr 1899 yn Cádiz a bu farw yn Cadaqués ar 8 Hydref 1991. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1935 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antonio Momplet nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
1901
1896 1897 1898 1899 1900 - 1901 - 1902 1903 1904 1905 1906
Trisandhya
Ffilm ddrama yw Trisandhya a gyhoeddwyd yn 1972. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1972. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather sef ffilm am gangstyrs Americanaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Stoke, Caint
Plwyf sifil yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy Stoke. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Medway.
Eaton-under-Heywood
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy Eaton-under-Heywood. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Amwythig.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 171.
The Return of Rusty
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr William Castle yw The Return of Rusty a gyhoeddwyd yn 1946. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1946. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Yearling ffilm am fachgen yn ei lasoed yn mabwysiadu ewig, gan Clarence Brown. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Castle ar 24 Ebrill 1914 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Los Angeles ar 29 Mehefin 1967.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Castle nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
GSC
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn GSC yw GSC a elwir hefyd yn Goosecoid homeobox (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 14, band 14q32.13.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn GSC.
Holy Zoo
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Katharina Waisburd yw Holy Zoo a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg, Hebraeg ac Arabeg a hynny gan Katharina Waisburd.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Katharina Waisburd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
New Albany, Mississippi
Dinas yn, yn nhalaith Mississippi, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn New Albany, gan gynnwys:
Novios Para Las Muchachas
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Antonio Momplet yw Novios Para Las Muchachas a gyhoeddwyd yn 1941. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Ernesto Arancibia a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jean Gilbert.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tito Lusiardo, Mirtha Legrand, Aníbal Di Salvo, Amelia Bence, Silvia Legrand, Eliseo Herrero, Adrián Cuneo, Cirilo Etulain, Homero Cárpena, Lea Conti, Nélida Bilbao, Pablo Cumo, Pablo Palitos, Paquita Vehil, Raimundo Pastore, Silvana Roth, Ramón Garay, Felisa Mary, Agustín Barrios, Fausto Fornoni, Joaquín Petrosino a Julio Scarcella. Mae'r ffilm Novios Para Las Muchachas yn 70 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ball of Fire sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antonio Momplet ar 1 Ionawr 1899 yn Cádiz a bu farw yn Cadaqués ar 8 Hydref 1991. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1935 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antonio Momplet nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Edgebold
Pentref yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy Edgebold. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Great Hanwood yn awdurdod unedol Swydd Amwythig.
Easy
Ffilm comedi rhamantaidd yw Easy a gyhoeddwyd yn 2003. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Easy ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Diana, Tywysoges Cymru
Diana Spencer, a adnabyddir wrth ei theitl swyddogol fel Diana, Tywysoges Cymru (anfrodorol) (Diana Frances; née Spencer; 1 Gorffennaf 1961 – 31 Awst 1997) oedd gwraig gyntaf Y Tywysog Siarl. Ei meibion, y Tywysog William a'r Tywysog Harri, yw'r ail a'r trydydd etifeddion yr orsedd ym Mhrydain a'r pymthegfed yn Nheyrnas y Gymanwlad.
The Medicine Seller
Ffilm ddrama Eidaleg o Yr Eidal yw The Medicine Seller gan y cyfarwyddwr ffilm Antonio Morabito. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal.
Diana, Tywysoges Cymru
Roedd Diana yn ffigwr cyhoeddus ers i'w dyweddiad i'r Tywysog Siarl gael ei gyhoeddi. Ers hynny roedd Diana bron yn ddi-baid, yn ganolbwynt ar gyfer archwiliadau'r wasg ym Mhrydain ac o gwmpas y byd, yn ystod ei phriodas ac yn dilyn ei hysgariad. Bu farw mewn damwain car ym Mharis. Daeth Ymchwiliad y Crwner, a oedd yn hir-ddisgwyliedig, i ben ym mis Ebrill 2008, a daeth i'r casgliad y lladdwyd Diana yn anghyfreithlon gan y gyrrwr a'r paparazzi a oedd yn ei herlid.
Easy
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Diana, Tywysoges Cymru
Bywyd cynnar
Roedd Diana yn ferch ieuengaf i Spencer, Is-iarll Althorp, sef 8fed Iarll Spencer yn ddiweddarach, a'i wraig cyntaf, Frances, Is-iarlless Althorp (yr Anrhydeddus Frances Burke Roche gynt, a Frances Shand Kydd yn ddiweddarach). Ganwyd yn Park House, Sandringham yn Norfolk ar 1 Gorffennaf 1961 am 6.45 y prynhawn. Bedyddwyd yn Egwlys St. Mary Magdalene gan y gwir barchedig Percy Herbert (rheithor yr eglwys a chyn Esgob Norwich a Blackburn); roedd ei rhieni bedydd yn cynnwys John Floyd (cadeirydd Christie's). Hi oedd trydydd plentyn y cwpl, roedd ei brodydd a'i chwiorydd oedd y Fonesig Sarah Spencer (ganwyd 1955), y Fonesig Jane Spencer (ganwyd 1957), yr Anrhydeddus John Spencer (bu farw 12 Ionawr 1960), a'r Anrhydeddus Charles Spencer (ganwyd 1964). Yn dilyn ysgariad chwerw eu rhieni ym 1969 (ynglŷn â helynt y Fonesig Althorp gyda Peter Shand Kydd), cymerodd mam Diana hi a'i brawd ifengaf i fyw mewn fflat yn Knightsbridge, Llundain, ble mynychodd Diana ysgol leol. Y Nadolig hwnnw, fe aeth y plant i gyd i ddathlu gyda'u tad, ond gwrthodof ef i'w gadael i ddychwelyd i Lundain wedyn. Fe erlynodd y Fonesig Althorp er mwyn cael gwarchodaeth o'i phlant, ond fe gynorthwywyd y llys i wobrwyo'r warchodaeth i'r tad gan dystiolaeth mam y Fonesig Althorp yn ei herbyn.
The Medicine Seller
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese.
Diana, Tywysoges Cymru
Bywyd cynnar
Ym 1976 priododd yr Arglwydd Spencer Raine, Iarlles Dartmouth, unig ferch y nofelydd rhamantus Barbara Cartland, ar ôl iddo achosi ysgariad yr Iarll a'r Iarlles Dartmouth. Bu Diana yn teithio ar hyd y wlad yn ystod y cyfnod hwn, gan fyw rhwng cartrefi ei rhieni, gyda'i thad yn sedd y teulu Spencer yn Swydd Northampton, a gyda'i mam a oedd wedi symud i fyw i Ynys Seil, oddi ar ardfordir gorllewinol yr Alban. Yn wahanol i'w brodyr a'i chwioryddid, nid oedd Diana yn cyd-dynnu gyda'i llysfam.
