cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antboy: Revenge of The Red Fury
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Niels Reedtz Johansen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Peter Brandt sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ask Hasselbalch ar 28 Chwefror 1979 yn Copenhagen. Mae ganddo o leiaf 7 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang. Derbyniodd ei addysg yn Academi Frenhinol y Celfyddydau Cain Denmarc.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ask Hasselbalch nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Shaler Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Der Tag wird kommen
Ffilm ddrama Ffrangeg o Gwlad Belg a Ffrainc yw Der Tag wird kommen gan y cyfarwyddwr ffilm Benoît Delépine$$$ Gustave Kervern. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Belg a Ffrainc. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Les Wampas. Cafodd y ffilm hon ei chynhyrchu gan Benoît Delépine, Gustave Kervern a Jean-Pierre Guérin.
Shaler Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Shaler Township, gan gynnwys:
Der Tag wird kommen
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Benoît Delépine$$$ Gustave Kervern nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ieithoedd Tibeto-Bwrmaidd
Siaredir ieithoedd sy'n perthyn i deulu yr ieithoedd Tibeto-Bwrmaidd (a ystyrir gan amlaf yn is-deulu o'r ieithoedd Sino-Tibetaidd, er nad oes cytundeb llwyr am hynny) mewn sawl gwlad yng nghanolbarth a de Asia, yn cynnwys Myanmar (Bwrma), Tibet, gogledd Gwlad Tai, Fietnam, Laos, rhannau o ganolbarth Tsieina (Guizhou, Hunan), gogledd Nepal, rhannau o ogledd-ddwyrain Bangladesh, Bhutan, gogledd-ddwyrain Pacistan (Baltistan), a sawl talaith yng ngogledd India (Himachal Pradesh, Uttarakhand, Sikkim, Darjeeling, Arunachal Pradesh, Assam, Nagaland, Manipur, Mizoram, Tripura, a Ladakh a Kargil yn Jammu a Kashmir).
Mae'r teulu yn cynnwys tua 350 o ieithoedd; mae gan Bwrmeg y nifer fwyaf o siaradwyr (tua 32 miliwn). Mae tua 8 miliwn Tibetiaid a phobloedd perthynol yn siarad Tibeteg neu un o'r tafodiethoedd neu ieithoedd sy'n perthyn iddi, er enghraifft yr iaith Bhutia yn Sikkim.
Bayadera kali
Mursen yn nheulu'r Euphaeidae yw'r Bayadera kali sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Bayadera.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Conchita and The Engineer
Ffilm antur gan y cyfarwyddwyr Hans Hinrich a Franz Eichhorn yw Conchita and The Engineer a gyhoeddwyd yn 1954. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Conchita und der Ingenieur ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Lleolwyd y stori yn Brasil. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Ilse Lotz-Dupont.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Paul Hartmann, Robert Freitag, Siegfried Schürenberg, Herbert Hübner, Charlott Daudert, Josefin Kipper, Karl-Heinz Peters a Panos Papadopulos. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1954. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rear Window sy’n ffilm llawn dirgelwch, gan y cyfarwyddwr ffilm enwog Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Franz Weihmayr oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Walter von Bonhorst sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hans Hinrich ar 27 Tachwedd 1903 yn Berlin a bu farw yn yr un ardal ar 2 Ebrill 1987. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1932 ac mae ganddo o leiaf 7 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hans Hinrich nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lyon
Dinas fawr yn ne-ddwyrain Ffrainc yw Lyon. Hi yw'r drydedd fwyaf o ran poblogaeth, ar ôl Paris a Marseilles, ac ail ddinas weinyddol y wlad. Fe'i lleolir yn département Rhône yn région Rhône-Alpes, ger y fangre lle mae Afon Rhône ac Afon Saône yn cwrdd. Gelwir trigolion y ddinas yn Lyonnais.
Fredonia, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Fredonia, gan gynnwys:
Slangens Gave
Ffilm am arddegwyr a seiliwyd ar nofel gan y cyfarwyddwr Ask Hasselbalch yw Slangens Gave a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jeppe Kaas.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Søren Malling, Maria Bonnevie, Sara Indrio Jensen, Agnes Kittelsen, Karin Bertling, Dejan Čukić, Allan Hyde, Nicolas Bro, Stina Ekblad, Vigga Bro, Jakob Oftebro, Anders Hove, Casper Crump, Jakob Lohmann, Mikkel Arndt, Peter Plaugborg, Anders Juul, Esben Smed, Rebecca Emilie Sattrup, Kristian Høgh Jeppesen, Tomáš Dianiška a Bertil Karlshøj Smith. Mae'r ffilm Slangens Gave yn 103 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd dros fil o ffilmiau Daneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ask Hasselbalch ar 28 Chwefror 1979 yn Copenhagen. Mae ganddo o leiaf 7 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang. Derbyniodd ei addysg yn Academi Frenhinol y Celfyddydau Cain Denmarc.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Secondo Me
Ffilm ddogfen am berson nodedig gan y cyfarwyddwr Pavel Cuzuioc yw Secondo Me a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Rwmania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwmaneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Mae'r ffilm Secondo Me yn 80 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,650 o ffilmiau Rwmaneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Pavel Cuzuioc sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Pavel Cuzuioc ar 1 Ionawr 1978 yn Chișinău.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Pavel Cuzuioc nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Arafsymudwr
Micro-anifail cylchrannog a chanddo wyth o goesau ac sydd yn byw mewn dŵr  yw'r arafsymudwr neu arth ddŵr. Yr Almaenwr Johann August Ephraim Goeze oedd y cyntaf i'w ddarganfod, ym 1773. Rhoddwyd yr enw Tardigrada arnynt dair blynedd yn ddiweddarach gan y biolegydd o Eidalwr Lazzaro Spallanzani. Maent wedi cael eu canfod ym mhob man: o gopa'r mynyddoedd i ddyfnderoedd a llosgfynyddoedd llaid;  ac o'r coedwigoedd glaw trofannol i'r Antarctig.
Ni ystyrir arafsymudwyr yn extremophiles gan nad ydynt wedi eu haddasu yn benodol i fanteisio ar yr amodau hyn. Mae hyn yn golygu bod eu siawns o farw yn cynyddu po hiraf y maent yn agored i amgylcheddau eithafol, tra bo gwir extremophiles yn ffynnu mewn amgylcheddau ffisegol neu geocemegol eithafol a fyddai'n niweidio y rhan fwyaf o organebau eraill.
Fel arfer, mae arafsymudwyr yn mesur tua 0.5 mm o hyd pan fyddant yn wedi tyfu yn llawn. Creaduriaid byrion a thewion ydynt gyda phedwar pâr o goesau, a phob un â phedwar i wyth o grafangau a elwir weithiau yn "ddisgiau". Cyfeiriad torochrol sydd i'r tri phâr cyntaf o goesau a'r rhain yw'r prif ddull o symud, tra bod y pedwerydd pâr yn cael ei gyfeirio i'r tu ôl ar segment olaf y corff a defnyddir rhain yn bennaf i afael yn yr hyn mae'r arafsymudwr yn cerdded arni. Triga arafsymudwyr yn gyffredinol mewn mwsoglau a chennau ac yn bwydo ar gelloedd planhigion, algâu, ac infertebratau bychain. Gellir eu casglu a'u gweld o dan ficrosgop o bŵer isel, ac felly maent yn wrthrychau sydd yn hygyrch i fyfyrwyr a gwyddonwyr amatur eu hastudio.
Mae arafsymudwyr yn ffurfio'r ffylwm Tardigrada, sydd yn rhan o'r uwch-ffylwm Ecdysozoa. Grŵp hynafol ydynt, ac mae rhai ffosilau yn dyddio o 530 miliwn o flynyddoedd yn ôl, yn yr oes Gambriaidd. Rhyw 1,150 o rywogaethau o arafsymudwyr sydd wedi cael eu disgrifio gan fiolegwyr. Gellir dod o hyd iddynt ar draws y byd, o'r Himalaya (uwch na6000 m), i ddyfnder y môr (is na 4000 m) ac o rhanbarthau'r pegynau i'r cyhydedd.
Disgrifiad
bawd|258x258px|Johann August Ephraim Goeze bawd|254x254px|Lazzaro Spallanzani Rhodd Johann August Ephraim Goeze yr enw kleiner Wasserbär (Bärtierchen heddiw) yn wreiddiol, sef Almaeneg am "arth ddŵr fechan". Ystyr yr enw gwyddonol Lladin Tardigradum, a roddid gan Lazzaro Spallanzani ym 1776, yw "cerddwr araf". Daw'r enw "arth ddŵr" o'r ffordd lusgol y maent yn cerdded, sydd yn atgoffa rhywun o gerddediad yr arth. Gallai'r oedolion mwyaf gyrraedd hyd corff o 1.5 mm, a'r lleiaf yn is na 0.1 mm. Gallai arafsymudwyr sydd newydd ddeor fod yn llai na 0.05 mm o hyd. chwith|bawd|Delwedd SEM o Hypsibius dujardini Y lle mwyaf cyfleus i ddod o hyd i arafsymudwyr yw ar gennau a mwsogl au. Ceir o hyd iddynt hefyd mewn twyni, traethau, y pridd, a gwaddodion morol a dŵr croyw, lle maent yn digwydd yn eithaf aml (hyd at 25,000 o anifeiliaid fesul litr). Ceir o hyd i'r rhywogaeth Echiniscoides wyethi  yn byw ar gregyn llong. Yn aml, gellir dod o hyd i arafsymudwyr drwy socian darn o fwsogl mewn dŵr.
Anatomeg a morffoleg
Mae'r holl oedolion o'r un rhywogaeth yn meddu ar yr un nifer o gelloedd. Mae gan ambell rhywogaeth gynifer â 40,000 o gelloedd, tra bod eraill yn meddu ar nifer llai.
Weston, Berkshire
Pentref yn Berkshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Weston. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Welford yn awdurdod unedol Gorllewin Berkshire.
Arafsymudwr
Anatomeg a morffoleg
Mae ceudod y corff yn cynnwys hemosel neu geudod gwaed, ond yr unig le mae gwir selom yw o gwmpas y gonadau. Does dim organau anadlu i'w canfod, gan fod yr arafsymudwr yn gallu cyfnewid nwyon ar draws ei gorff cyfan. Tair chwarren bibellog sydd gan ambell rhywogaeth sydd yn cysylltu â'r rectwm; gall y rhain fod yn organau ysgarthol yn debyg i'r tiwbylau Malpighi mewn arthropodau, er bod y manylion yn parhau i fod yn aneglur i fiolegwyr.
Styletau sydd gan y geg bibellog, a ddefnyddir i frathu'r celloedd planhigion, algâu, ac infertebratau bychain y mae'r arafsymudwr yn bwydo arnynt, gan dyllu'r celloedd a rhyddhau hylifau corfforol neu gynnwys y cell. Agora'r geg i ddangos y ffaryncs cyhyrog, teiran sydd yn amsugno'r hylif neu gynnwys cellog. Collir y styletau pan fydd yr anifail yn bwrw ei hen bilen, a secretir pâr newydd gan y chwarennau a leolir ar y naill ochr i'r geg. Cysylltir y ffaryncs ag oesoffagws byr, sydd yn ei dro yn cysylltu â choluddyn sydd yn llenwi rhan fawr o'r corff, a dyma'r prif safle dreulio. Agora'r coluddyn, drwy rectwm byr, i'r anws a leolir ar ben ôl y corff. Mae rhai rhywogaethau ymgarthu pan fyddant yn bwrw eu pilen yn unig, gan adael yr ysgarthion y tu ôl gyda'r hen bilen.
Datblygir yr ymennydd mewn patrwm sydd yn ddwyochrog gymesur. Mae'r ymennydd yn cynnwys sawl llabed, a'r mwyafrif ohonynt yn cynnwys tri chlwstwr o niwronau. Cysylltir yr ymennydd â ganglion mawr isod yr oesoffagws, ac o'r fan hon rhed nerf fentrol ddwbl ar hyd y corff. Mae gan linyn y nerf hon un ganglion i bob un o'i segmentau, a phob un ohonynt yn cynhyrchu ffibrau nerfol sy'n rhedeg i mewn i aelodau'r corff. Mae llawer o rywogaethau yn meddu ar bâr o lygaid rhabdomeraidd, a llawer o wrych syhwyraidd ar y pen a'r corff.
Atgenhedlu
bawd|200x200px|Hen bilen o arafsymudwraig, sydd yn cynnwys wyau. Er bod rhai rhywogaethau yn wyryfgenhedlol, mae gwrywod a benywod fel arfer yn bresennol, a'r ddau yn perthyn ar un gonad a leolir uwchben y coluddyn. Rhed dwy ddwythell o geilliau'r gwryw, sydd yn agor drwy un mandwll o flaen yr anws. Mae gan y fenyw un ddwythell sydd yn agor naill ai yn union uwchben yr anws neu yn uniongyrchol i mewn i'r rectwm, sydd felly yn ffurfio cloaca.
Creaduriaid dodwyol yw arafsymudwyr, sydd fel arfer yn ffrwythloni yn allanol. Maent yn paru tra'n bwrw eu hen groen, pan osodir yr wyau y tu mewn i bilen y fenyw a'u gorchuddio gan sberm y gwryw. Mae ambell rhywogaeth yn ffrwythloni'n fewnol, trwy baru cyn i'r fenyw fwrw ei philen yn gyfan gwbl. Fel arfer, gadewir yr wyau y tu mewn i'r bilen i ddatblygu, ond mae rhai rhywogaethau yn cysylltu'r wyau ag arwyneb cyfagos.
