cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carn an t-Sagairt Mor - Creag Loisgte
Mae Carn an t-Sagairt Mor - Creag Loisgte yn gopa mynydd a geir ar y daith o Braemar i Monadh Rois (Montrose) ym mynyddoedd y Grampians yn yr Alban;. Ceir craig noeth tua 15 metr i'r de o'r copa.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae copa Carn an t-Sagairt Mor - Creag Loisgte yn cael ei alw'n Corbett Top of Munro ac yn HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
While The Sun Shines
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Anthony Asquith yw While The Sun Shines a gyhoeddwyd yn 1947. Fe'i cynhyrchwyd gan Anatole de Grunwald yn y Deyrnas Gyfunol; y cwmni cynhyrchu oedd Associated British Picture Corporation. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Terence Rattigan a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nicholas Brodzsky. Dosbarthwyd y ffilm gan Associated British Picture Corporation.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1947. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Out of the Past sy’n ffilm am dditectif breifat yn newid ei waith, gan Jacques Tourneur. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Jack Hildyard oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anthony Asquith ar 9 Tachwedd 1902 yn Llundain a bu farw yn yr un ardal ar 21 Chwefror 1968. Mae ganddo o leiaf 2 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang. Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg Balliol, Rhydychen.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anthony Asquith nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Marvelous Land of Oz
Llyfr ffantasi plant gan L. Frank Baum yn y gyfres Oz yw The Marvelous Land of Oz (1904). Dydy Dorothy ddim yn ymddangos yn y nofel.
Dilli
Ffilm ddogfen yw Dilli a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Lleolwyd y stori yn Delhi ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Julia Checa
Mae Julia Checa (ganwyd 1958) yn fotanegydd nodedig a aned yn Sbaen. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: Universidad de Alcalá. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd University of Stockholm.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Take a Hard Ride
Ffilm sbageti western sy'n ymwneud ag ymelwad croenddu gan y cyfarwyddwr Antonio Margheriti yw Take a Hard Ride a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America a'r Eidal. Lleolwyd y stori ym Mecsico a chafodd ei ffilmio yn yr Ynysoedd Dedwydd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Eric Bercovici a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jerry Goldsmith.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd One Flew Over the Cuckoo's Nest sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Riccardo Pallottini oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antonio Margheriti ar 19 Medi 1930 yn Rhufain a bu farw ym Monterosi ar 4 Chwefror 2010.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antonio Margheriti nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
1911
19g - 20g - 21g
1960au 1870au 1880au 1890au 1900au - 1910au - 1920au 1930au 1940au 1950au 1960au
1906 1907 1908 1909 1910 - 1911 - 1912 1913 1914 1915 1916
Digwyddiadau
150px|bawd|Prifysgol Porto
Sheet Hill
Pentrefan yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy Sheet Hill. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Plaxtol yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Tonbridge a Malling.
Coalport
Pentref yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy Coalport. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil The Gorge yn awdurdod unedol Telford a Wrekin.
Ysgol Cynddelw
bawd|250px|Ysgol Cynddelw
Ysgol gynradd dwyieithog yng Nglyn Ceiriog ger Llangollen yw Ysgol Cynddelw, ar gyfer plant 3 i 11 oed. Agorwyd yr ysgol ym 1982. Enwir yr ysgol ar ôl Cynddelw Brydydd Mawr, un o'r enwocaf o Feirdd y Tywysogion.
Yn 2004, roedd 112 o blant yn yr ysgol, mae 152 lle yn swyddogol. Yn ôl arolygiad Estyn 2004, Saesneg oedd prif iaith 93% o'r disgyblion, a Chymraeg 7%, ond gall 40% o'r disgyblion siarad y Gymraeg i safon iaith gyntaf. Roedd hyn yn gynydd arwyddocaol ers yr arolygiad diwethaf ym 1998.
Uzmaston, Boulston a Slebets
Cymuned yn ne Sir Benfro, Cymru, yw Uzmaston, Boulston a Slebets (Saesneg: Uzmaston, Boulston and Slebech). Saif yng ngorllewin y sir, i'r de-ddwyrain o dref Hwlffordd, yn y man lle mae Afon Cleddau Wen ac Afon Cleddau Ddu yn cwrdd. Ffurfiwyd y gymuned yn 2012 trwy gyfuno cymuned Uzmaston a Boulston â chymuned Slebech.
Mae'r gymuned yn cynnwys pentrefi Uzmaston, Boulston a Slebets. Ymhlith nodweddion diddorol yr ardal mae Ffynnon Higgon, sy'n dyddio o'r 14g a phlasdy Boulston Manor (1790). Roedd poblogaeth y gymuned yn 2001 yn 571.
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
La Rivolta Dei Barbari
Ffilm ddrama llawn antur gan y cyfarwyddwr Guido Malatesta yw La Rivolta Dei Barbari a gyhoeddwyd yn 1964. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Guido Malatesta a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Carlo Franci.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Susan Sullivan, Andrea Aureli, Maria Grazia Spina, Gabriele Antonini, Mario Feliciani, Gaetano Scala a Gilberto Galimberti. Mae'r ffilm La Rivolta Dei Barbari yn 80 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1964. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. Strangelove sef ffilm gomedi ddu sy’n dychanu'r Rhyfel Oer a’r gwrthdaro niwclear rhwng yr Undeb Sofietaidd a'r Unol Daleithiau. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guido Malatesta nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Notogomphus cottarellii
Gwas neidr o deulu'r Gomphidae (neu'r 'Gweision neidr tindrom') yw'r Notogomphus cottarellii. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
The Connected Baby
Ffilm ddogfen yw The Connected Baby a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sheldwich
Pentref a phlwyf sifil yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy Sheldwich. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Swale.
Talea
Ffilm Almaeneg o Awstria yw Talea gan y cyfarwyddwr ffilm Katharina Mückstein. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstria.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Katharina Mückstein nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Return to Oz
Ffilm ffantasi sy'n seiliedig ar y llyfrau Oz yw Return to Oz (1985). Mae'r stori'n cymysgu'r llyfrau The Marvelous Land of Oz ac Ozma of Oz gan L. Frank Baum.
Creulys dail llysiau'r lliw
Planhigyn blodeuol o deulu llygad y dydd a blodyn haul ydy Creulys dail llysiau'r lliw sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Asteraceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Senecio glastifolius a'r enw Saesneg yw Woad-leaved ragwort.
Daw'r gair "Asteraceae", sef yr enw ar y teulu hwn, o'r gair 'Aster', y genws mwyaf lluosog o'r teulu - ac sy'n tarddu o'r gair Groeg ἀστήρ, sef 'seren'.
Cold Hatton
Pentref yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy Cold Hatton. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Ercall Magna yn awdurdod unedol Telford a Wrekin.
Amgueddfa'r Prado
Amgueddfa ac oriel celf ym Madrid, prifddinas Sbaen yw Amgueddfa'r Prado (Sbaeneg: Museo del Prado), y cyfeirir ato gan amlaf fel "y Prado" (El Prado). Mae'n gartref i un o'r casgliadau gorau o gelf Ewropeaidd sy'n cynnwys gweithiau sy'n o'r 12g hyd ddechrau'r 19eg ganrif, wedi'i sylfeini ar y cyn Casgliad Brenhinol Sbaenaidd. Sefydwlyd y Prado fel amgueddfa ar gyfer peintiadau a cherfluniau, ond ceir yno hefyd dros 5,000 llun, 2,000 print, 1,000 o ddarnau arian a medalau, a bron i 2,000 o wrthrychau celf eraill. Ceir dros 700 cerflun. Mae'r casgliad o beintiadau yn cynnwys 7,800 paentiad, ond dim ond tua 900 sydd i'w gweld gan y cyhoedd ar unrhyw un adeg oherwydd prinder lle. Mae'n un o brif atyniadau twristaidd Madrid ac fe'i ystyrir yn gyffredinol fel un o'r amgueddfeydd pwysicaf yn y byd. Cafodd ei sefydlu yn 1819.
Laure Civeyrel
Mae Laure Civeyrel (ganwyd 1958) yn fotanegydd nodedig a aned yn Ffrainc.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Grantwood Village, Missouri
Tref yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Grantwood Village, gan gynnwys:
9fed ganrif
8g - 9g - 10g
800au 810au 820au 830au 840au 850au 860au 870au 880au 890au
Blynyddoedd a degawdau
800au 800 801 802 803 804 805 806 807 808 809
820au 820 821 822 823 824 825 826 827 828 829
830au 830 831 832 833 834 835 836 837 838 839
840au 840 841 842 843 844 845 846 847 848 849
850au 850 851 852 853 854 855 856 857 858 859
860au 860 861 862 863 864 865 866 867 868 869
880au 880 881 882 883 884 885 886 887 888 889
890au 890 891 892 893 894 895 896 897 898 899
900au 900
Rhegen wynepgoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Rhegen wynepgoch (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: rhegennod wynepgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Laterallus xenopterus; yr enw Saesneg arno yw Rufous-faced crake. Mae'n perthyn i deulu'r Rhegennod (Lladin: Rallidae) sydd yn urdd y Gruiformes.
Llwyn-cus
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Rhegen wynepgoch
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn L. xenopterus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r rhegen wynepgoch yn perthyn i deulu'r Rhegennod (Lladin: Rallidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Llwyn-cus
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Ben Tirran - White Hill
Mae Ben Tirran - White Hill yn gopa mynydd a geir ar y daith o Braemar i Monadh Rois (Montrose) ym mynyddoedd y Grampians yn yr Alban;.
Enw'r fam fynydd ydy Ben Tirran.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae copa Ben Tirran - White Hill yn cael ei alw'n Corbett Top of Corbett. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.
Ears, Open. Eyeballs, Click.
Ffilm ddogfen yw 'Ears, Open. Eyeballs, Click.' a gyhoeddwyd yn 2005. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llwyn-iarth
Mae Llwyn-iarth, i'r gorllewin o dref Dolgellau, Gwynedd, wedi'i dynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 24 Gorffennaf 2001 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 55.78 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Ffamus
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cottage to Let
Ffilm bropoganda a ffilm am ysbïwyr gan y cyfarwyddwr Anthony Asquith yw Cottage to Let a gyhoeddwyd yn 1941. Fe'i cynhyrchwyd gan Edward Black yn y Deyrnas Gyfunol; y cwmni cynhyrchu oedd Gainsborough Pictures. Lleolwyd y stori yn yr Alban. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Geoffrey Kerr a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Charles Williams. Dosbarthwyd y ffilm gan Gainsborough Pictures.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw John Mills, Alastair Sim, Michael Wilding, George Cole, Leslie Banks, Catherine Lacey, Carla Lehmann a Frank Cellier. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ball of Fire sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Jack E. Cox oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anthony Asquith ar 9 Tachwedd 1902 yn Llundain a bu farw yn yr un ardal ar 21 Chwefror 1968. Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg Balliol, Rhydychen.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anthony Asquith nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ysgol Gynradd Lansdowne
Ysgol gynradd yn Nhreganna, Caerdydd ydy Ysgol Gynradd Lansdowne (Saesneg: Lansdowne Primary School). Sefydlwyd ym 1898, a dathlodd ei phen-blwydd yn 110 ar 17 Ionawr 2008.
Gan fod cymaint o alw am addysg Gymraeg yng Nghaerydd a 8,000 o lefydd gwag yn ysgolion cyfrwng Saesneg y ddinas, felly, yn 2009, roedd bwriad cau Ysgol Gynradd Lansdowne a symud Ysgol Gymraeg Treganna i'r safle hwnnw, sydd llawer mwy. Ond rhoddwyd y gorau i gynlluniau i gau'r ysgol yn dilyn protestiadau gan rieni.
Carn an t-Sagairt Mor - Creag nan Leachda
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae copa Carn an t-Sagairt Mor - Creag nan Leachda yn cael ei alw'n Corbett Top of Munro neu'n HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Final Destination 5
Ffilm arswyd sy'n llawn gwaed a thrywanu gan y cyfarwyddwr Steven Quale yw Final Destination 5 a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd ei ffilmio yn Vancouver.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw David Koechner, Jacqueline MacInnes Wood, Emma Bell, Amanda Detmer, Devon Sawa, Tony Todd, Kerr Smith, Nicholas D'Agosto, Courtney B. Vance, Arlen Escarpeta a Miles Fisher. Mae'r ffilm Final Destination 5 yn 92 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Brian Pearson oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Steven Quale ar 30 Tachwedd 1967 yn Evanston, Illinois.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Steven Quale nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rengasmatka Eli Peräkylän Pikajuna
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ilmari Unho ar 22 Hydref 1906.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ilmari Unho nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Kilroy Sen Teki
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Ilmari Unho yw Kilroy Sen Teki a gyhoeddwyd yn 1948. Fe'i cynhyrchwyd yn y Ffindir. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffinneg.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1948. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Treasure of the Sierra Madre sy’n ffilm antur (cowboi i ryw raddau), gan John Huston. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,340 o ffilmiau Ffinneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ilmari Unho ar 22 Hydref 1906.
1910
19g - 20g - 21g
Indiana Jones and the Temple of Doom
Ffilm yn y gyfres Indiana Jones sy'n serennu Harrison Ford a Kate Capshaw yw Indiana Jones and the Temple of Doom (1984).
1910
1960au 1870au 1880au 1890au 1900au - 1910au - 1920au 1930au 1940au 1950au 1960au
1905 1906 1907 1908 1909 - 1910 - 1911 1912 1913 1914 1915
Earl Scruggs
Cerddor y Tir Glas o Americanwr oedd Earl Eugene Scruggs (6 Ionawr 1924 – 28 Mawrth 2012) a boblogeiddiodd arddull Scruggs, sef canu'r banjo trwy ei blicio â thri bys.
Dechreuodd Scruggs canu'r banjo'n bedwar mlwydd oed yng nghefn gwlad Gogledd Carolina. Pan oedd yn 10, dechreuodd blicio â'i fawd a'i fysedd blaen a chanol, techneg oedd i'w chael yng Ngogledd Carolina ond nid oedd mor boblogaidd â dull clawhammer. Dysgodd Scruggs i bwysleisio'r felodi â'r bawd ac i ganu'r harmoni â'r ddau fys.
Ymunodd Scruggs â'r Blue Grass Boys dan Bill Monroe ym 1945, y band a arloesodd canu'r Tir Glas. Ar ôl gadael y band ym 1948, cydweithiodd Scruggs â'r gitarydd Lester Flatt, gan flaenu'r Foggy Mountain Boys. Recordiodd y ddau "Foggy Mountain Breakdown" ym 1949, a "The Ballad of Jed Clampett", sef arwyddgan y comedi sefyllfa The Beverly Hillbillies. Ym 1969 sefydlodd Scruggs yr Earl Scruggs Revue â'i feibion, gan ddod â therfyn i'w waith â Flatt. Hyd ei oes, roedd Scruggs yn agored i bob math o gerddoriaeth. Perfformiodd a recordiodd â nifer o gantorion a cherddorion gan gynnwys Bob Dylan, Joan Baez, Ravi Shankar, Leonard Cohen, Billy Joel, Steppenwolf, Sting, Elton John, Don Henley, a Johnny Cash.
Yor, The Hunter From The Future
Ffilm ffantasi llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Antonio Margheriti yw Yor, The Hunter From The Future a gyhoeddwyd yn 1983. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal, Twrci a Ffrainc. Lleolwyd y stori yn Twrci. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Guido and Maurizio De Angelis.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Nello Pazzafini, Corinne Cléry, Reb Brown, Luciano Pigozzi, Carole André, John Steiner a Gregory Snegoff. Mae'r ffilm Yor, The Hunter From The Future yn 85 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1983. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Star Wars Episode VI: Return of the Jedi sef ffilm ffugwyddonol gan y cyfarwyddwr ffilm Richard Marquand, Cymro o Lanishen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antonio Margheriti ar 19 Medi 1930 yn Rhufain a bu farw ym Monterosi ar 4 Chwefror 2010.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antonio Margheriti nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ysgol Dyffryn Trannon
Ysgol gynradd ddwyieithog ym mhentref Trefeglwys yw Ysgol Dyffryn Trannon, ar gyfer plant 4 i 11 oed. Daw'r disgyblion o bentref ac ardal leol Trefeglwys a thref Llanidloes a'r ardal leol. Yn 2012 roedd 8 athro a 10 cynorthwyydd dosbarth.
Afon Cadnant
Afon ar Ynys Môn sy'n llifo i mewn i Afon Menai yw Afon Cadnant. Ceir ei tharddle i'r gogledd o bentref Llandegfan, lle mae nifer o nentydd yn cyfarfod. Llifa tua'r de ar hyd Cwm Cadnant i gyrraedd Afon Menai ychydig i'r dwyrain o dref Porthaethwy. Ceir olion nifer o felinau dŵr ar hyd yr afon, ac mae Coed Cadnant, yn rhan isaf Cwm Cadnant, wedi ei ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig.
Rhydd yr afon ei henw i gymuned Cwm Cadnant.
bawd|dim|250px|Afon Cadnant
Hasemann's Daughters
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Heinrich Bolten-Baeckers yw Hasemann's Daughters a gyhoeddwyd yn 1920. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Hasemanns Töchter ac fe’i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sabine Impekoven a Leo Peukert. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1920. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Cabinet of Dr. Caligari sef ffilm arswyd Almaeneg gan Robert Wiene.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Heinrich Bolten-Baeckers nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
WFIKKN1
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn WFIKKN1 yw WFIKKN1 a elwir hefyd yn WAP, follistatin/kazal, immunoglobulin, kunitz and netrin domain containing 1 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 16, band 16p13.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn WFIKKN1.
Colebatch, Swydd Amwythig
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy Colebatch. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Amwythig.
Caradog ap Meirion
Roedd Caradog ap Meirion (730? - 798?) yn frenin Gwynedd.
Bywgraffiad
Credir iddo ddilyn ei gefnder Rhodri Molwynog ap Idwal ar yr orsedd tua 754. Dywedir ei fod yn ddisgynnydd Owain Danwyn mab Einion Yrth ap Cunedda Wledig. Mae'r cyfnod yn un tywyll iawn yn hanes Gwynedd a'r dyddiadau yn ansicr.
Mae'n werth nodi mai yn ystod y cyfnod yma, yn 754, y perswadiodd Elfoddw, esgob Bangor yr eglwys Geltaidd yng Nghymru i ddilyn dull Eglwys Rufain o benderfynu ar ddyddiad y Pasg. Roedd hyn wedi bod yn asgwrn cynnen rhwng y ddwy eglwys ers dros ganrif.
Yn ôl un traddodiad lladdwyd Caradog mewn brwydr yn erbyn byddin Mersia yn Eryri, ond yn ôl traddodiad arall cafodd ei lofruddio ar orchymyn Cynan Dindaethwy ap Rhodri, a ddaeth yn frenin yn ei le. Mae ansicrwydd ai Caradog ynteu Rhodri Molwynog oedd tad Hywel a ddilynodd Cynan ar yr orsedd.
Mahatma Gandhi
Cenedlaetholwr gwrth-wladychol a heddychwr o India oedd Mohandas Karamchand Gandhi (2 Hydref 1869 – 30 Ionawr 1948) (Devanagari: मोहनदास करमचन्द गांधी, Gujarati મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી). Roedd hefyd yn gyfreithiwr Indiaidd, a moesegydd gwleidyddol a heddychwr a arweiniodd wrthwynebiad di-drais ei bobl yn eu hymgyrch lwyddiannus dros annibyniaeth India yn erbyn rheolaeth Lloegr (Prydain), ac i ysbrydoli ymgyrchoedd dros hawliau sifil a rhyddid ledled y byd.
Mae'r enw Mahātmā anrhydeddus (Sansgrit: "eneidfawr" neu "hybarch"), a gymhwyswyd gyntaf iddo ym 1914 yn Ne Affrica, bellach yn cael ei ddefnyddio ledled y byd. Adnabyddir ef fel rheol fel Mahatma Gandhi; ystyr Mahatma yw "Eneidfawr".
Mae ei athroniaeth wedi dylanwadu ar nifer o arweinwyr ymgyrchoedd am hawliau, er enghraifft Martin Luther King a Nelson Mandela.
Daeth yn arweinydd Cyngres Genedlaethol India ym 1921, ac arweiniodd Gandhi ymgyrchoedd ledled y wlad i leddfu tlodi, ehangu hawliau menywod, adeiladu hawliau crefyddol ac ethnig, dod â chyffyrddadwyedd (untouchability) i ben, ac, yn anad dim, cyflawni swaraj. Roedd y syniad o swaraj, neu hunanreolaeth yn pwysleisio llywodraethu, nid gan lywodraeth hierarchaidd, ond trwy hunan-lywodraethu trwy unigolion ac adeiladu cymunedol, lle mae'r ffocws ar ddatganoli gwleidyddol.
Mabwysiadodd Gandhi y dhoti byr - math o wisg wedi'i wehyddu ag edafedd wedi'i nyddu â llaw er mwyn uniaethu â thlodion gwledig India. Dechreuodd fyw mewn cymuned hunangynhaliol, i fwyta bwyd syml, ac ymgymryd ag ymprydiau hir fel modd o fewn-fyfyrio ac fel protest wleidyddol. Gan ddod â chenedlaetholdeb gwrth-wladychol i'r Indiaid cyffredin, arweiniodd Gandhi drwy herio'r dreth halen a orfodwyd gan Loegr gyda'r 400 km (250 milltir) ym 1930 ac wrth alw ar y Saeson i adael India ym 1942. Fe'i carcharwyd lawer gwaith ac am nifer o flynyddoedd yn Ne Affrica ac India.
Mae pen-blwydd Gandhi, 2 Hydref, yn cael ei gofio yn India fel Gandhi Jayanti, gwyl genedlaethol, a ledled y byd fel Diwrnod Rhyngwladol Di-drais. Mae Gandhi yn cael ei ystyried yn gyffredin, er nad yn swyddogol, yn Dad y Genedl yn India ac fe'i gelwid yn gyffredin yn Bapu (Gwjarati : y tad, dada  ).
Crynodeb o'i fywyd cynnar
Ganed Gandhi i deulu Hindŵaidd yn Porbandar yn nhalaith Gujarat, India yn 1869. Roedd ei dad yn dal swydd uchel yn Porbandar. Priodwyd ef yn 15 oed i Kasturba Makharji, hithau'n 13 oed. Cawsant bedwar mab: Harilal, Manilal, Ramdas a Devdas Gandhi. Addysgwyd ef yn Porbandar ac yna yn Rajkot a Bhavnagar. Dymunai ei rieni iddo fod yn fargyfreithiwr a gyrrwyd ef i Lundain yn 19 oed i'w hyfforddi yn y gyfraith.
Roedd Gandhi wedi addo i'w fam cyn cychwyn i Lundain na fyddai'n cyffwrdd cig nag alcohol tra byddai yno. Ymunodd â Chymdeithas y Llysieuwyr, a daeth rhai o aelodau'r gymdeithas yma ag ef i gysylltiad a'r Theosophyddion a gafodd gryn ddylanwad arno, gan ei annog i astudio'r Bhagavad Gita.
Gandhi yn Ne Affrica
Yn Ne Affrica y dechreuodd Gandhi gymeryd diddordeb mewn gwleidyddiaeth. Un o'r digwyddiadau a ysbrydolodd hyn oedd cael ei daflu oddi ar drên yn Pietermaritzburg pan ar daith i Pretoria. Roedd ganddo diced dosbarth cyntaf, ond pan wrthwynebodd un o'r teithwyr gwyn rannu'r dosbarth cyntaf gydag Indiad, dywedwyd wrtho am symud i'r trydydd dosbarth. Gwrthododd Gandhi, a thaflwyd ef o'r trên.
Dechreuodd ymgyrchu yn erbyn rhai o'r deddfau oedd yn cadw'r boblogaeth Indiaidd yn Ne Affrica mewn safle israddol. Roedd senedd Natal yn bwriadu pasio deddf i atal Indiaid rhag pleidleisio, a chymerodd Ganhi ran amlwg yn yr ymgyrch yn erbyn y ddeddf. Ni lwyddwyd i atal y ddeddf yma rhag dod i rym, ond aeth ymlaen i ymgyrchu ar faterion eraill, gan sefydlu Cyngres Indiaidd Natal yn 1894. Yn 1906 daeth llywodraeth y Transvaal a deddf ymlaen i orfodi pob Indiad i gofrestru, a bu Gandhi eto'n amlwg yn gwrthwynebu hyn, gan lwyddo i berswadio'r llywodraeth i gymrodeddu. Yr adeg yma y datblygodd ei syniadau am satyagraha neu "ffyddlondeb i'r gwirionedd". Heblaw'r Bhagavad Gita, cafodd syniadau Lev Tolstoy ddylanwad mawr arno.
Gandhi yn India (1914–1947)
Dychwelodd Gandhi i India yn 1914. Yn 1918, dechreuodd ymgyrch dros ffermwyr tlawd Champaran yn nhalaith Bihar, oedd yn cael eu gorfodi i dyfu indigo a chnydau tebyg yn hytrach na thyfu bwyd i'w teuluoedd, gan arwain at newyn. Yr adeg yma y galwyd ef yn Mahatma am y tro cyntaf. Yn dilyn hyn pasiwyd y Rowlatt Act yn 1919, oedd yn rhoi hawl i'r llywodraeth garcharu gwrthwynebwyr heb achos llys. Yn y terfysgoedd a ddilynodd hyn, lladdwyd 179 o brotestwyr heb arfau gan filwyr Prydeinig yn Amritsar.
Yn Ebrill 1920, etholwyd Gandhi yn arlywydd yr "All-India Home Rule League", a than ei arweiniad ef cytunodd y Gyngres Indiaidd ar y nôd o swaraj (annibyniaeth). Roedd cynlluniau Gandhi o ymgyrchu di-drais yn cynnwys gwrthod prynu nwyddau Prydeinig a cheisio bod yn hunan-gynhaliol. Treuliai Gandhi ei hun oriau yn nyddu ar droell i osgoi prynu brethyn Prydeinig. Cafodd hyn gryn lwyddiant, ond pan fu terfysg yn Uttar Pradesh yn 1922 ataliodd Gandhi yr ymgyrch. Cymerwyd ef i'r ddalfa yn fuan wedyn a chafodd ddedfryd o chwe blynedd o garchar. Rhyddhawyd ef oherwydd afiechyd yn 1924
Yn 1930 dechreuodd ar ei ymgyrch enwocaf, y "Daith Halen", 248 milltir o Ahmedabad i Dandi yn Gujarat i gasglu halen o'r môr, oedd yn torri deddf oedd yn gwahardd i Indiaid wneud eu halen eu hunain. Carcharwyd dros 60,000 o bobl yn ystod yr ymgyrch yma. bawd|230px|Gandhi yn ystod y "Daith Halen" (1930)
Roedd Gandhi hefyd yn ymgyrchu ar ran y Dalit, y bobl oedd islaw y system caste yn yr India. Arweiniai ymgyrchoedd o'i ashram yn Sevagram lle roedd yn byw bywyd syml gyda'i ddilynwyr.
Ddechrau'r 1940au dechreuodd ymgyrch newydd gyda'r arwyddait "Quit India!". Carcharwyd ef eto yn 1942 yngyd ag arweinwyr eraill y Gyngres. Tra'r oedd yn y carchar bu farw ei wraig Kasturbai. Erbyn diwedd yr Ail Ryfel Byd roedd yn amlwg fod Prydain yn barod i adael India. Yn groes i ddymuniad Gandhi, oedd yn credu y dylai Mwslimiaid a Hindwiaid fyw gyda'i gilydd fel brodyr, cytunwyd i rannu'r wlad yn India a Pacistan. Cyhoeddwyd annibyniaeth India yn 1947.
Yn Ionawr 1948 roedd Gandhi ar ei ffordd i gyfarfod gweddi yn Delhi pan saethwyd ef yn farw gan Nathuram Godse, aelod o grwp Hindŵaidd a gredai fod Gandhi yn rhy ffafriol i'r Mwslimiaid. Llosgwyd ei gorff yn Delhi ym mhresenoldeb cannoedd o filoedd o alarwyr, a gwasgarwyd ei ludw ar y môr.
Dywediadau gan Gandhi
Ar effaith handwyol yr iaith Saesneg ar ddiwylliant cynhenid India:
"Mae pobl fel pe baen nhw wedi meddwi ar win y Saesneg. Maen nhw'n siarad Saesneg yn eu clybiau, yn eu tai, ymhob man. Maen nhw'n colli eu hunaniaeth genedlaethol."
Bywyd a chefndir cynnar
Ganed Mohandas Karamchand Gandhi ar 2 Hydref 1869 mewn i gymuned Modh Hindwaidd o fewn talaith Gujarat yn ninas Porbandar (a elwir hefyd yn Sudamapuri). Roedd Porbander yn dref arfordirol ar Benrhyn Kathiawar  yn Asiantaeth Kathiawar yn Ymerodraeth India. Gwasanaethodd ei dad, Karamchand Uttamchand Gandhi (1822-1885), fel dewan (prif weinidog) talaith Porbandar.
Er mai dim ond addysg elfennol a gafodd ac y bu gynt yn glerc yng ngweinyddiaeth y wladwriaeth, profodd Karamchand, ei dad, yn brif weinidog galluog. Yn ystod ei gyfnod, priododd Karamchand bedair gwaith. Bu farw ei ddwy wraig gyntaf yn ifanc, ar ôl iddynt, ill dwy, roi genedigaeth i ferch, ac roedd ei drydedd briodas yn ddi-blant. Yn 1857, gofynnodd Karamchand am ganiatâd ei drydedd wraig i ailbriodi; y flwyddyn honno, priododd Putlibai (1844-1891), a ddaeth hefyd o Junagadh, ac a oedd o deulu Pranami Vaishnava. Ganwyd tri o blant i Karamchand a Putlibai dros y degawd nesaf: mab, Laxmidas (tua 1860); merch, Raliatbehn (1862–1960); a mab arall, Karsandas (c. 1866–1913).
Ar 2 Hydref 1869, esgorodd Putlibai ar ei phlentyn olaf, Mohandas, mewn ystafell dywyll, ddi-ffenestr ar lawr gwaelod preswyl teulu Gandhi yn ninas Porbandar. Yn blentyn ifanc, disgrifiwyd Gandhi gan ei chwaer Raliat fel "plentyn aflonydd fel arian byw, naill ai'n chwarae neu'n crwydro o gwmpas. Un o'i hoff bleser oedd chwarae gyda chlustiau cŵn." Cafodd y clasuron Indiaidd, yn enwedig straeon Shravana a'r brenin Harishchandra, effaith fawr ar Gandhi yn ei blentyndod. Yn ei hunangofiant, mae'n cyfaddef iddynt adael argraff annileadwy ar ei feddwl. Mae'n ysgrifennu: "Fe wnaeth fy mhoeni ac mae'n rhaid fy mod i wedi actio'r Harishchandra i mi fy hun lawer o weithiau." Gellir olrhain dylanwad cynnar Gandhi gyda gwirionedd a chariad fel y prif werthoedd i'r cymeriadau epig hyn.
Roedd cefndir crefyddol y teulu yn amrywiol. Roedd tad Gandhi, Karamchand, yn Hindŵ ac roedd ei fam Putlibai hefyd o deulu Hindwaidd Pranami Vaishnava (un o'r prif enwadau. Roedd tad Gandhi o gast Modh Baniya, y dosbarth (neu'r caste uchaf) yn varna Vaishya (y 3ydd caaste uchaf). Daeth ei fam o draddodiad Pranami canoloesol Krishna bhakti, y mae ei destunau crefyddol yn cynnwys y Bhagavad Gita, y Bhagavata Purana, a chasgliad o 14 testun gyda dysgeidiaeth y mae'r traddodiad yn credu sy'n cynnwys hanfod y Veda, y Corân a'r Beibl. Cafodd Gandhi ei ddylanwadu'n ddwfn gan ei fam, dynes hynod dduwiol na fyddai "yn meddwl cymryd ei phrydau bwyd heb ei gweddïau beunyddiol ... byddai'n cymryd yr addunedau anoddaf a'u cadw heb gwyno. Nid oedd mynd ar ddau neu dri ympryd yn olynol yn ddim byd iddi."
Ym 1874, gadawodd tad Gandhi, Karamchand, Porbandar am dalaith lai Rajkot, lle daeth yn ymgynghorydd i'w reolwr, y Thakur Sahib; er bod Rajkot yn wladwriaeth llai mawreddog na Porbandar, roedd asiantaeth wleidyddol ranbarthol Prydain wedi'i lleoli yno, a roddodd fesur o ddiogelwch (a elwid y diwan) i'r dalaith. Ym 1876, daeth Karamchand yn diwan o Rajkot a dilynwyd ef yn diwan o Porbandar gan ei frawd Tulsidas. Yna ailymunodd ei deulu ag ef yn Rajkot. bawd|Gandhi (dde) gyda'i frawd hynaf Laxmidas ym 1886. Yn 9 oed, aeth Gandhi i'r ysgol leol yn Rajkot, ger ei gartref. Yno, astudiodd elfennau o rifyddeg, hanes, yr iaith Gwjarati a daearyddiaeth. Yn 11 oed, ymunodd â'r Ysgol Uwchradd yn Rajkot, Ysgol Uwchradd Alfred, sef yr ysgol Saesneg gyntaf, ac un o'r ysgolion hynaf yn India heddiw. Roedd Gandhi'n fyfyriwr cyffredin, enillodd rai gwobrau, ond roedd yn fyfyriwr swil, heb unrhyw ddiddordeb mewn chwaraeon; ei unig gymdeithion oedd llyfrau a gwersi ysgol.
Ym Mai 1883, priodwyd Mohandas, 13-mlwydd-oed â Kasturbai Makhanji Kapadia, 14 oed (roedd ei henw cyntaf fel arfer yn cael ei fyrhau i "Kasturba", a'r term teuluol i "Ba") mewn priodas wedi'i threfnu, yn ôl yr arfer yn y rhanbarth hwnnw. Yn y broses, collodd flwyddyn o'r ysgol ond yn ddiweddarach caniatawyd iddo wneud iawn trwy gyflymu ei astudiaethau. Roedd ei briodas yn ddigwyddiad ar y cyd, lle priodwyd ei frawd a'i gefnder hefyd ar yr un pryd. Wrth gofio diwrnod eu priodas, dywedodd unwaith, "Gan nad oeddem yn gwybod llawer am briodas, i ni roedd yn golygu gwisgo dillad newydd yn unig, bwyta losin a chwarae gyda pherthnasau." Yn ôl y traddodiad cyffredinol, roedd y briodferch glasoed i dreulio llawer o amser yn nhŷ ei rhieni, yn hytrach na gyda'i gŵr.
Wrth ysgrifennu flynyddoedd yn ddiweddarach, disgrifiodd Mohandas, gyda gofid, y teimladau rhywiol a deimlai tuag at y briodferch ifanc, "hyd yn oed yn yr ysgol roeddwn i'n arfer meddwl amdani, ac yn poeni am gyfarfod fin nos a'n cyfarfod y bore wedyn yn fy mhoeni." Yn ddiweddarach fe gofiodd deimlo'n genfigennus ac yn feddiannol ohoni, fel pan fyddai hi'n ymweld â theml gyda'i ffrindiau benywaidd, a'i chwantu.
Ddiwedd 1885, ddwy flynedd wedyn, bu farw tad Gandhi, Karamchand. Cafodd Gandhi, a oedd yn 16 oed ar y pryd, a'i wraig 17 oed eu babi cyntaf, a oroesodd ychydig ddyddiau'n unig. Roedd y ddwy farwolaeth yn poeni Gandhi. Wedi hynny, cafodd y pâr ifanc bedwar plentyn arall, pedwar mab: Harilal, a anwyd ym 1888; Manilal, a anwyd ym 1892; Ramdas, ganwyd ym 1897; a Devdas, ganwyd ym 1900.
Myfyriwr y gyfraith
Wedi i Gandhi adael y coleg rhataf y gallai ei fforddio yn Bombay cynghorodd Mavji Dave Joshiji, offeiriad Brahmin a ffrind i'r teulu, Gandhi y dylai ystyried astudio'r gyfraith yn Llundain. Yng Ngorffennaf 1888, esgorodd ei wraig Kasturba ar eu mab cyntaf i oroesi, sef, Harilal. Nid oedd ei fam yn gyffyrddus â Gandhi yn gadael ei wraig a'i deulu, ac yn mynd mor bell oddi cartref a cheisiodd ewythr Gandhi Tulsidas hefyd ei gynghori i'w nai beidio a mynd i Lundain. Roedd Gandhi eisiau mynd. I berswadio ei wraig a'i fam, gwnaeth Gandhi adduned o'u blaen, y byddai'n ymatal rhag bwyta cig, yfed alcohol nac yn ymwneud â menywod. Cytunodd brawd Gandhi, Laxmidas, a oedd eisoes yn gyfreithiwr, y byddai'n beth da i Gandhi astudio yn Llundain a chefnogodd ef i'r carn, ac yn ariannol. O'r diwedd, rhoddodd Putlibai ei chaniatâd a'i bendith i Gandhi.
Ar 10 Awst 1888, gadawodd Gandhi 18 oed, Porbandar am Mumbai, a elwid wedyn yn Bombay. Ar ôl cyrraedd Mumbai, arhosodd gyda'r gymuned Modh Bania, lleol. Rhybuddiwyd ef gan henuriaid y gymuned y byddai'r Saeson yn ei demtio i gyfaddawdu o ran ei grefydd, a bwyta, yfed a hel merched, yn ffyrdd y Gorllewin. Er gwaethaf i Gandhi eu hysbysu o'i addewid i'w fam, cafodd ei ddiarddel o'i gaste. Anwybyddodd Gandhi hyn, ac ar 4 Medi, hwyliodd o Bombay i Lundain, gyda'i frawd yn ffarwelio ag ef ar y lan. Mynychodd Gandhi Goleg y Brifysgol, Llundain (UCL), un o golegau cyfansoddol Prifysgol Llundain. bawd|Gandhi yn Llundain fel myfyriwr y gyfraith Yn UCL, astudiodd y gyfraith a chyfreitheg a gwahoddwyd ef i gofrestru yn y Deml Fewnol gyda'r bwriad o ddod yn fargyfreithiwr. Roedd swildod plentyndod a hunan-dynnu'n ôl wedi parhau trwy ei arddegau. Cadwodd y nodweddion hyn pan gyrhaeddodd Lundain, ond ymunodd â grŵp ymarfer siarad cyhoeddus a goresgynodd ei swildod yn ddigonol i ymarfer y gyfraith.
Notogomphus dendrohyrax
Gwas neidr o deulu'r Gomphidae (neu'r 'Gweision neidr tindrom') yw'r Notogomphus dendrohyrax. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Mahatma Gandhi
Myfyriwr y gyfraith
Dangosodd ddiddordeb mawr yn lles cymunedau dociau tlawd Llundain. Ym 1889, cychwynnodd anghydfod masnach chwerw yn Llundain, gyda docwyr yn streicio am well cyflog ac amodau, a morwyr, adeiladwyr llongau, merched ffatri ac eraill yn ymuno â'r streic mewn solidariaeth, i'w cefnogi. Roedd y streicwyr yn llwyddiannus, yn rhannol oherwydd Cardinal Manning, gan arwain Gandhi a ffrind Indiaidd i wneud pwynt o ymweld â'r cardinal a diolch iddo am ei waith.
Llysieuaeth a gwaith pwyllgor
Yn Llundain, dylanwadwyd ar Ghandi gan yr adduned a wnaeth i'w fam. Ceisiodd fabwysiadu arferion "Saesnig", gan gynnwys cymryd gwersi dawnsio. Fodd bynnag, nid oedd yn gwerthfawrogi'r bwyd llysieuol diflas a gynigiwyd gan ei dirfeddiannwr ac roedd eisiau bwyd yn aml nes iddo ddod o hyd i un o ychydig fwytai llysieuol Llundain. Wedi’i ddylanwadu gan ysgrifen Henry Salt, ymunodd â Chymdeithas Llysieuwyr Llundain ac fe’i hetholwyd i’w phwyllgor gwaith dan adain ei lywydd a’i gymwynaswr Arnold Hills. Tra ar y pwyllgor roedd rhai o'r llysieuwyr y cyfarfu â nhw yn aelodau o'r Gymdeithas Theosophical, a sefydlwyd ym 1875 i hyrwyddo brawdoliaeth gyffredinol, ac a oedd wedi'i neilltuo i astudio llenyddiaeth Bwdhaidd a Hindŵaidd. Anogwyd Gandhi i ymuno â nhw i ddarllen y Bhagavad Gita mewn cyfieithu yn ogystal ag yn y gwreiddiol.
Roedd gan Gandhi berthynas gyfeillgar a chynhyrchiol â Hills, ond roedd gan y ddau ddyn farn wahanol ar gyd-aelod o'r pwyllgor Thomas Allinson, a'i aelodaeth o'r LVS. Eu hanghytundeb yw'r enghraifft gyntaf hysbys o Gandhi yn herio awdurdod, er gwaethaf ei swildod a'i anfodlonrwydd tuag at wrthdaro.
Roedd Allinson wedi bod yn hyrwyddo dulliau atal cenhedlu newydd, ond anghymeradwyodd Hills a hyn, gan gredu eu bod yn tanseilio moesoldeb cyhoeddus. Credai fod llysieuaeth yn fudiad moesol ac na ddylai Allinson felly barhau'n aelod o'r LVS mwyach. Rhannodd Gandhi farn Hills ar beryglon rheoli genedigaeth, ond amddiffynodd hawl Allinson i fod yn wahanol. Byddai wedi bod yn anodd i Gandhi herio Hills gan ei fod 12 mlynedd yn hŷn nag ef, ac yn wahanol i Gandhi, yn huawdl iawn. Bu'n cyfrannu'n ariannol i goffrau'r LVS ac roedd yn 'gapten diwydiant' gyda'i gwmni Thames Ironworks, gand gyflogi dros 6,000 o bobl yn East End Llundain. Roedd hefyd yn chwaraewr chwaraeon medrus iawn a sefydlodd y clwb pêl-droed West Ham United beth amser yn ddiweddarach. Yn ei hunangofiant 1927, Vol. I, ysgrifennodd Gandhi: ''Roedd y cwestiwn o ddiddordeb mawr i mi ... roedd gen i barch mawr at Mr Hills a'i haelioni. Ond roeddwn i'n meddwl ei bod hi'n eithaf amhriodol gwahardd dyn o gymdeithas llysieuol dim ond oherwydd iddo wrthod ystyried moesau piwritanaidd fel un o wrthrychau y gymdeithas.'' Codwyd cynnig i gael gwared ar Allinson, a thrafodwyd a phleidleisiwyd arno gan y pwyllgor. Roedd swildod Gandhi yn ei rwystro rhag amddiffyn Allinson yng nghyfarfod y pwyllgor. Ysgrifennodd ei farn i lawr ar bapur ond roedd swildod yn ei atal rhag darllen ei ddadleuon, felly gofynnodd Hills, y Llywydd, i aelod arall o'r pwyllgor eu darllen allan drosto. Er bod rhai aelodau eraill o'r pwyllgor yn cytuno â Gandhi, collwyd y bleidlais ac eithriwyd Allinson. Nid oedd unrhyw falais, gyda Hills yn cynnig llwnc destun yng nghinio ffarwel LVS er anrhydedd i Gandhi ddychwelyd yn saff i India.
Ei alw i'r bar
Galwyd Gandhi, yn 22 oed, i’r bar ym mis Mehefin 1891 ac yna gadawodd Lundain am India, lle dysgodd fod ei fam wedi marw tra roedd yn Llundain a bod ei deulu wedi cadw’r newyddion oddi wrtho. Methodd ei ymdrechion i sefydlu swyddfa cyfreithwyr yn Bombay oherwydd nad oedd yn gallu croesholi tystion oherwydd ei swilder. Dychwelodd i Rajkot i wneud bywoliaeth gymedrol yn drafftio deisebau ar gyfer cyfreithwyr eraill, ond fe’i gorfodwyd i stopio pan gododd anghytundeb rhyngddo a swyddog o Loegr, Sam Sunny.
Ym 1893, cysylltodd masnachwr Mwslimaidd yn Kathiawar o'r enw Dada Abdullah â Gandhi. Roedd Abdullah yn berchen ar fusnes llongau mawr llwyddiannus yn Ne Affrica ac roedd angen cyfreithiwr ar ei gefnder pell yn Johannesburg, ac roedd yn well ganddyn nhw rywun â threftadaeth Kathiawari. Holodd Gandhi am ei gyflog am y gwaith. Fe wnaethant gynnig cyfanswm cyflog o £105 (~ $17,200 yn arian 2019) ynghyd â chostau teithio. Derbyniodd Ghandi, gan wybod y byddai o leiaf yn ymrwymiad blwyddyn yn Nhrefedigaeth Natal, De Affrica, hefyd yn rhan o'r Ymerodraeth Brydeinig.
Ymgyrchydd hawliau sifil yn Ne Affrica (1893–1914)
Yn syth ar ôl cyrraedd De Affrica, wynebodd Gandhi wahaniaethu hiliol oherwydd lliw ei groen a'i dreftadaeth wahanol, fel pawb o liw. Ni chaniatawyd iddo eistedd gyda theithwyr Ewropeaidd mewn cerbyd a dywedwyd wrtho am eistedd ar y llawr ger y gyrrwr, yna ei guro pan wrthododd; mewn man arall cafodd ei gicio i mewn i gwter am feiddio cerdded ger tŷ person gwyn; mewn achos arall taflwyd ef oddi ar drên yn Pietermaritzburg ar ôl iddo wrthod gadael y dosbarth cyntaf. Eisteddodd yn yr orsaf reilffordd, gan grynu trwy'r nos a meddwl a ddylai ddychwelyd i India neu brotestio am ei hawliau. Dewisodd brotestio a chaniatawyd iddo fynd ar y trên drannoeth. Mewn digwyddiad arall, gorchmynnodd ynad llys yn Durban i Gandhi dynnu ei benwisg, a gwrthododd ei wneud. Ni chaniatawyd i Indiaid gerdded ar lwybrau cyhoeddus yn Ne Affrica. Cafodd Gandhi ei gicio gan heddwas allan o'r llwybr troed i'r stryd heb rybudd.
Pan gyrhaeddodd Gandhi De Affrica, yn ôl Herman, roedd yn meddwl amdano'i hun fel "Prydeiniwr yn gyntaf, ac yn ail fel Indiad". Fodd bynnag, roedd y rhagfarn yn ei erbyn ef a'i gyd-Indiaid gan Saeson yn ei boeni'n fawr. Roedd yn ei chael hi'n anodd deall sut y gall rhai pobl deimlo anrhydedd neu ragoriaeth neu bleser mewn arferion mor annynol agwahaniaethu yn ôl lliw. Dechreuodd Gandhi gwestiynu safle ei bobl yn yr Ymerodraeth Brydeinig.
Daeth achos Abdullah (a ddaeth ag ef i Dde Affrica) i ben ym Mai 1894, a threfnodd y gymuned Indiaidd barti ffarwel i Gandhi wrth iddo baratoi i ddychwelyd i India. Fodd bynnag, arweiniodd cynnig gwahaniaethol newydd gan lywodraeth Natal i Gandhi ymestyn ei gyfnod yn Ne Affrica. Roedd yn bwriadu cynorthwyo Indiaid i wrthwynebu bil i wrthod yr hawl iddynt bleidleisio. Gofynnodd i Joseph Chamberlain, Ysgrifennydd Trefedigaethol Prydain, ailystyried ei safbwynt ar y bil hwn. Er na allai atal hynt y bil, llwyddodd ei ymgyrch i dynnu sylw at gwynion Indiaid yn Ne Affrica. Cydsefydlodd Gyngres Indiaidd Natal ym 1894, a thrwy'r sefydliad hwn, harneisiodd gymuned Indiaidd De Affrica yn rym gwleidyddol unedig. Yn Ionawr 1897, pan laniodd Gandhi yn Durban, ymosododd llu o ymsefydlwyr gwyn arno a dim ond trwy ymdrechion gwraig uwch-arolygydd yr heddlu y llwyddodd i ddianc. bawd| Gandhi gyda Chorfflu Ambiwlans India yn ystod [[Ail Ryfel y Boer.]] Yn 1900 yn ystod Rhyfel y Boer, gwirfoddolodd Gandhi i ffurfio grŵp o gludwyr stretsieri fel rhan o Gorfflu Ambiwlans Indiaidd, Natal. Yn ôl Arthur Herman, roedd Gandhi eisiau gwrthbrofi’r stereoteip ymerodrol Seisnig, nad oedd Hindwiaid yn ffit ar gyfer gweithgareddau “i ddynion” a oedd yn cynnwys perygl ac ymdrech, yn wahanol i’r “martial races” Mwslimaidd, bondigrybwyll. Cododd Gandhi griw o 1,000 o wirfoddolwyr Indiaidd, i gefnogi milwyr Lloegr yn erbyn y Boeriaid. Fe'u hyfforddwyd a'u hardystio'n feddygol i wasanaethu ar y rheng flaen. Cynorthwyodd yr Indiaid hyn ym Mrwydr Colenso gfel rhan o gorfflu ambiwlans gwirfoddol Gwyn. Ym mrwydr Spion Kop symudwyd Gandhi a'i gludwyr i'r rheng flaen a bu'n rhaid iddynt gario milwyr clwyfedig am filltiroedd i ysbyty maes oherwydd bod y tir yn rhy arw i'r ambiwlansys. Derbyniodd Gandhi a thri deg saith o Indiaid eraill Fedal De Affrica'r Frenhines. bawd|Gandhi (chwith) a'i wraig Kasturba (dde) (1902) Ym 1906, cyhoeddodd llywodraeth Transvaal Ddeddf newydd a oedd yn gorfodi'r boblogaeth Indiaidd a Tsieineaidd i gofrestru. Mewn cyfarfod protest torfol a gynhaliwyd yn Johannesburg ar 11 Medi y flwyddyn honno, mabwysiadodd Gandhi ei fethodoleg esblygol o Satyagraha (defosiwn i’r gwir), ei brotest ddi-drais, cyntaf. Yn ôl Anthony Parel, dylanwadwyd ar Gandhi hefyd gan destun moesol Tamil Tirukkuṛaḷ ar ôl i Leo Tolstoy ei grybwyll yn eu gohebiaeth a ddechreuodd gyda'r geiriau "A Letter to a Hindu". Anogodd Gandhi yr Indiaid i herio’r gyfraith newydd ac i ddioddef y gosb am wneud hynny. Roedd syniadau Gandhi am brotestio, sgiliau perswadio a chysylltiadau cyhoeddus wedi aeddfedu ac wedi dod i'r amlwg. Aeth â'r rhain yn ôl i India ym 1915.
Shepherdswell
Pentref yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy Shepherdswell (neu Sibertswold). Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Shepherdswell with Coldred yn ardal an-fetropolitan Dover.
Dolydd Llymwynt
Mae Dolydd Llymwynt wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 26 Chwefror 1999 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 7.16 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Elisabeth Grümmer
Roedd Elisabeth Schilz Grümmer (31 Mawrth 1911 - 6 Tachwedd 1986) yn soprano Almaenig. Mae hi wedi cael ei disgrifio fel "cantores wedi'i bendithio â dawn gerddorol gain, didwylledd cynnes, a llais o harddwch eithriadol".
Bywyd
Ganed Grümmer yn Niederjeutz  (Yutz, bellach), Alsace-Lorraine, Ffrainc ] i rieni Almaenig. Ym 1918, cafodd ei theulu eu halltudio o Lorraine, ac ymgartrefodd ym Meiningen, lle bu’n astudio theatr gan wneud ei ymddangosiad cyntaf ar y llwyfan fel Klärchen yn Egmont Goethe.
Dolydd Llymwynt
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.