The Medicine Seller
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antonio Morabito nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Diana, Tywysoges Cymru
Addysg
Derbyniodd Diana ei haddysg yn Ysgol Silfield, Kings Lynn, Norfolk, ac yna yn Neuadd Riddlesworth yn Norfolk ac yn Ysgol West Heath i Ferched yn Sevenoaks, Swydd Gaint. Nid oedd yn fyfyrwraig llwyddiannus, wedi iddi sefyll ei haroliadau lefel O a'u methu ddwywaith. Derbyniodd wobr yn West Heath am ei chyfraniad eithriadol i'r gymuned. Pan oedd yn 17 oed ym 1977, gadawodd West Heath ac am gyfnod byr mynychodd Institut Alpin Videmanette, ysgol berffeithio yn Rougemont, Y Swistir. Tua'r un cyfnod, cyfarfu â'r Tywysog Siarl, a oedd yn canlyn ei chwaer, Sarah ar y pryd. Dywedir fod Diana yn rhagori mewn nofio a phlymio a'i bod yn dyheu i fod yn falerina Astudiai fallet am gyfnod, ond am ei bod yn 5'10", roedd yn rhy dal i wneud ballet yn broffesiynol.
Cyn iddi droi'n 17 oed, symudodd Diana i Lundain, gan fyw yn fflat ei mam am fod ei mam yn byw yn yr Alban am y rhan fwyaf o'r flwyddyn. Prynwyd apartment iddi yn Coleherne Court yn ardal Earls Court am £50,000 fel anrheg penblwydd wrth ei thad yr Iarll Spencer. Bu'n byw yno tan 1981 gan rannu'r aprtment gyda thri person arall.
Tra'n sefydlu ei hun yn Llundain, aeth ar gwrs coginio a gweithiodd fel hyfforddwraig ddawns nes i ddamwain sgïo beri iddi golli tri mis o waith. Yna cafodd waith fel cynorthwyydd mewn meithrinfa, gweithiodd fel glanheuwraig i'w chwaer Sarah a nifer o'i ffrindiau a gweithiodd fel croesawferch mewn partïon.
Perthynas â Chymru
Fel ei phriod, nid oedd y dywysoges yn byw yng Nghymru. Ni ddysgodd Gymraeg ac anaml oedd ei hymweliadau â'r wlad.
Prynu gwyllt
Ffenomen gymdeithasol yw prynu gwyllt pan bo pobl yn prynu niferoedd mawr o gynnyrch penodol yn wyneb ofn o brinder o'r cynnyrch hwnna, neu gyn neu ar ôl trychineb. Mae tanwydd, yn enwedig petrol, yn aml yn destun prynu gwyllt.
Er ystyrir prynu gwyllt yn ymddygiad economaidd aflonyddgar, gall fod yn hwb dros dro i'r sector adwerthu.
Phil Taylor
Mae Philip Douglas Taylor (ganed 13 Awst 1960) yn bencampwr dartiau'r Byd ar 15 achlysur. Mae e'n dod o Loegr. Ei lysenw yw 'The Power'. Yn ogystal â'i 15 pencampwriaeth Byd, mae e wedi ennill dros 150 o bencampwriaethau mawr y Byd sydd yn ei wneud y chwaraewr dartiau mwyaf llwyddiannus yn hanes y gêm.
It Waits
Ffilm arswyd a ffilm gydag anghenfilod gan y cyfarwyddwr Steven R. Monroe yw It Waits a gyhoeddwyd yn 2005. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Cerina Vincent, Eric Schweig, Dominic Zamprogna a Greg Kean. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2005. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd V for Vendetta sef ffilm wyddonias, ddystopaidd llawn cyffro gan James McTeigue. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Steven R Monroe ar 15 Medi 1964 yn Efrog Newydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Steven R. Monroe nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gordyfiant niweidiol o algâu
bawd|Ci yn rhedeg drwy gordyfiant niweidiol o algâu Algâu sy'n tyfu'n gyflym heb ei reoli un ai mewn dŵr croyw neu amgylcheddau morol yw gordyfiant niweidiol o algâu. Gan fod rhai algâu yn cynhyrchu tocsinau, gallant fod yn niweidiol i bobl, mamaliaid, adar a physgod pan gaiff y tocsinau eu bwyta. Wrth i'r gordyfiant dyfu, mae'n cael gwared â'r ocsigen yn y dŵr ac yn atal goleuni'r haul rhag cyrraedd pysgod a phlanhigion.
Gall y gordyfiannau bara o rai diwrnodau hyd at nifer o fisoedd. Ar ôl i'r gordyfiant farw, mae'r microbau sy'n dadelfennu'r algâu marw yn defnyddio hyd yn oed mwy o ocisgen, a all achosi at leihad sylweddol mewn organebau pysgod. Pan fo'r parthau â'r lleihad hwn mewn ocisgen yn gorchuddio ardal fawr am gyfnod hir, cyfeirir atynt fel 'parthau marw' lle nid yw pysgod na phlanhigion yn gallu goroesi.
Disgrifiad a sut i'w adnabod
bawd|Algâu ar arfordir gogledd yr Almaen Gall gordyfiannau niweidiol o algâu o algâu glaswyrdd (cyanobacteria) ymddangos ar ffurf ewyn, llysnafedd, neu mat sydd ar arwyneb dŵr, neu ychydig oddi tano. Gall y lliw amrywio yn dibynnu ar eu pigment. Gall algâu glaswyrdd mewn afonydd dŵr croyw neu lynoedd fod yn wyrdd llachar, gyda stribedi ar yr arwyneb sy'n edrych fel paent yn arnofio. At hynny, mae llanwau coch a wnaed o dinoflagellates hefyd yn cynnwys pigmentau ffotosynthetig sy'n amrywio mewn lliw o wyrdd, brown neu goch.
Mae'r mwyafrif o ordyfiannau yn digwydd mewn dyfroedd ffres, morol neu hallt sydd â gormod o faetholion a thymheredd dŵr uwch nar' arfer, sy'n cynyddu cyflymder eu tyfiant. Mae effeithiau niweidiol gordyfiannau o'r fath o achos y tocsinau maent yn eu cynhyrchu neu drwy ddefnyddio'r ocsigen yn y dŵr a all arwain at leihad sylweddol mewn organebau pysgod.
