cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Usenet
soc.culture.welsh
Ffurfiwyd grŵp trafod Usenet ar 21 Mawrth 1995 o'r enw soc.culture.welsh, cyfoeswr soc.culture.celtic a soc.culture.british. Noda Siarter y grŵp hwn mai ei ddiben yw trafod materion sy'n ymwneud â Chymru, Cymry, y Gymraeg, ei diwylliant a'i hanes ydyw a bod croeso i ddefnyddwyr y grŵp bostio yn Gymraeg neu'n Saesneg. Er bod y grwp yn dal yn bodoli, daeth y trafodaethau i ben oddeutu 1999.
Curiad
Mae gwefan Curiad yn cynnwys gwybodaeth am gigs, bandiau, adolygiadau a'r siartiau Cymraeg. Roedd y wefan yn gwbl ddwyieithog i ddechrau cyn ail-lansio'n uniaith Gymraeg erbyn 2005. Mae rhan helaeth o'r deunydd ar gael hyd heddiw wedi'i archifo.
Usenet
wales.usenet
Daeth soc.culture.welsh yn nodedig am ddadleuon ymfflamychol am y Gymraeg a defnydd y Gymraeg ar y grŵp gan arwain yn y pendraw at ffurfio hierarchaeth newydd ar Usenet ar ddiwedd y 1990au, sef wales.*. Ffurfiwyd pwyllgor i benderfynu ar siarter a pholisiau yr hierarchaeth a'r grwpiau i'w creu.
Eirwyn George
Addysg
Ni chafodd rhyw lawer o flas ar addysg yn ei ysgol gynradd ac felly penderfynwyd mai derbyn hyfforddiant personol yn y cartref oedd yr opsiwn orau iddo wrth sefyll arholiadau’r 11+. Llwyddodd yn yr arholiadau ac aeth ymlaen i dderbyn ei addysg uwchradd yn Ysgol Ramadeg Arberth. Bu’n lletya yn y dref tra’n fyfyriwr yno am dair blynedd gyda thri o fechgyn eraill – Les Williams o Fynachlog-ddu a’r ddau frawd John a Gwilym Williams o Lys-y-Frân. Sam Evans oedd y prifathro ar y pryd. Symudodd yn ôl adref i ffermio pan oedd yn bymtheg oed oherwydd i’w dad gael damwain ddifrifol. Ar ôl ffermio yng Nghastellhenri am ddeuddeg mlynedd, â iechyd ei dad yn gwaethygu, aeth i astudio i Goleg Harlech yn 1964 pan oedd yn 28 mlwydd oed. Cyfle i oedolion i ailafael yn awenau addysg oedd yr ‘academi’ yn Nyffryn Ardudwy, a choleg nad oedd yn gofyn am unrhyw gymwysterau mynediad. Nid oedd y coleg yn cynnig unrhyw dystysgrifau. Wyth Cymro Cymraeg yn unig oedd yn mynychu’r coleg ar y pryd, gan gynnwys cyfeillion i Eirwyn, Glan Jones o Lan-saint a Basil Hughes o Langennech. Cymraeg oedd prif bwnc Eirwyn yn y coleg a thra’n fyfyriwr yno, bu’n cynrychioli Coleg Harlech yn Ymryson Areithio Colegau Cymru gyda’r BBC yn Aberystwyth. Ysgrifennodd draethawd ymchwil ar y testun ‘Delweddau Gwenallt’ i roi cynnig am Mature State Scholarship gan sicrhau mynediad i Goleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth. Cafodd ei gyfweld ar gyfer yr ysgoloriaeth yn Llundain gan banel o bum ysgolhaig gan sicrhau ei le yn y Coleg Ger y Lli.
Usenet
wales.usenet
Roedd hwn yn cynnwys sawl grŵp trafod yn cynnwys wales.cymraeg yn benodol ar gyfer negeseuon yn y Gymraeg. Yn y pen draw fe ddisodlwyd y cyfrwng yma gan wefannau trafod.
Eirwyn George
Addysg
Aeth ymlaen i astudio Cymraeg, Hanes Cymru ac Addysg yn Aberystwyth. Bu Gwenallt, testun ei draethawd ymchwil yng Ngholeg Harlech a’i hoff fardd, yn ddarlithydd arno yn ystod ei gyfnod yn y Brifysgol. Enillodd Gadair yr Eisteddfod Ryng-golegol yn 1966 yng Nghaerdydd gyda’i gerdd ‘Darganfod’. Yn ystod ei ail flwyddyn yn Aberystwyth, cafodd ei ethol yn llywydd Taliesin, cymdeithas Adran y Gymraeg. Bu hefyd yn drefnydd Cymdeithas y Celfau Creadigol – dosbarth a sefydlwyd gan Bobi Jones a oedd yn denu myfyrwyr oedd â gwir ddiddordeb mewn barddoniaeth at ei gilydd i drin a thrafod cerddi.
Graddiodd Eirwyn o Goleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth â gradd anrhydedd yn y Gymraeg cyn mynd ati dwy flynedd yn ddiweddarach i ddilyn cwrs Ymarfer Dysgu yn Aberystwyth am flwyddyn. Dewisodd Addysg i Oedolion fel rhan o’r cwrs Ymarfer Dysgu ac un o’r amodau oedd mynychu o leiaf chwech o ddosbarthiadau nos. Ymunodd â dosbarth y Tad John FitzGerald ar ‘Meddwl Llenorion Cymraeg yr Ugeinfed Ganrif’ yn Aberystwyth. Treuliodd gyfnodau o ymarfer dysgu yn Ysgol y Preseli ac Ysgol Uwchradd Tregaron.
Dresel Gymreig
bawd|Dresel Gymreig Dodrefn traddodiadol a wneir o bren yw'r ddresel Gymreig a ddefnyddir i gadw ac arddangos crochenwaith a llestri.
Curiad
Ymddangosodd y wefan ar deledu am y tro cyntaf mewn eitem ar Uned 5 ar 20 Mehefin 1995.
Wrth lansio'r wefan, dywedodd Dafydd Tomos:
Y cyd-destun
Dyfeisiwyd y we fydeang gan Tim Berners-Lee a Robert Cailliau pan roeddent yn gweithio yn CERN yng Ngenefa, Y Swistir a Ffrainc yn 1989.
Fe wnaeth nifer o 'dudalennau cartref' ymddangos - rhai yn ddim mwy na manylion cysylltu. Fe fyddai eraill yn tyfu i wefannau llawn yn hwyrach ymlaen. Fel arfer, roedd America ar y blaen ac roedd rhai ISPs masnachol yn cynnwys gofod ar y we fel rhan o'i gwasanaeth.
Dyma ddetholiad o rai unigolion oedd yn berchen ar dudalennau cartref Cymraeg yn 1994 a 1995: Illtud Daniel, Rhydychen, Geraint Jones, UCL, Rob Griffiths, Prifysgol Manceinion, Geraint Jones, Rhydychen, Geraint Edwards, Prifysgol Sheffield, Tristan Williams, Prifysgol Aberystwyth, Lynne Davies, LSHTM Llundain.
