cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Edern Dafod Aur
Tystiolaeth
Credir i Edern lunio dosbarth bychan ar lythrennau'r Gymraeg ac ar ffurfiau geiriau. Yn ôl yr hynafiaethydd John Davies o Fallwyd, blodeuai Edern tua 1280, ond mae'r gramadegau barddol sydd ar glawr heddiw yn dyddio o'r 15g.
Ffugiad Iolo Morganwg
Tadogodd y ffugiwr traddodiadau Iolo Morganwg fersiwn o ramadeg y beirdd arno, efallai ar sail y cyfeiriad gan Dafydd Benwyn (gweler uchod), a'i gysylltu â Thir Iarll a Morgannwg. Ond cysylltir y llyfrau gramadeg barddol canoloesol gyda Dafydd Ddu Athro o Hiraddug ac Einion Offeiriad. Cyhoeddwyd testun gwallus a chamarweiniol wrth y teitl Dosparth Edeyrn Davod Aur gan John Williams (Ab Ithel) ar ran y Welsh Manuscripts Society yn 1856. Oherwydd y cyhoeddiad hwnnw a chyfeiriadau eraill gan Iolo Morganwg, daeth Ede[y]rn Dafod Aur yn adnabyddus i Gymry darllengar ac eraill a ymddiddorai yn y traddodiad barddol Cymraeg.
Danger Stalks Here
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Keisuke Kinoshita yw Danger Stalks Here a gyhoeddwyd yn 1957. Fe'i cynhyrchwyd yn Japan.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1957. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Bridge on the River Kwai sy’n ffilm ryfel llawn propaganda a wnaed yn America-Lloegr, gan y cyfarwyddwr ffilm David Lean.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Keisuke Kinoshita ar 5 Rhagfyr 1912 yn Hamamatsu a bu farw yn Tokyo ar 25 Medi 1968.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Keisuke Kinoshita nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sharpe's Peril
Ffilm ddrama sydd hefyd yn ffilm hanesyddol gan y cyfarwyddwr Tom Clegg yw Sharpe's Peril a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Sean Bean.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tom Clegg ar 16 Hydref 1934 yn Swydd Gaerhirfryn.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tom Clegg nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sild i Trængsel
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Ingolf Boisen yw Sild i Trængsel a gyhoeddwyd yn 1943. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Ingolf Boisen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life and Death of Colonel Blimp sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Peter Winkel oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ingolf Boisen ar 8 Mai 1904 yn Denmarc. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 25 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ingolf Boisen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Weirton, Gorllewin Virginia
Dinas yn, yn nhalaith Gorllewin Virginia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Weirton, gan gynnwys:
Castell Caerwedros
Castell Normanaidd yng Ngheredigion yw Castell Caerwedros. Cyfeiriad Arlowg Ordnans: SN376557.
Dyma un o'r cestyll a adeiladwyd gan yr Arglwydd Richard de Clare tua'r flwyddyn 1110 pan ymosododd y Normaniaid ar Geredigion. Fe'i enwir ar ôl cwmwd Caerwedros, un o bedwar cwmwd cantref Is Aeron. Castell mwnt a beili oedd yr amddiffynfa hon. Cafodd ei losgi gan y brenin Owain Gwynedd mewn cynghrair â Hywel ap Maredudd a Madog ab Idnerth o Ddeheubarth yn ystod ei ymgyrch mawr yn y de yn 1136 (Brut y Tywysogion).
Gorwedd y castell rhwng afon Sodren ac afon Ffynnon Ddewi, tua dwy filltir a hanner i'r de o'r Cei Newydd, ar gyrion pentref bychan Caerwedros. Dim ond twmpath o bridd sydd yno heddiw, ar dir preifat.
El Corazón De La Tierra
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Antonio Cuadri yw El Corazón De La Tierra a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Lleolwyd y stori yn Andalucía. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Joaquim de Almeida, Catalina Sandino Moreno, Sienna Guillory, Bernard Hill, Philip Winchester, Fernando Ramallo, Jorge Perugorría Rodríguez, Ana Fernández a Mariana Cordero.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antonio Cuadri ar 1 Ionawr 1960 yn Trigueros. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Complutense Madrid.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antonio Cuadri nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Stathern, Swydd Gaerlŷr
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr ydy Stathern. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Melton.
Seren Gibson
Model o Ruthun, Sir Ddinbych ydy Seren Haf Gibson (ganwyd 18 Medi 1988) a gafodd ei haddysg yn Ysgol Brynhyfryd. ''
Yn 2007 darlledwyd rhaglen deledu (My Crazy Media Life) am ei bywyd bob-dydd fel model. Roedd lluniau ohoni efo'i rhieni a'i brawd yng nghefn gwlad Cymru. Dywedodd mai 'Seren Haf' oedd ei ffrindiau a'i theulu i gyd yn ei galw.
Yn 2012 serenodd hi yn fideo-sain Hadouken: "Bad Signal", a welodd ola dydd ar 5 Awst 2012.
Poetry Wales
Cylchgrawn Cymreig yn yr iaith Saesneg yw Poetry Wales, a sefydlwyd ym 1965. Cyhoeddir yn chwarterol gan Seren Books a'r golygydd presennol yw Zoë Skoulding.
Hanes
Sefydlwyd y cylchgrawn ym 1965 gan Meic Stephens, a oedd eisiau atgyfnerthu hunaniaeth Cymry di-Gymraeg a darparu fforwm ar gyfer cyhoeddi barddoniaeth ac adolygiadau Eingl-Gymreig.
Asia
bawd|270px|Delwedd cyfansawdd lloeren o Asia
Yn gyffredinol, mae Asia wedi'i ffinio i'r dwyrain gan y Cefnfor Tawel, i'r de gan Gefnfor India, ac i'r gogledd gan Gefnfor yr Arctig. Mae ffin Asia ag Ewrop yn adeiladwaith hanesyddol a diwylliannol, gan nad oes gwahaniad ffisegol a daearyddol clir rhyngddynt. Mae braidd yn fympwyol ac wedi symud ers ei genhedlu cyntaf mewn hynafiaeth glasurol. Mae rhannu Ewrasia yn ddau gyfandir yn adlewyrchu gwahaniaethau diwylliannol, ieithyddol ac ethnig y Dwyrain-Gorllewin, y mae rhai ohonynt yn amrywio ar sbectrwm yn hytrach na gyda llinell solat. Lleolir Asia i'r dwyrain o Gamlas Suez ac i'r dwyrain o'r Culfor Twrcaidd, y Mynyddoedd Wral ac Afon Wral, ac i'r de o Fynyddoedd y Cawcasws a'r Môr Caspia a'r Môr Du, gan ei wahanu oddi wrth Ewrop.
Daeth Tsieina ac India i fod yr economïau mwyaf yn y byd rhwng 1 i 1800 OC. Roedd Tsieina'n bŵer economaidd mawr a denodd lawer i'r dwyrain,  ac iddyn nhw roedd cyfoeth a ffyniant chwedlonol diwylliant hynafol India yn personoli Asia, gan ddenu masnach, fforio a gwladychiaeth Ewropeaidd. Mae'r darganfyddiad o lwybr traws-Iwerydd o Ewrop i America gan Columbus wrth chwilio am lwybr i India'n dangos y diddordeb dwfn hwn. Daeth y Ffordd y Sidan yn brif lwybr masnachu dwyrain-gorllewin yng nghefn g wlad Asia tra safai Culfor Malacca fel prif lwybr morol. Mae Asia wedi arddangos dynameg economaidd (yn enwedig Dwyrain Asia) yn ogystal â thwf aruthrol yn y boblogaeth yn ystod yr 20g, ond mae twf cyffredinol y boblogaeth wedi gostwng ers hynny. Asia oedd man geni y rhan fwyaf o grefyddau prif ffrwd y byd gan gynnwys Hindŵaeth, Zoroastrianiaeth, Iddewiaeth, Jainiaeth, Bwdhaeth, Conffiwsiaeth, Taoaeth, Cristnogaeth, Islam, Sikhaeth, yn ogystal â llawer o grefyddau eraill.
O ystyried ei maint a'i hamrywiaeth, efallai bod gan y cysyniad o Asia - enw sy'n dyddio'n ôl i hynafiaeth glasurol - fwy i'w wneud â daearyddiaeth ddynol na daearyddiaeth ffisegol. Amrywia'n fawr o fewn ei rhanbarthau o ran grwpiau ethnig, diwylliannau, amgylcheddau, economeg, cysylltiadau hanesyddol a systemau llywodraethu. Mae ganddi hefyd gymysgedd o lawer o hinsoddau gwahanol yn amrywio o'r de cyhydeddol i'r anialwch poeth yn y Dwyrain Canol, ardaloedd tymherus yn y dwyrain a chanol y cyfandir i ardaloedd is-arctig a phegynol yn Siberia.
Geirdarddiad
Daw'r gair Asia o'r gair Groeg Ασία (Asia). Digwydd y gair am y tro cyntaf yng ngwaith yr hanesydd Groeg Herodotus (c. 440 CC), sy'n cyfeirio at Asia Leiaf ac Asia wrth drafod Rhyfeloedd Groeg a Phersia a'r Ymerodraeth Bersiaidd.
Ffin Asia-Affrica
Y ffin rhwng Asia ac Affrica yw'r Môr Coch, Gwlff Suez, a Chamlas Suez. Mae hyn yn gwneud yr Aifft yn wlad draws-gyfandirol, gyda phenrhyn Sinai yn Asia a gweddill y wlad yn Affrica.
Ffin Asia-Ewrop
Mae rhaniad triphlyg yr Hen Fyd i Ewrop, Asia ac Affrica wedi bod yn cael ei ddefnyddio ers y 6g CC, oherwydd daearyddwyr Groegaidd fel Anaximander a Hecataeus. Gosododd Anaximander y ffin rhwng Asia ac Ewrop ar hyd Afon Phasis (yr afon Rioni fodern) yn Georgia o'r Cawcasws (o'i cheg ger Poti ar arfordir y Môr Du, trwy Fwlch Surami ac ar hyd Afon Kura i'r Môr Caspia), confensiwn a ddilynwyd o hyd gan Herodotus yn y 5g CC. Yn ystod y cyfnod Hellenistaidd, adolygwyd y confensiwn hwn, a bellach ystyrir y ffin rhwng Ewrop ac Asia fel y Tanais (yr Afon Don fodern). Dyma'r confensiwn a ddefnyddiwyd gan awduron y cyfnod Rhufeinig fel Posidonius, Strabo a Ptolemi.
Daearyddiaeth
Mae Asia yn cynnwys tua thraean o dir y byd (44.4 miliwn km²). Mae ei hyd eithaf o'r gorllewin i'r dwyrain yn 11,000 km, ac yn 8,500 km o'r gogledd i'r de. Mae'r rhan fwyaf o Asia, o bell ffordd, yn gorwedd yn uwch na'r Cyhydedd yn hemisffer y gogledd. Dim ond rhai rhannau o Dde-ddwyrain Asia ac isgyfandir India sydd i'r de o'r Cyhydedd.
Mae'r cyfandir yn cyffwrdd â'r Môr Arctig yn y gogledd, y Cefnfor Tawel yn y dwyrain a Chefnfor India yn y de. Yn y gorllewin mae Asia yn ffinio ag Ewrop, y Môr Canoldir, rhan ddwyreiniol Gogledd Affrica a'r Môr Coch. Mae Môr Bering, sy'n rhan o'r Cefnfor Tawel, yn gwahanu Siberia yng ngogledd-ddwyrain Asia a Gogledd America. Gorynys Arabia, India, Gorynys Malaya, Corea a Kamchatka yw'r mwyaf a'r pwysicaf o'r gorynysoedd niferus ar y cyfandir. Oddi ar arfordir y gogledd-ddwyrain ceir ynys Sachalin, ynysoedd Japan a Taiwan.
Yn is i lawr mae De-ddwyrain Asia yn cynnwys nifer fawr iawn o ynysoedd; y pwysicaf ohonynt yw ynysoedd Luzon a Mindanao yn y Y Philipinau, Borneo, yr ynysoedd Indonesaidd Sumatra, Java a Sulawesi, Timor a Gini Newydd. Yr ynysoedd pwysicaf oddi ar arfordir de Asia yw Ceylon (Sri Lanca), y Maldives ac Ynysoedd Andaman. Mae'r moroedd llai sy'n perthyn i Asia yn cynnwys y Môr Coch rhwng Arabia a gogledd-ddwyrain Affrica, Môr Arabia rhwng dwyrain Arabia a gorllewin India, Bae Bengal rhwng dwyrain India a Myanmar, Môr De Tsieina, Môr Dwyrain Tsieina rhwng Taiwan a Japan, y Môr Melyn rhwng gogledd-ddwyrain Tsieina a Corea, Môr Japan rhwng Japan a Manchuria, a Môr Okhotsk rhwng Siberia a Kamchatka.