Fodd bynnag, nid yw pob gordyfiant algâu yn niweidiol, ac dim ond newid lliw y dŵr, cynhyrchu arogl annymunol, neu achosi blas drwg i'r dŵr y mae rhai yn gwneud. Yn anffodus, nid oes modd barnu os yw gordyfiant yn niweidiol ai peidio o'i ymddangosiad, gan fod angen samplu ac archwiliad microsgopig.
Mathau
bawd|Gordyfiant algâu glaswyrdd (Cyanobacteria) ar [[Llyn Erie|Lyn Erie yn 2009]] Mae tri math o algâu a all ffurfio gordyfiant niweidiol o algâu: cyanobacteria, dinoflagellates a diatoms. Mae'r tri wedi'u gwneud o organebau microsgopig sy'n arnofio a all, fel planhigion, greu eu bwyd eu hunain o oleuni'r haul drwy ffotosynthesis. Mae'r gallu hwnnw yn eu gwneud yn rhan hanfodol o'r gylchred fwydydd ar gyfer pysgod bach ac organebau eraill.
Algâu glaswyrdd
Mae gordyfiant algâu niweidiol mewn afonydd a llynoedd dŵr croyw, neu mewn aberoedd, lle mae afonydd yn rhedeg i'r môr, yn cael ei achosi gan algâu glaswyrdd, neu cyanobacteria. Gallant gynhyrchu tocsinau peryglus, megis microcystinaun, niwrotocsin sy'n dinistrio meinwe nerfol mamaliaid. Mewn crynodiadau digon uchel, mae'n bosibl na all ffatrïoedd trin dŵr gael gwared â'r tocsin, a byddant yn cynghori preswylwyr i osgoi yfed dŵr tap, fel a ddigwyddodd yn Toledo, Ohio ym mis Awst 2014.
Maent hefyd yn achosi niwed drwy atal goleuni'r haul neu drwy ddefnyddio'r ocsigen sydd ei angen ar bysgod neu blanhigion, a all arwain at leihad sylweddol mewn organebau pysgod. Pan fo dŵr a chyn lleied ocsigen yn gorchuddio ardal fawr am gyfnod hir, gall ddod yn hypocsig, a elwir yn barth marw.
Llanw coch
bawd|Llanw coch oddi ar arfordir [[San Diego|San Diego, California]] Y mathau eraill o algâu yw diatomau a dinoflagellates, sydd yn bennaf mewn amgylcheddau morol, megis arfordiroedd neu faeau, lle gallant hefyd ffurfio gordyfiant algâu, a elwir yn llanw coch. Fodd bynnag, gall llanwau coch, fod yn ffenomenon naturiol,  er eu bod yn ffurfio'n agos at arfordiroedd neu arberau. Gallant ddigwydd pan fo tymheredd, halltedd a maetholion dŵr yn cyrraedd lefelau penodol, sy'n ysgogi eu twf. Mae'r mwyafrif o algâu llanw coch yn dinoflagellates. Maent yn weladwy mewn dŵr ar grynodiad o 1,000 o gelloedd algâu y fililitr, ac mewn gordyfiannau dwys gallant fesur dros 200,000 y fililitr.
Mae diatomau yn cynhyrchu asid domoic, niwrotocsin arall a all achosi trawiadau mewn fertebratau uwch ac adar, gan ei fod yn crynodi yn uwch yn y gadwyn fwyd. Mae asig domoic yn casglu yng nghyrff pysgod cregyn, sardin au, a brwyniaid, a all effeithio'r system nerfol ac achosi anaf difrifol neu ladd os cânt eu bwyta gan forlewod, dyfgwn, morfiligion, adar neu bobl. Yn haf 2015, caeoedd llywodraeth y dalaith bysgodfeydd pwysig yn Washington, Oregon a California o achos crynodiadau uchel o asid domoic mewn pysgod cregyn.
Achosion
Ymhlith yr achosion o ordyfiant algâu mae: Mae newid yn yr hinsawdd, yn ôl gwyddonwyr NOAA, yn cyfrannu ar ddyfroedd cynhesach sy'n gwneud amodau'n fwy ffatriol ar gyfer twf algâu mewn mwy o ardaloedd ac yn uwch tua'r gogledd. Ystyrir bod cynhesu byd-eang hefyd yn ffactor allweddol ar gyfer gordyfiant algâu yn hemisffêr y De, a gydnabyddir gan wyddonwyr yn Awstralia. Yn gyffredinol, mae dŵr llonydd, cynnes a bas, ynghyd ag amodau uchel mewn maetholion mewn afonydd a llynoedd, yn cynyddu'r risg o gordyfiannau niweidiol o algâu.
Nutrients enter freshwater or marine environments as surface runoff from agricultural pollution and urban runoff from fertilized lawns, golf courses and other landscaped properties; and from sewage treatment plants that lack nutrient control systems. Additional nutirents are introduced from atmospheric pollution. Coastal areas worldwide, especially wetlands and estuaries, coral reefs and swamps, are prone to being overloaded with those nutrients. Most of the large cities along the Mediterranean Sea, for example, discharge all of their sewage into the sea untreated. The same is true for most coastal developing countries.
Effeithiau niweidiol
Wrth i gordyfiannau algâu dyfu, maent yn lleihau lefelau'r ocsigen yn y dŵr ac yn rhwystro goleuni'r haul rhag cyrraedd pysgod a phlanhigion. Gall gordyfiannau o'r fath bara o rai diwrnodau hyd at nifer o fisoedd. Pan fo llai o oleuni, gall planhigion sydd o dan y gordyfiannau farw, a gall y pysgod lwgu. Pan fo'r algâu yn marw o'r diwedd, mae'r microbau sy'n dadelfennu'r algâu marw yn defnyddio mwy fyth o ocsigen, sydd, yn ei dro, yn achosi i'r pysgod farw neu adael yr ardal. Pan fo lefelau ocisgen yn parhau i leihau o achos y gordyfiannau, gall arwain at barthau marw hypocsig, lle na all pysgod na phlanhigion oroesi. Tybir bod y parthau marw hyn yn achos Bae Chesapeake, lle maent yn bodoli yn fel rheol, yn ffynhonnell fawr o fethan.
Bwyd
Argymhellir na ddylid bwyta pysgod neu bysgod cregyn o lynoedd lle mae gordyfiant algâu yn agos. Mae gwenwyn pysgod cregyn paralytig yn y Philipinau yn ystod llanwau coch wedi achosi o leiaf 120 o farwolaethau dros rai degawdau.