Hallowell, Kansas
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Hallowell, gan gynnwys:
Porter, Washington
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Washington, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Porter, gan gynnwys:
Eirwyn George
Gyrfa
Wedi iddo adael Ysgol Ramadeg Arberth yn bymtheg oed, aeth adref i ffermio yng Nghastellhenri am ddeuddeg mlynedd. Ar ôl treulio cyfnod yn astudio yng Ngholeg Harlech ac yng Ngholeg Prifysgol Cymru, Aberystwyth, aeth ati i dreulio blwyddyn yn yr Adran Addysg yng Ngholeg Prifysgol Cymru, Aberystwyth fel Cynorthwyydd Ymchwil i baratoi Geiriadur Termau ar gyfer dysgu pynciau drwy gyfrwng y Gymraeg mewn ysgol a choleg. Ar ôl cwblhau ei ymarfer dysgu, cafodd swydd fel athro yn Ysgol Uwchradd Arberth sef ei hen ysgol ramadeg. Penodwyd Eirwyn i ddysgu’r Gymraeg drwy’r ysgol ynghyd â Hanes i’r dosbarthiadau uchaf. Ar ôl blwyddyn yn Ysgol Uwchradd Arberth, cafodd swydd fel athro yn Ysgol y Preseli, Crymych. Yma, roedd Eirwyn yn dysgu’r Gymraeg fel iaith gyntaf yn bennaf, ynghyd â Hanes drwy gyfrwng y Gymraeg i rai o’r dosbarthiadau uchaf. Buodd yn gyfrifol am Adran yr Urdd yn ystod ei gyfnod fel athro yno.
Ar ôl treulio pum mlynedd fel athro yn Ysgol y Preseli, aeth i ymuno â staff Llyfrgell Dyfed yn 1975. Cafodd ei benodi yn Drefnydd Diwylliant cyn i deitl y swydd cael ei newid yn ddiweddarach i Lyfrgellydd Gweithgareddau. Roedd y rhaglen waith yn cynnwys sefydlu a threfnu Grwpiau Trafod Llyfrau; paratoi cwis llyfrau i blant ysgol, ieuenctid ac oedolion; darparu cystadlaethau arlunio ac ysgrifennu ar gyfer ysgolion cynradd ac uwchradd; a threfnu Gŵyl y Llyfrgell ym mis Mawrth. Roedd rhaglen yr Ŵyl yn cynnwys darlithiau o bob math, cyfarfod awduron, Noson Lawen y Dysgwyr a chyflwyniadau cerddorol a dramatig.
Yn ystod ei amser fel Llyfrgellydd Gweithgareddau, cafodd ei ryddhau o’i ddyletswyddau am naw mis i ddilyn cwrs proffesiynol yng Ngholeg Llyfrgellwyr Cymru, Aberystwyth. Un rhan o’r cwrs oedd cyfnod o brofiad gwaith mewn rhyw lyfrgell arall. Aeth i weithio yng Nghanolfan Llyfrgell Clwyd yn yr Wyddgrug am fis, lle cafodd y cyfle i gydweithio ag Einion Evans (y Prifardd yn ddiweddarach.) Cangen arall o waith Eirwyn fel Llyfrgellydd Gweithgareddau oedd mynd ati i recordio pobl yn hel atgofion ar dâp ac yna byddai’r sgyrsiau’n cael eu trosglwyddo i gasetiau wedyn a’u rhoi ar fenthyg gan y Llyfrgell. Bu Eirwyn, fel rhan o’i waith yn y Llyfrgell, yn gyfrifol am greu cynllun a oedd yn dwyn y teitl ‘Arlunydd y Mis’; cynllun a oedd yn gwahodd arlunwyr lleol, un ar gyfer pob mis o’r flwyddyn, i arddangos tua deunaw o beintiadau o’u gwaith yn adran fenthyca Llyfrgell Hwlffordd. Bu Eirwyn hefyd yn gyfrifol am drefnu arddangosfa o waith yr arlunydd Aneurin Jones o Aberteifi yn Llyfrgell Abergwaun ym mis Awst 1986. Treuliodd bymtheg mlynedd yn gweithio fel Llyfrgellydd Gweithgareddau yn Llyfrgell Hwlffordd cyn ymddeol yn 1990.
Cystadlu
Aeth Eirwyn ati i gystadlu am y gadair am y tro cyntaf yn Eisteddfod Gadeiriol Clunderwen 1959. Testun y Gadair y flwyddyn honno oedd: ‘Cerdd gaeth neu rydd heb fod dros 100 llinell: “Y Ffordd Fawr”.’ Cyfansoddwyd y gerdd yn yr awyr agored. Enillodd y Gadair ar ei gynnig cyntaf, er mawr syndod i’w dad, na goeliodd ei fod wedi ennill y wobr tan iddo ddarllen am yr hanes yn y Western Mail drannoeth. Wedi iddo ennill y Gadair yn Eisteddfod Clunderwen, aeth ati i gyfansoddi yn gyson ar gyfer cystadleuaeth y Gadair mewn amryw o eisteddfodau lleol. Yn ystod blynyddoedd cynnar y 60au, enillodd ugain o gadeiriau mewn llai na thair blynedd. Neilltuwyd ystafell gyfan yn ei gartref a’i galw yn Stafell y Cadeiriau. Ymunodd â Chymdeithas Fforddolion Dyfed yn ardal Crymych o dan berswâd Lyn John o Flaenffos. Yng nghyfarfodydd y Fforddolion y daeth i gysylltiad â nifer o feirdd blaenllaw am y tro cyntaf a bu’r gwmnïaeth yn hwb iddo wrth geisio mynd i’r afael â barddoni o ddifrif. Yn ystod y cyfarfodydd hyn y bu iddo gwrdd â phrifardd am y tro cyntaf, a hwnnw oedd W J Gruffydd.
Downey, Idaho
Tref yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Downey, gan gynnwys:
Eirwyn George
Cystadlu
Oes aur eisteddfodol Eirwyn, heb os, oedd blynyddoedd cynnar y chwe degau. Penderfynodd Eirwyn gystadlu ar gystadleuaeth y Goron yn Eisteddfod Genedlaethol Abertawe 1982. Y testun oedd ‘Y Rhod’ a daeth yr ysfa heibio iddo gyfansoddi dilyniant o gerddi i rod amser mewn perthynas ag wyth o leoedd yn Sir Benfro. Aeth ati i gyfansoddi yn ystod pythefnos o eira a gafwyd ym mis Ionawr y flwyddyn honno. Daeth y newyddion  i Eirwyn ei fod wedi ennill y Goron ddeng niwrnod cyn yr Eisteddfod Genedlaethol. Brynach oedd ei ffugenw a choronwyd ef gan yr Archdderwydd ar y pryd, James Nicholas a oedd yn Brifathro yn Ysgol y Preseli pan oedd Eirwyn yn aelod o staff yno. Coronwyd ef ar ei draed; yr unig berson i gael ei goroni yn y fath ffordd yn hanes yr Eisteddfod Genedlaethol! Wedi iddo ennill y Goron yn Abertawe, aeth ati i gystadlu ar y gystadleuaeth unwaith yn rhagor. Y flwyddyn ddilynol, dyfarnwyd ei bryddest ‘Clymau’ yn yr ail safle, yn ôl Dr John Gwilym Jones a oedd yn traddodi’r feirniadaeth yn Eisteddfod Genedlaethol Llangefni. Y flwyddyn ddilynol yn Llanbedr Pont Steffan, dyfarnwyd ei bryddest ‘Llygaid’ yn ail gan un o’r beirniaid ac yn drydydd gan y ddau arall. Y flwyddyn wedyn yn Eisteddfod Genedlaethol Y Rhyl, gosodwyd ei ddilyniant o gerddi ‘Glannau’ yn y dosbarth cyntaf gan y tri beirniad hefyd. Aeth yn ei flaen wedyn i ennill ei ail Goron yn Eisteddfod Genedlaethol Llanelwedd yn 1993. ‘Llynnoedd’ oedd testun y gystadleuaeth. Pryddest oedd ei gerdd fuddugol ac ynddi mae Eirwyn yn ymateb i amgylchiadau pump o gleifion sy’n byw mewn cartref.
Gwleidyddiaeth
Mae Eirwyn yn genedlaetholwr, a chyn dechrau yn y Brifysgol hyd yn oed, roedd yn aelod o gangen Maenclochog o Blaid Cymru. Daeth i gysylltiad agos â D. J. Williams, Abergwaun, yn fuan wedi iddo adael yr ysgol. Yn ystod ei flwyddyn gyntaf yn Aberystwyth, cynhaliwyd Etholiad Cyffredinol 1966. E G Millward oedd ymgeisydd Plaid Cymru yng Ngheredigion y flwyddyn honno a bu Eirwyn yn canfasio drosto adeg gwyliau’r Pasg. Daeth yn aelod o Gymdeithas yr Iaith ar ddechrau ei gyfnod yn Aberystwyth a dechreuodd gymryd rhan ym mhrotestiadau Cymdeithas yr Iaith yn erbyn Seisnigrwydd y swyddfeydd post. Bu’n gorymdeithio yn Nolgellau, Machynlleth ac yn Llambed. Roedd hefyd yn un o’r criw a feddiannodd Swyddfa’r Post yn Aberystwyth. Penderfynodd peidio â dangos disg treth ei gar, am ei fod yn uniaith Saesneg, drwy gydol y pum mlynedd a dreuliodd yn y Brifysgol. Dangosodd ddisg du â’r geiriau ‘Disg Cymraeg Nawr’  mewn llythrennau gwyn a ddarparwyd gan Gymdeithas yr Iaith ar sgrin ei gar tan i’r awdurdodau ddarparu disg dwyieithog. Bu Etholiad Cyffredinol arall tra oedd Eirwyn yn fyfyriwr yn Aberystwyth, a hynny ar ei dymor olaf yno. Ymgeisydd Plaid Cymru yng Ngheredigion y tro hwn oedd Hywel ap Robert a bu Eirwyn yn canfasio eto ar ran y Blaid.
Dolenni Allanol
http://www.cadeiriau.cymru/
Abi Ofarim
bawd|245px|Abi ac Esther Ofarim (1963) bawd|245px|Gyda'i wraig Esther ym 1968 Cerddor a dawnswr o Israel oedd Abi Ofarim (ganwyd Avraham Reichstadt (5 Hydref 1937 – 4 Mai 2018).
Fe'i ganwyd yn Safed, Palesteina. Priododd y cantores Esther Ofarim ym 1961; ysgarodd y cwpl yn 1970.
Harriston, Virginia
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Virginia, yw .
Ketchum, Idaho
Tref yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Ketchum, gan gynnwys:
Catetinho
300px|bawd|de|Catetinho Tŷ yn ardal Gama, Brasil yw'r Catetinho a godwyd yn 1956; hwn yw gweithle cyntaf Arlywydd Brasil, Juscelino Kubitschek.
Hanes
Daw'r enw Catetinho o adeilad swyddogol yr Arlywydd: Palas Catete; fe'i codwyd gan rosiect Oscar Niemeyer - mewn 10 diwrnod yn Nhachwedd 1956. Mae'n adeilad syml, allan o bren ac fe'i adnabyddir fel "Tábuas Palace".
Lleolwyd yr adeilad fel bod ychydig o dir rhwng yr Arlywydd a'i weithwyr, a oeddent bryd hynny yn byw mewn pebyll neu gytiau.
Abraham Garrod Thomas
Roedd Syr Abraham Garrod Thomas (5 Hydref 1853 – 30 Ionawr 1931) yn feddyg, dyngarwr, ynad, gwleidydd ag yn Aelod Seneddol Cymreig.
Bywyd
Ganwyd ym Mhanteryrod, ger Aberaeron yng Ngheredigion, roedd yn fab i Lewis Thomas; roedd ei frawd hyn, John Aeron Thomas, ag oedd yn gyfreithiwr a dyn busnes, hefyd yn Aelod Seneddol. Roedd e'n siaradwr Cymraeg hyd at yr oedran 13, a cafodd ei addysgu yn Aberdaugleddau. Ym Mhrifysgol Caeredin graddiodd fel M.B. yn 1876, y flwyddyn honno fe ddaeth yn aelod o 'the Royal College of Surgeons of England'. Ar ôl iddo raddio fe astudiodd yn Berlin a Vienna. Daethpwyd yn M.D. yng Nghaeredin yn 1878, a dechreuodd gweithio yng Nghasnewydd. Yn 1892 fe sefydlodd y South Wales Argus. Yn 1915 rhoddodd y ty, 25 Clytha Park, Casnewydd, er mwyn trin plant gyda tiwberciwlosis. Roedd yn berchen ar Mansion House, Casnewydd.
Gwleidyddiaeth
Apwyntiwyd Thomas yn Siryf Sir Aberteifi ar gyfer y flwyddyn 1900. Cafodd ei ethol yn aelod seneddol o'r  Blaid Ryddfrydol (DU) ar gyfer De Sir Fynwy mewn isetholiad ym 1917, ond ni safodd eto ar ôl hynny. Yn ystod isetholiad Casnewydd ym 1922, roedd yn llywydd ar y Gymdeithas Rhyddfrydol lleol, fe oedd y cyntaf i gael ei gysylltu a i sefyll fel ymgeisydd Rhyddfrydol, ond yn y diwedd fe dewisiwyd William Lynden Moore a oedd yn niwtral yn t gwrthdarw rhwng Rhyddfrydwyr Asquith a cefnogwyr David Lloyd George.
Teulu
Ym 1879 priododd Thomas a Eleanor, merch i Richard Hughes Richards o Gasnewydd. Eu mab oedd y cemegydd Richard Noel Garrod-Thomas.
Cyfeiriadau
'
Lincoln Park, Colorado
Ardal a ddynodwyd gan y cyfrifiad yn, yn nhalaith Colorado, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Lincoln Park, gan gynnwys:
Gêm fideo
Gêm fideo yw gêm electronig sy'n galluogi defnyddiwr i ryngweithio â dyfais fideo, megis sgrin deledu neu fonitor cyfrifiadur, i gynhyrchu adborth gweledol er mwyn difyrrwch.
Teclynnau
Mae'r teclynnau a defnyddi'r i chware gemau fideo yn cael eu galw'n platfformau; enghreifftiau o'r rhain yw cyfrifiaduron personol neu gonsolau gêm fideo. Mae'r platfformau hyn yn amrywio o gyfrifiaduron prif ffrâm fawr i ddyfeisiau cyfrifiadurol bach ar gyfer cledr llaw.
Metroid Prime
bawd|Fersiwn Gogledd America o glawr bocs Metroid Prime Mae Metroid Prime yn gêm fideo antur person-cyntaf a ddatblygwyd gan Retro Studios a Nintendo ar gyfer gêm fideo consol GameCube.
Gêm fideo
Teclynnau
Bu gemau fideo arcêd, lle'r oedd cydrannau'r gêm wedi'u lleoli mewn cist fawr, fel arfer yn cael eu gweithredu gan ddarn arian, yn boblogaidd yn y 1980au mewn arcedau fideo a thafarnau. Bellach mae eu poblogrwydd wedi gostwng wrth i gonsolau gêm fideo cartref dod yn hygyrch. Ymysg y consolau gêm fideo cartref poblogaidd mae PlayStation 4, Xbox One a Nintendo Switch a gemau i'w chware ar gyfrifiaduron a ffonau symudol.
Metroid Prime
Fe'i rhyddhawyd yng Ngogledd America ar 17 Tachwedd 2002, ac yn Japan ac Ewrop y flwyddyn ganlynol. Metroid Prime yw'r pumed gêm yn y gyfres Metroid, a'r gêm Metroid cyntaf i ddefnyddio graffeg gyfrifiadurol 3D. Gan fod ymchwilio'n cymryd blaenoriaeth dros ymladd, mae Nintendo yn dosbarthu'r gêm fel 'gêm antur' yn hytrach na 'gêm saethwr'. Ar yr un diwrnod ag y rhyddhawyd Metroid Prime yng Ngogledd America, rhyddhaodd Nintendo 'Game Boy Advance', Metroid Fusion, gan ddychwelyd at y gyfres Metroid ar ôl seibiant o wyth mlynedd yn dilyn Super Metroid (1994).