Ecoleg ac hanes oes
Mae'r rhan fwyaf o arafsymudwyr yn llysysol (yn bwyta planhigion) neu'n facterioffagaidd (yn bwyta bacteria), ond mae rhai yn cigysol ac hyd yn oed yn bwyta rhywogaethau llai o arafsymudwyr, er enghraifft Milnesium tardigradum. Mae eraill yn ganibalaidd ac yn bwyta rhywogaeth eu hunain.
Genomau a dilyniannu genomau
Amrywia genomau arafsymudwyr o ran maint, o tua 75 i 800 megabarau basau o DNA. Mae gan Hypsibius dujardini genom cywasgedig ac oes genhedlaeth o ryw dwy wythnos; gellir ei feithrin a'i gadw trwy rewi.
Cafodd genom Ramazzottius varieornatus, un o'r rhywogaethau sydd orau am wrthsefyll straen, ei ddilyniannu gan dîm o ymchwilwyr o Brifysgol Tokyo yn 2015. Datgelodd dadansoddiad llai na 1.2% o'i genynnau oedd yn deillio o drosglwyddiad genynnol llorweddol. Daethpwyd hefyd o hyd i dystiolaeth o golled o'r llwybrau genynnol sydd yn hyrwyddo niwed o ganlyniad i straen. Mae'r astudiaeth hon hefyd wedi canfod mynegiant uchel o brotinau sydd yn unigryw i arafsymudwyr, gan gynnwys Damage suppressor (Dsup), a oedd yn dangos i amddiffyn yn erbyn difrod i DNA gan ymbelydredd-X. Cymhwysodd yr un tîm y protin Dsup at gelloedd dynol ac yn canfod ei fod yn atal niwed gan belydrau-X i'r celloedd dynol gan ~40%.
Pwysigrwydd ecolegol
Mae llawer o organebau sydd yn byw mewn amgylcheddau dyfrol yn bwydo ar rywogaethau megis nematodau, arafsymudwyr, bacteria, algâu, gwiddon, a cholemboliaid. Rhywogaeth arloesi yw arafsymudwyr sydd yn paratoi'r ffordd mewn amgylcheddau newydd sydd yn datblygu fel mannau byw. Mae'r symudiad hwn yn denu infertebratau eraill i boblogi'r ecosystem, tra hefyd yn denu ysglyfaethwyr.
Atsuhiro Miura
Pêl-droediwr o Japan yw  (ganed 24 Gorffennaf 1974).
Emilie Linder
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Basel, y Swistir oedd Emilie Linder (11 Hydref 1797 – 12 Chwefror 1867).
Talkin' Dirty After Dark
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Topper Carew yw Talkin' Dirty After Dark a gyhoeddwyd yn 1991. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd ei ffilmio yn Los Angeles. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Martin Lawrence, Tom Lister, Jr., John Witherspoon a Mark Curry.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1991. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Silence of the Lambs sef Jonathan Demme ffilm Americanaidd gan a oedd yn serennu’r Cymro Anthony Hopkins a’r actores Jodie Foster. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Bern (canton)
Un o gantonau'r Swistir yw Bern (Almaeneg: Bern, Ffrangeg: Berne). Saif yng nghanolbarth y Swistir, ac roedd y boblogaeth yn 2003 yn 950,209. Prifddinas y canton yw dinas Bern, sydd hefyd yn brifddinas y Swistir.
Talkin' Dirty After Dark
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Topper Carew ar 16 Gorffenaf 1943 yn Boston, Massachusetts. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1980 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Bern (canton)
bawd|dim|280px|Lleoliad canton Bern yn y Swistir
Almaeneg yw iaith gyntaf y rhan fwyaf o'r trigolion (83.8%), ond siaredir Ffrangeg yn yr hyn a elwir y Berner Jura yn y gogledd. Yn y canton, ceir yr Alpau Bernaidd; y copa uchaf yw'r Finsteraarhorn,4,274 medr o uchder. Ymysg copaon adnabyddus eraill mae'r Breithorn, yr Eiger, yr Jungfrau, y Schreckhorn a'r Wetterhorn. Ceir rhan o fynyddoedd y Jura yn y canton hefyd.
Talkin' Dirty After Dark
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Topper Carew nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Nina Veselova
Arlunydd benywaidd o'r Undeb Sofietaidd oedd Nina Veselova (6 Ionawr 1922 - 3 Mawrth 1960).
Fe'i ganed yn St Petersburg a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Undeb Sofietaidd.
Bu farw yn St Petersburg.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Lepcha
Trigolion brodorol Sikkim (un o daleithiau India heddiw) yw'r Lepcha. Yn ogystal, ceir rhai pobl Lepcha yn byw dros y ffin yng ngorllewin Bhwtan, ardal Ilam yn nwyrain Nepal, ac ym mryniau Darjeeling yn nhalaith Indiaidd Gorllewin Bengal. Fe'i gelwir hefyd yn Rong, Rongke, neu Rongpa (Tibeteg).
Siaradent yr iaith Lepcha. Mae tua 150 llawysgrif Lepcha ar gael heddiw gyda'r hynaf yn dyddio o'r 17g.
Mae'r rhan fwyaf o'r Lepcha yn Fwdhyddion Tibetaidd o ran crefydd, ffydd a ddaeth i Sikkim a'r cylch gyda'r bobl Bhutia o dde Tibet, ac mae rhai yn Gristnogion. Mae rhai o blith y Lepcha yn dal i ddilyn eu crefydd shamanistaidd a adnabyddir fel Mun. Ond fel yn agos y grefydd Bön yn Nhibet, mae Mun a Bwdhaeth wedi'u cymysgu yng nghrefydd boblogaidd y werin ac weithiau mae'n anodd gwahaniaethu rhyngddynt.
Ceir tua 50,000 o Lepcha yn Sikkim a bryniau Darjeeling. Yn ôl cyfrifiad Nepal yn 2001, roedd yna 3,660 Lepcha yn Nepal, 88.80% yn Fwdhyddion a 7.62% yn dilyn Hindŵaeth.
Mae'r Lepcha yn gymdeithas batriarchaidd. Mae ei hagwedd tuag at rywioldeb yn eangfrydrig; dydy anffyddlondeb partner ddim yn bechod ac mae perthnasau rhywiol yn dechrau yn ifanc.
Distyllu
Gwahaniad cymysgedd mewn i'w cydrannau gwreiddiol yw distyllu. Nid yw distyllu yn adwaith cemegol. Mae'r dull distyllu ffracsiynol yn cael ei ddefnyddio'n eang ar gyfer puro olew.
Yn y broses o ddistyllu, ceir cyddwysiad.