Dŵr yfed
bawd|Darlun lloeren o Lyn Erie yn ystod gordyfiant algâu yn 2011 Yn gyffredinol, rhybuddir pobl i beidio mynd mewn i nac yfed dŵr o ordyfiannau algâu, na chaniatáu eu hanifeiliaid i yfed yn y dŵr, gan fod nifer o anifeiliaid anwes wedi marw o'u hachos. Mewn o leiaf un achos, dechreuodd pobl ddod yn sâl cyn y cyhoeddwyd unrhyw rybuddion.
Mae'n rhai ardaloedd, mae ymwelwyr wedi'u rhybuddio i beidio â chyffwrdd y dŵr hyd yn oed. Dywedwyd wrth longwyr y gellid anadlu'r dŵr o'r gwynt neu donau. Mae traethau, llynoedd ac afonydd wedi'u cau o achos gordyfiannau algâu. Nid yw berwi'r dŵr yn y cartref cyn ei yfed yn cael gwared ar docsinau.
Mae gwyddonwyr ym Mhrydain, sydd wedi gweld cynnydd enfawr mewn algâu tocsig, yn amau y gall yfed dŵr o ffynhonellau sydd ag algâu gwyrddlas gyfrannu tuag at afiechyd Alzheimer’s, Parkinson’s neu Glefyd Lou Gehrig’s. Mae rhai ffatrïoedd trin dŵr yn cynnal profion rheolaidd ar gyfer tocsinau cyanobacterial, fodd bynnag.
1900
18g - 19g - 20g
1850au 1860au 1870au 1880au 1890au - 1900au - 1910au 1920au 1930au 1940au 1950au
1895 1896 1897 1898 1899 - 1900 - 1901 1902 1903 1904 1905
Stone Cross, Caint
Pentrefan yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy Stone Cross. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Speldhurst yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Tunbridge Wells.
Vajraghat
Ffilm llawn cyffro yw Vajraghat a gyhoeddwyd yn 1992. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Teyrnas Powys
bawd|120px|[[Arfbais Teyrnas Powys]]
The Doctor's Dilemma
Ffilm drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Anthony Asquith yw The Doctor's Dilemma a gyhoeddwyd yn 1958. Fe'i cynhyrchwyd gan Anatole de Grunwald yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Anatole de Grunwald a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Joseph Kosma.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Leslie Caron, Dirk Bogarde, Robert Morley, Alastair Sim, Felix Aylmer a Terence Alexander. Mae'r ffilm The Doctor's Dilemma yn 99 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1958. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Vertigo sy’n ffilm drosedd a dirgelwch Americanaidd gan Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Robert Krasker oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Gordon Hales sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Teyrnas Powys
Oherwydd ei safle yn nwyrain Cymru, dioddefodd Powys fwy oherwydd ymosodiadau y Saeson na theyrnasoedd eraill megis Gwynedd a Deheubarth.
The Doctor's Dilemma
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anthony Asquith ar 9 Tachwedd 1902 yn Llundain a bu farw yn yr un ardal ar 21 Chwefror 1968. Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg Balliol, Rhydychen.
Teyrnas Powys
Brenhinoedd Ternyllwg
Cadell Ddyrnllwg tua 460 Rhyddfedd Frych tua 480 Cyngen Glodrydd tua 500 Pasgen ap Cyngen tua 530 Morgan ap Pasgen tua 540 Brochwel Ysgithrog ap Cyngen tua 550 Iago ap Brochwel (? - 582) Cynan Garwyn (582 – 610) Selyf ap Cynan (610 – 613) Manwgan ap Selyf (613) Eiludd Powys (613 – ?) Beli ab Eiludd vers 655 Gwylog ap Beli (695? – 725) Elisedd ap Gwylog (725 – 755?) Brochfael ab Elisedd (755? – 773) Cadell Powys (773 – 808) Cyngen ap Cadell (808 – 854) Aeddan ap Cyngen (854 – ?) Cadweithian ap Aeddan (? – 863/883) Brochwel I ap Aeddan (863/883 – ?) Selyf ap Brochwel Aeddan ap Selyf Brochwel II ap Aeddan Cadell ap Brochwel (? – 1003) Seisyll ap Brochwel (1003) Llywelyn ap Seisyll (1003 – 1023) Cynan ap Seisyll (1023 – 1027) Gruffudd ap Llywelyn (1027 – 1063)
The Doctor's Dilemma
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anthony Asquith nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Teyrnas Powys
Brenhinoedd Powys
Rhodri Mawr (854 – 878) Merfyn ap Rhodri (878 – 904) Llywelyn ap Merfyn (904 – 942) Hywel Dda (942 – 950) Owain ap Hywel (950 – 986) Maredudd ab Owain (986 – 999) Llywelyn ap Seisyll (999 – 1023) Rhydderch ab Iestyn (1023 – 1033) Iago ab Idwal (1033 – 1039) Gruffudd ap Llywelyn (1039 – 1063) Bleddyn ap Cynfyn (1063 – 1075) Iorwerth ap Bleddyn 1075 - 1103 (rhan) Cadwgan ap Bleddyn (1075 - 1111 (rhan) Owain ap Cadwgan (1111 - 1116 (rhan) Maredudd ap Bleddyn (1116 – 1132) Madog ap Maredudd (1132 – 1160)
O 1160 ymlaen rhanwyd Powys yn ddwy ran, sef Powys Wenwynwyn yn y de a Powys Fadog yn y gogledd.
Tywysogion Powys Wenwynwyn
Owain Cyfeiliog (1160 – 1195) Gwenwynwyn ab Owain (1195 – 1216) Gruffudd ap Gwenwynwyn
Microgomphus corbeti
Gwas neidr o deulu'r Gomphidae (neu'r 'Gweision neidr tindrom') yw'r Microgomphus corbeti. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Teyrnas Powys
Tywysogion Powys Fadog
Gruffudd Maelor I (1160 – 1191) Madog ap Gruffudd Maelor (1191 – 1236) Gruffudd Maelor II (1236 – 1269)
The Creative Brain
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Teyrnas Powys
Cantrefi a chymydau Powys
Rhestrir yma cantrefi Powys a'u cymydau fel yr oeddent ar ddiwedd y 12g. Sylwer nad arosodd pob un o'r rhain yn rhan o'r deyrnas: collwyd rhai, fel Penllyn a Meirionnydd, i deyrnas Gwynedd.
Eurwialen arw
Planhigyn blodeuol o deulu llygad y dydd a blodyn haul ydy Eurwialen arw sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Asteraceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Solidago rugosa a'r enw Saesneg yw Rough-stemmed goldenrod. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Eurwialen yr Ardd.
Elizabeth Marlene Harris
Mae Elizabeth Marlene Harris (ganwyd 1959) yn fotanegydd nodedig a aned yn Unol Daleithiau America. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Prifysgol Michigan.