Gêm fideo
Teclynnau
Fel arfer, mae chwaraewyr yn gwylio'r gêm ar sgrin fideo neu fonitor teledu neu gyfrifiadur, neu weithiau ar goglau arddangos rhith-realiti. Yn aml mae bydd effeithiau sain i gyd fynd a'r gêm, gan gynnwys cerddoriaeth, llinellau gan actorion llais ac effeithiau sain yn dod o uchelseinyddion neu glustffonau.
Hanes
chwith|bawd|100x100px|O X O ar bapur Mae'n anodd dweud, efo sicrwydd, pa bryd y dyfeisiwyd y gêm fideo gyntaf. Bu nifer o'r datblygiadau gellir eu lled disgrifio fel gemau fideo wedi codi fel rhan o esblygiad y cyfrifiadur er mwyn arbrofi galluoedd cyfrifiaduron, yn hytrach nag am ddifyrrwch pur. Cynigiodd y mathemategydd a'r peiriannydd Claude Shannon, ym 1950, y gellid creu rhaglen cyfrifiaduron i chwarae gwyddbwyll, gan awgrymu'r posibilrwydd o greu cyfrifiadur a all feddwl. Ysgogodd awgrym Shannon ar lawer o ymchwil i greu rhaglenni gwyddbwyll a draffts gan wyddonwyr oedd a mwy o ddiddordeb ym maes deallusrwydd artiffisial nag ym maes adloniant.
Mae rhai yn hawlio mae OXO, gêm wedi ei selio ar y gêm papur lle mae chwaraewr yn rhoi X neu O mewn blwch naw sgwâr, yw'r gêm fideo gynharaf. Fe'i cynhyrchwyd gan A S Douglas o Brifysgol Caergrawn t ym 1952. Ond fe'i cynhyrchwyd fel rhan o thesis academaidd ar sut gall bod dynol rhyngweithio a chyfrifiadur, yn hytrach na fel difyrrwch pur o gael hwyl wrth chware'r gêm O X O.
Mae'n debyg mae Pong, gem tennis bwrdd, a gynhyrchwyd gan gwmni Atari ym 1972 oedd y gêm fideo "pur" llwyddiannus cyntaf i'w cynhyrchu. Space Invaders, gêm saethu targedau symudol, a chynhyrchwyd ym 1978, dechreuodd llwyddiant y diwydiant gemau arcêd.
Gwobr Datblygwyr Gemau Fideo'r Flwyddyn
Gwobr Datblygwyr Gemau Fideo'r Flwyddyn (GDCA) yw prif wobr y diwydiant gemau cyfrifiadurol, a gyflwynir yn flynyddol yng Nghynhadledd Datblygwyr Gemau (Game Developers Conference (GDC)). Hwn yw'r cyfarfod mwyaf o'i fath drwy'r byd ar gyfer datblygwyr 'gemau fideo' proffesiynol, ac fei'i chynhelir ym Mawrth yn San Francisco fel arfer.
Sefydlwyd y Wobr yn 2001, ac fe'i rhoddir i'r gemau gorau a ymddangosodd y flwyddyn cyn y gynhadledd. Dim ond datblygwyr gemau sy'n cael pleidleisio ac ystyrir y wobr y pwysicaf a'r mwyaf anrhydeddus yn y byd gemau cyfrifiadurol.
Hyd at Ionawr 2018 dim ond 3 cwmni sydd wedi cipio'r wobr mwya nag unwaith:
Crystal, Michigan
Treflan yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Cos Cob, Connecticut
Ardal a ddynodwyd gan y cyfrifiad yn, yn nhalaith Connecticut, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Cos Cob, gan gynnwys:
Mountain Home, Idaho
Dinas yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Mountain Home, gan gynnwys:
Altoona, Washington
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Washington, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Altoona, gan gynnwys:
Spirit Lake, Idaho
Tref yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Mancos, Colorado
Tref yn, yn nhalaith Colorado, yw .
Spirit Lake, Idaho
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Spirit Lake, gan gynnwys:
Mancos, Colorado
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Mancos, gan gynnwys:
Fayette, Michigan
Treflan yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Gwe-Awê
Gwefan Gymraeg ar ffurf cyfeiriadur o wefannau a phobol oedd Gwe-Awê; ei bwrpas oedd hyrwyddo cymuned Gymreig ar y we. Y gwefeistr oedd Alun Rhys Jones a oedd ar y pryd yn fyfyriwr ymchwil mewn Bywyd Artifisial (ALife) yn Adran Gyfrifiadureg Prifysgol Manceinion. Roedd y wefan yn cynnwys cylchgrawn gwyddoniaeth newydd o'r enw "DELTA" ac yn caniatau i ddefnyddwyr greu 'dalen cartref' neu 'Hafan' eu hunain a hynny am ddim.
Fayette, Michigan
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Fayette, gan gynnwys:
Gwe-Awê
Cyhoeddodd Alun Rhys Jones fodolaeth y wefan Gwe-Awê ar restr drafod WELSH-L ar 2 Mai 1995, fis wedi lansio'r wefan Gymraeg gyntaf, Curiad.
Alun Rhys Jones
Wedi graddio, dychwelodd i Gymru gan ddechrau cwmni 'Technoleg Gwe' yn 1996, gyda'i swyddfa ym Mharc Menai, Bangor. Cofrestrodd y parth 'wales.com' yn 1995 ynghyd â fersiynau org/net - gwerthwyd rhain yn ddiweddarach. Roedd y cwmni yn datblygu gwefannau a gwasanaethau ar lein. Aeth Rhys ymlaen i sefydlu gwasanaeth taliadau ar lein SecureTrading, sydd a'i bencadlys yn dal ym Mangor. Wedi gwerthu y cwmni, aeth ymlaen i sefydlu nifer o gwmniau eraill yn cynnwys Sanoodi (gwefan ar gyfer mapio gweithgareddau yr awyr agored), Accountis (gwasanaeth ar gyfer anfonebau electronig) a Bookry (gwasanaeth creu llyfrau rhyngweithiol iBooks).
Lowell, Kansas
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Kansas, yw .
Dalton, Michigan
Treflan yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Dalton, gan gynnwys:
Caplan
bawd|Caplan [[Eglwys Loegr|Anglicanaidd yn y Fyddin Brydeinig yn paratoi'r allor yn ei gapel, rhyw 200 llath o flaen y gad ar Ffrynt y Gorllewin yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf (1918).]] Clerigwr sydd yn cynnal gwasanaethau crefyddol mewn sefydliad sydd fel arall yn seciwlar yw caplan. Ceir caplaniaid mewn ysbytai, ysgolion a phrifysgolion, carchardai, y lluoedd arfog, yr heddlu, y frigâd dân, a busnesau.
Auburn, Wyoming
Ardal a ddynodwyd gan y cyfrifiad yn, yn nhalaith Wyoming, yw .
Caplan
Caplaniaid ar y môr
bawd|chwith|Dau gaplan o [[Llynges yr Unol Daleithiau|Lynges yr Unol Daleithiau yn codi'r groes Gristnogol ar fwrdd hedfan yr USS Nimitz ar Ddydd Sul y Pasg 2003.]] Oherwydd peryglon bywyd ar y môr, mae presenoldeb cynghorwyr crefyddol ar longau wedi cysuro morwyr ers oesoedd yr Henfyd. Mae'n debyg i forwyr Ffenicia a Charthago deithio gydag offeiriaid i alw ar nawdd Asherah, duwies y môr. Aeth daroganwyr ar longau rhyfel y Rhufeiniaid i ddehongli'r argoelion a rhagweld buddugoliaeth neu fethiant yn y frwydr i ddod. Yn yr oes fodern, dynodir caplaniaid yn anymladdwyr yn ôl Confesiynau Genefa.
