cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yr Arctig
200px|bawd|de|Ffin yr Arctig
Yr ardal o gwmpas Pegwn y Gogledd yw'r Arctig. Mae'r rhan fwyaf ohoni yn fôr wedi rhewi. Mae'r gaeaf yn oer a thywyll yno. Mae ceirw Llychlyn ac eirth gwynion yn byw yno, a hefyd yr Esgimo a phobl Lap.
Copog goed ddu
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Copog goed ddu (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: copogion coed du) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoeniculus aterrimus; yr enw Saesneg arno yw Black wood hoopoe. Mae'n perthyn i deulu'r Copogion coed (Lladin: Phoeniculidae) sydd yn urdd y Coraciiformes.
Capel Llwyn-yr-hwrdd
Capel sy'n perthyn i'r Annibynnwyr, ger Tegryn yng ngogledd Sir Benfro yw Capel Llwyn-yr-hwrdd.
Mae bedd Morgan Jones, Trelech yma, perchennog y tir yr adeiladwyd y capel arno. Fe rodd y tir er mwyn codi'r capel am brydles o 999 o flynyddoedd am swllt y flwyddyn ar yr amod fod yr aelodau i gredu yn athrawiaeth y Drindod a phum pwnc Calfiniaeth.
South Huntingdon Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal South Huntingdon Township, gan gynnwys:
Copog goed benwyn
Teulu
Mae'r copog goed benwyn yn perthyn i deulu'r Copogion coed (Lladin: Phoeniculidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Ceiliog gwaun du
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Ceiliog gwaun du (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ceiliogod gwaun duon) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eupodotis afra; yr enw Saesneg arno yw Black bustard. Mae'n perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae) sydd yn urdd y Gruiformes.
Henry County, Illinois
Sir yn nhalaith, yw .
Ceiliog gwaun du
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. afra, sef enw'r rhywogaeth.
Linda Lee Alter
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Linda Lee Alter (1939).
Fflamingo'r Andes
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Fflamingo'r Andes (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: fflamingos yr Andes) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoenicoparrus andinus; yr enw Saesneg arno yw Andean flamingo. Mae'n perthyn i deulu'r Fflamingos (Lladin: Phoenicopteridae) sydd yn urdd y Ciconiformes.
Linda Lee Alter
Fe'i ganed yn Philadelphia a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Ceiliog gwaun du
Teulu
Mae'r ceiliog gwaun du yn perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Henry County, Illinois
Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys:
Trefi mwyaf
Mae gan y sir yma boblogaeth o tua. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:
Linda Lee Alter
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Fflamingo'r Andes
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. andinus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r fflamingo'r Andes yn perthyn i deulu'r Fflamingos (Lladin: Phoenicopteridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Fflamingo Tsile
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Fflamingo Tsile (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: fflamingos Tsile) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoenicopterus chilensis; yr enw Saesneg arno yw Chilean flamingo. Mae'n perthyn i deulu'r Fflamingos (Lladin: Phoenicopteridae) sydd yn urdd y Ciconiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. chilensis, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r fflamingo Tsile yn perthyn i deulu'r Fflamingos (Lladin: Phoenicopteridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
South Lebanon Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal South Lebanon Township, gan gynnwys:
Jonah Jones
Cerflunydd arlunydd a nofelydd oedd Jonah Jones (17 Chwefror 1919 - 29 Tachwedd 2004). Cafodd ei eni yn Swydd Durham ond roedd yn byw yng Nghymru ers 1948 gan agor gweithdy yn Nhremadog. Roedd yn briod â’r awdures Judith Maro.
Copog goed bigsyth
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Copog goed bigsyth (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: copogion coed pigsyth) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoeniculus castaneiceps; yr enw Saesneg arno yw Forest wood hoopoe. Mae'n perthyn i deulu'r Copogion coed (Lladin: Phoeniculidae) sydd yn urdd y Coraciiformes.
Jonah Jones
Roedd Jonah Jones yn gweithio mewn sawl cyfrwng. Torrodd llythrennau mewn llechen, cerfiodd mewn maen a chreodd penddelwau mewn efydd. Roedd hefyd yn artist gwydr lliw ac yn arlunydd mewn dyfrlliw. Dylanwadwyd ei waith gan ddelweddaeth Gristnogol, chwedlau y Mabinogi a thirwedd Cymru. Yn ogystal, ysgrifennodd ddwy nofel, arweinlyfr am lynnoedd gogledd Cymru, casgliad o ysgrifau a bywgraffiad y pensaer enwog Syr Clough Williams- Ellis.
Mae’n enwog am ei benddelwau efydd o Syr Clough, Bertrand Russell a John Cowper Powys, ei gofebion i Dylan Thomas a Lloyd George yn Abaty San Steffan, a hefyd ei gerfluniau ar adeilad Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd.
Copog goed bigsyth
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. castaneiceps, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r copog goed bigsyth yn perthyn i deulu'r Copogion coed (Lladin: Phoeniculidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Achsah Barlow Brewster
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Unol Daleithiau America oedd Achsah Barlow Brewster (1878 – 1945).
Lluoedd arfog
Gelwir y fyddin, y llynges a'r awyrlu gyda'i gilydd yn Lluoedd Arfog (yn achos gwledydd heb lynges nac awyrlu fawr y fyddin yw lluoedd arfog y wlad). Eu hamcan fel arfer yw amddiffyn gwlad rhag ymosodiad, er y gallant ymosod ar wlad arall hefyd wrth gwrs. Mae'r fyddin yn amddiffyn neu ymosod ar dir, yr awyrlu yn yr awyr ac i ollwng bomiau, a'r llynges ar y môr.
Mae'r milwyr, y llongwyr, a'r awyrlu yn gwisgo iwnifform fel y gellir eu gwahaniaethu oddi wrth y gelyn.
Militærvesen
May Louise Greville Cooksey
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Birmingham, y Deyrnas Unedig oedd May Louise Greville Cooksey (1878 – 1943).
Quincy, Florida
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Quincy, gan gynnwys:
Käthe Loewenthal
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Berlin, yr Almaen oedd Käthe Loewenthal (25 Mawrth 1878 – 26 Ebrill 1942). Ymysg eraill, bu'n aelod o: Hiddensoer Künstlerinnenbund.
Bu farw yn Izbica Ghetto ar 26 Ebrill 1942.
