cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Srugim
Roedd y gyfres yn trafod rhyw, priodas, perthynas, gwrwgydiaeth, colli ffydd a'r byd seciwlar sy'n rhan o'r gymuned grefyddol Seionistaidd Iddewig yn Israel gyfoes, a hynny mewn ffordd naturiol. Achosodd llawer o drafod yn Israel ond derbyniodd ffigurau gwylio uchel gan aelodau'r gymuned grefyddol a seciwlar yn y wlad a gan Iddewon Americanaidd. Cymharodd nifer o'r Iddewon Americanaidd y cymeriadau yn y gyfres i'r gymuned Iddewig sy'n byw yn yr Upper West Side yn Efrog Newydd.
Gorsaf reilffordd Llangefni
Roedd gorsaf reilffordd Llangefni ar linell Rheilffordd Ganolog Ynys Môn o Gaerwen i Amlwch. Agorwyd gorsaf derfynell dros dro ym 1864, tua chwarter milltir i'r de o'r orsaf gyfredol. Gellid agor yr orsaf hon, ger Glanhwfa Road, cyn cwblhau'r bont a'r toriad y mae'r rheilffordd yn teithio trwy Langefni. Unwaith y byddai rhan y llinell i Lanerchymedd wedi pasio arolygiad ym mis Ionawr 1866, agorwyd yr orsaf barhaol. Ni wyddys ychydig am yr orsaf dros dro, ond efallai ei fod wedi gweld peth defnydd fel iard nwyddau ar ôl iddo gael ei gau i deithwyr. Roedd y llinell sy'n rhedeg yn un trac ac er bod dolen fer yn bodoli ar ochr Down (de) ni chafodd ei ddefnyddio erioed fel dolen basio.
Janet Aethwy
Mae Janet Aethwy yn actores a chyfarwyddwraig o Gymraes.
Gorsaf reilffordd Llangefni
Yn ôl pob tebyg, roedd llwybr cloddedig, ar gyfer da byw, yn rhedeg yn groeslin i lawr ochr y bryniau serth gyferbyn â'r orsaf ac islaw'r ysgol gynradd. Roedd y giât yn dal i fod yno yn y 1960au, gyda phlât cwmni rheilffordd, er bod y trac ei hun wedi gordyfu'n drwm. Roedd yr adeilad gorsaf deulawr wedi ei leoli ar ochr Up (gogledd) y trac fel yr oedd y sied wagagon bach a'r iard nwyddau mwy. Defnyddiwyd yr iard nwyddau yn bennaf ar gyfer gwartheg gan fod Llangefni (ac yn dal i fod) yn dref farchnad yr ynys. Cynhaliwyd estyniad llwyfan yn 1887 pan gymerodd LNWR drosodd y llinell.
Janet Aethwy
Personol
Magwyd Janet Jones ym Mhorthaethwy, Ynys Môn ac roedd ganddi deulu ym mhentref Bodedern ar yr Ynys. Dechreuodd ei diddordeb actio wrth iddi berfformio rhan Begw mewn cynhyrchiad ddrama o nofel Te yn y Grug gan Kate Roberts ar gyfer Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd Porthaethwy 1976 pan oedd yn y chweched dosbarth (oddeutu 17-18 oed). Roedd yn un o ysgrifenyddion cyntaf Aelwyd Menai.
Gorsaf reilffordd Llangefni
Caeodd pob gorsaf ar linell Ganolog Ynys Môn i deithwyr ym 1964 fel rhan o'r Beeching Ax; parhaodd y nwyddau hyd 1993. Nid yw'r llinell ei hun wedi'i dynnu ond mae'r ddolen a'r sidings wedi bod, a'r olaf yn cael ei ddefnyddio fel maes parcio. Mae adeiladau'r orsaf eu hunain bellach mewn perchnogaeth breifat. Mae un o'r llefydd gorau ar yr ynys i weld y traciau sy'n weddill wedi'u lleoli yng ngwarchodfa natur Dingle (Nant Y Pandy) ger yr orsaf.
Janet Aethwy
Gyrfa
Mae Janet wedi actio ar lwyfan a theledu ers 1980 a hynny yn y Gymraeg a'r Saesneg.
Ffilmyddiaeth
Mae Janet wedi ymddangos mewn amrywiaeth eang o ddramâu teledu yn y Gymraeg a'r Saesneg. Dyma ddetholiad.
Cyfarwyddo
Wedi 40 mlynedd o actio dechreuodd gyfarwyddo gan gyfarwyddo Estron sef drama lwyfan fuddugol Hefin Robertson o Eisteddfod Y Fenni, 2016.
Llyfr
Mae hi wedi cyd-ysgrifennu llyfr, Syth o'r Nyth gyda'r cyfarwyddwraig, Llio Sulyn yn 2004, Gwasg Gomer.
Gorsaf reilffordd Llangefni
Cyhoeddwyd Llywodraeth Cynulliad Cymru ym mis Tachwedd 2009 i ofyn i Network Rail gynnal astudiaeth ddichonoldeb ar ailagor y llinell rhwng Llangefni ar Ynys Môn a Bangor ar gyfer gwasanaethau teithwyr. Asesodd Network Rail wely'r trac a chyhoeddodd ei adroddiad yn 2010, er nad yw achos busnes i ailagor y llinell eto i'w ddatblygu.
Theorem pwynt sefydlog
Mewn mathemateg, mae'r theorem pwynt sefydlog yn ganlyniad i'r datganiad y bydd gan ffwythiant F o leiaf un pwynt sefydlog (pwynt x lle mae F(x) = x), dan rai amodau ar F, y gellir eu mynegi mewn termau cyffredinol. Mae canlyniadau o'r math hwn ymhlith y mwyaf defnyddiol o fewn mathemateg.
Srugim
Enillodd y gyfres 5 Gwobr Academi Ffilm a Theledu Israel. Er gwaethaf galwadau am bedwaredd gyfres, cyhoeddwyd na fyddai chyfres arall i fod.
Meicroffon
de|bawd|Meicroffon deinamig Sennheiser Troswr sy'n troi sain yn signal electronig yw microffon, sydd hefyd yn cael ei alw yn meic.
Srugim
Cyd-destun
200px|right|Tali Sharon, Hodaya yn Srugim Mae Yifat ac Hodaya, yn ddwy ferch a aeth i ysgol merched-yn-unig gyda'i gilydd ac nawr yn rhannu fflat yn ardal Katamon ("y gors" ar lafar) sydd yn faestref yng nghannol Jeriwsalem ac agos i'r hen ddinas, nid annhebyg i Bontcanna yng Nghaerdydd. Mae Yifat yn cwrdd â Nati, oedd y ffrind iddi pan oedd yn blentyn, ac sydd nawr yn feddyg llwyddiannus yn yr ysbyty. Mae Nati yn cyflwyno'r ddwy ddynes i'w gyd-breswylwr, Amir, athro ysgol a dyn uniongred ond sydd newydd ysgaru. Mae Reut, cyfrifydd sy'n ennill cyflog da ac sy'n ffeminydd crefyddol a phendant ei barn, yn ymuno â'r cylch bychan.
Chris Farley
Actor a digrifwr o'r Unol Daleithiau oedd Christopher Crosby "Chris" Farley (15 Chwefror 1964 – 18 Rhagfyr 1997), sy'n adnabyddus am ei ran mewn ffilmiau comedi poblogaidd fel Tommy Boy.
Srugim
Cyd-destun
Maent ill pump yn Seionistiaid Asgell Dde di-briod yn eu hugeiniau hwyr neu tridegau cynnar. Maent yn ceisio canfod cariad a chymar ac yn gwneud hynny yng nghyd-destun crefyddol (sy'n rhoi pwys mawr ar briodas a magu phlant) temtasiynau'r byd seciwlar a hefyd brawdoliaeth a chwaeroliaeth y gymuned Uniongred.
Christmas (albwm Michael Bublé)
bawd|Michael Bublé
Theorem pwynt sefydlog
Mewn dadansoddiad
Cyflwyna theorem pwynt sefydlog Banach faen prawf cyffredinol sy'n gwarantu (os yw'n cael ei fodloni) fod y broses o iteru ffwythiant yn ildio pwynt sefydlog.
Christmas (albwm Michael Bublé)
Christmas yw'r seithfed albwm stiwdio gan y canwr Canadaidd Michael Bublé. Cafodd yr albwm ei rhyddhau ar Hydref 21, 2011 yn Iwerddon, 24 Hydref 2011 yn y Deyrnas Unedig a 25 Hydref 2011 yn yr Unol Daleithiau America. Ar yr wythnos yn gorffen ar Rhagfyr 10, 2011, daeth yr albwm i Rhif 1 ar y siart gwerthiannau albwm 200 Billboard, dyma'r drydedd albwm gan Bublé i fod yn Rhif 1, yn dilyn Call Me Irresponsible yn 2007 a Crazy Love yn 2009. Roedd yr albwm yn Rhif 1 am bump wythnos.
Srugim
Prif Gymeriadau
Ceir cyfres ddrama Israeli arall sy'n ymwneud â bywydau a charwriaethau Iddewon crefyddol sef, Shtisel. Yn achos Shtisel, mae'r gymuned yn un Hasidig ac felly'n fwy ceidwadol na rhai Srugim.
Christmas (albwm Michael Bublé)
Cefndir
Dyma ail albwm Nadoligaidd Bublé, ar ôl iddo cyhoeddi albwm pum trac Let It Snow yn 2003. Roedd rhai o'r caneon o Let It Snow wedi cael eu hail-recordio ar gyfer Christmas, yn gwneud Christmas yn albwm llawn o ganeuon Nadoligaidd. Ar gyfer yr albwm, roedd Bublé wedi gweithio gydag artistiad eraill er mwyn recordio deuawdau. Mae ei ddeuawd o White Christmas gyda'r canwr gwledig Shania Twain yn seiliedig ar drefniant blaenoral gan y bandThe Drifters.
Band-Maid
Grŵp roc caled yw Band-Maid. Sefydlwyd y band yn Tokyo yn 2013. Mae Band-Maid wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Gump Records.
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Ohad Knoller
Mae Ohad Knoller (Hebraeg:אוהד קנולר; ganed 28 Medi 1976) actor Iddewig o Israel.
Mae'n fab i newyddiadurwraig, Judith Knoller ac hyd nes 2011 roedd yn briod gyda'r actores, Noa Raban, ac yn dad i'w phlentyn.
Mynychodd Ysgol Uwchradd Celf Berfformio Thelma Yellin yn Tel Aviv gan ymddangos yn ei ran gyntaf ar y teledu yn 1990 pan oedd yn 14 oed. Yn ogystal â gwaith teledu a ffilm, mae Knoller hefyd yn perfformio'n fynych mewn theatrau Israelaidd ac wedi ymddangos mewn ffilmiau a chyfresi Saesneg ei hiaith, megis McMafia a Munich. Mae Knoller fwyaf adnabyddus am ei rannau yn ffilmiau Eytan Fox, Yossi & Jagger (sydd am berthynas hoyw yn Llu Amddiffyn Israel) a The Bubble. Bu hefyd yn actio yn ffilm Steven Spielberg, Munich am gyrch dirgel gwasanaeth cudd Israel i lofruddio'r bobl oedd yn gyfrifol am gyflafan yng Gemau Olymapidd 1972 yn y ddinas honno.
Bydd gwylwyr yng Nghymru hefyd yn gyfarwydd gyda'i wyneb yn dilyn ei ymddangosiad ar gyfres ddrama McMafia ar BBC a'r gyfres am Iddewon Uniongred yn eu 20au hwyr yn chwilio am gariad, Srugim sydd ar ffrwd ffilmiau, Amazon Prime.
Ffilmograffi
bawd|Ohad Knoller ac Efrat Ben Yaacov yn y ffilm, Anachnu Lo Levad
Gwobrau
Yn 2003, enillodd Knoller Wobr Tribeca am yr actor gwrywaidd orau am ei ran yn y ffilm, Yossi & Jagger.
Phil Jagielka
Mae Phil Jagielka(ganwyd 17 Awst 1982) yn chwarae i Everton F.C. a Lloegr. Mae'n enedigol o Manchester.
Sheffield United
Chwaraeodd ei gem gyntaf i Sheffield United yn 2000 yn erbyn Swindon Town. Fe'i sefydlodd ei hun yn nhîm cyntaf Sheffield United yn nhymor 2002-03 a dechreuodd ddenu sylw clybiau eraill, gan gynnwys Leeds United, a oedd yn gysylltiedig â bid ar y cyd gwerth £ 6 miliwn ar gyfer Jagielka a'r undeb tîm, Michael Brown, ond Dywedodd Sheffield United y byddent yn gwrthsefyll unrhyw ymdrechion i arwyddo'r chwaraewyr. Nododd Jagielka ym mis Ebrill 2005 ei fod yn hapus i aros yn United, er bod gan nifer o glybiau'r Uwch Gynghrair ddiddordeb mewn ei arwyddo. Dywedodd y rheolwr unedig, Neil Warnock, wrth West Ham United ym mis Mehefin 2005 na fyddai Jagielka yn cael ei werthu, ac ym mis Gorffennaf gwnaeth Wigan Athletic gais gwerth £ 4 miliwn ar gyfer Jagielka, ac ar ôl hynny, fe wnaeth United codi eu prisiad ohono. Erbyn diwedd tymor 2006-07, roedd Jagielka wedi gwneud 133 o gynghrair olynol ar gyfer United, gan gynnwys pob gêm gynghrair yn y tymhorau 2004-05 a 2005-06 a phob munud o dymor 2006-07.
Everton F.C.
Yn y pen draw, arwyddodd Jagielka ar gyfer Everton F.C. ar 4 Gorffennaf 2007, mewn cytundeb gwerth £ 4 miliwn ar gontract pum mlynedd. Dechreuodd Jagielka tymor 2008-09 fel canolfan ddewis cyntaf yn ôl, gan chwarae bob munud o bob gêm gynghrair hyd nes ei anafu mewn cartref 2-1 yn erbyn Manchester City. Cafodd ei enwi yn Uwch Gynghrair Chwaraewr y Mis ym mis Chwefror ac enillodd gefnogwyr a chwaraewr clwb Everton y tymor. Ar 3 Ionawr 2013, llofnododd Jagielka gontract newydd yn Everton, a'i gadw yn Goodison Park tan 2017. Ym mis Ebrill 2013, cyhoeddodd y rheolwr David Moyes y byddai Jagielka yn cael ei benodi'n gapten clwb ar gyfer tymor 2013-14 ar ôl ymddeoliad Phil Neville. Ar 27 Medi 2014, sgoriodd Jagielka ei gôl gyntaf mewn dau dymor gyda hanner voli 30-yard yn erbyn Lerpwl yn derby Glannau Merswy i lenwi'r gêm yn y funud 91ain. Estynnodd Jagielka ei gontract gydag Everton am flwyddyn arall tan haf 2019 ar 2 Awst 2017. bawd|chwith|Phil Jagielka 2017
W.T. Cosgrave
<!----> Roedd William Thomas Cosgrave (Gwyddeleg: Liam Tomás Mac Cosgair, 6 Mehefin 1880 - 16 Tachwedd 1965), a elwir yn W.T. Cosgrave fel rheol, yn wleidydd Gwyddelig a olynydd Michael Collins fel pennaeth Llywodraeth Dros-dro Iwerddon rhwng Awst a Ragfyr 1922. Bu hefyd yn Llywydd Cyngor Gweithredol (Executive Council), sef llywodraeth Gwladwriaeth Rydd Iwerddon rhwng 1922 a 1932. er nad oedd y term Taoiseach yn cael ei harddel ar y pryd am swydd y Prif Weinidog (daeth hynny gyda Chyfansoddiad Iwerddon) ystyrir Cosgrave fel taoiseach gyntaf Iwerddon.
Bywgraffiad
Ganed yn ninas Dulyn yn fab i groser a daeth wleidyddol ymwybodol wedi mynychu cynhadledd gyntaf Sinn Fein yn 1905. Etholwyd ef yn aelod o Gorfforaeth (llywodraeth leol) Dulyn yn enw Sinn Fein rhwng 1909 tan 1922 ac ymunodd â mudiad para-filwrol yr Irish Volunteers yn 1913. Ond ni ymunodd byth â'r irish Republican Brotherhood gan nad oedd yn cytuno â chymdeithasau cyfrinachol.
Ymladdodd yng nghwmni Eamonn Ceannt yn ystod Gwrthryfel y Pasg yn 1916. Er iddo gael ei ddedfrydu i farwolaeth, cafodd ei gymudo i garchar bywyd ac fe'i garcharwyd yng ngwersyll Fron-goch ger Y Bala. Yn 1917 etholwyd ef yn ddirprwy i blaid Sinn Féin a daeth yn gydweithiwr agos i Michael Collins.
Llywodraethu
Roedd y system dreth a sefydlwyd ganddo yn dilyn cyfnod Rhyfel Annibyniaeth Iwerddon (a'r Rhyfel Mawr) a Rhyfel Cartref Iwerddon yn amhoblogaidd iawn. Ond ystyriai eu bod yn angenrheidiol ar gyfer adferiad economaidd. Bu hefyd yn amhoblogaidd ymysg Gweriniaethwyr pybyr oherwydd ei gefnogaeth i Gytundeb Eingl-Wyddelig 1921 - yr hyn a arweiniodd at y Rhyfel Cartref. Serch hynny, llwyddodd i gadw grym gyda'i blaid Cumann na nGaedheal nes bod o blaid newydd Éamon de Valera, Fianna Fail ennill Etholiad Cyffredinol 1932. Yn sgil hyn aeth Cosgrave yn ei flaen, gyda chefnogaeth Eoin O'Duffy i sefydlu plaid Fine Gael yn 1933.
Rhyfel Cartref
Her fwyaf Cosgrave oedd delio gyda'r gwrthwynebiad chwyrn ac arfog i Gytundeb Eingl-Wyddelig. Cofir am Cosgrave am ei bolisi o ddienyddio, heb achos llys, garcharorion Gweriniaethol yn ystod y Rhyfel Cartref. Dienyddiwyd 77 o weriniaethwyr gan luoedd y Wladwriaeth Rydd rhwng Tachwedd 1922 a diwedd y rhyfel ym Mai 1923, gan gynnwys Erskine Childers, Liam Mellowes a Rory O'Connor, llawer mwy na'r 14 o 'Volunteers' yr IRA â ddienyddiwyd gan y Prydeinwyr.
Dywedodd Cosgrave, "I am not going to hesitate if the country is to live, and if we have to exterminate ten thousand Republicans, the three million of our people is greater than this ten thousand". Yn Ebrill 1923 sefydlodd aelodau pro-Cytundeb Sinn Féin blaid wleidyddol newydd, Cumann na nGaedheal gyda Cosgrave yn arweinydd.
Yn dilyn y fuddugoliaeth yn y rhyfel cartref, bu'n rhaid tynnu niferoedd y fyddin lawr o 55,000 - ffigwr uchel a drud iawn. Achosodd hyn anghytuno mawr ar y pryd wrth i bobl bryderi am golli swyddi.
Ffin y Wladwriaeth
Roedd Cytundeb Eingl-Wyddelig wedi gadael union linell y ffin rhwng y Wladwriaeth Rydd a'r hyn oedd yn weddill o Ogledd Iwerddon heb ei gadarnhau'n llawn. Yn 1924 cytunodd Iwerddon a Phrydain i 'Gomisiwn y Ffin' i benderfynu'n derfynol ar y ffin. Roedd y Wladwriaeth Rydd wedi disgwyl ennill llawer o dir yn yr ardaloedd ffiniol lle roedd canran uchel o Gatholigion a gweriniaethwyr megis siroedd Derry, Fermanagh, Tyrone, ac Armagh. Roedd llywodraeth Prydain wedi nodi byddai dyhead y bobl yma'n cael eu hystyried. Daeth yn amlwg nad oedd symud i fod, a hyd yn oed sôn y gallai'r Wladwriaeth Rydd golli sir Donegal. Aeth Cosgrave i Lundain i ei hun i drafod yn uniongyrchol gyda Phrif Weinidog Prydain a Phrif Weinidog Gogledd Iwerddon. Cytunwyd i gadw'r chwe sir yn rhan o Brydain ond na fyddai raid i'r Iwerddon dalu eu cyfran o ddyled Ymerodraeth Prydain. Mewn dadl yn y Dáil ar 7 Rhagfyr 1924 nododd Cosgrave, "I had only one figure in my mind and that was a huge nought. That was the figure I strove to get, and I got it."
Polisi Tramor
Er i Cosgrave a'i lywodraeth dderbyn Statws Dominiwn i'r Wladwriaeth Rydd doedden nhw ddim yn trystio Llywodraeth Prydain i barchu ei hannibyniaeth. Arweiniodd Lywodraeth Cosgrave ar ymdrech radical a phwrpasol i gadarnhau annibyniaeth y wlad a sicrhau statws ryngwladol iddi. Yn 1923 derbyniwyd Iwerddon yn aelod o Gynghrair y Cenhedloedd a'r Wladwriaeth Rydd oedd yr aelod gyntaf o Gymanwlad Prydain i gael cynrychiolaeth ar wahân neu di-Brydeinig yn Washington D.C. Sefydlwyd hefyd system diplomyddol gyda gwladwriaethau Ewropeaidd eraill.
Polisi Economaidd
Dilynodd Cosgrave bolisi economaidd geidwadol. Cadwyd trethi mor isel â phosibl a chadwyd y gyllideb yn gyfartal er mwyn osgoi benthyg. Clymwyd y bunt Wyddelig i'r bunt Brydeinig gan olygu ei fod yn bunt ddrud. Hyrwyddwyd masnach rydd er bod tariffau ar rai nwyddau.
Canolbwyntiwyd ar amaethyddiaeth gan esgeuluso diwydiant i ryw raddau. Sefydlwyd yr Irish Sugar Company a'r Agricultural Credit Corporation a sefydlwyd yr Electricity Supply Board, sef grid drydan genedlaethol gyntaf Ewrop. Ond bwriwyd y wlad yn galed gan ddirwasgiad yr 1930au.
Llywodraeth Leol
Rhwng Ebrill 1919 ac Awst 1922 bu Cosgrave yn Weinidog Tai, Cynllunio a Llywodraeth Leol oedd yn gyfrifol am gyflwyno system ethol cynrychiolaeth gyfrannol i'r Iwerddon. Cyflwynwyd hwy ar gyfer etholiadau lleol 1920 a gyda hynny rhoi gwell cynrychiolaeth i wahanol safbwyntiau'r bobl. Enillodd Sinn Féin reolaeth o 28 o'r 33 llywodraeth leol. Bu i'r cynghorau yma wedyn pledio eu teyrngarwch i Adran Llywodraeth Leol Sinn Féin o dan Cosgrave gan dorri'r cyswllt gyda Phrydain.
Colli
Collodd Cosgrave etholiad 1932 i Fianna Fail a ni bu byth iddo ddal swydd arall mewn Llywodraeth. Telir teyrnged iddo am basio'r awenau i de Valera mewn modd heddychlon a democrataidd. Mewn cyfnod o dwf unbennaeth safodd Iwerddon yn wladwriaeth ddemocrataidd er gwaethaf hanes chwerw iawn cwta ddegawd ynghynt.
Llinach
Daeth ei fab Liam Cosgrave yn Taoiseach (Prif Weinidog) Gweriniaeth Iwerddon rhwng 1973-1977). Roedd Liam hefyd, yn aelod o'r blaid a sefydlwyd gan ei dad, Fine Gael. Ei ŵyr oedd Liam T. Cosgrave a ddaeth yn Cathaoirleach (cadeirydd) Seanad Éireann (ail siambr y Weriniaeth) rhwng 1996 a 1997
Pwynt sefydlog
Mewn mathemateg, pwynt sefydlog yw'r rhan honno o barth y ffwythiant sy'n cael ei fapio iddo'i hun gan y ffwythiant. Hynny yw, c yw pwynt sefydlog y ffwythiant f(x) os yw f(c) = c. Golyga hyn fod f(f(...f(c)...)) = fn(c) = c yn ystyriaeth bwysig wrth gyfrifo'n ailadroddus f. Gelwir, weithiau, set o bwyntiau sefydlog yn "set sefydlog".
Er enghraifft, os diffinnir f ar y rhif real gan
yna, 2 yw'r pwynt sefydlog 'f', oherwydd f(2) = 2.
Yn weledol, golyga'r pwynt sefydlog x fod y pwynt (x, f(x)) ar y linell y = x. Hynny yw, mae gan y graff o f bwynt sy'n gyffredin i'r linell honno.
Gelwir pwyntiau sy'n dychwelyd i'w gwerth gwreiddiol wedi hyn-a-hyn o iteriadau o'r ffwythiant yn "bwyntiau cyfnodol". O fewn theorem Galois, ceir set o bwyntiau sefydlog o fewn set o feysydd otomorphig yn faes a elwir yn "faes sefydlog".
Pwynt sefydlog atyniadol
Mae pwynt sefydlog atyniadol y ffwythiant f yn bwynt sefydlog x0 o f fel bod unrhyw werth sydd i x yn y parth sy'n ddigon agos at x0, mae'r dilyniant iteriad y ffwythiant
yn cydgyfeirio i x0. Rhoddir prawf o hyn yn theorem pwynt sefydlog Banach.
Afon Ffyddion
bawd|250px|Yr afon uwchben Rhaeadr Diserth Mae Afon Ffyddion yn afon yn Sir Ddinbych. Mae’n tarddu i’r dwyrain o Diserth ac yn llifo trwy’r pentref, yn syrthio dros Raeadr Diserth, ac wedyn yn mynd ymlaen yn orllewinol, yn ymuno ag Afon Clwyd ger Rhuddlan.
Yerry Mina
Mae Yerry Mina (ganwyd 23 Medi 1994) yn peldroediwr i Everton F.C.. Mae'n enedigol o Guachene, Colombia.
Deportivo Pasto
Wedi'i hyrwyddo i'r brif garfan yn ystod tymor 2013, gwnaeth ei hofran cyntaf ar 20 Mawrth o'r flwyddyn honno drwy ddechrau mewn colled 0-1 i ffwrdd yn erbyn Dépor
Independiente Santa Fe
Ar 14 Rhagfyr 2013, symudodd Mina i'r clwb haen uchaf ar y cyd, Independiente Santa Fe, i ddechrau ar fargen benthyciad un flwyddyn
Palmeiras
Ar 1 Mai 2016, cadarnhawyd Mina fel chwaraewr newydd Palmeiras, Llofnododd gontract pum mlynedd gyda'r clwb.
Barcelona
Ar 11 Ionawr 2018, cyrhaeddodd Mina yn Barcelona arol ol gytundeb a Palmeiras ar gyfer trosglwyddo Yerry Mina am weddill y tymor a phum mwy tan 30 Mehefin 2023. Cost y trosglwyddiad oedd € 11.8 miliwn ac roedd ei gymal rhyddhau wedi'i osod ar € 100 miliwn. Gwnaeth Mina ei gem gyntaf yn lle Gerard Piqué ar y 83 munud yn rownd derfynol Copa del Rey yn erbyn Valencia. Byddai Mina yn chwarae ei gem gartref a chynghrair gyntaf yn erbyn Getafe, gan ddechrau a chwarae'r gêm lawn i dynnu 0-0.
Everton
Ar 8 Awst 2018, llofnododd Mina gyda thîm Uwch Gynghrair Everton mewn cytundeb sy'n werth € 30 miliwn. bawd|chwith|Cwpan y Byd 2018 - Colombia v Lloegr
Tinsel
bawd|Tinsel ar goeden Nadolig Math o ddeunydd addurniadol, wedi'i wneud o stribedi tenau o ddeunydd pefriog a'i gysylltu i edefyn, yw tinsel (neu eurwe). Pan y mae mewn stirbedi hir sydd heb eu cysylltu i'r edefyn, mae'n cael ei alw'n "lametta". Yn wreiddiol roedd yn fath o goronbleth fetelaidd oedd yn cael ei ddefnyddio fel addurn Nadolig. Cafodd tinsel modern ei ddyfeisio yn Nürnberg, yr Almaen, yn 1610, ac roedd wedi'i wneud o arian siwrwd yn wreiddiol.
Mae tinsel modern wedi'i wneud o blastig ac yn cael ei ddefnyddio yn arbennig i addurno coed Nadolig. Gall gael ei hongian o'r nenfwd neu osod ar gelfi a nodweddion yn y cartref neu ei glymu o amgylch cerfluniau, polion lamp, ac yn y blaen, yn yr awyr agored.
Gwenyth Petty
Actores a darlledwraig yw Gwenyth Petty (ganwyd 1930). Mae'n fam i'r gyflwynwraig deledu Sara Edwards.
Bywyd cynnar ac addysg
Fe'i magwyd yng Nghrug-y-Bar, Sir Gaerfyrddin ac yn nhref Maesteg yn Sir Forgannwg. Yn blentyn roedd wrth ei bodd yn gwrando ar y radio. Yn ystod y rhyfel roedd ei mam yn helpu tu ôl y llenni yn Neuadd y Dref Maesteg a'r Theatr Fach. Daeth enwogion y cyfnod i berfformio yno gan aros gyda'r teulu, lle gwnaethon nhw argraff barhaol ar y Gwenyth ifanc.
Aeth i astudio yn Ysgol Rose Bruford ac yna RADA.
Gyrfa
Cychwynnodd ei gyrfa yn stiwdios BBC Abertawe yn yr Uplands ac ar Heol Alexandra lle byddai'n perfformio'n fyw i'r genedl ar y radio. Un diwrnod gofynnwyd iddi ddarllen i fardd yn yr ystafell gerllaw, sef Dylan Thomas. Roedd yn rhan o gast gwreiddiol Under Milk Wood a ddarlledwyd yn fyw ar wasanaeth Third Programme y BBC, ac aeth ymlaen i fod yn rhan o gast Under Milk Wood yn Theatr y Glôb yn Llundain. Roedd hi'n aelod o Gwmni Sefydlog y BBC gan chwarae rhannau mewn nifer o'r clasuron o Ibsen i Shakespeare a gan awduron o Gymru megis Saunders Lewis.
Ymddangosodd mewn sawl ffilm a rhaglen deledu. Un o'i ffilmiau cyntaf oedd David a wnaed ym 1951 gan Paul Dickson ac sy'n seiliedig ar dref lofaol Rhydaman. Mae hi hefyd wedi ymddangos yn Theory of Flight gyda Kenneth Branagh, The Dark gyda Sean Bean a Very Annie Mary gyda Kenneth Griffith ymysg ffilmiau eraill.
O ran gwaith teledu ymddangosodd yn y dramâu Y Palmant Aur a Teulu ar S4C a Mortimer's Law ar gyfer BBC One. Ymddangosodd hefyd yn y gomedi sefyllfa Nyth Cacwn.
Mae'n trafod ei bywyd hithau a'i merch Sara yn y gyfrol Gwenyth Petty a Sara Edwards (Gomer, 2013).
Anrhydeddau
Fe'i hurddwyd i'r wisg wen yng Ngorsedd y Beirdd yn yr Eisteddfod Genedlaethol. Yn Rhagfyr 2018, dyfarnwyd gradd er anrhydedd iddi gan Brifysgol Abertawe.
Sorela
Triawd o chwiorydd sy'n canu caneuon yn Gymraeg yw Sorela. Maent yn perfformio caneuon gwerin, cyfoes Cymraeg a chyfieithiadau a chaneuon poblogaidd Saesneg yn ddi-gyfeiliant.
Cefndir
Sorella (gyda dwy 'l') yw'r gair Eidaleg am "chwaer" sy'n esbonio enw'r grŵp yma o dair chwaer, Lisa Angharad, Gwenno Elan, Mari Gwenllian. Sefydlwyd y grŵp yn 2014. Maent yn ferched i'r gantores werin adnabyddus, Linda Griffiths bu'n canu gyda'r grŵp gwerin Plethyn. Mae Lisa Angharad hefyd yn un o gyfwynwyr BBC Radio Cymru 2.
Cabarela
Mae Sorela yn un o drefnwyr, prif perfformwyr a chyflwynwyr cyngherddau cabaret, Cabarela. Mae'r digwyddiadau yn cynnwys amrywiaeth o ganeuon a hiwmor oedolion. Ymysg y perfformwyr eraill mae Hywel Pitts a'r Welsh Whisperer. Cafwyd Taith Nadolig Cabarela yn 2018.
Tei bô
bawd|250x250px|Tei bô streipiog Math o dei yw tei bô neu dici-bô. Mae tei bô modern yn cael ei glymu gan ddefnyddio cwlwm dolen. Mae wedi'i wneud o rhuban o ddeunydd wedi'i glymu o amgylch coler crys mewn ffurf gymesur fel bod y ddau ben yn ffurfio dolenni.
Mae tri math cyffredinol o dei bô i'w cael: un sydd wedi'i glymu yn barod, un sy'n cael ei glipio ymlaen, ac un sy'n cael ei glymu. Gyda teis bô sydd wedi'u clymu yn barod, mae'r bô wedi'i wnio ar fand sy'n mynd o amgylch y gwddf ac yn cael ei glipio yn ei le. Mae rhai o'r teis bô sy'n clipio ymlaen yn hepgor y band yn gyfan gwbl, ac yn clipio yn syth ar y coler. Mae'r tei bô traddodiadol yn stribed o ddeunydd sy'n cael ei glymu a llaw, fel arfer gan y sawl sy'n ei wisgo. bawd|Cyfarwyddiadau ar gyfer clymu tei bô|alt=
Gall tei bô gael ei wneud o unrhyw ddeunydd ffabrig, ond mae'r rhan fwyaf wedi'u gwneud o sidan, polyester, cotwm, neu gymysgedd o ddeunyddiau. Mae rhai deunyddiau (e.e. gwlan neu felfed) yn llawer llai cyffredin i deis bô na thei four-in-hand cyffredin.
Mae'r tei bô yn tarddu o arferiad gwisgo hurfilwyr o Croatia yn ystod y Rhyfel Deng Mlynedd ar Hugain yn y 17g. Roedd yr hufilwyr yn rhoi sgarff o amgylch y gwddf i ddal agoriad y crys ynghau. Cafodd hyn ei fabwysiadu (dan yr enw cravat, sy'n tarddu o'r gair Ffrangeg am "Croatiad") gan ddosbarthiadau uwch yn Ffrainc, a oedd bryd hynny yn arwain ym maes ffasiwn, a blodeuo yn y 18g and 19g. Mae'n ansicr a wnaeth y crafat esblygu i mewn i'r tei bô a'r tei four-in-hand yr uniongyrchol, neu bod y crafat wedi arwain at y tei bô, a hynny yn ei dro wedi arwain at y tei four-in-hand.
Lloc
Pentref yng nghymuned Chwitffordd, Sir y Fflint, Cymru, yw Lloc. I'r de, gwelir Bryniau Clwyd ac i'r gorllewin, ceir y ffin rhwng Sir y Fflint a Sir Ddinbych.
Tarddiad enw'r pentref yw "corlan" i gadw anifeiliaid. Yn y pentref mae capel Sïon, sy'n adnabyddus am gynnal gwasanaeth y Plygain, ar fore dydd Nadolig. Mae'r capel yn perthyn i enwad y Wesleiaid ac fe'i codwyd ym 1810 a'i addasu ym 1829. Caewyd y capel yn 2021.
Adeiladu
bawd|Codi fflatiau Doc Fictoria yng [[Caernarfon|Nghaernarfon; Hydref 2007.]] bawd|Craeniau'r adeiladwyr wrth iddynt godi adeilad y BBC yng [[Caerdydd|Nghaerdydd; Ionawr 2017.]]
Mae adeialdu'n rhan bwysig o economi pob gwlad, ac yn dod a chanran uchel o'r cynnyrch mewnwladol crynswth (neu'r GDP): rhwng 6 a 9%, fel arfer. Mae'r broses o adeiladu'n dilyn yr un camau: y cwsmer yn gweld yr angen ac yn canfod ffynhonnell o arian, comisiynu pensaer i wneud y cynlluniau a goruchwylio'r gwaith adeiladu, penodi cwmni o adeiladwyr i godi'r adeilad ac yn olaf - trosglwyddo'r adeilad gorffenedig i'r cwsmer. Mae cwmniau mawr yn cyflogi arebnigwyr eu hunain e.e. bricwyr, trydanwyr, plymwyr, saeri, peintwyr. dde|bawd|Codi 'Pont Eads' dros [[Afon Mississippi ger St. Louis, Missouri, tua 1874.]]
Ceir llawer o reolau er mwyn sicrhau diogelwch a safon, a goruchwylir yr holl waith, fel arfer, gan adran gynllunio a rheoleiddio, o fewn y sir. Yn ogystal â hyn, ceir llawer o reolau Ewropeaidd, gwladol a sirol sy'n sicrhau hefyd fod yr adeilad yn cadw ei wres, yn lleihau'r impact ar yr amgylchedd e.e. yn cynhyrchu ei ynni (paneli solar, cyfnewidwyr gwres geo) a'i ddŵr ei hun (ffynnon), neu'n cynnwys uned trin carthffosiaeth a chasglu, ailgylchu a phuro dŵr ar y safle.
Mae tair sector: adeiladau (preswyl a masnachol), isadeiledd (ffyrdd, carffosiaeth, pontydd) a diwydiannol (ffatrioedd, purfeydd olew, ffermydd o felinau gwynt).
I Orwedd Mewn Preseb
bawd|250px|Y baban Iesu yn ei Breseb Mae I Orwedd mewn Preseb yn emyn Nadolig, neu garol, Cristinogol a addaswyd i'r Gymraeg gan E Cefni Jones. Mae'n emyn rhif 450 yn Caneuon Ffydd, y Llyfr Emynau Cydenwadol a gyhoeddwyd yn 2001. Arferid credu mai awdur yr emyn gwreiddiol oedd y diwygiwr crefyddol Almaenig Martin Luther. Bellach credir bod y carol yn deillio o awdur Americanaidd anhysbys yn wreiddiol. Fel arfer mae'r fersiwn Gymraeg yn cael ei ganu i dôn a gyfansoddwyd gan William J. Kirkpatrick ym 1895.
Awduraeth Luther
Mae nifer o gyhoeddiadau cynnar fersiwn Saesneg yr emyn Away in a Manger, gan gynnwys y cynharaf y gwyddys amdanynt, yn honni mae'r diwygiwr Protestannaidd Almaenig Martin Luther oedd ei awdur. Mae llawer yn rhoi'r teitl Emyn Cryd Luther iddo gan awgrymu bod y geiriau wedi ei gyfieithu o'r Almaeneg. Parhawyd i wneud honiadau am awduraeth Luther ymhell i mewn i'r ugeinfed ganrif, ond erbyn hyn mae'n cael ei wrthod fel amheus am y rhesymau a ganlyn:
Y fersiwn Cymraeg
Cafwyd sawl ymgais i gyfieithu'r garol i'r Gymraeg, ond yr un sydd wedi goroesi fel yr un sy'n cael ei ganu amlaf yw addasiad E Cefni Jones. Roedd Cefni Jones yn un o olygyddion Y Llawlyfr Moliant Newydd, llyfr emynau enwad y Bedyddwyr a gyhoeddwyd ym 1952 a chyfansoddwyd I orwedd Mewn Preseb ganddo ar gyfer y cyhoeddiad.
Cyd-destun Beiblaidd
Mae'r emyn yn cyfeirio at hanes genedigaeth yr Iesu a cheir yn Efengyl Luc Pennod 2:1-7:
Roedd Joseff a'i wraig feichiog Mair yn gorfod teithio o Nasareth, lle'r oeddynt yn byw, i Fethlehem, cartref ei hynafiaid, er mwyn cael eu rhestru mewn cyfrifiad. Wedi cyrraedd Bethlehem bu'n chwilio am le i aros. Gan fod yr holl westai yn llawn o bobl eraill oedd wedi teithio yno ar gyfer y cyfrifiad, yr unig le gallai cael fel lloches oedd beudy. Wrth aros dros nos yn y beudy esgorodd Mair ar ei mab Iesu Grist a'i roi i orwedd mewn preseb (cafn bwydo anifeiliaid) yn y beudy.
Dolenni allanol
Fideo YouTube o Gôr Prifysgol Abertawe yn canu I Orwedd Mewn Preseb
Hirgrwn
bawd|Hirgrwn, gydag un llinell [[cymesuredd]]
Mae hirgrwn yn gromlin caeedig mewn plân geometraidd sydd yn edrych yn debyg i amlinelliad o wy neu elíps. Defnyddir y term o fewn meysydd megis geometreg tafluniol, lluniadau technegol, ac ati. Gelwir y fersiwn tri dimensiwn yn ofoid.
Nid yw'r term 'hirgrwn', pan gaiff ei ddefnyddio i ddisgrifio cromlin, mewn geometreg, wedi'i diffinio'n dda, ac eithrio yng nghyd-destun geometreg. Dyma rai o'r nodweddion sy'n gyffredin i siapau hirgrwn:
Term
Mae'r term 'hirsgwar' wedi diflannu o'r Gymraeg ers yr 1980au, gan i fathemategwyr nodi nad yw'r siâp yn sgwâr, a defnyddir y term 'petryal' heddiw. Yn yr un modd, gellir dadlau nad oes y fath beth a chylch ymestynedig, gan ei fod, wrth ei ymestyn, yn peidio a bod yn gylch.
Ffynnon ofuned
bawd|Ffynnon ofuned yn yr Eidal. Ffynnon neu bydew lle y credid y câi gofuned ei gywiro yw ffynnon ofuned. Ymddengys y cysyniad hwn drwy gydol llên gwerin Ewrop, gan gynnwys Cymru. Deilliodd y syniad hwn o'r gred bod duw(iau) yn y dŵr, neu fod y dŵr o darddiad dwyfol ac yn rhodd, am ei fod yn cynnal bywyd.
Hosan Nadolig
bawd|Hosan Nadolig ar gornel y gwely. Hosan neu sach siap hosan wag yw hosan Nadolig sy'n cael ei rhoi allan ar Noswyl Nadolig, neu Ddydd Sant Nicolas mewn rhai rhannau o'r byd, fel bod Sant Nicolas (neu Siôn Corn) yn gallu ei llenwi â theganau, melysion, ffrwythau, ceiniogau neu roddion bychain eraill pan fydd yn cyrraedd.
Credir bod y traddodiad yr hosan Nadolig yn tarddu o un o wledydd Ewrop ac yn gallu cael ei olrhain yn ôl i gyfnod Sant Nicolas ei hun. Nid oes cofnod hanesyddol o'r hosan Nadolig o'r cyfnod hwnnw, ond mae hanesion neu chwedlau sy'n ceisio esbonio tarddiad yr arferiad. Ar Ddydd Sant Nicolas (5/6 Rhagfyr yn niwylliannau Cristnogol y gorllewin ac 19 Rhagfyr yn niwylliannau Cristnogol y dwyrain) y byddai rhain yn cael rhoi allan, ond dechreuwyd eu gosod allan ar Noswyl Nadolig yn y 19g.
Sibled
de|bawd|260x260px|Sibled cyw iâr wedi'i ddefnyddio mewn gulai (cyri o fath Nusantara) yn null coginio Minangkabau, [[Indonesia ]] Sibled yw'r term ar ddefnyddir ar gyfer y rhan gyfer syrth ffowlyn, fel arfer yn cynnwys y galon, glasog, afu, ac organau eraill.
Hosan Nadolig
Mewn rhai straeon Nadolig, cynnwys yr hosan yw'r unig deganau y bydd plentyn yn eu derbyn gan Siôn Corn; mewn straeon eraill (ac yn draddodiadol), mae rhai anrhegion hefyd yn cael eu lapio mewn papur lapio a'u gosod o dan coeden Nadolig. Yn ôl y traddodiad yn niwylliant y Gorllewin, bydd plentyn sydd wedi cambihafio yn derbyn dim mwy na darn neu bentwr o lo. Mae rhai pobl yn rhoi'r hosan ar gornel y gwely fel bod Siôn Corn yn ei llenwi wrth iddynt gysgu.
Sibled
Mae'r aderyn sy'n cael ei becynnu gan gigydd fel arfer yn cynnwys y sibled, weithiau mewn bag wedi'i selio yng ngheudod y corff. Mae'r gwddf yn aml yn cael ei gynnwys gyda'r sibled, gan ei fod yn aml yn cael ei wahanu oddi wrth y corff wrth ei gigydda.
Hosan Nadolig
Hosanau cyffredin fyddai plant yn eu defnyddio yn wreiddiol - rhai eu tadau fel arfer - ond dechreuwyd creu hosanau yn arbennig ar gyfer yr arfer hwn. Heddiw, mae siopau yn gwerthu amrywiaeth o hosanau Nadolig.
Sibled
Mae nifer o ryseitiau sy'n defnyddio sibled. Os yw'r aderyn yn cael ei stwffio, mae'r sibled fel arfer yn cael eu torri yn fân a'u hychwanegu i'r stwffin, er bod rhai yn cynghori bod y sibled a'r aderyn yn cael eu coginio ar wahan. Os nad, gellir eu defnyddo at ddibenion eraill, fel pastai sibled neu grefi sibled. Ar wahan i grefi sibled, dydy'r afu ddim fel arfer yn cael ei gynnwys mewn ryseitiau am fod ei flas mor gryf. Er hynny, mae'n bosib ei ddefnyddio mewn rhai ryseitiau penodol ar ei gyfer, fel pâté neu yakitori. Gellir defnyddio sibled hefyd i wneud alicot, math o stiw Ffrengig.
Mewn bwyd Twrcaidd, mae iç pilav, pryd pilaf traddodiadol, yn cael ei wneud gyda reis, afu cyw iar, cnau, a pherlysiau. Mae gril cymysg Jerusalem yn bryd o Israel sy'n cynnwys sibled ac fel arfer yn cael ei fwyta gyda bara pita.
Mewn Tsieinieg, mae'n cael ei alw'n 鸡胗 (jī zhēn) neu 鸡内金 (jī nèi jīn), ac fel arfer yn cael ei fwyta trwy dro-ffrio gyda finegr.
Mae'r rhan fwyaf o ddofednod, yn arbennig y rhai sy'n cael eu gwerthu mewn archfarchnadoedd, yn cael ei chwarteru ac felly nid yw'r sibled yn cael eu cynnwys. Gellir prynu sibled ar wahan gan gigydd, ond mae'r galw amdano yn isel mewn gwledydd Gorllewinol, felly maen nhw fel arfer yn cael eu gwerthu i weithgynhyrchwyr bwyd i anifeiliaid anwes.
Cyfieithiad benthyg
Mewn ieithyddiaeth mae cyfieithiad benthyg yn derm ar gyfer gair neu ymadrodd benthyg am beth neu gysyniad sydd wedi ei chyfieithu'n llythrennol, gair-am-air neu wraidd-wrth-wraidd o iaith estron. Yn aml gall y gair neu'r ymadrodd benthyg wedi'i gyfieithu wneud dim synnwyr yn yr iaith darged heb wybod y cyd-destun neu ystyr y gair yn yr iaith ffynhonnell.
Sgwario'r cylch
bawd|Sgwario'r cylch: mae [[arwynebedd y cylch a'r sgwâr yma'n hafal i . Yn 1882, fe brofwyd na ellid llunio'r ffigwr hwn mewn hyn-a-hyn o gamau gyda phren mesur a chwmpawd.]]
Cyfieithiad benthyg
Cyfieithiad a benthyciad yw cyfieithiad benthyg ar yr un pryd. Er enghraifft, mae ci a poeth yn cyfateb i'r Saesneg dog a hot. Felly mae ci poeth ~ poethgi yn cyfieithu ar ddelw'r Saesneg hot dog.
Sgwario'r cylch
Pôs mathemategol a gyflwynwyd gan fathemategwyr Groegaidd yw sgwario'r cylch. Y broblem a osodwyd oedd: sut i greu sgwâr gyda'r un arwynebedd a'r cylch a roddir, gan ddefnyddio cwmpawd a llinell syth, a chyflawni'r pôs mewn hyn-a-hyn o gamau. Caiff 'sgwario'r cylch' ei ddefnyddio fel idiom, bellach, i olygu "ceisio gwneud rhywbeth sy'n amhosibl ei gyflawni".
Yn 1882, fe brofwyd na ellid llunio'r ffigwr hwn mewn hyn-a-hyn o gamau gyda phren mesur a chwmpawd, o ganlyniad i ddamcaniaeth Lindemann–Weierstrass a brofai fod pi yn drosgynnol yn hytrach nag yn rhif anghymarebol, algebraidd. Hynny yw, nid yw'n sero o unrhyw bolynomial gyda chyfernod cymarebol (rational coefficients). Roedd yn wybyddus am sawl degawd cyn hynny y byddai'n amhosib sgwario'r cylch pe bai yn drosgynnol, ond ni phrofwyd hynny hyd at 1882. bawd|chwith|Arweiniwyd mathemategwyr ar gyfeiliorn am flynyddoedd gan y 'datrysiad' rhannol hwn a oedd yn ymwneud â'r [[cilgant (y siâp llwyd, tebyg i loer). Mae arwynebedd y cilgant yn hafal i arwynebedd y triongl
Cyfieithiad benthyg
Cyfieithiadau benthyg yn y Gymraeg
Mae cyfieithiadau benthyg yn frith yn yr iaith Gymraeg, yn enwedig yr iaith lafar. Er enghraifft:
Sgwario'r cylch
ABC
Cyfieithiad benthyg
Cyfieithiad rhannol
Mae benthyciad cymysg(iaith) neu ran-cyfieithiad benthyg (loan blend neu partial calque yn y Saesneg) yn golygu cyfieithu'n llythrennol un rhan o'r gair gwreiddiol ond nid y llall. Er enghraifft, mae'r enw ar y gwasanaeth digidol Gwyddelig, Saorview yn cyfieithiad rhannol gan ei fod yn defnyddio enw y gwasanaeth digidol Brydeinig, Freeview gan gyfieithu'r elfen flaenaf o'r Saesneg i'r Wyddeleg saor ond gadael yr ail elfen view yn ddi-gyfieithiad. Ymysg enghreifftiau eraill mae liverwurst ‘sosej iau / afu’ (< Almaeneg Leberwurst), apple strudel ‘strwdel afalau’ (< Alm. Apfelstrudel) a the Third Reich ‘y Drydedd Reich’ (< Alm. Drites Reich).
Sgwario'r cylch
. Awdur y 'datrysiad' rhannol hwn oedd Hippocrates o Chios.]]
Cyfieithiad benthyg
Cyfieithiadau benthyg ar ddelw'r Saesneg skyscraper
Enghraifft o gyfieithiad benthyg morffem-wrth-morffem mewn sawl iaith yw'r gair Saesneg skyscraper ‘entrychdy’, yn llythrennol ‘nen-grafwr’:
Sgwario'r cylch
Hanes
Y Groegwr cyntaf i gyflwyno'r broblem oedd yr athronydd Anaxagoras (Ἀναξαγόρας; c. 510 – c. 428 CC), gan sgwario'r cilgant (siapau tebyg i'r lloer, tra yn y carchar. Aeth Hippocrates o Chios ati wedi hynny, i geisio datus y broblem ac Oenopides ar ei ôl. Cyhoeddwyd y papur cyntaf ar y pwnc gan yr Albanwr James Gregory (1638 – 1675) yn 1667, ond roedd ei fathemateg yn wallus.
Bras amcanion
Gellir rhoi brasamcan drwy lunio hydoedd sy'n agos at. Does dim angen llawer o allu mathemategol i drosi unrhyw bras amcan cymarebol o yn lluniad mesurydd a chwmpawd cyferbyniol, ond gall y lluniadau hyn fod yn hir wyntog, ac nid yw'r ateb yn berffaith. Wedi profi nad oedd ateb i'r broblem, aeth rhai mathemategwyr ati i ganfod bras amcanion gwahanol.
Rhoddodd pob un o'r pedwar olaf hyn luniadau geometrig i:
Father Christmas
bawd|upright=1.2|Delwedd o Father Christmas yn The Examination and Tryal of Father Christmas gan Josiah King, 1658 ac 1678 Hen gymeriad Seisnig yw Father Christmas sy'n symbol o ddathliadau'r Nadolig. Plethwyd y cymeriad cynhenid Seisnig yma gyda thraddodiad Santa Claus tua ddiwedd y 19g. Yr enw Cymraeg arno, bellach, yw Siôn Corn. Mae'r erthygl hon am y traddodiad Seisnig cynhenid.
Bydd arbenigwyr llên-gwerin yn cymharu'r ffigwr â chymeriadau a duwiau mytholegol megis Sadwrn, Neiddion ac Odin.
15g - 17g
bawd|upright=0.9|Delwedd o Father Christmas yn Carol Nadolig / Christmas Carol gan [[Charles Dickens]] bawd|upright=0.9|Delwedd Fictorianaidd o Father Christmas Ceir y cofnod cynharaf am Siôn Corn, neu ymbersonoliad o'r Nadolig, mewn carol o'r 15g a briodolir i Richard Smart, Rheithor yn Plymtree, Dyfnaint sy'n dyfynnu deialog rhwng grŵp o bobl â 'Sir Christëmas':
Mae'r ffigwr hefyd yn ymddangos yn y 16g mewn rhai ysgrifau sy'n gwrthwynebu gwaharddiad y Piwritaniaid ar ddathliadau'r Nadolig. Ceir hefyd gofnod o sioeau ffasiwn yng Nghaerefrog lle gwelir person sy'n symbol o'r Nadolig ac sy'n dod â chig a chacennau, tra yn adeg y Tuduriaid a'r Stiwartiaid ceir sôn am "Captain Christmas", "The Christmas Lord" neu "Prince Christmas".
Yn 1616, gwelir cymeriad "Father Christmas" fel prif-symbylydd drama gan Ben Jonson, Christmas, His Masque (1616) a berfformiwyd yn llys Iago I, brenin Lloegr. Bwriad y ddrama oedd hyrwyddo ail-ddarganfod y Nadolig Seisnig fel gwrthgyferbyniad i wrthwynebiad a gwaharddiadau'r Piwritaniaid. Disgrifir 'Father Christmas', fel ""attir'd in round Hose, long Stockings, a close Doublet, a high crownd Hat with a Broach, a long thin beard, a Truncheon, little Ruffes, white shoes, his Scarffes, and Garters tyed crosse".
Delweddir Father Christmas yn hwyrach ymlaen fel dyn lletach.
Cyfeirir at 'Father Christmas' yn hwyrach mewn masque gan Thomas Nabble yn 1638 ac mewn rhai pamffledi yn erbyn gwaharddiadau piwritanaidd ar draddodiadau Nadolig Seisnig megis; An Hue and Cry after Christmas (1645) a The Examination and Tryall of the Old Father Christmas (1658).
19g
Yn dilyn ail-ddarganfod y Nadolig 'traddodiadaol' yn y cyfnod Fictorianaidd mae 'Father Christmas' yn ymddangos yn fynych mewn delweddau cylchgronnau a llyfrau a chardiau cyfarch.
Ond mae'r delweddau yma o 'Father Christmas', yn amrywio'n fawr o'r rhai blaenorol. Dangosa'r 'London Illustrated News' o'r 1840au fel ffigwr mewn gwisg o oes Elisabeth I sy'n gafael mewn tancard yn cynnwys gwin a'i haddurno â chelyn neu gyda bwlen wasail denau a Boncyff Nadolig.
Ceir darluniad enwog o Father Christmas yn nofel enwog, A Christmas Carol gan Charles Dickens yn 1843, lle mae'n ymddangos fel ysbryd Nadolig Heddiw' (Christmas Present) gyda darluniau gan John Leech sy'n ei bortreadu fel dyn tew mewn gwisg ffwr yn dal celynnen.
Erbyn diwedd y 19g mae Father Christmas yn cael ei gysylltu â ffigwr sy'n dod ag anrhegion i blant gan blethu'r enw gyda chwedl neu draddodiad Santa Claus.
Siôn Corn Cymraeg
Daeth yr arfer o alw'r cymeriad "Father Christmas" neu "Santa Claus" yn Siôn Corn yn yr 1930au yn dilyn ysgrif gan J. Glyn Davies yn 1922. Tyfodd yr enw mewn poblogrwydd gyda thŵf addysg a chyfryngau Cymraeg o ail chwarter yr 20g ymlaen.
Geometreg dafluniol
bawd|Dyluniad mewn [[3-D o dafluniad stereograffig o begwn y gogledd i'r Plân o dan y sffêr.]]
Nid yw'n bosibl cyfeirio at onglau mewn geometreg dafluniol fel a wneir o fewn geometreg Ewclidaidd, oherwydd mae ongl yn enghraifft o gysyniad nad yw'n sefydlog, o ran trawsffurfiadau tafluniol, fel y gwelir mewn lluniadau o bersbectif. Un ffynhonnell ar gyfer geometreg tafluniol, yn wir, oedd theori persbectif. Gwahaniaeth arall rhwng geometreg dafluniol a geometreg elfennol yw'r ffordd y gellir dweud bod llinellau cyfochrog yn cwrdd mewn pwynt anfeidredd, unwaith y bydd y cysyniad yn cael ei drawsffurfio i dermau geometreg dafluniol. Unwaith eto, mae gan y cysyniad hwn gymhwysiadau ymarferol, megis traciau rheilffordd yn cyfarfod ar y gorwel mewn lluniad persbectif.
Darganfyddwyd nodweddion elefnnol iawn o geometreg dafluniol yn y 3g gan Pappus o Alexandria. Ond er fod cysyniadau elfennol wedi datblygu, dim ond yn y 19g y datblygodd i'w llawn dwf. Ymhlith y datblygiadau hynny roedd:
Erbyn heddiw, mae'r pwnc geometreg tafluniol wedi'i rannu'n sawl maes ymchwil. Dwy enghraifft ohonynt yw:
Harmoni pedwar llais
bawd|Enghreifftiau o gerddoriaeth pedwar llais baróc a gyfansoddwyd gan [[Johann Sebastian Bach (BWV 269 a BWV 347)]] Mae'r term "harmoni pedwar llais" neu "harmoni pedair rhan" yn cyfeirio at gerddoriaeth sydd wedi'i hysgrifennu i bedwar llais neu gyfrwng cerddorol arall—pedwar offeryn cerdd neu allweddell unigol, er enghraifft—ble mae'r gwahanol rannau neu leisiau cerddorol yn rhoi gwahanol nodyn i bob cord o'r gerddoriaeth.
Mae'r pedwar prif lais fel arfer yn cael eu galw yn: soprano, alto (contralto neu uwchdenor), tenor, a bas. Gan fod gan y llais dynol gwmpas lleisiol cyfyngedig, nid yw gwahanol fathau o leisiau yn gallu canu traw sydd y tu hwnt i'w cwmpas penodol.
Mae'r hyn sydd ei angen i berfformio harmoni pedair rhan yn gallu amrywio'n fawr. Gall darn sydd wedi'i ysgrifennu yn y dull hwn fel arfer gael ei berfformio gan un person ar allweddell, grwp o 4 offeryn (neu 4 o gantorion), neu hyd yn oed gôr mawr sy'n cynnwys nifer o gantorion yn canu pob un o'r pedwar llais.
Mark Stacey
Mae Mark Stacey (a aned 23 Medi 1964) yn brisiwr ac arwerthwr Cymreig. Mae hefyd yn bersonoliaeth deledu sy'n ymddangos yn rheolaidd ar raglenni'r BBC fel arbenigwr hen greiriau.
Bywgraffiad a gyrfa broffesiynol
Mae Stacey wedi ymddangos yn rheolaidd fel arbenigwr hen greiriau ar raglenni'r BBC, Bargain Hunt, Flog It!, Put Your Money Where Your Mouth Is a'r Antiques Road Trip. Ym mis Mehefin 2009, cymerodd Stacey ran mewn cyfweliad ysgafn ar raglen amser cinio'r BBC Daily Politics lle gofynnwyd am ei farn ar werth eitemau a oedd yn eiddo i wleidyddion, yn sgil sgandal treuliau Senedd y DU.
Yn 2014 ymddangosodd fel cystadleuydd ar y rhaglen cwis Pointless Celebrities.
Yn 2011 agorodd Stacey siop creiriau yn Kemptown, Brighton, Dwyrain Sussex.
Yn 2014 daeth Stacey yn arwerthwr a phrisiwr gydag arwerthwyr Reeman Dansie yn Colchester, Essex a daeth o hyd i sarcoffagws hynafol o'r Aifft, yn gorwedd ar wall tŷ yn Essex, a werthodd am £ 13,500.
Bywyd personol
Mae gan Stacey un brawd a dwy chwaer. Bu'n gweithio fel gweithiwr cymdeithasol preswyl cyn mynd i'r fasnach hen greiriau.
Mae Mark yn hoyw ac yn ymgyrchydd amlwg dros hawliau LHDT. Mae'n byw efo partner Sbaenaidd o'r enw Santiago
Ffug adroddiadau am ei farwolaeth
Ar 20 Mehefin, 2015, cyhoeddodd The Vancouver Courier coflith ar gyfer gŵr o'r enw Mark Stacey. Arweiniodd hyn at nifer o negeseuon o gydymdeimlad a thristwch am farwolaeth yr arbenigwr hen greiriau Cymreig ar y cyfryngau cymdeithasol cyn canfod mae gŵr arall oedd yn rhannu'r un enw oedd yr ymadawedig. Bu ffug pryderon am ei fywyd eto yn 2017 wedi adroddiadau yn y wasg bod gŵr arall o'r enw Mark Stacey wedi mynd ar goll.
Ffocws (geometreg)
bawd|Mae pwynt F yn "bwynt ffocws" ar gyfer yr elíps coch, y parabola gwyrdd a'r hyperbola glas.
Mewn geometreg mae ffocws (lluosog: "ffocysau") yn bwynt pwrpasol ar gromlinau. Er enghraifft, gellir defnyddio un neu ddau o ffocysau er mwyn diffinio trychiadau conig. Ceir pedwar math: cylch, elíps, parabola a hyperbola. Yn ychwanegol, defnyddir dau ffocws i ddiffino'r ofal Cassini a'r ofal Cartesaidd, a mwy na dau i ddiffinio'r n-elíps.
Diffinio conigau o ran dau ffocws
Gellir diffinio elíps fel y locws (neu set o bwyntiau) lle mae cyfanswm y pellter rhwng unrhyw ddau ffocws penodol yn gyson.
Gellir ystyried y cylch fel pe bai'n fath arbennig o elíps, lle mae'r ddau ffocws yn cyd-daro. felly, gellir ei ddiffinio mewn modd syml: y locws o bwyntiau lle mae pob un o fewn pellter sefydlog o unrhyw ffocws. Gellir hefyd ei ddiffinio fel 'cylch Apollonius', yn nhermau dau ffocws gwahanol, fel set o bwyntiau sydd a phellter cymharebol sefydlog i'r ddau ffocws.
Mae'r parabola hefyd yn achos arbennig o'r elíps, lle mae un o'r ffocysau'n bwynt yn yr anfeidredd.
Gellir diffinio'r hyperbola fel locws y pwyntiau gyda phob un y mae gwerth absoliwt y gwahaniaeth rhwng y pellteroedd i unrhyw ddau ffocws yn sefydlog.
Diffinio conigau o ran ffocws a chyfeirlin
Mae hefyd yn bosibl disgrifio pob trychiad conig yn nhermau ffocws unigol ac un cyfeirlin (directrix) sengl, sef llinell benodol nad yw'n cynnwys y ffocws. Diffinnir conic fel y locws o bwyntiau lle mae'r pellter i'r ffocws o unrhyw bwynt wedi'i rannu gan y pellter i'r cyfeirlin yn gyson sefydlog positif, o'r enw echreiddiad (eccentricity) e. Os yw e rhwng sero ac un, yna mae'r conic yn elíps; os yw e=1 mae'r conic yn barabola; ac os yw e>1 mae'r conic yn hyperbola. Os yw'r pellter i'r ffocws yn sefydlog a bod y cyfeirlin yn llinell mewn anfeidredd, fel bod y cyfeirlin yn sero, yna mae'r conig yn gylch.
Torra di Nonza
Mae Tŵr Nonza (Corseg:Torra di Nonza) yn dŵr Genoa adfeiliedig wedi ei leoli yn commune Nonza (Haute-Corse) ar arfordir Corsica. Mae'r tŵr yn eistedd ar uchder o 155 metr (509 troedfedd) ym mhentref Nonza ar arfordir gorllewinol ynys Capicorsu.
Roedd yn un o gyfres o amddiffynfeydd arfordirol a adeiladwyd gan Weriniaeth Genoa rhwng 1530 a thua 1620 i atal ymosodiadau gan fôr-ladron Barbari Mae union ddyddiad y gwaith adeiladu yn anhysbys ond mae'r tŵr wedi'i gynnwys mewn rhestr a luniwyd gan awdurdodau Genoa ym 1617 lle cofnodir ei fod ond yn cael ei warchod yn ystod y nos.
Hanes
Mae Tŵr Nonza yn nodedig am ei gwarchae ym 1768, yn ystod y rhyfel rhwng Corsica annibynnol Pasquale Paoli a Ffrainc. Cafodd y milwyr a oedd yn amddiffyn pentref Nonza eu carcharu gan luoedd Ffrainc i'r gogledd o'r pentref, ond roedd cadlywydd y milwyr wedi aros yn y tŵr. Dywedir ei fod wedi llwyddo i greu ffug argraff a oedd yn gwneud i'r milwyr Ffrengig credu eu bod yn gwrthsefyll llu mawr a ffyrnig yn ystod y gwarchae ar y tŵr. O herwydd y ffug bu'n rhaid i luoedd Ffrainc cytuno i amodau ildio'r Cadlywydd. Roedd yr amodau yn cynnwys caniatáu i'r amddiffynwyr ymuno â gweddill milwyr Paoli, ac i roi iddynt anrhydeddau rhyfel. Pan ddaeth y Cadlywydd allan o'r tŵr, ar ei ben ei hun, gofynnodd y gwarchaewyr Ffrengig, yn syfrdanol, "ble mae gweddill y milwyr". Atebwyd "Gweler y Cadlywydd a'i luoedd".
Ym 1926 fe restrwyd y tŵr fel un o henebion hanesyddol (Monument historique) Ffrainc.
Persbectif
bawd|Ffordd ger [[Llynnau Cregennen yn culhau gyda'r perspectif yn gwneud iddo ymddangos fel pe bai'n uno ac yn dod i ben.]]