Eurwialen arw
Daw'r gair "Asteraceae", sef yr enw ar y teulu hwn, o'r gair 'Aster', y genws mwyaf lluosog o'r teulu - ac sy'n tarddu o'r gair Groeg ἀστήρ, sef 'seren'.
Elizabeth Marlene Harris
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Hadysor gyddfwinau
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. telasco, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r hadysor gyddfwinau yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Symffoni rhif 3 (Górecki)
bawd|Clawr argraffiad 1992 o recordiad o drydedd Symffoni Górecki dan arweiniad [[David Zinman.]] Symffoni â thri symudiad yw Symffoni rhif 3, Opws 36, a elwir hefyd yn Symffoni Caneuon Gofidus (Pwyleg: Symfonia pieśni żałosnych). Cyfansoddodd Henryk Górecki hi yn Katowice, Gwlad Pwyl, rhwng mis Hydref a mis Tachwedd 1976. Mae'r symffoni yn enghraifft o'r trawsnewidiad a fu rhwng arddull anghyseiniol Górecki yn ei weithiau cynnar a'i arddull gyweiraidd ddiweddarach.
Cenir testun Pwyleg gwahanol gan unawdydd soprano ymhob un o'r tri symudiad. Galarnad i Fair o'r 15g yw'r cyntaf, neges ar fur cell Gestapo o'r Ail Ryfel Byd yw'r ail, a chân werin o Silesia yw'r olaf am fam sy'n chwilio am ei mab a laddwyd yng ngwrthryfeloedd Silesia. Daw'r symudiad cyntaf a'r trydydd o safbwynt rhiant sydd wedi colli plentyn, a'r ail o safbwynt merch sydd wedi ei gwahanu o'i mam. Mamolaeth a gwahaniad o achos rhyfel yw prif themâu'r symffoni.
Tale of The Mummy
Ffilm arswyd gan y cyfarwyddwr Russell Mulcahy yw Tale of The Mummy a gyhoeddwyd yn 1998. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America a'r Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn yr Aifft. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Russell Mulcahy a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Stefano Mainetti. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs a thrwy fideo ar alwad.
Symffoni rhif 3 (Górecki)
Cyn 1992, dim ond arbenigwyr oedd yn gyfarwydd â gwaith Górecki, a hynny'n bennaf am ei fod yn un o'r cyfansoddwyr oedd yn gyfrifol am adfywiad yng ngherddoriaeth Gwlad Pwyl ar ôl y rhyfel. Y flwyddyn honno, a'r symffoni yn 15 mlwydd oed, cyrhaeddodd recordiad, a gyhoeddwyd gan gwmni Elektra-Nonesuch, frig y siartiau clasurol yng Ngwledydd Prydain a'r Unol Daleithiau. Erbyn hyn, mae dros filiwn o gopïau wedi eu gwerthu, llawer iawn yn fwy na'r cyfanswm gwerthiant byddai rhywun yn disgwyl o recordiad o symffoni gan gyfansoddwr o'r 20g. Gwaetha'r modd, nid yw hyn wedi llwyddo ysgogi diddordeb yng ngweithiau eraill Górecki.
Tale of The Mummy
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Gerard Butler, Christopher Lee, Jon Polito, Honor Blackman, Shelley Duvall, Louise Lombard, Lysette Anthony, Jack Davenport, Jason Scott Lee, Michael Lerner, Sean Pertwee, Cyril Nri, Bill Treacher, Elizabeth Power a Ronan Vibert. Mae'r ffilm Tale of The Mummy yn 85 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Symffoni rhif 3 (Górecki)
Cefndir
Yn ystod y 1970au, dechreuodd Górecki ymbellhau o gyfresedd ac anghyseinedd eithafol ei ddyddiau cynnar, ac mae Symffoni rhif 3, yn debyg i'r darnau corawl Euntes ibant et flebant (Op. 32, 1972) ac Amen (Op. 35, 1975) a ddaeth o'i blaen, yn llwyr ymwrthod â thechnegau o'r fath. Mae diffyg amrywiaeth harmonig Symffoni rhif 3, a'r ffaith ei bod yn ddibynnol ar ail-adrodd yn arwyddocáu cam yn nhaith Górecki tua minimaliaeth harmonig a gweadwaith ymddangosiadol syml ei waith ddiweddarach. Oherwydd natur grefyddol nifer o'i gyfansoddiadau yn y cyfnod hwn, mae beirniaid a cherddolegwyr yn ei gorlannu â chyfansoddwyr modernaidd eraill a ymchwiliodd i weadwaith, tonyddiaeth a melodedd radical o syml ac yn llenwi eu cyfansoddiadau ag arwyddocâd crefyddol. Er y defnyddir y term holy minimalism i ddisgrifio gwaith Górecki ac eraill megis Arvo Pärt a John Tavener, nid yw'r cyfansoddwyr eu hunain yn cydnabod bod ganddynt yr un dylanwadau.
Tale of The Mummy
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1998. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Saving Private Ryan sef ffilm ryfel gan Steven Spielberg a enillod 5 Oscar. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Gabriel Beristáin oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Armen Minasian sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Symffoni rhif 3 (Górecki)
Cyfansoddi
Ym 1973, gofynnodd Górecki i'r arbenigydd llên gwerin Adolf Dygacz am alawon traddodiadol i'w defnyddio mewn cyfansoddiad newydd. Cyflwynodd Dygacz bedwar cân a recordiwyd yn rhanbarth Silesia yn ne-orllewin Gwlad Pwyl. Roedd Górecki yn hoff o'r alaw "Kajze mi sie podzioł mój synocek miły" (i ble'r aeth, fy annwyl fab ifanc), sy'n disgrifio galar mam am fab a gollwyd mewn rhyfel; mae'n debyg y daw o gyfnod Gwrthryfeloedd Silesia (1919–21). Roedd Górecki wedi clywed fersiwn o'r gân yn y 1960au, ond nid oedd yn hoff o'r trefniant; gwnaeth geiriau ac alaw fersiwn newydd Dygacz argraff gref arno. Dywedodd "i mi, mae'n destun rhyfeddol farddonol. Gwyddwn i ddim a fyddai bardd 'proffesiynol' yn creu endid mor bŵerus o eiriau mor gryno a syml. Nid tristwch, anobaith, goddefgarwch neu blethu dwylo sydd yma: dim ond profedigaeth fawr a galaru mam a gollodd ei mab."
