cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brwynen arfor
Mae'n tyfu'n araf iawn - a hynny ar bridd da, cyfoethog, mewn bob math o amrywiaeth o ran gwlybaniaeth eu cynefin; mae i'w ganfod yn aml mewn gwlyptiroedd. Mae'r planhigyn yn ddeurywiol ac mae'r dail yn fytholwyrdd.
Cadwaladr (gwahaniaethu)
Gallai Cadwaladr gyfeirio at un o sawl person:
Enw bedydd:
Cyfenw:
Carn Sgulain - Carn nam Meirleach
Mae Carn Sgulain - Carn nam Meirleach yn gopa mynydd a geir ar y daith o Glen Albyn i Monadh Liath yn Ucheldir yr Alban;. Enw'r fam-fynydd yw Carn Sgulain.
Cyfryngau Wedi'r Cynulliad
Disgrifiad byr
Dadansoddiad o'r gobeithion ar gyfer dyfodol darlledu yng Nghymru yw'r gyfrol hon, ynghyd â'r anawsterau posibl y rhagwelwyd eu hwynebu.
Gŵyl Gerddi Glyn Ebwy
bawd|Gŵyl Gerddi Glyn Ebwy Yr Ŵyl Gerddi Genedlaethol olaf oedd Gŵyl Gerddi Glyn Ebwy a gynhaliwyd yng Nglyn Ebwy ym 1992.
Gareth Yr Orangutan
Cyflwynydd, cerddor mewn gwisg epa yw Gareth yr Orangutan (enw llawn: Gareth Ulysses Llew Pongo) gyda sioe sgwrsio ei hun yn wreiddiol ar Y Lle ond yn bellach ar Hansh S4C. bawd|chwith|220px|Ciplun o un o 'i fideos ar You Tube.
Vaso Katraki
Arlunydd benywaidd o Gwlad Groeg oedd Vaso Katraki (5 Gorffennaf 1914 - 27 Rhagfyr 1988).
Fe'i ganed yn Aitoliko a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Wlad Groeg.
Bu farw yn Athen.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Adriana Spilberg
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Amsterdam, yr Iseldiroedd oedd Adriana Spilberg (1652 – 1700).
Enw'i thad oedd Johannes Spilberg.Bu'n briod i Eglon van der Neer.
Bu farw yn Düsseldorf ar  1700.
Ac Yna Clywodd Sŵn y Môr
Nofel gan Alun Jones ydy Ac Yna Clywodd Sŵn y Môr. Mae'r llyfr yn cael ei ddefnyddio mewn llawer ysgolion ar gyfer cyrsiau Cymraeg TGAU.
Plot
Adrodda'r nofel hanes Richard Jones, lleidr sydd wedi dwyn gemau o siop emau. Dechreua'r nofel rai blynyddoedd cyn gweddill y nofel gyda Richard Jones yn claddu'r gemau mewn cae sydd yn eiddo i'r ewythr, Now Tan Ceris. Pan ddychwela Richard Jones i gasglu'r gemau rai blynyddoedd yn ddiweddarach mae'r darganfod fod Now wedi gwerthu'r tir i ddatblygwyr tai a bellach mae Stad Tan Ceris wedi cael ei adeiladu arno. Trwy gydol y nofel ceisia Richard Jones ddod o hyd i'r gemau.
The Legend of Lasseter
Ffilm ddogfen yw The Legend of Lasseter a gyhoeddwyd yn 1979. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Etholiadau ym Mhortiwgal
bawd|200px|Palas São Bento, Cartref y Senedd Portiwgal
The Legend of Lasseter
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1979. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Apocalypse Now sy'n seiliedig ar y nofel fer ''Heart of Darkness gan Joseph Conrad.
Aciagrion gracile
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Aciagrion gracile sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Aciagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Etholiadau ym Mhortiwgal
Ar lefel genedlaethol mae Portiwgal yn ethol yr Arlywydd a'r Senedd genedlaethol, Cynulliad y Weriniaeth. Caiff yr Arlywydd ei ethol am derm o bum mlynedd gan y bobl ac mae gan y Senedd 230 o aelodau, wedi'u etholu am term pedair mlynedd trwy system cynrychiolaeth gyfranol yn etholaethau aml-sedd, y dosbarthiadau. Hefyd, ar lefel genedlaethol, mae Portiwgal yn ethol 24 aelod i'r Senedd Ewropeaidd.
Belle, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Belle, gan gynnwys:
611
6g - 7g - 8g
560au 570au 580au 590au 600au -  610au - 620au 630au 640au 650au 660au
606 607 608 609 610 - 611 - 612 613 614 615 616
Fuchs in Einem Loch
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sibel Kekilli, Maria Hofstätter, Anica Dobra, Andreas Lust, Karl Fischer, Wolfgang Rupert Muhr, Margot Binder, Angelika Strahser, Lukas Watzl, Michaela Schausberger, Aleksandar Petrović, Faris Endris Rahoma a Luna Jordan. Mae'r ffilm Fuchs in Einem Loch yn 103 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arman T. Riahi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The White Scar
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Hobart Bosworth yw The White Scar a gyhoeddwyd yn 1915. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Hobart Bosworth.
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Birth of a Nation addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hobart Bosworth ar 11 Awst 1867 ym Marietta, Ohio a bu farw yn Glendale ar 14 Mehefin 2009.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Sehrli Ağac
Ffilm i blant gan y cyfarwyddwr Hafiz Əkbərov yw Sehrli Ağac a gyhoeddwyd yn 1980. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Aserbaijaneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1980. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Empire Strikes Back sef yr ail ffilm yn y gyfres Star Wars. Ramiz Agayev oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hafiz Əkbərov ar 1 Tachwedd 1941 yn Xanlarkənd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hafiz Əkbərov nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Barbed penfelyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Barbed penfelyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: barbedau penfelyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Megalaima henricii; yr enw Saesneg arno yw Yellow-crowned barbet. Mae'n perthyn i deulu'r Barbedau (Lladin: Capitonidae) sydd yn urdd y Piciformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. henricii, sef enw'r rhywogaeth.
Wilfred Thomason Grenfell
Meddyg nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd Wilfred Thomason Grenfell (28 Chwefror 1865 - 9 Hydref 1940). Gweithiodd fel cenhadwr meddygol yn Y Tir Newydd a Labrador. Cafodd ei eni yn Parkgate, Swydd Gaer, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef yn Llundain. Bu farw yn Charlotte.
Gwobrau
Enillodd Wilfred Thomason Grenfell y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr (etholaeth Senedd Cymru)
Etholaeth Senedd Cymru o fewn Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru yw Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr. Mae'n cynnwys rhan ddwyreiniol Sir Gaerfyrddin.
Yr aelod presennol dros yr etholaeth yn y Senedd yw.
Wythnos
Uned o amser sydd yn gyfnod o saith niwrnod yn y mwyafrif o galendrau modern (yn cynnwys Calendr Gregori) yw wythnos.
Ptolemi
Mathemategydd, seryddwr a daearyddwr Groegaidd o'r Aifft oedd Ptolemi, enw llawn Claudius Ptolemaeus (Groeg: Klaúdios Ptolemaĩos; ar ôl 83 - wedi 161 OC).
Roedd yn byw yn nhref Ptolemais Hermiou yn y Thebaid yn yr Aifft, a oedd bryd hynny yn rhan o'r Ymerodraeth Rufeinig, ac mae'n debyg ei fod yn enedigol o'r dref honno. Bu farw yn Alexandria.
John Barleycorn
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Hobart Bosworth yw John Barleycorn a gyhoeddwyd yn 1914. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Elmer Clifton. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1914. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Cabiria sef ffilm epig am ryfel o’r Eidal gan Giovanni Pastrone.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hobart Bosworth ar 11 Awst 1867 ym Marietta, Ohio a bu farw yn Glendale ar 14 Mehefin 2009.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hobart Bosworth nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Office – a Xxx Parody
Mae'r ffilm The Office – a Xxx Parody yn 152 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, The Office, sef cyfres deledu Harold Ramis.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lee Roy Myers ar 1 Ionawr 1977 ym Montréal.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lee Roy Myers nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hindŵaeth
Hindŵaeth yw crefydd gynhenid isgyfandir India a phrif grefydd India ei hun heddiw. Mae’n un o'r crefyddau hynaf a gychwynodd ryw bedair mil o flynyddoedd yn ôl.
Bydd rhai o ddilynwyr y grefydd hon yn addoli un duw yn unig, ond bydd eraill yn addoli llawer. Y duw pwysicaf oll yw Brahman, ond nid yw’n bosibl i neb ei addoli yn uniongyrchol; mae’n rhaid agosáu ato drwy gyfrwng duwiau eraill megis Brahma y Creawdwr, Sifa y Dinistriwr neu Fisnw y Ceidwad sydd hefyd yn dduw cariad.
Cred yr Hindŵ fod gan ddyn atman oddi wrth Brahman, sef yr enaid tragwyddol sydd yn llifo drwy bob math o fywyd, boed anifail neu lysieuyn. Gall yr enaid hwn gael ei aileni mewn gwahanol ffurfiau dro ar ôl tro yn unol â chyfundrefn o wobrwyo a chosbi a elwir karma.
Os bu bywyd dyn yn ddrwg, mae'n debyg mai fel planhigyn neu anifail y bydd ei enaid yn ailymddangos, a bydd yn rhaid i’r enaid wneud hyn sawl gwaith cyn cael trigo mewn corff dynol eilwaith. Os bu bywyd dyn yn un da a rhinweddol, bydd ei enaid yn symud yn agosach at yr hapusrwydd a ddaw o fod gyda Brahman.
Carn a' Chuilinn - Creag an Fhir-eoin
Mae Carn a'Chuilinn - Creag an Fhir-eoin yn gopa mynydd a geir ar y daith o Glen Albyn i Monadh Liath yn Ucheldir yr Alban;. Enw'r fam-fynydd yw Carn a'Chuilinn.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Corbett Top of Corbett. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 15 Ionawr 2003.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Hindŵaeth
Yn fyr
Mae'r gair Hindŵ yn tarddu o'r gair Sansgrit Sindhu sef Afon Indus. Tra bod Hindŵaeth wedi cael ei alw'n grefydd hyna'r byd,[note 4] mae llawer o ymarferwyr yn cyfeirio at eu crefydd fel Sanātana Dharma (सनातन धर्म; y Dharma Tragwyddol), sy'n cyfeirio at y syniad bod ei darddiad y tu hwnt i hanes dyn, fel sy'n cael ei ddatgan yn y testunau Hindŵaidd. Hunan-ddynodiad arall, er yn llai ffit, yw Vaidika dharma, y 'dharma sy'n gysylltiedig â'r Veda.'
Joseph Toynbee
Meddyg a patholegydd nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd Joseph Toynbee  (30 Rhagfyr 1815 - 7 Gorffennaf 1866). Ymroddodd ei yrfa i astudio'r glust ddynol. Cafodd ei eni yn Heckington, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef yn Llundain. Bu farw yn Llundain.
Hindŵaeth
Yn fyr
Mae Hindŵaeth yn system o feddwl amrywiol iawn, gydag athroniaethau a chysyniadau sy'n gyffredin i lawer o wledydd, defodau, systemau cosmolegol, safleoedd pererindod, ffynonellau testunol, metaffiseg, mytholeg, yajna Vedig, ioga, defodau agamic, ac adeiladu temlau, ymhlith pynciau eraill. Ymhlith y themâu amlwg yng nghredoau Hindŵaidd mae pedwar Puruṣārthas, nodau neu nodau priodol bywyd dynol; sef, dharma (moeseg / dyletswyddau), artha (ffyniant / gwaith), kama (dymuniadau / nwydau) a moksha (rhyddhad / rhyddid rhag y nwydau a chylch marwolaeth ac aileni), yn ogystal â karma (gweithredu, bwriad a chanlyniadau) a saṃsāra (cylch marwolaeth ac aileni). Mae Hindŵaeth yn pwysleisio dyletswyddau tragwyddol, fel gonestrwydd, ymatal rhag anafu bodau byw (Ahiṃsā), amynedd, goddefgarwch, hunan-ataliaeth, rhinwedd a thosturi ac eraill. Mae arferion Hindŵaidd yn cynnwys defodau fel puja (addoli) a datganiadau, japa, myfyrdod (dhyāna), defodau newid byd (rites of passage) sy'n deulu-ganolog, gwyliau blynyddol, ac ambell bererindod. Ynghyd ag arferion amrywiol fel ioga, mae rhai Hindwiaid yn gadael eu byd cymdeithasol a'u heiddo materol ac yn cymryd rhan mewn Sannyasa (mynachaeth) gydol oes er mwyn cyflawni moksha.
Joseph Toynbee
Gwobrau
Enillodd Joseph Toynbee y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Hindŵaeth
Yn fyr
Mae testunau Hindŵaidd yn cael eu dosbarthu i ddau grwp: Śruti ("clywed") a Smṛti ("cofio"), a'u prif ysgrythurau yw'r Veda, yr Upanishads, y Purānas, y Mahābhārata, y Rāmāyana, a'r Āgamas. Ceir chwe ysgol athroniaeth Hindŵ a elwir yn āstika, sy'n cydnabod awdurdod y Vedas, sef Sānkhya, Ioga, Nyāya, Vaisheshika, Mimāmsā a Vedanta. Mae'r gronoleg Puranig yn cyflwyno achau o filoedd o flynyddoedd, gan ddechrau gyda'r rishis Vedig, ond mae ysgolheigion yn ystyried Hindŵaeth fel ymasiad neu synthesis o orthopraxy Brahmanaidd gyda diwylliannau Indiaidd amrywiol, â gwreiddiau amrywiol  a dim sylfaenydd penodol. Daeth y synthesis Hindŵaidd hwn i'r amlwg ar ôl y cyfnod Vedic, rhwng c. 500 –200 BCE ac c. 300 CE, yng nghyfnod yr Ail Drefoli a chyfnod clasurol cynnar Hindŵaeth, pan gyfansoddwyd yr Epics a'r Purānas cyntaf. Ffynnodd yn y cyfnod canoloesol, gyda dirywiad Bwdhaeth yn India.
Ar hyn o bryd, y pedwar enwad mwyaf o fewn Hindŵaeth yw Vaishnavism, Shaivism, Shaktism a Smartism. Mae ffynonellau awdurdod a gwirioneddau tragwyddol yn y testunau Hindŵaidd yn chwarae rhan bwysig, ond ceir traddodiad Hindŵaidd cryf hefyd o gwestiynu awdurdod er mwyn dyfnhau dealltwriaeth o'r gwirioneddau hyn a datblygu'r traddodiad ymhellach. Hindŵaeth yw'r ffydd a broffesir fwyaf eang yn India, Nepal a Mauritius. Mae nifer sylweddol o gymunedau Hindŵaidd i'w cael yn Ne-ddwyrain Asia gan gynnwys yn Bali, Indonesia, y Caribî, Gogledd America, Ewrop, Oceania, Affrica, a rhanbarthau eraill.
Diffiniadau
Mae Hindŵaeth yn cynnwys amrywiaeth o syniadau ar ysbrydolrwydd a thraddodiadau, ond nid oes ganddo drefn eglwysig, dim awdurdod crefyddol diamheuol, dim corff llywodraethu, dim proffwyd/i nac unrhyw lyfr sanctaidd penodol. Gall Hindwiaid ddewis bod yn amldduwiol, pantheistig, panentheistig, pandeistig, henotheistig, monotheistig, monistig, agnostig, anffyddiol neu ddyneiddiol. Yn ôl Doniger, "mae syniadau am holl brif faterion ffydd a ffordd o fyw - llysieuaeth, di-drais, cred mewn aileni, hyd yn oed cast - yn destunau dadl, ac nid dogma."
Oherwydd yr ystod eang o draddodiadau a syniadau a gwmpesir gan y term Hindŵaeth, mae'n anodd dod o hyd i ddiffiniad cynhwysfawr. Mae'r grefydd "yn gwadu ein hawydd i'w diffinio a'i chategoreiddio". Diffiniwyd Hindŵaeth yn amrywiol fel crefydd, fel traddodiad crefyddol, ac fel set o gredoau crefyddol, ac fel "ffordd o fyw". O safbwynt geirfa'r Gorllewin, cyfeirir at Hindŵaeth fel 'crefydd', ond yn India, caiff ei diffionio'n amlach fel dharma, sy'n ehangach na chrefydd y Gorllewin.
Mae'r astudiaeth o India, ei diwylliannau a'i chrefyddau, a'r diffiniad o "Hindŵaeth", wedi cael eu llunio gan fuddiannau gwladychiaeth a chan syniadau Gorllewinol am grefydd. Ers y 1990au, mae'r dylanwadau hyn wedi bod yn destun dadl ymhlith ysgolheigion Hindŵaidd, ac maent hefyd wedi beirniadu gogwydd y gorllewin ar India.
Diffiniadau cyfreithiol
Diffinnir Hindŵaeth yng Nghyfraith India fel us sy'n: "Derbyn y Veda gyda pharch; cydnabyddiaeth o'r ffaith bod y modd neu'r ffyrdd i Moksha yn amrywiol; a sylweddoliad o'r gwir bod nifer y duwiau i'w haddoli yn fawr".
Barn ysgolheigaidd
Bathwyd y term Hindŵaeth yn ethnograffeg y Gorllewin yn y 18g, ac mae'n cyfeirio at ymasiad neu synthesis amrywiol ddiwylliannau a thraddodiadau Indiaidd,  gyda gwreiddiau amrywiol a dim sylfaenydd. Daeth y synthesis Hindŵaidd hwn i'r amlwg ar ôl y cyfnod Vedig, rhwng c. 500 –200 CC a c. 300 OC, yng nghyfnod yr Ail Drefoli a chyfnod clasurol cynnar Hindŵaeth, pan gyfansoddwyd yr Epics a'r Puranas cyntaf. Ffynnodd yn y cyfnod canoloesol, gyda dirywiad Bwdhaeth yn India. Mae goddefgarwch Hindŵaeth i amrywiadau mewn cred a'i ystod eang o draddodiadau yn ei gwneud hi'n anodd ei ddiffinio fel crefydd yn ôl diffiniadau traddodiadol y gorllewin.
Amrywiaeth
bawd| [[Ganesha yw un o'r duwiau mwyaf adnabyddus a mwyaf addoledig yn y pantheon Hindŵaidd.]] Mae credoau Hindŵaidd yn helaeth ac yn amrywiol iawn, ac felly cyfeirir at Hindŵaeth yn aml fel teulu o grefyddau yn hytrach nag un grefydd. O fewn pob crefydd yn y teulu hwn o grefyddau, mae yna wahanol ddiwinyddiaeth, arferion, a thestunau cysegredig. Nid oes gan Hindŵaeth "system gred unedig wedi'i hamgodio mewn datganiad o ffydd neu gredo", ond yn hytrach mae'n derm ymbarél sy'n cynnwys lluosogrwydd ffenomenau crefyddol India. Yn ôl Goruchaf Lys India,
Undod
Er gwaethaf y gwahaniaethau, mae yna ymdeimlad o undod hefyd. Mae'r rhan fwyaf o draddodiadau Hindŵaidd yn parchu corff o lenyddiaeth grefyddol neu gysegredig, y Vedas, er bod eithriadau. Mae'r testunau hyn yn ein hatgoffa o'r dreftadaeth ddiwylliannol hynafol ac maent yn destun balchder i Hindwiaid, gyda Louis Renou yn nodi "hyd yn oed yn y parthau mwyaf uniongred, mae'r parch i'r Vedas yn amlwg".
Credoau
de|bawd| Cerflun ar banel wal yn [[Teml Hoysaleswara|nheml Hoysaleswara yn Halebidu, yn cynrychioli'r Trimurti: Brahma, Shiva a Vishnu]] Mae themâu amlwg yng nghredoau Hindŵaidd yn cynnwys (ond heb fod yn gyfyngedig i) Dharma (moeseg / dyletswyddau), saṃsāra (cylch parhaus ymglymiad mewn nwydau a'r enedigaeth, bywyd, marwolaeth ac aileni sy'n deillio o hynny), Karma (gweithredu, bwriad, a chanlyniadau ), moksha (rhyddhad rhag ymlyniad a saṃsāra), a'r amrywiol iogas (llwybrau neu arferion).
Purusharthas
Mae Purusharthas yn cyfeirio at amcanion bywyd dynol. Mae meddwl Clasurol Hindŵaidd yn derbyn pedwar nod neu nod cywir ym mywyd dynol, a elwir yn Puruṣārthas:
Dharma (cyfiawnder, moeseg)
Ystyrir Dharma fel y nod mwyaf blaenllaw mewn Hindŵaeth. Mae'r cysyniad o dharma yn cynnwys ymddygiadau yr ystyrir eu bod yn unol ag rta, y drefn sy'n gwneud bywyd a bydysawd yn bosibl, ac mae'n cynnwys dyletswyddau, hawliau, deddfau, ymddygiad, rhinweddau a "ffordd gywir o fyw". Mae dharma Hindŵaidd yn cynnwys dyletswyddau crefyddol, hawliau moesol a dyletswyddau pob unigolyn, ynghyd ag ymddygiadau sy'n galluogi trefn gymdeithasol, ymddygiad cywir, a rhai rhinweddol. Dharma, yn ôl Van Buitenen, yw'r hyn y mae'n rhaid i bob bod dynol presennol ei dderbyn a'i barchu i gynnal cytgord a threfn yn y byd.
Artha (bywoliaeth, cyfoeth)
Artha yw'r ymgais rhinweddol i gael cyfoeth materol, bywoliaeth, rhwymedigaethau a ffyniant economaidd. Mae'n cynnwys bywyd gwleidyddol, diplomyddiaeth a lles materol. Mae'r cysyniad artha yn cynnwys yr holl "ffyrdd o fyw", gweithgareddau ac adnoddau sy'n galluogi person i fod mewn cyflwr arbennig: cyfoeth, gyrfa a diogelwch ariannol. Mae mynd ar drywydd artha yn iawn yn cael ei ystyried yn nod pwysig ym mywyd dynol mewn Hindŵaeth.
Kāma (pleser y synhwyrau)
Mae Kāma (Sansgrit, Pali: काम) yn golygu awydd, awch, dymuniad, angerdd, hiraeth, pleser y synhwyrau, mwynhad esthetig bywyd, hoffter, neu gariad, gyda neu heb yr ochr rhywiol. Mewn Hindŵaeth, mae kama yn cael ei ystyried yn nod hanfodol ac iach ym mywyd dynol cyn belled nad yw'r person yn aberthu dharma, artha a moksha.
Mokṣa (rhyddhad, rhyddid rhag saṃsāra)
Moksha (मोक्ष; Mokṣa) neu mukti (मुक्ति) yw'r nod eithaf, pwysicaf yn Hindŵaeth. Ar un ystyr, mae moksha yn gysyniad sy'n gysylltiedig â rhyddhau rhag tristwch, dioddefaint a saṃsāra (cylch aileni genedigaeth). Gelwir rhyddhau o'r cylch hwn, ar ôl bywyd, yn enwedig yn ysgolion damcaniaethol Hindŵaeth yn moksha. Ystyrir marwolaeth yn ddibwys mewn perthynas â'r Hunan cosmig.
Karma a saṃsāra
Mae Karma yn cyfieithu'n llythrennol fel gwaith, neu weithred, ac mae hefyd yn cyfeirio at theori Vedig o "gyfraith foesol achos ac effaith". Mae'r theori yn gyfuniad o (1) achosiaeth a all fod yn foesegol neu'n an-foesegol; (2) moeseg, hynny yw gweithredoedd da neu ddrwg sy'n arwain at ganlyniadau; a (3) aileni. Dehonglir theori Karma fel un sy'n egluro amgylchiadau presennol unigolyn gan gyfeirio at ei weithredoedd yn y gorffennol. Gall y gweithredoedd hyn a'u canlyniadau fod ym mywyd cyfredol unigolyn, neu, yn ôl rhai ysgolion Hindŵaidd, ym mywydau'r gorffennol. Gelwir y cylch hwn o eni, bywyd, marwolaeth ac aileni yn saṃsāra. Credir bod rhyddhau o saṃsāra trwy moksha yn sicrhau hapusrwydd a heddwch parhaol. Mae ysgrythurau Hindŵaidd yn dysgu bod y dyfodol yn swyddogaeth o ymdrech ddynol gyfredol sy'n deillio o ewyllys rydd a gweithredoedd dynol yn y gorffennol sy'n gosod yr amgylchiadau.
Y cysyniad o Dduw
Mae Hindŵaeth yn system amrywiol o feddwl gydag amrywiaeth eang o gredoau;  mae ei gysyniad o Dduw yn gymhleth ac yn dibynnu ar bob unigolyn a'r traddodiad a'r athroniaeth a ddilynir. Cyfeirir ato weithiau fel henotheistig (h.y., yn ymwneud ag ymroddiad i dduw sengl wrth dderbyn bodolaeth eraill), ond mae unrhyw derm o'r fath yn llawer rhy syml.
Mae'r Nasadiya Sukta (Emyn y Creu) o'r Rig Veda yn un o'r testunau cynharaf sy'n "dangos ymdeimlad o ddyfalu metaffisegol" am yr hyn a greodd y bydysawd, y cysyniad o dduw (iau) Yr Un, ac a yw hyd yn oed Yr Un yn gwybod sut y daeth y bydysawd i fodolaeth. Mae'r Rig Veda yn canmol nifer o dduwdodau (neu fân dduwiau), dim un ohonyn nhw'n uwchraddol nac yn israddol, mewn modd henotheistig. Mae'r emynau yn cyfeirio dro ar ôl tro at Un Gwirionedd ac un Realaeth Eithaf. Dehonglwyd "Un Gwirionedd" o fewn llenyddiaeth Vedig, yn ysgolheictod yr oes fodern, fel undduwiaeth, monistiaeth, yn ogystal ag Egwyddorion Cudd y tu ôl i ddigwyddiadau a phrosesau mawr natur.
xxx Mae Hindwiaid yn credu bod gan bob creadur byw 'Yr Hunan' (tebyg i 'Enaid'). Gelwir y gwir "Hunan" hwn o bob person yn ātman. Credir bod yr Hunan yn dragwyddol. Yn ôl diwinyddiaeth monistig / pantheistig (di-ddeuol) Hindŵaidd, mae'r Atman hwn yn wahanol i Brahman, yr ysbryd goruchaf neu'r Realiti Ultimate. Nod bywyd, yn ôl ysgol Advaita, yw sylweddoli bod Hunan rhywun yn union yr un fath â Hunan y goruchaf, bod yr Hunan goruchaf yn bresennol ym mhopeth a phawb, mae'r holl fywyd yn rhyng-gysylltiedig ac mae undod ym mhob bywyd. Mae ysgolion deuistig (Dvaita a Bhakti) yn dehongli Brahman fel y Bod Goruchaf sydd ar wahân i'r Hunan unigol. Maent yn addoli'r Bod Goruchaf fel Vishnu, Brahma, Shiva, neu Shakti, yn dibynnu ar y sect. Gelwir Duw yn Ishvara, Bhagavan, Parameshwara, Deva neu Devi, ac mae gan y termau hyn wahanol ystyron mewn gwahanol ysgolion Hindŵaeth.
Enwadau
bawd| Panchayatana Ganesha-ganolog ("pum duwdod", o'r traddodiad Smarta): [[Ganesha (canol) gyda Shiva (chwith uchaf), Parvati (dde uchaf), Vishnu (chwith isaf) a Surya (dde isaf). Mae gan yr holl dduwdodau hyn sectau ar wahân wedi'u cysegru iddynt hefyd.]] Nid oes gan Hindŵaeth awdurdod athrawiaethol canolog ac nid yw llawer o Hindwiaid sy'n ymarfer yn honni eu bod yn perthyn i unrhyw enwad neu draddodiad penodol. Fodd bynnag, defnyddir pedwar enwad mawr mewn astudiaethau ysgolheigaidd: Vaishnavism, Shaivism, Shaktism a Smartism. Mae'r enwadau hyn yn wahanol i'w gilydd, yn bennaf o ran y duwdod canolog a addolir, y traddodiadau a'r rhagolwg Mae enwadau Hindŵaeth, dywed Lipner, yn wahanol i'r rhai a geir ym mhrif grefyddau'r byd, oherwydd bod enwadau Hindŵaidd yn niwlog gydag unigolion yn ymarfer mwy nag un, ac mae'n awgrymu'r term "polyganolog Hindŵaidd".
Aciagrion hamoni
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Aciagrion hamoni sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Aciagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Hindŵaeth
Defodau
Mae geiriau'r mantras yn "sanctaidd." Wrth eu defnyddio mewn defodau Vedig maent yn dod yn synau hudol, "yn ddull i gyrraedd y nod." Yn y persbectif Brahmanaidd, mae gan y synau eu hystyr eu hunain, ystyrir mantras yn "rythmau cyntefig cyntaf y greadigaeth", cyn y ffurfiau y maent yn cyfeirio atynt. Trwy eu llafarganu mae'r cosmos yn cael ei adfywio, "trwy fywiogi a maethu ffurfiau'r greadigaeth yn eu sylfaen. Cyn belled â bod purdeb y synau yn cael ei gadw, bydd adrodd y mantras yn effeithiol, ni waeth a yw bodau dynol yn deall eu hystyr disylwedd."
Gwyliau
de|bawd| Mae gŵyl y goleuadau, [[Divali|Diwali, yn cael ei dathlu gan Hindwiaid ledled y byd.]] bawd|Hindwiaid yn Ghana yn dathlu Ganesh Chaturti Mae gwyliau Hindŵaidd (Sansgrit: Utsava ; yn llythrennol: "i godi'n uwch") yn seremonïau sy'n plethu bywyd unigol a chymdeithasol i dharma. Mae gan Hindŵaeth lawer o wyliau trwy gydol y flwyddyn, lle mae'r dyddiadau'n cael eu gosod gan y calendr Hindŵaidd lunisolar, ac mae llawer ohonynt yn cyd-daro naill ai â'r lleuad lawn (Holi) neu'r lleuad newydd (Diwali), yn aml gyda newidiadau tymhorol. Dim ond yn rhanbarthol y mae rhai gwyliau i'w cael ac maen nhw'n dathlu traddodiadau lleol, tra bod ambell un fel Holi a Diwali yn draws-Hindŵaidd. Mae'r gwyliau fel arfer yn dathlu digwyddiadau Hindŵaidd, gan gysylltu themâu ysbrydol a dathlu agweddau ar berthnasoedd dynol fel y berthynas agos Chwaer-Frawd dros ŵyl Raksha Bandhan (neu Bhai Dooj). Mae'r un ŵyl weithiau'n nodi gwahanol straeon yn dibynnu ar yr enwad Hindŵaidd, ac mae'r dathliadau'n ymgorffori themâu rhanbarthol, amaethyddiaeth draddodiadol, celfyddydau lleol, cyfarfyddiadau teuluol, defodau a gwleddoedd Puja.
Pererindota
Mae llawer o ymlynwyr yn ymgymryd â phererindodau, sydd yn hanesyddol wedi bod yn rhan bwysig o Hindŵaeth ac yn parhau felly heddiw. Ceir safleoedd pererindota yn Tirtha, Kshetra, Gopitha neu Mahalaya. Enw'r broses neu'r siwrnai sy'n gysylltiedig â Tirtha yw Tirtha-yatra. Yn ôl y testun Hindŵaidd Skanda Purana, mae tri math i Tirtha: mae Jangam Tirtha i le y gellir ei symud o sadhu, rishi, guru. Mae Sthawar Tirtha i le na ellir ei symud, fel Benaras, Haridwar, Mynydd Kailash, afonydd sanctaidd; tra bod Manas Tirtha i le o feddwl, o wirionedd, elusen, amynedd, tosturi, neu'r Hunan. Mae Tīrtha-yatra, yn unrhyw beth sydd â gwerth salvific i Hindw, ac mae'n cynnwys safleoedd pererindod fel mynyddoedd neu goedwigoedd neu lan y môr neu afonydd neu byllau, yn ogystal â rhinweddau, gweithredoedd, astudiaethau neu gyflwr meddwl.
Diwylliant
Mae'r term " diwylliant Hindŵaidd " yn cyfeirio at agweddau cymedrig ar ddiwylliant sy'n ymwneud â'r grefydd, fel gwyliau a chodau gwisg a ddilynir gan yr Hindwiaid y gellir eu hysbrydoli'n bennaf o ddiwylliant India a De-ddwyrain Asia. Er y bu cymysgedd o ddiwylliant gwahanol mewn Hindŵaeth, mae hefyd wedi dylanwadu ar ddiwylliannau llawer o genhedloedd, yn bennaf y rhan o India Fwyaf.
A Woman's Power
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Robert Thornby yw A Woman's Power a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Edward Kimball a Mollie King. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert Thornby ar 27 Mawrth 1888 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Los Angeles ar 5 Rhagfyr 1925. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1911 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert Thornby nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Schlagen !
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Armand Du Plessy yw Schlagen ! a gyhoeddwyd yn 1923. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstria a Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Armin Seydelmann, Lewis Brody, Elmire Vautier a Gaston Jacquet. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1923. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Safety Last! sef ffilm gomedi o Costa Rica ac UDA gan Fred C. Newmeyer a Sam Taylor.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Armand Du Plessy ar 19 Gorffenaf 1883 yn Ixelles a bu farw yn Nice ar 24 Mehefin 1953.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Armand Du Plessy nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cloc Gŵyl Casnewydd
Cloc celf yw Cloc Gŵyl Casnewydd, a elwir hefyd gan y llysenw "In the Nick of Time". Fe'i elwir gan ei grëwr Andy Plant yn "hanner ffordd rhwng cloc gog a pheiriant espresso – yr unig cloc white-knuckle yn y byd".
610
6g - 7g - 8g
560au 570au 580au 590au 600au -  610au - 620au 630au 640au 650au 660au
605 606 607 608 609 - 610 - 611 612 613 614 615
Otego Township, Illinois
Treflan yn, yn nhalaith Illinois, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Otego Township, gan gynnwys:
Batman V. Superman Xxx: An Axel Braun Parody
Ffilm gorarwr a pharodi ar bornograffi gan y cyfarwyddwr Axel Braun yw Batman V. Superman Xxx: An Axel Braun Parody a gyhoeddwyd yn 2015. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Batman v. Superman XXX ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Axel Braun.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Celeste Star, Aiden Ashley, Derrick Pierce, Alison Tyler, Britney Amber, Lily Cade, Ryan Driller, Brendon Miller, Carter Cruise, Giovanni Francesco a Kleio Valentien. Mae'r ffilm Batman V. Superman Xxx: An Axel Braun Parody yn 133 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, Batman v Superman: Dawn of Justice, sef dilyniant ffilm Zack Snyder a gyhoeddwyd yn 2016.
Nymff goed Mecsico
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Nymff goed Mecsico (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: nymffau coed Mecsico) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Thalurania ridgwayi; yr enw Saesneg arno yw Mexican woodnymph. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. ridgwayi, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Batman V. Superman Xxx: An Axel Braun Parody
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Axel Braun ar 22 Medi 1966 yn Rhufain. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1990 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Nymff goed Mecsico
Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.
Teulu
Mae'r nymff goed Mecsico yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Batman V. Superman Xxx: An Axel Braun Parody
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gethin Thomas
Digrifwr a chynhyrchydd teledu oedd Gethin Wyn Thomas (Rhagfyr 1967 – 13 Awst 2017).
Magwyd Gethin ym Mhen-y-bont ar Ogwr. Dechreuodd ei yrfa gomedi yn 1991 pan aeth ati i gynnal sioeau stand-yp Cymraeg yng Nghaerdydd. Roedd yn un o sawl digrifwr ifanc a aeth ati i ddatblygu byd comedi stand-up Cymraeg yn y 1990au. Yn 2002 cynhyrchodd y rhaglen Gwneud e'n sefyll lan ar gyfer S4C.
Aeth ymlaen i fod yn sgriptiwr ar raglenni teledu fel Hotel Eddie ac Y Rhaglen Wirion ‘Na ar S4C ac ar raglenni radio fel Radio Cwm Cwat.
Roedd yn gyfarwyddwr ar gwmni teledu Zeitgeist Entertainment. Bu'n aelod brwd o TAC (Teledwyr Annibynnol Cymru) ac yn aelod gweithgar o’r Cyngor ers 2009. Roedd hefyd yn gyfarwyddwr ar y Radio Independents Group, corff sy'n cynrychioli cwmniau radio annibynnol.
Bu farw yn sydyn yn ei gartref ar 13 Awst 2017. Cyn ei farwolaeth roedd wedi bod yn gweithio gyda nifer o ddigrifwyr ar eu deunydd newydd, yn cynnwys y digrifwr Elis James.
Deal of a Lifetime
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Paul Levine yw Deal of a Lifetime a gyhoeddwyd yn 1999. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Shiri Appleby, Kevin Pollak a Michael A. Goorjian.
Y Fari Lwyd
bawd|250px|Y Fari Lwyd; 2014 Arferai partïon 'canu gwaseila' gludo pen neu benglog caseg neu geffyl a elwid yn Fari Lwyd o ddrws i ddrws, yn enwedig drwy Forgannwg, lle bu'n draddodiad di-dor. Mae pentref Llangynwyd ym Morgannwg yn parhau hyd heddiw i gynnal y Fari Lwyd, ac yn ddiweddar mae llawer o ardaloedd wedi ei hatgyfodi.
Associated Press
250px|bawd|Logo Associated Press
Asiantaeth newyddion Americanaidd ryngwladol yw Associated Press (byrfodd arferol: AP). Fe'i sefydlwyd yn 1846 yn Ninas Efrog Newydd lle ceir y pencadlys o hyd. Mae'n asiantaeth gydweithredol ddi-elw sy'n perthyn i'r papurau newydd, gorsafoedd radio a theledu yn yr Unol Daleithiau sy'n cyfrannu straeon iddi ac sy'n defnyddio deunydd newyddion a ysgrifennir gan staff AP. Mae nifer o bapurau ac asiantaethau eraill y tu allan i UDA yn danysgrifwyr i AP, ac yn talu ffi i ddefnyddio deunydd AP heb gyfrannu eu hunain i'r asiantaeth.
Y Fari Lwyd
Deillia'r hen arfer o dywys y 'Fari Lwyd' o gwmpas tai o hen ddefod a oedd unwaith yn ymwneud â ffrwythlondeb, mae'n debyg. Fe'u cynhelid o noswyl y Nadolig hyd 6 Ionawr ac weithiau ar ôl hynny hyd yn oed ac roedd i'r ddefod gysylltiad arbennig â Nos Ystwyll (sef 5 Ionawr). Mae'r ffigwr hwn o ben ceffyl yn ddigon adnabyddus yn nefodau tymhorol gwledydd eraill hefyd. Ymhlith yr arferion eraill a gynhelid yr adeg hon (ond sydd, yn wahanol i ddefod y Fari Lwyd wedi diflannu o'r tir) y mae hela'r dryw bach a gwaseila. bawd|chwith|Gwaith celf gan Rhŷn Williams yn seiliedig ar y Fari lwyd draddodiadol.
Associated Press
Yn 2005, roedd newyddion gan AP yn cael ei gyhoeddi a'i ailgyhoeddi gan dros 1,700 papur newydd, yn ogystal â thua 5,000 o ddarlledwyr radio a theledu. Ceir mwy na 10 miliwn delwedd yn llyfrgell ffotograffau AP. Mae'n rhedeg 243 swyddfa newyddion gan wasanaethu 121 o wledydd, gyda staff o sawl gwlad o gwmpas y byd.
Y Fari Lwyd
Cân y Fari Lwyd
bawd|chwith|William Morgan Rees (gweithiwr rheilffordd, g. 1883), [[Pen–y–bont ar Ogwr, Sir Forgannwg yn canu rhan agoriadol cân y Fari Lwyd. ]] Fel rhan o ddefod y Fari Lwyd, ceir ymryson rhwng y gwaseilwyr a pherchennog y tŷ, bob yn ail, gyda chais i ddod i mewn i'r tŷ. Yn Tâp AWC 7. Recordiwyd tâp gan Amgueddfa Werin Cymru yn Hydref 1953 o William Morgan Rees (gweithiwr rheilffordd, g. 1883), Woodlands, Brynmenyn, ger Pen-y-bont ar Ogwr, Sir Forgannwg yn canu rhan agoriadol yr ysmryson hwn. Hyd at tuag 1933 arferai Rees weld gwŷr yn 'canu gwaseila', gan fynd a'r Fari Lwyd allan i'ri'r gogledd ddwyrain o Ben–y–bont (Coety, Bryncethin, ayb).
Ceir saith bennill sy'n cynrychioli rhan agoriadol defod y Fari Lwyd, pan ganai'r parti y tu allan i'r drws gyfres o benillion traddodiadol. Yna dôi'r 'pwnco', sef y ddadl (a genid ar yr un dôn, mewn cyfuniad o benillion traddodiadol a rhai ‘difyfyr’) rhwng aelod o'r parti a gwrthwynebydd y tu arall i'r drws. Fel arfer, ceid tynnu coes yn lled galed wrth i'r naill ochr ddifrio'r llall am ei ganu 'allan o diwn', ei feddwdod, ei grintachrwydd, ayb. Disgwylid i griw'r Fari Lwyd drechu yn y ddadl cyn ennill mynediad i'r tŷ a chael yno gacenni a diod ac weithiau, rodd ariannol. Weithiau, o leiaf, wedi gorffen 'pwnco', canai'r parti benillion ychwanegol yn cyflwyno'r holl aelodau ac yr oedd hefyd gân ffarwél y gellid ei chanu ar yr aelwyd. Yn ôl pob golwg, ar fesur triban ac ar dôn wahanol yr oedd y ddwy gân olaf. bawd|canol|600px
Geiriau
Amrywiad o fersiwn a recordiwyd gan Sain Ffagan:
Nodyn gan Sain Ffagan ar y fersiwn yma:
Tâp AWC 7. Recordiwyd Hydref 1953 gan William Morgan Rees (gweithiwr rheilffordd, g. 1883), Woodlands, Brynmenyn, ger Pen–y–bont ar Ogwr, Sir Forgannwg. Hyd at tuag 1933 arferai WMR weld gwŷr yn 'canu gwaseila', gan ddwyn y Fari Lwyd allan, yn y pentrefi i'r gogledd ddwyrain o Ben–y–bont (Coety, Bryncethin, ayb.).
Bywyd yr Iaith
Cyfrol yn cynnwys darlith 'Bywyd yr Iaith' gan Dafydd Elis Thomas yw Bywyd yr Iaith.
Gabriel Nadeau-Dubois
bawd|Nadeau-Dubois yn ystod [[Protestiadau myfyrwyr Québec 2012|protest myfyrwyr y 22 Mawrth 2012 ar Place du Canada ym Montréal]] Mae Gabriel Nadeau-Dubois (ganwyd 31 Mai 1990 ) yn gyn-lefarydd ar ran Coalition large de l'Association pour une Solidarité Syndicale Étudiante (CLASSE), sydd wedi gwrthwynebu codiad yn ffïoedd dysgu coleg yn Québec.
Bywyd yr Iaith
Roedd y ddarlith yn rhan o gyfres flynyddool o ddarlithoedd radio BBC Cymru BBC Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1994. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Disgrifiad byr
Adysgrif gyflawn o ddarlith flynyddol BBC Cymru a ddarlledwyd ar Radio Cymru ar 23 Ionawr 1994 gan Gadeirydd Bwrdd yr Iaith Gymraeg.
Botwm Crys yn cadw lle
609
6g - 7g - 8g
604 605 606 607 608 - 609 - 610 611 612 613 614
Thomas Jones (bu farw 1604)
Roedd Syr Thomas Jones (1554 -1604) Yn fonheddwr Cymreig a wasanaethodd Aelod Seneddol ac Uchel Siryf.
Teulu ac addysg
Ganwyd Jones rhwng misoedd Chwefror ac Ebrill 1554 (mae'r union ddyddiad yn anhysbys) yn fab hynaf i Syr Henry Jones, Abermarlais ac Elizabeth merch Mathew Herbert, Cogan Pill, Penarth ei wraig.
Derbyniodd ei addysg yn Ysgol yr Amwythig cyn mynd ymlaen i'w hyfforddi'n fargyfreithiwr yn Gray's Inn. Priododd Jane ferch ac etifedd Rowland Puleston, Caernarfon bu iddynt pum mab a dwy ferch. Etifeddodd ystadau ei dad ym 1586
Gwasanaeth Cyhoeddus
Bu Jones yn Ynad Heddwch ar feinciau Ceredigion a Sir Gaerfyrddin o 1583 Bu'n Custos Rotulorum Sir Gaerfyrddin 1586-1594 a 1595-1604 Bu'n Uchel Siryf Sir Gaerfyrddin ym 1589 Uchel Siryf Sir Aberteifi ym 1602 ac Uchel Siryf Sir Gaerfyrddin eto ym 1603. Bu'n Aelod Seneddol Sir Gaerfyrddin yn seneddau 1586 a 1597. Dyrchafwyd Jones yn farchog ym 1584
Marwolaeth
Bu farw Jones rhywbryd rhwng ysgrifennu ei ewyllys ar 7 Mawrth 1604 a'i brofi ar 18 Mai 1604. Claddwyd ei weddillion yn Llansadwrn.
Satellite (cân Lena Meyer-Landrut)
Cân a berfformir gan Lena Meyer-Landrut ac ysgrifennwyd gan Americaniad, Julie Frost a Daniad, John Gordon yw "Satellite". Cynrychiolodd y gân Yr Almaen yng Nghystadleuaeth Cân Eurovision 2010 yn Oslo, Norwy. Enillodd y gân Unser Star für Oslo (Ein Seren i Oslo) gyda'r mwyaf pleidleisiau ffôn ar 12 Mawrth 2010. Débutodd "Satellite" fel rhif un yn yr Almaen ac enillodd aur triphlyg. Enillodd y Gystadleuaeth Cân Eurovision gyda 246 pwyntiau.
Fformatau a rhestri senglau
Rhyddhad digidol
Sengl maxi
Ar Hyd y Nos
250px|bawd|Bachgen yn canu 'Ar Hyd y Nos': taflen gerddoriaeth o tua dechrau'r 19eg ganrif Cân werin Gymraeg yw Ar Hyd y Nos, sy'n cael ei chanu i hen alaw a gofnodwyd am y tro cyntaf yn y gyfrol The Musical and Poetical Relics of the Welsh Bards (1784) gan Edward Jones (Bardd y Brenin). Ysgrifennodd John Ceiriog Hughes y geiriau Cymraeg. Mae hi wedi'i chyfieithu i sawl iaith, gan gynnwys y Saesneg.
Defnydd
Mae'r gân yn cael ei chynnwys yn Fantasia on British Sea Songs ar Noson Olaf y Proms, i gynrychioli Cymru.
Defnyddiwyd yr alaw gan John Gay yn The Beggar's Opera.
Mae'r gân yn boblogaidd iawn gyda chorau meibion Cymreig traddodiadol, ac wedi'i chanu ganddynt mewn gwyliau yng Nghymru a ledled y byd.
Geiriau
Dylid nodi y nad cyfieithiad o'r geiriau Cymraeg yw'r geiriau Saesneg: fe'u hysgrifennwyd gan Sir Harold Boulton ym 1884, ac fe'u rhigymwyd i'r un alaw. Mae'r fersiwn dilynol yn agosach yn Saesneg i'r fersiwn Cymraeg:
Amrywiadau
Mewn fersiwn Saesneg arall, dirprwyir yr ail bennill gan:
Traethmelyn
Cymuned ym Mhort Talbot yw Traethmelyn (Saesneg: Sandfields). Hon yw'r ardal i'r Gogledd Ddwyrain o Draeth Aberafan. Enw a ddefnyddid yn aml am ran ogleddol Traethmelyn yw Baglan Moors oherwydd mae'n dir gwastad rhwng hen bentref Baglan a'r môr.
Conrad Black
Cafwyd yn euog o dwyll gan lys Americanaidd yn 2007 a dedfrydwyd i chwe mlynedd a hanner yn y carchar. Ar 19 Gorffennaf 2010 cafodd Black ei fechnïo. Dymchwelwyd dau o'r tri chyhuddiad olaf o dwyll post ym mis Hydref 2010 gan 7fed Lys Cylchdaith Apeliadau'r Unol Daleithiau. Ar 24 Mehefin 2011 ailddedfrydwyd ar y cyhuddiad olaf o dwyll post ac un gyhuddiad o rwystro cyfiawnder gan dderbyn 42 mis yn y carchar a dirwy o $125,000 (USD). Cynhwysir y 29 mis y mae Black wedi gwasanaethu'n barod yn y ddedfryd hon, ac felly mae'n rhaid iddo ddychwelyd i'r carchar am 13 mis arall. Wedi iddo ddychwelyd i garchar ym Miami ym mis Medi, cafodd ei ryddhau'n gynnar ar 4 Mai 2012 am ymddygiad da.
Traethmelyn
Mae yna hefyd ardal yn Abertawe o'r enw Sandfields ac mae rhai (yn cynnwys y swyddfa bost) yn cymysgu'r ddwy.
Et Livsværk - Carl Th. Dreyers Jesusfilm
Ffilm ddogfen yw 'Et Livsværk - Carl Th. Dreyers Jesusfilm' a gyhoeddwyd yn 1970. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Traethmelyn
Amodau cymdeithasol
Caiff y ddwy ward sy'n cynnwys ardal Traethmelyn eu rhestru ymysg y 50 ward mwyaf amddifad yng Nghymru yn y Mynegai Cymreig o Amddifadiad Amryfal yn 2000. Ym mynegai 2005, roedd Gorllewin Traethmel yn un o'r 10% o wardiau mwyaf amddifad yng Nghymru.
Et Livsværk - Carl Th. Dreyers Jesusfilm
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1970. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Patton sef ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr ffilm Franklin J. Schaffner. Henrik Herbert oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Traethmelyn
Chwaraeon
Treathmelyn yw safle canolfan chwaraeon Lido Afan, a agorwyd gan Elizabeth II ym 1965. Arferai'r ganolfan gynnwys pwll nofio maint cystadleuaeth 50m, a dröwyd yn ddiweddarach yn bwll hamdden 25m gyda sleid dŵr pan ailwampwyd y ganolfan yn ystod yr 1990au. Mae gan y Lido hefyd spa, gym, a neuadd gyngerdd lle mae nifer o fandiau enwog wedi chwarae, gan gynnwys McFly, All Saints, Stereophonics, Manic Street Preachers a'r Lostprophets.
Bu tân mawr ar safle'r Lido ar 16 Rhagfyr 2009 a ddechreuodd yn yr Aquadome. Cafodd trigolion strydoedd cyfagos eu symud o achos ofnau am ddiogelwch cemegion yn y tân a dorrodd trwy to'r ganolfan.
Mae hefyd clwb pêl-droed o'r enw Afan Lido F.C.
Addysg
Ysgol Gyfun Traethmelyn oedd yr ysgol gyfun gyntaf i gael ei hadeiladu ar gyfer y pwrpas pan agorwyd ym 1958. Yn 2000, cydnabyddwyd gan Gymdeithas Ysgolion Uwchradd Cymru i fod yr ysgol oedd wedi gwella'n fwyaf yng Nghymru. Mae nifer o chwaraewyr llwyddiannus wedi mynychu'r ysgol gan gynnwys Allan Martin a Brian Flynn.
Mae sawl ysgol gynradd yn Nhraethmelyn gan gynnwys Tir Morfa, Tywyn, Ysgol Gynradd Traethmelyn ac Ysgol Gynradd Glanymor, a'r unig ysgol Gymraeg yn nhref Porth Afan, Ysgol Gymraeg Rhosafan.
Archifau Cymunedol Cymru
Mae Port Talbot Historical Society ac Archifau Cymunedol Cymru yn cyfarfod yn llyfrgell Traethmelyn.
Ptolemi (gwahaniaethu)
Gallai Ptolemi (Groeg: Πτολεμαῖος, Ptolemaios) gyfeirio at:
Brenhinllin y Ptolemiaid
Brenhinllin o dras Facedonaidd fu'n rheoli yr Aifft:
Lene Havenstein
Arlunydd benywaidd o'r Almaen oedd Lene Havenstein (30 Mai 1914 - 2009).
Fe'i ganed yn Anrath a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Almaen.
Bu farw yn Traben-Trarbach.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Cadwaladr Cesail
Bardd Cymraeg o Eifionydd, Gwynedd, oedd Cadwaladr Cesail (bl. 1610 - 1625), neu Cadwaladr Gruffudd mewn rhai ffynonellau. Roedd yn perthyn i gyfnod olaf traddodiad Beirdd yr Uchelwyr yng ngogledd-orllewin Cymru.
Oes a gwaith
Ychydig a wyddom am ei hanes personol. Mae ei enw barddol yn dangos cysylltiad â phlasdy hynafol Y Gesail Gyfarch, Penmorfa, yn Eifionydd ond does dim sicrwydd a oedd yn un o deulu'r Gesail neu beidio. Canodd farwnad i Elis Wyn o'r Gesail Gyfarch yn 1624.
Wilson Jameson
Gwobrau
Enillodd Wilson Jameson y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
That Sounds Good to Me
Cân gan Pete Waterman a Mike Stock yw "That Sounds Good to Me". Bydd y gân yn cynrychioli'r Deyrnas Unedig yng Nghystadleuaeth Cân Eurovision 2010 yn Oslo, Norwy. Enillodd Josh Dubovie y gystadleuaeth Eurovision: Your Country Needs You 2010 felly bydd ef yn perfformio'r gân yn y rownd derfynol o Eurovision 2010.
Cadwaladr Cesail
Oes a gwaith
Roedd yn fardd o fri yn ei oes a chedwir tua hanner cant o'i gerddi yn y llawysgrifau, yn awdlau, cywyddau ac englynion. Maent i gyd yn gerddi mawl i uchelwyr lleol ardal Eifionydd, sy'n awgrymu ei fod yn fardd proffesiynol yn hytrach nac uchelwr yn "canu ar ei fwyd ei hun." Canodd i deuluoedd Bryncir, Meillionen, Cefnllanfair, Pengwern (Meirionnydd), Glynllifon a Gwydir. Ceir rhai englynion 'smala ei naws, e.e. un i gi hela gŵr lleol o'r enw Ieuan Tew:
Ei gerdd fwyaf nodedig efallai yw 'Marwnad Marged, gwraig Siôn Bodwrda' (1623), sy'n cynnwys cyfeiriad diddorol at y cymeriad chwedlonol Olwen.
Carn Dearg - Ileach Bhan
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Corbett Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 15 Ionawr 2003.
Craig Thomas
Nofelydd Cymreig oedd Craig David Owen Thomas (24 Tachwedd 1942 – 4 Ebrill 2011). Dyfeisiwr y "techno-thriller" oedd ef. Bu farw yng Ngwlad yr Haf, Lloegr.
Bywgraffiad
Cafodd ei eni yng Nghaerdydd yn fab i J.B.G. Thomas colofnydd rygbi i'r Western Mail. Mynychodd Ysgol Uwch Caerdydd a graddio yng Ngholeg Prifysgol Caerdydd cyn cael M.A. am thesis ar Thomas Hardy. Bu yn athro mewn amryw o ysgolion yng nghanolbarth Lloegr a bu'n bennaeth Saesneg yn Shire Oak School, Walsall Wood.
Carn Dearg - Ileach Bhan
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
This Christmas
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Preston A. Whitmore II yw This Christmas a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Preston A. Whitmore II a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Marcus Miller. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mekhi Phifer, Chris Brown, Jessica Stroup, Regina King, Loretta Devine, Columbus Short, Lupe Ontiveros, Laz Alonso, Idris Elba, Delroy Lindo, Sharon Leal, David Banner, Keith Robinson a Lauren London. Mae'r ffilm This Christmas yn 119 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Brwynen fawr
Planhigyn blodeuol lluosflwydd a monocotyledon sy'n edrych yn debyg i wair yw Brwynen fawr sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Juncaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Juncus pallidus a'r enw Saesneg yw Great soft rush. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Pabwyren Fawr, Brwynen Fawr.
This Christmas
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Alexander Gruszynski oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Paul Seydor sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Brwynen fawr
Mae'n tyfu'n araf iawn - a hynny ar bridd da, cyfoethog, mewn bob math o amrywiaeth o ran gwlybaniaeth eu cynefin; mae i'w ganfod yn aml mewn gwlyptiroedd. Mae'r planhigyn yn ddeurywiol ac mae'r dail yn fytholwyrdd.
This Christmas
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Preston A Whitmore II ar 26 Mehefin 1962 yn Detroit.