cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Friends
Cast
Yn ystod blynyddoedd dangos y gyfres, roedd yr holl gast wedi dod yn hynod o enwog, a’u henwau yn fyw ym meddyliau cannoed ar filoedd. Roeddynt wir wedi dod yn enwog iawn yn yr Unol Daleithiau. Roeddynt i gyd wedi ceisio dechrau neu ehangu eu gyrfeydd ym myd y sinema, a phob un gyda gwahanol lefel o lwyddiant. Ar y cyfan, mae ffilmiau Aniston yn rhai ysgafn a elwir yn aml yn RomComs neu Romantic Comedies gan gynnwys The Good Girl, Bruce Almighty, Along Came Polly, Rumor Has It a The Break Up.
Michaela Coel
Gyrfa
Yn 2006, cychwynodd Coel berfformio mewn nosweithiau barddoniaeth 'meic agored' yn Ealing. Wrth iddi barhau i wneud nosweithiau tebyg, cafodd ei hannog gan yr actor, y dramodydd, a'r cyfarwyddwr Ché Walker, a'i gwelodd yn perfformio yn Hackney Empire, i wneud cais i Guildhall. Fel bardd mae hi wedi perfformio ar lwyfannau gan gynnwys Wembley Arena, Bush Theatre, Nuyorican Poets Cafe, a Rotterdam De Doelen Concert Hall. Defnyddiodd yr enw Michaela The Poet.
Friends
Cast
Ymddangosodd Cox hefyd mewn nifer o ffilmiau ysgafn, ond daeth ei llwyddiant mwyaf gyda’r trilogi Scream. Yn y gyfres hon, roedd Cox yn serennu gyferbyn â’i gŵr David Arquette, a ymddangosodd fel gwestai ar “Friends” yn chwarae rhan rhygyngwr Ursula. Ar ôl ei llwyddiant yn “Friends”, parhaodd Cox i action mewn cyfres deledu arall o’r enwDirt,oedd yn ei phortreadi fel golygwraig cylchgrawn tabloid a wnâi unrhyw beth i gael stori.
Michaela Coel
Gyrfa
Yn 2009, ymunodd Coel â rhaglen ysgol haf Cwmni Theatr Talawa, TYPT. Yn ystod ei hamser yn Talawa perfformiodd yng nghynhyrchiad o Krunch, wedi'i gyfarwyddo gan Amani Naphtali. Yn 2009, rhyddhaodd Coel albwm o'r enw Fixing Barbie, a oedd yn cynnwys ei gwaith fel bardd a cherddor. Yn 2011, rhyddhaodd Coel y record "We’re the Losers".
Gwalcheryr du
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. tyrannus, sef enw'r rhywogaeth.
Michaela Coel
Gyrfa
Yn 2012 ei phrosiect uwch / graddio yn Guildhall oedd ei drama, Chewing Gum Dreams, ac fe’i cynhyrchwyd gyntaf yn Theatr Yard yn Hackney Wick. Roedd y ddrama yn sioe un fenyw gyda Cole yn adrodd stori ddramatig merch 14 oed o'r enw Tracey. Aeth y ddrama ymlaen i gael ei chynhyrchu gan Theatr Bush (2012), Royal Theatre Holland (2012), Royal Exchange Theatre (2013), a'r National Theatre (2014). Derbyniodd adolygiadau cadarnhaol.
Ymddangosodd Coel yn nrama Channel 4, Top Boy, a chwaraeodd rannau blaenllaw yn y National Theatre, gan gynnwys Home a cynhyrchiad o Medea yn Theatr Olivier a ganmolwyd gan y beirniad.
Ym mis Awst 2014, cyhoeddodd Channel 4 fod Coel am serennu ac ysgrifennu comedi newydd o'r enw Chewing Gum, wedi'i ysbrydoli gan ei drama Chewing Gum Dreams. Rhyddhawyd tamaid i aros pryd ar "C4 Comedy Blaps" ym mis Medi 2014, a cychwynodd y gyfres ar E4 ym mis Hydref 2015. Enillodd ei pherfformiad wobr Teledu’r Academi Brydeinig am y Perfformiad Comedi Benywaidd Gorau yn 2016. Hefyd enillodd BAFTA am Breakthrough Talent am ysgrifennu'r sioe. Derbyniodd Chewing Gum adolygiadau cadarnhaol dros ben.
Yn 2015, ymddangosodd Coel yn nrama BBC One London Spy. Yn 2016, bu’n serennu yn nrama gomedi sci-fi E4 The Aliens, a saethwyd ym Mwlgaria. Roedd yn portreadu'r cymeriad, Lilyhot.
Dychwelodd Chewin Gum am ail gyfres ym mis Ionawr 2017. Ymddangosodd hefyd ym mhenodau " Nosedive" ac "USS Callister" yng nghyfres Charlie Brooker, Black Mirror. Roedd ganddi rhan fach hefyd yn y ffilm opera ofod 2017 Star Wars: The Last Jedi
Yn 2018, serenodd Coel yn Black Earth Rising, cyd-gynhyrchiad rhwng BBC Two a Netflix, lle chwaraeodd y prif gymeriad Kate. Bu hefyd yn serennu fel Simone yn y ffilm ddrama gerdd Been So Long, a ryddhawyd ar Netflix i adolygiadau cadarnhaol ym mis Hydref 2018.
Fe wnaeth Coel greu, ysgrifennu, cynhyrchu, cyd-gyfarwyddo a serennu yn y gyfres ddrama gomedi I May Destroy You, wedi'i hysbrydoli gan ei phrofiad ei hun o ymosodiad rhywiol. Lansiwyd y sioe ar BBC One yn y DU a HBO yn yr UDA ym mis Mehefin 2020 i ganmoliaeth eang.
Gwalcheryr du
Teulu
Mae'r gwalcheryr du yn perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Michaela Coel
Bywyd personol
Yng Gwobrau BAFTA 2016, gwisgodd Coel ffrog wedi'i gwneud o frethyn Kente, a wnaed gan ei mam. Mae hi wedi dweud iddi ddod, fel ei chymeriad Tracey yn Chewing Gum, yn grefyddol iawn yn y ffydd Bentecostaidd, ac wedi coleddu dibriodrwydd. Er ei bod yn dal i ystyried ei hun yn Gristion, rhoddodd Coel y gorau i ymarfer Pentecostaliaeth ar ôl mynychu Guildhall. Mae hi'n nodi ei fod yn anromantaidd.
Disgyddiaeth
EP
Friends
Cast
Kudrow oedd mwyaf llwyddiannus gyda ffilmiau ‘indie’ cyllideb-isel, yn arbennig The Opposite of Sex a Happy Ending, a hefyd mewn ffilmiau fel y comedi llwyddiannus Romy and Michelle's High School Reunion ac Analyze This. Roedd ganddi hi ei chyfres ei hun yn HBO o’r enw "The Comeback" lle chwaraeodd hi rhan Valerie Cherish. Yn ddiweddarach, chwaraeodd Kudrow brif gymeriad wrth ochr Hilary Swank yn P.S. I Love You(2007).
Cyd-serennodd Perry mewn comedi maffia Canadaidd The Whole Nine Yards a’r ffilm a ddilynodd o’r enw The Whole Ten Yards gyda Bruce Willis, a oedd hefyd yn un o westeion enwog “Friends”. Fe serennodd hefyd yn y RomCom Fools Rush In, ac fel cymeriad-deitl y rhaglen The Ron Clark Story. Ers hyn, mae wedi cyd-serennu yn y ddrama deledu Studio 60 on the Sunset Strip ac mewn rhaglen unigol o Scrubs. Mae Perry wedi chwarae’r brif ran yn y ffilm Numb a aeth yn syth i DVD, ac sydd wedi ennill clod mawr gan nifer o feirniaid.
Cafodd Matt LeBlanc rhan arweiniol yn Lost in Space ac fe serennodd fel cariad Alex (Lucy Liu) yn Charlie's Angels. Fe ail-gydiodd yn ei rôl fel Joey Tribbiani yn y gyfres deledu a ddilynodd, Joey.
Yn 2001, cafodd Schwimmer rhan fel Capt. Herbert Sobel yn y gyfres deledu mini Band of Brothers. Yn yr un flwyddyn, fe arweiniodd e ac un o westeion enwog Friends, Hank Azaria y Warsaw Ghetto Uprising (1943) yn erbyn y Natsïaid yn Uprising. Yn 2005, castiwyd Schwimmer fel llais y jiraff Melman yn y ffilm Madagascar. Fe fydd yn ail-gydio yn y rôl hwn yn 2008 ar gyfer Madagascar 2. Cyfarwyddodd David Schwimmer deg rhaglen Friends a dau rhaglen Joey. Ei début mawr yn cyfarwyddo serch hynny oedd Run Fatboy Run a ddaeth i’r sgrîn fawr ar yr 28ain o Fawrth, 2008.
Galeri
<Gallery> File:Jennifer Aniston 08.jpg|bawd|Jennifer Aniston (Rachel Green) File:David Schwimmer.jpg|bawd|David Schwimmer (Ross Geller) File:Courteney Cox 1995.jpg|bawd|Courteney Cox (Monica Geller-Bing) File:Matt LeBlanc, Arqiva British Academy Television Awards, 2013.jpg|bawd|Matt LeBlanc (Joey Tribbiani) File:Matthew Perry by David Shankbone.jpg|bawd|Matthew Perry (Chandler Bing) File:Lisa Kudrow at TIFF 2009.jpg|bawd|Lisa Kudrow (Pheobe Buffay) </Gallery>
Y Stori
Mae'r tymor cyntaf yn cyflwyno chwe phrif gymeriad: Rachel Karen Green, Monica Geller, Phoebe Buffay, Joey Francis Tribbiani, Chandler Muriel Bing a Ross Geller. Mae Rachel (sydd newydd gadael ei dyweddi ‘wrth yr allor’) wedi dod i Efrog Newydd, ac yn diweddu fyny yn byw gyda Monica. O gychwyn y gyfres, cawn wybod bod Ross wedi bod mewn cariad gyda Rachel ers i’r ddau gymeriad fod yn yr ysgol uwchradd. Yn wir, mae nifer fawr o raglenni yn y gyfres gyntaf yn dilyn ei gais i ddweud wrthi hi ei wir deimladau. Ar yr un pryd, dysgwn fod gwraig lesbiad Ross, Carol, yn feichiog gyda’i fabi e. Mae hyn yn achosi cymhlethdod yn ei berthynas e gyda phartner gydol-byw Carol, Susan (chwaraewyd gan Jessica Hecht). Ar ddiwedd y tymor cyntaf, caiff y babi ei eni, a phenderfyna Ross, Carol a Susan rhoi’r enw Ben iddo fe: diolch i’r tag enw ar wisg gofalwr adeilad a wisgai Phoebe. Achos bod y gyfres yn cael ei darlledu mewn rhaglenni unigol, gall nifer o ddigwyddiadau di-gyswllt ddigwydd, ac yn wir mae’r sgriptwyr yn cymryd mantais o hyn, ac yn aml yn ysgrifennu golygfeydd sy’n cynnwys ‘dates’- nifer ohonynt yn mynd tu chwith! (Mae Monica yn canlyn plentyn dan oed mewn un rhaglen). Cyflwynir y cymeriad cylchol Janice (chwaraewyd gan Maggie Wheeler) fel cariad y mae Chandler yn cael gwared arni hi mewn rhaglen gynnar, ond fe ail-ymddangosa hi trwy gydol y deg tymor. Ar ddiwedd y tymor cyntaf, gollynga Chandler y gath o’r gwd bod Ross yn caru Rachel. Dydy Rachel ddim yn disgwyl clywed hyn, ond yn darganfod ei bod hi’n teimlo’r un fath.
Mae’r ail dymor yn cynnwys mwy o storïau serialaidd, hynny yw, maent yn dibynnu fwyfwy ar blot cydlynus, parhaol. Cychwyna pan ddarganfydda Rachel bod Ross yn canlyn Julie (chwaraewyd gan Lauren Tom), rhywun yr oedd yn ei hadnabod o’r brifysgol. Fe ddaw Julie i ymweld â Ross mewn ambell rhaglen yn gynnar yn y tymor. Rachel's attempts to tell Ross she likes him mirror his own failed attempts in the first season, though the characters eventually begin a relationship that lasts into the following season. Caiff Joey ran mewn fersiwn ffuglynus o’r opera sebon Days of our Lives ond yn fuan, fe golla’r rhan achos iddo ddweud mewn cyfweliad ei fod e’n ysgrifennu nifer fawr o’r linellau. Cychwyna Tom Selleck ran cylchol fel Dr. Richard Burke. Mae Richard, sydd yn ffrind i rieni Monica a Ross ac wedi ysgaru’n ddiweddar, yn 21 blwyddyn yn hŷn na Monica, ond er hyn maent yn cychwyn canlyn yn ystod ail-rhan yr ail dymor. Yn rhaglen ola’r tymor, maent yn dod â’u perthynas i ben pan ddarganfyddan nhw nad yw Richard eisiau mwy o blant, ond bod Monica eisiau plant ei hun mwy na dim. Mae’r ail dymor yn bwysig iawn hefyd i ddyfnháu cyfeillgarwch Chandler a Joey. Daw hyn i’r amlwg pan symuda Joey i fflat ei hun, a symuda dyn rhyfedd i fyw gyda Chandler o’r enw Eddie (Adam Goldberg).
Daw fformat serialaidd yn bwysicach byth yn y trydydd tymor Dechreua Rachel weithio yn Bloomingdales, ac fe deimla Ross genfigen tuag at ei chyd-weithiwr, Mark. Daw perthynas Ross a Rachel i ben pan gysga Ross gyda’r ferch rywiol o’r siop copi, Chloe. Mae Ross yn dweud nad oedd e’n anghywir i gysgu gyda Chloe achos roedd e a Rachel yn cymryd hoe (yr enwog “on a break” a ddaeth yn jôc gylchol trwy gydol y gyfres). Ar ôl i berthynas Ross a Rachel orffen, yn ddiddorol ni chanolbwyntir yn gyntaf ar Ross a Rachel a’u teimladau nhw, ond ar Chandler sy’n ffeindio’r holl beth yn anodd delio gyda hi. Mae’r ‘break-up’ wedi achosi iddo feddwl am ysgariad ei rieni. Fe ddysgwn nad oes gan Phoebe deulu, ar wahân i efaill unfath. Serch hynny, mae Phoebe yn cwrdd â’i hanner-brawd (chwaraewyd gan Giovani Ribisi)yn ystod tymor tri, ac ar ddiwedd y tymor darganfydda e imam-enedigol nad oedd hi’n gwybod oedd yn bodoli (chwaraewyd gan Teri Garr). Cwymp Joey mewn cariad â Kate, ei bartner actio mewn drama newydd (chwaraewyd gan Dina Meyer). I ddechrau, dydy hi ddim yn dangos yr un teimladau tuga ato, hyd yn oed ar ôl iddynt gysgu gyda’i gilydd. Serch hynny, ar ôl i’w chariad (sydd hefyd yn cyfarwyddo’r drama) orffen gyda hi achos adolygiad trybeilig, tro at Joey am gymorth a chefnogaeth. Dydy’r berthynas ddim yn para yn hir iawn o gwbl, achos fe ddaw cyfle iddi hi ar opera sebon yn Los Angeles. Cychwyna Monica berthynas gyda Pete Becker, miliynydd sydd yn cwympo mewn cariad gyda hi. Ar y dechrau, dim ond fel ffrind y ystyria Monica Pete, ond yn y pen draw, cychwynan nhw ganlyn. Caiff Monica fraw pan ddyweda Pete ei fod e eisiau dod yn “Ultimate Fighting Champion” a hithau’n disgwyl iddo ofyn iddi ei briodi ! Wedi iddi hi fynd i’w gefnogi e ddwy-waith a’i weld bob tro yn cael ei frifo’n wael iawn, dyweda Monica ei fod hi am iddo fe rhoi’r gorau i’r Ymladd Eithaf. Gan nad yw e’n fodlon gwneud, mae Monica yn gorffen y berthynas.
Bucholion
Is-deulu o garnolion eilrif-fyseddog yn nheulu'r bufilod (Bovidae) yw'r bucholion (Bovinae). Mae'r is-deulu'n cynnwys gwartheg, buail, y byfflo Affricanaidd, y byfflo dŵr, iaciaid, y nilgai, y gafrewig bedrygorn a'r cwdwod.
Friends
Y Stori
Dilyna’r bumed tymor gais Monica a Chandler i gadw eu perthynas yn gyfrinach o’u ffrindiau. Dysgwn fod priodas Ross ac Emily wedi gorffen cyn hyd yn oed dechrau. (Baxendale's pregnancy prevented her from appearing on-screen in all but two episodes ). Daw Phoebe o hyd i gariad arall: dyn heddlu o’r enw Gary (Michael Rapaport) mae hi’n cwrdd ag ef ar ôl dod o hyd i’w fathodyn. Er yn betrusgar i ddechrau ynglŷn â’r syniad o symud i mewn gyda Gary, mae hi’n ildio yn y pen draw. Daw’r berthynas i ben pan saetha Gary aderyn y tu allan i’w fflat. Yn ogystal, daw perthynas Monica a Chandler i’r amlwg ac ar drip i Las Vegas, penderfynant briodi. Hynny yw, tan iddynt weld Ross a Rachel yn baglu yn feddw allan o un o gapeli priodi enwog Las Vegas.
Yn y chweched tymor, cychwyna’r rhaglen drwy cadarnhau yr oedd y briodas rhwng Ross a Rachel yn gamgymeriad meddwol, ac er yn gyndyn i wneud, cytuna Ross gael ysgariad (ei drydydd) ar ôl methu â chael diddymiad (Annulment). Penderfyna Monica a Chandler y byddai Chandler yn symud i fyw yn fflat Monica, a symuda Rachel i fyw gyda Phoebe. Caiff Joey letywraig a hefyd rhan ar gyfres deledu o’r enw "Mac and C.H.E.E.S.E", ble chwaraea’r brif ran, gyda robot fel cyd-actor. Derbynia Ross swydd yn darlithio ym mhrifysgol Efrog Newydd a chychwyna ganlyn un o’i fyfyrwyr, Elizabeth (Alexandra Holden). Caiff Bruce Willis gameo tair-rhaglen yn chwarae rhan tad Elizabeth. Aiff fflat Phoebe a Rachel ar dân sy’n golygu bod rhaid i Rachel symud i fyw gyda Joey dros-dro, a Phoebe gyda Chandler a Monica. Yn ystod rhaglenni olaf y tymor penderfyna Chandler ei fod e am ofyn i Monica i’w briodi. Er mwyn sicrhau y bydd hyn y sypreis iddi hi, fe sonia Chandler am ei wrthwynebiad i briodias, sydd yn achosi i Monica feddwl o ddifrif am Richard sydd yn cyfaddef ei fod e dal yn ei charu hi. Serch hynny, clyw Monica am gynllyn Chandler a cheisia hi ofyn iddo fe ei phriodi hi. Mae hi mewn dagrau yn gwneud ac yn methu gorffen ei brawddegau. Gofyn Chandler iddi hi ei briodi e, ac fe benna’r rhaglen gyda dathliadau mawr â nifer o’r ffrindiau eraill oedd yn gwrando ochr arall y drws.
Priodas Monica a Chandler a’r paratoadau tuag ati sy’ amlyca’ yn y seithfed tymor. Caiff gyfres deledu Joey ei chanslo, ond yn ffodus caiff gynnig i ail-gipio yn ei ran ar Days of our Lives. Ar ôl peth amser, caiff fflat Phoebe ei drwsio, ond achos y ffordd y’i ail-adeiladwyd, rhaid iddi hi fyw yno ar ei phen ei hun, tra bod Rachel yn aros gyda Joey. Gorffenna’r tymor gyda phriodas Monica a Chandler. Cawn weld tad Chandler sy’n draws-wisgwr (transvestite). Daw’r llenni i lawr ar y tymor gyda’r newydd bod Rachel yn feichiog.'''
Dilyna’r nawfed tymor Ross a Rachel, erbyn hyn yn byw gyda’i gilydd yn magu’u babi Emma. Er hyn, fe symuda Rachel i fyw gyda Joey eto ar ôl cael dadl gyda Ross. Wedi’u hysbrydoli gan Ross a Rachel, penderfyna Monica a Chandler geisio am blentyn eu hun. Ânt at y doctor wedi i Monica methu a beichiogi, er iddyn nhw geisio nifer weithiau. Darganfyddan nhw bod ‘na resymau biolegol pam na all naill na’r llall gael plentyn. Ymddangosa Paul Rudd mewn rhan cylchol y tymor hwn, yn chwarae Mike Hannigan, cariad newydd Phoebe. Daw Hank Azaria yn ei ôl i ail-gydio yn y cymeriad David "the scientist guy", cymeriad yn wreiddiol o’r tymor cyntaf, a rhaid i Phoebe ddewis rhwng y ddau mewn finalé emosiynol. Gosodir y finalé yn Barbados, ble aiff y criw i wrando ar Ross yn rhoi araith mewn cynhadledd baleontoleg. Cydia Aisha Tyler yn y rhan cylchol cyntaf ar gyfer cymeriad du. [Ychwanegwyd cymeriad du achos bod y rhaglen wedi’i beirniadu am ddiffyg amrywiaeth cymdeithasol.] Portreada Tyler Charlie, cariad academaidd Joey. Er bod Joey yn hoff iawn ohoni hi, yn ara deg, daw Charlie i ffafrio Ross, sydd â mwy o ddiddordebau yn gyffredin gyda hi. Wed i Charlie ddod â’r berthynas gyda Joey i ben, ailgoda teimladau Joey a Rachel tuag at ei gilydd. Cytunan nhw i tsecio gyda Ross cyn cychwyn unrhyw beth, tan i Joey ddal Ross yn cusanu Charlie. Gorffena’r finalé gyda Joey a Rachel yn cusanu.
Clo’r degfed tymor nifer o’r storïau anorffenedig; ceisia Joey a Rachel ymgodymu gyda theimladau Ross tuag atyn nhw fel cwpl. Serch hynny, daw pethau’n drychinebus tu hwnt yn y stafell wely, a penderfyna Joey a Rachel fod yn ffrindiau,a gadael pethau fel ‘na. Penderfyna Charlie ddychwelyd at Benjamin Hobart (Greg Kinnear), ei hen fflâm. Yn ogystal, dewisa Monica a Chandler fabwysiadu, a maent yn cwrdd ag Erica(Anna Faris), darpar-fam o Ohio. Esgora Erica yn y finale, gan ddarparu efeilliaid i Monica a Chandler. Prioda Phoebe a Mike tua diwedd y tymor a derbynia Rachel swydd ym Mharis. Datgan Ross ei gariad wrth Rachel, ond er hyn fe â hi ar yr awyren, ond yn hwyrach yn y rhaglen fe ymddangosa hi wrth ddrws ei fflat yn cydnabod ei bod hi hefyd yn ei garu. Symuda Monica a Chandler o’i fflast yn y ddinas, i dŷ yn y faestref. Mae hyn yn achosi i Joey dristáu, sy’n gweld popeth o’i gwmpas yn newid. Yn finalé’r gyfres, ar y diwedd, dywed Rachel mewn dagrau 'Shall we go get some coffee?'. Ateb Chandler yw, ''Sure. Where?'' (y geiriau olaf a siaradwyd ar y rhaglen).
Cynhyrchiad
Crëwyd Friends ym 1993 gan David Crane a Marta Kauffman fel parhad o’u cyfres deledu Dream On. Cynulleidfa-darged Friends oedd oedolion ifainc y 90au cynnar a oedd yn mwynhau’r ddiwylliant café, ac yn rhan o’r sîn canlyn ac yn gefnogol o annibyniaeth fodern.
Rhai o’r enwau posibl ar gyfer y gyfres oedd Across the Hall, Six of One, Once Upon a Time in the West Village, Legion of Damned Souls, Insomnia Café, or Friends Like Us, Cynhyrchwyd Friends gan Bright/Kauffman/Crane Productions, mewn cydberthynas â Warner Bros. Television, ar gyfer NBC yn yr Unol Daleithiau. Darlledwyd rhaglen gyntaf Friends ar yr 22ain o Fedi, 1994. Cafodd lwyddiant anferth trwy gydol y deng mlynedd y’i darlledwyd, ac roedd yn aml iawn yn ymddangos ar restr bwysig sianel NBC, “The NBC Thursday night line-up”. Darlledwyd y rhaglen olaf ar y 6ed o Fai, 2004.
Ar ôl finalé’r gyfres yn 2004, crëwyd y rhaglen ‘spin-off’ Joey. Beirniadodd nifer o gefnogwyr Friends benderfyniad NBC o roi rhaglen bersonol i un cymeriad, a disgynodd nifer y gwilwyr yn fawr iawn rhwng y tymor cyntaf a’r ail dymor. Diddymwyd y sioe ar y 15fed o Fai, 2006. Roedd tua 18.6 miliwn o wilwyr ar gyfer y rhaglen gyntaf o gymharu â 4 miliwn a wyliodd y rhaglen olaf.
Effeithiau Diwylliannol
bawd|[[Central Perk yn ei gyflwr gwreiddiol yn stiwdios Warner Bros.]] bawd|200px|Set [[Central Perk yn stiwdios Warner Bros.]] Mae Friends wedi dylanwadu’n fawr iawn ar nifer o feysydd diwylliant poblogaidd- yn arbennig ffasiwn. Mae nifer wedi nodi dylanwad y gyfres ar ffasiwn bob-dydd, ac ar steiliau gwallt. Galwyd steil gwallt Aniston "The Rachel", ac fe’i efelychwyd o gwmpas y byd.
Mae ymadrodd bachog Joey Tribbiani, yr enwog "How you doin'?" wedi dod yn rhan boblogaidd iawn o fratiaith Saesneg Orllewinol.
Ymddangosodd y geiriad "Ross and Rachel" fel jôc yn Scrubs: Disgifia’r gofalwr berthynas J.D. gydag Elliot fel "not exactly Ross and Rachel." Cafwyd mwy o gyfeiriadau at Friends eto yn Scrubs yn y rhaglen ‘My Cold Showe’, pan ddyweda Carla fod perthynas J.D. ac Elliot "On and off more than Ross and Rachel, from Friends." Ar 100fed rhaglen y gyfres One Tree Hill (priodas Lucas a Lindsay), gwnaiff gymeriad gyfeiriad at Ross yn dweud yr enw anghywir wrth yr allor pan roedd yn priodi Emily. Mewn un rhaglen o’r gyfres Brydeinig Skins, mae ‘na ferch o Rwsia sydd wedi dysgu Saesneg o’r rhaglen Friends, ac yn defnyddio nifer o ymadroddion bachog y gyfres (megis "How you doin'" a "We were on a break") fel jôc gylchol. Yn The Nanny protestia Margaret Sheffield gan ddweud "but I'll never know if Ross and Rachel will be together again!"
Mae tŷ coffi Central Perk, un o brif leoliadau’r gyfres, wedi ysbrydoli nifer o efelychiadau dros y byd i gyd. Yn 2006, roedd dyn busnes Iranaidd, Mojtaba Asadian, wedi dechrau trwydded "Central Perk", yn cofrestri’r enw mewn 32 o wledydd. Ysbrydolir y décor o fewn y tai coffi gan ddécor y Central Perk gwreiddiol. James Michael Tyler, y gwr a bortreada Gunther, yw genau a thafod y cwmni, ac fe fynychodd agoriad mawr y brif café yn Dubai.
Gwobrau
Enillodd y gyfres Emmys yn fwy na dim (e.e. Golden Globes a Gwobrau SAG). Enillodd 7 Emmy allan o 63 enwebiad. Jennifer Aniston a Lisa Kudrow yw unig aelodau’r cast a enillodd Emmy bersonol.
Gwylwyr Prydeinig a Gwyddelig
Sianel Wyddelig “RTÉ Two” oedd y cyntaf yn Ewrop i ddangos rhaglen gyntaf un y gyfres, a rhaglen olaf un y gyfres Friends. Derbyniodd y rhaglen niferoedd mawr iawn yn Iwerddon gyda'r darllediad gwreiddiol. Hyd heddiw, parha’r sianel i ddangos y gyfres. Dangosa Sianel 6 Iwerddon y rhaglen hefyd.
Ffilm
Er bod nifer o adroddiadau yn honni bod y brif gast yn awyddus iawn i ail-gymryd yn eu rhanau ar gyfer ffilm, mae Warner Brothers wedi gwadu unrhyw gynlluniau ar gyfer ffilm. Yn ychwanegol, mae siaradwyr ar rannau Courteney Cox Arquette a Matthew Perry hefyd wedi gwadu sibrydion bod ffilm ar y gweill.
Doha
Prifddinas Qatar yw Doha (Arabeg: الدوحة‎). Mae ganddi boblogaeth o 400,051 yn ôl cyfrifiad 2005 ac fe'i lleolir ym mwrdeisdref Ad Dawhah ar lan Gwlff Persia. Doha yw dinas fwyaf Qatar, gyda thros 80% o boblogaeth y wlad yn byw yno neu yn ei maesdrefi. Mae'n ganolfan economaidd i'r wlad hefyd. Mae Doha hefyd yn gartref i Ddinas Addysg (Education City), ardal arbennig ar gyfer ymchwil ac addysg. Roedd dinas Doha hefyd wedi cynnal Gêmau Asiaidd 2006, sef y Gêmau Asiaidd fwyaf i gael ei chynnal erioed.
Mae Doha wedi datblygu i fod yn ddinas fodern gyda safon byw uchel. Lleolir pencadlys y rhwydwaith teledu rhyngwladol Al Jazeera yn y ddinas.
Mae'r ddinas yn gartref i Brifysgol Qatar a champws ysgol fusnes HEC Paris.
Whitehall, Montana
Tref yn, yn nhalaith Montana, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Whitehall, gan gynnwys:
Nozze Vagabonde
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Guido Brignone yw Nozze Vagabonde a gyhoeddwyd yn 1936. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Guido Brignone a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nino Ravasini.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Silvana Jachino, Leda Gloria, Luigi Almirante, Aldo Silvani, Claudio Ermelli, Ermanno Roveri, Maurizio D'Ancora, Silvia Manto ac Ugo Ceseri. Mae'r ffilm Nozze Vagabonde yn 81 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy. Anchise Brizzi oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Giuseppe Fatigati sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guido Brignone ar 6 Rhagfyr 1886 ym Milan a bu farw yn Rhufain ar 11 Mawrth 1973. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1913 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guido Brignone nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
GEMIN7
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn GEMIN7 yw GEMIN7 a elwir hefyd yn Gem nuclear organelle associated protein 7 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 19, band 19q13.32.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn GEMIN7.
Paul Greengrass
Mae Paul Greengrass (ganed 13 Awst 1955 yn Cheam, Surrey) yn ysgrifennwr a chyfarwyddwr ffilmiau Seisnig. Cafodd ei enwebu am Wobr yr Academi ac enillodd Wobr BAFTA. Mae'n arbenigo mewn dramateiddio digwyddiadau go iawn ac mae'n adnabyddus am ei ddefnydd o gamerau llaw.
Gwent - Rhymni
Mae Gwent - Rhymni wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 13 Hydref 1993 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 977.09 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Gibson City, Illinois
Dinas yn, yn nhalaith Illinois, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Gibson City, gan gynnwys:
Bufilod
Teulu o gilfilod gyda chyrn digangen gweigion wedi'u cysylltu'n barhaol ac a geir yn y ddau ryw fel arfer yw'r bufilod (Bovidae). Maent yn cynnwys y bucholion, y gafrewigod (antelopiaid), y defaid a'r geifr.
Jonah Lomu
Roedd Jonah Tali Lomu (12 Mai 1975 - 18 Tachwedd 2015) yn chwaraewr Rygbi'r Undeb sydd wedi chwarae 63 o gêmau rhyngwladol dros Seland Newydd.
Ganed Lomu yn Auckland yn Seland Newydd, er fod ei deulu yn hannu o Tonga. Dechreuodd ei yrfa rygbi fel blaenwr, ond yn ddiweddarach trodd yn asgellwr. Er gwaethaf ei faint, roedd yn syndod o gyflym; yn ei ddyddiau gorau gallai redeg 100 llath mewn 10.8 eiliad.
Chwaraeodd rygbi i dîm Counties Manukau, ac enillodd ei gap cyntaf i'r Crysau Duon yn 1994 yn erbyn Ffrainc pan oedd yn 19 mlwydd a 45 diwrnod oed, yr ieuengaf erioed i chwarae i Seland Newydd. Yng Nghwpan y Byd yn 1995 sgoriodd saith cais mewn pum gêm, gan gynnwys pedair cais yn y rownd gyn-derfynol yn erbyn Lloegr. Ar ei orau roedd bron ym amhosibl ei atal oherwydd ei gyfuniad o nerth a chyflymdra. Yng Nghwpan y Byd yn 1999 sgoriodd wyth cais.
Ddiwedd 1996 darganfuwyd fod gan Lomu afiechyd prin a difrifol ar ei arennau. Yng Ngorffennaf 2004 trawsblannwyd un o'i arennau, oedd wedi ei rhoi iddo gan Grant Kereama. Wedi'r trawsblaniad llwyddiannus, ail-ddechreuodd chwarae rygbi, ond anafodd ei ysgwydd mewn gêm yn Twickenham. Mae wedi arwyddo cytundeb dwy flynedd i chwarae i North Harbour yn Seland Newydd, ac mae hefyd wedi cytuno i chwarae i dîm Gleision Caerdydd tu allan i'r tymor rygbi yn Seland Newydd. Dechreuodd chwarae i Gaerdydd yn Rhagfyr 2005.
Bu farw Lomu yn 40 oed yn Auckland.
Lower Halstow
Pentref a phlwyf sifil yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy Lower Halstow. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Swale.
Bartolo Tenía Una Flauta
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Antonio Botta yw Bartolo Tenía Una Flauta a gyhoeddwyd yn 1939. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Antonio De Bassi.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Zully Moreno, Eduardo Sandrini, Herminia Franco, Perla Mux, Luis Sandrini, Alejo Rodríguez Crespo, Alfredo Fornaresio a Serafín Paoli.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1939. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gone with the Wind sef ffilm Americanaidd am drais, dial a rhamant gan Victor Fleming, George Cukor a Sam Wood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antonio Botta ar 10 Rhagfyr 1896 yn São Paulo a bu farw yn Buenos Aires ar 26 Medi 1992.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antonio Botta nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ida Pollock
Arlunydd benywaidd o'r Deyrnas Unedig oedd Ida Pollock (12 Ebrill 1908 - 3 Rhagfyr 2013).
Fe'i ganed yn Lewisham a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Deyrnas Unedig.
Bu'n briod i Hugh Alexander Pollock. Bu farw yn Lanreath.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Stewart Williams
Hanesydd, awdur a chyhoeddwr o Gaerdydd oedd Stewart Williams (12 Rhagfyr 1925 – 13 Ionawr 2011). Cyhoeddodd mwy na 100 o lyfrau yn cynnwys y gyfres 36-cyfrol Cardiff Yesterday oedd yn cynnwys archif bwysig o dros 7,500 o hen luniau.
Bywgraffiad
Cychwynodd ei yrfa cyhoeddi drwy gynhyrchu rhaglenni pêl-droed answyddogol i glwb Dinas Caerdydd, tîm a gefnogodd drwy gydol ei oes. Gwnaeth llwyddiant ysgubol ei gyfres o lyfres Cardiff Yesterday yn bosib iddo weithio fel cyhoeddwr yn llawn amser yn 1997 ac erbyn 1980 roedd wedi cyhoeddi 50 llyfr o'i gartref yn Y Barri. Roedd y busnes yn un teuluol gyda'i wraig Betty a'i blant Robert a Diane yn helpu gyda popeth o brawf-ddarllen i ddosbarthu.
Bu farw ei wraig yn 2009 a bu farw yntau yn 2011, yn 85 oed.
Nəsrulla Nəsrullaev
Ffilm fer sydd hefyd yn ffilm ddogfen yw Nəsrulla Nəsrullaev a gyhoeddwyd yn 1999. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Nəsrulla Nəsrullayev ac fe'i cynhyrchwyd yn Aserbaijan; y cwmni cynhyrchu oedd Azerbaijanfilm. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Aserbaijaneg.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Paragomphus reinwardtii
Gwas neidr o deulu'r Gomphidae (neu'r 'Gweision neidr tindrom') yw'r Paragomphus reinwardtii. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Alistair Horne
Hanesydd a llenor o Sais oedd yn arbenigo yn hanes Ffrainc oedd Syr Alistair Allan Horne (9 Tachwedd 1925 – 25 Mai 2017). Ymhlith ei weithiau mae llyfrau ar Frwydr Verdun, Comiwn Paris, cwymp Ffrainc i'r Natsïaid, Rhyfel Algeria, a bywgraffiad awdurdodedig y Prif Weinidog Harold Macmillan.
Ganwyd Horne ym Mayfair, Llundain, a chafodd ei addysg yn ysgol breswyl Le Rosey (y Swistir) ac ysgol baratoi Millbrook (Efrog Newydd), cyn iddo astudio Saesneg yng Ngholeg yr Iesu, Caergrawnt. Gwasanaethodd yn yr Awyrlu Brenhinol a Gwarchodlu Coldstream rhwng 1943 a 1947, a chyrhaeddodd rheng capten yn y fyddin. Gweithiodd fel gohebydd tramor, ac o 1952 i 1955 ysgrifennodd o Orllewin yr Almaen fel gohebydd The Daily Telegraph. Yno bu hefyd yn asiant cudd-wybodaeth ar gyfer MI6.
Sefydlodd gymrodoriaeth o dan ei enw ym 1969, gyda chefnogaeth yr hanesydd Raymond Carr (warden Coleg Sant Antwn, Rhydychen ar y pryd), i gefnogi ysgolheigion ifainc oedd am ysgrifennu llyfr Saesneg ar unrhyw faes yn hanes modern ers 1815. Bu derbynnydd y wobr yn treulio blwyddyn yn gweithio gydag academyddion eraill a chyda mynediad at adnoddau ymchwil. Lansiwyd gyrfa sawl hanesydd gan y gymrodoriaeth hon, gan gynnwys Norman Davies, Roy Foster, a Michael Ignatieff. Cyhoeddwyd cyfrol dan olygyddiaeth Horne, Telling Lives, yn 2000 i nodi llwyddiant y cynllun, a honodd mai dyma "menter fwyaf gwerth chweil fy mywyd bron".
Edafeddog y gors
Planhigyn blodeuol o deulu llygad y dydd a blodyn haul ydy Edafeddog y gors sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Asteraceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Gnaphalium uliginosum a'r enw Saesneg yw Marsh cudweed. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Edafeddog Canghennog, Edafeddog Benddu, Edafeddog Lwyd, Edafeddog y Fawnog, Edafeddog y Gors, Llwyd y Ffordd, Llys y Gynddaredd, Penddu, Penllwyd.
Daw'r gair "Asteraceae", sef yr enw ar y teulu hwn, o'r gair 'Aster', y genws mwyaf lluosog o'r teulu - ac sy'n tarddu o'r gair Groeg ἀστήρ, sef 'seren'.
Final Assignment
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Paul Almond yw Final Assignment a gyhoeddwyd yn 1980. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn yr Undeb Sofietaidd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1980. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Empire Strikes Back sef yr ail ffilm yn y gyfres Star Wars.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Paul Almond ar 26 Ebrill 1931 ym Montréal a bu farw ym Malibu, Califfornia ar 10 Ebrill 2015. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1955 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Paul Almond nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llanddoged a Maenan
Cymuned ym mwrdeistref sirol Conwy, Cymru, yw Llanddoged a Maenan. Mae'n gorwedd ar ochr ddwyreiniol Dyffryn Conwy ac yn cynnwys pentrefi Llanddoged a Maenan.
Die Tür
Ffilm gyffro gan y cyfarwyddwr Anno Saul yw Die Tür a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd gan Ralph Schwingel yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Jan Berger a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Fabian Römer.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Heike Makatsch, Jessica Schwarz, Suzan Anbeh, Mads Mikkelsen a Nele Trebs. Mae'r ffilm Die Tür yn 103 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Lower Hardres
Pentref yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy Lower Hardres. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Lower Hardres and Nackington yn ardal an-fetropolitan Dinas Caergaint.
GEMIN6
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn GEMIN6 yw GEMIN6 a elwir hefyd yn Gem nuclear organelle associated protein 6 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 2, band 2p22.1.
Picellbig cynffonfflam
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Picellbig cynffonfflam (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: picellbigau cynffonfflam) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Avocettula recurvirostris; yr enw Saesneg arno yw Fiery-tailed awlbill. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. recurvirostris, sef enw'r rhywogaeth.
Die Tür
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Bella Halben oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Andreas Radtke sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Picellbig cynffonfflam
Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.
Die Tür
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anno Saul ar 14 Tachwedd 1963 yn Bonn.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anno Saul nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Picellbig cynffonfflam
Teulu
Mae'r picellbig cynffonfflam yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gwent - Llansanffraid Gwynllŵg
Mae Gwent - Llansanffraid Gwynllŵg wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 21 Mai 1991 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 1305.89 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Castell Cyfarthfa
Plas, sydd yn awr yn amgueddfa, ger Merthyr Tudful yw Castell Cyfarthfa. Saif i'r gogledd o ganol Merthyr, yng nghymuned y Parc.
Adeiladwyd y plas yn 1824 i William Crawshay II, perchennog Gwaith Haearn Cyfarthfa. Saif mewn parc 158 acres (0.64 km2) o arwynebedd, ac roedd yn cynnig golygfeydd tarawiadol o Waith Haearn Cyfarthfa yr ochr arall i Afon Taf.
Gwent - Llansanffraid Gwynllŵg
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Castell Cyfarthfa
Cynlluniwyd yr adeilad gan y pensaer Robert Lugar, fu hefyd yn gyfrifol am lawer o bontydd rheilffordd yn yr ardal. Roedd cost yr adeilad yn £30,000 (yn cyfateb i £2,104,964.72 yn 2007). Mae wedi ei gynllunio i edrych fel castell canoloesol, gyda noweddion Normanaidd a Gothig; gellir cymharu Castell Penrhyn ger Bangor.
Mae'r castell yn amgueddfa ac oriel bellach, sy'n cael ei rhedeg gan Gyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful.
Gwent - Whitson
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Elizabeth Andrews
Roedd Elizabeth Andrews née Smith, (15 Rhagfyr 1882 – 22 Ionawr 1960) yn drefnydd gwleidyddol Cymreig ac yn ymgyrchydd dros hawliau merched.
Bywyd Personol
Ganwyd Elizabeth Smith ym Mhenderyn, Sir Frycheiniog (Rhondda Cynon Tâf bellach) yn ferch i Samuel Smith, glöwr a Charlotte (née Evans) ei wraig. Roedd gan ei thad, uniaith Gymraeg, ddiddordeb byw mewn gwleidyddiaeth radical ei gyfnod a magwyd diddordeb Elizabeth yn y pwnc wrth iddi gyfieithu erthyglau gwleidyddol Saesneg iddo.
Derbyniodd addysg elfennol ym Mhenderyn gan adael yr ysgol yn 13 mlwydd oed.
Priododd Thomas Tye Andrews, asiant yswiriant ac un o sylfaenwyr y Blaid Lafur Annibynnol yn y Rhondda ym 1910. Ni chawsant blant.
Gyrfa
Yn 17 mlwydd oed prentisiwyd hi i fod yn wniadwraig a chyn bo hir bu’n rhedeg ei gweithdy gwneud ffrogiau ei hun.
Gyrfa Wleidyddol
Dechreuodd gyrfa wleidyddol Andrews fel aelod o’r swffragetiaid. Rhwng 1910 a 1919 bu’n flaenllaw yn yr ymgyrch i sefydlu canghennau o Urdd Gydweithredol y Merched yn y Rhondda. Roedd yr Urdd yn trefnu ymgyrchoedd gwleidyddol ar faterion menywod, gan gynnwys iechyd a’r hawl i bleidleisio. Yn ystod y cyfnod hwn daeth hi’n arweinydd yr ymgyrch i gael golchdai yn y glofeydd. Rhoddodd dystiolaeth gerbron pwyllgor Sankey a oedd yn ymchwilio i gyflog, amodau ac oriau gwaith y glowyr. Yn ei thystiolaeth pwysleisiodd pa mor anodd oedd bywyd gwragedd y glowyr a oedd yn gorfod delio a’r budreddi yr oedd eu gwŷr yn llusgo adref i’w tai; cyflwynodd dystiolaeth, hefyd, ar yr angen am wella stoc dai'r ardaloedd glofaol.
Ym 1919 penodwyd Andrews yn drefnydd menywod y Blaid Lafur yng Nghymru a bu hi’n brysur yn sefydlu adrannau menywod a phwyllgorau ymgynghorol y menywod trwy’r wlad. Yn dilyn rhoi’r bleidlais i fenywod ym 1919, un o’i thasgau cyntaf yn ei swydd newydd oedd cyfieithu taflenni a oedd yn egluro sut i bleidleisio ac annog defnydd o’r bleidlais. Bu hi hefyd yn annog merched mwy llewyrchus i roi benthyg dillad i ferched tlawd ar ddiwrnod etholiad, fel nad oeddynt yn teimlo cywilydd yn mynd i bleidleisio trwy ddiffyg dillad parch. Bu yn y swydd am 29 mlynedd. Wedi ymddeol fel trefnydd cafodd ei hurddo â’r OBE am ei gwaith cyhoeddus.
Bu'n olygydd tudalennau’r merched yn y cylchgrawn The Colliery Workers’ Magazine a bu’n cyfrannu erthyglau’n gyson i’r Dinesydd Cymreig, cylchgrawn Cymraeg y mudiad llafur.
Ym 1957 cyhoeddodd fywgraffiad A Woman's Work is Never Done ailgyhoeddwyd y llyfr gan wasg Honno yn 2006 fel rhan o’u casgliad o glasuron.
Ym 1920 penodwyd Andrews yn Ynad Heddwch ar fainc y Rhondda, yn un o’r merched cyntaf yng Nghymru i ddal y swydd.
Graeme Obree
Seiclwr Albanaidd yw Graeme Obree (ganwyd 11 Medi 1965 yn Nuneaton, Swydd Warwick).
Ym mis Gorffennaf 1993, torrodd Obree record yr awr y byd, a ddeilwyd gynt gan Francesco Moser, mewn pellter o 51.596 kilomedr (32.06 milltir). Parhaodd record Obree lai nag wythnos cyn cael ei dorri gan y Sais Chris Boardman. Ail-gipiodd Obree y record ym mis Ebrill 1994.
Roedd hefyd yn bencampwr pursuit y byd yn 1993 a 1995.
Mae Obree yn bwnc ffilm 2006, The Flying Scotsman, sy'n seiliedig ar ei hunangofiant.
Paragomphus simplex
Gwas neidr o deulu'r Gomphidae (neu'r 'Gweision neidr tindrom') yw'r Paragomphus simplex. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Gwaith Haearn Cyfarthfa
250px|bawd|"Tu mewn i Waith Haearn Cyfarthfa yn y Nos" gan [[Penry Williams (1825).]] 250px|bawd|Gwaith Haearn Cyfarthfa yn 1894
Gweithfeydd dur a haearn yn ardal Cyfarthfa, ger Merthyr Tudful, oedd Gwaith Haearn Cyfarthfa. Dan deulu Crawshay, daeth yn un o'r gweithfeydd haearn mwyaf yn y byd yn yr 19g. Roedd yn un o'r pedwar gwaith haearn mawr yn ardal Merthyr, y lleill oedd Dowlais, Plymouth a Penydarren.
Sefydlwyd gweithfeydd Cyfarthfa yn 1765 gan Anthony Bacon. Cymerodd ef a William Brownrigg les ar yr hawl i fwyngloddio 4,000 acer o dir ar ochr orllewinol Afon Taf ger Merthyr Tudful. Dechreuwyd adeiladu'r ffwrnesi cyntaf y flwyddyn wedyn.
Wedi ymddeoliad Brownrigg fel partner yn 1777, daeth Richard Crawshay yn bartner i Bacon. Wedi marwolaeth Bacon, lesiwyd y gweithfeydd gan Crawshay. Tyfodd y gweithfeydd yn gyflym dan ei reolaeth ef. Dilynwyd ef gan ei fab William Crawshay I, yna gan ei fab yntau, William Crawshay II, a apwyniwyd i reoli'r gweithfeydd gan ei dad yn dilyn marwolaeth Richard Crawshay yn 1810. Erbyn 1819, roedd chwe ffwrnais yn cynhyrchu 23,000 tunnell o haearn. Am gyfnod, Cyfarthfa oedd gwaith haearn mwyaf Merthyr, ond tua'r adeg yma tyfodd Gwaith Haearn Dowlais yn fwy nag ef. Tua'r adeg yma, adeiladodd William Crawshay II gartref newydd, Castell Cyfarthfa, gyda golygfeydd o'i waith haearn. bawd|chwith|Olion ffwrneisi Gwaith Haearn Cyfarthfa. Olynwyd William Crawshay II gan Robert Thompson Crawshay. Erbyn hyn roedd cystadleuaeth o wledydd eraill yn cynyddu, ac nid oedd Robert yn barod i newid o gynhyrchu haearn i gynhyrchu dur. Caewyd y gweithfeydd yn 1875. Wedi ei farwolaeth ef, ail-agorodd ei feibion y gweithfeydd, a gafodd eu hail-adeiladu i gynhyrchu dur. Gwerthodd teulu Carwshay y gweithfeydd i Guest Keen and Nettlefolds, perchenogion Dowlais, yn 1902. Caeodd y gweithfeydd eto yn 1910. Ail-agorwyd hwy am gyfnod yn 1915 oherwydd y galw am ddur ar gyfer y Rhyfel Byd Cyntaf, ond caewyd hwy'n derfynol yn 1919.
Grindelia
Planhigyn blodeuol o deulu llygad y dydd a blodyn haul ydy Grindelia sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Asteraceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Grindelia stricta a'r enw Saesneg yw Coastal gum plant.
Qədirin Sorağında
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1993. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Jurassic Park a gyfarwyddwyd gan Steven Spielberg. Hyd at 2022 roedd o leiaf 830 o ffilmiau Aserbaijaneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
New Albany, Indiana
Dinas yn, yn nhalaith Indiana, yw .
Clarice Loguercio Leite
Mae Clarice Loguercio Leite (ganwyd:  1955) yn fotanegydd nodedig a aned yn Brasil. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: Universidad de Buenos Aires. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd New York Botanical Garden.
New Albany, Indiana
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn New Albany, gan gynnwys:
Theatr Genedlaethol Cymru
Mae'r cwmni yn perfformio yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru yn flynyddol, fel arfer gyda dramâu newydd. Mae gwaith diweddar y cwmni wedi cael enwebiad UK Theatre Awards.
Clarice Loguercio Leite
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Theatr Genedlaethol Cymru
Cynyrchiadau
Ers 2003, mae'r cwmni wedi perfformio cynhyrchiadau yn cynnwys Yn Debyg Iawn i Ti a Fi, Siwan, Cysgod y Cryman, Esther, Hen Rebel, Porth y Byddar, Iesu!, Y Pair, Y Gofalwr a Gwlad yr Addewid.
Kieran Page
Gosododd record newydd Gemau'r Gymanwlad yn 2002 ar gyfer Pursuit 4 km yn y rownd gymhwyso, gyda amser o 4 munud a 29.662 eiliad, 4 munud 30.594 eiliad oedd y record gynt a osodwyd gan Brad McGee yn 1998.
Rhodri Molwynog
Roedd Rhodri ap Idwal (c. 690 – c. 754; teyrnasodd o c. 720), a adwaenir fel Rhodri Molwynog yn frenin Gwynedd.
Bywgraffiad
Ychydig o wybodaeth sydd ar gael am Rhodri. Roedd yn fab i Idwal ap Cadwaladr Fendigaid, ac felly o linach Cunedda Wledig. Cofnodir ei farwolaeth yn 754 yn y croniclau fel "Rodri rex brittonum moritur" ("Bu farw Rhodri Brenin y Brythoniaid"). Yn gynnar yn y ganrif nesaf yr oedd ei feibion Cynan Dindaethwy ap Rhodri a Hywel ap Rhodri Molwynog yn ymladd am oruchafiaeth yng Ngwynedd.
Nid oes eglurhad boddhaol o ystyr y gair "Molwynog".
.vg
Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Ynysoedd Prydeinig y Wyryf yw .vg.
Gweler hefyd
Toppdomän
Charlotte M. Taylor
Mae Charlotte M. Taylor (ganwyd 1955) yn fotanegydd nodedig ac yn athro Prifysgol a aned yn Unol Daleithiau America, a'i nain yn hannu o Ogledd Cymru. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Muséum national d'histoire naturelle. Tacsonomeg yw ei harbenigedd, ynghyd â chadwraeth, yn enwedig y teulu Rubiaceae - mae coffi a Cwinin yn aelodau o'r teulu hwn o blanhigion.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Mae Taylor wedi gweithio mewn nifer o wledydd, yn casglu enghreifftiau o'r planhigion e.e. Chile, Colombia, Costa Rica, Panama, ac UDA, ac wedi enwi nifer o rywogaethau newydd o'r gwleydd hyn. Erbyn 2015, roedd Taylor wedi enwi ac awduro 278 o enwau rhywogaethau gwahanol.
Addysg
Cwbwlhaodd Taylor raddau B.Sc. o Brifysgol Michigan (1978), M.Sc. o Brifysgol Duke (1982), a Ph.D. hefyd oddi yno (1987).
Flora
Ymhlith ei chasgliadau a gyhoeddwyd ganddi mae:
Quicksilver Messenger Service
Grŵp roc seicedelig yw Quicksilver Messenger Service. Sefydlwyd y band yn San Francisco yn 1965. Mae Quicksilver Messenger Service wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Capitol Records.
Hot Money
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr William C. McGann yw Hot Money a gyhoeddwyd yn 1936. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan William Jacobs.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Ross Alexander. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William C McGann ar 15 Ebrill 1893 yn Pittsburgh a bu farw yn Woodland Hills ar 21 Ionawr 1978. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1930 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William C. McGann nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Chagall
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr António Campos yw Chagall a gyhoeddwyd yn 1967. Fe'i cynhyrchwyd yn Portiwgal.
The Devil All The Time
Ffilm ddrama llawn arswyd gan y cyfarwyddwr Antonio Campos yw The Devil All The Time a gyhoeddwyd yn 2020. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs a thrwy fideo ar alwad.
Chagall
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Papà Pacifico
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Guido Brignone yw Papà Pacifico a gyhoeddwyd yn 1954. Fe'i cynhyrchwyd gan Giulio Manenti yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Armando Fragna.
Chagall
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm António Campos ar 29 Mai 1922 yn Leiria a bu farw yn Figueira da Foz ar 23 Gorffennaf 2004. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1957 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.