Tale of The Mummy
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Russell Mulcahy ar 23 Mehefin 1953 ym Melbourne.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Russell Mulcahy nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Symffoni rhif 3 (Górecki)
Cyfansoddi
Yn ddiweddarach y flwyddyn honno, clywodd Górecki am arysgrif fras ar wal cell carchar y Gestapo yn nhref Zakopane, wrth droed mynyddoedd Tatra yn ne Gwlad Pwyl. Geiriau Helena Wanda Błażusiakówna oeddynt, benyw o'r ucheldiroedd a garcharwyd ar 25 Medi, 1944, a hithau'n 18 mlwydd oed. Y geiriau oedd "O Mamo nie płacz nie—Niebios Przeczysta Królowo Ty zawsze wspieraj mnie" (O! Mama paid â chrio—Perffaith Frenhines y Nef cynnal fi yn wastadol). "Rhaid i mi gyfaddef," meddai Górecki, "fod geiriau crand a galwadau am ddial wedi codi fy ngwrychyn erioed. Efallai, yn wyneb marwolaeth, byddwn innau yn galw fel hyn. Ond mae'r frawddeg a ddarganfûm yn wahanol, bron iawn yn ymddiheuriad neu'n eglurhad am gael ei hun i'r fath drybini; mae hi'n chwilio am gysur a chynhaliaeth mewn geiriau byr, syml, ystyrlon". Eglurodd yn ddiweddarach, "Yn y carchar, roedd y wal wedi ei orchuddio mewn arysgrifau fel petaent yn sgrechian: 'Dwi'n ddi-euog', 'Llofruddwyr', 'Dienyddwyr', 'Rhyddhewch fi', 'rhaid i chi fy achub i'- roedd yr holl beth mor groch, mor sathredig. Oedolion oedd yn ysgrifennu hyn, ond eto dyma ferch deunaw-mlwydd-oed, plentyn bron. Ac mae hi mor wahanol. Nid yw hi'n anobeithio, na'n crïo, na'n sgrechian am ddial. Nid yw hi'n meddwl am hyhi ei hun; a yw hi'n haeddu ei ffawd neu beidio. Yn hytrach, mae hi'n meddwl dim ond am ei mam: oherwydd ei mam yw'r un bydd yn profi gwir anobaith. Roedd yr arysgrif hon yn rhywbeth hynod. Ac roedd yn codi chwilfrydedd ynof."
Offeryniaeth a'r sgôr
Adeiladwyd Symffoni Rhif 3 ar harmonïau syml, wedi eu gosod mewn arddull moddol gyfoes sy'n defnyddio moddau cerddoriaeth ganoloesol, ond heb lynnu'n gaeth i reolau cyfansoddi canoloesol. Bydd perfformiad fel arfer yn para oddeutu 54 munud. Yn ôl disgrifiad Ronald Blum, mae'r darn yn "alarus, fel Mahler, ond heb drah offerynnau taro, cyrn a chôr, dim ond galar llinynnau a soprano unig". Mae tri symudiad marwnadol i'r darn, gyda'r gair Lento ar bob un i nodi'r tempo araf. Mae llinynau yn tra-arglwyddiaethu'r gweadwaith cerddorol a phrin fod y gerddoriaeth yn uchel - dim ond mewn llond llaw o fariau y mae'r ddynameg yn cyrraedd fortissimo. Cyfansoddwyd y symffoni ar gyfer unawd soprano, pedwar ffliwt (dau bicolo yn dyblu), pedwar clarinet B fflat, dau fasŵn, dau fasŵn dwbl, pedwar corn F, pedwar trombôn, telyn, piano a llinynnau. Yn anarferol, nid oes nac obo na cor anglais yn y sgôr. Dim ond yn y symudiad cyntaf y mae'r baswnau, baswnau dwbl a thrombonau yn canu, a hynny dim ond am ychydig fariau (baswnau a baswnau dwbl: 339-342 a 362-369; trombonau: 343-348 a 367-369). Yn groes i'r arfer mewn sgôr cerddorfaol, nodir yn union sawl llinynnwr sydd eisiau ymhob adran: 16 feiolin cyntaf, 16 ail feiolin, 12 fiola, 10 sielo, ac 8 bas dwbl.
Trwy gydol y rhan fwyaf o'r sgôr, rhennir y darnau hyn yn ddau ddarn, pob un ar erwydd gwahanol. Mae'r rhan fwyaf o ddeunydd y llinynnau, felly, wedi ei ysgrifennu mewn deg darn ar ddeg erwydd. Mewn mannau, mae'r darnau yn cael eu rhannu ymhellach, gyda mwy nag un darn ar yr un erwydd, fel mai deg erwydd sy'n dal i gael eu defnyddio.
Ysgrifennir y darnau ar gyfer offerynnau trawsnodi (clarinetau a chyrn) yn eu traw clywedol yn y sgôr. Fodd bynnag, cedwir y trawsnodi wythfed arferol ar gyfer y picoli, baswnau dwbl a basau dwbl - ond mae'r erwyddau yn dangos "8" bach uwchben allwedd y trebl ac "8" bach islaw allwedd y bas i ddangos y trawsnodi. Yn draddodiadol, ni wneir hyn mewn sgorau cerddorfaol, ond fe'i gwneir gan rai cyfansoddwyr yn yr 20g.
Mae'r cerddolegydd Adrian Thomas wedi nodi nad oes anghyseinedd yn y symffoni heblaw am ffurfdroeon moddol (hynny yw, defnydd achlysurol o donau nad ydynt yn rhan o'r modd), ac nad oes angen canu penigamp na thechnegau tu hwnt i rai safonol i chwarae'r symffoni. Noda Thomas hefyd nad oes "cyfeirio ail-law yn yr arddull, ond pe edrychwyd am ragflaenwyr, gellir eu canfod, o bellter, yng ngherddoriaeth cyfansoddwyr mor amrywiol â Bach, Schubert, Tchaikovsky, a Debussy hyd yn oed."
Lento—Sostenuto tranquillo ma cantabile
Mae'r symudiad cyntaf fel arfer yn para oddeutu 27 munud, tua'r un peth â chyfanswm hyd yr ail a'r trydydd symudiad. Mae'n seiliedig ar alarnad i Fair o gasgliad Caneuon Łysa Góra ym Mynachlog Św. Krzyż ym Mynyddoedd Świętokrzyskie. Mae iddi dair adran thematig, ac mae'n dechrau gyda chanon sy'n seiliedig ar thema 24 bar a ailadroddir sawl gwaith. Mae'r canon yn dechrau â dau lais, ac mae llais arall yn ymuno, nes bod wyth llais (gyda'r ddau uchaf wedi dyblygu wythawd yn uwch, gan wneud cyfanswm o 10 darn); alaw 24 bar yn y modd Aolaidd ydyw'r thema. Yr ail fasau dwbl sy'n dechrau, ac mae'r llais nesaf yn cydio bar yn ddiweddarach bob tro (hynny yw, mae cydiad newydd pob 25 bar), pob un yn dechrau pumed perffaith yn uwch na'i rhagflaenydd. Golyga hyn fod yr alaw mewn modd gwahanol pob tro mae'n ymddangos, yn y drefn hon:
Lento e largo—Tranquillissimo
Ysgrifennwyd yr ail symudiad, sy'n para naw munud, ar gyfer soprano, clarinét, cyrn, telyn, piano, a llinynnau. Daw'r geiriau o weddi i'r Forwyn Fair a arysgrifwyd ar wal cell yn Zakopane. Yn ôl Górecki, "Dymunwn i'r ail symudiad feddu ar gymeriad ucheldirol, nid fel petai'n llên gwerin pur, ond o awyrgylch Podhale … Dymunwn i ymson y ferch, fel petai'n ei mwmian, droedio'r ddeuoliaeth rhwng bod yn afreal bron, ac esgyn dros ben y gerddorfa." Ar ddechrau'r symudiad, mae drôn gwerinol, A-E, a thamaid alaw, E–G#–F#, sy'n dod bob yn ail â deuad B-fflat a D isel. Yn ôl Thomas, mae hyn yn creu effaith "sinematig bron … yn awgrymu awyr iach llachar y mynyddoedd". Wrth i'r soprano ddechrau ganu, cynhelir ei geiriau gan y gerddorfa nes iddi gyrraedd uchafbwynt ar A-fflat uchel. Daw'r symudiad i adfer wrth i'r llinynnau dal cord heb dawelu am bron i funud a hanner. Geiriau olaf y symudiad yw dwy linell gyntaf Ave Maria yn y Bwyleg, a genir dwywaith ar yr un nodyn gan y soprano.
Lento—Cantabile-semplice
Mae cyflymder y trydydd symudiad yn debyg i'r ddau flaenorol, ac mae newidiadau cyfrwys ym mywiogrwydd a modd y gerddoriaeth yn ymlygu mwy nag a glywir i ddechrau. Mae'n para oddeutu 17 munud, ac mae ganddo dri phennill, pob un yng nghywair A lleiaf; yn debyg i'r symudiad cyntaf, fe'i seilir ar amrywiadau a ddatblygir o thema syml. Sefydlir yr alaw yn y pennill agoriadol, ac yn yr ail a'r trydydd pennill, ymwelir eto â'r themâu crudo a glywyd yn yr ail symudiad. Fel yn yr ail symudiad, seilir y themâu ar wrthdroadau trinod syml a chord seithfed sy'n rhychwantu sawl wythawd. Wrth i'r soprano ganu'r geiriau olaf, mae'r cywair yn newid i A fwyaf diatonig pur, yn gyfeiliant, chwedl David Ellis, i'r "pennill olaf gorawennus": "Canwch iddo / Adar bach Duw / Gan na all ei fam ei ganfod. A chwychwi, blodau bach Duw / blodeuwch ynghylch / i fy mab cael cysgu'n ddedwydd." Daw'r gerddorfa'n ôl i A lleiaf cyn y postliwd yn A fwyaf sy'n cloi'r symudiad. Fel dywedodd Górecki ei hun, "O'r diwedd daeth 'walczyk' digyfnewid, parhaus, ystyfnig [ar gord A], sy'n seinio'n dda o'i ganu'n dawel, fel bod y nodau i gyd o fewn clyw. Ar gyfer y soprano, defnyddiais dechneg sy'n nodweddiadol o ganu ucheldirol: atal yr alaw ar y trydydd [C#] a disgyn o'r pumed i'r trydydd tra bo'r cyfeiliant yn camu i lawr [fesul chweched]".
Dehongliad
bawd|150px|Jean Fouquet, Madona a Phlentyn, oddeutu 1450. Mae symffoni rhif 3 yn gyflwynedig i Jadwiga Rurańska, gwraig Górecki. Ei ymateb, pan fe'i holwyd paham a wnaeth hyn, oedd gofyn "I bwy ddylaswn ei gyflwyno?". Dim un waith yw Górecki wedi crybwyll ei ymateb i ddigwyddiadau gwleidyddol neu hanesyddol wrth egluro'r symffoni. Yn hytrach, mae'n haeru fod y gwaith yn galw ar y clymau rhwng mam a phlentyn. Mae wedi tybio mai coffadwriaeth i'r sawl dioddefodd dan y Natsïaid yng Ngwlad Pwyl yn yr Holocost yw'r symffoni, yn enwedig o ystyried y testunnau ddewisodd Górecki. Fe'i comisiynwyd i ysgrifennu cerddoriaeth yn ymateb i'r Holocost yn y 1960s ond ni allodd orffen unrhyw un o'r darnau a ddechreuodd i'r perwyl hwnnw. Er i Górecki ddweud ei fod wedi ceisio creu darn yn ymateb i Auschwitz yn benodol ers nifer o flynyddoedd, mae'n gwadu'r dilysrwydd y dehongliad hwnnw o Symffoni rhif 3; mae'n well ganddo feddwl fod pobl yn gweld y symffoni mewn cyd-destun ehangach. Ceisiodd beirniaid eraill dehongli'r symffoni mewn termau ysbrydol, ond mae Górecki yn ymwrthod â hyn hefyd.
Llety Piod
Ffilm fer sy'n serennu Bill Nighy yw Llety Piod, cynhyrchwyd ar gyfer S4C gan Berwyn Rowlands a chyfarwyddwyd gan Ceri Sherlock.
Symffoni rhif 3 (Górecki)
Dehongliad
Wrth sôn am y symffoni, dywedodd Górecki "Bu farw llawer o fy nheulu mewn gwersylloedd crynhoi. Roedd gen i daid oedd yn Dachau, a modryb yn Auschwitz. Gwyddoch chi fel y mae rhwng Pwyliaid ac Almaenwyr. Ond Almaenwr oedd Bach hefyd—a Schubert, a Strauss. Mae gan bawb ei le ar y ddaear fach hon. Ond mae hyn oll y tu ôl i mi. Felly nid symffoni am ryfel yw'r Drydedd Symffoni; nid Dies Irae mohoni; mae'n Symffoni Caneuon Gofidus arferol."
Derbyniad beirniadol a diwylliannol
Cyfansoddwyd Symffoni Rhif 3 ym 1976; yr oedd Górecki, pryd hynny, chwedl y beirniad cerddorol Jane Perlez, "ffigur tanllyd, yn ffasiynol dim ond ymhlith cylch bychan o arbenigwyr brwd ym maes cerddoriaeth fodern". Recordiwyd y symffoni gyntaf yng Ngwlad Pwyl ym 1978 gan y soprano Stefania Woytowicz. Roedd y wasg y tu allan i Wlad Pwyl yn feirniadol iawn o recordiadau a pherfformiadau o'r symffoni trwy'r 1970au hwyr a'r 1980au cynnar. Daeth y symffoni dan lach beirniaid a deimlai fod Górecki wedi symyd yn rhy bell o'r arddull avant-garde sefydledig, a'i fod, yn ôl Dietmar Polaczek (wrth ysgrifennu ar gyfer yr Österreichische Musikzeitschrift), "yn gwneud dim ond ychwanegu at y sothach dirywiol oedd yn cylchynnu gwir binaglau'r avant-garde". Adolygwyd y perfformiad cyhoeddus cyntaf yng Ngŵyl Royan, dan arweiniad Ernest Bour, gan chwech o feirniaid gorllewinol, pob un ohonynt yn chwyrn eu beirniadaeth. Wrth ysgrifennu ar gyfer Musica, dywedodd Heinz Koch fod y Symffoni yn "llusgo trwy dair hen alaw werin (a dim arall) am 55 munud di-ddiwedd".
bawd|chwith|200px|Y mae Mam Lemminkainen (1897) gan [[Akseli Gallen-Kallela yn waith cynharach sy'n galw ar yr un themâu o famolaeth a rhyfel â Symffoni rhif 3. Mae'r llun yn dangos golygfa o'r arwrgerdd Ffinneg Kalevala. ]]
Yn ôl yr awdur Michael Steinberg, mae llwyddiant y symffoni yn ganlyniad i ffenomen y gryno ddisg, ac er bod y symffoni'n cael ei pherfformio'n fyw o hyd, nid yw'r tocynnau i gyd yn cael eu gwerthu bob tro. Roedd rhai beirniad, dan dybed pam y daeth y symffoni mor boblogaidd bron i ddau ddegawd ar ôl iddi gael ei gyfansoddi, yn awgrymu iddi gyseinio ag awyrgylch arbennig yn niwylliant poblogaidd y cyfnod. Pendronodd Stephen Johnson, yn A guide to the symphony, ai ffenomen fyrhoedlog oedd llwyddiant masnachol y symffoni, neu a fyddai ganddi arwyddocâd parhaol. Ym 1998, gofynnodd Michael Steinberg a yw pobl "yn gwrando ar y symffoni hon go-iawn? Faint o'r rhai sy'n prynu'r gryn ddisg sy'n darganfod fod pumdeg-pedwar munud o gerddoriaeth araf iawn gydag ychydig o ganu mewn iaith nad ydynt yn ei deall yn fwy nag y dymunent? A gâi ei ganu'n gyfeiliant i Chardonnay a brie?" Cymharodd Steinberg lwyddiant y symffoni â ffenomen Doctor Zhivago 1958: "Brysiodd pawb i brynu'r llyfr; ychydig iawn a lwyddodd i'w ddarllen mewn gwirionedd. Wrth i'r ffilm ymddangos ym 1965, achubwyd ni oll o'r anghenraid hwnnw." Synnodd Górecki gymaint â neb ar lwyddiant y recordiad, a thybiodd yn ddiweddarach y gall "bobl ddod o hyd i rywbeth maen nhw ei angen yn y darn hwn o gerddoriaeth…. Rhywsut, bu i mi daro'r nodyn cywir, rhywbeth roeddynt yn ei golli. Rhywle, roedd rhywbeth ar goll iddynt. Teimlaf i mi wybod, yn reddfol, beth oedd ei angen arnynt." Rhyddhawyd oleiaf dwsin recordiad arall yn sgîl llwyddiant recordiad Nonesuch recording, a bu i'r symffoni fwynhau amlygrwydd mewn nifer o gyfryngau celfyddydol ledled y byd. Defnyddiwyd y symffoni droeon gan wneuthurwyr ffilmiau yn y 1990au i ennyn ymdeimlad o pathos neu ofid, gan gynnwys cyfeiliant i ddamwain awyren yn Fearless ffilm Peter Weir o (1993), ac yn nhrac sain Basquiat, ffilm Julian Schnabel (1996). Ymddangosodd arddangosfa mewn galeri gelf yn Santa Fe, New Mexico ym 1995 oedd yn dangos dim ond celfyddyd weledol a ysbrydolwyd gan y symffoni. Ym 1995, defnyddiodd y grŵp roc Almaenig Faust y symffoni yn y darn diriaethol "Eroberung Der Stille Teil 1" sy'n ymddangos ar eu cryno ddisg "Rien". Ym 1997, samplwyd y symffoni yn y gân "Gorecki" gan y grŵp trip-hop Seisnig Lamb, a gyrhaeddodd rhif 30 yn siart senglau'r Ddeyrnas Gyfunol ym 1997.
Gwyfyn (ffilm)
Ffilm Gymraeg gan Euros Lyn a gynhyrchwyd gan Fiction Factory ar gyfer S4C yn 2002 yw Gwyfyn. Mae'n adrodd hanes merch o gymoedd de Cymru sy'n ceisio dygymod â mam alcoholig. Lauren Kirby sy'n serennu yn y ffilm.
Cafodd y ffilm ei henwebu ar gyfer gwobr BAFTA Cymru am y coluro gorau gan Meinir Jones Lewis, ac enillodd wobr "Y Ddrama Orau Ar Gyfer Teledu".
Paranoia – Riskantes Spiel (ffilm, 2013)
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Fe'i sgriptiwyd gan Barry Levy a Jason Dean Hall ac mae’r cast yn cynnwys Julian McMahon, Liam Hemsworth, Harrison Ford, Gary Oldman, Richard Dreyfuss, Josh Holloway, Amber Heard, Embeth Davidtz, Lucas Till, Mark Moses, Angela Sarafyan, Kevin Kilner, Charlie Hofheimer, Will Peltz a Christine Marzano. Mae'r ffilm hon wedi'i seilio ar waith cynharach, Paranoia, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Joseph Finder a gyhoeddwyd yn 2004.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert Luketic nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Stone in Oxney
Pentref yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy Stone in Oxney. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Stone-cum-Ebony yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Ashford.
Edgton
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy Edgton. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Amwythig.
Gorsaf reilffordd Shepherd's Bush
Mae gorsaf reilffordd Shepherd's Bush yn orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu'r ardal Shepherd's Bush o fwrdeistref Hammersmith a Fulham yn Llundain, prifddinas Lloegr.