cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Racing For Life
Mae'r ffilm Racing For Life yn 50 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1924. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Nibelungen sef ffilm ffantasi Almaenig mewn dwy ran, gan Fritz Lang.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry MacRae ar 29 Awst 1876 yn Toronto a bu farw yn Beverly Hills ar 16 Rhagfyr 1943. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1912 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Tanagr ael-las
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr ael-las (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod ael-las) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Tangara cyanotis; yr enw Saesneg arno yw Blue-browed tanager. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. cyanotis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr ael-las yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Llaethwyg y mynydd
Llysieuyn blodeuol (neu legume) yw Llaethwyg y mynydd sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Fabaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Astragalus alpinus a'r enw Saesneg yw Alpine milk-vetch. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Llaethwyg Mynyddig.
Eraill yn yr un teulu yw: ffa soya (Glycine max), y ffa cyffredin (Phaseolus), pys gyffredin (Pisum sativum), chickpea (Cicer arietinum), cnau mwnci (Arachis hypogaea), pys per (Lathyrus odoratus) a licrs (Glycyrrhiza glabra).
Kirton Holme
Pentref yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Kirton Holme. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Kirton yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Boston.
Alexandra Antonovna Valentinovich
Meddyg nodedig o'r Undeb Sofietaidd oedd Alexandra Antonovna Valentinovich (1909 – 1976). Roedd hi'n bediatrydd Sofietaidd ac yn ddoctor mewn gwyddorau meddygol. Bu ymhlith rhai o sylfaenwyr y maes arenneg pediatrig a'r ysgol bediatrig Sofietaidd (Leningrad). Fe'i ganed yn Felizh, Yr Undeb Sofietaidd ac fe'i haddysgwyd ef yn Academi Feddygol y Wladwriaeth, St Petersburg. Bu farw yn St Petersburg.
Gwobrau
Enillodd Alexandra Antonovna Valentinovich y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:
Gasrøret
Ffilm fud (heb sain) yw Gasrøret a gyhoeddwyd yn 1909. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Gasrøret ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1909. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Corner in Wheat sef ffilm gan y Cymro D. W. Griffith.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
For Singles Only
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Arthur Dreifuss yw For Singles Only a gyhoeddwyd yn 1968. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Arthur Hoerl a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Fred Karger.
Aderyn paradwys Macgregor
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn paradwys Macgregor (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar paradwys Macgregor) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Macgregoria pulchra; yr enw Saesneg arno yw Macgregor’s bird of paradise. Mae'n perthyn i deulu'r Aderyn Paradwys (Lladin: Paradisaedae) sydd yn urdd y Passeriformes.
For Singles Only
Y prif actor yn y ffilm hon yw John Saxon. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Aderyn paradwys Macgregor
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. pulchra, sef enw'r rhywogaeth.
For Singles Only
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1968. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 2001: A Space Odyssey sef ffilm wyddonias gan Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Dreifuss ar 25 Mawrth 1908 yn Frankfurt am Main a bu farw yn Studio City ar 23 Mawrth 1979. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 63 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gnaeus Domitius Corbulo
Cadfridog Rhufeinig oedd Gnaeus Domitius Corbulo (tua 7 - 67). Ganed ef yn yr Eidal; roedd ei dad yn aelod o Senedd Rhufain. Bu'n gonswl yn 40 dan yr ymerawdwr Caligula, oedd yn frawd-yng-nghyfraith iddo.
For Singles Only
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Dreifuss nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gnaeus Domitius Corbulo
Yn 47, dan yr ymerawdwr Claudius, daeth yn bennaeth byddinoedd Germania Inferior, a bu'n ymladd yn erbyn y Cherusci a'r Chauci. Yn ystod y cyfnod yma, gorchymynodd adeiladu camlas i gysylltu Afon Rhein ac Afon Meuse.
Yn 52, gwnaed ef yn lywodraethwr talaith Asia. Wedi marwolaeth Claudius yn 54, gyrroedd yr ymerawdwr newydd, Nero, ef i'r dwyrain i ddelio a thrafferthion yn Armenia. Yn 58, ymosododd ar Tiridates I, brenin Armenia, oedd yn frawd i Vologases I, brenin Parthia. Cipiodd Corbulo ddinasoedd Artaxata a Tigranocerta, a gwnaeth Tigranes, oedd yn ufudd i Rufain, yn frenin Armenia.
Shefford, Swydd Bedford
Tref a phlwyf sifil yn Swydd Bedford, Dwyrain Lloegr, ydy Shefford. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Canol Swydd Bedford.
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 7,311.
Gnaeus Domitius Corbulo
Erbyn hyn, roedd nifer o gynllwynion yn erbyn Nero yn Rhufain, ac roedd mab-yng-nghyfraith Corbulo, Lucius Annius Vinicianus, ynghlwm yn un o'r rhain. Daeth Nero i amau Corbulo ei hun, ac yn 67 galwodd Corbulo ato i Wlad Groeg. Pan gyrhaeddodd Cenchreae, porthladd Corinth, rhoddwyd gorchymyn iddo i'w ladd ei hun, a gwnaeth yntau hynny.
Roedd Corbulo yn briod a Cassia Longina, a chawsant ddwy ferch. Daeth yr ieuengaf o'r ddwy, Domitia Longina, yn wraig yr ymerawdwr Domitian.
Charles White
Meddyg a llawfeddyg nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd Charles White (4 Hydref 1728 – 20 Chwefror 1813). Meddyg Saesnig ydoedd a chyd-sylfaenodd Ysbyty Brenhinol Manceinion. Roedd White yn llawfeddyg galluog ac arloesol ac fe wnaeth gyfraniadau sylweddol ym maes obstetreg. Cafodd ei eni ym Manceinion, Lloegr, ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Caeredin. Bu farw yn Sale, Manceinion Fwyaf.
Gwobrau
Enillodd Charles White y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Meall Odhar
Mae Meall Odhar yn gopa mynydd a geir yn Ucheldir yr Alban;. Y fam fynydd ydy Creag Garbh.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Graham. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 8 Mehefin 2009.
Paul Badham
Mae’r Athro Paul Badham yn Athro emeritws Diwinyddiaeth ac Astudiaethau Crefyddol ym Mhrifysgol Cymru, Y Drindod Dewi Sant.
Astudiodd Athro Badham Diwinyddiaeth, Astudiaethau Crefyddol ac athroniaethau crefydd ym Mhrifysgolion Rhydychen (yn dechrau yng Ngholeg yr Iesu yn 1962) a Chaergrawnt, a chafodd PhD oddi wrth Brifysgol Birmingham. Hyfforddodd e am offeiriadaeth yn Westcott House a gweithiodd e fel curad ym Mirmingham am bum mlynedd cyn cymryd swydd fel darlithydd yn Llanbedr Pont Steffan yn 1973. Cafodd ei benodi’n Athro yn 1991 ac mae e wedi gweithio fel Pennaeth Adran, Pennaeth yr Ysgol a Deon y Gyfadran Diwinyddiaeth. Roedd e’n Gyfarwyddwyr ar yr Alister Hardy Religious Experience Research Centre o 2002 hyd at 2010.
Mae e’n Is-lywydd Modern Church, noddwr Dignity in Dying, a Chymrawd o Gymdeithas Frenhinol Meddygaeth. Roedd e’n olygydd Modern Believing a Chymrawd Ymchwil Hŷn Canolfan Wyddoniaeth a Chrefydd Ian Ramsey ym Mhrifysgol Rhydychen.
Calopteryx amata
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Calopteryx amata. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Jas ja imam silata
Cân a ysgrifennwyd gan Krisijan Gabrovski a perfformir gan Gjoko Taneski yw Jas ja imam silata (Macedoneg: Јас ја имам силата; Cymraeg: Mae gennyf i'r cryfder). Bydd yn cynrychioli Macedonia yng Nghystadleuaeth Cân Eurovision 2010.
Ffriseg
Iaith Germanaidd orllewinol a siaredir yn yr Iseldiroedd a'r Almaen yw Ffriseg. Tri amrywiad sydd i'r iaith: Ffriseg y Gorllewin, Ffriseg y Gogledd a Saterffriseg (Ffriseg y Dwyrain); mae nifer o ieithyddion yn eu hystyried yn dair iaith ar wahân. Ynghyd â'r ieithoedd Angliaidd maent yn ffurfio'r grŵp Eingl-Ffrisiaidd. Ffriseg yw'r iaith sy'n perthyn yn agosaf at y Saesneg, ac eithrio'r Sgoteg.
Tybir gan ambell ysgolhaig i iaith Eingl-Ffriseg fodoli yn y cyfnod cyn i'r Eingl-Sacsoniaid gyrraedd Prydain yn y 5g pan oedd y Ffrisiaid yn ymfudo i Loegr. Yn yr Hen Ffriseg mae cofnodion ysgrifenedig hynaf yr iaith, sy'n dyddio o ddiwedd y 13g, a pharhaodd y cyfnod hwn o'r iaith hyd ddiwedd y 16g. Dangosa Hen Ffriseg y nodweddion sy'n gwahaniaethu Ffriseg fodern a Saesneg oddi ar yr ieithoedd Germanaidd eraill. Yn hanesyddol fe'i siaredir ar draws ardal Ffrisia: o'r Isalmaen (heddiw Noord-Holland) ar hyd arfordir Môr y Gogledd i Schleswig, ac Ynysoedd Ffrisia yng Ngeneufor yr Almaen. Anaml y defnyddid Ffriseg yn iaith ysgrifenedig yn y tair canrif nesaf, ond gwelir adfywiad yr iaith yn y ganrif ddiwethaf yng Ngorllewin Ffrisia. Yno mae cadarnle'r iaith, a'i defnyddir ar y cyd â'r Iseldireg; fe'i disodlir yn raddol gan yr Almaeneg yn Nwyrain a Gogledd Ffrisia.
Ffriseg y Gorllewin
Ffriseg y Gorllewin yw'r iaith gryfaf o ran nifer ei siaradwyr: tua 470,000 a 467,000 ohonynt yn yr Iseldiroedd, yn nhaleithiau Fryslân (gan gynnwys ynysoedd Schiermonnikoog a Terschelling) a Groningen (yn bennaf bwrdeistref De Marne). Mae ganddi statws iaith daleithiol yn Fryslân ers 1996. Nifer isel sy'n llythrennog rugl, ond mae dros 70% o drigolion Fryslân yn medru siarad yr iaith. Ymhlith tafodieithoedd Ffriseg y Gorllewin mae Westerlauwers Fries, Súdhoeksk, Wâldfrysk, a Klaaifrysk. Adfywiodd llenyddiaeth Ffriseg yn y 19g. Defnyddir y Ffriseg mewn ysgolion a llysoedd yn nhalaith Fryslân, a hyrwyddir yr iaith a'i diwylliant gan y mudiad iaith Ried fan de Fryske Beweging a'r Fryske Akademy.
Saterffriseg
Roedd ganddi tua 2000 o siaradwyr yn 2015, a'r rhan fwyaf ohonynt yn ganol oed neu'n hŷn. Fe'i chlywir yn nhalaith Niedersachsen yn yr Almaen: Saterland, Strücklingen, Ramsloh, a Scharrel yn ardal Cloppenburg.
Ffriseg y Gogledd
Ym 1976 roedd 10,000 o siaradwyr, o boblogaeth o 60,000 o Ffrisiaid Gogleddol, yn nhalaith Schleswig-Holstein yng ngogledd yr Almaen. Yr arfordir rhwng Afon Eider ac Afon Wiedau ac Ynysoedd Gogledd Ffrisia yw ardal yr iaith (ynysoedd Föhr, Amrum, Sylt, Norstrand, Pellworm, grŵp Halligen, a Helgoland). Ymhlith y tafodieithoedd mae Mooringer (tir mawr, Mooringa), Ferring (Fohr-Amrum), Sölreng (Sylt), a Helgoland. Er nad oes fawr o agwedd negyddol tuag at yr iaith, fe'i siaredir yn bennaf gan yr hen bobl ac yn y cartref a dim ond ychydig sy'n ei darllen. Parheir i glywed tafodiaith Ferring, ond mae tafodiaith Sölreng bron wedi diflannu. Nid oes gan yr iaith droedle yn yr ysgol, yr eglwys neu'r farchnad.
Rhennir nifer o eirfa rhwng Ffriseg y Gogledd â'r Almaeneg Safonol ac Isel Sacsoneg Dwyrain Ffrisia, ac felly mae'n bosib i ambell siaradwr dwyieithog sy'n rhugl yn Ffriseg y Gorllewin a'r Almaeneg i ddeall Ffriseg y Gogledd.
The Haunting at Thompson High
Ffilm arswyd yw The Haunting at Thompson High a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs.
Mae'r ffilm The Haunting at Thompson High yn 85 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Charles Ozanam
Meddyg nodedig o Ffrainc oedd Charles Ozanam (3 Rhagfyr 1824 – 11 Chwefror 1890). Roedd yn feddyg Catholig Ffrengig ac yn weithredydd cymdeithasol brwd. Ymhlith ei brif weithiau oedd ei draethawd estynedig ar gylchrediad y pwls a gyhoeddwyd ym 1884. Cafodd ei eni yn Lyon, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Ecole de Médecine de Paris. Bu farw ym Mharis.
Gwobrau
Enillodd Charles Ozanam y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Llaethwyg ffacbys
Llysieuyn blodeuol (neu legume) yw Llaethwyg ffacbys sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Fabaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Astragalus cicer a'r enw Saesneg yw Chick-pea milk-vetch.
Eraill yn yr un teulu yw: ffa soya (Glycine max), y ffa cyffredin (Phaseolus), pys gyffredin (Pisum sativum), chickpea (Cicer arietinum), cnau mwnci (Arachis hypogaea), pys per (Lathyrus odoratus) a licrs (Glycyrrhiza glabra).
Roy Evans
Chwaraewr tenis bwrdd o Gymro oedd Roy Evans OBE (8 Hydref 1909 – 18 Mai 1998). Roedd yn llywydd y Ffederasiwn Tenis Bwrdd Rhyngwladol yn ystod cyfnod y ddiplomyddiaeth ping-pong, a chwaraeodd rhan wrth wneud tenis bwrdd yn un o'r chwaraeon Olympaidd yng Ngemau Olympaidd 1988.
Les Novices
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Guy Casaril yw Les Novices a gyhoeddwyd yn 1970. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Paul Gégauff a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan François de Roubaix.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Brigitte Bardot, Annie Girardot, Noël Roquevert, Jean Carmet, Jacques Duby, Jacques Jouanneau, Jess Hahn, Dominique Zardi, Angelo Bardi, Clément Michu, Lucien Barjon a Valérie Boisgel. Mae'r ffilm Les Novices yn 91 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1970. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Patton sef ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr ffilm Franklin J. Schaffner. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guy Casaril ar 1 Tachwedd 1933 ym Miramont-de-Guyenne a bu farw yn Chapel Hill ar 18 Ebrill 2018. Derbyniodd ei addysg yn Institut des hautes études cinématographiques.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guy Casaril nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Calopteryx angustipennis
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Calopteryx angustipennis. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
The Harvest of Hate
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Henry MacRae yw The Harvest of Hate a gyhoeddwyd yn 1929. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan George H. Plympton.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1929. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Piccadilly ffilm am ferch yn Llundain gan Ewald André Dupont. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry MacRae ar 29 Awst 1876 yn Toronto a bu farw yn Beverly Hills ar 16 Rhagfyr 1943. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1912 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry MacRae nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sauna
Ffilm arswyd sydd hefyd yn ffilm hanesyddol gan y cyfarwyddwr Antti-Jussi Annila yw Sauna a gyhoeddwyd yn 2008. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Sauna ac fe'i cynhyrchwyd yn y Ffindir a'r Weriniaeth Tsiec. Lleolwyd y stori yn y Ffindir a chafodd ei ffilmio yn y Ffindir a'r Weriniaeth Tsiec. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffinneg a Rwseg a hynny gan Iiro Küttner a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Panu Aaltio. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kati Outinen, Ville Virtanen, Elena Leeve, Viktor Klimenko, Dick Idman, Taisto Reimaluoto, Tommi Eronen, Kari Ketonen, Ari Wirta, Ismo Kallio, Rain Tolk ac Ivo Kubečka. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antti-Jussi Annila ar 8 Ionawr 1977 yn Helsinki.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antti-Jussi Annila nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Corela bach hirbig
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Corela bach hirbig (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: corelaod bach hirbig) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Cacatua pastinator; yr enw Saesneg arno yw Eastern long-billed corella. Mae'n perthyn i deulu'r Cocatŵod (Lladin: Cacatuidae) sydd yn urdd y Psittaciformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. pastinator, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r corela bach hirbig yn perthyn i deulu'r Cocatŵod (Lladin: Cacatuidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Murder On Lenox Avenue
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Arthur Dreifuss yw Murder On Lenox Avenue a gyhoeddwyd yn 1941. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Donald Heywood.
Gavtyve
Ffilm fud (heb sain) yw Gavtyve a gyhoeddwyd yn 1906. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Gavtyve ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Murder On Lenox Avenue
Y prif actor yn y ffilm hon yw Mamie Smith. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Cedar Township, Kansas
Treflan yn, yn nhalaith Kansas, yw .
Murder On Lenox Avenue
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ball of Fire sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. George Webber oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cedar Township, Kansas
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Cedar Township, gan gynnwys:
Murder On Lenox Avenue
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Dreifuss ar 25 Mawrth 1908 yn Frankfurt am Main a bu farw yn Studio City ar 23 Mawrth 1979.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Dreifuss nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gavtyve
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Rockwell, Iowa
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Rockwell, gan gynnwys:
Gavtyve
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1906. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Story of the Kelly Gang ffilm gan Charles Tait.
John Edward Daniel
Diwinydd a darlithiwr Cymreig oedd John Edward Daniel neu J. E. Daniel (26 Mehefin 1902 - 11 Chwefror 1962). Roedd yn un o aelodau cynnar Plaid Cymru a bu'n gadeirydd y blaid am gyfnod.
Gavtyve
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
John Edward Daniel
Ganed Daniel ym Mangor ac addysgwyd ef yn Ysgol Friars cyn mynd i Goleg yr Iesu, Rhydychen lle graddiodd yn y Literae Humaniores yn 1923 ac mewn Diwinyddiaeth yn 1925. Daeth yn Gymrawd o Goleg Bala-Bangor, gan ddod yn Athro yno ar 28 Gorffennaf 1926 yn dilyn marwolaeth Dr Thomas Rees. Ymhlith ei fyfyrwyr yno roedd R. Tudur Jones.
Safodd bedair gwaith fel ymgeisydd seneddol dros Blaid Cymru. Bu'n is-gadeirydd rhwng 1931 a 1935, ac olynodd Saunders Lewis fel cadeirydd yn 1939, swydd a ddaliodd hyd Awst 1943. Yn 1946 apwyntiwyd ef yn arolygydd ysgolion. Bu farw o ganlyniad i ddamwain ffordd ger Helygain, Sir Fflint. alt=Bedd J E a Catherine Daniel ym Mynwent Newydd Bangor|bawd|Bedd J E a Catherine Daniel ym Mynwent Newydd Bangor
Brychan osglog
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw brychan osglog, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy brychanau osglog; yr enw Saesneg yw Scarce Tissue, a'r enw gwyddonol yw Rheumaptera cervinalis. Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r brychan osglog yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
The Great O'malley
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr William Dieterle yw The Great O'malley a gyhoeddwyd yn 1937. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Milton Krims a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Heinz Eric Roemheld. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Humphrey Bogart, Ann Sheridan, Frieda Inescort, Donald Crisp, Henry O'Neill, Egon Brecher, Frank Reicher, Pat O'Brien a Stanley Fields. Mae'r ffilm The Great O'malley yn 71 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1937. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life of Emile Zola sef ffilm Americanaidd hanesyddol gan y cyfarwyddwr William Dieterle. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ernest Haller oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Dieterle ar 15 Gorffenaf 1893 yn Ludwigshafen a bu farw yn Ottobrunn ar 9 Rhagfyr 1972. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1911 ac mae ganddo o leiaf 182 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Dieterle nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Shepshed
Tref yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Shepshed. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Charnwood.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 13,505.
Mae Caerdydd 192.5 km i ffwrdd o Shepshed ac mae Llundain yn 161.5 km. Y ddinas agosaf ydy Caerlŷr sy'n 18.6 km i ffwrdd.
Kirton, Swydd Lincoln
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Kirton. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Boston.
Brychan pennau saethau
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw brychan pennau saethau, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy brychanau pennau saethau; yr enw Saesneg yw Argent & Sable, a'r enw gwyddonol yw Rheumaptera hastata hastata. Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r brychan pennau saethau yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Jules Bordet
Meddyg, gwleidydd, imiwnolegydd a biolegydd nodedig o Wlad Belg oedd Jules Bordet (13 Mehefin 1870 - 6 Ebrill 1961). Roedd yn imiwnolegydd a microbiolegydd o Wlad Belg. Enwyd y genws bacteriol Bordetella ar ei ôl. Dyfarnwyd Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth iddo ym 1919 am ei ddarganfyddiadau ynghylch imiwnedd. Cafodd ei eni yn Soignies, Gwlad Belg, ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Brwsel Am Ddim. Bu farw yn Ninas Brwsel.
Gwobrau
Enillodd Jules Bordet y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Ponzio Pilato
Ffilm ddrama a ffilm Peliwm gan y cyfarwyddwyr Irving Rapper a Gian Paolo Callegari yw Ponzio Pilato a gyhoeddwyd yn 1962. Fe'i cynhyrchwyd gan Enzo Merolle yn yr Eidal a Ffrainc. Lleolwyd y stori yn Rhufain hynafol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Gian Paolo Callegari a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Angelo Francesco Lavagnino.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jean Marais, Paul Müller, Jeanne Crain, Raffaella Carrà, Roger Tréville, Basil Rathbone, Livio Lorenzon, Letícia Román, Gianni Garko, Massimo Serato, John Drew Barrymore, Riccardo Garrone, Dante DiPaolo, Emma Baron, Roger Browne, Carlo Giustini, John Karlsen, Aldo Pini, Alfredo Varelli a John Stacy. Mae'r ffilm Ponzio Pilato yn 103 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1962. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. No a'r gyntaf yng nghyfres James Bond a'r ffilm gyntaf i serennu Sean Connery fel yr asiant cudd ffuglennol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Massimo Dallamano oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Irving Rapper nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Paramedics
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Stuart Margolin yw Paramedics a gyhoeddwyd yn 1988. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Paramedics ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Murray MacLeod.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Christopher McDonald, George Newbern, James Noble, John P. Ryan, Lawrence Hilton-Jacobs, Lydie Denier, John Pleshette ac Elaine Wilkes. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Hard sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Michael W. Watkins oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Stuart Margolin ar 31 Ionawr 1940 yn Davenport. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1961 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Stuart Margolin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
En Flyvetur Over København
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Jadesoturi
Ffilm ddrama a elwir hefyd yn ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr Antti-Jussi Annila yw Jadesoturi a gyhoeddwyd yn 2006. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Igavese armastuse sõdalane ac fe'i cynhyrchwyd yn y Ffindir a Gweriniaeth Pobl Tsieina. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffinneg a hynny gan Antti-Jussi Annila a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Edea. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Zhang Jingchu, Markku Peltola, Krista Kosonen a Tommi Eronen. Mae'r ffilm Jadesoturi (ffilm o 2006) yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,340 o ffilmiau Ffinneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antti-Jussi Annila ar 8 Ionawr 1977 yn Helsinki.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antti-Jussi Annila nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Knaith
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Knaith. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gorllewin Lindsey.
Life Begins at 17
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Arthur Dreifuss yw Life Begins at 17 a gyhoeddwyd yn 1958. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Richard Baer.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Mark Damon. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1958. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Vertigo sy’n ffilm drosedd a dirgelwch Americanaidd gan Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Dreifuss ar 25 Mawrth 1908 yn Frankfurt am Main a bu farw yn Studio City ar 23 Mawrth 1979.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Dreifuss nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llaethwyg licoris
Llysieuyn blodeuol (neu legume) yw Llaethwyg licoris sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Fabaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Astragalus glycyphyllos a'r enw Saesneg yw Wild liquorice. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Llaethwyg, Geuperwraidd, Gwreiddber, Llaethwyg Pêr, Melyswraidd, Perwraidd.
Eraill yn yr un teulu yw: ffa soya (Glycine max), y ffa cyffredin (Phaseolus), pys gyffredin (Pisum sativum), chickpea (Cicer arietinum), cnau mwnci (Arachis hypogaea), pys per (Lathyrus odoratus) a licrs (Glycyrrhiza glabra).
Bebington
Tref yng Nglannau Merswy, Gogledd-orllewin Lloegr, yw Bebington. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf ym mwrdeistref fetropolitan Cilgwri. Saif ar lan Afon Merswy, ar ochr ddwyreiniol penrhyn Cilgwri, 5 milltir i'r de o Lerpwl.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y dref boblogaeth o 57.336.
Mae Caerdydd 207.5 km i ffwrdd o Bebington ac mae Llundain yn 282.8 km. Y ddinas agosaf ydy Lerpwl sydd 8.9 km i'r gogledd.
Meall nan Caorach
Gofal: ceir sawl mynydd o'r un enw. Mae Meall nan Caorach yn gopa mynydd a geir yn Ucheldir yr Alban;. Ceir piler triongl yr OS a charnedd ger y copa.
Ciwba
Arwynebedd swyddogol Gweriniaeth Ciwba yw 109,884 km sg (42,426 mi sg) - heb y dyfroedd tiriogaethol. Prif y wlad, sy'n rhoi iddi ei henw, yw'r ynys fwyaf yng Nghiwba ac yn y Caribî, ac mae ganddi arwynebedd o 104,556 km sg. Mae'r Weriniaeth hefyd yn cynnwys Isla de la Juventud a sawl ynysfor (archipelago). Ciwba yw'r wlad ail fwyaf poblog yn y Caribî ar ôl Haiti, gyda o drigolion.
Meall nan Caorach
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Graham a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Ciwba
Roedd pobl Ciboney Taíno'n byw yn y diriogaeth a elwir bellach yn Ciwba o'r 4edd mileniwm CC hyd at wladychu'r ynys gan Sbaen yn y 15g. O'r 15fed ganrif, roedd yn wladfa, yn rhan o Sbaen hyd at Ryfel Sbaen-America 1898, pan feddiannwyd Ciwba gan yr Unol Daleithiau.
Fel gweriniaeth fregus, ym 1940 ceisiodd Ciwba gryfhau ei system ddemocrataidd, ond arweiniodd radicaleiddio gwleidyddol cynyddol ac ymryson cymdeithasol at coup ac unbennaeth ddilynol o dan Fulgencio Batista ym 1952. Arweiniodd llygredd agored a gormes o dan reolaeth Batista at ei ddisodli yn Ionawr 1959 gan 'Fudiad 26 Gorffennaf', a sefydlwyd rheolaeth gomiwnyddol wedi hynny o dan arweinyddiaeth Fidel Castro. Ers 1965, mae'r wladwriaeth wedi'i llywodraethu gan Blaid Gomiwnyddol Cuba. Roedd y wlad yn destun cynnen yn ystod y Rhyfel Oer rhwng yr Undeb Sofietaidd a'r Unol Daleithiau, a bu bron i ryfel niwclear ddechrau yn ystod Argyfwng Taflegrau Ciwba ym 1962. Mae Ciwba yn un o ychydig o wladwriaethau sosialaidd Marcsaidd-Leninaidd sy'n bodoli, lle mae rôl y Blaid Gomiwnyddol wedi'i hymgorffori yn y Cyfansoddiad. O dan Castro, roedd Ciwba'n ymwneud ag ystod eang o weithgareddau milwrol a dyngarol ledled Affrica ac Asia.
Yn ddiwylliannol, mae Ciwba'n cael ei hystyried yn rhan o America Ladin. Mae'n wlad aml-ethnig y mae ei phobl, gyda'i diwylliant a'i harferion yn deillio o sawl tarddiad, gan gynnwys pobloedd Taíno Ciboney, cyfnod hir o ddylanwad Sbaenaidd, caethwasaeth Affricanaidd a pherthynas agos â'r Undeb Sofietaidd yn y Rhyfel Oer.
Mae Ciwba yn aelod sefydlol o'r Cenhedloedd Unedig, y G77, y Mudiad Heb Aliniad, Sefydliadau Gwledydd Affrica, Caribïaidd a Môr Tawel, ALBA a Sefydliad Gwledydd America. Yn y 2020au roedd ganddi un o unig economïau dan gynllun y byd, ac mae'r diwydiant twristiaeth ac allforion llafur medrus, siwgr, baco a choffi yn dominyddu ei heconomi. Yn hanesyddol mae Ciwba wedi perfformio'n well na gwledydd eraill y rhanbarth ar sawl dangosydd economaidd-gymdeithasol, megis llythrennedd,  marwolaethau babanod isel a disgwyliad oes uchel.
Mae gan Giwba drefn awdurdodaidd un blaid lle na chaniateir gwrthwynebiad gwleidyddol. Ceir etholiadau yng Nghiwba ond nid ydyn nhw'n ddemocrataidd. Dywedir bod sensoriaeth gwybodaeth (gan gynnwys cyfyngiadau i'r rhyngrwyd) yn helaeth, ac mae newyddiaduraeth annibynnol i raddau'n n cael ei hatal yng Nghiwba. Mae Gohebwyr Heb Ffiniau wedi enwi Ciwba fel un o'r gwledydd gwaethaf yn y byd dros ryddid y wasg.
Mae'r rhan fwyaf o economi Ciwba yn dibynnu ar daliadau.
Geirdarddiad
Cred haneswyr bod yr enw Ciwba yn dod o'r iaith Taíno, fodd bynnag "nid yw ei union darddiad yn anhysbys". Mae'n fwy na phosib ei fod yn golygu 'lle'r tir ffrwythlon, toreithiog' (sef cubao), neu 'le gwych' (coabana).
Hanes
Ceir pedwar cyfnod yn hanes Ciwba. Y cyntaf yw'r cyn-drefedigaethol tra oedd yr ynys yn perthyn i bobl Amerindiaid sef y Taíno a'r Ciboney. Yr ail gyfnod yw'r Giwba drefedigaethol, a ddechreuwyd ym 1492, efo dyfodiad Christopher Columbus arosodd yn goloni Sbaen, tan y rhyfel efo UDA y Rhyfel Sbaenaidd–Americanaidd ym 1898. Y trydydd cyfnod yw Gweriniaeth Ciwba, daeth annibyniaeth o ryw fath yn 1902, ond roedd milwyr UDA yn bresennol o leiaf unwaith bob degawd. Y pedwerydd cyfnod yw ers Chwyldro Ciwba ym 1959 a arweinwyd gan Fidel Castro pan ddaeth Ciwba yn weriniaeth sosialaidd.
1600au
Twf araf mewn masnach, mae Hispaniolo yn dominyddu'r masnach Caribi. Twf dylanwad Lloegr, Ffrainc a'r Iseldiroedd yn y Caribi. Aur yn cael ei allforio i Sbaen o Dde America i gyd i fynd drwy Hafana - mewn Fflotila enfawr rhag y morleidr.
1980au
dde|bawd|250px|ffoaduriaid o Giwba [[Mariel Boat Lift 1980]]
Dawn!
Ffilm chwaraeon gan y cyfarwyddwr Ken Hannam yw Dawn! a gyhoeddwyd yn 1979. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Dawn! ac fe’i cynhyrchwyd yn Awstralia. Lleolwyd y stori yn Awstralia ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Joy Cavill.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1979. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Apocalypse Now sy'n seiliedig ar y nofel fer ''Heart of Darkness gan Joseph Conrad.
Ciwba
Cymdeithas Cymru Ciwba
Grwp sy'n cefnogi pobl Ciwba ac ymgyrchu rhag ddylanwad UDA. Maen nhw'n rhan o ymgyrch byd eang i gefnogi Ciwba yn ymarferol. Maen nhw'n bresennol bob blwyddyn yn yr Eisteddfod Genedlaethol ac yn weithgar iawn drwy Gymru. http://www.cymrucuba.co.uk/index
Dawn!
Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Russell Boyd oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Ciwba
Harri Morgan a Chiwba
Roedd y llyngesydd Syr Henry Morgan, sef Harri Morgan yn y Gymraeg (tua 1635–1688), yn forwr, a oedd yn un o ffigyrau enwocaf y Caribi. Roedd yr enwocaf a mywaf llwyddiannus o'r preifatwyr o Gymru. Yn 1667, cafodd gomisiwn gan Modyford iddo ysbeilio arfordir deheuol Ciwba ac i ddal ysbeinwyr fel gwystlon o Giwba i amddiffyn Jamaica. Cyrhaeddodd Ciwba a 10 llong a 500 dyn, cymerodd ac ysbeiliodd Morgan ddinas Puerto Principe, Camaguey. Roedd y cynllun gwreiddiol i ymosod ar Hafana ond roedd hyn yn ormod. Gyrrodd stormydd ei llongau i'r lan yn y De, a dihangodd un o'r wystlon, felly cafodd dinasyddion Puerto Principe amser i ddianc efo'i trysor. Enillodd ddim ond 50,000 pieces of eight. Aethon nhw ymlaen i ysbeilio tref cyfoethocaf y Caribi wedyn sef Porto Bello a chasglu 200,000 'pieces of eight'.
Dawn!
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ken Hannam ar 12 Gorffenaf 1929 ym Melbourne a bu farw yn Llundain ar 5 Tachwedd 1969. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1963 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ken Hannam nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ciwba
Demograffeg
Yn ôl cyfrifiad diweddaraf, roedd y boblogaeth yn , bawd|250px|Y [[Cadeirlan Hafana|Cadeirlan San Cristobal yn Hafana]]
Roedd mewnfudo ac allfudo enfawr yng Nghiwba. Cyn y 18g roedd y boblogaeth hanner du a hanner gwyn, ond yn y bedwerydd ganrif ar bymtheg daeth mewnforio poblogaeth i weithio yn y diwyddiant siwgr a thobaco, caethion a rhyddion a'r rhan fwyaf yn bobl ddu o'r caribi ac affrica. Ond erbyn diwedd y ganrif a rhywfaint o annibyniaeth (dan hegemoni UDA a Phrydain) daeth mwy o ymsefydlwyr o Sbaen a'r Unol Daleithiau, yn nodweddiadol o'r Ynysoedd Dedwydd, Catalwnia, Andalwsia, Galisia ac o hen drefedigaethau Sbaen i Giwba. Rhwng 1900 a 1930 daeth bron miliwn o Sbaen.
Ieithoedd
Sbaeneg yw iaith swyddogol Ciwba ac mae mwyafrif llethol y Ciwbaiaid yn ei siarad. Gelwir y Sbaeneg fel y'i siaredir yng Nghiwba yn "Sbaeneg Ciwba" ac mae'n fath o Sbaeneg Caribïaidd. Mae Lucumí, sef un o dafodieithoedd yr Yoruba sef iaith Gorllewin Affrica, hefyd yn cael ei defnyddio fel iaith yr egwlys gan rai o'r Santería. Creol Haiti yw'r ail iaith fwyaf llafar yng Nghiwba, ac mae'n cael ei siarad gan fewnfudwyr Haitiaidd a'u disgynyddion. Ymhlith yr ieithoedd eraill a siaredir gan fewnfudwyr mae Galisieg a Chorseg.
Addysg
de|bawd| Prifysgol Havana, a sefydlwyd ym 1728 Sefydlwyd Prifysgol Havana ym 1728 a cheir llawer o golegau a phrifysgolion eraill hefyd. Ym 1957, ychydig cyn i Castro ddod i rym, roedd y gyfradd llythrennedd yn bedwerydd yn y rhanbarth - ar bron i 80% yn ôl y Cenhedloedd Unedig, yn uwch nag yn Sbaen. Creodd Castro system a weithredir yn gyfan gwbl gan y wladwriaeth a gwaharddodd sefydliadau preifat.
Mae presenoldeb ysgol yn orfodol o chwech oed i ddiwedd addysg uwchradd sylfaenol (fel arfer yn 15 oed), ac mae pob myfyriwr, waeth beth fo'u hoedran neu ryw, yn gwisgo gwisg ysgol gyda'r lliw sy'n dynodi lefel gradd. Mae addysg gynradd yn para am chwe blynedd, mae addysg uwchradd wedi'i rhannu'n addysg sylfaenol a chyn-brifysgol. Cyfradd llythrennedd Cuba yw 99.8 y cant yw'r degfed uchaf yn fyd-eang, yn bennaf oherwydd darparu addysg am ddim ar bob lefel. Mewn cymhariaeth, cyfradd Llythrennedd y Deyrnas Gyfunol yw 99%. Cyfradd graddio ysgolion uwchradd Cuba yw 94%.
Iechyd
Ar ôl y chwyldro, sefydlodd Cuba system iechyd cyhoeddus am ddim.
Disgwyliad oes Ciwba adeg genedigaeth yw 79.2 mlynedd (76.8 ar gyfer dynion ac 81.7 ar gyfer menywod). Mae hyn yn rhoi safle Ciwba yn 59fed uchaf yn y byd a'r 5ed yn yr America, y tu ôl i Ganada, Tsile, Costa Rica a'r Unol Daleithiau. Gostyngodd marwolaethau babanod o 32 marwolaeth babanod fesul 1,000 o enedigaethau byw ym 1957, i ddim ond 5.13 yn 2009.
Yn hanesyddol, mae gan Ciwba nifer uchel o bersonél meddygol ac wedi gwneud cyfraniadau sylweddol i iechyd y byd ers y 19g. Heddiw, mae gan Giwba ofal iechyd cyffredinol (universal health care) ac er gwaethaf prinder parhaus o gyflenwadau meddygol (meddygyniaethau, offer ayb), nid oes prinder personél meddygol. Mae gofal sylfaenol ar gael ledled yr ynys ac mae cyfraddau marwolaethau babanod a mamau yn cymharu'n ffafriol â'r rhai mewn gwledydd datblygedig eraill. Mae ymchwilwyr yn cyfeirio at genedl sy'n datblygu fel Ciwba â chanlyniadau iechyd sy'n cystadlu â'r byd datblygedig fel Paradocs Iechyd Ciwba. Mae hi'n 30fed ar Fynegai Gwledydd Iach Bloomberg 2019, sef yr unig wlad sy'n datblygu i raddio'n uchel.
Ymhlith yr heriau mae cyflogau isel i feddygon, cyfleusterau gwael, darpariaeth wael o offer, ac absenoldeb cyffuriau hanfodol yn aml.
Mae gan Ciwba y gymhareb meddyg-i-boblogaeth uchaf yn y byd ac mae wedi anfon miloedd o feddygon i fwy na 40 o wledydd ledled y byd. Yn ôl Sefydliad Iechyd y Byd, mae Cuba "yn adnabyddus ledled y byd am ei allu i hyfforddi meddygon a nyrsys rhagorol a all wedyn fynd allan i helpu gwledydd eraill mewn angen".
Yn 2015, Ciwba oedd y wlad gyntaf i ddileu trosglwyddiad HIV a syffilis mam-i-blentyn carreg filltir a nodwyd gan Sefydliad Iechyd y Byd fel "un o'r cyflawniadau iechyd cyhoeddus mwyaf".
Bwydydd
bawd| Pryd traddodiadol o ropa vieja (stêc ystlys wedi'i falu mewn [[saws tomato), ffa du, reis melyn, llyriad ac yuca wedi'i ffrio gyda chwrw]] Cyfuniad o fwydydd Sbaen a'r Caribi yw bwyd Ciwba, ar y cyfan. Mae ryseitiau Ciwba'n drwm o sbeisys a thechnegau coginio Sbaenaidd, gyda rhywfaint o ddylanwad Caribïaidd mewn sbeis a blas. Mae dogni bwyd, sydd wedi bod yn norm yng Nghiwba am y pedwar degawd diwethaf, yn cyfyngu ar argaeledd y prydau hyn. Nid yw'r pryd traddodiadol o Giwba yn cael ei weini mewn cyrsiau; mae'r holl eitemau bwyd yn cael eu gweini ar yr un pryd.
Mae'r pryd nodweddiadol yn cynnwys llyriad (plantains), ffa du a reis, ropa vieja (cig eidion wedi'i falu), bara Ciwba, porc gyda nionod, a ffrwythau trofannol. Mae ffa du a reis, y cyfeirir atynt fel moros y cristianos (neu moros yn fyr), a llyriad yn rhan bwysig o ddeiet Ciwba. Ceir llawer o'r seigiau cig wedi'u coginio'n araf gyda sawsiau ysgafn. Dail garlleg, cwmin, oregano a dail bae yw'r prif sbeisys.
Llenyddiaeth
Dechreuodd llenyddiaeth Ciwba ddod o hyd i'w lais ei hun ar ddechrau'r 19g. Dyluniwyd themâu amlycaf annibyniaeth a rhyddid gan José Martí, a arweiniodd y mudiad Modernaidd yn llenyddiaeth Ciwba. Canolbwyntiodd awduron fel Nicolás Guillén a José Z. Tallet ar lenyddiaeth fel protest gymdeithasol. Mae barddoniaeth a nofelau Dulce María Loynaz a José Lezama Lima wedi bod yn ddylanwadol ac mae'r Rhamantaidd Miguel Barnet, a ysgrifennodd Everyone Dreamed of Cuba, yn adlewyrchu Ciwba mwy lleddf a hiraethus.
Gennemtræk
Ffilm ddogfen yw Gennemtræk a gyhoeddwyd yn 1997. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Gennemtræk ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Heswall
Tref fechan ar benrhyn Cilgwri, Glannau Merswy, Gogledd-orllewin Lloegr, yw Heswall. Yn hanesyddol, bu'n rhan o Swydd Gaer ond bellach fe'i lleolir mewn ardal di-blwyf ym mwrdeistref fetropolitan Cilgwri.
Mae ganddi boblogaeth o 7,750 (2001).
Gennemtræk
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Titanic sef ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr James Cameron.
Heswall
Ceir ardal gadwraeth o'r enw The Dales lle ceir golygfeydd da dros Lannau Dyfrdwy i ogledd-ddwyrain Cymru.
Gennemtræk
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Heswall
Mae Caerdydd 207.1 km i ffwrdd o Heswall ac mae Llundain yn 287.8 km. Y ddinas agosaf ydy Lerpwl sy'n 13.6 km i ffwrdd.
bawd|dim|250px|Cychod ar [[Afon Dyfrdwy, Heswall]]
BBC Radio Cymru
Cychwynnodd yr orsaf 6.45am ddydd Llun gyda Geraint Jones yn cyflwyno'r gwasanaeth newydd. Gwyn Llewelyn oedd y llais nesaf i'w glywed, yn darllen bwletin newyddion pymtheg munud o hyd. Yn dilyn hynny am 7am oedd y rhaglen frecwast Helo Bobol a gyflwynwyd gan Hywel Gwynfryn. Roedd bwletin newyddion eto am 7.45am.
Yn ystod y dydd mae'n darparu cymysgedd o raglenni gan gynnwys newyddion (yn rhaglenni Dros Frecwast, Dros Ginio a Post Prynhawn, ynghyd â bwletinau bob awr), sgwrs a cherddoriaeth, a rhaglenni dyddiol fel Aled Hughes, Bore Cothi, Ifan Evans a Tudur Owen.
Radio Cymru 2
Ar ddydd Llun, 19 Medi 2016, lansiwyd ail wasanaeth radio, Radio Cymru Mwy am gyfnod arbrofol o dri mis yn y cyfnod yn arwain at ben-blwydd Radio Cymru yn 40 oed. Roedd yn cynnwys pump awr o raglenni adloniant a cherddoriaeth bob diwrnod o'r wythnos, a roedd ar gael ar DAB yn y de-Ddwyrain ac ar lein.
Yn Rhagfyr 2017 cadarnhawyd amserlen cyntaf yr orsaf:
Tanagr bronlas
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr bronlas (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod bronlas) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Tangara cyanoventris; yr enw Saesneg arno yw Gilt-edged tanager. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
BBC Radio Cymru
Radio Cymru 2
Ym mis Awst 2022 cyhoeddwyd cynlluniau i ymestyn oriau darlledu Radio Cymru 2 gyda rhagor o gyflwynwyr ac oriau yn ystod y bore. Cyhoeddodd Cyfarwyddwr BBC Cymru, Rhuanedd Richards bod "Radio Cymru 2 o 15 awr yr wythnos i dros 60 awr yr wythnos yn rhan o strategaeth uchelgeisiol BBC Cymru i sicrhau ein bod yn gallu rhoi dewis i siaradwyr Cymraeg."
Tanagr bronlas
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. cyanoventris, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r tanagr bronlas yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
BBC Radio Cymru
Radio Cymru 2
Gadawodd y gyflwynwraig boblogaidd, Caryl Parry Jones ei sioe brecwast i gyflwyno sioe hwyr ar Radio Cymru. Y cyflwynwyr ar newydd-wedd yr orsaf oedd: Rhydian Bowen Phillips, Lisa Gwilym a Dom James, oedd yn ymuno gyda thri cyflwynydd blaenoro, Lisa Angharad, Daniel Glyn, Mirain Iwerydd. Roedd y gwasanaeth newydd yn darlledu 07:00 a 11:00 o ddydd Llun i ddydd Iau, a 07:00 a 09:00, ac yna 11:00 a 13:00 ar ddydd Gwener. Mae Radio Cymru 2 hefyd yn darlledu sylwebaethau pêl-droed ychwanegol ar nos Fawrth a nos Fercher ac ar brynhawn Sadwrn.
Ers ehangu amserlen yr orsaf, mae Radio Cymru 2 wedi newid ei pholisi cerddoriaeth i chwarae cyfran uwch o gerddoriaeth yn yr iaith Saesneg, o'i gymharu â'r rhestr chwarae ar y prif gwasanaeth.
Cyflwynwyr
Rhestr o gyflwynwyr cyfredol:
Cyn-gyflwynwyr
Rhestr o gyflwynwyr o'r gorffennol:
Niferoedd
Yn Awst 2015 dywedodd Robat Gruffudd, perchennog Gwasg y Lolfa wrth y cylchgrawn Barn: "Yn sgil cwynion o sawl cyfeiriad am natur rhaglenni Radio Cymru, gostyngiad sylweddol yn ddiweddar yn nifer y gwrandawyr, heb sôn am y toriad yn incwm breindal i gerddorion Cymraeg, onid creu ail donfedd yw’r ateb amlwg?"
Yn Hydref 2015 cyhoeddwyd fod nifer y gwrandawyr i lawr 12,000 i 104,000 dros y chwarter cynt - ei lefel isaf erioed. Dros flwyddyn prin oedd y newid, i lawr mil yn unig o'r 105,000 a gofnodwyd yn yr un cyfnod yn 2014.
Ers Medi 2022, mae gan Radio Cymru 131,000 o wrandawyr wythnosol, sef 2.9% o'r ganran gynulleidfa.
Calopteryx atrata
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Calopteryx atrata. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Blizzard
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Antun Vrdoljak yw Blizzard (1977) a gyhoeddwyd yn 1977. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Mećava (1977.) ac fe'i cynhyrchwyd yn Iwgoslafia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Croateg a Serbo-Croateg a hynny gan Antun Vrdoljak a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Pero Gotovac.
Mae'r ffilm Blizzard (1977) yn 88 munud o hyd.
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antun Vrdoljak nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Shepton Mallet
Tref a phlwyf sifil yng Ngwlad yr Haf, De-orllewin Lloegr, ydy Shepton Mallet. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Mendip.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 10,369.
Charles Scott Sherrington
Meddyg a patholegydd nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd Charles Scott Sherrington  (27 Tachwedd 1857 - 4 Mawrth 1952). Niwroffisegolydd Seisnig ydoedd, gweithiodd hefyd fel histolegydd, bacteriolegydd, a phatholegydd, llywyddodd y Gymdeithas Frenhinol yn y 1920au cynnar. Cyd-dderbyniodd Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1932 am ei waith ar swyddogaethau niwronau. Cafodd ei eni yn Islington, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef yng Ngholeg Fitzwilliam. Bu farw yn Eastbourne.
Gwobrau
Enillodd Charles Scott Sherrington y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Marie Alexandrine o Saxe-Weimar-Eisenach
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Weimar, yr Almaen oedd Marie Alexandrine (20 Ionawr 1849 – 6 Mai 1922).
Bu farw yn Trzebiechów, Zielona Góra County ar 6 Mai 1922.
Calopteryx balcanica
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Calopteryx balcanica. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Baby Face Morgan
Ffilm gomedi a drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Arthur Dreifuss yw Baby Face Morgan a gyhoeddwyd yn 1942. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Leo Erdody.