Lincolnton, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Lincolnton, gan gynnwys:
Louise Fishman
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Louise Fishman (14 Ionawr 1939).
Fe'i ganed yn Philadelphia a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Sunset Hills, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Manistique, Michigan
Dinas yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Manistique, gan gynnwys:
Sunset Hills, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Sunset Hills, gan gynnwys:
KF Elbasani
Mae Klubi i Futbollit Elbasani yn dîm pêl-droed yn Albania sydd wedi ei lleoli yn ninas Elbasan ac sydd, yn ystod ei hanes, wedi cystadlu yn adran uchaf y wlad.
Hanes
Sefydlwyd y clwb yn 1913 o dan yr enw, Klubi Futbollit Urani Elbasan trwy uno dau dîm o'r ddinas, Afredita Elbasan a Perparimi Elbasan.
Yn y tymor 1984-85, cystadleuodd y clwb mewn cystadleuaeth Ewropeaidd am y tro cyntaf. Yn y tymor 2005-06 buont yn cystadlu yng Nghwpan UEFA, lle cafodd ei trwchwyd nhw yn y rownd gyntaf gan y FK Vardar o Weriniaeth Macedonia.
Ceiliog gwaun cribfrown
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Ceiliog gwaun cribfrown (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ceiliogod gwaun cribfrown) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eupodotis gindiana; yr enw Saesneg arno yw Buff-crested bustard. Mae'n perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae) sydd yn urdd y Gruiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. gindiana, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r ceiliog gwaun cribfrown yn perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Kimballton, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Cangues d'Onís
bawd|300px Ardal weinyddol (neu concejo) yng nghymuned ymreolaethol Astwrias yw Cangues d'Onís (Sbaeneg: Cangas de Onís). Prifddinas yr ardal hon yw tref o'r un enw. Hyd at 774, Cangas de Onís oedd prifddinas Teyrnas Astwrias, hefyd.
Kimballton, Iowa
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Kimballton, gan gynnwys:
Cangues d'Onís
Mae mwy na saith deg cilometr sgwâr o'r concejo yn rhan o Barc Cenedlaethol de los Picos de Europa. Yn y parc mae pentref Covadonga, lle bu Brwydr Covadonga oddeutu 722, y fuddugoliaeth fawr gyntaf gan fyddin milwrol, Cristnogol yn Iberia ar ôl y goncwest Islamaidd, yn nodi pwynt cychwyn y Reconquista.
Dyma'r fan lle codwyd yr eglwys gyntaf a adeiladwyd wedi'r goncwest, sef Santa Cruz de Cangas de Onis (737), a adeiladwyd ar gromlech hynafol.
Geirdarddiaad
Mae'n fwy na phosib i enw'r dref darddu o'r term Fisigotheg "kuningaz ðeowan is", sef "mae'r brenin yn absoliwt".
Plwyfi
Ceir 13 plwyf (neu Parroquies), oddi fewn i Cangues d'Onís:
Cynffon
Cynffon yw'r gair a ddefnyddir i ddisgrifio y rhan olaf o gorff anifail, yn arbennig rhan ystwyth sydd wedi ei gysylltu i ben ôl corff yr anifail.
J. Brynach Davies
Roedd Brynach (John Brynach Davies) (22 Mai 1873 – 4 Mai 1923) yn fardd a llenor a aned yn Llanfyrnach, Sir Benfro. Er mai clerc mewn swyddfa cyfreithiwr oedd ei alwedigaeth, roedd hefyd bregethwr cynorthwyol ac yn arweinydd eisteddfodol. Roedd ganddo dudalen Gymraeg yn y Tivy Side Advertiser.
Cynffon
Mae gan y rhan fwyaf o adar a physgod gynffon, er enghraifft. Mae cynffon bluog (a elwir colen) gan adar sydd yn eu cynorthwyo i hedfan, ar y llaw arall mae cynffon pysgodyn (h.y. yr asgell gynffonnol) yn ei helpu i nofio. Mae gwartheg a cheffylau yn ysgwyd eu cynffon i fwrw pryfed oddi ar eu cyrff. Pan fo ci yn ysgwyd yn siglo ei gynffon mae'n arwydd ei fod yn hapus, ond mae cath yn siglo ei chynffon pan mae hi mewn tymer ddrwg. Bydd y wiwer er enghraifft yn cyrlio ei chynffon amdani er mwyn ei chadw yn gynnes. Mae cathod yn gwneud hyn hefyd. Mae rhai mathau o fwnciod yn hongian wrth eu cynffonnau.
J. Brynach Davies
Cyhoeddwyd Awelon Oes sef cofiant a detholiad o'i waith yn 1925, cyfrol a olygwyd gan E. Curig Davies.
Stockton, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
J. Brynach Davies
Mae ei fedd ym mynwent Capel Llwyn-yr-hwrdd.
Ceiliog gwaun Hartlaub
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Ceiliog gwaun Hartlaub (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ceiliogod gwaun Hartlaub) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eupodotis hartlaubii; yr enw Saesneg arno yw Hartlaub’s bustard. Mae'n perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae) sydd yn urdd y Gruiformes.
Stockton, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Stockton, gan gynnwys:
Ar Chapel-Nevez (Mor-Bihan)
Mae Ar Chapel-Nevez  (Ffrangeg: La Chapelle-Neuve) yn gymuned yn department Mor-Bihan (Ffrangeg: Morbihan), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Ceiliog gwaun Hartlaub
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. hartlaubii, sef enw'r rhywogaeth.
Byddin
Byddin yw nifer o filwyr wedi eu casglu at ei gilydd, ac dan orchymun brenin, cadfridog neu rywun arall o awdurdod, gyda'r bwriad o ladd milwyr mewn byddin arall. Gwneir hyn gyda'r amcan o amddiffyn gwlad neu dir neu er mwyn ennill awdurdod neu dir mewn gwlad.
Tivy Side Advertiser
Papur newydd wythnosol yn yr iaith Saesneg sy'n cylchredeg yn ne Ceredigion a gogledd Sir Benfro yw'r Tivy Side Advertiser. Mae'n cael ei argraffu yn Aberteifi.
Roedd gan y bardd Brynach golofn Gymraeg yn y papur am flynyddoedd.
Ceiliog gwaun brown
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. humilis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r ceiliog gwaun brown yn perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Iroquois County, Illinois
Sir yn nhalaith, yw .