Lepcha
Mae gan y Lepcha llên gwerin gyfoethog. Yn ôl traddodiad, crëwyd y dyn a dynes Lepcha cyntaf gan Dduw o eira pur Kanchenjunga, mynydd uchaf Sikkim, ac mae gan y mynyddoedd, y bryniau, coedwigoedd a'r afonydd ran bwysig yn eu mytholeg.
Priodas gyfunryw
160px|bawd|Baner LGBT Priodas rhwng dau berson o'r un rhyw a/neu hunaniaeth rhyw ydy priodas gyfunryw (a elwir hefyd yn priodas un-rhyw a phriodas hoyw). Cyfeirir weithiau at gydnabyddiaeth gyfreithiol o briodasau cyfunryw neu'r posibilrwydd o gynnal priodas gyfunryw fel cydraddoldeb priodas neu briodas gyfartal, yn benodol gan gefnogwyr.
Bayadera kirbyi
Mursen yn nheulu'r Euphaeidae yw'r Bayadera kirbyi sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Bayadera.
Priodas gyfunryw
Mae'r cyflwyniad o ddeddfau priodasau cyfunryw yn amrywio rhwng awdurdodaethau, yn cael eu cyflawni gan newid deddfwriaethol i gyfreithiau priodi, dyfarniad llys sy'n seiliedig ar warantau cyfansoddiadol o gydraddoldeb, neu gan bleidlais (drwy fenter bleidlais neu refferendwm). Mae cydnabod priodasau cyfunryw yn fater gwleidyddol, cymdeithasol hawliau dynol a hawliau sifil, yn ogystal â bod yn fater crefyddol mewn llawer o wledydd ar draws y byd, ac mae trafodaethau yn parhau i godi ynghylch priodasau cyfunryw, yr angen i ddal statws gwahanol (uniad sifil), neu gael gwrthod o gydnabyddiaeth hawliau o'r fath. Ystyrir y gallu i ganiatáu i gyplau cyfunryw i briodi'n gyfreithlon yn un o'r hawliau LHDT pwysicaf.
North Elmham
Pentref a phlwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy North Elmham. Mae gan y plwyf arwynebedd o 19.20 km2 ac yng nghyfrifiad 2001 roedd ei boblogaeth yn 1,428 gyda 624 o anheddiadau.
O Poveste Obișnuită... o Poveste Ca În Basme
Ffilm i blant gan y cyfarwyddwr Ion Popescu-Gopo yw O Poveste Obișnuită... o Poveste Ca În Basme a gyhoeddwyd yn 1959. Fe'i cynhyrchwyd yn Rwmania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwmaneg.
Gwinau tywyll
Gwyfyn bach iawn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw gwinau tywyll, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy gwyfynod gwinau tywyll; yr enw Saesneg yw Dark Chestnut, a'r enw gwyddonol yw Conistra ligula. Mae i'w ganfod yng nghanol a de Ewrop.
Aderyn gwartheg du
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn gwartheg du (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar gwartheg duon) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Molothrus rufoaxillaris; yr enw Saesneg arno yw Screaming cowbird. Mae'n perthyn i deulu'r Tresglod (Lladin: Icteridae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. rufoaxillaris, sef enw'r rhywogaeth.
Gwinau tywyll
Bwyd
Hoff fwyd y siani flewog ydy: helygen (Salix), Quercus, Prunus spinosa a ''Crataegus.
Aderyn gwartheg du
Teulu
Mae'r aderyn gwartheg du yn perthyn i deulu'r Tresglod (Lladin: Icteridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gwinau tywyll
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r gwinau tywyll yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Castell Aberlleiniog
Castell mwnt a beili Normanaidd ym Mhenmon, Môn, oedd Castell Aberlleiniog cyn ei ailgodi o garreg. Mae'n gorwedd ar ben bryn coediog isel hanner milltir o lan Afon Menai ac yn gwarchod y fynedfa iddi o'r dwyrain. Llifa Afon Lleiniog heibio i'r castell.
O Poveste Obișnuită... o Poveste Ca În Basme
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1959. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ben-Hur sy’n ffilm epig hanesyddol o’r Unol Daleithiau gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,650 o ffilmiau Rwmaneg wedi gweld golau dydd.
Rhostrehwfa
Pentref bychan yng nghymuned Llangristiolus, Ynys Môn, yw Rhostrehwfa. Fe'i lleolir tua 2 filltir i'r de-orllewin o dref Llangefni a milltir i'r gogledd o Langristiolus. Gorwedd Rhostrehwfa ar hyd lôn y B4422 o'i chyffordd â'r A55.
BBC Scotland
BBC Scotland yw'r gwasanaeth darlledu cyhoeddus teledu a radio gan y BBC ar gyfer yr Alban.
Priodas gyfunryw
Gellir cynnal priodasau cyfunryw mewn seremoni sifil neu seciwlar neu mewn sefyllfa grefyddol. Mae crefyddau amrywiol ar draws y byd yn cefnogi priodasau cyfunryw; er enghraifft: Crynwyr, yr Eglwys Esgobaethol, yr Eglwys Gymunedol Fetropolitan, Eglwys Unedig Crist, Eglwys Unedig Canada, Bwdhaeth yn Awstralia, Iddewon Diwygiedig a Cheidwadol, Wiciaid a Phaganiaid, Derwyddon, Cyfanfydwyr Undodaidd, a chrefyddau Americanwyr Brodorol sydd â thraddodiad dau-enaid, yn ogystal â gwahanol grwpiau Cristnogol, Mwslimaidd, Hindŵ, a Bwdhaidd blaengar a modern, a grwpiau Iddewig ac amryw fân grefyddau ac enwadau eraill.
Bayadera kirbyi
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Rhostrehwfa
Mae'r enw yn hen ac yn tarddu o enw'r dreflan ganoloesol, Tre Hwfa. Roedd Hwfa yn bennaeth lleol yn yr Oesoedd Canol ac roedd nifer o deuluoedd mawr Môn yn ddisgynyddion iddo.
Draft Day
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Ivan Reitman yw Draft Day a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd gan Ivan Reitman yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Ohio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Rajiv Joseph a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan John Debney. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Rhostrehwfa
250px|bawd|dim|Capel Pisgah (1875), Rhostrehwfa
Hwfa Môn
Yn Rhostrehwfa y magwyd y bardd Rowland Williams, sef Hwfa Môn (1823-1905), un o ffigyrau cyhoeddus mwyaf adnabyddus ei ddydd. Bu'n archdderwydd Eisteddfod Genedlaethol Cymru o 1895 hyd ei farwolaeth.
Draft Day
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kevin Costner, Rosanna Arquette, Jennifer Garner, Arian Foster, Tom Welling, Ellen Burstyn, Sean Combs, Terry Crews, Wade Williams, Denis Leary, Frank Langella, Sam Elliott, Chi McBride, Wallace Langham, Brad William Henke, Aaron Hill, Kevin Dunn, Jim Brown, Josh Pence, David Ramsey, Bernie Kosar, Patrick Breen, Christopher Cousins, W. Earl Brown, Pat Healy, Chadwick Boseman, Joe Banner, Patrick St. Esprit a Timothy Simons. Mae'r ffilm Draft Day yn 109 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Eric Steelberg oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Sheldon Kahn sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Priodas gyfunryw
Mae astudiaethau a gynhaliwyd mewn nifer o wledydd yn dangos bod cefnogaeth i gydnabyddiaeth gyfreithiol ar gyfer priodasau cyfrunryw yn cynyddu gyda lefelau uwch o addysg a bod y gefnogaeth yn gryfach ymhlith pobl iau. Yn ogystal, mae polau piniwn mewn gwahanol wledydd yn dangos bod cefnogaeth gynyddol i gydnabyddiaeth gyfreithiol am briodasau cyfunryw ar draws bob hil, ethnigrwydd, oed, crefydd, cysylltiadau gwleidyddol, statws economaidd-gymdeithasol, ac ati. Gweler
Draft Day
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ivan Reitman ar 27 Hydref 1946 yn Komárno a bu farw ym Montecito ar 22 Gorffennaf 1968. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1968 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol McMaster.
O Poveste Obișnuită... o Poveste Ca În Basme
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ion Popescu-Gopo ar 1 Mai 1923 yn Bwcarést a bu farw yn yr un ardal ar 18 Ebrill 2003.
Draft Day
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ivan Reitman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Priodas gyfunryw
Crynodeb
bawd|chwith|upright=2| {{legend|#025|Priodi ar gael i gyplau cyfunryw}} {{legend|#71c837|Yr Uchel Lys wedi pleidleisio o blaid, neu'r Llywodraeth wedi cyhoeddi'r bwriad o gyfreithloni priodi cyfrunryw, ond heb ei weithredu eto}} {{legend|#90C|Wedi'u cydnabod pan berfformir ef mewn rhai awdurdodaethau}} {{legend|#06F|Partneriaeth sifil}} {{legend|#CCC|Ni chydnabyddir priodi cyfunryw yn gyfreithlon}}
Mae cyflwyno priodas un rhyw wedi amrywio yn ôl awdurdodaeth, yn deillio o newidiadau deddfwriaethol i ddeddfau priodas, heriau llys sy'n seiliedig ar warantau cyfansoddiadol o gydraddoldeb, neu gyfreithloni gan bleidleiswyr drwy refferenda a mentrau pleidleisio. Mae cydnabyddiaeth o briodasau cyfunryw yn fater hawliau sifil, cydraddoldeb, hawliau dynol, gwleidyddol, cymdeithasol, moesol, a chrefyddol mewn llawer o wledydd. Mae dadleuon wedi bod yn codi ynghylch y cwestiwn a ddylai cyplau o'r un rhyw gael eu caniatáu i briodi, angen defnyddio statws gwahanol (fel undeb sifil, sydd naill ai'n rhoi'r un hawliau cyfartal â phriodas neu hawliau cyfyngedig o gymharu â phriodas), neu ddim yn cael unrhyw hawliau o'r fath. Gall priodas cyfunryw ddarparu trethdalwyr LHDT gyda gwasanaethau'r llywodraeth a gwneud gofynion ariannol arnynt sy'n debyg i'r rhai a roddir i ac sy'n ofynnol o gyplau priod gwryw-benyw. Mae priodas cyfunryw hefyd yn rhoi amddiffyniadau cyfreithiol fel hawliau etifeddiaeth ac ymweliadau ysbyty.
Mae pump ar hugain (yr Almaen, yr Ariannin, Awstralia, Awstria, Gwlad Belg, Brasil, Canada, Colombia, De Affrica, Denmarc, y Deyrnas Unedig, y Ffindir, Ffrainc, Gweriniaeth Iwerddon, Gwlad yr Iâ, yr Iseldiroedd, Lwcsembwrg, Malta, Norwy, Portiwgal, Sbaen, Seland Newydd, Sweden, Unol Daleithiau, a Uruguay) o wledydd yn caniatáu i gyplau o'r un rhyw i briodi ar draws y wlad. Cynhelir priodasau cyfunryw hefyd mewn rhannau o'r Mecsico. Mae awdurdodaethau sydd yn cydnabod priodasau cyfunryw pan iddynt gael eu perfformio'n gyfreithlon mewn rhywle arall ond sy ddim yn eu perfformio nhw eu hunain yn cynnwys Israel, Aruba, Curaçao a Sint Maarten, a Mecsico.
Mae rhai o dadansoddwyr yn datgan bod lles ariannol, seicolegol a chorfforol yn gwella trwy briodas, a bod plant o gyplau cyfunryw yn elwa o gael eu codi gan ddau riant mewn undeb a gydnabyddir yn gyfreithiol a gefnogir gan sefydliadau'r gymdeithas.
O Poveste Obișnuită... o Poveste Ca În Basme
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ion Popescu-Gopo nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Distyllu ffracsiynol
bawd|250px|Caiff [[hydrocarbon|hydrocarbonau eu puro mewn colofn distyllu ffracsiynol]] Gwahaniad cymysgedd mewn i'w cydrannau gwreiddiol yw Distyllu ffracsiynol. Mae hyn yn cael ei gyflawni wrth gynhesu cyfansoddion cemegol gan ei berwbwyntiau ac yna ei gwahanu i mewn i ffracsiynau gwahanol i anweddu. Mae hyn yn fath arbennig o ddistyllu. Yn syml mae'r cydrannau gwreiddiol yn berwi yn llai na 25 °C o'i gilydd ac o dan gwasgedd o 1 atmosffer (atm). Os mae'r gwahaniaeth yn y berwbwyntiau yn fwy na 25 °C yna mae yna fath syml o distyllu yn cael ei defnyddio.
Puro olew crai
Mae olew crai yn gymysgedd cymhleth o foleciwlau hydrocarbonau a ffurfiwyd dros filiynau o flynyddoedd. Does dim ffosiliau o fewn olew crai ond mae tystiolaeth yn dangos taw gweddillion creaduriaid a planhigion a ffurfiwyd y hydrocarbonau yma. Ffurfiwyd rhain o'r weddillion yn y môr mewn ardaloedd a oedd yn rhydd o ocsigen, roedd bacteria yn bwydo ar y gweddillion hyn ac yn tynnu unrhyw ocsigen a oedd o fewn y weddillion. Erbyn hyn mae olew yn cael eu buro yn eang ac mae'n brif ffynhonnell ar gyfer tanwyddau. Bydd cyfansoddion olew crai yn amrywio o un maes olew i'r llall, gydag ambell olew crai yn cynnwys meintiau sylweddol o gyfansoddion sylffwr a nitrogen yn ogystal ag olion amryw o fetelau. Distyllu ffracsiynol yw'r cam cyntaf wrth buro i gynhyrchu tanwyddau ac ireidiau ynghyd â defnyddiau crai ar gyfer y diwydiant petrogemegol.
Distyllu ffracsiynol olew
Proses ddi-dor ar raddfa eang yw distyllu ffracsiynol olew. Mae'n rhannu olew crai yn ffracsiynau. Bydd ffwrnais yn gwresogi'r olew a hwnnw'n llifo wedyn i golofn ffracsiynu. Yn y golofn hon mae tua 40 'hambwrdd' gyda thyllau bychain drostynt i gyd. Bydd anwedd cyddwysedig yn llifo dros pob hambwrdd ac yna i'r hambwrdd islaw. Mae'r golofn boethach ar y gwaelod ac yna oerach ar y top ac felly mae'r cadwynau mawr megis octan a decan yn ffracsiynu ar waelod y golofn a'r cadwynau llai megis methan ac ethan yn ffracsiynu ar dop y golofn.
Gweler Hefyd
Destillation 蒸留
Castell Aberlleiniog
250px|bawd|dim|Traeth Aberlleiniog, lle glaniodd Gruffudd ap Cynan yn 1094. Mae adfeilion y castell yn y coed ar y bryn (de uchaf)
Hanes
Yn ddiweddarach, rywbryd cyn canol yr 16g, codwyd castell cerrig ar y safle. Does fawr dim o'r castell mwnt a beili gwreiddiol ar ôl am fod y castell diweddarach yn gorchuddio'r safle. Mae hanes yr ail gastell yn dipyn o ddirgelwch. Yn fwy na thebyg mae'n perthyn i ddiwedd yr Oesoedd Canol neu ddechrau cyfnod y Tuduriaid.
Archaeoleg
Yn 2007 cafwyd ymchwiliad archaeolegol ar y safle. Mae muriau'r castell diweddarach wedi cael ei ailadeiladu ar y sylfeini gwreiddiol a'r castell diweddar hwn sydd i'w weld ar ben y bryn heddiw yn hytrach na'r castell canoloesol cyntaf.
Y Gair a'r Genedl
Cyfrol deyrnged i R.Tudur Jones gan E. Stanley John (Golygydd) yw Y Gair a'r Genedl. Tŷ John Penri a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1986. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Cyfrol deyrnged i R.Tudur Jones, yn cynnwys ysgrifau gan brif ysgolheigion Cymru.
Botwm Crys yn cadw lle
Brych mynydd America
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Brych mynydd America (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: brychion mynydd America) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Turdus plebejus; yr enw Saesneg arno yw Mountain robin. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. plebejus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Teulu
Mae'r brych mynydd America yn perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gwladwr brith
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw gwladwr brith, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy gwladwyr brith; yr enw Saesneg yw Mottled Rustic, a'r enw gwyddonol yw Caradrina morpheus. Mae i'w ganfod yng nghanol ewrop a Siberia.
Hyd ei adenydd hwyaf ydy 32–38 mm ac mae'n hedfan rhwng Mai ac Awst.
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r gwladwr brith yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Wranws (planed)
Y seithfed blaned oddi wrth yr Haul a'r drydedd mwyaf o ran tryfesur yw Wranws (symbol: ). Mae Wranws yn fwy ei thryfesur ond yn llai ei chynhwysedd na Neifion. Enwyd Wranws ar ôl Wranos, duw Groeg y nefoedd.
Un rheswm pam nad adnabuwyd Wranws fel planed tan 1781 oedd ei bod mor eithriadol o bell, ddwywaith pellach na Sadwrn o'r haul. Golyga hynny ei bod yn ymddangos yn fechan iawn iawn o'r Ddaear (prin iawn yn weladwy â'r llygad noeth) ond hefyd mae'n eithriadol o araf yn teithio rownd yr haul – unwaith pob 84 mlynedd. Mewn gwirionedd roedd sawl seryddwr wedi ei nodi fel seren ers 1690, ond neb cyn Herschell wedi sylwi ei bod yn symyd yn araf bach.
Mae Wranws yn cymryd 84 mlynedd i gylchdroi am yr haul – blwyddyn Iwranaidd go hir felly – ac mae'n cylchdroi ar ei hechel bob 17 awr, sy'n eitha cyflym o ystyried ei maint ac yn golygu bod gwyntoedd cryfion iawn yn chwyrlîo ar ei hwyneb. Nodwedd anarferol yw fod gogwydd ei chylchdroi 'dyddiol' ar ongl o 98° i'r fertigol. Hynny yw, mae fel 'tae'n gorwedd ar ei hochr o'i chymharu â'r planedau eraill. Un damcaniaeth i esbonio hynny yw ei bod wedi gwrthdaro a chorff arall yn y gorffennol pell a bod hynny wedi ei thaflu oddiar ei hechel.
Yr enw
Bu dipyn o firi ynglŷn ag enwi'r corff gofodol newydd. Roedd Herschell, fel sais teyrngar a oedd, yn sgîl ei ddarganfyddiad, bellach yn cael ei noddi'n hael gan y Brenin Sior III ac am ei henwi'n 'Georgium Sidus' neu'r blaned George ar ôl ei noddwr. Diolch i Dduw chafodd y syniad hwnnw fawr o groeso gan seryddwyr dramor. Cynigion eraill oedd 'Neptune', 'Herschillium' neu'r blaned Herschell ac Uranus.
Ymhen amser yr enw 'Uranus', gynigiwyd gan y seryddwr Almaenig Johann Bode, ddaeth i'r brîg. Dyma'r ffurf Ladin o Ouranos, sef duw'r awyr gwreiddiol y Groegiaid, gafodd ei sbaddu a'i ladd gan ei fab Cronos (Sadwrn) cyn i Cronos yntau gael ei drechu yn ei dro gan ei fab Zeus (Iau) a ddaeth yn frenin y duwiau (gweler rhif 7 o'r gyfres hon, Llafar Gwlad 98). Dadl Bode oedd, am mai Sadwrn oedd tad Iau, y dylsai'r blaned newydd gael ei henwi ar ôl tad Sadwrn, er mwyn cwbwlhau'r olyniaeth fel 'tae.
Daliodd llawer iawn o gyhoeddiadau seisnig at yr enw 'Georgium Sidus' tan yr 1850au. Mae'n ddiddorol bod Elfennau Seryddiaeth, gyhoeddwyd gan Thomas Gee yn 1851 yn dal i arddel yr enw Herschell, gan ychwanegu: ' Ond ar hyn o bryd, yn enwedi gan seryddion tramor, Uranus yw enw mwyaf cyffredin y blaned hon.'
Herschell oedd yr enw hefyd yn Yr Anianydd Cristnogol (21ain arg., 1856), sef cyfieithiad y Parch Thomas Levi o waith Thomas Dick, lle dywed (tud. 209) bod bywyd arni: '…gallwn fod yn sicr, i'r hwn a osododd fodau teimladol mewn unrhyw barth, gymhwyso, yn ol deddfau anadnabyddus…(g)yfansoddiad yr aneddwr â natur ei aneddle.'
Dargafyddiad
Darganfuwyd Wranws, y blaned gyntaf i gael ei darganfod yn amserau modern, gan William Herschel ar 13 Mawrth 1781. Roedd mewn gwirionedd wedi cael ei gweld llawer gwaith o'r blaen ond wedi cael ei ystyried yn seren (cafodd ei gatalogio fel 34 Tauri ym 1690 gan John Flamsteed). Cafodd ei enwi gan Herschel fel "the Georgium Sidus" (y blaned Sioraidd) i anrhydeddu ei noddwr, Siôr III, brenin y Deyrnas Unedig; roedd eraill yn ei galw wrth yr enw "Herschel". Cafodd yr enw "Wranws" ei gynnig gan Bode mewn cydymffurfiaeth â'r enwau planedol eraill o fytholeg glasurol ond ni ddaeth mewn defnydd cyffredin tan 1850.
The Suicide Theory
Ffilm gyffro yw The Suicide Theory a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Wranws (planed)
Dargafyddiad
Roedd y darganfyddiad yn peri dipyn o benbleth, embaras hyd'noed, i astrolegwyr. Hyd yn hyn roedd y planedau yn ffitio'n daclus iawn i batrwm cyfarwydd a hir-sefydliedig lle roedd gan bob un ei heffaith benodol (honedig) ar ein tynghedau ni ddaearolion wrth iddynt deithio'r llwybr drwy'r gofod oedd yn mynd a nhw ar draws y cytserau a elwir yn 12 arwydd y Sidydd. Ystyrid, er enghraifft, y byddai pa bynnag blaned ddigwyddai fod yn croesi eich arwydd Sidydd adeg eich genedigaeth yn ddylanwadol iawn arnoch am weddil eich oes.
The Suicide Theory
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Wranws (planed)
Dargafyddiad
I ddilynwyr y cyfundrefnau astrolegol Tsieiniaidd ac Indiaidd yr ateb hawdd oedd anwybyddu'r blaned newydd yn llwyr gan ei hystyried yn rhy bell i gael unrhyw effaith. Hydnoed yma, gwelwn nad oes son am Iwranws yng ngwaith yr astrolegwr / almanaciwr R Jones yn ei 'Seryddiaeth' (1830). Ond yn raddol, yma yn y gorllewin, aethpwyd ati i greu rôl newydd iddi a bellach fe'i cysylltir â deallusrwydd, dilyn eich trywydd eich hun, syniadau anghonfensiynnol a darganfyddiadau. Mae hyn yn codi, i raddau helaeth iawn, o'r ffaith fod darganfyddiad Iwranws, ar ddiwedd y 18g, yn cyfateb i'r cyfnod a elwir yn Oes yr Ymoleuo (Enlightenment) pan ddaeth bri ar syniadau am ddemocratiaeth, cyfiawnder a hawliau dynol. Gwelwn hyn yn yr egwyddorion tu cefn i Gyfansoddiad yr Unol Daleithiau newydd a'r Chwyldro Ffrengig. Dyma hefyd gyfnod yr Oes Ramantaidd gyda'i phwyslais ar unigolyddiaeth a rhyddid mewn mynegiant celfyddydol.
The Suicide Theory
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Paro, Bhutan
Mae Paro yn dref ac yn rhanbarth (dzongkhag) ym Mhwtan. Saif yn Nyffryn Paro, ar lan yr afon o'r un enw. Paro yw safle yr unig faes awyr rhyngwladol ym Mhwtan. Ymhlith y mannau o ddiddordeb o gwmpas y dref mae:
Wranws (planed)
Gwneuthuriad
Cyfansoddir Wranws yn anad dim o greigiau a rhewogydd amrywiol, gyda dim ond 15% hydrogen ac ychydig heliwm. Ymddengys nad oes calon greigiog gan Wranws eithr mae ei deunydd mwy neu lai wedi ei ddosbarthu'n unffurf.
Mae awyrgylch Wranws tua 83% hydrogen, 15% heliwm a 2% methan.
Fel y cewri nwy eraill, mae gan Wranws fandiau o gymylau sy'n chwythu o gwmpas yn gyflym. Mae lliw glas Wranws yn ganlyniad o fethan yn yr awyrgylch uchaf yn llyncu golau coch. Gellir bod yna fandiau lliwgar fel ar Iau ond maen nhw wedi eu gorchuddio gan yr haen fethan.
Fel y cewri nwy eraill, mae gan Wranws fodrwyau. Fel modrwyau Iau maen nhw'n dywyll ond fel y rhai Sadwrn maen nhw wedi eu cyfansoddi gan ronynnau eithaf mawr, rhai ohonynt yn cyrraedd tryfesur o 10 metr yn ogystal â llwch mân. Mae 11 o fodrwyau wedi cael eu darganfod, pob un ohonynt yn llesg; Adnabyddir y fwyaf disglair ohonynt fel y fodrwy Epsilon. Roedd modrwyau Wranws y cyntaf ar ôl y rhai Sadwrn i gael eu darganfod.
Mae maes magnetig Wranws yn hynod am nad ydy wedi ei ganoli ar ganol y blaned ac mae wedi ei ogwyddo bron â 60 gradd ynglŷn ag echel ei chylchdro. Mae'n debyg o gael ei achosi gan symudiadau mewn dyfnderoedd cymharol bas o fewn Wranws.
Lurg Mhor - Meall Mor
Mae Lurg Mhor - Meall Mor yn gopa mynydd a geir ar y daith o Kyle of Lochalsh i Garve yn  Ucheldir yr Alban;. Y fam-fynydd yw Lurg Mhor.
Wranws (planed)
Gwneuthuriad
Darganfuwyd 10 lloeren fach gan Voyager 2. Roedd eisoes 5 lloeren fawr ganddi. Mae'n debyg fod yna rhagor o loerennau o fewn y modrwyau.
Bayadera lonicauda
Mursen yn nheulu'r Euphaeidae yw'r Bayadera lonicauda sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Bayadera.
Wranws (planed)
Lloerennau
Mae gan Wranws 21 o loerennau (neu 'leuadau') sydd wedi cael eu henwi a 6 lloeren heb enw.
Bayadera lonicauda
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Wranws (planed)
Lloerennau
Lleuadau gweddol fychan yw'r rhain – dydy'r mwya ohonynt, Titania, ddim cymaint â hanner maint ein Lleuad ni ac ni fyddai'r cwbwl ohonynt efo'i gilydd ond tri chwarter maint y Lleuad beth bynnag.
Yn wahanol i brif leuadau'r 'hen' blanedau, fe enwyd lleuadau Iwranws ar ôl cymeriadau allan o weithiau Shakespeare ag Alexander Pope, e.e. Miranda, Ariel, Umbriel, Titania ac Oberon ayyb. Ymgais oedd hyn i'w delweddu fel planed 'fodern', gan symud i ffwrdd o'r traddodiad o enwi cyrff gofodol ar ôl duwiau ac arwyr y Rhufeiniaid – sylwer mai Iwranws yw'r unig blaned gafodd ei henwi ar ôl duw Groegaidd yn hytrach na Rhufeinig.
Mantell-Fair y mynydd
Planhigyn blodeuol sy'n frodorol o Hemisffer y Gogledd yw Mantell-Fair y mynydd sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Rosaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Alchemilla alpina a'r enw Saesneg yw Alpine lady's-mantle. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Mantell Fair y Mynydd, Mantell Fair Fynyddig.
Whistley Green
Pentref yn Berkshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Whistley Green. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil St Nicholas, Hurst yn awdurdod unedol Bwrdeistref Wokingham.
Mantell-Fair y mynydd
Mae'r teulu Rosaceae yn perthyn i'r genws Rosa (rhosyn) fel ag y mae'r cotoneaster a'r eirinen. Prif nodwedd y teulu yw ei ffrwythau amrywiol a phwysig i economi gwledydd. Ceir 5 sepal, 5 petal ac mae'r briger wedi'u gosod mewn sbeiral sy'n ffurfio llestr tebyg i gwpan o'r enw hypanthiwm.
Sylwadau o Grwp Facebook Cymuned Llên Natur
Dirgelwch mawr yw absenoldeb hwn yn Eryri - planhigyn gweddol gyffredin ar rai o glogwyni Cymbria. (Iwan Williams)
Diddorol nag yw e i gael yng Nghymru. Ar Skye mae gweld hwn yn y borfa yn un o'r prif arwyddion, os nad y prif arwydd, eich bod wedi cyrraedd cynefin Alpinaidd - yn digwydd tua 250 m u.l.m. yn Trotternish. (Gwyn Jones)
Anjos Do Sexo
Ffilm gomedi yw Anjos Do Sexo a gyhoeddwyd yn 1981. Fe'i cynhyrchwyd ym Mrasil. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Portiwgaleg.
BBC Northern Ireland
bawd|200px|Broadcasting House ym Melffast
BBC Northern Ireland (Gwyddeleg: BBC Tuaisceart Éireann) yw'r gwasanaeth darlledu cyhoeddus teledu a radio gan y BBC ar gyfer Gogledd Iwerddon.
Anjos Do Sexo
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Promasin
Mae promasin (sydd â’r enw brand Sparine) yn feddyginiaeth sy’n un o’r dosbarth ffenothiasinau o feddyginiaethau gwrthseicotig. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₇H₂₀N₂S.
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Lurg Mhor - Meall Mor
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Munro Top a Murdo. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Scrat: Spaced Out
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mike Thurmeier ar 1 Ionawr 1965 yn Regina.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Mike Thurmeier nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lurg Mhor - Meall Mor
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Promasin
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Promasin, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Huset Overfor
Ffilm i blant gan y cyfarwyddwr Ask Hasselbalch yw Huset Overfor a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Sofie Stougaard.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Niels Reedtz Johansen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Niels Ostenfeld sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ask Hasselbalch ar 28 Chwefror 1979 yn Copenhagen. Mae ganddo o leiaf 7 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang. Derbyniodd ei addysg yn Academi Frenhinol y Celfyddydau Cain Denmarc.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
North Lopham
Pentref a phlwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy North Lopham.
Huset Overfor
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ask Hasselbalch nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Médecins Sans Frontières
bawd|220px|dde|Logo'r Mudiad ar ddrws mewn gwersyll [[ffoaduriaid yn Tsiad]] Mudiad dyngarol sy'n ceisio ehangu'r ddarpariaeth feddygol ydy Médecins Sans Frontières (MSF), neu Meddygon Heb Ffiniau.
Yn aml, mae'r meddygon yn gweithio yng ngwledydd y Trydydd Byd, ac epidemig, newyn ac afiechydon yn dew yno.
Cafodd ei sefydlu yn 1971 gan grwp bychan o feddygon o Ffrainc yn dilyn rhyfel cartref Biafra, meddygon a gredawsant fod gan pob person yr hawl i gael gofal meddygol waeth beth fo'i liw neu ei gredo ac nad oedd ffiniau gwleidyddol gwledydd yn bwysig. Mae Cyngor Rhyngwladol y mudiad yn cyfarfod yn Genefa, Swistir, ble sefydlwyd eu Prif Swyddfa - sy'n cydgordio gweithgareddau sy'n gyffredin drwy'r byd.
Yn 2007 darparwyd cymorth meddygol i dros 60 o wledydd a hynny gan dros 26,000 o feddygon, nyrsus a staff proffesiynnol eraill megis peiriannwyr dŵr a gweinyddwyr. Mae noddwyr preifat yn cyfrannu tuag 80% o holl wariant y mudiad gyda'r gyllideb blynyddol o tua (USD) $400 miliwn.
Bayadera melania
Mursen yn nheulu'r Euphaeidae yw'r Bayadera melania sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Bayadera.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Tomoyuki Sakai
Pêl-droediwr o Japan yw  (ganed 29 Mehefin 1979).
Ysgol John Bright
Ysgol uwchradd cyfrwng Saesneg yn nhref Llandudno, sir Conwy, gogledd Cymru, yw Ysgol John Bright. Fe'i henwir ar ôl y gwleidydd a diwygiwr Radicalaidd Seisnig John Bright (1811–1889).
Tan ddechrau'r 1970au roedd yn ysgol ramadeg. Symudwyd yr ysgol i'w safle newydd yn 2004 ar ôl gorfod gwneud ffordd i archfarchnad newydd Asda ar gyrion y dref, symudiad a fu'n bwnc dadl boeth yn yr ardal ar y pryd.
Mae cyn-brifathrawon yr ysgol yn cynnwys y gwleidydd Gareth Jones, Aelod Cynulliad Aberconwy ers Mai 2007.
White Waltham
Pentref a phlwyf sifil yn Berkshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy White Waltham. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Bwrdeistref Frenhinol Windsor a Maidenhead.
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 3,135.
Forest of The Dead
Ffilm arswyd yw Forest of The Dead a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
K. P. Tamsang
Ieithydd ac ysgolhaig Lepcha a gysegrodd ei fywyd i astudio'r iaith Lepcha a diwylliant a thraddodiadau ei bobl oedd K. P. Tamsang (1915, Kalimpong - 24 Medi 1985, Gangtok). Roedd o hefyd yn ymgyrchydd diflino dros hawliau'r bobl Lepcha, pobl brodorol Sikkim, Darjeeling a'r cylch, yng ngogledd-ddwyrain India.
Forest of The Dead
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: