cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Locomotif stêm
Trin
Wedi codi stêm a phrofi pethau fel y chwistrellau (injectors) sydd yn gyrru dŵr i'w bwyler rhaid paratoi ar gyfer tynnu trên. Wedi bachu'r injan i'r trên rhaid (os oes system frecio trwy'r trên) "creu'r brêc" naill ai trwy greu gofod rhannol yn y beipen trên (os defnyddir brêc gofod) neu trwy gywasgu aer ym mheipen aer y trên (os defnyddir brêc aer cywasgedig Westinghouse).
Chapel-ar-Salver
Poblogaeth
Delwedd:Population - Municipality code 44034.svg
Locomotif stêm
Trin
Gwaith y taniwr ydyw trin y bwyler a gweithio o dan oruchwyliaeth y gyrrwr. Y nod yw rhofio glo mewn dull fel nad oes tyllau yn gadael i aer oer gymryd ffordd hawdd trwy'r tân a mynd ymlaen i oeri'r platiau yn lle helpu'r glo i losgi. Dylid felly osgoi tyllau yng ngwely y tân a hefyd osgoi rhofio gymaint o lo mewn un man fod y tân yn cael ei dagu.
Corgoblyn Awstralia
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Corgoblyn Awstralia (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: corgoblynnod Awstralia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Aerodramus terraereginae; yr enw Saesneg arno yw Australian swiftlet. Mae'n perthyn i deulu'r Coblynnod (Lladin: Apodidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Locomotif stêm
Trin
Os gadewir i lefel y dŵr fynd yn rhy uchel mae perygl i ddŵr a'r stêm fynd drwy'r brif beipen stêm i'r falfiau a silindrau. Gan nad ydyw dŵr yn goddef cael ei wasgu i'r un raddfa a nwy fel stêm y perygl felly ydyw naill ai chwythu caead oddi ar silindr neu blygu rhoden gyswllt. Gall hyn ddigwydd trwy ewyn yn ffurfio ar wyneb y dŵr. Y gair am hyn yw "preimio".
Corgoblyn Awstralia
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. terraereginae, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Awstralia.
Locomotif stêm
Trin
Trwy fod yn gelfydd wrth gyflenwi dŵr a glo i'r bwyler gellir cael llawer mwy o egni allan o'r injan dros dro nag a fedrir dros y cyfnod hir. Er enghraifft, os bydd allt serth ond cymharol fer i'w chael yn ystod y daith bydd y taniwr yn adeiladu tân fawr a gwneud yn siŵr fod lefel y dŵr yn y bwyler yn uchel. Wrth ddringo'r allt - ac felly angen llawer o ynni - ni fydd yn cyflenwi dŵr nac yn rhoi glo ar y tân ond bydd yn gadael i'r injan "fyw ar ei bloneg" am gyfnod. Dyma wir grefft tanio injan stêm, sef medru rhagweld pa bryd y bydd angen yr ymdrech fwyaf a pharatoi amdani.
Corgoblyn Awstralia
Teulu
Mae'r corgoblyn Awstralia yn perthyn i deulu'r Coblynnod (Lladin: Apodidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Locomotif stêm
Trin
O safbwynt gyrru injan stêm, mae gan y gyrrwr nifer o bethau i'w cadw mewn golwg gan gynnwys cadw golwg ar waith y taniwr, rheoli llifiad yr ager o'r bwyler i silindrau, cyweirio y modd y mae'r falfiau yn torri llifiad yr ager i'r silindr ac yn y blaen. Pwrpas y ger falf (sef y casgliad o rodiau ac ati a welir o flaen yr olwynion neu o fewn y ffrâm, ydyw nid yn unig penodi y cyfeiriad y bydd yr injan yn symud ynddo ond hefyd pa faint o ager a ddefnyddir. Wrth gychwyn, ni fydd mewnlifiad y stêm i mewn i'r silindr yn cael ei dorri'n gynnar (er mwyn yr ymdrech fwyaf) ond wrth i'r injan gyflymu bydd y toriad yn cael yn osod yn gynt, fel bod y stêm yn ymchwyddo wrth wthio'r piston.
Os bydd lle i gredu fod dŵr yn y silindrau (er enghraifft ar gychwyn pan fydd ager yn troi'n ddŵr wrth gysylltu â'r silindr oer, neu os daw dŵr drosodd gyda'r ager o'r bwyler), y mae'n rhaid agor y feis gollwng dŵr sydd yng ngwaelod y silindrau (gweler uchod).
Dick Ho: Asian Male Porn Star
Ffilm ddogfen yw Dick Ho: Asian Male Porn Star a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Juliet Anderson, Kay Parker, Annie Sprinkle, Mika Tan a Sharon Mitchell.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
PDE4C
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn PDE4C yw PDE4C a elwir hefyd yn Phosphodiesterase 4C (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 19, band 19p13.11.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn PDE4C.
Coteau Rouge
Ffilm drama-gomedi gan y cyfarwyddwr André Forcier yw Coteau Rouge a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn Québec. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan André Forcier.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Céline Bonnier, Julie du Page, Jocelyn Blanchard, Roy Dupuis, Charlotte Laurier, Anthony Lemke, Bianca Gervais, Donald Pilon, France Castel, Gaston Lepage, Louis Champagne, Louise Laparé, Luc Senay, Mario Saint-Amand, Maxime Desjardins-Tremblay, Paolo Noël, Pascale Montpetit, Sandrine Bisson a Éric Bruneau.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Forcier ar 19 Gorffenaf 1947 ym Montréal. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Forcier nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tresimwn
250px|bawd|Tresimwn: hen dŷ gyda tho gwellt traddodiadol
Pentref yng nghymuned Sain Nicolas a Thresimwn, Bro Morgannwg, de Cymru, yw Tresimwn (Saesneg: Bonvilston). Mae'n gorwedd ar yr A48 rhwng Y Bont-faen i'r gorllewin a Sain Nicolas i'r dwyrain.
Enwir y pentref ar ôl yr arglwydd Normanaidd lleol Simon de Bonville (Cymraeg, "Tref Simon"; Saesneg, "Tref Bonville"). Adnewyddwyd Eglwys y Santes Fair yn yr arddull Gothig Fictorianaidd yn y 19g; cedwir cloch ganoloesol ynddi.
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Ledestjernen
Ffilm fud (heb sain) yw Ledestjernen a gyhoeddwyd yn 1916. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Ledestjernen ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Emilie Sannom, Charles Løwaas, Sigurd Wantzin a Lise Wantzin.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tanagr morgrug bochddu
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr morgrug bochddu (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod morgrug bochddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Habia atrimaxillaris; yr enw Saesneg arno yw Black-cheeked ant-tanager. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. atrimaxillaris, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr morgrug bochddu yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Chapel-ar-Wern
Mae Chapel-ar-Wern (Ffrangeg: La Chapelle-Launay) yn gymuned yn Departamant Liger-Atlantel (Ffrangeg Loire-Atlantique), yng ngwlad Llydaw a rhanbarth Ffrengig Pays de la Loire. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Poblogaeth
Delwedd:Population - Municipality code 44033.svg
Gweler hefyd
Cymunedau Liger-Atlantel
Tonic
Grŵp roc amgen yw Tonic. Sefydlwyd y band yn Los Angeles yn 1993. Mae Tonic wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Polydor Records.
Godre Fynydd
Mae Godre Fynydd yn gopa mynydd a geir yng Nghadair Idris rhwng Dolgellau a Machynlleth;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 425m: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Dewey. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 508 metr (1667 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 10 Mawrth 2007.
Castell Twyn
Hen domen, neu fwnt, o'r Oesoedd Canol ydy Castell Twyn, heb y mur gwarcheidiol arferol, sef y “beili”. Lleoliad: Gelligaer, Caerffili (sir);. Fe godwyd y rhan fwyaf o'r tomenni hyn yng Nghymru rhywdro rhwng degawdau olaf yr 11g ac ail hanner y 12g allan o bridd a charreg, gyda ffos o'u cwmpas fel rheol. Y Normaniaid ddaeth â'r math hwn o amddiffynfa o Ffrainc i wledydd Prydain a mabwysiadwyd y dechnoleg gan y Cymry.
Fe'i cofrestrwyd gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: GM121.
Mae'r clwstwr mwyaf o'r tomennydd hyn drwy wledydd Prydain i'w weld yn ardal y gororau (neu'r Mers): sef Swydd Amwythig, Swydd Gaer, Swydd Henffordd, Powys a Sir y Fflint fel y caiff ei adnabod heddiw.
La Telaraña
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Cayetano Biondo, Diana Ingro, Alberto Bello, Amalia Sánchez Ariño, Francisco Martínez Allende, Herminia Franco, Inés Murray, Nathán Pinzón, Manuel Granada, Arturo Arcari, Jorge Villoldo a Martha Atoche.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1954. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rear Window sy’n ffilm llawn dirgelwch, gan y cyfarwyddwr ffilm enwog Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Kurt Land ar 19 Chwefror 1913 yn Fienna a bu farw yn Ninas Efrog Newydd ar 19 Gorffennaf 1997.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Kurt Land nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Kým Sa Skončí Táto Noc
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Peter Solan yw Kým Sa Skončí Táto Noc a gyhoeddwyd yn 1965. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsiecoslofacia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Slofaceg a hynny gan Peter Solan.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Marián Labuda, Valentina Thielová, Július Pántik, Jitka Zelenohorská, Karol Spišák, Vladimír Durdík, Zdeno Sychra, Stano Dančiak, Viliam Polónyi, Jana Gýrová ac Eduard Pavlíček.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1965. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Sound of Music sef ffilm fiwsical rhamantus a leolir yn Awstria yn ystod yr Ail Ryfel Byd, gan Robert Wise. Hyd at 2022 roedd o leiaf 230 o ffilmiau Slofaceg wedi gweld golau dydd. Vladimír Ondruš oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Maximilián Remeň sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Peter Solan ar 25 Ebrill 1929 yn Banská Bystrica a bu farw yn Bratislava ar 27 Hydref 2020.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Peter Solan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Broken City
Ffilm ddrama Saesneg o Unol Daleithiau America yw Broken City gan y cyfarwyddwr ffilm Allen Hughes$$$ Albert Hughes. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Atticus Ross. Cafodd y ffilm hon ei chynhyrchu gan Mark Wahlberg, Arnon Milchan ac Albert und Allen Hughes a’r cwmni cynhyrchu a’i hariannodd oedd Regency Enterprises; lleolwyd y stori mewn un lle, sef Dinas Efrog Newydd a chafodd ei saethu yn Ninas Efrog Newydd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Allen Hughes$$$ Albert Hughes nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Slander The Woman
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Allen Holubar yw Slander The Woman a gyhoeddwyd yn 1923. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Violet Clark.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Dorothy Phillips. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1923. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Safety Last! sef ffilm gomedi o Costa Rica ac UDA gan Fred C. Newmeyer a Sam Taylor. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Byron Haskin oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Allen Holubar ar 3 Awst 1888 yn San Francisco a bu farw yn Los Angeles ar 9 Mawrth 2012. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1913 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Allen Holubar nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Plentyn Rhyfel
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Thomas H. Ince yw Plentyn Rhyfel a gyhoeddwyd yn 1913. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Castell Pictwn
Castell yng nghymuned Uzmaston, Boulston a Slebets ger Hwlffordd, Sir Benfro, yw Castell Pictwn (Saesneg: Picton Castle).
Plentyn Rhyfel
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jack Conway, Mildred Harris a Billie West. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1913. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raja Harishchandra sef ffilm fud o India gan Dadasaheb Phalke.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Thomas H Ince ar 6 Tachwedd 1882 yn Newport, Rhode Island a bu farw yn Beverly Hills ar 25 Chwefror 1925. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1897 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Castell Pictwn
Codwyd y castell gwreiddiol ar ddiwedd y 13g gan Syr John Wogan ac mae'n dal i gael ei ddefnyddio gan ei ddisgynyddion, y teulu Philipps.
Plentyn Rhyfel
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Thomas H. Ince nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Castell Pictwn
Erbyn heddiw mae'r castell yng ngofal Ymddiriedolaeth Castell Pictwn (Picton Castle Trust). Mae wedi cael ei adnewyddu yn sylweddol sawl gwaith, yn 1697 gan Syr John Philipps (un o sylfaenwyr y Gymdeithas er Taenu Gwybodaeth Gristnogol) ac yn 1749-52 hefyd, ond mae'n cadw llawer o'r nodweddion canoloesol gyda ffenestri mawr wedi'u gosod yn y muriau allanol gwreiddiol.
250px|dim|bawd|Castell Pictwn heddiw.
Yn 2006, dechreuwyd adeiladu pentref gwyliau 'Bluestones' yma. Bu llawer o brotestion ynghylch y cynllun, gan fod rhan o'r safle ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro.
Rhisglyn tonnog
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw rhisglyn tonnog, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy rhisgl tonnog; yr enw Saesneg yw Waved Umber, a'r enw gwyddonol yw Menophra abruptaria. bawd|upright 1.35|chwith| Menophra abruptaria - o'r ochr - ♂
36–42 mm ydy lled yr adenydd agored ac mae'r oedolyn yn hedfan rhwng Ebrill a Mehefin, gydag un genhedlaeth yn unig bob blwyddyn.
Prif fwyd y siani flewog ydy Ligustrum ovalifolium a Syringa vulgaris.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r rhisglyn tonnog yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Rhygyfarch ap Sulien
Roedd Rhygyfarch ap Sulien (1056? - 1099) (weithiau Ricemarchus neu Ricemarch; weithiau Rhigyfarch mewn ffynonellau Saesneg) yn ysgolhaig ac yn Esgob Tyddewi.
Bywgraffiad
Ysgrifennodd Rhygyfarch y llawysgrif Ladin "Sallwyr Rhygyfarch", sy'n cynnwys cyfieithiad o'r Sallwyr Hebraeg a deunydd arall, yn cynnwys penillion gan Rhygyfarch ei hun. Lluniwyd y llawysgrif yn Llanbadarn Fawr tua'r flwyddyn 1079; gwnaethpwyd y llythrennau lliw gan ei frawd Ieuan. Cedwir y llawysgrif yn llyfrgell Coleg y Drindod, Dulyn.
Cyfansoddodd gerdd arall yn galaru oherwydd anrheithiau'r Normaniaid yng Ngheredigion. I Rhygyfarch y priodolir y Vita Davidis (Buchedd Dewi), a gyfansoddwyd tua'r flwyddyn 1094 i amddiffyn annibyniaeth yr esgobaeth oddi wrth Archesgob Caergaint. Dilynodd ei dad fel Esgob Tyddewi yn 1088.
Das Geständnis Eines Mädchens
Ffilm ddrama yw Das Geständnis Eines Mädchens a gyhoeddwyd yn 1967. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1967. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd You Only Live Twice sef ffilm llawn cyffro gan Lewis Gilbert.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sulien
Roedd Sulien (c. 1010 - 1091) yn ysgolhaig Cymreig ac yn Esgob Tyddewi.
Bywgraffiad
Roedd Sulien, sy'n gysylltiedig yn bennaf a chlas Llanbadarn Fawr, yn enwog am ei ysgolheictod. Bu ganddo bedwar mab, sef Rhygyfarch, Daniel, Ieuan ac Arthan, a pharhawyd traddodiad Llanbadarn o ysgolheictod ganddynt hwy a chan ei meibion hwythau.
Mae'r wybodaeth am Sulien yn dod o gerdd Ladin a ysgrifennodd ei fab Ieuan iddo. Dywed fod Sulien o dras bonheddig, a'i fod wedi treulio tair blynedd ar ddeg yn astudio yn Iwerddon. Bu'n Esgob Tyddewi ddwywaith, o 1073 hyd 1078 ac yna o 1080 hyd 1085. Mae'n ymddangos fod y pentref Tresillian yng Nghernyw wedi'i enwi ar ei ôl, neu ar ôl y sant o'r un enw.
Salpa
Pysgodyn sy'n byw yn y môr ac sy'n perthyn i deulu'r Sparidae ydy'r Salpa sy'n enw gwrywaidd; lluosog: salpaod (Lladin: Sarpa salpa; Saesneg: Salema porgy).
Mae ei diriogaeth yn cynnwys Ewrop, Affrica a'r Môr Canoldir.
Mae'n bysgodyn dŵr hallt ac mae i'w ganfod ym Môr y Gogledd ac arfordir Cymru.
Ar restr yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur (UICN), caiff y rhywogaeth hon ei rhoi yn y dosbarth 'Heb ei gwerthuso' o ran niferoedd, bygythiad a chadwraeth gan nad oes data digonol.
Combe Almer
Pentref yn Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Combe Almer.
Ruth Bamberger
Arlunydd benywaidd o'r Swistir, oedd Ruth Bamberger (1904 - 1976).
Fe'i ganed yn y Swistir a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Israel.
Colehill
Ardal faestrefol yn Wimborne Minster a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Colehill. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Dorset.
Carancho
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Pablo Trapero yw Carancho a gyhoeddwyd yn 2010. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Carancho ac fe’i cynhyrchwyd yn Ffrainc, Tsili a'r Ariannin. Cafodd ei ffilmio yn Buenos Aires. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Ashland, Oregon
Dinas yn, yn nhalaith Oregon, yw .
Carancho
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ricardo Darín, Pablo Trapero, Martina Gusmán, Santiago Mitre, Carlos Weber, Darío Valenzuela, Federico Esquerro, Susana Varela a Gabriel Almirón. Mae'r ffilm Carancho (ffilm o 2010) yn 105 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Ashland, Oregon
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Ashland, gan gynnwys:
Carancho
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Pablo Trapero ar 4 Hydref 1971 yn San Justo. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1992 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Pablo Trapero nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
En Stærkere Magt
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Hjalmar Davidsen yw En Stærkere Magt a gyhoeddwyd yn 1914. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Harriet Bloch.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Olaf Fønss, Augusta Blad, Christel Holch, Svend Rindom, Frederik Jacobsen, Charles Willumsen, Ingeborg Olsen, Johanne Krum-Hunderup, Peter Jørgensen, Enoch Aagaard, Vita Blichfeldt ac Ingeborg Jensen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1914. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Cabiria sef ffilm epig am ryfel o’r Eidal gan Giovanni Pastrone. Louis Larsen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hjalmar Davidsen ar 2 Chwefror 1879 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 25 Mawrth 1966.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hjalmar Davidsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Turtur ffrwythau Ynys Henderson
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Turtur ffrwythau Ynys Henderson (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: turturod ffrwythau Ynys Henderson) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ptilinopus insularis; yr enw Saesneg arno yw Henderson Island fruit dove. Mae'n perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae) sydd yn urdd y Columbiformes.
Picton
Gallai Picton (Cymreigiad: Pictwn; amrywiad Pickton) gyfeirio at:
Turtur ffrwythau Ynys Henderson
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. insularis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r turtur ffrwythau Ynys Henderson yn perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gallia Aquitania
bawd|canol|250px|Talaith Gallia Aguitania yn yr Ymerodraeth Rufeinig
Roedd Gallia Aquitania gyda Gallia Lugdunensis a Gallia Belgica yn un o dair talaith a grewyd gan Augustus yn 27 CC er mwyn gweinyddu Gâl, oedd wedi ei choncro gan Iŵl Cesar rhwng 58 a 51.
Yn nes ymlaen, yng nghyfnod y Tetrarchiaeth, rhannwyd Galia Aquitania yn dair talaith lai: Aquitania Primera, Aquitania Secunda a Novempopulania. Tua dechrau'r 5g meddianwyd Aquitania Secunda a Novempopulania gan y Visigothiaid, ac yn 475 cipiasant Aquitania Primera hefyd. Yn y 6g daeth y diriogaeth yn rhan o deyrnas y Ffranciaid.
Rhisglyn y bedw
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw rhisglyn y bedw, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy rhisgl y bedw; yr enw Saesneg yw Grey Birch, a'r enw gwyddonol yw Aethalura punctulata. Mae i'w ganfod yn Ewrop.
Dail a rhisgl coed bedw ydy prif fwyd y siani flewog.
Cyffredinol
Wedi deor o'i ŵy mae'r rhisglyn y bedw yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
L'insegnante Balla... Con Tutta La Classe
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Giuliano Carnimeo yw L'insegnante Balla... Con Tutta La Classe a gyhoeddwyd yn 1979. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Toscana. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Carlo Veo.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Renzo Montagnani, Alvaro Vitali, Adriana Facchetti, Lino Banfi, Nadia Cassini, Mario Carotenuto, Francesca Romana Coluzzi, Sergio Forconi, Francesca Reggiani, Maria Tedeschi, Stefano Amato a Teresa Rossi Passante. Mae'r ffilm L'insegnante Balla... Con Tutta La Classe yn 79 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1979. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Apocalypse Now sy'n seiliedig ar y nofel fer ''Heart of Darkness gan Joseph Conrad.
Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Sebastiano Celeste oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giuliano Carnimeo nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Närkingarna
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Gustaf Edgren yw Närkingarna a gyhoeddwyd yn 1923. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Närkingarna ac fe’i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Gustaf Edgren.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Anna Carlsten. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1923. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Safety Last! sef ffilm gomedi o Costa Rica ac UDA gan Fred C. Newmeyer a Sam Taylor. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustaf Edgren ar 1 Ebrill 1895 yn Värmland a bu farw yn Bromma city district ar 8 Chwefror 1976.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustaf Edgren nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Graig Goch
Mae Graig Goch yn gopa mynydd a geir ger Cadair Idris ar ochr Llyn Tal-y-llyn, rhwng Dolgellau a Machynlleth;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 456m: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Dewey a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 586 metr (1923 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 20 Tachwedd 2009.
Adolf Hitler
Roedd Adolf Hitler (20 Ebrill 1889 – 30 Ebrill 1945) yn arweinydd Plaid y Gweithwyr Sosialaidd Cenedlaethol (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei) yn yr Almaen (a adnabyddwyd fel y Blaid Natsïaidd) ac yn nes ymlaen daeth yn Ganghellor ac yna Führer yr Almaen gyfan (und Reichskanzler (arweinydd a changhellor) yr Almaen. Ef sefydlodd y Drydedd Reich (1933–1945).
Roedd ganddo ef a'i blaid bolisi pendant o wrth-Semitiaeth a arweiniodd yn y pendraw at ymgais i ddileu'r Iddewon yn gyfan gwbl o Ewrop. Dyma oedd Yr Holocost. O dan arweinyddiaeth Hitler roedd y Natsïaid yn gyfrifol am hil-laddiad tua 6 miliwn o Iddewon a miliynau o ddioddefwyr eraill.
Bywyd cynnar
Ganwyd Adolf Hitler ar Ebrill 20, 1889 yn nhref fach Braunau am Inn, yn Awstria. Roedd ei dad yn swyddog tollau o Awstria a phan oedd Hitler yn dair mlwydd oed symudodd i fyw i’r Almaen. Cyn y Rhyfel Byd Cyntaf, methodd ei ymgais i hyfforddi fel artist a wynebodd dlodi a chaledi yn Fienna.
Rhyfel Byd Cyntaf
Newidiodd ei fywyd pan wasanaethodd ym myddin yr Almaen yn y Rhyfel Byd Cyntaf: enillodd fedalau am ddewrder (y Groes Haearn) a chafodd ei ddewis gan y fyddin ar ôl y rhyfel i gymryd rhan mewn uned bropaganda er mwyn atal comiwnyddiaeth rhag lledaenu yn y fyddin. Roedd y fyddin wedi cydnabod ei ddawn i argyhoeddi wrth siarad yn gyhoeddus. Fel llawer o gyn-filwyr, roedd cadoediad 1918 a thelerau Cytundeb Versailles wedi ei arswydo. Teimlodd atgas at y Cytundeb oherwydd credai bod yr Almaen wedi cael ei thrin yn gywilyddus ac wedi cael ei gorfodi i golli cymaint o’i phŵer milwrol a morwrol, colli tir, talu iawndal a derbyn y cyfrifoldeb am gychwyn y rhyfel. I ychwanegu at y gwarth roedd y cytundeb wedi bod yn diktat a orfodwyd ar yr Almaenwyr.
Ymuno gyda phlaid newydd
O ganlyniad i’w waith yn yr uned bropaganda, dechreuodd Hitler gymryd rhan mewn gwleidyddiaeth adain dde. Yn 1919, roedd Anton Drexler wedi sefydlu Plaid Gweithwyr yr Almaen, sef plaid genedlaetholgar i’r dosbarthiadau gweithiol. Newidiwyd enw’r blaid yn nes ymlaen i’r Blaid Natsïaidd. Cyn hir, cymerodd Hitler reolaeth o’r blaid ei hun a daeth yn arweinydd y blaid yn lle Drexler yn 1921.
Roedd y blaid eisiau dymchwel Cytundeb Versailles ac uno’r holl bobl Almaeneg eu hiaith, yn enwedig y rhai mewn tiroedd a gollwyd gan y cytundeb, mewn Almaen fwy. Roedd y blaid yn hiliol ac yn wrth-Semitig, a hynny’n agored. O dan arweinyddiaeth Hitler, aeth y blaid yn fwy treisgar a bygythiol: cafodd uned baramilwrol, o’r enw’r SA, ei sefydlu i warchod cyfarfodydd y blaid ac i darfu ar gyfarfodydd pleidiau eraill, yn enwedig pleidiau adain chwith. Cafodd Hermann Goering, arwr ifanc o’r awyrlu, ei benodi’n arweinydd cyntaf yr SA neu’r ‘Crysau Brown’ fel y byddent yn cael eu galw. Roedd yr SA yn gwneud fel y mynnont, gan ymosod ar bawb a allai wrthwynebu’r Natsïaid. Cyn hir roeddent yn enwog am gieidd-dra ac ymddygiad bygythiol. Y swastica oedd arwyddlun y Natsïaid.
Putsch Munich
Erbyn 1923, arweiniodd goresgyniad y Ruhr a’r gorchwyddiant at awyrgylch o argyfwng yn yr Almaen. Credai Hitler mai hon oedd yr adeg gywir i geisio cipio grym drwy lansio chwyldro yn Bafaria, yn y brifddinas yn München. Roedd Hitler yn gobeithio bod modd perswadio llywodraeth adain dde Bafaria i ymuno ag ef. Cafodd Hitler gefnogaeth gan y Cadfridog Ludendorff, un o arwyr yr Almaen yn y rhyfel, ac ar 8 Tachwedd 1923, syfrdanodd Hitler a’r SA gyfarfod o lywodraeth Bafaria drwy frasgamu i mewn i’r cyfarfod, tanio pistol i’r nenfwd a bwlio arweinwyr Bafaria i ymuno â’r hyn yr oedd Hitler yn ei alw’n ‘chwyldro cenedlaethol’. Collodd yr ymgais ar Putsch gefnogaeth yn gyflym yn München, a saethodd yr heddlu at orymdaith a arweiniwyd gan Hitler a Ludendorff: lladdwyd 16 o bobl.
Yn sgil eu rhan yn nhrefnu ac arwain y Putsch ym München cafodd Hitler a Ludendorff eu dwyn i brawf am frad. Roedd yr achos llys yn gyfle i Hitler ddod yn adnabyddus ledled yr Almaen drwy wneud areithiau hir a gafodd eu cyhoeddi mewn papurau newydd wedyn. Roedd yr achos llys yn llwyfan propaganda gwych i Hitler. Yn y diwedd, cafwyd Ludendorff yn ddieuog, er mawr anfodlonrwydd iddo, a chafodd Hitler ddedfryd gymharol ysgafn, sef pum mlynedd yn y carchar. Yng ngharchar Landsberg, defnyddiodd Hitler y cyfle i ysgrifennu ei hunangofiant Mein Kampf (Fy Mrwydr) a nododd ei brif syniadau. Oherwydd ei ymddygiad da yn y carchar, cafodd llywodraeth Bafaria ei pherswadio i’w ryddhau ar ôl naw mis yn unig. Bellach, roedd yn rhaid i Hitler ailystyried ei strategaeth i ennill grym; sylweddolodd ar ôl y profiad yn München na allai ddibynnu ar drais yn unig i wneud hyn. Sylweddolodd y byddai’n rhaid iddo ceisio ennill pŵer yn yr Almaen drwy ddulliau democrataidd, sef drwy ennill etholiadau. Trodd ei sylw felly tuag at ennill mwy o gefnogaeth i’r Blaid Natsïaidd ymhlith bobl yr Almaen ac yn yr etholiadau fyddai’n cael eu cynnal yn y blynyddoedd dilynol.
Ganghellor yr Almaen
Roedd rôl Hitler a’i syniadau yn ganolog i esgyniad i Natsïaid i bŵer ac yntau’n dod yn Ganghellor (Prif Weinidog) yr Almaen yn Ionawr 1933. Roedd wedi llwyddo i ennill cyhoeddusrwydd i’r Blaid Natsïaidd drwy Putsch Munich yn 1923 a sylweddoli wedi hynny bod rhaid newid tactegau’r Blaid Natsïaidd os oedd am ennill pŵer. Ar ôl iddo gael ei ryddhau o’r carchar crewyd Rhaglen 25 Pwynt i’r Blaid, aeth ati i ailsefydlu rheolaeth o’r Blaid Natsïaidd ac ad-drefnu strwythur ei blaid:
Defnyddiodd Hitler ei sgiliau areithio i ddal sylw cynulleidfa er mwyn ennill cefnogwyr i’r Blaid Natsïaidd. Byddai’n targedu ei neges yn ddibynnol ar bwy oedd ei gynulleidfa gan fwrw beirniadaeth llym ar wendidau Llywodraeth Gweriniaeth Weimar i fethu ymdopi gyda’r diweithdra uchel a ddaeth yn sgil y Dirwasgiad. Roedd yn chwarae ar ofn bobl am ddiweithdra, eu harswyd o gomiwnyddiaeth a’r casineb a deimlwyd yn yr Almaen tuag at delerau cywilyddus Cytundeb Versailles.
Roedd y Natsïaid hefyd yn effeithiol iawn yn eu defnydd o bropaganda wrth drosglwyddo’r syniadau hyn i’r cyhoedd gan ddefnyddio posteri a dosbarthwyd miliynau o bamffledi.
Y Dirwasgiad Mawr
Yn wyneb y Dirwasgiad Mawr ni allai’r Llywodraeth gytuno ar y camau angenrheidiol i arwain yr Almaen allan o’r argyfwng economaidd. Oherwydd hynny crewyd argyfwng gwleidyddol a yn yr Almaen. Penderfynodd Hindenburg basio Erthygl 48 yn 1930 fel bod Llywodraeth y Canghellor Bruning yn medru rheoli drwy archddyfarniad. Roedd hyn yn amhoblogaidd iawn yn yr Almaen oherwydd bellach nid oedd llywodraeth ddemocrataidd yn y wlad. Defnyddiodd Hitler y diffyg cyd-weithio rhwng y gwahanol bleidiau a’r cynllwynio gwleidyddol i’w fantais. Erbyn etholiadau Tachwedd 1932 y Natsïaid oedd y blaid fwyaf yn y Reichstag. Golygai hyn fod y Llywodraeth yn ddibynnol ar ei chefnogaeth pryd bynnag y byddai’n holi’r Reichstag i bleidleisio neu i basio cyfreithiau newydd.
Unben ar yr Almaen
Methodd cynllwynion rhwng cadfridogion a gwleidyddion a dod â’r Blaid Natsïaidd dan reolaeth ac arweiniodd hyn at benodi Hitler yn Ganghellor yr Almaen ar 30 Ionawr 1933. Un o’i dasgau cyntaf oedd cael gwared ar ei bartneriaid yn y glymblaid. Galwodd etholiadau newydd i’r Reichstag yn 1933 fel y gallai lywodraethu gyda mwyafrif clir. Erbyn Awst 1934 roedd Hitler wedi ei sefydlu ei hun yn Führer, sef arweinydd unben yr Almaen. Golygai hynny bod ganddo awdurdod llwyr dros bob agwedd o fywyd yr Almaen ac roedd y wlad bellach yn wlad dotalitaraidd. Ymhen deunaw mis ers iddo ddod yn Ganghellor roedd wedi llwyddo i esgyn i bŵer llwyr dros yr Almaen.
Defnyddiwyd nifer o ddulliau gan Hitler a’r Natsïaid i gyrraedd y sefyllfa yma. Defnyddiwyd yr SA gan y Natsïaid i fygwth gwrthwynebwyr gwleidyddol y Natsïaid a defnyddiwyd tactegau dieflig ganddynt i danseilio hygrededd y Comiwnyddion cyn Etholiad Mawrth 1933. Ar Chwefror 27, 1933 aeth y Reichstag ar dân a rhoddodd y Natsïaid y bai ar y Comiwnydd, sef Iddew o’r Iseldiroedd o’r enw Marinus van der Lubbe. Arweiniodd hyn at ddrwgdeimlad yn erbyn y Comiwnyddion a defnyddiodd Hitler yr achlysur hwn fel esgus i basio deddfau argyfwng yn erbyn terfysgwyr ac arestio aelodau y Blaid Gomiwnyddol. Methodd y Natsïaid ennill digon o fwyafrif a chyhoeddodd Hitler fod y Blaid Gomiwnyddol yn anghyfreithlon. Daeth i gytundeb gyda’r Cenedlaetholwyr a’r Blaid Ganol a llwyddodd i basio y Ddeddf Alluogi ym mis Mawrth 1933. Rhoddai’r ddeddf hon yr hawl i Hitler reoli am bedair mlynedd heb ganiatad y Senedd, sef y Reichstag ac roedd pob plaid arall yn anghyfreithlon.
Daeth Hitler cam yn nes i ddod yn unben pan orchmynnodd lofruddiaeth Ernst Röhm, pennaeth yr SA ym Mehefin 1934. Roedd Röhm wedi dangos yn glir ei fod am i’r SA ymestyn ei rheolaeth dros y fyddin Almeinig hefyd ond gwelai Hitler hyn fel bygythiad a allai gael ei droi yn erbyn ef. Roedd Röhm yn rheoli dros 400,000 o Grysau Brown ac nid oedd Hitler yn awyddus i’w weld yn cynyddu ei bŵer ymhellach. Gwelai Hitler hefyd bod angen mwy o gefnogaeth y fyddin arno na Röhm. Ar Fehefin 30, 1934 felly, gorchmynnodd Hitler bod Röhm a thua 400 arall o arweinyddion yr SA yn cael eu harestio a’u lladd. Hon oedd ‘Noson y Cyllyll Hirion’. Dinistriwyd yr SA a disodlwyd hwy gan SS Himmler a ddatblygodd i fod hyd yn oed yn fwy pwerus.
Tua mis yn diweddarach bu Hindenburg farw ac unodd Hitler swydd y Canghellor a’r Arlywydd gan wneud ei hun yn Arweinydd y fyddin a phenodi ei hun yn Der Führer (sef unben) yr Almaen. Yn Awst 1934 gwnaeth y lluoedd arfog dyngu llw o deyrngarwch i Hitler fel Führer ac yn nes ymlaen gan swyddogion y fyddin. Roedd democratiaeth yn yr Almaen wedi marw ac roedd bellach yn wlad unbennaethol yn cael ei rheoli gan unben.
Yr Ail Ryfel Byd
Yn ystod ei gyfnod fel Führer yr Almaen o 1934 ymlaen, trowyd yr Almaen yn wlad Natsïaidd ble roedd pob agwedd o fywyd y wlad, yn wleidyddol, yn gymdeithasol, yn grefyddol ac yn economaidd, yn cael ei rheoli gan y gyfundrefn Natsïaidd. Roedd polisi tramor ymosodol Hitler yn Ewrop, er enghraifft yn y Rheindir yn 1936, yr meddiannu Tir y Swdeten a’r Anschluss gyda Awstria yn 1938, a chytundebau gyda gwahanol wledydd, wedi creu sefyllfa ble roedd rhyfel yn anochel.
O dan arweinyddiaeth Hitler roedd y Natsïaid yn gyfrifol am hil-laddiad tua 6 miliwn o Iddewon a miliynau o ddioddefwyr eraill yr oedd ef a'i ddilynwyr yn eu hystyried yn is-ddynol neu'n gymdeithasol annymunol. Hitler hefyd oedd yn gyfrifol yn y pen draw am ladd amcangyfrif o 19.3 miliwn o sifiliaid a charcharorion rhyfel. Yn ogystal, bu farw 28.7 miliwn o filwyr a sifiliaid o ganlyniad i weithredu milwrol yn y theatr Ewropeaidd.
Marwolaeth
Yn fuan ar ôl hynny ildiodd yr Almaen i’r Cynghreiriaid ac ar Fai 8, 1945 daeth y rhyfel yn Ewrop i ben. Rhannwyd Berlin a’r Almaen rhwng y Prif Gynghreiriaid ac UDA ac yn 1946 rhoddwyd y prif droseddwyr rhyfel Natsïaidd o flaen llys yn Nhreialon Nuremburg.
Castell Gwern y Domen
Hen domen, neu fwnt, o'r Oesoedd Canol ydy Castell Gwern y Domen, heb y mur gwarcheidiol arferol, sef y “beili”. Lleoliad: Bedwas, Caerffili;. Fe godwyd y rhan fwyaf o'r tomenni hyn yng Nghymru rhywdro rhwng degawdau olaf yr 11g ac ail hanner y 12g allan o bridd a charreg, gyda ffos o'u cwmpas fel rheol. Y Normaniaid ddaeth â'r math hwn o amddiffynfa o Ffrainc i wledydd Prydain a mabwysiadwyd y dechnoleg gan y Cymry.
Fe'i cofrestrwyd gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: GM218.
Mae'r clwstwr mwyaf o'r tomennydd hyn drwy wledydd Prydain i'w weld yn ardal y gororau (neu'r Mers): sef Swydd Amwythig, Swydd Gaer, Swydd Henffordd, Powys a Sir y Fflint fel y caiff ei adnabod heddiw.
Compton Abbas
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Compton Abbas.
Hanes Ffrainc
bawd|250px|dde|Ffrainc yn 1477 Yn y cyfnod clasurol, adnabyddid y dirigaeth sy'n awr yn Ffrainc fel Gâl, ac fe'i preswylid gan nifer o lwythau neu wladwriaethau Celtaidd. Yn 125 CC ymosododd y Rhufeiniaid ar dde Gâl, yn dilyn cais am gymorth gan drigolion dinas Massilia. Erbyn 121 CC roeddynt wedi concro rhan dde-ddwyreiniol Gâl; yn ddiweddarch daeth y rhan yma yn dalaith Rufeinig dan yr enw Gallia Narbonensis. Concrwyd gweddill Gâl gan Iŵl Cesar mewn cyfres o ymgyrchoedd rhwng 58 CC a 51 CC. Y frwydr dyngedfennol oedd Brwydr Alesia yn 52 CC, pan orchfygodd Cesar gynghrair o lwythau Celtaidd dan arweiniad Vercingetorix o lwyth yr Arverni.
Daeth Gâl yn rhan o'r Ymerodraeth Rufeinig, a datblygodd diwylliant Galaidd-Rufeinig nodweddiadol yma. Daw enw presennol y wlad o'r Ffranciaidd, yn wreiddiol yn nifer o lwythau Almaenig a ddaeth at ei gilydd mewn cynghrair, yn cynnwys y Saliaid, Sicambri, Chamavi, Tencteri, Chattuarii, Bructeri, Usipetes, Ampsivarii a’r Chatti. Roeddynt yn byw ar lannau gogledd-ddwyreiniol Afon Rhein, a chawsant eu defnyddio fel foederati gan yr ymerawdwr Rhufeinig Julian (358). Yn ddiweddarch llwyddasant i greu teyrnas dan yr enw Francia mewn ardal sy’n cynnwys Ffrainc a rhan orllewinol yr Almaen.
Bu Ffrainc yn rhan o deyrnas Siarlymaen a'i fab Louis Dduwiol. Wedi marwolaeth Louis, rhannwyd ei deyrnas rhwng ei dri mab yng Nghytundeb Verdun. Derbyniodd Siarl Foel Ffrancia Orllewinol, a ddaeth yn deyrnas Ffrainc yn ddiweddarach.
Yn 1337 dechreuodd rhyfel am orsedd Ffrainc rhwng Brenhinllin Plantaganet o Loegr a Brenhinllin Valois o Ffrainc, y Rhyfel Can Mlynedd. Parhaodd yr ymladd am 116 mlynedd, hyd 1453, ond gyda nifer o ysbeidiau byr o heddwch a dwy ysbaid hirach. Bu tua 81 mlynedd o ymladd i gyd. Diweddodd gyda'r Saeson yn cael eu gyrru allan o Ffrainc heblaw am Calais, ond roedd rhannau helaeth o Ffrainc wedi eu hanrheithio.
Dymchwelwyd y frenhiniaeth gan y Chwyldro Ffrengig rhwng 1789 a 1799. Cipiwyd grym gan Napoleon Bonaparte fel yr ymerawdwr Napoleon I, ac enillodd byddinoedd Ffrainc gyfres o fuddugoliaethau. Daeth y cyfnod o lwyddiannau i ben pan ymosododd Napoleon ar Rwsia yn 1812; collwyd y rhan fwyaf o'r fyddin wrth geisio dychwelyd o Rwsia. Alltudiwyd Napoleon i Ynys Elba wedi iddo gael ei orchfygu ym Mrwydr Leipzig, a phan geisiodd dychwelyd, gorchfygwyd ef yn Mrwydr Waterloo a'i alltudio i Ynys Sant Helena. Adferwyd y frenhiniaeth dros dro, yna daeth nai Napoleon yn ymerawdwr.
Yn y Rhyfel Byd Cyntaf, bu ymladd anm flynyddoedd ar diriogaeth Ffrainc rhwng yr Almaen a Ffrainc a'i chyngheiriaid. Ymhlith brwydrau enwocaf byddinoedd Ffrainc yn y cyfnod yma mae Brwydr y Marne a Brwydr Verdun. Er i Ffrainc a'i chyngheiriaid fod yn fuddugol, dioddefodd y wlad golledion enbyd.
Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, bu Ffrainc yn un o'r Cynghreiriaid. Yn dilyn Brwydr Ffrainc ym 1940 rhannwyd Ffrainc fetropolitanaidd yn rhanbarthau a feddiannwyd gan yr Almaen a'r Eidal a rhanbarth Llywodraeth Vichy oedd yn cydweithio â Phwerau'r Axis. Yn ystod blynyddoedd y feddiannaeth, brwydrodd mudiad y résistance yn erbyn y meddianwyr a'r cydweithredwyr. Adferwyd sofraniaeth Ffrengig ym 1944 ac aeth y Cynghreiriaid ymlaen i ennill y rhyfel ym 1945.
Ilona
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Robert Dinesen yw Ilona a gyhoeddwyd yn 1921. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Arnold Korff, Harald Paulsen, Adolf Klein, Lya De Putti ac Artúr Somlay. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1921. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Kid sef ffilm gomedi a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert Dinesen ar 23 Hydref 1874 yn Copenhagen a bu farw yn Berlin ar 3 Hydref 1969.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert Dinesen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
PDE4D
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn PDE4D yw PDE4D a elwir hefyd yn Phosphodiesterase 4D a cAMP-specific 3',5'-cyclic phosphodiesterase 4D (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 5, band 5q11.2-q12.1.
Rhyddid Panorama
Pob dydd, mae miliynau o bobl yn torri deddfau hawlfraint, heb yn wybod iddynt drwy gyhoeddi lluniau o gerfluniau. Mae'r rheol Rhyddid Panorama yn diffinio'r hawl i dynnu ffotograff o adeiladau modern, ac mewn rhai gwledydd fel Gwlad Belg, yr Eidal neu Ffrainc; mae hynny'n cael ei wahardd a'i gyfri'n 'dorr hawlfraint'. Yma yng Nghymru a gweddill gwledydd Prydain a gogledd Iwerddon, a gwledydd fel yr Almaen, caniateir i chi wneud hynny, ond mae trafodaethau'n digwydd yn Senedd Ewrop ar hyn o bryd ynglŷn ag ailwampio'r rheolau hyn a all weld dileu'r hawl neu'r rhyddid hwn.
PDE4D
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn PDE4D.
Rhyddid Panorama
Daw'r term o'r Almaeneg Panoramafreiheit (hawliau panorama), yn erthygl 59 o Ddeddf Urheberrechtsgesetz, Ceir deddf debyg ym Mhrydain: rhan 62 o Ddeddfau Hawlfraint, Dylunio a Phatentau 1988, a gwledydd eraill.
bawd|chwith|Rhyddid i Banorama yng ngwledydd Ewrop. {{legend|#008000|Rhyddid llwyr, gan gynnwys gwaith 2D}} {{legend|#5D0|Rhyddid i dynnu lluniau adeiladau'n unig}} {{legend|#FE0|Ni chaniateir lluniau i ddefnydd masnachol, na'u rhoi ar Wicipedia}} {{legend|#E10|Gwaharddiad llwyr}} {{legend|#C0C0C0|Dim gwybodaeth}}
Mae'r ddau lun o'r 'Atomiwm', ar y dde, yn dangos mor wahanol yw'r sefyllfa mewn dwy wlad agos: ceir dau gerflun o'r Atomium, y naill yng Ngwlad Belg a'r llall yn Awstria. Mae'n ddigon posib y torrwyd deddfau Gwlad Belg sawl tro, drwy gyhoeddi llun o'r 'Atomium' ar Trydar a Facebook. Dan arweiniad Julia Reda ASE, ceisir cysoni'r rheolau ar draws Ewrop, gan ddefnyddio deddfau agored gwledydd Prydain fel model i weddill Ewrop. Mae Adroddiad Reda'n galw ar Senedd Ewrop i “sicrhau fod y defnydd o ffotograffau, fideo neu ddelweddau eraill sydd wedi'u gosod yn barhaol mewn llefydd cyhoeddus yn cael eu caniatáu.”
Fodd bynnag, mae nifer o Aelod Senedd Ewrop yn ceisio cyflwyno'r isgymal 'anfasnachol' gan newid yr hawl i banorama, sydd felly'n nacàu'r hawl i gyhoeddi lluniau o gerfluniau modern. Byddai hyn yn golygu y byddai ffotograffydd yn torri deddfau Ewropeaidd pe bai'n rhoi llun ar Facebook neu eu huwchlwytho i erthygl ar Owain Glyn Dŵr ar y Wicipedia Cymraeg!
Pe bai'r ddeddf newydd i wrthwynebu Rhyddid neu'r hawl i banorama, yna mae elfen chwerthinllyd yn dod i'r darlun! Caniateir tynnu llun y Tŵr Eiffel (oherwydd ei oed) - os tynnir y llun yn ystod y dydd. Ond fin nos, mae'r golau arno cael ei ystyried yn osodiad 3-dimensiwn gwahanol, felly ni fydd hawl gan unrhyw berson i dynnu llun o'r Tŵr yn ystod y nos!
Gweithiau Dau-ddimensiwn
Mae'r erthygl hon yn trafod Rhyddid Panorama tri-dimensiwn, ac fel yr awgryma'r gair 'panorama': mae'n gymwys ar gyfer lluniau o'r tu allan neu'r awyr agored, sy'n barhaol eu natur. Ystyr "parhaol" yma yw "am oes y cerflun neu'r gwaith". Yn y Swistir caniateir y rhyddid i dynnu lluniau gwaith 2-ddimensiwn hyd yn oed e.e. paentiad olew modern ar wal, mewn man cyhoeddus - ar yr amod nad yw'r defnydd o'r llun ddim yr un defnydd a'r gwaith gwreiddiol.
Something Nice From London
Ffilm ddrama yw Something Nice From London a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Simbabwe. Lleolwyd y stori yn Lloegr. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bernard, Esgob Tyddewi
Bernard (bu farw 1148) oedd y Norman cyntaf i fod yn Esgob Tyddewi.
Dechreuodd ei yrfa fel caplan i'r frenhines Matilda, yna daeth yn ganghellor iddi. Apwyntiwyd ef i'r swydd gan Harri I, brenin Lloegr, yn 1115. Dywedir ei fod yn ysgolhaig da, ond fel Norman nid oedd yn dderbyniol gan y Cymry ar y cychwyn, ac ymddengys iddo dreulio llawer o amser ymhell o esgobaeth Tyddewi. Ef a sefydlodd bedair archddiaconiaeth yr esgobaeth. Ar farwolaeth Harri, fodd bynnag, achubodd Bernard y cyfle i hawlio fod gan Dyddewi awdurdod dros esgobaethau eraill Cymru, ac y dylai fod yn Archesgobaeth arnyn hwy. Cyflwynodd ei achos i chwech pab yn olynol, ond heb lwyddiant. Yn ddiweddarach, adfywiwyd yr hawl yma gan Gerallt Gymro.
Rhyfel Mawr Irmandiña
bawd|Rhan o Gastell Sandiás a ymosodwyd arno gan Frawdoliaeth Sanctaidd 'Irmandiña', gwrthryfelwyr Galisiaidd bawd|Un odyrrau Castell Torres de Altamira, a ddrylliwyd gan yr Irmandiños; adnewyddwyd yn ddiweddarach. Chwyldro cymdeithasol a chenedlaetholgar rhwng 1467 a 1469 gan bobl Galisia oedd Rhyfel Mawr Irmandiña. Yr enw Galisieg ar y chwyldroadwyr oedd Yr Irmadiños, a chlensiwyd eu hymgyrch gan orthrwm Teyrnas Castilla. Mae'n debygol mai dyma'r chwyldro mwyaf a welodd Ewrop yn y 15g.
Y cefndir
Nid dyma'r tro cyntaf i'r Irmandiños ddod ynghyd i wrthwynebu'r drefn. Cafwyd sawl gwrthryfel mewn gwahanol rannau o Galisia cyn hyn. Yn ôl yr hanesydd Carlos Barros Guimeráns y tro cyntaf i'r Frawdoliaeth ymgynull oedd yng ngwrthryfel 1418-1422 yn Santiago de Compostela.
Crass
Grŵp anarcho-punk yw Crass. Sefydlwyd y band yn Epping yn 1977. Mae Crass wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Small Wonder Records.
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Rhyfel Mawr Irmandiña
Y cefndir
Cafwyd dau chwyldro:
Tanagr morgrug cribog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr morgrug cribog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod morgrug cribog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Habia cristata; yr enw Saesneg arno yw Crested ant-tanager. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. cristata, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr morgrug cribog yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Kalamazoo (ffilm)
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr André Forcier yw Kalamazoo a gyhoeddwyd yn 1988. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Hard sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.