Mae cadwyni mynydd pwysicaf Asia yn cynnwys Mynyddoedd Cawcasws, yr Hindu Kush, y Karakoram, Mynyddoedd Pamir, y Tien Shan, y Kunlun Shan a'r Himalaya ei hun sy'n cynnwys Everest, mynydd uchaf y byd.
de|bawd| Mae mynyddoedd yr [[Himalaya yn gartref i rai o gopaon uchaf y blaned.]] Asia yw'r cyfandir mwyaf ar y Ddaear. Mae'n gorchuddio 9% o gyfanswm arwynebedd y Ddaear (neu 30% o'i arwynebedd tir), ac mae ganddi'r arfordir hiraf, sef 62,800 km (39,022 milltir). Diffinnir Asia yn gyffredinol fel un sy'n cynnwys pedair rhan o bump dwyreiniol Ewrasia. Fe'i lleolir i'r dwyrain o Gamlas Suez a Mynyddoedd Wral, ac i'r de o Fynyddoedd y Cawcasws (neu Iselder Kuma-Manych ), Môr Caspia a'r Môr Du. Mae wedi'i ffinio i'r dwyrain gan y Cefnfor Tawel, i'r de gan Gefnfor India ac i'r gogledd gan Gefnfor yr Arctig. Mae Asia wedi'i hisrannu'n 49 gwlad, ac mae pump ohonyn nhw (Georgia, Azerbaijan, Rwsia, Kazakhstan a Thwrci) yn wledydd traws-gyfandirol sy'n gorwedd yn rhannol yn Ewrop. Yn ddaearyddol, mae Rwsia yn rhannol yn Asia, ond fe'i hystyrir yn genedl Ewropeaidd, yn ddiwylliannol ac yn wleidyddol.
Mae Anialwch Gobi ym Mongolia ac mae Anialwch Arabia'n ymestyn ar draws llawer o'r Dwyrain Canol. Afon Yangtze yn Tsieina yw'r afon hiraf yn y cyfandir. Yr Himalaya rhwng Nepal a Tsieina yw'r gadwyn o fynyddoedd uchaf yn y byd. Mae coedwigoedd glaw trofannol yn ymestyn ar draws llawer o dde Asia ac mae coedwigoedd conwydd a chollddail yn gorwedd ymhellach i'r gogledd.
Prif ranbarthau
bawd|320x320px|Rhannu Asia yn rhanbarthau gan yr UNSD Mae gwahanol ddulliau o ymdrin ag Asia. Defnyddir yr israniad canlynol o ranbarthau, ymhlith eraill, gan asiantaeth ystadegau'r Cenhedloedd Unedig UNSD. Mae'r rhaniad hwn o Asia yn rhanbarthau gan y Cenhedloedd Unedig yn cael ei wneud am resymau ystadegol yn unig ac nid yw'n awgrymu unrhyw ragdybiaeth ynghylch cysylltiadau gwleidyddol neu gysylltiadau eraill â gwledydd a thiriogaethau.
Hinsawdd
Mae gan Asia nodweddion hinsawdd hynod o amrywiol: o arctig ac isarctig yn Siberia i drofannol yn ne India a De-ddwyrain Asia. Mae'n llaith ar draws adrannau de-ddwyreiniol, ac yn sych ar draws llawer o'r mewndir. Ceir yn y rhannau gorllewinol o Asia rai o'r amrediadau tymheredd dyddiol mwyaf ar y Ddaear. Mae cylchrediad y monsŵn yn dylanwadu'n drwm ar adrannau deheuol a dwyreiniol y cyfandir, oherwydd presenoldeb yr Himalayas sy'n tynnu lleithder i mewn yn ystod yr haf. Mae rhannau de-orllewinol y cyfandir yn boeth. Siberia yw un o'r lleoedd oeraf yn Hemisffer y Gogledd, a gall weithredu fel ffynhonnell masau aer arctig ar gyfer Gogledd America. Mae'r lle mwyaf gweithgar ar y Ddaear ar gyfer gweithgaredd seiclon trofannol i'r gogledd-ddwyrain o Ynysoedd y Philipinau ac i'r de o Japan.
Nododd arolwg a gynhaliwyd yn 2010 gan sefydliad dadansoddi risg byd-eang Maplecroft 16 o wledydd sy'n agored iawn i newid hinsawdd. Cyfrifwyd pa mor agored i niwed oedd pob gwlad gan ddefnyddio 42 o ddangosyddion cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol, a nododd yr effeithiau tebygol ar y newid hinsawdd yn ystod y 30 mlynedd nesaf. Roedd gwledydd Asiaidd Bangladesh, India, Ynysoedd y Philipinau, Fietnam, Gwlad Thai, Pacistan, Tsieina a Sri Lanka ymhlith yr 16 gwlad oedd yn wynebu risg eithafol oherwydd newid hinsawdd.
Mae rhai sifftiau eisoes yn digwydd. Er enghraifft, mewn rhannau trofannol o India gyda hinsawdd lled-cras, cynyddodd y tymheredd 0.4 °C rhwng 1901 a 2003. Nod astudiaeth yn 2013 gan y Sefydliad Ymchwil Cnydau Rhyngwladol ar gyfer y Trofannau Lled-Arid (ICRISAT) oedd dod o hyd i ddulliau a thechnegau sy'n seiliedig ar wyddoniaeth, o blaid y tlawd a fyddai'n galluogi systemau amaethyddol Asia i ymdopi â newid hinsawdd, tra'n dod â budd i ffermwyr tlawd a bregus. Roedd argymhellion yr astudiaeth yn amrywio o wella’r defnydd o wybodaeth hinsawdd mewn cynllunio lleol a chryfhau gwasanaethau agro-gynghori ar sail tywydd, i ysgogi arallgyfeirio incwm aelwydydd gwledig a darparu cymhellion i ffermwyr fabwysiadu mesurau cadwraeth adnoddau naturiol i wella gorchudd coedwigoedd, ailgyflenwi dŵr daear a defnyddio ynni adnewyddadwy.
Mae deg gwlad Cymdeithas Cenhedloedd De-ddwyrain Asia (ASEAN) - Brunei, Cambodia, Indonesia, Laos, Malaysia, Myanmar, Ynysoedd y Philipinau, Singapôr, Gwlad Thai a Fietnam - ymhlith y rhai sydd fwyaf agored i effeithiau newid hinsawdd yn y byd; fodd bynnag, nid yw ymdrechion lliniaru hinsawdd ASEAN yn gymesur â'r bygythiadau a'r risgiau hinsawdd y mae'n eu hwynebu.
Crefyddau
Mae gwreiddiau llawer o brif grefyddau'r byd yn Asia, gan gynnwys y pump sy'n cael eu hymarfer fwyaf yn y byd (ac eithrio anghrefydd ), sef Cristnogaeth, Islam, Hindŵaeth, crefydd werin Tsieineaidd (a ddosberthir fel Conffiwsiaeth a Thaoaeth), a Bwdhaeth yn y drefn honno. Mae mytholeg Asiaidd yn gymhleth ac yn amrywiol. India yw crud Hindŵaeth, Siciaeth a Bwdiaeth, a daw Taoaeth a Chonffiwsiaeth o Tsieina. Yn y gogledd Arctaidd Shamaniaeth yw'r grefydd frodorol ac yn Japan mae Shinto yn cydfyw â Bwdiaeth. Mae stori'r Dilyw Mawr er enghraifft, fel y’i cyflwynir i Iddewon yn y Beibl Hebraeg yn naratif Noa — ac yn ddiweddarach i Gristnogion yn yr Hen Destament, ac i Fwslemiaid yn y Qur’an — i’w chanfod gyntaf ym mytholeg Mesopotamaidd, yn yr Enûma Eliš ac Epig o Gilgamesh. Mae mytholeg Hindŵaidd yn yr un modd yn sôn am avatar o Vishnu ar ffurf pysgodyn a rybuddiodd Manu o lifogydd ofnadwy. Mae chwedloniaeth Tsieineaidd hynafol hefyd yn sôn am Lifogydd Mawr yn ymestyn dros genedlaethau, un a oedd yn gofyn am ymdrechion cyfunol ymerawdwyr a diwinyddiaeth i'w reoli.
Economi
Yn nhermau cynnyrch mewnwladol crynswth (PPP), ceir yr economi genedlaethol fwyaf yn Asia yn Ngweriniaeth Pobl Tsieina (GPCh). Dros y degawd diweddaf, mae economïau Tsieina ac India wedi tyfu'n gyflym iawn, gyda'r ddwy wlad yn mwynhau cyfradd cynnydd blynyddol cyfartalog o dros 7%. GPCh yw'r economi ail fwyaf yn y byd ar ôl yr Unol Daleithiau, ac mae'n cael ei dilyn gan Japan ac India fel economïau trydydd a phedwaredd mwyaf y byd yn ôl eu trefn (yn nesaf daw economïau'r gwledydd Ewropeaidd, er enghraifft yr Almaen, DU, Ffrainc a'r Eidal).
Cowes
Tref a phlwyf sifil yn Ynys Wyth, De-ddwyrain Lloegr, ydy Cowes.
Creag Rainich
Mae Creag Rainich yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Maree i Loch Broom yn Ucheldir yr Alban;.
Cowes
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 10,405.
Solange Sotuyo
Mae Solange Sotuyo (ganwyd:  1975) yn fotanegydd nodedig a aned yn Mexico. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: Universidad Nacional Autónoma de México.
Cowes
Mae Caerdydd 154 km i ffwrdd o Cowes ac mae Llundain yn 118.8 km. Y ddinas agosaf ydy Portsmouth sy'n 17 km i ffwrdd.
Solange Sotuyo
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Creag Rainich
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Corbett a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Asia
Economi
Yn ôl yr hanesydd economaidd Angus Maddison yn ei lyfr The World Economy: A Millennial Perspective, India oedd ag economi fwya'r byd rhwng 0 CC a 1000 CC. Yn hanesyddol, India oedd yr economi fwyaf yn y byd am y rhan fwyaf o'r ddau fileniwm rhwng y 1af a'r 19g, gan gyfrannu 25% o allbwn diwydiannol y byd. Tsieina oedd yr economi fwyaf a mwyaf datblygedig yn y byd am lawer o'r hanes cofnodedig ar y cyd ag India. Am sawl degawd ar ddiwedd yr 20g Japan oedd yr economi fwyaf yn Asia ac ail-fwyaf o unrhyw genedl unigol yn y byd, ar ôl rhagori ar yr Undeb Sofietaidd (wedi'i fesur mewn cynnyrch deunydd net) yn 1990 a'r Almaen ym 1968. (DS: Mae nifer o economïau uwchgenedlaethol yn fwy, megis yr Undeb Ewropeaidd (UE), Cytundeb Masnach Rydd Gogledd America (NAFTA) neu APEC ). Daeth hyn i ben yn 2010 pan oddiweddodd Tsieina Japan i ddod yn ail economi fwya'r byd.
Ar ddiwedd y 1980au a dechrau'r 1990au, roedd CMC Japan bron mor fawr (dull cyfradd gyfnewid gyfredol) â gweddill Asia gyda'i gilydd. Ym 1995, roedd economi Japan bron yn gyfartal ag economi UDA fel yr economi fwyaf yn y byd am ddiwrnod, ar ôl i arian cyfred Japan gyrraedd y lefel uchaf erioed o 79 yen /UD$. Roedd twf economaidd yn Asia ers yr Ail Ryfel Byd i'r 1990au wedi'i ganolbwyntio yn Japan yn ogystal â De Korea, Taiwan, Hong Kong a Singapôr sydd wedi'u lleoli yn ymyl y Môr Tawel, a elwir yn deigrod Asiaidd, sydd bellach i gyd wedi derbyn datblygiad. statws gwlad, gyda'r CMC uchaf y pen yn Asia. alt=|bawd| Mumbai yw un o'r dinasoedd mwyaf poblog ar y cyfandir. Mae'r ddinas yn ganolbwynt i seilwaith a thwristiaeth y wlad, ac mae'n chwarae rhan hanfodol yn economi India. Rhagwelir y bydd India'n goddiweddyd Japan o ran CMC enwol erbyn 2025. Erbyn 2027, yn ôl Goldman Sachs, Tsieina fydd â'r economi fwyaf yn y byd. Mae sawl bloc masnach yn bodoli, a'r mwyaf datblygedig yw Cymdeithas Cenhedloedd De-ddwyrain Asia.
Nwyddau naturiol
Asia yw cyfandir mwyaf y byd, ac felly'n gyfoethog mewn nwyddau naturiol, megis petroliwm a haearn.
Mae cynhyrchiant uchel ym myd amaeth, yn enwedig yn achos reis, yn cynnal dwysedd poblogaeth uchel yn y gwledydd sydd yn yr ardal gynnes a llaith ar y Cyhydedd neu yn ei gyffiniau. Mae'r prif cynhyrchion amaethyddol eraill yn cynnwys gwenith ac ieir.
Mae coedwigaeth i'w chael ar raddfa helaeth drwy Asia i gyd, ac eithrio de-orllewin a chanolbarth y cyfandir. Mae pysgota yn un o brif ffynonellau bwyd Asia, yn enwedig yn Japan.
Ieithoedd
Mae Asia'n gartref i sawl teulu o ieithoedd ac mae gan y rhan fwyaf o wledydd yn Asia fwy nag un iaith a siaredir yn frodorol. Er enghraifft, yn ôl Ethnologue, siaredir mwy na 600 o ieithoedd yn Indonesia, siaredir mwy nag 800 o ieithoedd yn India, a siaredir mwy na 100 yn Ynysoedd y Philipinau. Mae gan Tsieina lawer o ieithoedd a thafodieithoedd mewn gwahanol daleithiau.
Gwrthdaro modern
bawd| Trên arbennig i ffoaduriaid yn Ambala, [[Punjab (rhanbarth)|Punjab yn ystod y cyfnod pan fedianwyd India gan Loegr (1947)]] bawd| Lluoedd milwrol yr Unol Daleithiau yn gollwng Napalm ar safleoedd y [[Ffrynt Rhyddid Cenedlaethol De Fietnam|Viet Cong ym 1965]] bawd| Sifiliaid clwyfedig yn cyrraedd ysbyty yn [[Aleppo yn ystod Rhyfel Cartref Syria, Hydref 2012]] Dyma rai o’r digwyddiadau a oedd yn ganolog i diriogaeth Asia yn ymwneud â’r berthynas â’r byd y tu allan ar ôl yr Ail Ryfel Byd :
Gwobrau Nobel
bawd| Dyfarnwyd y [[Gwobr Lenyddol Nobel|Wobr Nobel am Lenyddiaeth i'r polymath Indiaidd Rabindranath Tagore ym 1913, a daeth yn enillydd Nobel cyntaf Asia.]] Daeth y polymath Rabindranath Tagore, bardd Bengali, dramodydd, ac awdur o Santiniketan, India, yn 1913 y cyntaf i enill gwobr Nobel o Asia. Enillodd Wobr Nobel mewn Llenyddiaeth am effaith nodedig ei weithiau rhyddiaith a'i feddwl barddonol ar Saesneg, Ffrangeg, a llenyddiaethau cenedlaethol eraill Ewrop a'r Americas. Ef hefyd yw awdur anthemau cenedlaethol Bangladesh ac India.
Ymhlith yr awduron Asiaidd eraill a enillodd Wobrau Nobel am lenyddiaeth mae Yasunari Kawabata (Japan, 1968), Kenzaburō Ōe (Japan, 1994), Gao Xingjian (Tsieina, 2000), Orhan Pamuk (Twrci, 2006), a Mo Yan (Tsieina, 2012). Efallai y bydd rhai yn ystyried yr awdur Americanaidd, Pearl S. Buck, enillydd gwobr Nobel er anrhydedd o Asia, wedi treulio cryn amser yn Tsieina yn ferch i genhadon, ac wedi seilio llawer o'i nofelau, sef The Good Earth (1931) a The Mother (1933), yn ogystal â bywgraffiadau ei rhieni am eu cyfnod yn Tsieina, The Exile and Fighting Angel, a enillodd y wobr Lenyddiaeth iddi yn 1938.
Japan sydd wedi ennill y nifer fwyaf o Wobrau Nobel o unrhyw genedl Asiaidd gyda 24 ac yna India, sydd wedi ennill 13.
Mae enillwyr Gwobr Nobel Asiaidd eraill yn cynnwys Subrahmanyan Chandrasekhar, Abdus Salam, Malala Yousafzai, Robert Aumann, Menachem Begin, Aaron Ciechanover, Avram Hershko, Daniel Kahneman, Shimon Peres, Yitzhak Rabin, Ada Yonath Bishop, Yasser Arafat -Holipsé Bishop, Yasser Arafat- Holipsé Ximenes Belo o Timor Leste, Kim Dae-jung, a 13 o wyddonwyr o Japan. Daw mwyafrif y dyfarnwyr dywededig o Japan ac Israel ac eithrio Chandrasekhar a Raman (India), Abdus Salam a Malala Yousafzai, (Pacistan), Yasser Arafat (Tiriogaethau Palesteinaidd), Kim (De Korea), a Horta a Belo (Timor Leste).
Mae'r Dalai Lama wedi derbyn tua wyth deg pedwar o wobrau dros ei yrfa ysbrydol a gwleidyddol. Ar 22 Mehefin 2006, daeth yn un o ddim ond pedwar o bobl erioed i gael eu cydnabod â Dinasyddiaeth er Anrhydedd gan Lywodraethwr Cyffredinol Canada. Ar 28 Mai 2005, derbyniodd Wobr Nadolig Humphreys gan Gymdeithas Fwdhaidd y Deyrnas Unedig. Y mwyaf nodedig oedd Gwobr Heddwch Nobel, a gyflwynwyd iddo yn Oslo, Norwy ar 10 Rhagfyr 1989.
Gwledydd Asia
500px|de|Gwledydd o Asia
84 Petersen
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Ingolf Boisen yw 84 Petersen a gyhoeddwyd yn 1946. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Ingolf Boisen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1946. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Yearling ffilm am fachgen yn ei lasoed yn mabwysiadu ewig, gan Clarence Brown.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ingolf Boisen ar 8 Mai 1904 yn Denmarc.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ingolf Boisen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Over The Hill
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Henry King yw Over The Hill a gyhoeddwyd yn 1931. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Tom Barry. Dosbarthwyd y ffilm gan Fox Film Corporation.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Mae Marsh. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1931. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (1931) ffilm arswyd, Americanaidd gan James Whale. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. John F. Seitz oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry King ar 24 Ionawr 1886 yn Christiansburg, Virginia a bu farw yn Toluca Lake ar 10 Awst 1999.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Stockerston
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Stockerston. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Harborough.
Over The Hill
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry King nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Macromidia fulva
Gwas neidr o deulu'r Corduliidae (neu'r 'Gweision neidr gwyrdd') yw'r Macromidia fulva. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Gludlys nos-flodeuol
Deugotyledon ac un o deulu'r 'pincs' fel y'u gelwir ar lafar gwlad yw Gludlys nos-flodeuol sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Caryophyllaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Silene noctiflora a'r enw Saesneg yw Night-flowering catchfly. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Gludlys Nos-flodeuol, Blodyn y Gwyll, Gelyn y Cler, Gludlys Nos flodeuol Peraroglaidd.
Caiff ei dyfu'n aml mewn gerddi oherwydd lliw'r planhigyn hwn. Mae'r dail wedi'i gosod gyferbyn a'i gilydd.
Wysokie Loty
Ffilm bywyd pob dydd gan y cyfarwyddwr Ryszard Filipski yw Wysokie Loty a gyhoeddwyd yn 1980. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1980. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Empire Strikes Back sef yr ail ffilm yn y gyfres Star Wars. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,350 o ffilmiau Pwyleg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ryszard Filipski ar 17 Gorffenaf 1934 yn Lviv. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1955 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ryszard Filipski nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cramlington
Tref a phlwyf sifil yn Northumberland, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Cramlington.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 29,413.
Bamsemo'er Opdrager Sønnen
Ffilm fud (heb sain) yw Bamsemo'er Opdrager Sønnen a gyhoeddwyd yn 1910. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1910. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (ffilm o 1910) sef ffilm arswyd, gwyddonias o Unol Daleithiau America gan J. Searle Dawley.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Intimità Bestiali Di Mia Moglie
Ffilm bornograffig gan y cyfarwyddwr Antonio D’Agostino yw Intimità Bestiali Di Mia Moglie a gyhoeddwyd yn 1988. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Hard sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antonio D’Agostino ar 25 Ionawr 1938 yn Catanzaro.
Mary-Kate Olsen
Actores yw Mary-Kate Olsen (ganwyd 13 Mehefin 1986).
Telor mynydd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Telor mynydd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: telorion mynydd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Bradypterus seebohmi; yr enw Saesneg arno yw Mountain scrub warbler. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn B. seebohmi, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r telor mynydd yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Nureongi
Brithgwn melynaidd yw'r Nurenogi , sy'n aml yn cael eu defnyddio fel ffynhonnell cig ci yng Nghorea. Mae'r term yn tarddu o'r gair Coreaidd "누렁이", sy'n golygu "yr un melyn".
Mewn erthygl ymchwil 2009 am fwyta cig ci yn Ne Corea, dyfynnodd Anthony Podberscek o Brifysgol Caergrawnt darganfyddiad papur cynharach fod Nureonogi yn cael eu ffermio a'u bwyta'n amlach na'r un ci arall (fel y Jindo) o fewn y wlad. Cant eu ffermio fel da byw, yn un pwrpas ar gyfer eu bwyta.
John Hawkwood
Hurfilwr o Sais oedd Syr John Hawkwood (tua 1320 – 16 neu 17 Mawrth 1394) ac oedd yn un o condottieri amlycaf y 14g.
Ganed yn Sible Hedingham, Essex, yn fab i farcer. Aeth yn filwr yn ystod cyfnod cynnar y Rhyfel Can Mlynedd, ac mae'n debyg iddo gael ei urddo'n farchog gan y Brenin Edward III am frwydro yn erbyn y Ffrancod. Cafwyd cadoediad yn sgil Cytundeb Brétigny (1360), a phenderfynodd Hawkwood arwain cwmni ei hun o filwyr am dâl. Tua 1363 aeth i'r Eidal i ymuno â llu o hurfilwyr Seisnig o enw'r Cwmni Gwyn mewn gwasanaeth Gweriniaeth Pisa, ac yn Ionawr 1364 fe'i etholwyd yn ben-capten arnynt. Tynnodd Hawkwood ar ei brofiadau yn Ffrainc drwy ddefnyddio'r bwa hir a symudiadau chwim ar faes y gad, gydag arfwisg a chyfarpar ysgafn, ac enillodd barch am ddisgyblaeth ei luoedd a'i dactegau.
Yn y cyfnod 1372–78 brwydrodd Hawkwodd dros y Babaeth a Milan. Ym 1377 priododd â Donnina Visconti, merch anghyfreithlon Bernabò Visconti, Arglwydd Milan. Penodwyd Hawkwood yn gapten ar Weriniaeth Fflorens ym 1378, a pharhaodd i ymladd dros gyflogwyr eraill. Ym 1382 gwerthodd Hawkwodd ei diroedd ger Ravenna, yn rhanbarth y Romagna, a roddwyd iddo gan y pab, a phrynodd ystadau ar gyrion Fflorens. Derbyniodd ddinasyddiaeth anrhydeddus oddi ar Fflorens ym 1391. Dechreuodd Hawkwood baratoi i ddychwelyd i Loegr yn niwedd ei oes, a gwerthodd ei ystadau yn yr Eidal ym 1394, ond bu farw yn Fflorens cyn iddo allu symud yn ôl i'w famwlad.
Ngebut Kawin
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Guntur Soeharjanto yw Ngebut Kawin a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd gan Manoj Punjabi a Dhamoo Punjabi yn Indonesia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Indoneseg a hynny gan Cassandra Massardi.
Gwyfyn teires
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw gwyfyn teires, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy gwyfynod teires; yr enw Saesneg yw Treble-bar, a'r enw gwyddonol yw Aplocera plagiata. Yn y Palearctic y mae i'w ganfod. bawd|chwith|Tiriogaeth: y Palearctic
Ngebut Kawin
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Vincent Ryan Rompies, Ringgo Agus Rahman a Wiwid Gunawan. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Gwyfyn teires
37–43 mm ydy lled adenydd yr oedolyn a gellir ei ganfod yn hedfan yn y nos, rhwng Mai a Medi. Mae lliw'r siani flewog yn amrywio o wyrdd i frowngoch ac mae'n hoff o fwyta Hypericum.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Los Taxistas Del Humor
Ffilm gomedi yw Los Taxistas Del Humor a gyhoeddwyd yn 1987. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ricardo Espalter, Ignacio Quirós, Ronnie Von, Carlos Mena, Graciela Alfano, Adriana Salgueiro, Adrián Ghio, Mónica Gonzaga, Maurice Jouvet, Pablo Moret, Andrés Redondo a Jorge Baza de Candia.
Gwyfyn teires
Cyffredinol
Wedi deor o'i ŵy mae'r gwyfyn teires yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Ngebut Kawin
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,500 o ffilmiau Indoneseg wedi gweld golau dydd.
Los Taxistas Del Humor
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ngebut Kawin
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guntur Soeharjanto nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sail Mhor
Mae Sail Mhor yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Maree i Loch Broom yn Ucheldir yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Corbett a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Brighton
bawd|dde|250px|[[17 Gorffennaf 2002. The Big Beach Boutique II, dros 250,000 yn gwylio Fatboy Slim yn chwarae'n fyw]] bawd|dde|250px|Arddangosfa [[Mini ar ôl taith yrru o Lundain i Brighton]] bawd|dde|250px|Pier Brighton yn ystod machlud
Tref ar arfordir sir seremonïol Dwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr, ydy Brighton, sydd ynghyd a'i Hove yn ffurfio Dinas Brighton a Hove. Brighton yw un o drefi glan-môr mwyaf ac enwocaf ym Mhrydain.
Mae anheddiad hynafol Brighthelmston yn dyddio o cyn Llyfr Dydd y Farn (1086), ond trodd yn gyrchfan iechyd yn ystod yr 18g a chyrchfan poblogaidd ar gyfer trip un diwrnod gyda dyfodiad y rheilffordd yn 1841. Profiadodd Brighton dŵf poblogaeth cyflym iawn gan gyrraedd uchafbwynt poblogaeth o 160,000 erbyn 1961. Mae Brighton cyfoes yn ffurfio rhan o glymdref Brighton, Worthing a Littlehampton sy'n ymestyn i lawr yr arfordir, gyda poblogaeth cyfan o tua 480,000. bawd|chwith|Lewes Crescent yn [[Kemptown]]
Mae Brighton yn gyrchfan twristiaeth poblogaidd gyda nifer o westai, tai bwyta a chyfleusterau adloniant sydd hefyd yn helpu i weini diwydiant cynhadledd busnes. Mae dinas gyfoes Brighton a Hove hefyd yn ganolfan addysg pwysig gyda dwy brifysgol a nifer o ysgolion Seisnig.
Hanes
Yn Llyfr Dydd y Farn, gelwyd Brighton yn Bristelmestune a sefydlwyd rhent o 4,000 o benwaig. Ym mis Mehefin 1514, llosgwyd Brighthelmstone i'r ddaear gan yr ysbeilwyr Ffrengig yn ystod rhyfel rhwng Lloegr a Ffrainc. Dim ond rhan o Eglwys Sant Nicholas a phatrwm y strydoedd a adnabyddir heddiw fel y Lanes a oroesodd yr ymosodiad. Cyflawnwyd y darlun cyntaf a wyddwn amdano o Brighthelmstone yn 1545, mae'n dangos beth a gredir yw ymosodiadau 1514. Yn ystod yr 1740au a'r 1750au, dechreuodd y meddyg Richard Russell o Lewes, ddarnodi defnydd meddyginiaethol dŵr môr Brighton iw gleifion. Erbyn 1780, roedd datblygiad y terasau Rhaglywiaeth wedi dechrau a daeth y pentref yma'n fuan yn gylchfan ffasiynol Brighton. Annogwyd tef y dref yn bellach yn dilyn nawddogaeth y Tywysog Rhaglyw (yn ddiweddarach Siôr IV) ar ôl ei ymweliad cyntaf yn 1783. Treuliodd lawer o'i amser hamdden yn y dref ac adeiladodd y Pafiliwn Brenhinol drud ac egsotig yn ystod ddyddiau cynnar ei raglywiaeth.
Gyda dyfodiad y rheilffordd yn 1841, daeth Brighton o fewn cyrraedd teithwyr un diwrnod o Lundain, a gwelodd dwf poblogaeth cyflym o tua 7,000 yn 1801 i dros 120,000 erbyn 1901. Gwelodd yr Oes Fictoraidd adeilad nifer o dirnodau enwog yn Brighton gan gynnwys y Grand Hotel (1864), Pier y Gorllewin (1866) a Pier y Palas (1899).
Backstage
Ffilm ddrama am gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Guntur Soeharjanto yw Backstage a gyhoeddwyd yn 2021. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Backstage ac fe'i cynhyrchwyd gan Robert Ronny yn Indonesia; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: Astro Shaw, Paragon Pictures, Ideosource Entertainment. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Indoneseg a hynny gan Monty Tiwa a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Andi Rianto.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ferry Salim, Aulia Sarah, Karina Suwandi, Sissy Priscillia, Verdi Solaiman, Vanesha Prescilla, Achmad Megantara a Roy Sungkono. Mae'r ffilm Backstage (ffilm o 2021) yn 115 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2021. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Spider-Man: No Way Home sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Jon Watts. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,500 o ffilmiau Indoneseg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Wawan I. Wibowo sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guntur Soeharjanto nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cranbrook, Caint
Tref yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy Cranbrook. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Cranbrook & Sissinghurst yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Tunbridge Wells.
Gludlys gogwyddol
Caiff ei dyfu'n aml mewn gerddi oherwydd lliw'r planhigyn hwn. Mae'r dail wedi'i gosod gyferbyn a'i gilydd.
Desnuda En La Arena
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Armando Bó yw Desnuda En La Arena a gyhoeddwyd yn 1969. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Armando Bó.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Isabel Sarli, Fanny Navarro, Reynaldo Mompel, Víctor Bó, Jorge Porcel, Oscar Valicelli, Mónica Grey, Raúl del Valle, Virginia Romay, Víctor Tasca a Miguel A. Olmos. Mae'r ffilm Desnuda En La Arena yn 87 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1969. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Midnight Cowboy sef ffilm am ddau gyfaill gan y cyfarwyddwr ffilm John Schlesinger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Armando Bó ar 3 Mai 1914 yn Buenos Aires a bu farw yn yr un ardal ar 17 Tachwedd 1993. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1939 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Armando Bó nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ashley Olsen
Actores yw Ashley Olsen (ganwyd 13 Mehefin 1986).
The Forbidden Trail
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Robert N. Bradbury yw The Forbidden Trail a gyhoeddwyd yn 1923. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1923. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Safety Last! sef ffilm gomedi o Costa Rica ac UDA gan Fred C. Newmeyer a Sam Taylor.
Drenthe
Un o daleithiau yr Iseldiroedd yw Drenthe. Saif yn ne-ddwyrain y wlad, yn ffinio ar dalaith Groningen yn y gogledd, ar yr Almaen yn y dwyrain, ar dalaith Overijssel yn y de ac ar dalaith Fryslân yn y gorllewin. Assen yw prifddinas y dalaith.
bawd|canol|250px|Lleoliad talaith Drenthe yn yr Iseldiroedd
Gwastadedd yw'r rhan fwyaf o'r dalaith, ond yn y gogledd-ddwyrain ceir bryniau isel yr Hondsrug, er nad yw'r pwynt uchaf yn y dalaith ond 40 medr uwch lefel y môr. Mae'r dalaith yn adnabyddus am ei chromlechi, beddau Neolithig a elwir yn hunebedden; o'r 53 enghraifft o'r rhain yn yr Iseldiroedd, mae 51 yn Drenthe. Ceir ychydig o olew a nwy yn y dalaith, ond amaethyddiaeth yw'r diwydiant pwysicaf, gyda cadw defaid yn arbennig o bwysig mewn rhannau.
742
7g - 8g - 9g 690au 700au 710au 720au 730au - 740au - 750au 760au 770au 780au 790au 737 738 739 740 741 - 742 - 743 744 745 746 747
Stoke Golding
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Stoke Golding. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Hinckley a Bosworth.
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 2,007.
Caerwedros (pentref)
Pentref bychan gwledig yng nghymuned Llandysiliogogo, Ceredigion, yw Caerwedros. Mae'n gorwedd tua dwy filltir a hanner i'r de o'r Ceinewydd a milltir a hanner o Gwmtydu ar lan Bae Ceredigion. Saif ar groesffordd ar godiad tir rhwng afonydd Soden a Ffynnon Ddewi. Mae'n rhan o gymuned a ward Llandysiliogogo. Roedd y pentref yn ganolbwynt i gwmwd canoloesol Caerwedros, un o bedwar cwmwd cantref Is Aeron.
Tyfodd y pentref o amgylch Castell Caerwedros. Codwyd y castell tomen a beili hwn gan yr Arglwydd Richard de Clare tua'r flwyddyn 1110 pan ymosododd y Normaniaid ar Geredigion. Llosgwyd y castell i'r llawr gan fyddin Owain Gwynedd yn 1136 yn ystod ei gyrch i Geredigion yn dial am farwolaeth ei chwaer, Gwenllian. Mae olion y domen dal i'w gweld yng nghanol y pentref. Bron i naw can mlynedd yn ddiweddarach mae nifer o drigolion brodorol yr ardal yn dal i gyfeirio at y pentref fel 'Y Castell'.
Heddiw, mae Neuadd Goffa Caerwedros yn ganolfan prysur i weithgareddau cymdeithasol y pentref a'r ardal gyfagos. Ailadeiladwyd y neuadd yn 2013 ar ôl i'r neuadd wreiddiol (codwyd yn 1953) losgi'n ulw yn dilyn cael ei tharo â mellten ar Ddydd Calan 2007. Caewyd yr ysgol gynradd, Ysgol y Castell, yn 2010 pan agorwyd ysgol fro newydd yn Post Mawr - Ysgol Bro Siôn Cwilt.
Mae'r pentrefi bychain cyfagos yn cynnwys Llwyndafydd, Nanternis a Cross Inn.
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Gwyfyn teires borffor
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw gwyfyn teires borffor, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy gwyfynod teires porffor; yr enw Saesneg yw Purple Treble-bar, a'r enw gwyddonol yw Aplocera praeformata. Mae i'w ganfod yng ngorllewin Ewrop hyd at Rwsia ac i'r gogledd mor bell a Ffindir a'r Gwledydd Baltig. Mae'r isrywogaeth Aplocera praeformata urbahni i'w gael yng Ngwlad Groeg. Yn yr Alpau, mae i'w ganfod i uchder o hyd at 2,000 metr, sydd cyfuwch a'r Wyddfa.
34–44 mm ydy hyd yr adenydd a gwelir yr oedolyn yn hedfan rhwng Mehefin ac Awst; ceir un genhedlaeth yn unig.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r gwyfyn teires borffor yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Twin Kiddies
Ffilm fud (heb sain) a drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Henry King yw Twin Kiddies a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Dosbarthwyd y ffilm gan Balboa Amusement Producing Company.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Henry King a Baby Marie Osborne. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry King ar 24 Ionawr 1886 yn Christiansburg, Virginia a bu farw yn Toluca Lake ar 10 Awst 1999.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry King nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cog ddrongo
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cog ddrongo (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: cogau drongo) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Surniculus lugubris; yr enw Saesneg arno yw Drongo-cuckoo. Mae'n perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae) sydd yn urdd y Cuculiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. lugubris, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r cog ddrongo yn perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Bathman Dal Pianeta Eros
Ffilm bornograffig gan y cyfarwyddwr Antonio D’Agostino yw Bathman Dal Pianeta Eros a gyhoeddwyd yn 1982. Fe'i cynhyrchwyd gan Salvatore Caruso yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ubaldo Continiello.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mark Shannon a Guia Lauri Filzi. Mae'r ffilm Bathman Dal Pianeta Eros yn 77 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1982. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner sef film noir, dystopaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antonio D’Agostino ar 25 Ionawr 1938 yn Catanzaro.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antonio D’Agostino nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Macromidia genialis
Gwas neidr o deulu'r Corduliidae (neu'r 'Gweision neidr gwyrdd') yw'r Macromidia genialis. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Shadows and Sunshine
Ffilm fud (heb sain) a drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Henry King yw Shadows and Sunshine a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Henry King a Baby Marie Osborne. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry King ar 24 Ionawr 1886 yn Christiansburg, Virginia a bu farw yn Toluca Lake ar 10 Awst 1999.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry King nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Adilva de Souza Conceição
Mae Adilva de Souza Conceição (ganwyd:  1976) yn fotanegydd nodedig a aned yn Brasil. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: Universidad de São Paulo. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd New York Botanical Garden Herbarium.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Et Eventyr i Sne
Ffilm fud (heb sain) yw Et Eventyr i Sne a gyhoeddwyd yn 1910. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1910. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (ffilm o 1910) sef ffilm arswyd, gwyddonias o Unol Daleithiau America gan J. Searle Dawley.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: