cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1960au
Pobl ifanc
Daeth gwahaniaethau ffasiwn yn arwydd gweledol o fwlch y cenedlaethau. O ran dillad, cafwyd datblygiadau fel sgertiau byrrach i ferched, ac roedd steiliau gwallt hirach yn fwy derbyniol i fechgyn. Caiff elfennau eithafol y gwahaniaethau hyn yn ffasiwn y 1960au eu dychanu yn y gân ‘Dedicated Follower of Fashion’ 72 (1966) gan The Kinks.
Ffasiwn a Carnaby Street, Llundain
bawd|Pobol ifanc yn Carnaby Street, Llundain tua 1966. Erbyn y 1960au cynnar, roedd pobl ifanc wedi dod yn grŵp pwysig o ddefnyddwyr. Erbyn 1967, roedd hanner y dillad menywod a oedd yn cael eu gwneud ym Mhrydain yn cael eu gwerthu i ferched rhwng 15 a 19 oed. Dechreuodd ffasiwn newid yn gyflym iawn wrth i ddillad gael eu creu i fod yn dafladwy yn hytrach nag i’w cadw. Daeth ffasiwn yn fwy llachar ac yn fwy arbrofol wrth i ddatblygiadau technolegol arwain at ddeunyddiau newydd fel plastig PVC, neilon, polyester ac acrylic, a oedd i gyd yn rhatach, yn ogystal â bod yn haws i’w siapio a’u lliwio. Cafodd dylunwyr fel Mary Quant, a’i chadwyn o siopau bwtîc, ddylanwad mawr ar y ffasiynau newydd hyn, gan gyflwyno syniadau newydd mentrus fel y sgert mini. Cynyddodd poblogrwydd y ffasiynau newydd hyn oherwydd modelau fel Twiggy a Jean Shrimpton. Daeth ffasiwn yn ddiwydiant pwysig iawn ym Mhrydain, gyda’i ganolfan o amgylch Carnaby Street yn Llundain.
Rhesymau am y bwlch rhwng y cenedlaethau
Roedd gan bobl ifanc yn y 1950au a’r 1960au fwy o annibyniaeth ar eu rhieni nag unrhyw genhedlaeth o bobl ifanc o’u blaenau. Roedden nhw’n cael addysg well ac roedd ganddyn nhw fwy o sicrwydd ariannol, felly roedden nhw’n gallu datgan yn fwy hyderus eu hawl i gwestiynu pethau a gwneud eu dewisiadau eu hunain. Roedd mwy a mwy o blant dosbarth canol yn benodol yn gadael yr ysgol yn 16 oed neu’n aros i fynd i’r brifysgol – grantiau’r wladwriaeth oedd yn talu am hynny bellach. Rhwng 1961 ac 1969, cynyddodd nifer y myfyrwyr amser llawn mewn addysg bellach o 200,000 i 390,000.
Gan fod pobl ifanc yn treulio mwy o amser mewn addysg, roedden nhw’n teimlo llai o angen i ganolbwyntio ar waith ac ennill arian, a oedd wedi bod yn bwysig iawn i genhedlaeth eu rhieni. Roedd ganddyn nhw fwy o amser a mwy o annibyniaeth, ac roedden nhw’n gallu canolbwyntio mwy ar ddatblygu eu hunaniaeth benodol nhw.
Roedd gan bobl ifanc hyd yn oed eu lleoedd eu hunain i fynd iddyn nhw, i dreulio amser gyda phobl ifanc eraill. Daeth bariau coffi fel 2is yn Soho, El Toro yn Muswell Hill neu’r Kardomah yn Lerpwl yn fannau cyfarfod ar gyfer pobl ifanc yn eu harddegau, oherwydd byddai landlordiaid tafarndai yn gwrthod mynediad i'r rhai a oedd dan oed. Roedd gan fariau coffi jiwcbocsys a oedd yn chwarae’r gerddoriaeth ddiweddaraf o America, a chynhaliwyd perfformiadau cerddoriaeth fyw yn y bariau weithiau, hyd yn oed. Daeth bariau byrgyrs Wimpy yn lleoedd lle byddai pobl ifanc yn cyfarfod â’i gilydd hefyd.
Oherwydd hynny, roedd gan bobl ifanc safbwynt gwahanol ar y byd o gymharu â’u rhieni. Roedd y genhedlaeth hŷn wedi cael ei magu mewn cyfnod o ryfel a chaledi, ac roedd y genhedlaeth iau wedi cael ei magu mewn cyfnod o gyfoeth. Roedd y syniadau o ddyletswydd, cyfrifoldeb ac ufuddhau i orchmynion yn cael eu gweld yn llai pwysig gan bobl ifanc nad oedden nhw wedi ymladd mewn rhyfel na gwneud Gwasanaeth Cenedlaethol. Yn y 1960au, arweiniodd y gwahaniaeth mewn safbwyntiau rhwng y ddwy genhedlaeth hyn at ddisgrifio diddordebau pobl ifanc yn 'wrth-ddiwylliannol'. Caiff y gwahaniaethau hyn rhwng y genhedlaeth hŷn a’r genhedlaeth iau eu harchwilio yn y gân ‘My Generation’ (1965) gan The Who, sy’n dechrau gyda’r llinell ‘People try to put us down’.
Dylanwad America
bawd|Heddlu'n gwylio protest yn erbyn Rhyfel Fietnam yn [[San Francisco, yn ystod y Summer of Love, 1967]] Bu rôl cenhedlaeth ifanc America yn ganolog i ysbryd chwyldroadol y 1960au. Roedd agweddau pobl ifanc tuag at awdurdod a thuag at fywyd yn gyffredinol yn elfen ganolog i’r chwyldro a fu yn y gymdeithas yn ystod y 1960au. Trodd llawer o bobl ifanc yn erbyn ffordd o fyw eu rhieni, gyda rhai yn troi at wleidyddiaeth radicalaidd a throi yn hipis. Daeth dillad yr hipis, gyda’u gwallt hir a'u crefyddau cyfriniol, yn boblogaidd iawn, ac roedd eu parodrwydd i ddefnyddio cyffuriau, i fabwysiadu ymddygiad rhywiol llac ac i arbrofi gyda myfyrdod yn symbol o’u hymateb i geidwadaeth a natur gydymffurfiol y gymdeithas y 1950au. Eu slogan oedd ‘Make Love not War’ a doedd ganddyn nhw ddim ffydd yng ngallu'r gwleidyddion. Roedd  llawer yn cefnu ar syniadau eu rhieni o gael swydd a oedd yn talu’n dda. Roedden nhw’n grac gydag ymyrraeth Llywodraeth UDA yn Fietnam ac yn ymgyrchu yn erbyn yr hiliaeth a fodolai yng nghymdeithas UDA. Roeddent am greu cymdeithas fwy rhyddfrydol ei natur, oedd yn cwestiynu awdurdod a llywodraeth ac yn mynnu mwy o ryddid a hawliau i fenywod a lleiafrifoedd. Roedd y ‘gwrth-ddiwylliant’ yma'n hyrwyddo’r defnydd o gyffuriau fel LSD a marijuana, ac roedd cerddoriaeth seicedelig yn rhan o’r un diwylliant. Roedd llawer ohonynt yn cefnogi dulliau di-drais, ac oherwydd eu bod yn gwisgo blodau ac yn dosbarthu blodau i’r heddlu fe gawson nhw eu galw yn ‘Blant y Blodau’. Roeddent yn byw mewn cymunedau (communes) a daeth Califfornia a San Francisco yn ganolfannau pwysig i’r hipis yn UDA. Yn ystod haf 1967 daeth tua 100,000 ohonynt ynghyd yn ardal Haight-Ashbury yn San Francisco er mwyn dathlu'r Summer of Love.
Achosodd eu defnydd o gyffuriau iddynt wrthdaro'n gyson gyda’r heddlu. Roedd cerddoriaeth oedd yn sôn am gariad a chyffuriau yn rhan bwysig o wrthryfel yr ifanc, ac roedd miloedd yn tyrru i’r gwyliau cerddoriaeth poblogaidd. Cynhaliwyd yr ŵyl fwyaf yn Woodstock, Efrog Newydd yn 1969 lle'r oedd artistiaid fel Jimi Hendrix, Janis Joplin a Bob Dylan yn canu. Roedd caneuon Bob Dylan fel ‘Blowin in the Wind’ a ‘The Times they are a changin’ yn cynrychioli’r caneuon protest yn erbyn rhyfel a oedd taro tant yn ystod y cyfnod hwn.
Y Crwt o'r Waun
Hunangofiant Gareth Edwards ganddo ef ei hun yw Y Crwt o'r Waun. Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol yn y gyfres Cyfres y Cewri a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
1960au
Hawliau menywod a ffeministiaeth
Roedd ymgyrchu dros hawliau cydradd i fenywod yn un o bynciau llosg y 1960au, gyda’r cyfnod hwn yn gweld newidiadau mawr o safbwynt hawliau a chydraddoldeb y fenyw yn y gymdeithas.
Y Crwt o'r Waun
Disgrifiad byr
Hunangofiant Gareth Edwards, un o gewri'r byd rygbi yn ystod yr 1960au a'r 1970au ac nid yw ei statws chwedlonol wedi lleihau ers hynny.
1960au
Hawliau menywod a ffeministiaeth
Y rôl draddodiadol ar gyfer menywod oedd bod yn wraig ac yn fam dda – cadw’r tŷ yn lân a gwneud yn siwr bod y plant a’r gŵr yn cael eu bwydo. Roedd hyn yn dal yn wir yn y 1960au cynnar, yn enwedig ymysg menywod dosbarth gweithiol. Roedd disgwyl i fenywod roi’r gorau i’w swydd a’u hannibyniaeth bersonol pan roeddent yn priodi neu adeg geni eu plentyn cyntaf. Gyda newidiadau mewn arferion siopa fel datblygiad bwydydd cyfleus, archfarchnadoedd ac offer rhatach yn gwneud rôl menywod fel gwragedd tŷ yn haws, golygai hyn nad oedd menywod mor gaeth i’w dyletswyddau traddodiadol a bod ganddynt fwy o annibynniaeth i ddatblygu rôl y tu allan y cartref.
Y Crwt o'r Waun
Disgrifiad byr
Mae yma hanesion cofiadwy sy’n gwneud y gyfrol yn fwy na darllenadwy. Un o’r uchafbwyntiau yw hanes Llewod 1968 yn cynnau coelcerth gyda phapur dyddiol y capten a’r cefnwr Gwyddelig, Tom Kiernan, crys gohebydd rygbi’r Daily Express, a blwmars un o weithwyr prydferth y gwesty!
1960au
Hawliau menywod a ffeministiaeth
Yn ystod y 1960au gwelwyd newidiadau tyngedfennol eraill o ran hawliau menywod gyda mwy o fenywod yn gweithio mewn swyddi y tu allan y cartref, a mwy o ymgyrchu dros gyflogau cydradd i fenywod yn y lle gwaith. Dechreuwyd newid agweddau tuag at erthylu, ac yn sgil pasio Deddf Erthylu 1967 rhoddwyd mwy o ddewis i fenywod. Cyflwynwyd y bilsen ddiwedd y 1960au a oedd yn rhoi mwy o reolaeth i’r ferch dros ddulliau atal cenhedlu, a phasiwyd y Ddeddf Diwygio Ysgariad yn 1969. Yn ystod y 1960au hefyd pasiwyd cyfreithiau a oedd yn gwella statws menywod o fewn priodas - er enghraifft, Deddf Eiddo Menywod Priod 1964, Deddf Cartrefi Priodasol 1967, Deddf Eiddo Priodasol 1970 a Deddf Gwarchodaeth Plant 1973.
Y Crwt o'r Waun
Disgrifiad byr
Diddorol hefyd yw clywed cyfiawnhad dros deithio i Dde Affrica gyda Chaerdydd ym 1967. Roedd gwrthwynebiad i apartheid yn tyfu, nifer yn torri cysylltiad â’r wlad ac yn gwrthod ymweld â hi. Ond ‘ffwtbolyr’ o’dd Gareth, meddai, nid gwleidydd.
1960au
Hawliau menywod a ffeministiaeth
Erbyn y 1960au roedd ffeministiaeth yn syniad a oedd wedi dod fwyfwy i’r amlwg fel ymgyrch bwysig dros gydraddoldeb cyffredinol i fenywod, ac erbyn hynny roedd menywod o bob oed yn cefnogi ffeministiaeth. Roedd yn galw am newid radical yng nghydbwysedd pŵer rhwng dynion a menywod. Nid oedd y Mudiad Rhyddid Merched, fel y’i gelwir, yn un sefydliad, ond yn hytrach roedd yn gasgliad o syniadau a grwpiau ffeministaidd gwahanol a oedd yn rhannu un thema gyffredin, sef ceisio gwella bywydau menywod yn y Deyrnas Unedig.
Ymddangosodd llenyddiaeth ffeministaidd ac roedd menywod a oedd yn actorion, awduron a gwleidyddion yn rhoi cefnogaeth gyhoeddus i ffeministiaeth. Roedd llyfrau fel The Female Eunuch (1969) gan Germaine Greer, yr ysgolhaig o Awstralia, yn llyfr ffeministaidd pwysig yn ogystal â dylanwad ffeministiaid yn UDA fel Betty Friedan, a ysgrifennodd The Feminine Mystique (1963) ac a fu’n ysbrydoliaeth i sefydliad Mudiad Rhyddid Merched yn UDA yn y 1960au hwyr. Dylanwadwyd yn drwm ar y mudiad hwnnw gan fudiadau protest myfyrwyr am iawnderau sifil a Rhyfel Fietnam. Yn 1966 aeth Betty Friedan yn ei blaen i sefydlu Mudiad Cenedlaethol y Menywod er mwyn ymgyrchu dros bartneriaeth gydradd rhwng y rhywiau.
Bu cyfnod y 1960au yn gyfnod pwysig o ran gosod cynsail ar gyfer ymgyrchoedd pellach yn ystod y 1970au mewn meysydd fel cyflogau cydradd, cyfleoedd gwaith ac addysg gyfartal, er enghraifft, ac o ran ymgyrchu yn erbyn cystadlaethau fel ‘Miss World’.
Y Mudiad gwrth-ryfel
Dechreuodd y gwrthwynebiad i rôl UDA yn Rhyfel Fietnam yn 1964. Arweiniodd hyn at bolareiddio dwfn yn y gymdeithas yn America, yn enwedig ar ddiwedd y 1960au a dechrau’r 1970au, ynghylch sut i roi diwedd ar y rhyfel. Gwrthwynebwyd y rhyfel gan sawl grŵp o bobl a mudiadau gwahanol, yn amrywio o fudiadau heddwch, myfyrwyr, mudiadau hawliau sifil, mudiadau ffeministaidd, grwpiau hipis i academyddion, addysgwyr, sefydliadau crefyddol, meddygon, cyfreithwyr i gyn-filwyr. Erbyn 1967 roedd polau piniwn yn dangos bod y mwyafrif o Americaniaid yn credu bod rhan UDA yn y rhyfel wedi bod yn gamgymeriad.
Y Mudiad Hawliau Sifil
Gwelodd y 1960au ymgyrch gan y Mudiad Hawliau Sifil i anghyfreithloni gwahaniaethu hiliol a sicrhau hawliau pleidleisio i bobl dduon. Un o nodweddion y mudiad oedd ymgyrchoedd a oedd yn defnyddio gwrthsafiad sifil a phrotest di-drais fel rhan o’u gweithgareddau ac wrth wynebu awdurdodau’r Llywodraeth. Roedd boicotiau, ‘sit-ins’ a gorymdeithiau ymhlith y strategaethau protestio hyn. Llwyddwyd i ennill deddfwriaeth trobwyntiol yn hanes pobl dduon UDA yn sgil pasio Deddf Hawliau Sifil 1964, Deddf Hawliau Pleidleisio 1965 a Deddf Llety Teg 1968.
Mudiad Hawliau Hoyw
Wedi eu hysbrydoli gan y Mudiad Hawliau Sifil a’r mudiad merched, erbyn y 1960au dechreuodd pobl sefydlu mudiad a oedd yn awyddus i hyrwyddo hawliau pobl hoyw. Eu bwriad oedd sicrhau cydraddoldeb i bobl hoyw ac annog balchder mewn bod yn hoyw. Nid oedd pobl hoyw yn cael ymgynnull ac roedd yr heddlu yn cynnal cyrchoedd rheolaidd ar y Stonewall Inn yn Efrog Newydd er mwyn arestio pobl hoyw. Ar 28 Mehefin 1969, pan gynhaliwyd cyrch gan yr heddlu yno, penderfynodd y gymuned LGBT wrthryfela a bu terfysg agored yn y strydoedd. Dyma derfysgoedd Stonewall ac roedd yn gychwyn ar gyfnod newydd yn hanes mudiad hawliau LGBT, a fyddai'n gweddnewid cymdeithas a hanes diwylliant America yn ystod y degawd nesaf.
Glanio ar y Lleuad
Y gwrthrych cyntaf a wnaed gan bobl i gyrraedd wyneb y Lleuad oedd Luna 2 yr Undeb Sofietaidd ar 13 Medi 1959. Digwyddodd hynny yn dilyn methiant Luna 1 yn gynharach yr un flwyddyn. Yn 1962 llwyddodd yr Unol Daleithiau hefyd i roi cerbyd - y Ranger 4 - ar y Lleuad. Apollo 11 yr Unol Daleithiau oedd y cerbyd cyntaf â phobl arno i gyrraedd y Lleuad, a hynny ar 20 Gorffennaf 1969. Fe wnaeth dros 53 miliwn o gartrefi wylio'r glaniad ar y teledu, ac amcangyfrifwyd bod 650 miliwn o wylwyr ledled y byd wedi gwylio'r glaniad.
Cymru a’r 1960au
link=https://cy.wikipedia.org/wiki/Delwedd:Cofia_1282,_a_protest_against_the_investiture_(1537984)4.jpg|bawd|Gwrthdystio yn erbyn arwisgiad y Tywysog Charles yng Nghaernarfon, Mawrth 1969 Gwelodd y degawd hwn ddeffroad yn ymwybyddiaeth Cymru o’i hunaniaeth. Dyma’r degawd hefyd a welodd genhedlaeth o bobl ifanc yn ymgyrchu i dynnu sylw at hawliau Cymru fel gwlad ac at ei hiaith a’i diwylliant.
Ar ddechrau'r 1960au, cyffrowyd nifer o bobl Cymru gan neges broffwydol Saunders Lewis yn ei ddarlith ‘Tynged yr Iaith’ y byddai’r iaith yn marw oni bai bod ei siaradwyr yn dechrau ei hamddiffyn ac ymgyrchu dros sicrhau dyfodol gwell iddi. Sefydlwyd Cymdeithas yr Iaith yn yr un flwyddyn, gan roi cychwyn ar brotestio ac ymgyrchu gan fyfyrwyr a chenhedlaeth newydd o Gymry a oedd yn awyddus i wireddu dyfodol mwy sicr i’r iaith. Gwelodd Gymru Ddeddf Iaith newydd yn 1967 a bu gweithgareddau’r Gymdeithas yn hollbwysig o ran y gwelliannau a ddaeth i’r iaith yn y degawdau dilynol.
Dyma’r degawd a welodd ymgyrchu gan Gymry blaenllaw, gan wleidyddion Plaid Cymru, myfyrwyr a thrigolion lleol yn erbyn boddi Cwm Tryweryn, protestio yn erbyn boddi Cwm Clywedog yn Llanidloes, ac yn erbyn yr Arwisgiad yn 1969.
Roedd sîn gerddorol Cymru’r 60au a'r 70au yn adlewyrchu’r cyffro gwleidyddol yn y wlad. Daeth canu gwerin a phop ysgafn yn boblogaidd iawn, a sefydlwyd y label recordio Cymraeg cyntaf, Sain, ym 1969. Roedd y gân brotest yn un o nodweddion cerddoriaeth bop Gymraeg y cyfnod. Yn lle cyfansoddi caneuon serch roedd artistiaid ifainc yn mynd â’u gitârs i’r dafarn a chanu caneuon dychanol a gwleidyddol.
Mae Dafydd Iwan yn adnabyddus am ei ganeuon gwleidyddol, a chyfansoddwyd y caneuon protest dychanol Carlo / Y Dyn Pwysig fel ymateb i Arwisgiad Tywysog Cymru yng Nghaernarfon yn haf 1969.
Roedd hwn yn ddegawd lle'r oedd agwedd newydd y 1960au yn golygu nad oedd pobl bellach yn fodlon derbyn y drefn draddodiadol, ac yn fwy parod i herio a chwestiynu'r awdurdodau.
Storm Lake, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Storm Lake, gan gynnwys:
Pearl River, Louisiana
Tref yn, yn nhalaith Louisiana, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Pearl River, gan gynnwys:
Karl The Butcher Vs. Axe
Ffilm comedi arswyd gan y cyfarwyddwyr Andreas Schnaas a Timo Rose yw Karl The Butcher Vs. Axe a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Nid Roc ... Ond Rol - O'r Llys i'r Garreg Fawr
Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Rol Williams yw Nid Roc ... Ond Rol: O'r Llys i'r Garreg Fawr. Gwasg y Bwthyn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Karl The Butcher Vs. Axe
Y prif actor yn y ffilm hon yw Andreas Schnaas. Mae'r ffilm Karl The Butcher Vs. Axe yn 80 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Nid Roc ... Ond Rol - O'r Llys i'r Garreg Fawr
Disgrifiad byr
Hunangofiant Rol Williams o'r Waunfawr, Caernarfon (awdur Pobl Tu Ucha'r Giat).
Karl The Butcher Vs. Axe
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan.
Nid Roc ... Ond Rol - O'r Llys i'r Garreg Fawr
Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle
Super Da
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Million Dollar Baby sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 6,100 o ffilmiau Tamileg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Clwstwr cytiau caeedig Penbodlas
Olion math o gytiau hynafol sy'n dyddio'n ôl i Oes yr Efydd yw clwstwr cytiau caeedig Penbodlas, yng nghymuned Carn Fadryn, Gwynedd;. Enw arall ar y math hwn o heneb yw Cytiau'r Gwyddelod, sy'n enw camarweiniol.
Cofrestrwyd yr olion hyn gan Cadw a chânt eu hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: CN276.
Cychwynnwyd codi cytiau crynion tua 1,500 C.C. a daethant i ben tua'r adeg y daeth y Rhufeiniaid i Ynys Prydain. Mae'r brodorion a'u cododd hefyd yn gyfrifol am godi carneddau, beddrodau siambr, twmpathau, cylchoedd cerrig, bryngaerau a meini hirion. Maen nhw i'w canfod yng Ngwynedd, Môn, Sir Conwy a Sir Gaerfyrddin.
House Calls
Ffilm drama-gomedi a chomedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Howard Zieff yw House Calls a gyhoeddwyd yn 1978. Fe'i cynhyrchwyd gan Jennings Lang yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Los Angeles. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Charles Shyer a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Henry Mancini.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Gordon Jump, Glenda Jackson, Art Carney, Walter Matthau, Richard Benjamin, Thayer David a Dick O'Neill. Mae'r ffilm House Calls yn 98 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1978. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Deer Hunter sef ffilm ryfel sy'n adrodd stori tri chyfaill Americanaidd a'u gwasanaeth milwrol gorfodol yn Rhyfel Fietnam. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. David M. Walsh oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Edward Warschilka sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Howard Zieff ar 21 Hydref 1927 yn Chicago a bu farw yn Los Angeles ar 17 Tachwedd 1939. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1973 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Los Angeles City College.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Howard Zieff nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cyfeiriadau
o Unol Daleithiau America]]
Karl The Butcher Vs. Axe
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andreas Schnaas ar 1 Ebrill 1968 yn Hamburg. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1989 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andreas Schnaas nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tansanïa
Gwlad yn nwyrain Affrica yw Gweriniaeth Unedig Tansanïa neu Tansanïa. Saif yn ardal Llynnoedd Mawr Affrica. Mae'n ffinio ag Wganda a Chenia i'r gogledd, Rwanda, Bwrwndi a Gweriniaeth Ddemocrataidd Congo i'r gorllewin, Sambia, Malawi a Mosambic i'r de a Chefnfor India i'r dwyrain. Saif mynydd uchaf Affrica, Kilimanjaro, yng ngogledd-ddwyrain Tansanïa. Ei phoblogaeth yn ôl y Cyfrifiad cenedlaethol diwethaf oedd a phoblogaeth ei phrifddinas, Dodoma, oedd.
Yn swyddogol, diffinnir y wlad fel 'Gweriniaeth Llywodraethol, Cyfansoddiadol' (presidential constitutional republic) ers 1996. Ei phrifddinas swyddogol yw Dodoma, ac yno hefyd mae Swyddfa'r Llywydd, y Cynulliad Cenedlaethol a llawer o swyddfeydd y Llywodraeth. Yn Dar es Salaam, sef yr hen Brifddinas mae'r rhan fwyaf o swyddfeydd y Llywodraeth, a hi hefyd yw dinas fwya'r wlad, y prif borthladd a phrif ganolfan marchnata.
Amcangyfrifodd y Cenhedloedd Unedig fod ei poblogaeth tua 56.31 miliwn, sydd ychydig yn llai na De Affrica, gan ei gwneud yr ail wlad fwyaf poblog sydd wedi'i lleoli'n gyfan gwbl i'r de o'r Cyhydedd. Mae'r boblogaeth yn cynnwys tua 120 o grwpiau ethnig, ieithyddol a chrefyddol. Gwladwriaeth sofran yw Tansanïa, gweriniaeth gyfansoddiadol arlywyddol ac ers 1996 ei phrifddinas swyddogol yw Dodoma lle mae swyddfa'r arlywydd, y Cynulliad Cenedlaethol, a holl weinidogaethau'r llywodraeth. Dar es Salaam, y brifddinas gynt, sy'n cadw'r mwyafrif o swyddfeydd y llywodraeth a hi yw dinas fwyaf, prif borthladd a phrif ganolfan fasnachol y wlad. Mae Tansanïa'n wladwriaeth un blaid de facto< gyda'r blaid sosialaidd ddemocrataidd Chama Cha Mapinduzi mewn grym.
Gwlad fynyddig a choediog iawn yn y gogledd-ddwyrain yw Tansanïa. Gorwedda tri o Lynnoedd Mawr Affrica yn rhannol o fewn y wlad. I'r gogledd a'r gorllewin mae Llyn Victoria, llyn mwyaf Affrica, a Llyn Tanganyika, llyn dyfnaf y cyfandir, sy'n adnabyddus am ei rywogaethau unigryw o bysgod. I'r de ceir Llyn Malawi. Mae'r lan ddwyreiniol yn boeth a llaith, gydag ynysfor Sansibar ychydig allan ar y môr. Ardal Cadwraeth Bae Menai yw ardal forol warchodedig fwyaf Zanzibar. Lleolir Rhaeadr Kalambo, ar Afon Kalambo ar y ffin gyda Sambia, a hi yw'r rhaeadr ddi-dor ail uchaf yn Affrica.
Cristnogaeth yw'r grefydd fwyaf yn Tansanïa, ond mae yna leiafrifoedd sylweddol sy'n dilyn Islam ac eraill sy'n dilyn y gredo Eneidyddiaeth hefyd. Siaredir dros 100 o wahanol ieithoedd yn Tansanïa, sy'n golygu mai hon yw'r wlad fwyaf amrywiol ei hieithoedd yn Nwyrain Affrica. Nid oes gan y wlad iaith swyddogol de jure er mai Swahili yw'r iaith genedlaethol. Defnyddir Swahili mewn dadl seneddol, yn y llysoedd is, ac fel cyfrwng addysgu yn yr ysgol gynradd. Defnyddir Saesneg mewn masnach dramor, mewn diplomyddiaeth, mewn llysoedd uwch, ac fel cyfrwng addysgu mewn ysgolion uwchradd a cholegau; er bod llywodraeth Tansanïa'n bwriadu rhoi'r gorau i'r Saesneg fel prif iaith yr addysgu, bydd ar gael fel cwrs dewisol. Ceir tua 10 y cant o Dansanïaid sy'n siarad Swahili fel iaith gyntaf, ac mae hyd at 90 y cant yn ei siarad fel ail iaith.
Geirdarddiad
Cafodd yr enw "Tanzania" ei greu fel cyfansoddyn wedi'i dorri o enwau'r ddwy wladwriaeth a unodd i greu'r wlad: Tanganyika a Zanzibar. Mae'n cynnwys tair llythyren gyntaf enwau'r ddwy wladwriaeth ("Tan" a "Zan") a'r ôl-ddodiad, "ia" gan ffurfio 'Tansanïa'.
Mae'r enw "Tanganyika" yn deillio o'r geiriau Swahili tanga ("hwylio") a nyika ("gwastadedd anghyfannedd", "anialwch"), gan greu'r ymadrodd "hwylio yn yr anialwch". Weithiau fe'i deellir fel cyfeiriad at Lyn Tanganyika.
Hanes
Mae llawer o ffosiliau hominid pwysig wedi'u darganfod yn Tansanïa, e.e. ffosiliau hominid o'rPliocene (6-miliwn-mlwydd-oed). Roedd y genws Australopithecus yn byw ledled Affrica 4 i 2 filiwn o flynyddoedd yn ôl a cheir olion hynaf y genws Homo ger Llyn Olduvai. O ran esblygiad yr hil ddynol, felly, mae'r wlad yn anrhaethol bwysig. Yn dilyn datblygiad Homo erectus 1.8 miliwn o flynyddoedd yn ôl, ymledodd dynoliaeth ledled yr Hen Fyd, ac yn ddiweddarach i'r Byd Newydd ac Awstralia o dan y rhywogaeth Homo sapiens. Daeth H. sapiens hefyd i boblogi bron i holl Affrica gan gymryd lle rhywogaethau hynafol ac isrywogaeth eraill dynoliaeth.
Yn ddiweddarach yn Oes y Cerrig a'r Efydd, roedd ymfudiadau cynhanesyddol i Dansanïa yn cynnwys siaradwyr De Cushiteg a symudodd i'r de o'r fan ble mae Ethiopia heddiw; Pobl Cushitig Ddwyreiniol a symudodd i mewn i Tansanïa o'r gogledd o Lyn Turkana tua 2,000 a 4,000 o flynyddoedd yn ôl; a Nilotes y De, gan gynnwys y Datoog, a darddodd o ranbarth ffiniol De Swdan-Ethiopia heddiw rhwng 2,900 a 2,400 o flynyddoedd yn ôl. Digwyddodd y symudiadau hyn tua'r un amser ag anheddiad y Mashariki Bantu o Orllewin Affrica yn ardaloedd Llyn Victoria a Llyn Tanganyika. Yn dilyn hynny fe fudon nhw ar draws gweddill Tansanïa rhwng 2,300 a 1,700 o flynyddoedd yn ôl.
Robert
Ffilm arswyd gan y cyfarwyddwr Andrew Jones yw Robert a gyhoeddwyd yn 2015. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Robert ac fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Hazel Marguerite Schmoll
Roedd Hazel Marguerite Schmoll (23 Awst 1890 – 31 Ionawr 1990) yn fotanegydd nodedig a aned yn Unol Daleithiau America. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Universidad Estatal de Feira de Santana.
Tansanïa
Hanes
Dechreuodd rheolaeth yr Almaen ar dir mawr Tansanïa ar ddiwedd y 19g pan ffurfiodd yr Almaen yr hyn a elwir yn 'Ddwyrain Affrica'r Almaen' (German East Africa neu Deutsch-Ostafrika). Cymerodd Llywodraeth Prydain y wlad, ar ôl y Rhyfel Byd Cyntaf. Llywodraethwyd y tir mawr fel "Tanganyika", gydag ynysfor Sansibar yn parhau i fod yn awdurdodaeth drefedigaethol ar wahân. Yn dilyn eu h annibyniaeth oddi wrth Lloegr ym 1961 a 1963, unodd y ddwy ran ym 1964 i ffurfio Gweriniaeth Unedig Tansanïa. Roedd y gwledydd wedi ymuno â Chymanwlad Lloegr ym 1961 ac mae Tansanïa yn dal i fod yn aelod o'r Gymanwlad fel un weriniaeth.
Robert
Mae'r ffilm Robert (ffilm o 2015) yn 94 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Tansanïa
Daearyddiaeth
Gydag arwynebedd o 947,303 km sg (365,756 mi sg) Tansanïa yw'r 13eg wlad fwyaf yn Affrica a'r 31fed fwyaf yn y byd, wedi'i rhestru rhwng yr Aifft a Nigeria. Lleolir y wlad ar arfordir dwyreiniol Affrica ac mae ganddi arfordir ar Gefnfor India, sydd oddeutu 1,424 km o hyd. Oddi fewn i'w ffiniau, ceir sawl ynys alltraeth, gan gynnwys Unguja (Sansibar), Pemba, a Mafia. O fewn y wlad ceir y mannau uchaf ac isaf yn Affrica: Mynydd Kilimanjaro, sy'n 5,895 metr (19,341 tr) uwch lefel y môr, a llawr Llyn Tanganyika, sy'n 1,471 metr (4,826 tr) islaw lefel y môr, yn y drefn honno. bawd| Ymfudo'r gnwod (neu'r Wildebeest) yn y [[Serengeti]] Fel y nodwyd, mae Tansanïa'n fynyddig ac yn goediog iawn yn y gogledd-ddwyrain, lle saif Kilimanjaro. Llwyfandir mawr yw Canol Tansanïa, gyda gwastadeddau a thir âr. Mae'r lan ddwyreiniol yn boeth a llaith.
Hinsawdd
bawd|Map Tanzania o ddosbarthiad hinsawdd Köppen Mae'r hinsawdd yn amrywio'n fawr o fewn Tansanïa. Yn yr ucheldiroedd, mae'r tymheredd yn amrywio rhwng 10 a 20 gradd Canradd (C) yn ystod tymhorau oer a phoeth, yn y drefn honno. Mae tymheredd gweddill y wlad yn anaml yn gostwng yn is nag 20 gradd C. Mae'r cyfnod poethaf rhwng Tachwedd a Chwefror (25-31 C) tra bo'r cyfnod oeraf yn digwydd rhwng Mai ac Awst (15-20 C). Mae'r hinsawdd yn cŵl mewn rhanbarthau mynyddig.
Hazel Marguerite Schmoll
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Bu farw yn 1990.
Mathilde Nortvedt
Arlunydd benywaidd o Norwy yw Mathilde Nortvedt (4 Gorffennaf 1970).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Norwy.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Tansanïa
Hinsawdd
Daw'r glaw mawr ar ddau gyfnod: mae un yn Hydref-Ebrill a'r llall Hydref-Rhagfyr a Mawrth-Mai. Mae'r cyntaf yn y rhannau deheuol, canolog a gorllewinol y wlad, ac mae'r olaf i'w gael yn y gogledd o Lyn Victoria sy'n ymestyn i'r dwyrain i'r arfordir.
Mae newid hinsawdd yn Tansanïa'n arwain at dymereddau'n codi gyda thebygolrwydd uwch o lawiad dwys (gan arwain at lifogydd) a chyfnodau sych (gan arwain at sychder). Mae cynhesu byd eang eisoes yn effeithio ar sectorau amaethyddiaeth, adnoddau dŵr, iechyd ac ynni yn Nhansanïa. Disgwylir i godiad yn lefel y môr a newidiadau yn ansawdd y dŵr effeithio ar bysgodfeydd a dyframaeth.
Cynhyrchodd Tansanïa Raglenni Gweithredu Addasu Cenedlaethol (NAPAs) yn 2007 fel y'i gorchmynnwyd gan Gonfensiwn Fframwaith y Cenhedloedd Unedig ar Newid Hinsawdd. Yn 2012, cynhyrchodd Tansanïa Strategaeth Genedlaethol ar Newid Hinsawdd mewn ymateb i bryder cynyddol.
Bywyd gwyllt a chadwraeth
Mae Tansanïa'n cynnwys tua 20% o rywogaethau poblogaeth enfawr gwaed cynnes Affrica, a gaiff eu gwasgaru dros ei 21 parc cenedlaethol, gwarchodfeydd, 1 ardal gadwraeth, a 3 pharc morol. Mae'r 21 parc yma oddeutu 38% o dir y genedl. Yng ngorllewin Tanzania, Parc Cenedlaethol Gombe Stream yw safle astudiaeth barhaus Jane Goodall sy'n astudio'r tsimpansî, a ddechreuodd ym 1960.
Mae Tansanïa'n fioamrywiol iawn ac mae'n cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd anifeiliaid. Ar baith y Serengeti ceir gnwod gwyn-barfog (wildebeest o fath Connochaetes taurinus mearnsi), bufilod a sebra sy'n mudo'n flynyddol ar raddfa fawr. Mae Tansanïa'n gartref i oddeutu 130 o rywogaethau amffibiaidd a dros 275 o rywogaethau o ymlusgiaid, gyda llawer ohonynt yn gwbl frodorol ac wedi'u cynnwys yn Rhestrau Coch gwledydd yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur. Tansanïa sydd â'r boblogaeth fwyaf o lewod y byd.
Ogilby
Gallai Ogilby gyfeirio at:
Tansanïa
Llywodraeth
Mae Tanzania'n wladwriaeth lle mae un blaid yn dominyddu: gyda phlaid Chama Cha Mapinduzi (CCM) mewn grym. O'i sefydlu, hyd at 1992, hi oedd yr unig blaid a ganiateir yn gyfreithiol yn y wlad. Newidiodd hyn ar 1 Gorffennaf 1992, pan ddiwygiwyd y cyfansoddiad. Mae wedi dal pŵer ers annibyniaeth ym 1961, a hi yw'r blaid sydd wedi gwasanaethu hiraf yn Affrica gyfan.
Yn Sansibar, mae gwladwriaeth lled-ymreolaethol The Alliance for Change a Transparency-Wazalendois (ACT-Wazalendo; neu Chama cha Wazalendo mewn Swahili) yn cael ei hystyried yn brif blaid wleidyddol yr wrthblaid. Mae cyfansoddiad Sansibar yn ei gwneud yn ofynnol i'r blaid sy'n dod yn ail yn y polau ymuno â chlymblaid gyda'r blaid fuddugol. Ymunodd ACT-Wazalendo â llywodraeth glymblaid gyda'r brif blaid (Chama Cha Mapinduzi) yn Rhagfyr 2020 ar ôl i cryn ddadlau ynghylch etholiadau.
Robert
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Guy Chaochow
Ffilm llawn cyffro a ffilm ar y grefft o ymladd gan y cyfarwyddwr Tian Han yw Guy Chaochow a gyhoeddwyd yn 1972. Fe'i cynhyrchwyd yn Taiwan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieineeg Mandarin.
Robert
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrew Jones ar 6 Hydref 1983 yn Abertawe. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2005 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Gyfun yr Olchfa.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrew Jones nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Guy Chaochow
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1972. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather sef ffilm am gangstyrs Americanaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,550 o ffilmiau Tsieineeg Mandarin wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tian Han nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tansanïa
Sansibar
chwith|bawd| Archipelago Zanzibar lled-ymreolaethol Mae'r awdurdod deddfwriaethol yn Sansibar dros yr holl faterion nad ydynt yn undebau wedi'u breinio yn Nhŷ'r Cynrychiolwyr (yn unol â chyfansoddiad Tansanïa) neu'r Cyngor Deddfwriaethol (yn unol â chyfansoddiad Sansibar).
Israniadau gweinyddol
bawd|Rhanbarthau Tanzania Ym 1972, diddymwyd llywodraeth leol ar y tir mawr a disodlwyd rheol uniongyrchol gan y llywodraeth ganolog. Fodd bynnag, ailgyflwynwyd llywodraeth leol ar ddechrau'r 1980au, pan ailsefydlwyd y cynghorau gwledig a'r awdurdodau gwledig. Cynhaliwyd etholiadau llywodraeth leol ym 1983, a dechreuodd cynghorau gweithredol ym 1984. Yn 1999, deddfwyd Rhaglen Ddiwygio Llywodraeth Leol gan y Cynulliad Cenedlaethol, gan osod "agenda gynhwysfawr ac uchelgeisiol yn cwmpasu pedwar maes: datganoli gwleidyddol, datganoli ariannol, datganoli gweinyddol a newid cysylltiadau canolog-lleol, gyda llywodraeth y tir mawr yn cael pwerauuwch o fewn fframwaith y Cyfansoddiad.
Yn 2016, rhannwyd Tansanïa yn dri deg un rhanbarth (neu mkoa), dau ddeg chwech ar y tir mawr a phump yn Sansibar (tri ar Unguja, dau ar Pemba). Yn 2012, rhannwyd y tri deg rhanbarth blaenorol yn 169 o ardaloedd (wilaya), a elwir hefyd yn "awdurdodau llywodraeth leol". O'r ardaloedd hynny, roedd 34 yn unedau trefol, a ddosbarthwyd ymhellach fel tri chyngor dinas (Arusha, Mbeya, a Mwanza), un deg naw o gynghorau trefol, a deuddeg cyngor tref.
Milwrol
bawd|Lluoedd arbennig FIB Tanzanian yn ystod hyfforddiant Lluoedd arfog Tansanïa yw 'Llu Amddiffyn y Bobl Tansanïa' (neu'r TPDF; Kiswlarus: Jeshi la Wananchi wa Tanzania (JWTZ)), sy'n gweithredu fel llu pobl o dan reolaeth sifil. Mae'n cynnwys pum cangen neu orchymyn: Llu Tir (byddin), Llu Awyr, y Llynges, Gwasanaeth Cenedlaethol a Phencadlys (MMJ). Gall dinasyddion Tansanïa wirfoddoli ar gyfer gwasanaeth milwrol pan yn 15 oed, a 18 oed ar gyfer gwasanaeth milwrol gorfodol ar ôl graddio o'r ysgol uwchradd.
Hawliau Dynol
Yn Rhagfyr 2019, adroddodd Amnest Rhyngwladol fod llywodraeth Tansanïa wedi dirymu hawl cyrff anllywodraethol (NGOs) yn ogystal ag unigolion i ffeilio unrhyw achos yn ei herbyn yn Llys Hawliau Dynol a Phobl Affrica.
Economi a seilwaith
chwith|bawd| Tyrau Banc Tansanïa O 2021, yn ôl yr IMF, amcangyfrifwyd bod cynnyrch mewnwladol crynswth Tansanïa (GDP) yn $71 biliwn (enwol), neu $218.5 biliwn ar sail cydraddoldeb pŵer prynu (PPP). CMC y pen (PPP) oedd $3,574: gellir cymharu hyn gyda GDP y pen Cymru o $31,148 yn 2018.
Roedd allforion y wlad yn 2017 yn UD $ 5.3 biliwn; a phartneriaid masnachu mwyaf Tansanïa yn yr un flwyddyn oedd India, Fietnam, De Affrica, y Swistir a China. Cyfanswm ei fewnforion oedd US $8.17 biliwn, gydag India, y Swistir, Saudi Arabia, China, a'r Emiraethau Arabaidd Unedig yn bartneriaid mwyaf. bawd|Marchnad Kariakoo yn Dar es Salaam Hwyliodd Tansanïa drwy'r Ddirwasgiad Mawr 2008, yn gymharol dda, llawer gwell na gwledydd Prydain. Fe wnaeth prisiau uchel aur gryfhau diwydiant mwyngloddio’r wlad. Ers i'r dirwasgiad ddod i ben, mae economi Tansanïa wedi ehangu'n gyflym diolch i sectorau twristiaeth, telathrebu a bancio cryf.
Newyn a thlodi
Mae Tansanïa wedi gwneud rhywfaint o gynnydd tuag at leihau newyn a diffyg maeth eithafol. Graddiodd y Mynegai Newyn Byd-eang y sefyllfa fel un "brawychus" gyda sgôr o 42 yn y flwyddyn 2000; ers hynny mae'r GHI wedi dirywio i 29.5. Mae plant mewn ardaloedd gwledig yn dioddef cyfraddau sylweddol uwch o ddiffyg maeth a newyn cronig, er bod gwahaniaethau trefol-gwledig wedi lleihau o ran pwysau plant. Mae cynhyrchiant bwyd isel yn y sector gwledig yn deillio'n bennaf o fuddsoddiad seilwaith annigonol; mynediad cyfyngedig i sgiliau ac offer fferm, gwasanaethau credyd; technoleg gyfyngedig yn ogystal â chymorth masnach a marchnata annigonol.
Ceir tua 68% o boblogaeth y wlad yn byw o dan y llinell dlodi o $1.25 y dydd. Mae 32% o'r boblogaeth yn dioddef o ddiffyg maeth. Yr heriau amlycaf y mae Tanzania yn eu hwynebu wrth leihau tlodi yw cynaeafu anghynaliadwy ei adnoddau naturiol, newid hinsawdd a diffyg ffynhonnell ddŵr, yn ôl Rhaglen Ddatblygu'r Cenhedloedd Unedig (UNDP).
Dangosodd adroddiad Banc y Byd yn 2019 fod tlodi wedi gostwng 8% yn ystod y 10 mlynedd diwethaf, o 34.4% yn 2007 i 26.4% yn 2018.
Twristiaeth
bawd| [[Kilimanjaro|Copa Uhuru dan gap gwyn o eira]] Cyfrannodd teithio a thwristiaeth 17.5% o gynnyrch mewnwladol crynswth Tansanïa yn 2016 a chyflogwyd 11.0% o weithlu'r wlad (1,189,300 o swyddi) yn 2013. Cododd y derbyniadau cyffredinol o US $1.74 biliwn yn 2004 i UD $4.48 biliwn yn 2013, a chododd derbyniadau gan dwristiaid rhyngwladol o US $1.255 biliwn yn 2010 i UD $2 biliwn yn 2016. Yn 2016, cyrhaeddodd 1,284,279 o dwristiaid y wlad o'i gymharu â 590,000 yn 2005. Mae mwyafrif llethol y twristiaid yn ymweld â Sansibar neu "gylched ogleddol" Parc Cenedlaethol Serengeti, Ardal Gadwraeth Ngorongoro, Parc Cenedlaethol Tarangire, Parc Cenedlaethol Llyn Manyara, a Mynydd Kilimanjaro. Yn 2013, y parc cenedlaethol yr ymwelwyd ag ef fwyaf oedd y Serengeti (452,485 o dwristiaid), ac yna Manyara (187,773) a Tarangire (165,949).
Demograffeg
Mae dosbarthiad y boblogaeth yn Tansanïa'n anwastad, gyda'r rhan fwyaf o bobl yn byw ar y ffin ogleddol neu'r arfordir dwyreiniol, a cheir poblogaeth denau yn ngweddill y wlad. Mae'r dwysedd yn amrywio o 12 person y km sg i 3,133 person y km sg yn Rhanbarth Dar es Salaam.
Mae tua 70% o'r boblogaeth yn wledig, er bod y ganran hon wedi bod yn gostwng ers o leiaf 1967. Dar es Salaam (poblogaeth 4,364,541) yw'r brif ddinas o ran poblogaeth. Ond Dodoma (poblogaeth 410,956) yng nghanol Tansanïa, yw prifddinas y wlad, ac mae'n gartref i'r Cynulliad Cenedlaethol. bawd| Mae'r [[Hadsa|Hadza yn parhau i fyw fel helwyr-gasglwyr .]] Mae'r boblogaeth yn cynnwys tua 125 o grwpiau ethnig. Mae gan bobloedd Sukuma, Nyamwezi, Chagga a Haya boblogaeth sy'n fwy na 1 filiwn. Mae tua 99% o Dansaniaid o dras Affricanaidd frodorol, gyda niferoedd bach o dras Arabaidd, Ewropeaidd ac Asiaidd. Mae mwyafrif y Tansaniaid, gan gynnwys y Sukuma a'r Nyamwezi, yn Bantu.
Addysg
de|bawd| Neuadd Nkrumah ym Mhrifysgol Dar es Salaam Yn 2012, amcangyfrifwyd bod y gyfradd llythrennedd yn Tanzania ar gyfer pobl 15 oed a hŷn yn 67.8%. Mae addysg yn orfodol nes bod plant yn cyrraedd 15 oed. Yn 2010, roedd 74.1% o blant rhwng 5 a 14 oed yn mynychu'r ysgol. Cyfradd cwblhau ysgolion cynradd oedd 80.8% yn 2012.
En Häxa i Familjen
Ffilm deuluol gan y cyfarwyddwr Harald Hamrell yw En Häxa i Familjen a gyhoeddwyd yn 2000. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Lleolwyd y stori yn Stockholm. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Johan Bogaeus. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy ei harddangos mewn theatrau a sinemâu.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Karin Bogaeus. Mae'r ffilm En Häxa i Familjen yn 85 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gladiator sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd. Olof Johnson oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Michal Leszczylowski sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, Maria Bleknos, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Ulf Stark a gyhoeddwyd yn 1985.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harald Hamrell ar 13 Rhagfyr 1960 yn Uppsala.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harald Hamrell nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Purton, Berkeley
Pentref yn Swydd Gaerloyw, De-orllewin Lloegr, ydy Purton. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Hinton yn ardal an-fetropolitan Stroud ar lan ddeheuol Afon Hafren.
Ar lan arall yr afon saif pentref Purton yn ardal an-fetropolitan Fforest y Ddena. Cyn 1879, pan godwyd pont reilffordd ar draws y rhan hon o'r afon, roedd fferi wedi gweithredu ar draws yr afon rhwng y ddau Purton ers y canol oesoedd, ac ar un adeg roedd rhyd rhyngddynt hefyd.
Vegalta: Soccer, Tsunami and The Hope of a Nation (ffilm, 1958)
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Kaj Wedell Pape yw Vegalta: Soccer, Tsunami and The Hope of a Nation a gyhoeddwyd yn 1958. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1958. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Vertigo sy’n ffilm drosedd a dirgelwch Americanaidd gan Alfred Hitchcock.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Kaj Wedell Pape nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
RAB7A
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn RAB7A yw RAB7A a elwir hefyd yn Ras-related protein Rab-7a a RAB7A, member RAS oncogene family (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 3, band 3q21.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn RAB7A.
Cylch cytiau caeedig Bryn Cryg
Olion math o gytiau hynafol sy'n dyddio'n ôl i Oes yr Efydd yw cylch cytiau caeedig Bryn Cryg, yng nghymuned Bryn-crug, Gwynedd;. Enw arall ar y math hwn o heneb yw Cytiau'r Gwyddelod, sy'n enw camarweiniol.
Cofrestrwyd yr olion hyn gan Cadw a chânt eu hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: ME106.
Cychwynnwyd codi cytiau crynion tua 1,500 C.C. a daethant i ben tua'r adeg y daeth y Rhufeiniaid i Ynys Prydain. Mae'r brodorion a'u cododd hefyd yn gyfrifol am godi carneddau, beddrodau siambr, twmpathau, cylchoedd cerrig, bryngaerau a meini hirion. Maen nhw i'w canfod yng Ngwynedd, Môn, Sir Conwy a Sir Gaerfyrddin.
Y Llith Euraid
Casgliad o fucheddau'r seintiau gan Jacobus de Voragine yw Y Llith Euraid. Yn ôl pob tebyg cafodd y llyfr ei lunio tua 1260, er bod ychwanegiadau wedi'u gwneud dros y canrifoedd canlynol. Darllenwyd y testun Lladin yn eang drwy bob rhan o Ewrop yn yr Oesoedd Canol Diweddar. Mae dros fil o lawysgrifau o'r testun wedi goroesi. Ar ôl dyfeisio'r wasg argraffu tua 1450, ymddangosodd llawer o argraffiadau y llyfr yn Lladin ac mewn amrywiol ieithoedd eraill.
bawd|300px|canol|Argraffiad cynnar o'r Llith Euraid (Fenis: Bartolomeo di Zani da Portese, 1499)
Nest ferch Cadell
Roedd Nest ferch Cadell (yn fyw ar dechrau'r 9g) yn dywysoges o linach brenhinol Powys.
Gwnaeth Merfyn Frych, brenin teyrnas Gwynedd, gynghrair a theulu brenhinol Powys trwy briodi'r Dywysoges Nest. Roedd hi'n ferch i Cadell ap Brochfael a chwaer i Cyngen, brenin Powys. Roedd hi'n fam i'r brenin Rhodri Mawr.
Trwy ei phriodas i Ferfyn Frych unodd Nest linach Gwynedd a llinach Powys, a chafodd hyn effaith bellgyrhaeddol ar wleidyddiaeth Cymru yn yr Oesoedd Canol.
Girl Missing
Y prif actor yn y ffilm hon yw Glenda Farrell. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1933. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd King Kong ffilm antur enwog gan y cyfarwyddwyr Merian C. Cooper ac Ernest B. Schoedsack. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Arthur L. Todd oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert Florey nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ha Ha Clinton-Dix
Safety pêl-droed Americanaidd sy'n chwarae i'r Green Bay Packers yw Ha'Sean "Ha Ha" Clinton-Dix (ganwyd 21 Rhagfyr, 1992).
Cafodd ei ddrafftio gan y Packers yn rownd gyntaf y Drafft NFL yn 2014. Chwaraeodd bêl-droed coleg yn Alabama.
Cabin 28
Ffilm arswyd gan y cyfarwyddwr Andrew Jones yw Cabin 28 a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg Lloegr.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Terri Dwyer a Harriet Rees.
Apon Manush
Ffilm ddrama yw Apon Manush a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd ym Mangladesh. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Bengaleg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Emon Saha.
Tregatwg
Ardal faestrefol o dref Y Barri, Bro Morgannwg, Cymru, yw Tregatwg (Saesneg: Cadoxton).
Cabin 28
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Quenington
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerloyw, De-orllewin Lloegr, ydy Quenington. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Cotswold.
Cabin 28
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrew Jones ar 6 Hydref 1983 yn Abertawe. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2005 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Gyfun yr Olchfa.
Quenington
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 538.
Cabin 28
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrew Jones nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tregatwg
Fe'i henwir ar ôl y sant Catwg.
Apon Manush
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1930 o ffilmiau Bengaleg wedi gweld golau dydd.
Tregatwg
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Apon Manush
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Môr-hwyaden ddu
Hwyaden sy'n byw o gwmpas yr arfordir yw'r Fôr-hwyaden ddu. Mae'n nythu yng ngogledd Ewrop ac Asia, yn ymestyn i'r dwyrain hyd at Afon Olenyok yn Siberia. Mae'n hwyaden fawr, 43–54 cm o hyd. Dim ond y ceiliog sy'n ddu, tra mae'r iâr yn frown.
Yn y gaeaf, mae'n symud tua'r de, gyda rhai yn cyrraedd cyn belled a Morocco. Nid yw'n nythu yng Nghymru, ond gellir gweld niferoedd sylweddol ger yr arfordir yn y gaeaf, yn enwedig ym Mae Caerfyrddin.
Esgidiau Blodau
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Go Yeong-nam yw Esgidiau Blodau a gyhoeddwyd yn 1978. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd 꽃신 ac fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1978. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Deer Hunter sef ffilm ryfel sy'n adrodd stori tri chyfaill Americanaidd a'u gwasanaeth milwrol gorfodol yn Rhyfel Fietnam. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Go Yeong-nam ar 22 Chwefror 1935 yn Chungju a bu farw yn Bundang ar 14 Mai 1974. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Hongik.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Go Yeong-nam nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Fading of The Cries
Ffilm ffantasi llawn cyffro yw Fading of The Cries a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs a thrwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mackenzie Rosman, Thomas Ian Nicholas, Elaine Hendrix a Brad Dourif. Mae'r ffilm Fading of The Cries yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Burlington, Washington
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Burlington, gan gynnwys:
Kiếp Hoa
Ffilm ramantus yw Kiếp Hoa a gyhoeddwyd yn 1954. Fe'i cynhyrchwyd yn State of Vietnam. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Fietnameg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1954. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rear Window sy’n ffilm llawn dirgelwch, gan y cyfarwyddwr ffilm enwog Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 150 o ffilmiau Fietnameg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwybedog jyngl cynffongoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog jyngl cynffongoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion jyngl cynffongoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Rhinomyias ruficauda; yr enw Saesneg arno yw Rufous-tailed jungle flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn R. ruficauda, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Teulu
Mae'r gwybedog jyngl cynffongoch yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Querns, Cirencester
Ardal yn Cirencester, Swydd Gaerloyw, De-orllewin Lloegr, ydy Querns. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Cotswold.
Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn a'i Chyffiniau 1981
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn a'i Chyffiniau 1981 ym Machynlleth, Powys.
Glaw a Hindda
Hunangofiant gan Jenny Ogwen yw Glaw a Hindda. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Stori liwgar ac afieithus y gyflwynwraig adnabyddus, Jenny Ogwen. Yn cynnwys hanesion difyr am ei gyrfa ym myd y cyfryngau - fel cyflwynwraig ar 'Siôn a Siân', fel actores ar raglenni i blant ac i ddysgwyr, a'i phrofiadau wrth gyflwyno'r tywydd.