Auburn, Wyoming
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Auburn, gan gynnwys:
Taft, Louisiana
Ardal a ddynodwyd gan y cyfrifiad yn, yn nhalaith Louisiana, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Taft, gan gynnwys:
Cynfodolaeth
Cred neu athrawiaeth grefyddol yw cynfodolaeth sydd yn haeru bodolaeth yr enaid cyn y bywyd presennol. Gelwir y rhai a gredant yng nghynfodolaeth eneidiau yn gynfodoliaid. Credant nid yw'r enaid yn uno â'r corff hyd nes y cenedlir neu y genir y person y byddai wedi ei bwriadu ar ei gyfer.
Arddelai cynfodolaeth gan sawl athroniaeth ac enwad yn yr Henfyd, ac y mae wedi bod yn gred gyffredin gan gyfrinwyr hen a diweddar. Dyma ydoedd barn Pythagoras, Platon a’i ganlynwyr, a’r Cabalyddion ymysg yr Iddewon.
Yng Nghristnogaeth, cynfodolaeth eneidiau yw’r athrawiaeth fod Duw, yng nghreadigaeth y byd, wedi creu eneidiau'r holl ddynolryw. Dysgid yr athrawiaeth gan Justin Ferthyr, Origen, ac eraill o Dadau'r Eglwys. Cafodd y gred ei chondemnio gan Synod Caergystennin yn y 540au. Gelwir yr athrawiaeth ddiwinyddol sy'n dal bod yr enaid yn cael ei greu yn uniongyrchol pan y cynhyrchir y corff yn greadaeth yr enaid, a'r athrawiaeth sy'n dal ei fod yn cael ei genhedlu gan y rhieni yn draddugiaeth.
Potlatch, Idaho
Dinas yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Potlatch, gan gynnwys:
Kickapoo Site 2, Kansas
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Kansas, yw .
Lowgap, Gogledd Carolina
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn Surry County, yn nhalaith Gogledd Carolina, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Lowgap, gan gynnwys:
Bellingham, Massachusetts
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Bellingham, gan gynnwys:
Ellendale, Delaware
Tref yn, yn nhalaith Delaware, yw .
Kickapoo Site 5, Kansas
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Kansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Kickapoo Site 5, gan gynnwys:
Spencer, Idaho
Tref yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Spencer, gan gynnwys:
Woodmoor, Colorado
Ardal a ddynodwyd gan y cyfrifiad yn, yn nhalaith Colorado, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Woodmoor, gan gynnwys:
Northchase, Gogledd Carolina
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Gogledd Carolina, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Northchase, gan gynnwys:
Clayton, Idaho
Dinas yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Kickapoo Site 6, Kansas
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Kansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Kickapoo Site 6, gan gynnwys:
Melba, Idaho
Dinas yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Cadair gefn ffyn Gymreig
Math o gadair bren a wneid yng Nghymru ers yr Oesoedd Canol yw'r gadair gefn ffyn Gymreig. Gellir ei hystyried yn ffurf ar gadair Windsor. Mae'n nodweddiadol o ddodrefn cyntefig y werin Gymreig.
Westcliffe, Colorado
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Westcliffe, gan gynnwys:
Cadair gefn ffyn Gymreig
Ceir amryw o siapiau i gadeiriau cefn ffyn, ond y nodwedd sy'n gyffredin iddynt yw'r crib o ffyn tenau sydd yn ffurfio'r cefn. Mae gan nifer o'r hen gadeiriau fraich gam a wneid o ddarn o goed sydd wedi tyfu felly. Câi'r fraich ei dal yn ei lle gan ffyn a osodir mewn creuau yn y sedd. Fel arfer câi'r coesau eu cerfio yn hytrach na'u turnio, a'u gosod ar ogwydd i roi golwg neilltuol i'r gadair.
Southern Ute, Colorado
Ardal a ddynodwyd gan y cyfrifiad yn, yn nhalaith Colorado, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Southern Ute, gan gynnwys:
Watson, Louisiana
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Watson, gan gynnwys:
Fontanet, Indiana
Ardal a ddynodwyd gan y cyfrifiad yn, yn nhalaith Indiana, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Fontanet, gan gynnwys:
Shelley, Idaho
Tref yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Shelley, gan gynnwys:
Dawns forys Gotswold
Mae Dawns forys Gotswold  y ddawns forys mwyaf cyffredin, ac yn dod yn wreiddiol o de canolbarth Lloegr, yn cynnwys Swydd Gaerloyw, Swydd Rydychen, Swydd Northampton a Swydd Warwick. Fel arfer, mae dawns yn cynnwys 6 neu 8 o ddawnswyr, yn ddefnyddio hancesi neu ffyn.
Otis, Colorado
Tref yn, yn nhalaith Colorado, yw .
Fernan Lake Village, Idaho
Tref yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Otis, Colorado
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Otis, gan gynnwys:
Fernan Lake Village, Idaho
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Fernan Lake Village, gan gynnwys:
Kickapoo Site 7, Kansas
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Kansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Kickapoo Site 7, gan gynnwys:
Diwydiant gwlân yn Sir Gaernarfon
Roedd diwydiant gwlân yn Sir Gaernarfon yn dipyn mwy na'r hyn oedd yn Sir Fôn a hynny oherwydd traddodiad amaethyddol y Sir o gadw diadellau mawr o ddefaid. Yn debyg i siroedd eraill Gogledd Cymru, trefn y dydd hyd at y 19g cynnar, oedd nyddu a gweu yn y cartref. Roedd gwlân yn cael ei liwio yn y cartref hefyd, fel yn nhref Gwydir rhwng 1809-11 lle'r oedd 'much woollen yarn is spun and woven into a chequered stuff dyed at home'. Roedd casglu cen ar gyfer lliwio gwlân gartref yn bwysig yn sawl rhan o'r Sir fel yn Rhiw ym Mhenrhyn Llyn.
Pandai
Awgryma'r dosbarthiad o bandai, hyd yn oed yn 1809, fod gweu yn boblogaidd iawn yn Sir Gaernarfon. Mae'r cyfeiriad cyntaf at bandy yn 1427 lle disgrifir melin yn Llandygai fel pandy. Er hynny, agorodd melinau eraill yn ystod yr 16g a'r 17g.
Noda Hall fodolaeth pedair ar ddeg pandy arbenigol. Roedd rhain yn Betws-y-Coed, Penmachno, trefgordd Eidda (Ysbyty Ifan), Dolwyddelan, Bangor, Llanddeiniolen, Llanfair Isgaer, Llanrug, Penmorfa, Chwilog, Llannor (dwy), Abersoch, Aberdaron (dwy). Mae tystiolaeth o enwau-llefydd a dogfennau yn awgrymu bod pandai wedi bodoli ar un adeg yn y llefydd canlynol: Betws Garmon, Dolbenmaen, Eidda, Henllys, Llanbeblig, Llandygai, Llanddeiniolen, Llanengan (dwy), Llanllechid, Llanllyfni, Llaniestyn, Llanrug (dwy), Llanwnda, Penmachno, Ystumcegid, Aberdaron, Bryncroes, Llanystumdwy, Mynytho, Llannor, Llanfairfechan ac Henryd.
Melinau
Erbyn 1820 roedd melinau mwy cynhwysfawr ar waith lle defyddiwyd peiriannau i greu pob mathau o ddefnyddiau fel un o'r melinau mwyaf adnabyddus - Melin Bryncir yn Garndolbenmaen. Yn 1850 roedd y melinau canlynol yn cynhyrchu: Caernarfon (Royal neu Peblig Factory), Llanwnda, Y Ffôr, Nanhoron, Eden, Beddgelert (Craflwyn), Penmachno (Ffatri Uchaf), Penmachno (Paddock), Penmachno (Melinau Pandy), Penmachno (Ffatri Uchaf), Llanrug, Tryfan, Dolgarrog, Pwllheli (Ffatri Dâr), Chwilog (Plas Du), Garndolbenmaen (Bryncir), Garndolbenmaen (Garn), Pen-y-groes (Llyfnwy), Pen-y-groes (Tai Lôn), Rhoshirwaun (Pencaerau), Betws-y-Coed, Dolwyddelan.
Metro Adelaide
bawd|250px Mae Metro Adelaide yn rhwydwaith o reilffyrdd, tramffyrdd a gwasanaethau bws yn Adelaide, De Awstralia.
Bysiau
Caniateir mynd am ddim ar fysiau 98A, 98C, 99A & 99C, sy'n cylchu'r ddinas ac yn ei chysylltu â Gogledd Adelaide.
O-Bahn
Mae O-Bahn Adelaide yn ffordd arbennig ar gyfer bysiau, rhwng Gilberton a Tea Tree Gully. Caniateir i'r bysiau deithio'n gyflymach yma nac ar ffydd confensional.
Hasty, Colorado
Ardal a ddynodwyd gan y cyfrifiad yn, yn nhalaith Colorado, yw .
Canolfan y Morlan
Mae Canolfan y Morlan yn ganolfan gymunedol, grefyddol ar gyfer tref Aberystwyth. Agorwyd hi yn 2005. Cynhelir digwyddiadau amrywiol ynddi o ddramâu, clybiau ymarfer cordd a dawns, eisteddfodau, arddangosfeydd celf, ffeiriau Nadolig a chyngherddau. Lleolir y ganolfan ychydig i'r gogledd o ganol tref Aberystwyth ar gyffordd Morfa Mawr, Rhodfa'r Gogledd a Stryd y Faenor, wrth ymyl yr A487 o fewn ffiniau'r dref Fictorianaidd.
Hasty, Colorado
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Hasty, gan gynnwys:
Canolfan y Morlan
Hanes y lleoliad
Saif Morlan ar safle hen gapel Seilo a oedd yn cynnwys y capel ei hun, ysgoldy a mans (Beth-seilun). Ffrwyth gweledigaeth aelodau Capel y Morfa ydyw, ac yn adlewyrchiad o awydd yr aelodau i sefydlu canolfan bwrpasol fyddai’n estyn allan i’r gymuned a’i gwasanaethu.
Sefydlwyd Capel y Morfa yn 1989 pan unodd cynulleidfaoedd Seilo a Salem, gan benderfynu defnyddio adeiladau Salem, yn Stryd Portland, ar gyfer addoli ar y Sul.
Erbyn 1995, roedd adeilad Seilo wedi’i ddymchwel ond roedd yr ysgoldy yn parhau i sefyll ac yn dal i gael ei ddefnyddio gan Gapel y Morfa er bod ei gyflwr yn dirywio. Roedd yr awydd i sefydlu canolfan bwrpasol yn parhau hefyd – canolfan fyddai’n gweithredu fel pont rhwng yr eglwys a chymunedau Aberystwyth a thu hwnt gan roi sylw arbennig i berthynas ffydd a diwylliant a hynny yn yr ystyr ehangaf.
Lebanon, Tennessee
Dinas yn, yn nhalaith Tennessee, yw .
Canolfan y Morlan
Hanes y lleoliad
Ar ôl rhyw ddeng mlynedd o waith caled i sicrhau cyllid digonol a’r caniatâd cynllunio angenrheidiol, agorodd Morlan ym mis Ebrill 2005.
Lebanon, Tennessee
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Lebanon, gan gynnwys:
Canolfan y Morlan
Hanes y lleoliad
Erys Morlan yn rhan greiddiol o genhadaeth a thystiolaeth Capel y Morfa (sydd ei hun yn rhan o Eglwys Bresbyteraidd Cymru).
Adeilad ac adnoddau
bawd|Canolfan y Morlan, Aberystwyth, entrance Roedd yr ysgoldy wedi’i adnewyddu a’i gysylltu â Beth-seilun i greu’r ganolfan fodern, aml-bwrpas a welir heddiw. Mae’r ysgoldy ei hun bellach yn neuadd fawr ag adnoddau ar gyfer perfformiadau cerddorol a theatrig ac Ystafell Werdd sydd hefyd yn gweithredu fel ystafell bwyllgor. Ceir ail ystafell bwyllgor (Ystafell Dawel), swyddfa a Bar Coffi ar lawr gwaelod Beth-Seilun, a datblygwyd rhan o’r estyniad newydd yn oriel gelf.
Neuadd
Ceir Neuadd amlbwrpas sy'n addas ar gyfer cyngherddau, dramâu, ffeiriau o bob math, dosbarthiadau dawns a chadw’n heini, pwyllgorau mawr, darlithoedd, cyfarfodydd cyhoeddus, partïon priodas, a mwy!
Gellir defnyddio cadeiriau a byrddau i addasu’r ystafell yn unol ag anghenion y digwyddiad ac, os oes angen, mae modd defnyddio llenni i greu gofod llai, mwy agos atoch.
Maint: tua 10.9m x 16.5m gyda chapasiti i tua 150 person (trefniant theatr) a tua 100 (trefniant cabaret).
Yr Ystafell Werdd
Ystafell llawr pren sy'n addas ar gyfer pwyllgorau, hyfforddiant, anerchiadau bach, dosbarthiadau celf.
Maint, tua 4.5m x 5m gyda chapasiti i 16 person (trefniant pwyllgor)
Yr Ystafell Dawel
Ystafell gyfforddus sy'n addas ar gyfer cylchoedd trafod, grwpiau addoli bach, sesiynau ymdawelu, pwyllgorau bach.
Maint: tua 3.5m x 4m, capasiti i 10 person (trefniant pwyllgor)
Bar Coffi
Gofod cyfforddus gyda lle i ryw 16 eistedd (ond mae hefyd lle i eistedd yn yr Oriel gyfagos). Addas iawn ar gyfer boreau coffi neu achlysuron tebyg, ond gellir ei ddefnyddio hefyd fel man cyfarfod anffurfiol. Adnoddau arlwyo syml ar gael.
Amcanion y Morlan
Nodir amcanion y Morlan ar wefan, fel bod yn ganolfan gymunedol a fydd yn:
Porters Neck, Gogledd Carolina
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Gogledd Carolina, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Porters Neck, gan gynnwys:
Ecru, Mississippi
Tref yn, yn nhalaith Mississippi, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Ecru, gan gynnwys:
Hoopers Creek, Gogledd Carolina
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Gogledd Carolina, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Hoopers Creek, gan gynnwys:
Aneurin Evans
Astudiodd ffiseg ym Mhrifysgol Cymru, Aberystwyth gan raddio yn 1968 ac enillodd ei ddoethuriaeth ar bwnc astroffiseg yno ym 1972.
Ysgrifennodd y llyfr Serydda (1982).
Achos llys Altsasu
bawd|Protestiadau yn 2016 yn erbyn dulliau "llawdrwm" Llywodraeth Sbaen. bawd|Trigolion Nafarroa yn dangos eu gwrthwynebiad y tu allan i Lys Audiencia Nacional yn Madrid, Sbaen; Ebrill 2018. Ystyrir achos llys Altsasu yn achos hynod bwysig parthed diffiniad Sbaen o 'derfysgaeth'. Ar 15 Hydref 2016 wedi ffrwgwd mewn tafarn yn nhref Altsasu, Nafarroa, Gwlad y Basg, arestiwyd wyth o lanciau lleol am anafu dau Guardia Civil, sef heddweision milwrol Sbaen a'u partneriaid. Dywedir iddynt ddioddef anafiadau "seicolegol".
Ers Hydref 2016 cadwyd tri o'r wyth llanc yn y ddalfa, a throsglwyddwyd eu hachos o Iruña, Nafarroa ('Navarre' yn Sbaeneg), fel sy'n arferol i achosion o gamfihafio, i lys arbennig yn Madrid, yr Audiencia Nacional, a fydd yn eistedd ym Mai 2018. Rhyddhawyd y 5 arall ar fechniaeth. Trosglwyddwyd yr achos yn eu herbyn yn dilyn cais gan Tribunal Supremo de España, sef uchel lys Sbaen, sy'n cael ei reoli'n uniongyrchol gan Lywodraeth Sbaen, yn wahanol i weddill gwledydd Ewrop, ble mae llywodraeth a llysoedd bron yn gyfangwbwl ar wahân. Gwnaed y cais wedi i'r llys lleol yn Iruña daflyd y cyhuddiad o derfysgaeth allan drwy'r ffenest.
Mae'r llanciau'n wynebu 62 mlynedd o garchar, ar wahân i un o'r llanciau sy'n wynebu 12 blwyddyn.
Llawdrwm
Ymhlith y cyrff hynny sydd wedi mynegi cytuno gyda dulliau'r Llywodraeth yn yr achos yma mae plaid geidwadol Sbaen, Partido Popular a Ciudadanos (Basgeg: Hiritarrak) gan fynegi fod cysylltiad rhwng y llanciau ag ETA (Euskadi Ta Askatasuna), mudiad sy'n hawlio annibyniaeth i Wlad y Basg. Yn ôl Amnest Rhyngwladol, fodd bynnag, ni ddylid ystyried y troseddwyr yn 'derfysgwyr' a bod y dull maen nhw'n cael eu trin gan Sbaen yn llawer rhy llawdrwm.
Parma, Idaho
Dinas yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Parma, gan gynnwys:
Lowell, Vermont
Tref yn, yn nhalaith Vermont, yw .
Craigsville, Virginia
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Craigsville, gan gynnwys:
Niwot, Colorado
Ardal a ddynodwyd gan y cyfrifiad yn, yn nhalaith Colorado, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Niwot, gan gynnwys:
Gwilym Roberts
Gwleidydd Cymreig oedd Gwilym Edffrwd Roberts (7 Awst 1928 – 15 Mawrth 2018). Roedd yn aelod seneddol San Steffan y Blaid Lafur dros De Swydd Bedford rhwng 1966 a 1970, ac aelod seneddol San Steffan dros Cannock rhwng 1974 a 1983.
Cafodd Roberts ei addysg yn Ysgol Ramadeg Brynrefail ac ym Mhrifysgol Cymru.
Basalt, Idaho
Tref yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Basalt, gan gynnwys:
Beilïaeth
Ardal neu diriogaeth dan awdurdod beili yw beilïaeth. Y ddwy enghraifft amlycaf yn y byd cyfoes yw Beilïaeth Ynys y Garn a Beilïaeth Jersey yn Ynysoedd y Sianel, dwy diriogaeth sydd yn ddibynnol ar y Goron Brydeinig ond sydd y tu allan i awdurdodaeth Senedd y Deyrnas Unedig.
Coombe (gwahaniaethu)
Daw'r gair Coombe o'r Gelteg "cumbā" (Cwm yn Gymraeg) ac mae'n ymddangos mewn sawl enw lle. Gallai gyfeiro at:
Cernyw
(Komm yw'r enw Cernyweg am "Coombe".)
Moose Wilson Road, Wyoming
Ardal a ddynodwyd gan y cyfrifiad yn, yn nhalaith Wyoming, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Moose Wilson Road, gan gynnwys:
Concord, Massachusetts
Tref yn, yn nhalaith Massachusetts, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Concord, gan gynnwys:
Blue Clay Farms, Gogledd Carolina
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Gogledd Carolina, yw .
Dodrefn Cymru
bawd|Ystafell â chelfi, gan gynnwys dresel Gymreig, yn y 1910au. bawd|Ystafell fwyta mewn tŷ yn [[Rhaeadr Gwy yn y 1910au.]] Yn debyg i bensaernïaeth a dillad Cymru, traddodiad cyntefig a gwerinol ar y cyfan sydd gan Gymru o ran ei dodrefn.
Blue Clay Farms, Gogledd Carolina
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Blue Clay Farms, gan gynnwys:
Dodrefn Cymru
Cistiau
Ffurf ar gist sydd yn unigryw i Gymru yw'r coffer bach neu gist Feibl Gymreig, a ddefnyddid i gadw'r Beibl teuluol a dogfennau pwysig.
Cypyrddau
Yn yr 16g roedd y cwpwrdd deuddarn yn boblogaidd yng Nghymru. Cafwyd hefyd y cwpwrdd tridarn, a defnyddiwyd y rhain i gadw ac arddangos llestri arian a phiwter a chrochenwaith. Yn ddiweddarach cafodd drysau gwydr eu gosod ar gypyrddau. Datblygodd y ddresel Gymreig yn ffurf benodol ar ddresel i arddangos llestri.
Byrddau
Yn hanesyddol, cedwid byrddau trestl yn y neuadd a'r bwthyn fel ei gilydd. Yn ddiweddarach daeth byrddau cadarn, gyda choesau parhaol ac estynyddion, yn gyffredin.
Seddau
Am amser maith, eisteddai'r werin ar feinciau yn eu tai. Datblygodd cadeiriau o seddau bocs. Gwneid cadeiriau cefn ffyn yng Nghymru ers y 13g.
Gwlâu
Bu crud pren y baban yn drysor teuluol ymhlith y werin Gymreig.
Venice, Louisiana
Ardal a ddynodwyd gan y cyfrifiad yn, yn nhalaith Louisiana, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Venice, gan gynnwys:
Rye, New Hampshire
Tref yn, yn nhalaith New Hampshire, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Rye, gan gynnwys:
Hay, Washington
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Washington, yw .
Culdesac, Idaho
Dinas yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Hayfield, Virginia
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn Frederick County, yn nhalaith Virginia, yw .
Hay, Washington
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Hay, gan gynnwys:
Culdesac, Idaho
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Culdesac, gan gynnwys:
Hayfield, Virginia
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Hayfield, gan gynnwys:
Gwladwriaeth ragod
Gwladwriaeth, fel arfer un fach a heb fawr o rym, a leolir rhwng dwy wladwriaeth fwy o faint sydd yn gwrthwynebu ei gilydd yw gwladwriaeth ragod neu wladwriaethau glustog. Er bod y fath sefyllfa yn ymddangos yn beryglus, mae'n debyg byddai presenoldeb y wladwriaeth ragod yn annog y pwerau mwyach i beidio â rhyfela yn yr ardal nac i oresgyn neu gyfeddiannu'r wladwriaeth lai. Fodd bynnag, weithiau bydd y pwerau mwyach yn cytuno i oresgyn y wladwriaeth lai a rhannu'r diriogaeth rhyngddynt eu hunain. Yn y 19g a dechrau'r 20g, cafodd gwladwriaethau rhagod eu sefydlu'n bwrpasol er cadw'r heddwch, er enghraifft y Rheindir rhwng Ffrainc a'r Almaen a gafodd ei dadfilwroli yn y cyfnod rhwng y rhyfeloedd.
Dayton, Michigan
Treflan yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Dayton, gan gynnwys:
Dalton Gardens, Idaho
Tref yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Huguley, Alabama
Ardal a ddynodwyd gan y cyfrifiad yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Huguley, gan gynnwys:
Wendell, Idaho
Dinas yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Wendell, gan gynnwys:
De Lamar, Idaho
Tref anghyfannedd yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Annie Brewer
Nyrs Cymreig a wasanaethodd ar y ffrynt yn Ffrainc trwy gydol y Rhyfel Byd Cyntaf oedd Annie Elizabeth Brewer (21 Tachwedd 1874 - 30 Ionawr 1921), a oedd hefyd yn cael ei elw'n Nancy. Cafodd hi ei hanafu mewn ymosodiad sielio, er hynny parhaodd efo'i gwaith. Enillodd hi'r Legion d'Honneur a'r Croix de Guerre, sy'n ei gwneud hi'n un o nyrsys mwyaf addurnedig o unrhyw wlad a fu'n gwasanaethu yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Ar ddiwedd y rhyfel derbyniodd y Fedal Buddugoliaeth a'r Fedal Rhyfel gan lywodraeth y Deyrnas Unedig, er hynny nid yw safle ei bedd yn cael ei gydnabod na'i anrhydeddu gan Gomisiwn Beddau Rhyfel y Gymanwlad.
Cefndir
Ganwyd Brewer yng Nghasnewydd (yn Sir Fynwy y pryd hynny), yn ferch hynaf i John Brewer a Jessie ei wraig. Bu John yn gweithio mewn ffatri hoelion ar adeg geni Annie cyn symud ymlaen i weithio mewn siop groser.
Priododd gyrrwr ambiwlans Ffrengig, Daniel Mistrick, gan ei briodi ar faes y gad yn Verdun.
Gyrfa nyrsio
Ym 1899 cymhwysodd Brewer yn nyrs i bobl a salwch meddwl. Wedi hynny bu'n gweithio mewn ysbytai mewn gwahanol rannau o Brydain gan gynnwys cyfnodau yn Llundain a Chaer. Yng Nghaer fe fu'n gweithio fel dirprwy i'r fetron mewn ysbyty oedd yn trin y frech wen. . Ar ôl ychydig flynyddoedd yn gweithio mewn ysbytai, ymddengys iddi weithio fel nyrs / cydymaith, gan deithio i sawl rhan o Ewrop
Y Rhyfel Byd Cyntaf
Roedd Brewer yn Ffrainc ar doriad y Rhyfel Byd Cyntaf ac fe ymunodd a gwasanaeth nyrsio ac ambiwlans Ffrengig y Fondation Baye. Bu'n gwasanaethu fel nyrs mewn llawer o theatrau rhyfel gan gynnwys brwydrau Marne, y Somme a Verdun. Yn ystod Brwydr Verdun, adroddir bod Ms Brewer wedi cynorthwyo gyda 229 o lawdriniaethau mewn saith niwrnod, neu un bob 45 munud. Ar y 18 Awst 1917 bu'n gweithio yn yr ysbyty yn Dugny pan sieliwyd ei hambiwlans. Er iddi gael ei hanafu parhaodd i ofalu am filwyr clwyfedig a hynny tra roedd y gelyn yn parhau i danio arnynt. Arhosodd yn Ewrop, gan weithio mewn gorsaf fwydo yn yr Almaen ar ôl i'r rhyfel ddod i ben.
Marwolaeth
Dychwelodd i Gasnewydd ym 1921 i edrych ar ôl ei mam sâl, ond bu farw ychydig wedyn o lid yr arennau yn 46 mlwydd oed. Rhoddwyd ei weddillion i orwedd ym mynwent eglwys St Woolo Casnewydd. Er gwaethaf ei gwasanaeth arwrol yn y Rhyfel a'r ffaith bod ei gwasanaeth wedi cyfrannu at ei salwch marwol, nid yw ei bedd wedi ei gofrestru fel bedd rhyfel gan Gomisiwn Beddau Rhyfel y Gymanwlad. Mae cangen Gwent o Gymdeithas y Ffrynt Gorllewinol yn ymgyrch i roi cydnabyddiaeth i'w bedd.
Dadorchuddiwyd plac glas er cof amdani ar furiau ei chartref yn West Street, Casnewydd gan gymdeithas y Ffrynt Gorllewinol a Vaughan Gething, Gweinidog iechyd Llywodraeth Cymru ym mis Ionawr 2018
Hedville, Kansas
Cymuned heb ei hymgorffori yn, yn nhalaith Kansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Hedville, gan gynnwys:
Start, Louisiana
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Start, gan gynnwys:
Sheerness
Tref ar Ynys Sheppey, yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy Sheerness. Fe'i lleolir mewn ardal di-blwyf yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Swale.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan gan ardal adeiledig Sheerness boblogaeth o 11,938.
Delaware, Michigan
Cymuned heb ei hymgorffori (unincorporated community) yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Roxborough Park, Colorado
Ardal a ddynodwyd gan y cyfrifiad yn, yn nhalaith Colorado, yw .
Delaware, Michigan
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Delaware, gan gynnwys:
Roxborough Park, Colorado
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Roxborough Park, gan gynnwys:
Berlin, Massachusetts
Tref yn, yn nhalaith Massachusetts, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Berlin, gan gynnwys:
Carey, Idaho
Tref yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Carey, gan gynnwys:
Dibynfentro
Strategaeth neu dechneg mewn trafodaethau neu wrthdaro yw dibynfentro sydd yn ceisio gwthio'r sefyllfa fel ei bod ar fin perygl ac yna tynnu'n ôl heb achosi distryw llwyr. Defnyddir y fath ddulliau yng ngwleidyddiaeth, cysylltiadau rhyngwladol, cysylltiadau llafur, a strategaeth filwrol.
Yr achos enwocaf o ddibynfentro mewn diplomyddiaeth oedd Argyfwng Taflegrau Ciwba ym 1962, pryd ymddangosai'r byd fel ei fod ar fin rhyfel niwclear.
Delta, Michigan
Treflan yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Delta, gan gynnwys:
Zhang Tianyi
Llenor Tsieineaidd sy'n adnabyddus am ei straeon byrion realaidd oedd Zhang Tianyi (ganwyd Zhang Yuanding; 26 Medi 1906 – 28 Ebrill 1985).
Ganwyd yn Nanjing, Jiangsu, a mynychodd ysgol uwchradd yn Hangzhou. Cychwynnodd ei yrfa yn ysgrifennu straeon ditectif. Symudodd i Beijing ym 1925 a dechreuodd ysgrifennu straeon dychanol. Cyhoeddodd sawl casgliad o straeon byrion, gan gynnwys Xiao Bide (1931), Tuanyuan (1935), a Suxie sanpian (1943), a nofelau dychanol gan gynnwys Guitu riji (1931) a Yanglingbang (1936).
Bu'n rhaid iddo roi'r gorau i'w waith am gyfnod yn y 1940au gan iddo ddioddef y diciâu. Wedi iddo wella, cafodd gwaith swyddogol gan y llywodraeth gomiwnyddol yn ysgrifennu straeon a dramâu i blant.
Hesters Store, Gogledd Carolina
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Gogledd Carolina, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Hesters Store, gan gynnwys:
Falmouth, Massachusetts
Tref yn, yn nhalaith Massachusetts, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Falmouth, gan gynnwys:
Brookhurst, Wyoming
Ardal a ddynodwyd gan y cyfrifiad yn, yn nhalaith Wyoming, yw .
Mount Juliet, Tennessee
Tref yn, yn nhalaith Tennessee, yw .
Higdon, Alabama
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Vernon, Connecticut
Tref yn, yn nhalaith Connecticut, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Vernon, gan gynnwys:
Highland Home, Alabama
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Higdon, Alabama
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Higdon, gan gynnwys: