cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Y Pentan
Newid Ffiniau
Bu newid mawr yn y trefniadau yn 2009 pan  benderfynwyd cael Gwasg Carreg Gwalch i wneud y gwaith cysodi i gyd, ac mae Lynwen (a welir ar y peiriant Apple Mac)wedi gwneud y gwaith yn ardderchog dros y deng mlynedd. Hefyd, rhaid canmol Mererid fel yr un fu’n derbyn y cynnyrch i’r wasg, a pheidiwn ag anghofio cyfraniad yr adran argraffu! Geraint yn gyfrifol am y papur, Phil am y 'platiau' a Robin am yr argraffu.Golygydd y mis yn cadw golwg a threfnu’r dudalen flaen.
CAU BETHANIA Rhagfyr 2009
DVD bawd|chwith|250px|Dechrau ar y gwaith o sganio pob copi Rhaid fu symud gyda’r oes a chafwyd cymorth gan griw ‘Eco’r Wyddfa’ yn 2013 i sganio pob tudalen o bob copi o’r Pentan ers y cychwyn cyntaf a’u gosod ar ddwy ddisg DVD. Tasg anferthol! Buom yn ddigon ffodus na chostiodd y prosiect yr un geiniog a gwnaethom elw o £300. Ers 2013 mae'n bosib' derbyn copi digidol o bob rhifyn (ffeil pdf) drwy e-bost yn fisol. Mae hyn, wrth gwrs yn llawer rhatach na chopi drwy'r post ac yn cyrraedd yn llawer cynt. Seville yn Sbaen yw'r lle pellaf ar hyn o bryd.
Hetaerina sanguinea
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Hetaerina sanguinea. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Y Pentan
Ymgyrch y Tedis
Bu disgyblion yr Ysgol Sul Unedig yn Llandudno, eu teuluoedd a'u cyfeillion, yn brysur iawn yn ystod 2018 yn casglu tedis ar gyfer plant yn Syria a bu'r Pentan yn ceisio cefnogi'r prosiect dyngarol hwn drwy roi cyhoeddusrwydd ac anogaeth.
Hwyl a Throeon Trwstan
Dros y blynyddoedd bu tpyn o godi hwyl a thynnu coes yn y papor. Dyma rhai enghreifftiau.
Y BWA
Y DYFODOL
Beth am y dyfodol?
Pobl Y Pentan
Trysorydd – Iorwerth
Cost  y papur YN WEDDOL DDIWEDDAR   28 tudalen - £1162 + lluniau
Hwyaden adeinwen
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Hwyaden adeinwen (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: hwyaid adeinwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Cairina scutulata; yr enw Saesneg arno yw White-winged wood duck. Mae'n perthyn i deulu'r Hwyaid (Lladin: Anatidae) sydd yn urdd y Anseriformes.
Y Pentan
Hwyl a Throeon Trwstan
COST PAPUR 28 TUDALEN HEDDIW £1680
Trefnydd Hysbysebion – Gwilym –
Jean Reno
Actor a digrifwr Americanaidd yw Juan Moreno y Herrera-Jiménez (ganwyd 30 Gorffennaf 1948). Fe'i ganwyd yn Casablanca, Moroco.
Hwyaden adeinwen
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. scutulata, sef enw'r rhywogaeth.
Y Pentan
Hwyl a Throeon Trwstan
Clwb Cant – Myra ac Elfyn
Hwyaden adeinwen
Teulu
Mae'r hwyaden adeinwen yn perthyn i deulu'r Hwyaid (Lladin: Anatidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Y Pentan
Hwyl a Throeon Trwstan
RHAGFLAS O RIFYN TACHWEDD Tudalen Llandudno
Mumby
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Mumby. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dwyrain Lindsey.
Christoph Wilhelm Hufeland
Meddyg nodedig o'r Almaen oedd Christoph Wilhelm Hufeland (12 Awst 1762 - 25 Awst 1836). Meddyg Almaenig]] ydoedd. Caiff ei adnabod fel meddyg ymarferol mwyaf blaenllaw ei oes yn yr Almaen ac fel awdur gweithiau lluosog a oedd yn arddangos ymchwil helaeth a gallu meddyliol beirniadol. Cafodd ei eni yn Bad Langensalza, Yr Almaen ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Göttingen. Bu farw yn Berlin.
Gwobrau
Enillodd Christoph Wilhelm Hufeland y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Amor Bandido
Ffilm ramantus sy'n ffilm cyffrous ac erotig yw Amor Bandido a gyhoeddwyd yn 2021. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Lleolwyd y stori yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy ei harddangos mewn theatrau a sinemâu.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Santiago Stieben, Mónica Gonzaga, Romina Ricci, Rafael Ferro, Renato Quattordio, Jorge Prado a Carlos Mena. Mae'r ffilm Amor Bandido yn 76 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Cat's Cup Final
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Arthur Melbourne-Cooper yw The Cat's Cup Final a gyhoeddwyd yn 1912. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1912. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Saved from the Titanic sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan Étienne Arnaud.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Melbourne-Cooper ar 15 Ebrill 1874 yn St Albans a bu farw yn Coton ar 28 Tachwedd 1961. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 47 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Melbourne-Cooper nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Everly, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Stainforth, De Swydd Efrog
Tref a phlwyf sifil yn Ne Swydd Efrog, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, ydy Stainforth. Fe'i lleolir ym mwrdeistref fetropolitan Doncaster.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 6,282.
Mocny Człowiek
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Henryk Szaro yw Mocny Człowiek a gyhoeddwyd yn 1929. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Pwyl. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg a hynny gan Jerzy Braun.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Gregori Chmara. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1929. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Piccadilly ffilm am ferch yn Llundain gan Ewald André Dupont. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,350 o ffilmiau Pwyleg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henryk Szaro ar 21 Hydref 1900 yn Warsaw a bu farw yn yr un ardal ar 23 Mai 1938.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henryk Szaro nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ian McShane
Actor Seisnig yw Ian David McShane (ganwyd 29 Medi 1942). Mae'n enwog am ei rôl yng nghyfres y BBC: Lovejoy (1986–1994).
The Long Haul
Ffilm ddrama am drosedd gan y cyfarwyddwr Ken Hughes yw The Long Haul a gyhoeddwyd yn 1957. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Lloegr, Glasgow a Lerpwl. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Ken Hughes a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Trevor Duncan.
Frances Rutherford
Arlunydd benywaidd o Seland Newydd oedd Frances Rutherford (1912 - 2006).
The Long Haul
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Patrick Allen, Diana Dors a Victor Mature.
Frances Rutherford
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Seland Newydd.
The Long Haul
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1957. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Bridge on the River Kwai sy’n ffilm ryfel llawn propaganda a wnaed yn America-Lloegr, gan y cyfarwyddwr ffilm David Lean. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Basil Emmott oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Raymond Poulton sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Frances Rutherford
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
The Long Haul
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ken Hughes ar 19 Ionawr 1922 yn Lerpwl a bu farw yn Los Angeles ar 2 Gorffennaf 2016.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ken Hughes nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Savate
Ffilm ar y grefft o ymladd gan y cyfarwyddwr Isaac Florentine yw Savate a gyhoeddwyd yn 1995. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Savate ac fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Isaac Florentine a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Kevin Kiner.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1995. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Braveheart sef ffilm gan Mel Gibson am yr Alban a rhyfel annibyniaeth y genedl, dan arweiniad William Wallace, yn erbyn y goresgynwyr Seisnig o Loegr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Isaac Florentine ar 28 Gorffenaf 1958 yn Israel. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Tel Aviv.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Isaac Florentine nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Lyons Mail
Ffilm ddrama sy'n llawn dirgelwch gan y cyfarwyddwr Arthur Maude yw The Lyons Mail a gyhoeddwyd yn 1931. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan H. Fowler Mear.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Norah Baring, Ben Webster, John Martin-Harvey a Moore Marriott. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1931. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (1931) ffilm arswyd, Americanaidd gan James Whale. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Sydney Blythe oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, The Courier of Lyons, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Charles Reade.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Maude ar 23 Gorffenaf 1880 yn Pontefract a bu farw yn Paddington ar 29 Awst 2014. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1900 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Maude nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Hollow Child
Ffilm arswyd yw The Hollow Child a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Naija Beta
Ffilm ddogfen a drama gan y cyfarwyddwr Arthur Musah yw Naija Beta a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America, Georgia a Nigeria.
Mae'r ffilm Naija Beta yn 50 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling.
Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 47 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Musah nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Stob Binnein - Stob Creagach
Mae Stob Binnein - Stob Creagach yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Lomond i Strathyre yn Ucheldir yr Alban;. Enw'r fam fynydd ydy Stob Binnein.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n 1Corbett Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 15 Ionawr 2003.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Elle Et Moi
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Guy Lefranc yw Elle Et Moi a gyhoeddwyd yn 1952. Fe'i cynhyrchwyd gan Jacques Roitfeld yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Michel Audiard a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Henri Verdun.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1952. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Singin' in the Rain sy’n ffilm fiwsical gan y cyfarwyddwyr ffilm Stanley Donen a Gene Kelly. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guy Lefranc ar 21 Hydref 1919 ym Mharis a bu farw yn Saint-Germain-en-Laye ar 15 Ebrill 2012. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1946 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guy Lefranc nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Navenby
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Navenby. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gogledd Kesteven.
Alexander Cordell
Nofelydd o Gymro yn yr iaith Saesneg oedd Alexander Cordell (George Alexander Graber) (9 Medi 1914 – 13 Tachwedd 1997).
Bywgraffiad
Ganed ef yn ninas Colombo, Sri Lanca. Symudodd i Gymru yn 1936 a bu'n byw a gweithio yn Sir Fynwy a Sir Benfro.
Tienminutengesprek
Ffilm gomedi yw Tienminutengesprek a gyhoeddwyd yn 2018. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Tienminutengesprek ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Iseldiroedd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Iseldireg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
En Prins Til Xui Mei
Ffilm ddogfen yw En Prins Til Xui Mei a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Guru Sishyulu
Ffilm gomedi acsiwn gan y cyfarwyddwr S. P. Muthuraman yw Guru Sishyulu a gyhoeddwyd yn 1990. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a hynny gan Ganesh Patro a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ilaiyaraaja.
Léon Fredericq
Meddyg a ffisiolegydd nodedig o Gwlad Belg oedd Léon Fredericq (24 Awst 1851 - 2 Medi 1935). Meddyg a ffisiolegydd Belgaidd ydoedd, yn ogystal ag artist dyfrlliw brwd. Ym 1910 daeth yn aelod llawn o Academi Feddygaeth Frenhinol Gwlad Belg. Cafodd ei eni yn Gent, Gwlad Belg ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Ghent. Bu farw yn Liège.
Guru Sishyulu
Y prif actor yn y ffilm hon yw Krishnam Raju. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Léon Fredericq
Gwobrau
Enillodd Léon Fredericq y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Guru Sishyulu
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1990. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pretty Woman sef un o ffilmiau mwyaf llwyddiannus Disney gan ddod ag incwm o hanner biliwn o ddoleri i’r cwmni. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm S P Muthuraman ar 7 Ebrill 1935 yn Karaikudi. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1972 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd S. P. Muthuraman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ysgrech y coed
bawd| Garrulus glandarius
Mae Ysgrech y coed neu Sgrech y coed (Garrulus glandarius) yn aelod o deulu'r brain. Mae'n nythu trwy ran helaeth o Ewrop, Asia a gogledd-orllewin Affrica.
Gellir adnabod yr aderyn yn hawdd, er fod amryw o is-rywogaethau sy'n amrywio cryn dipyn. Mae'r corff yn liw pinc gyda plu glas tarawiadol iawn ar yr adain, ac mae darn gwyn mawr uwchben y gynffon sy'n amlwg iawn pan mae'r aderyn yn hedfan. Mae'r alwad yn nodweddiadol hefyd, ysgrech sy'n rhoi ei enw i'r aderyn. Gall hefyd ddynwared adar eraill.
Ceir Ysgrech y Coed mewn coedwigoedd neu lle mae cymysgedd o goed a chaeau. Mae'n bwydo mewn coed ac ar lawr, ac mae mês yn rhan bwysig o'i fwyd. Gall hefyd fwyta pryfed, aeron, wyau a chywion adar eraill, malwod, llygod ac amrywiaeth o bethau eraill. Mae'n nythu mewn coeden ac yn dodwy 4-6 wy.
Hetaerina sempronia
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Hetaerina sempronia. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Ysgrech y coed
Ymfudo ac allfudo
Enghreifftiau:
Aries Spears
Actor a digrifwr Americanaidd yw Aries Spears (ganwyd 3 Ebrill 1975).
Fe'i ganwyd yn Chicago, yn fab i'r cantores Doris Spears.
Léon Eugène Bérard
Gwobrau
Enillodd Léon Eugène Bérard y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Aderyn hirewin Pangani
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn hirewin Pangani (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar hirewin Pangani) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Macronyx aurantiigula; yr enw Saesneg arno yw Pangani longclaw. Mae'n perthyn i deulu'r Siglennod (Lladin: Motacillidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. aurantiigula, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Teulu
Mae'r aderyn hirewin Pangani yn perthyn i deulu'r Siglennod (Lladin: Motacillidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Ydfran
Mae'r Ydfran (Corvus frugilegus) yn aelod o deulu'r brain. Mae'n nythu trwy ran helaeth o Ewrop ac Asia.
Mae'r Ydfran yn aros trwy'r flwyddyn lle nad yw'r gaeafau yn rhy oer, er enghraifft yng ngorllewin Ewrop, ond mae'r adar sy'n nythu tua'r gogledd a'r dwyrain yn symud tua'r de yn y gaeaf.
Caiff yr Ydfran lawr o'i fwyd mewn caeau, lle mae'n bwyta unrhyw bryfed ac anifeiliaid bychain eraill y gall eu darganfod yn y pridd, ond gall hefyd fwyta grawn, mês ac amrywiaeth o fwydydd eraill. Mae yr adar yma bob amser yn nythu gyda'i gilydd mewn coed uchel, weithiau 50 neu 100 neu fwy o nythod gyda'i gilydd.
Mae'r Ydfran yn aderyn cyffredin yng Nghymru, er bod ei niferoedd wedi gostwng rhywfaint yn ddiweddar oherwydd newidiadau mewn amaethyddiaeth.
Llenyddiaeth
Yn ei gerdd mae T. H. Parry-Williams o Ryd Ddu yn ystyried y brain:
TH Parry-Williams
Cysylltiadau â Dyn
Dywed Duff Hart-Davis yn Fauna Britannica bod ffermwyr ers llawer dydd yn saethu ydfrain ifanc wrth iddynt ddod oddiar eu nythod ar y 12 Mai er mwyn gwneud rook pie traddodiadol - saig a fwytir o hyd mewn rhai mannau gwledig meddai. Mae’r cofnodion o Gymru yn awgrymu mai’r bonedd a wnai hyn. Dyma ddau gofnod o Sir Fôn o ddyddiadur teulu’r Vincent, Treborth, Bangor: A’r diwrnod wedyn: Oedd y cywion ydfrain yn hwyr y flwyddyn honno?
Mae ydfrain yn dal i nythu yn Nhreiorwerth
Rhisiart III, brenin Lloegr
Rhisiart III (2 Hydref 1452 – 22 Awst 1485) oedd brenin Lloegr o 6 Gorffennaf 1483, hyd ei farwolaeth ar faes y gad ym Mrwydr Bosworth a hynny gan Rhys ap Thomas yn ôl y bardd Guto'r Glyn, pan ddywedodd: "Lladd y baedd, eilliodd ei ben". bawd|chwith|Beddrod Rhisiart III yn Eglwys Gadeiriol Caerlŷr
Fe'i ganwyd yng Nghastell Fotheringay, yn fab i Rhisiart Plantagenet, Dug Efrog (1411–1460) a'i wraig Cecily Neville.
The Fulfillment of Mary Gray
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Piers Haggard yw The Fulfillment of Mary Gray a gyhoeddwyd yn 1988. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Rhisiart III, brenin Lloegr
Rhisiart oedd brawdd y brenin Edward IV, brenin Lloegr, Siôr, Dug Clarens a Marged, Duges Bwrgwyn. Cafodd ei ladd ar Faes Bosworth ar 22 Awst 1485 a chipiodd Harri Tudur Goron Lloegr. Yn ôl Jean Molinet o Fwrgwyn, ataliwyd ceffyl Richard gan gors, cafodd ei dowly neu ei fwrw o'i geffyl 'a'i ladd gan filwyr o Gymru'.
The Fulfillment of Mary Gray
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Hard sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Rhisiart III, brenin Lloegr
Cipio'r awenau
Pan farwodd ei frawd, Edward IV, o strôc, roedd eisoes wedi cyfarwyddo yn ei ewyllus y dylai ei frawd Richard lywodraethu ar ran ei fab Edward fel 'Arglwydd Amddiffynnydd'. Ond cipiodd Richard yr awenau oddi wrth y bachgen 12-mlwydd-oed gyda 20,000 o'i filwyr wedi teithio i Lundain o Ogledd Lloegr. Gwnaeth hyn drwy gyhoeddi fod priodas Edward IV ac Elizabeth Woodville yn anghyfreithiol, ac felly nad oedd hawl cyfreithiol gan Edward i ael ei goroni. Flynyddoedd ynghynt roedd Edward IV wedi dychryn pawb drwy briodi Elizabeth - un o deulu cyffredin, yn hytrach nag o dras uchelwrol. Rhoddwyd cyfoeth a swyddi bras i lawer o deulu'r Woodvilles, gan ffyrnigo llawer. Pan ddaeth Richard i Lundain fel Arglwydd Amddiffynnydd, dechreuodd erlyn rai o'r teulu a ffôdd Syr Edward Woodville i Lydaw gyda £10,250, gan geisio Siasbar Tudur a Harri VII fel cyd-gynllwynwyr ymosodiad potensial ar Goron Lloegr.
The Fulfillment of Mary Gray
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Piers Haggard ar 18 Mawrth 1939 yn Llundain.
Rhisiart III, brenin Lloegr
Cipio'r awenau
Un o'r newidiadau cyntaf a wnaeth Richard, ychydig cyn ei goroni oedd penodi Buckingham yn Brif Ustus ar Gymru ac yn Gwnastabl a Stiward ar 53 o gestyll Cymru. . Roeddent yn fygythiad i Richard, wrth gwrs
The Fulfillment of Mary Gray
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Rhisiart III, brenin Lloegr
Lladd y ddau blentyn yn Nhŵr Llundain
Ar ddiwrnod ei goroni, chwarae ar lawnt y Tŵr oedd y ddau blentyn: Edward a Rhisiart, dug Efrog, plant Edward V. Roedd y mab hynaf, Edward V, wedi bod yn frenin, mewn enw, am 86 diwrnod. Diflanodd y ddau o'r Tŵr ac mae'r rhan fwyaf o haneswyr yn beio eu hewyrth Richard. Yn ôl Thomas More, cawsant eu mygu gyda chlustog; yn ôl Shakespeare, yn ei ddrama 'Richard III', gwneir hynny gan Tyrrell ar orchymyn Richard III.
The Fulfillment of Mary Gray
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Piers Haggard nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhisiart III, brenin Lloegr
Darganfod ei ysgerbwd
bawd|
Ar 12 Medi 2012 cafwyd hyd i'w weddillion o dan maes parcio ceir lle gynt y safodd Abaty Greyfriars yng Nghaerlŷr gan archeolegwyr o Brifysgol Caerlŷr ac eraill. Roedd nam ar yr asgwrn cefn – a blygai ar siap pladur a olygai i'r person fod wedi dioddef o scoliosis; golyga hyn fod ysgwydd dde'r person hefyd yn uwch na'r ysgwydd chwith. Profodd profion DNA a dyddio carbon mai hwn oedd ysgerbwd Rhisiart. Mae oed y sgerbwd – a gredir i fod yn sgerbwd dyn rhwng 30 a 33 oed – hefyd yn ffitio'r patrwm gan mai 32 oedd oed Richard yn marw.
Gwayw-fwyell (neu halberd) a thrawiad gan gleddyf a'i lladdodd, ac mae hyn yn cadarnhau disgrifiad Guto'r Glyn i Rhys 'siafio'i ben'. Roedd gwaelod y penglog wedi'i hacio i ffwrdd gan y wayw-fwyell gan dreiddio sawl centimetr i mewn i'r ymenydd; golyga hyn y byddai Richard wedi'i fwrw'n anymwybodol ar unwaith, gan farw ychydig wedyn. Roedd anafiadau eraill i'w gweld yn y penglog a mannau eraill, nifer ohonynt gan gleddyfau a chyllyll.
Cariwyd ei gorff noeth o faes y gad ar gefn ceffyl ac yna'i arddangos yn Abaty Greyfriars. Dywedodd yr Osteoarchaeolegwr Dr Jo Appleby fod ôl crafiad gan gleddyf ar ganol y clun, yn union o dan llinell yr asgwr cefn, a'i fod wedi'i wneud ar ôl tynnu'r arfwisg oddi amdano. Mae'n bosib felly, meddai, i hyn ddigwydd pan oedd y corff wedi'i osod ar y ceffyl fel rhan o'r dathliadau - gwthio cleddyf i fyny tin y brenin.
Ben Ledi
Mae Ben Ledi yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Lomond i Strathyre yn Ucheldir yr Alban;. Ceir piler triongl yr OS ger y copa.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Corbett a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Stalbridge
Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Stalbridge. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Dorset.
Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 2,579.
Kłamstwo Krystyny
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Henryk Szaro yw Kłamstwo Krystyny a gyhoeddwyd yn 1939. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Pwyll. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg a hynny gan Stefan Kiedrzyński.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Kazimierz Junosza-Stępowski. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henryk Szaro ar 21 Hydref 1900 yn Warsaw a bu farw yn yr un ardal ar 23 Mai 1938.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henryk Szaro nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bysedd-y-blaidd gwyllt
Llysieuyn blodeuol (neu legume) yw Bysedd-y-blaidd gwyllt sy'n enw lluosog. Mae'n perthyn i'r teulu Fabaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Lupinus nootkatensis a'r enw Saesneg yw Nootka lupin. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Pys y Blaidd.
Eraill yn yr un teulu yw: ffa soya (Glycine max), y ffa cyffredin (Phaseolus), pys gyffredin (Pisum sativum), chickpea (Cicer arietinum), cnau mwnci (Arachis hypogaea), pys per (Lathyrus odoratus) a licrs (Glycyrrhiza glabra).
Les Malabars Sont Au Parfum
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Guy Lefranc yw Les Malabars Sont Au Parfum a gyhoeddwyd yn 1966. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Jacques Emmanuel.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Roger Pierre, Christiane Minazzoli, Henri Salvador, Francis Blanche, Darry Cowl, Jean Droze, Serge Bento, Gérard Darrieu, Bernard Lavalette, Claude Mansard, Colin Drake, Daniel Crohem, Henri Labussière, Hélène Duc, Jean-Marc Thibault, Max Amyl, Max Montavon, Raymond Jourdan, Sophie Agacinski a Jacqueline Jefford. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1966. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Good, the Bad and the Ugly sef ffilm gomedi gowboi gan Sergio Leone.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guy Lefranc ar 21 Hydref 1919 ym Mharis a bu farw yn Saint-Germain-en-Laye ar 15 Ebrill 2012. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1946 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guy Lefranc nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Vavro Šrobár
Meddyg, economegydd a gwleidydd nodedig o Slofacia oedd Vavro Šrobár  (9 Awst 1867 - 6 Rhagfyr 1950). Roedd yn feddyg ac yn wleidydd Slofacaidd ac yn ffigwr blaenllaw yng ngwleidyddiaeth Slofacia rhwng y rhyfeloedd byd. Chwaraeodd ran bwysig yn y broses o greu Tsiecoslofacia ym 1918. Cafodd ei eni yn Lisková, Slofacia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Charles yn Prague. Bu farw yn Olomouc.
Gwobrau
Enillodd Vavro Šrobár y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Tanagr Sira
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr Sira (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod Sira) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Tangara phillipsi; yr enw Saesneg arno yw Sira tanager. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. phillipsi, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r tanagr Sira yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Jeff Bennett
Actor a digrifwr Americanaidd yw Jeffrey Glenn "Jeff" Bennett (ganwyd 2 Hydref 1962).
Nettleham
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Nettleham. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gorllewin Lindsey.
The Searching Wind
Ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr William Dieterle yw The Searching Wind a gyhoeddwyd yn 1946. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Washington. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Lillian Hellman a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Victor Young.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sylvia Sidney, Robert Young ac Ann Richards. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1946. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Yearling ffilm am fachgen yn ei lasoed yn mabwysiadu ewig, gan Clarence Brown. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Lee Garmes oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Dieterle ar 15 Gorffenaf 1893 yn Ludwigshafen a bu farw yn Ottobrunn ar 9 Rhagfyr 1972. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1911 ac mae ganddo o leiaf 182 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Cwningen a Madfall
Ffilm ddrama yw Cwningen a Madfall a gyhoeddwyd yn 2009. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd tokkiwa domabaem ac fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Melody Club
Ffilm comedi ar gerdd gan y cyfarwyddwyr Robert S. Baker a Monty Berman yw Melody Club a gyhoeddwyd yn 1949. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Lloegr. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1949. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd White Heat sy’n ffilm drosedd ac antur gan cyfarwyddwr ffilm oedd yr actores Raoul Walsh. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert S. Baker nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhaganadliad
Teipoleg
Mae rhaganadlu yn weddol anghyffredin ymhlith ieithoedd y byd, a honna rhai nad yw'n gyferbyniol yn ffonemig. Noda Ladefoged a Maddieson fod, o leiaf yn achos yr Islandeg, yr anadliad gan ffrwydrolion rhaganadledig yn hwy na chan ffrwydrolion arferol ôl-raganadledig, sydd yn debyg i glystyrau o [h] + cytsain mewn ieithoedd â'r clystyrau hyn. O ganlyniad, maent yn gweld rhaganadliad fel nodwedd hollol ddosraniadol na ellir gwahaniaethu yn seinegol nac yn ffonolegol rhyngddi a chlystyrau â /h/, ac mae'n well ganddynt nodi ffrwydrolion rhaganadledig fel clystyrau, e.e. y gair Islandeg am "arwr" kappi fel yn hytrach na.
Gwahaniaethir yn aml rhwng rhaganadliad normadol ac annormadol. Mewn iaith a chanddi raganadliad normadol ar rai ffrwydrolion di-lais, mae'n rhaid eu rhaganadlu er nad nodwedd gyferbyniol yw'r rhaganadliad hwn. Mewn iaith â rhaganadliad annormadol, gall defnyddwyr y rhaganadliad ei strwythuro'n seinegol ond nid yw'n angenrheidiol ac efallai na fydd yn digwydd yn iaith pob siaradwr. Fel arfer, ymddengys cytseiniaid rhaganadledig mewn amrywiad rhydd â chlystyrau o ffrithiolion, er y gallai fod ganddynt berthynas syncronig a diacronig â llafariaid hirion neu glystyrau [s]-ffrithiolyn.
Gall rhaganadliad ymddangos mewn sawl ffurf wahanol. Er mai ffrithiad glotol, sain megis [h], yw'r fwyaf arferol, gall y ffrithiolyn neu'r llafariad flaenorol effeithio ar yr union ansawdd ffonetig, gan droi'n ar ôl llafariaid caeedig. Mae ynganiadau posibl eraill yn cynnwys a hyd yn oed.
Mae rhaganadlu yn ansefydlog iawn yn syncronig ac yn ddiacronig ac yn aml iawn y bydd ffrithiolyn neu hwyhau'r llafariad flaenorol yn cymryd ei le.
Mynychter
Yn yr ieithoedd Germanaidd Gogleddol y mae'r enghreifftiau enwocaf o raganadliad, yn Islandeg a Ffaröeg yn bennaf ond hefyd mewn rhai o dafodieithoedd Norwyeg a Swedeg. Nodwedd amlwg yng Ngaeleg yr Alban yw hi hefyd, dylanwad Llychlynnaidd ar yr iaith yn ôl pob sôn. Ceir rhaganadlu hefyd yng ngogledd-orllewin Ewrop yn y mwyafrif o ieithoedd Samaidd. Nid oes rhaganadlu yn Sameg Inari, lle y'i disodlwyd gan ôl-anadlu. Mae gwhaniaeth barn ynghylch y berthynas hanesyddol rhwng rhaganadliad mewn ieithoedd Samaidd a Llychlynnaidd: mae cytundeb bod cysylltiad rhyngddynt ond nid ar o ba un o'r ddau grŵp y daeth rhaganadlu yn wreiddiol.
Yn ogystal ag yng ngogledd Ewrop, ceir rhaganadliad ym Mongoleg Halh ac mewn sawl un o ieithoedd brodorol America, gan gynnwys Cree, Ojibwe, Fox, Miami-Illinois, Hopi   a Purepecha.
Saesneg
Mewn rhai acenion, fel acen Newcastle ymhlith menywod ifanc, a chan rai o siaradwyr Saesneg Dulyn , gall ar ddiwedd gair neu ymadrodd gael eu rhaganadlu.
Ffaröeg
Ar ben hyn, man gan dafodieithodd Vágar, gogledd Streymoy ac Eysturoy ffrwydrolion ac affrithiolion annybledig (heblaw am ar ôl llafariad/deuseiniaid caeedig):
Islandeg
Rhai enghreifftiau o ffrwydrolion o'r Islandeg, lle y maent yn ymddangos ar ôl llafariaid acennog yn unig:
Mazateceg Huautla
Ym Mazateceg Huautla, gall rhaganadliad ymddangos ar ddechrau gair, nodwedd unigryw, efallai, ymhlith ieithoedd sydd yn cynnwys rhaganadliad:
Ieithoedd Samaidd
Yn yr ieithoedd Samaidd, ceir rhaganadliad ar ffrithiolion ac affrithriolion di-lais ym mhob man ynganu ynghanol geiriau. Yn yr ieithoedd gorllewinol (Sameg Deheuol, Ume, Pite, Lule a Gogleddol) ac yn Sameg Sgolt, mae rhaganadliad yn effeithio ar gytseiniaid hirion a lled-hirion. Yn yr ieithoedd dwyreiniol (Akkala, Kildin a Ter), dim ond cytseiniaid hirion a raganedlir. Mae'n debyg bod hyn yn cynrychioli dwy don o newid: cyfnod cynnar o raganadlu cytseiniaid hirion sydd yn dyddio'n ôl i Broto-Sameg, ac yna rhaganadlu eilaidd ar gytseiniaid lled-hirion sydd yn tarddu o ardal Sameg Gorllewinol ac a ymledodd tua'r dwyrain at Sameg Sgolt.
Mewn sawl iaith Samaidd, mae ffrwydrolion ac affrithiolion rhaganadledig yn cyferbynnu â ffrwydrolion di-lais llac, oherwydd naill ai datrwynoli clystyrau cynharach (e.e. *[nt] > ) neu mewn cysylltiad â graddoliad cytseiniol.
Gaeleg yr Alban
Serch hynny, yng Ngaeleg yr Alban, oherwydd colled hanesyddol y ffrwydrolion, mae rhaganadlu yn ffonemig mewn safleoedd canolog ac olaf ar ôl llafariaid acennog.
bawd|Bras amcan o fynychter rhaganadliad yn nhafodieithoedd Gaeleg yr Alban Mae ei gryfder yn amrwyio o ardal i ardal a gall ymddangos fel [ʰ] neu [h], neu mewn ardaloedd lle y mae rhaganadlu cryf, fel [ç] neu [x]. Mae ymddangosiad rhaganadlu yn dilyn hierarchiaeth o /k/ > /t/ > /p/. Felly os oes gan dafodiaith raganadlu ar, bydd ganddi ymhob man ynganu arall. Ymddengys rhaganadliad fel a ganlyn:
Märta Améen
Artist benywaidd a anwyd yn Wien, Sweden oedd Märta Améen (28 Chwefror 1871 – 25 Mehefin 1940).
Enw'i thad oedd Carl Axel Ambjörn Sparre a'i mam oedd Emma Josepha Sparre.Bu'n briod i John Améen.
Rhaganadliad
Gaeleg yr Alban
Ceir nifer o barau cyferbyniol:
Clystyrau h
Er ein bod yn anodd gwahaniaethu rhwng cytseiniaid rhaganadlog a chlystyrau o /h/ a chytsain ddi-lais, nid yw'r gwrthwyneb yn wir. Ceir sawl iaith fel yr Arabeg a'r Ffinneg lle y mae pawb yn ystyried y fath glystyrau yn rhai cytseiniol.
Edward VI, brenin Lloegr
Edward VI (12 Hydref 1537 – 6 Gorffennaf 1553) oedd Brenin Lloegr rhwng 28 Ionawr 1547 a'i farwolaeth yn 1553 pan oedd yn 16 oed. Coronwyd ef yn frenin ar 20 Chwefror pan oedd yn naw mlwydd oed. Edward oedd mab Harri VIII a Jane Seymour, a theyrn cyntaf Lloegr a gafodd ei fagu'n Brotestant. Yn ystod ei deyrnasiad byr rheolwyd y deyrnas gan Gyngor Rhaglywiaeth oherwydd nad oedd yn ddigon aeddfed i reoli yn annibynnol. Arweiniwyd y cyngor hwn yn gyntaf gan ei ewythr Edward Seymour, 1af Iarll Gwlad yr Haf (1547 – 1549) ac yna gan John Dudley, Iarll 1af Warwick (1550 – 1553), a oedd hefyd yn Ddug Northumberland o 1551 ymlaen.
Yn 1553, pan oedd Edward yn 15 mlwydd oed, cafodd afiechyd difrifol a olygai y byddai ei fywyd yn fyrhoedlog. Yn sgil hynny, trefnodd y Cyngor Rhaglywiaeth bod cynllun o’r enw ‘Dyfais ar gyfer yr Olyniaeth’ yn cael ei lunio a fyddai’n sicrhau nad oedd y deyrnas yn dychwelyd i Gatholigiaeth. Enwebodd Edward ei gyfnither cyntaf, y Fonesig Jane Grey, fel ei etifedd, ac anwybyddwyd hawliau ei hanner chwiorydd, Mari ac Elisabeth. Cafodd y penderfyniad dadleuol hwn ei gwestiynu ar ôl marwolaeth Edward, a chafodd Jane ei diorseddu gan Mari wedi i Jane fod ar yr orsedd am naw diwrnod. Yn ystod teyrnasiad Mari, cafodd diwygiadau Protestannaidd Edward eu dadwneud a sefydlwyd y ffydd Gatholig yn ei theyrnas. Er hynny, bu diwygiadau Protestannaidd Edward yn sail i Gytundeb Crefyddol Elisabeth a gyflwynwyd ganddi ar ei hesgyniad hithau i’r orsedd yn 1559, yn dilyn marwolaeth Mari.
Stalham
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 3,149.
Cornelis Rudolphus Theodorus Krayenhoff
Meddyg, peiriannydd sifil, swyddog, ffisegydd,  gwleidydd a peiriannydd nodedig o Ffrainc oedd Cornelis Rudolphus Theodorus Krayenhoff  (2 Mehefin 1759 – 24 Tachwedd 1840). Roedd yn ffisegydd, arlunydd, cadfridog, peiriannydd hydrolegol, cartograffydd ac yn Weinidog Rhyfel Iseldiraidd. Gweithiodd drwy gydol ei oes ar sefydlu system o driongli, fel y gellid mapio'r Iseldiroedd yn fanwl. Cafodd ei eni yn Nijmegen, Ffrainc ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Harderwijk. Bu farw yn Nijmegen.
Gwobrau
Enillodd Cornelis Rudolphus Theodorus Krayenhoff y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Aattakatha
Ffilm ar gerddoriaeth Malaialeg o India yw Aattakatha (ffilm o 2013). Fe'i cynhyrchwyd yn India. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Raveendran.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 120 o ffilmiau Malaialeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gulal
Ffilm wleidyddol gan y cyfarwyddwr Anurag Kashyap yw Gulal a gyhoeddwyd yn 2009. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd गुलाल (फ़िल्म) ac fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi a hynny gan Raj Singh Chaudhary a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Piyush Mishra.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mahi Gill, Piyush Mishra, Aditya Shrivastava, Deepak Dobriyal, Abhimanyu Singh, Jesse Randhawa, Kay Kay Menon a Raj Singh Chaudhary.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd. Rajeev Ravi oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Aarti Bajaj sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anurag Kashyap ar 10 Medi 1972 yn Gorakhpur. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1997 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Delhi.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anurag Kashyap nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Na Sybir
Ffilm ddrama a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Henryk Szaro yw Na Sybir a gyhoeddwyd yn 1930. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Pwyl. Lleolwyd y stori yn Warsaw. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg a hynny gan Anatol Stern a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Henryk Wars.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Adam Brodzisz, Bogusław Samborski a Jadwiga Smosarska. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1930. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All Quiet on the Western Front ffilm Almaenig, Ffraneg a Saesneg gan Lewis Milestone a Nate Watt. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,350 o ffilmiau Pwyleg wedi gweld golau dydd. Nicolas Farkas oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henryk Szaro ar 21 Hydref 1900 yn Warsaw a bu farw yn yr un ardal ar 23 Mai 1938.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henryk Szaro nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ieithoedd Moldofa
Y Rwmaneg yw iaith swyddogol Moldofa, sef yr iaith frodorol gan 76% o'r boblogaeth. Siaredir hefyd fel prif iaith gan leiafrifoedd ethnig eraill. Rhoddir statws rhanbarthol swyddogol i Gagauz, Rwseg ac Wcreineg yn Gagauzia a/neu Transnistria.
Iaith swyddogol
Yn ôl deddf iaith wladwriaethol 1989, pan oedd Moldofa yn rhan o'r Undeb Sofietaidd, yr iaith Foldofeg yn yr wyddor Ladin oedd unig iaith swyddogol Gweriniaeth Sosialaidd Sofietaidd Moldofa. Sonir y ddeddf am hunaniaeth ieithyddol cyffredin rhwng y Moldofiaid a'r Rwmaniaid, a'i bwriad oedd i'r Foldofeg fod yn gyfrwng cyfathrebu rhwng holl ddinasyddion y weriniaeth.
Ym 1991 dynodir y Rwmaneg yn iaith swyddogol y wladwriaeth annibynnol newydd gan Ddatganiad Annibyniaeth Moldofa.
Ym 1994 datganodd Cyfansoddiad Moldofa taw "iaith genedlaethol Gweriniaeth Moldofa yw'r Foldofeg, a ysgrifennir yn yr wyddor Ladin".
Dyfarnodd Llys Cyfansoddiadol Moldofa ym mis Rhagfyr 2013 bod y Datganiad Annibyniaeth yn cymryd blaenoriaeth dros y Cyfansoddiad, ac felly dylai galw iaith y wladwriaeth yn "Rwmaneg".
Ystyrai'r rhan fwyaf o ieithyddion bod Rwmaneg llenyddol a Moldofeg yn union yr un faith, a taw ieithenw (glotonym) yw "Moldofeg" a ddefnyddir mewn ambell cyd-destun gwleidyddol. Yn 2003, manbwysiadodd llywodraeth gomiwnyddol Moldofa benderfyniad ar "Syniad Wleidyddol Genedlaethol", sydd yn datgan taw un o flaenoriaethau'r llywodraeth yw diogelu'r iaith Foldofeg. Parhad oedd hwn o bwyslais wleidyddol yr oes Sofietaidd ar iaith unigryw i Foldofa.
Yng nghyfrifiad 2004, datganodd 2,564,542 o bobl (75.8% o boblogaeth y wlad) taw "Moldofeg" neu "Rwmaneg" oedd eu mamiaith, a bod 2,495,977 (73.8%) ohonynt yn ei siarad fel iaith gyntaf yn feunyddiol. Roedd yn briod iaith i 94.5% o Foldofiaid ethnig a 97.6% o Rwmaniaid ethnig y wlad, a hefyd yn brif iaith gan 5.8% o Rwsiaid ethnig, 7.7% o Wcreiniaid ethnig, 2.3% o Gagauz ethnig, 8.7% o Fwlgariaid ethnig, a 14.4% o leiafrifoedd ethnig eraill.
Ieithoedd lleiafrifol swyddogol
Mewn ardaloedd gyda phoblogaethau sylweddol o leiafrifoedd ethnoieithyddol, rhoddir statws swyddogol i ieithoedd ochr yn ochr â'r iaith wladwriaethol.
Hetaerina simplex
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Hetaerina simplex. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Ieithoedd Moldofa
Rwseg
Mae gan Rwseg statws "iaith cyfathrebu rhyng-ethnig", ac ers y cyfnod Sofietaidd fe'i defnyddir yn aml ar sawl lefel gymdeithasol a llywodraethol. Yn ôl y Syniad Wleidyddol Genedlaethol (2003), mae dwyieithrwydd Rwseg a Rwmaneg yn un o nodweddion cymdeithas Moldofa.
Mukkabaaz
Ffilm ddrama llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Anurag Kashyap yw Mukkabaaz a gyhoeddwyd yn 2018. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd मुक्काबाज़ (२०१८ फ़िल्म) ac fe'i cynhyrchwyd gan Aanand L. Rai yn India; y cwmni cynhyrchu oedd Eros International. Lleolwyd y stori yn Uttar Pradesh. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi a hynny gan Anurag Kashyap.
Ieithoedd Moldofa
Rwseg
Rhoddir statws swyddogol i Rwseg yn Gagauzia, rhanbarth yn ne'r wlad lle mae'r mwyafrif o'r boblogaeth yn Gagauz ethnig, a hefyd yn rhanbarth Transnistria yn nwyrain y wlad.
Mukkabaaz
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jimmy Shergill, Ravi Kishan, Vineet Kumar Singh, Neeraj Goyat a Deepak Tanwar.
Ieithoedd Moldofa
Rwseg
Hawliai'r Rwseg yn iaith frodorol gan 380,796 o boblogaeth y wlad (11.25%), a 540,990 (16%) yn ei siarad fel iaith gyntaf yn feunyddiol. Mae'n iaith gyntaf ar gyfer 93.2% o Rwsiaid ethnig, ac yn briod iaith ar gyfer 4.9% o Foldofiaid, 50.0% o Wcreiniaid, 27.4% o Gagauz, 35.4% o Fwlgariaid, a 54.1% o'r rhai sy'n perthyn i leiafrifoedd ethnig eraill.
Mukkabaaz
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd. Rajeev Ravi oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Aarti Bajaj sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Ieithoedd Moldofa
Gagauz
Mae gan yr iaith Gagauz statws iaith leiafrifol swyddogol yn Gagauzia. Datganodd 137,774 o bobl ei bod yn iaith frodorol ganddynt, ond dim ond 104,890 sy'n ei siarad fel iaith gyntaf.
Wcreineg
Mae gan Wcreineg statws swyddogol ar y cyd yn rhanbarth Transnistria. Yn y gweddill o'r wlad, datganodd 186,394 o bobl ei bod yn iaith frodorol ganddynt, ac o'r rhain mae 130,114 yn ei siarad fel iaith gyntaf.
The Shepherd: Border Patrol
Ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Isaac Florentine yw The Shepherd: Border Patrol a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Mecsico Newydd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Cade Courtley. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs a thrwy fideo ar alw.
Ieithoedd Moldofa
Ieithoedd tramor
Ers y 1990au mae'r mwyafrif o Foldofiaid yn dysgu Saesneg fel eu prif iaith dramor yn yr ysgol, ond ychydig sydd yn medru'r iaith honno ddigon i allu gyfathrebu ynddi yn hawdd. Weithiau, dysgir Ffrangeg, Eidaleg neu Sbaeneg fel iaith dramor gan ddisgyblion. Defnyddir yr ieithoedd hyn gan ymfudwyr Moldofaidd sydd yn byw yn Ffrainc, yr Eidal, Iwerddon, Sbaen, ac y Deyrnas Unedig. Fel arfer, mae ymfudwyr o Foldofa yn dysgu ieithoedd newydd ar ôl cyrraedd mewn gwlad newydd. Mae rhai Moldofiaid yn symud i weithio ym Mhortiwgal, Gwlad Groeg, Twrci, Cyprus, a'r Almaen ac yn dychwelyd i'w mamwlad wedi dysgu Portiwgaleg, Groeg, Tyrceg, ac Almaeneg.
Mukkabaaz
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anurag Kashyap ar 10 Medi 1972 yn Gorakhpur. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1997 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Delhi.
The Shepherd: Border Patrol
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Scott Adkins, Jean-Claude Van Damme, Natalie J. Robb, Bianca Bree, Stephen Lord, Gary McDonald, Miles Anderson ac Atanas Srebrev. Mae'r ffilm The Shepherd: Border Patrol yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Mukkabaaz
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Ieithoedd Moldofa
Ieithoedd tramor
Mae'r mwyafrif o Foldofiaid hŷn a chanol oed yn ddwyieithog yn Rwmaneg a Rwseg, o ganlyniad i hanes y wlad fel rhan o'r Undeb Sofietaidd ac felly dylanwad cryf gan Rwsia. Mae nifer o ymfudwyr o Foldofa yn byw ac yn gweithio yn Rwsia. Mae nifer o'r genhedlaeth iau ym Moldofa, fodd bynnag, heb fedru'r Rwseg yn ddigon da i'w hysgrifennu neu gynnal sgwrs y tu hwnt i lefel sylfaenol. Mae plant ysgol yn dysgu Rwseg am un awr yr wythnos. Mae mwy o sianeli teledu ar gael yn Rwseg nag yn Rwmaneg.
The Shepherd: Border Patrol
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Douglas Milsome oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Isaac Florentine ar 28 Gorffenaf 1958 yn Israel. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Tel Aviv.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Isaac Florentine nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bysedd-y-blaidd y gerddi
Llysieuyn blodeuol (neu legume) yw Bysedd-y-blaidd y gerddi sy'n enw lluosog. Mae'n perthyn i'r teulu Fabaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Lupinus polyphyllus a'r enw Saesneg yw Garden lupin. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Pys Blaidd yr Ardd.
Eraill yn yr un teulu yw: ffa soya (Glycine max), y ffa cyffredin (Phaseolus), pys gyffredin (Pisum sativum), chickpea (Cicer arietinum), cnau mwnci (Arachis hypogaea), pys per (Lathyrus odoratus) a licrs (Glycyrrhiza glabra).
Mai Jones
Roedd Gladys May 'Mai' Jones (16 Chwefror 1899 – 7 Mai 1960) yn bianydd, cyfansoddwr a chynhyrchydd radio, sy'n cael ei chofio'n bennaf fel cyfansoddwr y dôn i'r gân "We'll Keep a Welcome".
Cefndir
Ganwyd Jones yng Nghasnewydd yn unig ferch i Thomas John Jones, gorsaf-feistr y dref a Beatrice ei wraig. Roedd y tad yn Gymro Cymraeg a'r fam yn ddi-gymraeg, ond yn groes i'r arfer yng Ngwent y cyfnod, magwyd Mai i fod yn rhugl yn y ddwy iaith. Er yn ifanc iawn dangosodd Mai dawn fel pianydd gan ennill mewn eisteddfodau. Yn 10 mlwydd oed fe'i penodwyd hi'n organydd Capel yr Annibynwyr Mynydd Seion, Casnewydd, ac fe'i penodwyd yn un o gyfeilyddion swyddogol Eisteddfod Genedlaethol Pont-y-pŵl, 1924. Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg Prifysgol Cymru, Caerdydd a Choleg Cerdd Brenhinol, Llundain.