Trefi mwyaf
Mae gan y sir yma boblogaeth o tua. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:
Frankenmuth, Michigan
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Frankenmuth, gan gynnwys:
Byddin
Mewn byddin fodern ymleddir gyda drylliau a tanciau, ond mae byddinoedd wedi bod ers miloedd o flynyddoedd.
Y milwr cyffredin
Mae nifer o lyfrau mewn ysgolion dwyieithog yn Llydaw yn dwyn yr enw Plouz-foenn (gwellt-gwair). Cyfeiria’r teitl at amser rhyfeloedd gwahanol yn Ffrainc pan nad oedd milwyr Llydewig, ffermwyr y rhan fwyaf, nad oedd yn medru fawr o Ffrangeg, ac wrth fartchio roedd y sarjant yn gweiddi arnynt plouz-foenn yn lle un-dau neu droit-gauche.
Cofiaf innau stori debyg gan dad i Richard Williams, am filwyr uniaith Cymraeg yn y rhyfel gyntaf yn martchio i synnau “gwellt-gwair” am yr un rheswm, a’r ymadrodd wedi parhau ar fferm y teulu i helpu Richard fel plentyn bach i wahaniaethu ei law chwith a’i law dde.
Cyfieithiad: Yn aml yn y gorffennol cymerwyd y Llydawyr fel pobl diglem am na lwyddon nhw yn aml i feistroli’r Ffrangeg a’u mán siarad Llydaweg o dan Tŵr Eiffel ... Cawson nhw eu pechu tra’n gwasanaethu yn y fyddin trwy eu dysgu i orymdeithio gyda’r geiriau gwellt-gwair, gwellt-gwair fel petaen nhw’n rhy dwp i ddeall chwith a de.
Chwarel y Glog
Un o'r perchnogion cyntaf oedd John Owen, fferm y Glog. Mab iddo, y John Owen oedd yn gyfrifol am ddod â'r rheilffordd i'r ardal, rheilffordd a adwaenwyd fel y Cardi Bach. Mae cofgolofn iddo ym mynwent Capel Llwyn-yr-hwrdd, sydd i'r dwyrain o'r chwarel.
Elbasan Arena
Ym mis Ionawr 2014, cadarnhawyd y byddai'r stadiwm yn gartref dros dro i gemau cartref tîm pêl-droed cenedlaethol Albania,tra bod y gwaith o ddymchwel ac ailadeiladu Stadiwm Stafa Qemal yn y brifddinas, Tirana yn cael ei gwblhau. Bu'n rhaid i Ffederasiwn Pêl-droed Albania adnewyddu'r stadiwm er mwyn bodloni gofynion UEFA.
Chwarel y Glog
Yn ugeiniau'r 20g daeth E Lloyd Humphreys yn reolwr ar y chwarel. Roedd wedi bod yn reolwr ar Chwarel yr Oakeley yn y gogledd. Bu yn ddylanwadol iawn ar fywyd diwylliannol yr ardal. Ef fu yn gyfrfol am ddechrau Cymdeithas Ddiwylliannol Llwyn-yr-hwrdd.
Elbasan Arena
Dechreuwyd ar y gwaith o ail-adeiladu ym mis Chwefror 2014. Ail-adeiladwyd yr ystafelloedd newid ar gyfer chwaraewyr a dyfarnwyr, a crewyd cyfleusterau newydd ar gyfer cynnal cynadleddau a digwyddiadau. Cafodd y goleuadau stadiwm ei ddisodli'n llwyr a gosodwyd sgorfwrdd electronig newydd. Gosodwyd hefyd 12,500 o seddi. Cwblhawyd y gwaith ar 8 Hydref 2014. Cyfanswm y cost adnewyddu oedd €5,500,000.
Trwydded Gyhoeddus Gyffredinol GNU
Mae'r Trwydded Gyhoeddus Gyffredinol GNU (TGG GNU) (GNU General Public License neu GNU GPL yn y Saesneg cysefin) yn trwydded hawlfraint Saesneg cyffredin oblegid meddalwedd rydd.
Elbasan Arena
Roedd gêm gyntaf Albania yn y Arena Elbasan ar 11 Hydref 2014 pan wynebodd y tîm cartref Denmarc mewn gêm rhagbrofol i gwpan Ewro 2016. Chwaraewyd y gêm o flaen torf lawn, a record i'w stadiwm hyd y dyddiad yna, o 12,800. Llwyddodd Albania i ennill pwynt mewn gêm gyfartal 1 - 1 yn erbyn tîm â phedigri cryf iawn.
Regina Silveira
Arlunydd benywaidd o Frasil yw Regina Silveira (18 Ionawr 1939).
Ar Chapel-Nevez (Mor-Bihan)
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Regina Silveira
Fe'i ganed yn Porto Alegre a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd ym Mrasil.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Elbasan Arena
Ffeithiau
Maint cae chwarae yr Elbasan Arena yn 104 metr o hyd wrth 66metr o led. Capasiti y stadiwm yw 12,800. Mae'r cae yn laswellt go iawn.
Ar Chapel-Nevez (Mor-Bihan)
Poblogaeth
Population - Municipality code56039
Elbasan Arena
Ffeithiau
Stwdiwm Elbasan Arena yw'r ail fwyaf yn Albania. Yr un fwyaf yw Stadiwm Loro Boriçi yn Shkodër.
Lleoliad
Mae stadiwm Elbasan Arena oddeutu 1 km i'r dwyrain o ganol y ddinas a 2 km i'r gogledd ddwyrain o orsaf drên. https://it.wikipedia.org/wiki/Elbasan_Arena#/maplink/0
South Londonderry Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal South Londonderry Township, gan gynnwys:
Hilda Ward
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Unol Daleithiau America oedd Hilda Ward (1878 – 1950).
Augusta Preitinger
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Cwlen, Brenhiniaeth yr Iseldiroedd oedd Augusta Preitinger (18 Hydref 1878 – 21 Ionawr 1946).
Copog goed borffor
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Copog goed borffor (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: copogion coed porffor) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoeniculus damarensis; yr enw Saesneg arno yw Violet wood hoopoe. Mae'n perthyn i deulu'r Copogion coed (Lladin: Phoeniculidae) sydd yn urdd y Coraciiformes.
Augusta Preitinger
Bu farw ym Mharis ar 21 Ionawr 1946.
Copog goed borffor
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. damarensis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r copog goed borffor yn perthyn i deulu'r Copogion coed (Lladin: Phoeniculidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Grubbs, Arkansas
Dinas yn, yn nhalaith Arkansas, yw .
Jackson County, Illinois
Trefi mwyaf
Mae gan y sir yma boblogaeth o tua. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:
Copog goed werdd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Copog goed werdd (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: copogion coed gwyrdd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoeniculus purpureus; yr enw Saesneg arno yw Green wood hoopoe. Mae'n perthyn i deulu'r Copogion coed (Lladin: Phoeniculidae) sydd yn urdd y Coraciiformes.
Nancy Graves
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America oedd Nancy Graves (23 Rhagfyr 1939 - 21 Hydref 1995).
Copog goed werdd
Teulu
Mae'r copog goed werdd yn perthyn i deulu'r Copogion coed (Lladin: Phoeniculidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Ceiliog gwaun glas
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Ceiliog gwaun glas (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ceiliogod gwaun gleision) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eupodotis caerulescens; yr enw Saesneg arno yw Blue bustard. Mae'n perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae) sydd yn urdd y Gruiformes.
Nancy Graves
Bu farw yn Ninas Efrog Newydd.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Ceiliog gwaun glas
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. caerulescens, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r ceiliog gwaun glas yn perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1979
Cynhaliwyd Etholiad Cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1979 ar 3 Mai 1979 er mwyn ethol 635 Aelod Seneddol i Dŷ'r Arglwyddi.
Yn y senedd flaenorol roedd James Callaghan a'r Blaid Lafur wedi colli ei mwyafrif seneddol. Gwnaeth Callaghan gytundeb gyda'r Rhyddfrydwyr ac Unoliaethwyr Wlster ynghyd â Phlaid Genedlaethol yr Alban a Phlaid Cymru fel y gall barhau mewn grym. Erbyn Mawrth 1979 roedd wedi colli cefnogaeth a chafwyd pleidlais o ddiffyg hyder. Collodd o un bleidlais er i dri aelod Plaid Cymru: Gwynfor Evans, Dafydd Elis Thomas a Dafydd Wigley ei gefnogi.
Daeth Margaret Thatcher yn Brif Weinidog ar ôl ennill yr etholiad. Roedd gan y Ceidwadwyr 339 o seddi yn Nhŷ'r Cyffredin a chafodd Llafur 269. Cafwyd gogwydd o 5.2% i'r Ceidwadwyr, y mwyaf ers Etholiad Cyffredinol 1945. Yng Nghymru collodd y Rhyddfrydwyr ddwy sedd a chollodd Gwynfor Evans ei sedd yng Nghaerfyrddin; yn yr Alban collodd Plaid Genedlaethol yr Alban naw sedd.
Marian Spore Bush
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Bay City, Unol Daleithiau America oedd Marian Spore Bush (22 Hydref 1878 – 24 Chwefror 1946).
Bu'n briod i Irving Tar Bush.
Rhyfel Cartref Syria
bawd|Ymosodiadau ar ISIL yn Kobane, 2014. Brwydr a gychwynodd yn Chwefror 2011 rhwng Llywodraeth Syria a gwrthryfelwyr a gefnogwyd gan rai gwledydd yn y Gorllewin a UDA oedd Gwrthryfel Syria, sy'n parhau i gael ei ymladd (2018).
Rhwng Chwefror 2011 a Chwefror 2017 bu farw 470,000 o bobl 7.6 miliwn a chafwyd a ffodd dros 5 miliwn o bobl o'r wlad yn ôl UNHCR), ac felly anodd iawn yw amcangyfrif union boblogaeth y wlad.
Ar 26 Chwefror 2011 cafwyd sawl protest yn erbyn y llywodraeth; roedd hyn yn dilyn protestiadau drwy'r Dwyrain Canol a adwaenir fel "y Gwanwyn Arabaidd" a gychwynwyd yn Tiwnisia ar 17 Rhagfyr 2010 - yn ninas Sidi Bouzid yng nghanolbarth Tiwnisia pan losgodd dyn ifanc ei hun hyd farwolaeth gan gychwyn cyfres o brotestiadau gan y werin. Roedd y protestwyr yn Syria yn galw am newidiadau gwleidyddol ac am adnewyddu hawliau dynol; galwyd hefyd am ddod â'r Gyfraith Argyfwng i ben. Cafwyd protest mawr ar 18-19 Mawrth 2011 a honnir bod yr awdurdodau wedi lladd ac anafu protestwyr. Wedi hynny bu rhagor o brotestiadau; yn ôl rhai, roedd byddin Syria wedi saethu unigolion ac aelodau'r protestiadau hyn mewn sawl ardal. Credir hefyd fod ambell ran o'r fyddin wedi troi at y chwyldroadwyr.
Yng ngwanwyn 2011, yn fuan ar ôl i'r protestiadau ddechrau, dechreuodd sawl grŵp arfog ymladd yn erbyn y llywodraeth; bu llywodraeth Syria'n llawdrwm, gan ddefnyddio'r fyddin i geisio trechu'r gwrthryfelwyr arfog. . Yn 2011 unodd rhai o'r gwrthryfelwyr dan faner "Byddin Rhyddid Syria" ac fe'u cefnogwyd gan lywodraethau Ewrop a UDA.
Yn ôl sawl ffynhonnell, gan gynnwys y Cenhedloedd Unedig, roedd rhwng 14,005 a 19,770 o bobl wedi marw erbyn haf 2012, gyda thua hanner y nifer hwn yn sifiliaid. Yn ôl y CU, erbyn Mehefin 2012 roedd hi bellach yn gyflwr o ryfel cartref yn y wlad, gyda byddin y llywodraeth wedi colli llawer o ardaloedd i Fyddin Rhyddid Syria a grwpiau arfog eraill. Ymunodd sawl grŵp arfog jihadaidd yn y rhyfel gan gynnwys Jabhat al-Nusra ('Ffrynt al-Nusra') sy'n deyrngar i al-Qaeda ac a ystyrir yn fudiad terfysgol gan yr Unol Daleithiau. Daw llawer o ryfelwyr Jabhat al-Nusra o wledydd eraill ar draws y byd Islamaidd a thu hwnt. Eu bwriad yw sefydlu cyfraith sharia yn y wlad fel rhan o'r 'califfaeth' Islamaidd.
Yn Awst 2013 dywedodd John Kerry (UDA) fod Bashar al-Assad wedi defnyddio arfau cemegol yn erbyn sifiliaid a chafwyd sawl cyhuddiad yn y 2000-2010au fod hawliau dynol sylfaenol wedi'u torri gan y Llywodraeth; yn ôl y Cenhedloedd Unedig (ar 9 Tachwedd 2011) lladdwyd dros 3500 gyda 250 ohonynt yn blant nifer o'r rheiny, yn enwedig bechgyn, wedi'u treisio gan filwyr Bashar al-Assad.
Erbyn Awst 2014 credir bod 191,369 wedi marw yn y gwrthryfel ac erbyn Chwefror 2017 bu farw 470,000.
Cefnogaeth Rwsia ac ymyrraeth UDA
Bu gan Rwsia gysylltiad agos gyda Syria ers y 1960au ac yn Haf 2015 symudwyd o leiaf 2,000 o bersonnel i'r wlad a llawer o arfau, llongau ac awyrennau. Ar ddiwrnod olaf Medi 2015 gollyngodd awyrennau Rwsia fomiau ar ISIS. Honodd UDA i'r bomiau gael eu gollwng ar sifiliaid a gwrthrefelwyr eraill, rhai ohonynt yn grwpiau a gefnogwyd gan Brydain.
Ffyrnigwyd UDA a'u cynghreiriaid gan y ffaith i Rwsia dderbyn gwahoddiad gan Lywodraeth Syria i'w cynorthwyo i amddiffyn y wlad. Aryddodd Rwsia hefyd 1,571 o 'gytundebau' gydag arweinwyr lleol - a oedd yn cytuno i gefnogi Llywodraeth y wlad.
Ar 7 Ebrill 2017 ymosoddodd yr UDA ar fyddin Syria (h.y. y 'tro cyntaf' yn agored-weladwy i'r cyhoedd) pan lansiwyd naw o daflegrau 'Cruise' o longau rhyfel. Bomiwyd maes awyr Shayrat Llywodraeth Syria, a honnodd y UDA mai'r maes awyr yma oedd man cychwyn yr ymosodiadau cemegol ar Khan Shaykhun a ddigwyddodd tri diwrnod cyn hynny. Ni ddangoswyd unrhyw dystiolaeth o hynny, fodd bynnag, a gwadai Syria fod unrhyw wirionedd yn yr honiadau.
Ar 7 Ebrill 2018, cafwyd adroddiadau o ymosodiad cemegol yn ninas Douma, gyda 70 o bobl wedi lladd a 500 wedi eu hanafu. Dywedodd meddygon ar y safle mai achos y marwolaethau hynny oedd y nwy clorin a sarin. Ni ddangoswyd unrhyw dystiolaeth mai Llywodraeth Syria oedd yn gyfrifol; ni ddangoswyd ychwaith unrhyw dystiolaeth mai asiantau ysgogol (ageant provocateurs) oedd yn gyfrifol. Er hynny, ar 13 Ebrill 2018, ymosododd Llywodraeth y Deyrnas Unedig, Ffrainc a UDA ar dri tharged yn Syria.
Lilli Engel
Arlunydd benywaidd o'r Almaen yw Lilli Engel (18 Gorffennaf 1939).
Hector Berlioz
Cyfansoddwr o Ffrainc oedd Louis Hector Berlioz (11 Rhagfyr 1803 – 8 Mawrth 1869).
Lilli Engel
Fe'i ganed yn Solingen a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Almaen.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Hector Berlioz
Roedd yn ffrind i'r awduron Alexandre Dumas, Victor Hugo, Honoré de Balzac a Théophile Gautier. Saesnes oedd Harriet Smithson, ei wraig gyntaf.
Copog goed bigddu
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Copog goed bigddu (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: copogion coed pigddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoeniculus somaliensis; yr enw Saesneg arno yw Black-billed wood hoopoe. Mae'n perthyn i deulu'r Copogion coed (Lladin: Phoeniculidae) sydd yn urdd y Coraciiformes.
Canolfan Mileniwm Cymru
chwith|bawd|Fin nos, "o fewn y cerrig hyn..." bawd|chwith bawd|chwith bawd|chwith Lle ar gyfer y celfyddydau perfformiadol yw Canolfan Mileniwm Cymru a leolir yng Nghaerdydd. Gobeithir y bydd doniau opera, bale, sioeau cerdd a dawns gorau'r byd yn perfformio yno. Costiodd £104 miliwn i'w godi; darparodd y Cynulliad Cenedlaethol rant o £37 miliwn i gyfrannu at y cost, hefyd darparwyd £30.7 miliwn gan Gomisiwn y Mileniwm, a £9.8 miliwn gan Gyngor Celfyddyd Cymru. Rhoddwyd £10 milwn arall gan Donald Gordon, dyn busnes o Dde Affrica, a daeth gweddill yr arian angenrheidiol trwy gytundeb noddiant efo Cymdeithas Adeiladu'r Principality.
Copog goed bigddu
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. somaliensis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r copog goed bigddu yn perthyn i deulu'r Copogion coed (Lladin: Phoeniculidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Canolfan Mileniwm Cymru
Yn ogystal y mae saith sefydliad celfyddydol wedi eu lleoli yno, gan gynnwys Urdd Gobaith Cymru, yr Academi Gymreig Opera Cenedlaethol Cymru, Tŷ Cerdd, Diversions - Cwmni Dawns Cymru, Touch Trust a Hijinx. Mae canolfan Urdd Gobaith Cymru yno yn cynnwys canolfan o 150 gwely i blant Cymru allu aros yno. Mae 2 theatr, un gyda 1,900 o seddi ac y llall gyda 250. Mae stiwdio dawns, neuaddau ymarfer, stiwdios recordio, siopau, bars a chaffis. Maint y ganolfan yw 37,000 medr sgwâr. Adeiladwyd gwaliau'r ganolfan gyda llechfaen o lywiau gwahanol o chwareli ar draws Cymru; porffor o Benrhyn, glas o Chwarl Cwt-y-Bugail, gwyrdd o Chwarel Nantlle, llwyd o Chwarel Llechwedd a du o Chwarel Corris. Defnyddiwyd 3,600 o dunnellau o lechu. Defnyddiwyd breuan ddu rhwng y llechu i roi argraff bod y waliau heb freuan. Defnyddiwyd dur ar do'r adeilad i gynrychioli diwydiant arall Cymru. . bawd|260px|Dur ar do'r adeilad bawd|260px|Llechfaen aml-liw'r waliau
Cyfansoddwyd y geiriau ar yr adeilad gan Gwyneth Lewis.
Ymwelodd dros 14.75 milwn o bobl â'r ganolfan yn ystod ei degawd cyntaf.
Llysenw'r adeilad yw'r "Armellog".
Tingoch Dawria
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tingoch Dawria (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tingochion Dawria) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoenicurus auroreus; yr enw Saesneg arno yw Daurian redstart. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. auroreus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Teulu
Mae'r tingoch Dawria yn perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Glennville, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Colome, De Dakota
Dinas yn, yn nhalaith De Dakota, yw .
Glennville, Georgia
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Glennville, gan gynnwys:
Colome, De Dakota
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Colome, gan gynnwys:
Ceiliog gwaun torddu
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Ceiliog gwaun torddu (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ceiliogod gwaun torddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eupodotis melanogaster; yr enw Saesneg arno yw Black-bellied bustard. Mae'n perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae) sydd yn urdd y Gruiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. melanogaster, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Teulu
Mae'r ceiliog gwaun torddu yn perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Jasper County, Illinois
Sir yn nhalaith, yw .
Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys:
Trefi mwyaf
Mae gan y sir yma boblogaeth o tua. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:
Josephine Crawford
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Unol Daleithiau America oedd Josephine Crawford (31 Rhagfyr 1878 – 24 Mawrth 1952).
Ellsinore, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
South Manheim Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal South Manheim Township, gan gynnwys:
Ceiliog gwaun Ruppell
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Ceiliog gwaun Ruppell (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ceiliogod gwaun Ruppell) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eupodotis rueppellii; yr enw Saesneg arno yw Ruppell’s bustard. Mae'n perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae) sydd yn urdd y Gruiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. rueppellii, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r ceiliog gwaun Ruppell yn perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Westlake, Louisiana
Dinas yn, yn nhalaith Louisiana, yw .
Ville Platte, Louisiana
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Ville Platte, gan gynnwys:
Tingoch Przewalski
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tingoch Przewalski (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tingochion Przewalski) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoenicurus alaschanicus; yr enw Saesneg arno yw Przewalski’s redstart. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Westlake, Louisiana
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Westlake, gan gynnwys:
Agatha Christie
Fe'i ganed yn Torquay. Priododd Archibald Christie ym 1914. Ar ôl ysgaru ei gŵr cyntaf ym 1928, priododd archeolegydd Max Mallowan (wedyn Syr Max).
Tingoch Przewalski
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. alaschanicus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tingoch Przewalski yn perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Agatha Christie
Priododd ei merch Rosalind Gymro o'r enw Hubert Prichard. . Mae ŵyr Agatha Christie, Matthew Prichard, yn byw yn Nhregolwyn, Bro Morgannwg.
Edith Haworth
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Unol Daleithiau America oedd Edith Haworth (1878 – 1953).
Dellwood, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Dellwood, gan gynnwys:
Jefferson County, Illinois
Sir yn nhalaith, yw .
Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys:
Trefi mwyaf
Mae gan y sir yma boblogaeth o tua. Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:
East Lynne, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn East Lynne, gan gynnwys:
Tingoch penlas
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. caeruleocephalus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tingoch penlas yn perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
South Mahoning Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal South Mahoning Township, gan gynnwys:
Gasconade, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Gasconade, gan gynnwys:
Natalya Kochergina
Arlunydd benywaidd o'r Undeb Sofietaidd yw Natalya Kochergina (29 Tachwedd 1939).
Henriette Brossin de Polanska
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Kharkiv, Ffrainc oedd Henriette Brossin de Polanska (1878 – 1954).
Natalya Kochergina
Fe'i ganed yn St Petersburg a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Undeb Sofietaidd.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Tingoch Güldenstadt
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tingoch Güldenstadt (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tingochion Güldenstadt) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoenicurus erythrogaster; yr enw Saesneg arno yw Guldenstadt’s redstart. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. erythrogaster, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tingoch Güldenstadt yn perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
South Middleton Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal South Middleton Township, gan gynnwys:
Siona Shimshi
Arlunydd benywaidd o Israel yw Siona Shimshi (1939).
Fe'i ganed yn Tel Aviv a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Israel.
Catherina Dawson Giles
Arlunydd benywaidd a anwyd y Deyrnas Unedig oedd Catherina Dawson Giles (1878 – 1955).
Ceiliog gwaun cribgoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Ceiliog gwaun cribgoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ceiliogod gwaun cribgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eupodotis ruficrista; yr enw Saesneg arno yw Red-crested bustard. Mae'n perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae) sydd yn urdd y Gruiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. ruficrista, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r ceiliog gwaun cribgoch yn perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Pamela Colman Smith
Darlunydd benywaidd a anwyd yn Pimlico oedd Pamela Colman Smith (16 Chwefror 1878 – 18 Medi 1951).
Bu farw yn Bude, Cernyw, ar 18 Medi 1951.
Irina Getmanskaya
Fe'i ganed yn St Petersburg a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Undeb Sofietaidd.
Gwlad Iorddonen
Mae Gwlad Iorddonen neu'n syml yr Iorddonen (Arabeg لمملكة الأردنّيّة الهاشميّة Al-Mamlakah al-Urdunniyyah al-Hāšimiyyah) yn wlad Arabaidd sy'n ffinio ag Israel i'r gorllewin, Syria i'r gogledd, Irac i'r dwyrain a Sawdi Arabia i'r de-orllewin. Amman yw prifddinas y wlad. Mae'r wlad ar groesffordd bwysig rhwng Asia, Affrica ac Ewrop. Ei henw swyddogol yw "Teyrnas Hasimaidd Iorddonen". Cafodd sofraniaeth y wlad ei chreu yn 1946 o ran o Balesteina Brydeinig.
Amgylchynir Gwlad yr Iorddonen gan wledydd eraill; mae ganddi arwynebedd o 89,342 km2 (34,495 sq mi) a phoblogaeth o. Hi, felly, yw'r 11eg gwlad mwyaf poblog allan o'r holl wledydd Arabaidd. Islam Sunni sy'n cael ei harfer gan 95% o'r boblogaeth, gyda lleiafrif bach iawn yn Gristnogion. Gelwir y wlad yn aml yn "Werddon o Sefydlogrwydd" oherwydd yr ansicrwydd a'r rhyfela yn y gwledydd o'i chwmpas a gododd yn dilyn y Gwanwyn Arabaidd.
Ers 1948, mae'r Iorddonen wedi derbyn ffoaduriaid o wledydd cyfagos, o ganlyniad i wrthdaro a rhyfel. Yn 2015 amcangyfrifwyd fod 2.1 miliwn o Balesteiniaid ac 1.4 miliwn o Syriaid wedi ymgartrefu yn y wlad. Mae yma hefyd filoedd o ffoaduriaid Cristnogol o Irac. Mae hyn i gyd yn rhoi wysau trwm iawn ar isadeiledd ac economi'r wlad.
Hanes
Ceir cofnod o bobl yn byw yma ers Hen Oes y Cerrig ac yn niwedd yr Oes Efydd fe'i rheolwyd gan dair brenhiniaeth wahanol: Ammon, Moab ac Edom. Yna daeth Brenhiniaeth y Nabatea, cyfnod gyda'r Rhufeiniaid yn ei rheoli ac yna Ymerodraeth yr Otomaniaid. Ar ddiwedd yr Ail Ryfel Byd yn 1921 daeth 'Emiradau Trawsiorddonen' (Emirate of Transjorda) i fodolaeth, dan brotectoriaeth Prydain, wedi'i ffurfio allan o'r o Balesteina Brydeinig. Cafod Trawsiorddonen ei chydnabod gan Gynghrair y Cenhedloedd yn yr un flwyddyn. Yn 1946 cyhoeddodd ei hannibyniaeth oddi wrth Prydain a dethlir y diwrnod hwn yn flynyddol ar 25 Mai. Ei henw swyddogol oedd "Teyrnas Hasimaidd Trawsiorddonen".
Yn y Rhyfel rhwng Arabia ac Israel yn 1948, meddiannodd diroedd Y Lan Orllewinol a newidiwyd enw'r wladwriaeth yn "Frenhiniaeth Hasimaidd Iorddonen" ar 1 Rhagfyr 1948. Gwadodd yr Iorddonen mai hi oedd berchen y tiroedd yn 1988, cam diplomyddol, a esgorodd ar gytundeb hanesyddol rhwng Gwlad yr Iorddonen ac Israel, a arwyddwyd yn 1994.
Mae Gwlad yr Iorddonen yn un o'r gwledydd a sefydlodd y Cynghrair Arabaidd a'r Sefydliad dros Gydweithio Islamaidd. Mae'n wladwriaeth sofran, yn frenhiniaeth gyfansoddiadol gyda'r brenin yn dal pwerau gweithredol a deddfwriaethol. chwith|bawd|Merched ysgol, ifanc o'r Iorddonen yn darllen yn un o ysgolion y wladwriaeth. Roedd llythrennedd menywod y wlad yn 2015 yn 99.37% - yn uwch na Chymru.
Economi
Ystyrir yr Iorddonen yn wlad o "ddatblygiad dynol uchel" gydag economi "incwm canol-uwch". Mae'n un o'r economïau lleiaf yn y dwyrain canol, ond yn ddeniadol i fuddsoddwyr tramor oherwydd ei gweithlu medrus, ysgilgar. Oherwydd mannau fel Petra a'r Môr Marw mae'r wlad yn gyrchfan bwysig i dwristiaid, ac mae hefyd yn denu twristiaeth feddygol oherwydd ei sector iechyd arbennig o safonol. Serch hynny, mae diffyg adnoddau naturiol, llif mawr o ffoaduriaid a chythrwfl rhanbarthol wedi llesteirio'r twf economaidd.
Yn 2016 roedd 14.4% o'r boblogaeth yn byw mewn tlodi. Mae GDP (neu 'gynnyrch mewnwladol crynswth'; CMC) cyfoes y wlad yn. Ar gyfartaledd tyfodd y CMC 8% yn flynyddol rhwng 2004 a2008, ac yna ar gyfartaledd o 2.6%, yn dilyn y mewnlifiad anferthol o ffoaduriaid Syriaid i'r wlad.
Mae economi Jordan yn gymharol amrywiol, gyda masnach a chyllid yn cyfrif am bron i draean o CMC; mae cludiant a chyfathrebu, gwasanaethau cyhoeddus, ac adeiladu yn cyfrif am un rhan o bump, ac mae mwyngloddio a gweithgynhyrchu yn cyfateb i bron i bumed arall. Er gwaethaf cynlluniau i ehangu'r sector preifat, mae'r wladwriaeth yn parhau i fod y prif rym yn economi Jordan.
Dinasoedd mwyaf
Y pedwar ddinas fwyaf yn y wlad yw: Amman (y brifddinas), Zarqa, Irbid ac Acaba (unig borthladd y wlad) a Rwseiffa.
Ardaloedd Llywodraethol Gwlad Iorddonen
Mae Gwlad Iorddonen wedi'i rannu'n ddeuddeg o ardaloedd llywodraethol (muhafazah ), sy'n cael eu penu gan y Weinyddiaeth Fewnol. Rhennir llywodraeth leol ymhellach i ardaloedd (liwa) ac yn aml yn is-ardaloedd (qda).
Yn ddaearyddol, mae Ardaloedd Llywodraethol Gwlad Iorddonen wedi'u lleoli mewn un o dri rhanbarth: Rhanbarth y Gogledd, y Rhanbarth Canolog a Rhanbarth y De. Nid yw'r tri rhanbarth daearyddol yn cael eu dosbarthu yn ôl ardal neu boblogaethau ond yn hytrach gan gysylltedd daearyddol a phellter ymhlith y canolfannau poblogaeth. Mae Mynyddoedd Moab yn Ardal Lywodraethol Karak yn gwahanu Rhanbarth y De o'r Rhanbarth Canolog. Mae canolfannau poblogaeth Rhanbarth y Canolbarth a'r Gogledd yn cael eu gwahanu'n ddaearyddol gan fynyddoedd Ardal Lywodraethol Jerash. Yn gymdeithasol, mae canolfannau poblogaeth Amman, Salt, Zarqa a Madaba yn ffurfio un ardal fetropolitan fawr le mae rhyngweithiadau busnes yn y dinasoedd hyn o dan ddylanwad Amman tra bod dinasoedd Jerash, Ajloun, a Mafraq yn bennaf o dan ddylanwad dinas Irbid.
Seaside, Oregon
Dinas yn, yn nhalaith Oregon, yw .
Paula Staschus-Floeß
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Yr Almaen oedd Paula Staschus-Floeß (19 Tachwedd 1878 – 1955).
Deadwood, De Dakota
Dinas yn, yn nhalaith De Dakota, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Deadwood, gan gynnwys:
De Smet, De Dakota
Dinas yn, yn nhalaith De Dakota, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn De Smet, gan gynnwys:
Ceiliog gwaun Savile
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Ceiliog gwaun Savile (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ceiliogod gwaun Savile) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eupodotis savilei; yr enw Saesneg arno yw Savile’s bustard. Mae'n perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae) sydd yn urdd y Gruiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. savilei, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r ceiliog gwaun Savile yn perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Buffalo, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Buffalo, gan gynnwys:
South Shenango Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal South Shenango Township, gan gynnwys:
East Camden, Arkansas
Dinas yn, yn nhalaith Arkansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn East Camden, gan gynnwys:
Canyonville, Oregon
Dinas yn, yn nhalaith Oregon, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Canyonville, gan gynnwys:
Lul Krag
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Norwy oedd Lul Krag (1878 – 1956).
Tingoch bronlas
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tingoch bronlas (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tingochion bronlas) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoenicurus frontalis; yr enw Saesneg arno yw Blue-fronted redstart. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. frontalis, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Teulu
Mae'r tingoch bronlas yn perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
South Newton Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal South Newton Township, gan gynnwys:
Clara Westhoff
Cerflunydd benywaidd a anwyd yn Bremen, yr Almaen oedd Clara Westhoff (21 Tachwedd 1878 – 9 Mawrth 1954).
Bu'n briod i Rainer Maria Rilke.
Tingoch tywyll
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tingoch tywyll (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tingochion tywyll) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoenicurus fuliginosus; yr enw Saesneg arno yw Plumbeous redstart. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Clara Westhoff
Bu farw yn Fischerhude ar 9 Mawrth 1954.
Tingoch tywyll
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. fuliginosus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tingoch tywyll yn perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
South Strabane Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal South Strabane Township, gan gynnwys:
New Florence, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn New Florence, gan gynnwys:
Eglwys Loegr
de|250px|bawd|Eglwys gadeiriol [[Caergaint.]] Yr eglwys wladol a sefydlodd Harri VIII yng Nghymru a Lloegr pan dorrodd y cysylltiad â'r Eglwys Gatholig er mwyn iddo allu cael ysgariad yw Eglwys Loegr. Archesgob Caergaint yw pennaeth Eglwys Loegr a'r Eglwys Anglicanaidd yn ogystal. Datgysylltwyd Yr Eglwys yng Nghymru oddi wrth Eglwys Loegr ym 1920.
Mae Eglwys Loegr yn cynnwys elfennau Protestannaidd amlwg yn ei chyfansoddiad, ond ar yr un pryd mae'n hawlio fod yn olynydd, fel eglwys sefydlog y wladwriaeth neu eglwys wladol, i'r drefn eglwysig yn Lloegr a sefydlwyd gan Sant Awstin, esgob cyntaf Caergaint, ddiwedd y 6g. Roedd Cristnogaeth Cymru a'r gwledydd Celtaidd eraill yn annibynnol, a dim ond yn raddol, o gyfnod y Normaniaid ymlaen, y daeth y drefn eglwysig yng Nghymru dan awdurdod archesgobion Caergaint.
Montserrat Senserrich Comajuncosa
Arlunydd benywaidd o Sbaen yw Montserrat Senserrich Comajuncosa (1939).
Eglwys Loegr
Sylfaen athrawiaeth Eglwys Loegr yw'r Llyfr Gweddi Gyffredin a 39 Erthygl y Ffydd.
Hale, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Tingoch Eversmann
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tingoch Eversmann (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tingochion Eversmann) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoenicurus erythronotus; yr enw Saesneg arno yw Eversmann’s redstart. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. erythronotus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tingoch Eversmann yn perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Hale, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Hale, gan gynnwys:
Auburn, Michigan
Dinas yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Auburn, gan gynnwys:
Junko Chodos
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Junko Chodos (1939).
Fe'i ganed yn Tokyo a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Montserrat Senserrich Comajuncosa
Fe'i ganed yn Vallvidrera a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Sbaen.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Ceiliog gwaun Vigor
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Ceiliog gwaun Vigor (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ceiliogod gwaun Vigor) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eupodotis vigorsii; yr enw Saesneg arno yw Vigor’s bustard. Mae'n perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae) sydd yn urdd y Gruiformes.
Reed City, Michigan
Dinas yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Ceiliog gwaun Vigor
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. vigorsii, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r ceiliog gwaun Vigor yn perthyn i deulu'r Ceiliogod y Waun (Lladin: Otidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Foley, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Foley, gan gynnwys:
South Union Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal South Union Township, gan gynnwys:
Blanche Lazzell
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Monongalia County, Unol Daleithiau America oedd Blanche Lazzell (10 Hydref 1878 – 1 Gorffennaf 1956).
Bu farw yn Bourne ar 1 Gorffennaf 1956.
Brunswick, Ohio
Dinas yn, yn nhalaith Ohio, yw .
Mountain Grove, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Brunswick, Ohio
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Brunswick, gan gynnwys:
Mountain Grove, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Mountain Grove, gan gynnwys:
South Whitehall Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal South Whitehall Township, gan gynnwys:
Tingoch Moussier
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tingoch Moussier (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tingochion Moussier) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoenicurus moussieri; yr enw Saesneg arno yw Moussier’s redstart. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Tingoch Hodgson
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tingoch Hodgson (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tingochion Hodgson) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoenicurus hodgsoni; yr enw Saesneg arno yw Hodgson’s redstart. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. hodgsoni, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tingoch Hodgson yn perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Tingoch Moussier
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. moussieri, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tingoch Moussier yn perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Wayne, Nebraska
Dinas yn, yn nhalaith Nebraska, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Wayne, gan gynnwys:
Bärbel Kuntsche
Arlunydd benywaidd o'r Almaen yw Bärbel Kuntsche (26 Awst 1939).
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot