cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trosedd a chosb
Cyfreithiau Hywel Dda
Cyfrifwyd y troseddau mwyaf difrifol fel rhai a oedd yn cael eu cyflawni yn y dirgel - er enghraifft, dwyn, a’r gosb swyddogol am hynny oedd crogi. Nid oedd lladd drwy drais neu ymosodiad treisgar yn cael ei chyfrif fel trosedd mor ddifrifol â throsedd ddirgel.
Cyfoeswr i Hywel Dda oedd y Brenin Alffred, Brenin Wessex rhwng 871 ac 899, a bu yntau hefyd yn gyfrifol am roi trefn ar gyfreithiau Lloegr. Fel Cyfraith Lloegr roedd Cyfraith Cymru yn nodi bod y swm neu’r iawndal a dalwyd i’r dioddefwr yn ddibynnol ar sawl aelod o gorff y dioddefwr oedd wedi cael ei anafu neu ei effeithio.
Deddfau Penyd Owain Glyndŵr
Yn dilyn Gwrthryfel Glyndŵr rhwng 1400 a 1409 adnewyddwyd y Deddfau Penyd gan Harri IV er mwyn sicrhau ei awdurdod ar y Cymry. Roedd y rhain yn ddeddfau llym eu natur a oedd yn targedu'r Cymry. Roeddent yn amlinellu’n fanwl pa droseddau yr oedd modd cyhuddo rhywun o'u cyflawni - er enghraifft, ni chai Cymro gadw neu ddal arfau na chynnal cyfarfod mawr heb ganiatâd, ni chaent ychwaith ddal swydd na thir mewn unrhyw dref yng Nghymru a’r Gororau.
Cyfnod y Tuduriaid
Wedi iddo ennill Brwydr Maes Bosworth yn 1485, tasg gyntaf Harri VII oedd ceisio sefydlu cyfraith a threfn mor fuan â phosib, yn enwedig ar ôl blynyddoedd cythryblus Rhyfeloedd y Rhosynnau rhwng 1455 a 1485.
Penderfynodd felly adfer pŵer ‘Llys Siambr y Seren’ a oedd yn galw arglwyddi pwerus i lys y Brenin yn Llundain. Yn aml iawn byddent yn cael eu gorfodi i dalu dirwyon trwm i’r Brenin fel cosb am eu troseddau.
State Center, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Trosedd a chosb
Cyfnod y Tuduriaid
Dechreuwyd defnyddio Ynadon Heddwch gan y Tuduriaid i fod yn gyfrifol am gyfraith a threfn ar lefel leol ac yn aml byddent yn gyfrifol am gasglu trethi i ddelio gyda’r tlodion, a gwaith cynnal a chadw ar bontydd a heolydd. Ar lefel y plwyf y Cwnstabl oedd yn gyfrifol am gyfraith a threfn. bawd|Harri VII yn eistedd yn Llys Siambr y Seren yn 1504 Yn ystod cyfnod y Tuduriaid a’r Stiwartiaid nid oedd rhyddid gan unigolyn i ddewis y grefydd roeddent yn dymuno ei dilyn. Yn ystod teyrnasiad Harri VIII daeth trosedd grefyddol fel heresi yn drosedd a oedd yn cael ei gweld fel trosedd yn erbyn y Brenin. Roedd hereticiaid yn bobl oedd yn credu mewn crefydd a oedd yn wahanol i grefydd swyddogol y deyrnas, sef crefydd y Brenin neu'r Frenhines.
State Center, Iowa
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn State Center, gan gynnwys:
Trosedd a chosb
Cyfnod y Tuduriaid
Hyd at 1529, pan wnaeth Harri VIII ysgaru ei wraig gyntaf, Catrin o Aragon, er mwyn medru priodi Anne Boleyn, roedd hereticiaid yn droseddwyr oedd yn cael eu profi yn Llysoedd yr Eglwys. Y Pab hyd hynny oedd Pennaeth yr Eglwys Gatholig yn Lloegr a Chymru. Roedd Harri VIII yn aelod o’r Eglwys Gatholig. Ond pan wrthododd y Pab ganiatáu ysgariad iddo penderfynodd Harri sefydlu ei eglwys ei hunan gydag ef ei hun yn bennaeth arni. Roedd nawr yn Brotestant ac felly roedd yn bennaeth ar yr eglwys a’r deyrnas. Roedd pawb yn gorfod tyngu llw i’r Brenin/Brenhines fel Pennaeth yr Eglwys ac roedd gwrthod gwneud hynny yn drosedd.
Roedd modd i droseddau crefyddol gael eu profi yn Llysoedd y Brenin erbyn hynny, gan gynnwys hereticiaeth. Roedd y bobl oedd yn cyflawni’r mathau hyn o droseddau yn cyflawni teyrnfradwriaeth.
Warren Christopher
Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau rhwng 20 Ionawr 1993 a 17 Ionawr 1997 oedd ef.
Cafodd ei eni yn Scranton, North Dakota. Sefydlydd a llywydd y Stanford Law Review oedd ef. Bu farw yn Los Angeles, Califfornia.
Trosedd a chosb
Cyfnod y Tuduriaid
Pan ddaeth Mari, merch Harri VIII a Chatrin o Aragon, i’r orsedd yn 1553, ei dymuniad oedd gwneud Lloegr a Chymru yn Gatholig unwaith eto gan mai Pabyddiaeth oedd ei chrefydd hi. O 1555 tan iddi farw yn 1558, dedfrydodd Mari tua 300 o bobl i gael eu llosgi'n farw am eu bod yn gwrthod addoli yn y dull Catholig. Ymhlith y bobl a losgwyd roedd yr Esgobion Ridley a Latimer a hyd yn oed Archesgob Caergaint, sef Thomas Cranmer. Yng Nghymru llosgwyd tri Phrotestant, sef Rawlins White, pysgotwr o Gaerdydd, William Nichol, llafurwr o Hwlffordd a Robert Ferrar, Esgob Tyddewi, Sir Benfro. Roedd llosgi Catholigion yn gosb a ddefnyddiwyd adeg teyrnasiad Edward VI hefyd (sef mab Harri VIII a Jane Seymour) gan mai Protestaniaeth oedd crefydd swyddogol y wlad yn ystod ei deyrnasiad ef. Credai pobl y cyfnod bod llosgi’r corff yn ffordd i’r unigolion gael cyfle i edifarhau am eu pechodau. Byddai’r enaid felly’n cael ei ryddhau er mwyn medru cyrraedd y nefoedd.
Pan ddaeth Elizabeth, merch Harri VIII ac Anne Boleyn, yn Frenhines yn 1558, roedd llosgi wedi cael ei roi heibio fel dull o gosbi pobl nad oeddent yn dilyn crefydd y Frenhines, sef Protestaniaeth yn achos Elisabeth. Er bod rhai Catholigion a Phiwritaniaid wedi cael eu cyhuddo o frad yn erbyn y Frenhines, byddent yn hytrach yn cael eu crogi, eu diberfeddu a'u pedrannu. Un o’r Piwritaniaid (Protestant eithafol) mwyaf amlwg o Gymru a gafodd ei gosbi yn y ffordd hon oedd John Penry o sir Frycheiniog. Er i Elisabeth wadu ei bod yn erlidiwr brwdfrydig o hereticiaid cafodd tua 250 o Gatholigion eu dienyddio ar gyhuddiad o deyrnfradwriaeth yn ystod ei theyrnasiad. Yn eu plith roedd dau Gatholig o Gymru, sef William Davies a ddienyddiwyd ym Miwmares, Ynys Môn yn 1593, a Richard Gwyn, a ddienyddiwyd yn 1584 yn Wrecsam.
Trosedd gyffredin arall yng nghyfnod y Tuduriaid oedd crwydraeth. Gyda Rhyfel y Rhosynnau wedi dod i ben roedd llawer o filwyr arfog a dynion mewn gwasanaeth yn ddi-waith ac felly wedi gorfod troi at grwydro’r wlad i chwilio am waith. Roedd eraill yn crwydro a chardota oherwydd roeddent wedi colli eu tir a’u cartrefi ar ôl i’r perchnogion gau’r tir comin lle byddent wedi cadw defaid, pori anifeiliaid neu dyfu cnydau a thorri mawn. Roedd Harri VIII wedi cau’r mynachlogydd ac roedd llawer o fynachod a gweision y mynachlogydd wedi cael eu gwneud yn ddi-waith. Roedd y mynachlogydd wedi rhoi lloches a llety i’r cardotwyr a fyddai’n crwydro’r wlad. Byddai llawer o gardotwyr yn troi at grwydraeth i chwilio am fwyd, llety a lloches a gwaith ac weithiau yn ymosod ar bentrefi neu ffermydd.
Doedd dim cydymdeimlad gan y Llywodraeth tuag at grwydriaid. Gwelwyd ef fel arwydd o ddiogi a mabwysiadwyd cosbau ffiaidd er mwyn dwyn cywilydd ar y cardotwr. Pasiwyd deddf gan Harri VIII yn 1531 a oedd yn gorchymyn chwipio’r crwydriaid hyn ac yna byddent yn cael eu hanfon adref. Pwrpas y gosb oedd dwyn gwarth ar y crwydryn, ond nid oedd hyn yn ddatrysiad ymarferol i’r broblem. Pasiodd Elisabeth I Ddeddf Tlodion 1598 a Deddf Tlodion 1601 a oedd yn gorchymyn adeiladu tlotai er mwyn clirio’r dihirod a’r crwydriaid oddi ar y strydoedd. Roedd y cyfrifoldeb yn cael ei roi i’r plwyfi ofalu am eu tlodion. Rhoddwyd gwaith defnyddiol i’r cardotwyr yn y tlotai ond yn aml iawn roedd y rhain yn llefydd budr ac afiach, ac roedd y bwyd yn erchyll.
Cyfnod y Stiwartiaid
Roedd troseddau crefyddol yn parhau i gael eu gweld fel teyrnfradwriaeth yn erbyn y Brenin yn ystod y cyfnod hwn. Roedd Iago I yn casáu’r ffydd Babyddol ac yn 1605 bu ymgais gan griw o Gatholigion i ffrwydro’r Senedd yn Llundain a lladd y Brenin. Roedd Guto Ffowc yn un o gynllwynwyr Cynllwyn Powdr Gwn 1605, a dioddefodd ef a’i gyd-gynllwynwyr artaith ddifrifol cyn iddynt gael eu dienyddio.
Yn ystod cyfnod Oliver Cromwell fel Arglwydd-Amddiffynnydd rhwng 1649 a 1660 pasiwyd nifer o ddeddfau a oedd yn gorfodi syniadau'r Piwritaniaid ar y wlad. Golygai hyn y byddai bywyd yn anodd i Babyddion yn ystod y cyfnod hwn. O dan arweinyddiaeth y Piwritan Oliver Cromwell roedd hi’n drosedd os oeddech chi'n chwarae pêl-droed ar y Sul a chafodd dathlu Diwrnod Nadolig hyd yn oed ei wahardd. Roedd y rhain yn cael eu gweld fel troseddau hereticaidd.
Y gosb am y drosedd hon oedd llosgi. Tan yr Oesoedd Canol roedd pobl wedi ystyried bod dwy ochr i wrachyddiaeth, sef y da a’r drwg. Roedd dewiniaeth ‘wen’ yn medru cynnig iechyd a bendithion nad oeddent ar gael drwy feddyginiaeth. Ar yr ochr arall, roedd dewiniaeth ‘ddu’ yn niweidiol ac yn golygu ‘galw’ ar bwerau drwg oedd yn medru melltithio cymydog neu wneud niwed i anifail.
Dewiniaeth
Yn ystod yr Oesoedd Canol dechreuwyd cysylltu dewiniaeth â’r syniad bod cyfundeb gyda’r diafol. Dechreuwyd honni bod gwrachod yn derbyn eu pwerau oherwydd eu cysylltiad uniongyrchol â’r diafol. Erbyn diwedd y 15g roedd gwrachyddiaeth a heresi yn cael eu gweld fel troseddau oedd yn achosi gofid a phryder i bobl. Trodd yr ofn hwn yn ymgyrch erlid i geisio dileu gwarchyddiaeth yn llwyr o’r gymdeithas. Ar adegau yn ystod yr 17g cychwynnwyd ‘hela’ gwrachod a dewiniaid, yn arbennig menywod.
Daeth hyn yn arfer cyffredin drwy Ewrop a arweiniodd at lawer o fenywod yn cael eu cyhuddo o wrachyddiaeth, yn cael eu poenydio, eu profi a’u dienyddio. Mae tystiolaeth yng nghofnodion Llys y Sesiwn Fawr o rai a gafodd eu herlyn yng Nghymru. Yn ôl amcangyfrifon roedd tua 1,000 o bobl, a'r rheiny’n ferched yn bennaf, wedi cael eu dedfrydu i farwolaeth ar ôl ‘profi’ eu bod yn wrachod.
Er mwyn ‘profi’ a oedd y wraig yn wrach ai peidio cynhaliwyd diheurbrawf, a byddai rhan o’r ‘prawf’ yn cynnwys clymu'r wraig gyda rhaff a’i throchi mewn llyn neu afon. Os byddai’n boddi yna roedd yn ddi-euog ond os byddai’n dod yn ôl i wyneb y dŵr gwelwyd hwn fel arwydd o euogrwydd. Y gosb am wrachyddiaeth oedd llosgi i farwolaeth.
Roedd Matthew Hopkins yn ‘heliwr-gwrachod’ (witch-hunter) enwocaf Lloegr adeg y Rhyfel Cartref (1642 – 1649). Roedd ei ymgyrchoedd hela yn canolbwyntio’n bennaf ar siroedd Dwyrain Anglia, Suffolk, Norfolk, Essex, a swydd Caergrawnt, a honnir ei fod wedi bod yn gyfrifol am ddienyddio tua 300 o wrachod rhwng 1644 a 1646. Amlinellodd Hopkins ei ddulliau sut i ddarganfod gwrachod yn ei lyfr a gyhoeddodd yn 1647 dan y teitl The Discovery of Witches.
Roedd ofergoeliaeth a chred mewn dewiniaeth yn gyffredin iawn hyd at ganol y 19eg ganrif. Un o ddewiniaid (neu dynion hysbys) enwocaf a mwyaf poblogaidd Cymru oedd John Harries (1787-1839), o Bantcoy, Cwrt-y-cadno, plwyf Caio, Sir Gaerfyrddin. Roedd John Harries a’i fab Henry Harries yn ddoctoriaid ac yn seryddwyr. Er i’r ddau dderbyn hyfforddiant meddygol roeddynt yn adnabyddus yn lleol am ddefnyddio swynion, triniaethau perlysiau ac electrotherapi i wella eu cleifion.
Daethant yn enwog hefyd am eu dawn i broffwydo’r dyfodol, darganfod eiddo a oedd ar goll neu wedi ei ddwyn, brwydro yn erbyn gwrachyddiaeth a chodi ysbrydion rhadlon. O ganlyniad fe’u condemniwyd yn llym gan grefyddwyr y 19eg ganrif.
Honnir i John Harries gadw un o’i lyfrau dan glo, gan fentro ei agor unwaith y flwyddyn mewn coedwig ddiarffordd gerllaw, lle byddai’n darllen swynion amrywiol o'r gyfrol i alw ysbrydion. Dywedir bod storm ddifrifol yn digwydd bob tro yr agorid y llyfr. Dyma sail y syniad bod pŵer y teulu’n deillio o’r gyfrol drwchus hon o swynion a oedd wedi ei rhwymo mewn cadwyn haearn â 3 chlo. Dywedir bod John Harries wedi cael rhagargoel y byddai’n marw drwy ddamwain ar Fai’r 11eg 1839, ac er mwyn osgoi hyn, arhosodd yn y gwely drwy’r dydd. Ond er gwaethaf ei ymdrechion i osgoi pob risg aeth y tŷ ar dân yn ystod y nos, a bu farw.
Môr-ladrad
Dau o fôr-ladron enwocaf Cymru oedd yn ysbeilio llongau mewn moroedd y tu hwnt i Brydain oedd Barti Ddu, neu Bartholomew Roberts o Sir Benfro, a Henry Morgan, o Sir Fynwy. Roedd Henry Morgan (c.1635 – 88) yn perthyn i deulu bonedd, y Morganiaid, ystâd Tredegar, a daeth yn enwog adeg teyrnasiad Siarl II fel môr-leidr medrus. Ymosodai ar longau Sbaenaidd a phorthladdoedd masnachu yn y Caribȋ gan ddefnyddio Port Royal yn Jamaica fel pencadlys ei gyrchoedd treisgar. Gwnaed ef yn farchog yn 1674. Penodwyd ef yn Is-lywodraethwr Jamaica yn nes ymlaen ac mae diod rym enwog wedi cael ei enwi ar ei ôl.
Roedd Barti Ddu yn ymosod ar longau oedd yn teithio ar draws Cefnfor yr Iwerydd a’r Caribȋ, ond bu farw’n ifanc yn 1722 mewn brwydr oddi ar arfordir Affrica. Cysylltir ef gyda fflag y ‘Jolly Roger’, sef y penglog a’r esgyrn. Math arall o fôr-ladrata oedd herwlongwra. Yn ystod oes Elisabeth I roedd nifer o fôr-ladron yn ymosod ar longau trysor Sbaenaidd wrth iddynt hwylio'n ôl o’r Byd Newydd gyda thrysorau fel aur, arian a gemwaith. Roedd Elisabeth ei hun yn hyrwyddo morwyr fel Francis Drake a Walter Raleigh i ymosod a dwyn oddi ar longau tebyg drwy roi caniatâd brenhinol iddynt wneud hynny. Fe fyddai hi wedyn yn medru cael siâr o’r trysor.
Smyglo
Roedd smyglo yn drosedd gyffredin iawn yn ystod y 18fed ganrif oherwydd y tollau uchel a roddwyd ar nwyddau fel halen, te, defnyddiau moethus fel sidan, gwirodydd a thybaco. Dyma oedd oes aur smyglo. Er mwyn osgoi talu’r tollau a’r trethi hyn byddai nwyddau yn cael eu cludo ar y môr a’u dosbarthu gan longau a fyddai’n glanio ar hyd rhannau diarffordd yr arfordir. Roedd arfordir gorllewin a de Cymru, ac arfordir de Lloegr yn ddelfrydol ar gyfer ysbeilio nwyddau liw nos oherwydd eu hogofâu cuddiedig a thraethau diarffordd. Defnyddiwyd sawl un o borthladdoedd bach Cymru fel mannau dosbarthu nwyddau gan fasnachwyr a dynion busnes.
Byddai’r smyglwyr yn gweithio mewn gangiau o 50-100 ac roedd dyletswyddau penodol gan wahanol aelodau’r gang - er enghraifft, Spotsmon, Glaniwr, Cychwr, Batsmyn. Roedd y Swyddogion Tollau yn wyliadwrus o’r arfordir gan wybod ei fod yn gyrchfan cyfleus a rhwydd i lanio nwyddau’r smyglwyr. Er hynny, un o’r rhesymau pam roedd smyglo mor gyffredin oedd oherwydd bod swyddogion y tollau’n gweithio’n ddi-dâl.
Lladron pen-ffordd
link=https://cy.wikipedia.org/wiki/Delwedd:William_Powell_Frith_Claude_Duval.jpg|bawd|Paentiad gan William Powell Frith o Ladron Pen-ffordd Trosedd gyffredin arall yn ystod y 18g oedd lladrad pen-ffordd. Lladron pen-ffordd oedd lladron ar gefn ceffylau. Byddent yn aros am goets a oedd yn dod o Lundain ar draws y wlad ac yn ymosod arni er mwyn dwyn oddi ar y teithwyr cyfoethog oedd yn defnyddio’r gwasanaeth hwn. Roedd coets yn cael ei ddefnyddio hefyd i gario post ar draws y wlad.
Llwyddwyd i leihau nifer y lladron pen-ffordd drwy gael gwarchodwyr i deithio ar y goets. Gwellodd cynllun coetsis fel eu bod yn medru teithio yn fwy cyflym, ac erbyn dechrau’r 19eg ganrif roedd arwynebedd yr heolydd wedi cynyddu cyflymder teithio coetsis hefyd. Yn ogystal, cafodd mwy o fanciau eu sefydlu yn y trefi a’r dinasoedd felly roedd teithwyr yn llai tebygol o gario eu cyfoeth gyda nhw wrth deithio.
Y bedwaredd ganrif ar bymtheg
Yn sgil y Chwyldro Diwydianno l ym Mhrydain o’r 1750au ymlaen hyd at ganol y 1850au, cynyddodd maint y trefi yn gyflym iawn. Gan fod twf yn y boblogaeth yn y trefi roedd nifer y troseddau a gyflawnwyd yn cynyddu hefyd. Roedd nifer o resymmau am hyn;
Korrigan
200px|bawd|Korrigan Yn llên gwerin Llydaw, creadur bychan arallfydol tebyg i gorrach yw'r korrigan (Llydaweg, lluosog: korriganed). Gwraidd y gair yw korr (sef cor[rach] yn Gymraeg). I ryw raddau gellid disgrifio'r korriganiaid fel "Tylwyth Teg Llydaw".
Trosedd a chosb
Terfysgoedd diwydiannol
Daeth y chwyldro diwydiannol â nifer o heriau newydd i'w ganlyn i'r Deyrnas Unedig. Arweiniodd dyfodiad peiriannau a allai ddisodli llafur dynol a diffyg hawliau gweithwyr at aflonyddwch sifil a therfysgaeth. de|bawd|Mudiad y [[Siartiaeth|Siartwyr]]
Korrigan
Ceir sawl traddodiad a chwedl werin am y korriganiaid. Mae ganddynt wallt deniadol a llygaid coch disglair. Yn aml maent yn wrthwynebus i Gristnogaeth ac yn elyniaethus tuag at offeiriaid, eglwysi ac addoliad y Forwyn Fair ; disgrifiad sy'n atgof o wrthdaro rhwng y grefydd Geltaidd baganaidd yn Llydaw a'r cenhadon Cristnogol cynnar, efallai. Dywedir eu bod yn gallu darogan y dyfodol, newid rhith a symud yn gyflym. Fe'u cysylltir â ffynhonnau a ffrydiau. Weithiau ceir korraniaid yn syrthio mewn cariad â meidrolion. Maent yn gwarchod trysor cudd ac yn dawnsio mewn cylchoedd. Fel y Tylwyth Teg yng Nghymru a gwledydd eraill, ceir chwedlau amdanynt yn cyfnewid un o'u plant hwy am blentyn meidrol. Dywedir hefyd eu bod i'w gweld ger cromlechi ar Nos Calan Gaeaf.
Genjutsu
Effeithiau
Mae genjutsu yn achosi'r dioddefwr i weld neu deimlo rhithiau tra'u bod o dan y fath dechneg. Er nad yw'r corff o dan drawma corfforol, mae'r techneg yn effeithio ar yr ymenydd, ac yna yn creu aflonyddwch y synhwyrau. Fel arfer, mi fydd corff y person o dan genjutsu wedi'i barlysu. Er mwyn rhoi stop i'r genjutsu, mae rhaid cael aflonyddwch mewn llif chakra y dioddefwr. Fel arfer, mae angen i ninja arall aflonyddu'r chakra, ond gall bwystfil cynffonnog o fewn jinchuriki gwneud y fath peth hefyd.
Hwyaden fraith Awstralia
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Hwyaden fraith Awstralia (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: hwyaid brith Awstralia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Tadorna tadornoides; yr enw Saesneg arno yw Australian shelduck. Mae'n perthyn i deulu'r Hwyaid (Lladin: Anatidae) sydd yn urdd y Anseriformes.
Gorsaf reilffordd Hightown
Mae Gorsaf reilffordd Hightown yn orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu pentref Hightown ym mwrdeistref fetropolitan Sefton yng Nglannau Merswy, Gogledd-orllewin Lloegr.
Trosedd a chosb
Terfysgoedd diwydiannol
Yn hanner cyntaf yr 1800au bu gweithredu diwydiannol yng Nghymru a Lloegr gan grŵp o'r enw'r Ludiaid. Yn yr ardaloedd gwledig roedd dyfodiad peiriannau newydd i waith tecstilau ac i fyd amaethyddiaeth wedi golygu bod nifer o weithwyr wedi colli gwaith. Dyma beth achosodd protestiadau’r Ludiaid rhwng 1811 a 1817 mewn ardaloedd yn Lloegr, ac yna rhwng 1830 a 32 digwyddodd Terfysgoedd Swing. Ar 28 Awst 1830, dinistriwyd peiriant dyrnu yn Lower Hardes yng Nghaergaint. Dyma’r cyntaf o bron i 1,500 o ddigwyddiadau yn y diwedd a oedd yn gysylltiedig â Therfysgoedd Swing.
Genjutsu
Sharingan
Y Sharingan yw dechneg llinell gwaed yr Uchiha, ac y mae'r fath dechneg yn galluog iawn o fewn genjutsu. Gyda cyswllt llygaid, gall y ddefnyddiwr genjutsu effeithio ar unigolyn yn hawdd. bawd|chwith|Braich Danzo wedi'i orchuddio gyda sawl Sharingan Itachi Uchiha, brawd Sasuke Uchiha, yw ninja galluog iawn o fewn y dechneg genjutsu. Yn y gorffennol, llwyddodd Itachi defnyddio'r dechneg genjutsu y Tsukuyomi ar Kakashi Hatake, er bod Sharingan hefyd gyda Kakashi. Yn ystod y brwydr yn erbyn Sasuke, defnyddiodd Danzo genjutsu mewn sawl ffordd gyda'r Sharingan yn gorchuddio'i fraich, gan gynnwys Izanagi.
Trosedd a chosb
Terfysgoedd diwydiannol
Ym 1831 cyrhaeddodd sawl blwyddyn o aflonyddwch ymysg gweithwyr Merthyr Tudful a'r cyffiniau uchafbwynt treisgar a adnabyddir fel Gwrthryfel Merthyr. Pan wrthododd y dorf wasgaru, dechreuodd y milwyr eu saethu, a lladdwyd sawl un. Ar ôl y gwrthryfel dedfrydwyd rhai i garchar ac eraill i'w halltudio i Awstralia; a dedfrydwyd dau - Dic Penderyn a Lewis Lewis - i farwolaeth, y naill am drywanu milwr o'r enw Donald Black yn ei goes a'r llall am ysbeilio.
Troseddau ardaloedd gwledig
Yng Nghymru, bu cyfres o brotestiadau a elwid yn Helyntion Beca yn ardal de-orllewin Cymru oherwydd bod yn rhaid talu wrth y tollbyrth, yn ogystal â chwynion yn erbyn talu’r degwm i’r Eglwys. Roedd Terfysgoedd Beca wedi tynnu ar draddodiad lleol gwledig fel rhan o’u protestiadau yn erbyn y tollbyrth, sef y Ceffyl Pren. Roedd hwn yn draddodiad a oedd yn cael ei ddefnyddio gan y gymuned fel rhyw fath o gyfiawnder cymdeithasol. Ei bwrpas oedd cosbi’r troseddwyr gan y gymdeithas pan na fedrai’r gyfraith wneud hynny. Y math o droseddau a gosbwyd oedd trais yn y cartref neu i gosbi troseddwyr rhyw. Gan nad oedd heddlu proffesiynol, parhaol yn bodoli yn y cyfnod hwn dyma’r ffordd roedd cymunedau gwledig yn rheoli a chynnal cyfraith a threfn yn eu hardaloedd.
Genjutsu
Rinnegan
Y Rinnegan yw'r dechneg llygaid cryfaf yn y gyfres, er nad oes llawer o wybodaeth amdano. Nodiad gwych y Rinnegan yw'r ffaith bod y defnyddiwr yn gallu defnyddio unrhyw dechneg y mae nhw'n dymuno. Yn ystod yr arch Pein, defnyddiodd Pein genjutsu trwy'r synhwyr o gyffwrdd. Rhoddodd rhoden metal i fewn i gorff y dioddefwr a hefyd corff ei hun er mwyn rheoli'r llif chakra. Yn ôl Jirayia, yn syml, mae rhaid i'r unigolyn llifo'i chakra mewn i'r dioddefwr.
Hwyaden fraith Awstralia
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. tadornoides, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Awstralia.
Trosedd a chosb
Troseddau ardaloedd gwledig
Roedd potsian yn drosedd gyffredin arall yn y cyfnod hwn. Gyda gweithwyr fferm yn colli eu gwaith oherwydd peiriannau newydd y Chwyldro Diwydiannol a chyflogau isel, roedd yn anodd iddynt gael deupen y llinyn ynghyd. Byddai rhai yn troi at botsian am ffesantod, cwningod, neu bysgod, a olygai eu bod yn gorfod tresbasu ar dir y meistr liw nos. Roedd y gosb yn hallt gyda thrawsgludo neu ddienyddio yn cael eu defnyddio i gosbi’r drwgweithredwyr.
Yr oes fodern
bawd|Heddlu yn chwilio am gyffuriau mewn car yn Awstralia Yn yr 20fed ganrif gwelwyd cynnydd sylweddol yn nifer y troseddau a gyflawnwyd. At ei gilydd, erbyn hynny roedd gwell systemau o ddarganfod troseddau a chofnodi troseddau. Gwelodd y ganrif gynnydd mewn troseddau yn ymwneud â cheir a thraffig, troseddau cyfrifiadurol a therfysgaeth ryngwladol. Mae troseddau yn ymwneud â chyffuriau wedi cynyddu hefyd oherwydd bod dwyn, bwrgleriaeth ac ymosodiadau yn cael eu cyflawni er mwyn cael arian i brynu cyffuriau. Yn ogystal, gwelwyd cynnydd difrifol mewn troseddau treisgar sy'n deillio o droseddau'n ymwneud â chyffuriau, yn enwedig yn ystod ail hanner yr 20g. Mae gangiau mawr yn trefnu rhwydweithiau soffistigedig o bobl sy'n cynhyrchu'r cyffuriau, yn eu dosbarthu a'u gwerthu.
Santo Stefano
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Angelo Pasquini yw Santo Stefano a gyhoeddwyd yn 1997. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Roberto Nobile.
Blodeuyn
Mae blodyn yn helpu planhigion blodeuol i atgenhedlu. Mae blodau yn aml yn lliwgar ac yn aroglu i ddenu pryfed, ac mae'r pryfed yn helpu i wasgaru'r paill er mwyn ffrwythlonni'r planhigyn. Bryd arall y gwynt sydd yn gwasgaru'r paill. Ar ôl i ran o'r blodyn wywo mae'r hyn sydd ar ôl yn datblygu i fod yn ffrwyth, ac yn y ffrwyth mae hadau.
Hwyaden fraith Awstralia
Teulu
Mae'r hwyaden fraith Awstralia yn perthyn i deulu'r Hwyaid (Lladin: Anatidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Santo Stefano
Mae'r ffilm Santo Stefano yn 84 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Titanic sef ffilm ramant Americanaidd'' gan y cyfarwyddwr James Cameron.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Angelo Pasquini ar 1 Mai 1948 yn Rhufain.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Angelo Pasquini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Trosedd a chosb
Yr oes fodern
Golyga'r cynnydd yn y defnydd o dechnoleg newydd fel cyfrifiaduron yn ystod yr 20g bod troseddau newydd yn cael eu cyflawni. Mae’r troseddau hyn yn cynnwys hacio, gosod feirysau i ddifetha systemau, cyflawni twyll ariannol, twyll hunaniaeth, a bwlio seibr, er enghraifft, ar y cyfryngau cymdeithasol.
Roedd hil a mewnfudo yn un o achosion y terfysgoedd a ddigwyddodd ym Mhrydain yn yr 20g. Ar ddechrau’r ganrif bu terfysgoedd yng Nghaerdydd yn erbyn pobl Tsieineaidd a morwyr du ac yn nes ymlaen yn y ganrif bu gwrthdaro rhwng yr heddlu a’r gymuned ddu adeg Terfysgoedd Toxteth yn Lerpwl yn 1981.
Mae twf mewn terfysgaeth ryngwladol wedi bod yn un o nodweddion troseddau’r ganrif hon. Bu sôn cyson yn y newyddion am droseddau terfysgol yr IRA a oedd eisiau gweld Iwerddon gyfan yn cael ei throi’n weriniaeth. Yr IRA oedd yn gyfrifol am fomio Gwesty’r Grand yn Brighton yn 1984 adeg Cynhadledd Flynyddol y Ceidwadwyr. Roedd hwn yn ymdrech i ladd y Prif Weinidog, Margaret Thatcher. Lladdwyd 5 o bobl ac anafwyd 31.
Bu cynnydd yng ngweithgareddau terfysgol rhai mudiadau cenedlaetholgar yng Nghymru yn ystod y 1960au - er enghraifft, Mudiad Amddiffyn Cymru (MAC), a fu ynghlwm â bomio pibellau dŵr oedd yn cario dŵr i Lerpwl. Roedd hyn mewn ymateb i Foddi Cwm Tryweryn, a gwblhawyd yn 1965 er mwyn cyflenwi dŵr i ddinas Lerpwl. Yn ystod y 1980au bu mudiad Meibion Glyndŵr yn cynnal ymgyrch llosgi tai gwyliau yn ardal gogledd-orllewin Cymru oherwydd eu bod yn dadlau bod cymunedau Cymraeg eu hiaith o dan fygythiad gan fewnfudwyr o Loegr.
Mae’r cynnydd mewn terfysgaeth ryngwladol a’r twf mewn Islamiaeth radicalaidd wedi bod yn nodwedd sydd wedi dod i’r amlwg ers cychwyn y 21ain ganrif. Roedd y sefyllfa wleidyddol yn y Dwyrain Canol wedi achosi terfysgaeth mewn rhannau eraill o’r byd hefyd - er enghraifft, Trychineb Lockerbie yn 1988. Roedd yr ymosodiadau terfysgol ar Dyrrau Canolfan Fasnach y Byd yn Efrog Newydd ar Fedi 11, 2001 yn dynodi pennod newydd a chynnydd sylweddol yn nifer yr ymosodiadau terfysgol ar draws y byd. Cyhoeddodd y mudiad terfysgol Islamaidd Al-Qaeda mai nhw oedd yn gyfrifol am yr ymosodiad, a hwythau hefyd gymrodd y cyfrifoldeb am ymosodiad terfysgol yn Llundain yng Ngorffennaf 2005.
Cyfraith Hywel
Yn ôl Cyfreithiau Hywel Dda, a ddefnyddiwyd hyd at y Deddfau Uno yng Nghymru, penderfynwyd maint yr iawndal, neu’r alanas, ar sail statws y dioddefwr yn y gymdeithas. Yn ôl Cyfreithiau Hywel Dda roedd llofrudd yn medru talu’r alanas ar ffurf gwartheg. Er enghraifft, roedd teulu penteulu yn cael 189 o wartheg fel galanas, uchelwr yn cael 126 o wartheg ac roedd galanas i deulu caethwas yn 6 o wartheg. Roedd yr alanas yn medru cael ei benderfynu hefyd ar sail pa ran o gorff y dioddefwr oedd wedi cael ei anafu neu ei effeithio.
Cosbau corfforol
bawd|Dynes yn y 'Gadair drochi' Yn yr Oesoedd Canol, hyd at ac yn cynnwys cyfnod y Tuduriaid a’r Stiwartiaid, pwrpas cosbau oedd dwyn gwarth a chywilydd ar y troseddwr a hefyd dangos bod y gymdeithas yn dial ar yr unigolyn hynny. Pwrpas y gosb hefyd oedd rhybuddio eraill a chodi ofn arnynt i beidio cyflawni troseddau tebyg, oherwydd roedd cosb weledol yn dangos beth fyddai eu tynged hwy. Roedd cosbau felly yn ddigwyddiadau cyhoeddus ac fel arfer yn rhai mileinig a llym eu natur. Roedd gwarthnodi ac anffurfio’r corff ymhlith y math o gosbau a weinyddwyd.
Pwrpas y cosbau corfforol oedd bod y troseddwr yn dioddef poen, artaith neu hyd yn oed marwolaeth. Roedd natur y gosb yn cael ei phenderfynu gan natur y drosedd - er enghraifft, crogi oedd y gosb am lofruddiaeth, llosgi ar gyfer llosgi bwriadol neu heresi, ac yn achos crwydraeth gwarthnodwyd y talcen gyda ‘V’ neu chwipiwyd y dioddefwr.
Roedd y rhigod (pillory) a’r gadair drochi yn cael eu defnyddio i gosbi mân droseddau - er enghraifft, y rhigod am werthu bwyd gwael ac roedd y gadair drochi a Ffrwyn y Dafodwraig yn cael eu defnyddio ar gyfer menywod oedd yn poeni eu gwŷr, menywod gwenwynllyd neu rai oedd yn hel gormod o glecs.
Roedd y ffrwyn yn fframyn metel oedd yn gorchuddio’r pen, gyda darn o fetel yn cael ei wthio i mewn i’r geg dros y tafod. Byddai’r gadair drochi hefyd yn cael ei defnyddio yn y llyn lleol fel prawf hefyd ar gyfer trosedd fwy difrifol, sef gwrachyddiaeth. alt=|chwith|bawd|264x264px|Dau garcharor mewn rhigod gydag un arall yn cael ei chwipio isod.
Cosb arall ar gyfer mân droseddwyr oedd chwipio. Hyd ddiwedd y 18g roedd chwipio yn ddigwyddiad cyhoeddus er mwyn codi cywilydd ar y troseddwr a’i deulu ac er mwyn atal eraill rhag cyflawni yr un drosedd. Clymwyd y troseddwr wrth gert a’i chwipio o un lle mewn tref i le arall. Gallai’r gosb amrywio. Roedd yn dibynnu ar ba mor gyflym neu araf oedd y ceffyl yn mynd wrth dynnu’r cert, ac ar dymer y chwipiwr. Adeg y Tuduriaid roedd hon yn gosb a ddefnyddiwyd ar gyfer cardotwyr.
Arthur ap Gwynn
Trydydd llyfrgellydd Coleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth, oedd Arthur ap Gwynn (4 Tachwedd 1902 – 10 Rhagfyr 1987).
Trosedd a chosb
Cosbau corfforol
Gan amlaf, lleolwyd y rhigod yng nghanol y dref neu’r pentref fel bod y troseddwr yn gyff gwawd, a byddai pobl yn taflu bwyd pwdr er mwyn eu hisraddio ymhellach. Fel arfer byddai’r troseddwr wedi ei ddedfrydu i awr yn y rhigod ac yn gorfod sefyll ar ryw fath o lwyfan gyda’i ben a’i ddwylo mewn tyllau o fewn ffrâm sgwâr. Ar ben y troseddwr roedd darn o bapur wedi ei osod yn nodi manylion y drosedd. Pwrpas y math hwn o gosb oedd stopio rhai eraill a hefyd dweud wrth bawb pwy oedd y troseddwr. Roedd yn rhybudd i eraill i beidio ymddiried yn y dyn hwn. Cafodd llawer eu gosod yn y rhigod am dwyllo, enllib, camddefnyddio pwysau a mesurau ffug, ac am droseddau rhyw. Weithiau hoeliwyd clustiau'r unigolyn oedd wedi cael ei ddal yn dwyn yn sownd wrth bren y rhigod.
Arthur ap Gwynn
Bywyd cynnar ac addysg
Ganwyd Arthur ap Gwynn ar 4 Tachwedd 1902, yr ail o dri plentyn i Thomas Gwynn Jones, y bardd nodedig, a Margaret Jane Jones yng Nghaernarfon (Eluned oedd yr hynaf a Llywelyn yr ieuangaf) pan oedd ei dad yn gweithio ar y papurau, Yr Herald Cymraeg, Papur Pawb a'r Carnarvon & Denbigh Herald.
Symudodd y teulu i Ddinbych yn 1906, Yr Wyddgrug yn 1907 a dychwelyd i Gaernarfon yn 1908, cyn symud i Aberystwyth yn 1909. Ar wahân i gyfnod yng Nghaerdydd rhwng 1926 ac 1932 a chyfnod byrrach yn Abertawe rhwng 1942 ac 1945, treuliodd Arthur ap Gwynn y rhan fwyaf o'i fywyd yn Aberystwyth a'r ardal o gwmpas. Pan ddychwelodd i Aberystwyth yn 1945 aeth i fyw ar y Waun-fawr ac yn 1967 symudodd gyda'i wraig i fyw ym mhentref Eglwys-fach, Ceredigion, lle bu'n byw hyd nes iddo farw.
Trosedd a chosb
Cosbau corfforol
Byddai’r dorf a fyddai’n casglu yn taflu mwd, ffyn a cherrig at y troseddwr yn aml. Anafwyd rhai yn ddifrifol a bu eraill farw oherwydd y driniaeth a gawsant. Dyma’r rheswm pam daeth y gosb i ben yn 1837.
Arthur ap Gwynn
Bywyd cynnar ac addysg
Addysgwyd ef yn Ysgol Sir Ardwyn, Aberystwyth, a Choleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth, lle y graddiodd gydag anrhydedd dosbarth cyntaf yn y Gymraeg yn 1923. Enillodd radd M.A. (Cymru) yn 1926 am ei draethawd "A comparison of the Welsh version of Amlyn ac Amic with the French and Latin versions, with a study of the grammatical forms and syntax of the Welsh version".
Holbeach St Marks
Pentref yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Holbeach St Marks. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Holland.
Arthur ap Gwynn
Gyrfa
Ar ôl graddio, cafodd swydd yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru lle y bu hyd 1925. Rhwng 1926 ac 1932 yr oedd yn bennaeth yr adran Gymraeg yn Llyfrgell Rydd Caerdydd cyn dychwelyd i Aberystwyth yn llyfrgellydd Coleg Prifysgol Cymru. Bu yn y swydd o 1932 hyd Chwefror 1942, pan ymadawodd dros dro i wasanaethu yn y gwasanaeth tân yn Abertawe, ac o fis Mehefin 1945 hyd 1967 pryd yr ymddeolodd oherwydd afiechyd, cyfnod o dros 31 mlynedd.
Trosedd a chosb
Cosbau corfforol
Roedd meddwon, gamblwyr a chrwydriaid yn cael eu gosod yn y stociau, sef fframyn pren lle rhoddwyd y coesau yn unig, oedd wedi eu lleoli yng nghanol pob pentref a thref.
Findlay, Ohio
Dinas yn, yn nhalaith Ohio, yw .
Arthur ap Gwynn
Gyrfa
"Stori o ddechreuadau bychain a chynnydd araf a dyfodol ansicr braidd": dyna fel y disgrifiodd Arthur ap Gwynn ei gyfnod yn llyfrgellydd Coleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth. Gorffennodd J. D. Williams, ei ragflaenydd, ei adroddiad ar Lyfrgell y Coleg yn y llyfr The College by the Sea (golygydd: Iwan Morgan, 1928 ) gyda chyfeiriadau at y Llyfrgell yn tyfu i'w "maint presennol o tua 50,000 o gyfrolau ac eithrio llyfrgelloedd dosbarth neu seminâr" ac at symud y llyfrau ar fathemateg a ffiseg i'r Llyfrgell Wyddonol. Trwy symudiadau o'r fath o'r brif lyfrgell "llwyddwyd i ennill lle ychwanegol o dro i dro, ond ni ddylid caniatáu i'r drefn dameidiol hyn fynd ymlaen yn amhenodol.". Fodd bynnag, fe barhawyd â'r polisi hwn. Roedd Cemeg wedi gadael y prif adeiladau yn 1907 ac yr oedd y Llyfrgell Wyddonol yn cynnwys, yn ychwanegol at Fathemateg a Ffiseg, y rhan fwyaf o lyfrau'r coleg oedd yn ymwneud â'r gwyddorau eraill. Fel y datblygodd yr adrannau hyn, a'u llyfrau yn cymryd mwy a mwy o le yn y Llyfrgell Wyddonol, bu rhaid iddynt symud allan. Rhwng 1928 ac 1932 (blwyddyn apwyntiad Arthur ap Gwynn), yr oedd yr adrannau Amaethyddiaeth, Botaneg, Daeareg, Daearyddiaeth a Sŵoleg wedi eu sefydlu mewn adeiladau allanol gyda'u llyfrau. Roedd hyn yn digwydd hefyd yn y Llyfrgell Gyffredinol pryd y symudodd yr Adran Economeg allan yn gyntaf a dilynwyd hyn ar ôl cyfnod hir gan yr Adran Addysg, Adran y Gyfraith ac Almaeneg yn 1956, ac yn olaf adrannau'r Clasuron.
The Sons of Two Suns
Ffilm Saesneg o Yr Emiradau Arabaidd Unedig yw The Sons of Two Suns gan y cyfarwyddwr ffilm S. A. Zaidi. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Emiradau Arabaidd Unedig. Lleolwyd y stori mewn un lle, sef Dubai.
Arwba
Ynys ym Môr y Caribî sy'n perthyn i Deyrnas yr Iseldiroedd yw Arwba. Fe'i lleolir 27 km i'r gogledd o Orynys Paraguaná yn Feneswela. Mae ynysoedd Curaçao a Bonaire yn gorwedd i'r dwyrain; adwaenir y tair ynys fel yr Ynysoedd ABC. Roedd Arwba'n rhan o Antilles yr Iseldiroedd tan 1986. Mae gan yr ynys hinsawdd sych a heulog sy'n denu llawer o dwristiaid.
Mae'n aelod o'r Taalunie - corff uno'r iaith Iseldireg.
250px|chwith|bawd|[[Oranjestad, Arwba|Oranjestad, prifddinas Arwba]]
Findlay, Ohio
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Findlay, gan gynnwys:
The Sons of Two Suns
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd S. A. Zaidi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Arthur ap Gwynn
Gyrfa
Yn y 1950au, fodd bynnag, lleihaodd nifer y llyfrgelloedd adrannol yn dilyn uno llyfrgelloedd adrannau perthnasol. Yn 1954 ffurfiwyd Llyfrgell yr adrannau Daearyddiaeth a Daeareg; ac yn 1959 ffurfiwyd Llyfrgell Bywydeg drwy uno llyfrgelloedd Botaneg a Sŵoleg. Parhawyd y broses o uno llyfrgelloedd adrannau perthnasol yn y 1960au. Yn 1962 symudodd llyfrgell y Gwyddorau Ffisegol i lawr uchaf adeilad y Gwyddorau Ffisegol ar Benglais ac amsugnwyd trydedd adran gan greu Llyfrgell Fathemateg, Ffiseg ac Ystadegau; fis Medi 1965 agorwyd Llyfrgell Economeg, Gwleidyddiaeth Ryngwladol, Gwyddor Gwleidyddiaeth, Y Gyfraith, Daearyddiaeth a Daeareg yn Llyfrgell newydd Llandinam. Oherwydd trosglwyddo nifer o gasgliadau i Lyfrgell Llandinam, symudwyd casgliadau ieithoedd a llên yr Almaen, a fuasai yn Llyfrgell yr Ieithoedd Modern er 1963, i ystafell a adawyd yn wag gan symudiad Llyfrgell y Gyfraith. Symudwyd hefyd y casgliad Rwsieg i'r un ystafell yn Rhif 11 Glan y môr. Symudwyd Llyfrgell Adrannol Addysg i Ffordd Alexandra, yr hen lyfrgell Daearyddiaeth/Daeareg.
Trosedd a chosb
Cosbau corfforol
Roedd fflangellu yn cael ei ddefnyddio’n rheolaidd yn ystod cyfnod y Tuduriaid a’r Stiwartiaid. Byddai dynion a menywod yn cael eu clymu i bostyn chwipio yng nghanol y dref neu’r pentref neu byddent yn cael eu clymu wrth gefn cert a’u harwain drwy’r strydoedd.
Arthur ap Gwynn
Gyrfa
Pan ymddeolodd Arthur ap Gwynn, yr oedd y llyfrgelloedd adrannol canlynol hyn yn bodoli: Llyfrgell Sefydliad Gwyddor Gwlad yn canolbwyntio ar Amaethyddiaeth ac yn gweithio'n agos â'r Adeiladau Llaethyddiaeth er eu bod ar wahân; Llyfrgell Gemeg; Llyfrgell Gerddoriaeth a oedd bron yn gwbl annibynnol; Llyfrgell Economeg Amaethyddol a oedd yn gwbl annibynnol. Roedd llyfrgell y Fridfa Blanhigion Gymreig hefyd yn annibynnol er yn cyd-weithio â Llyfrgell y Coleg gan roi gwybod am ei hychwanegiadau o lyfrau a chyfnodolion.
Trosedd a chosb
Y Gosb Eithaf
bawd|Llosgi'r Merthyr Rawlins White Roedd ymateb y Tuduriaid a’r Stiwartiaid i droseddau difrifol yn cael ei adlewyrchu yn y gosb, sef dienyddio drwy grogi neu losgi. Byddai unigolion a oedd yn cael eu canfod yn euog o deyrnfradwriaeth yn cael eu dienyddio naill ai drwy dorri eu pen i ffwrdd gyda bwyell neu drwy grogi, diberfeddu a phedrannu. Roedd pobl gyffredin a gafwyd yn euog o deyrnfradwriaeth yn cael eu torri i lawr o’r rhaff yn fyw ac yna byddai eu perfeddion yn cael eu rhwygo allan o flaen eu llygaid. Byddai pennau yn cael eu torri i ffwrdd wedyn ac yna bydda eu cyrff yn cael eu torri'n bedwar rhan.
Yng Nghymru roedd yr Esgob Rowland Lee yn adnabyddus am (ac yn wir yn brolio'r ffaith) ei fod wedi adfer cyfraith a threfn yng Nghymru oherwydd ei fod wedi crogi 5,000 o droseddwyr. Pan benodwyd Lee yn Llywydd Cyngor y Gororau gan Harri VIII yn 1534 roedd yn wynebu tasg anodd i sefydlu trefn yng Nghymru. Ers pasio Statud Rhuddlan gan Edward I roedd Cymru wedi ei rhannu rhwng y Dywysogaeth (a reolwyd dan Gyfraith y Brenin) acArglwyddi’r Mers, a oedd yn gweinyddu eu cyfreithiau eu hunain yn y Mers. Yn aml iawn byddai drwgweithredwyr oedd yn cyflawni troseddau yn y Dywysogaeth - er enghraifft, dwyn gwartheg neu ddwyn defaid, yn ceisio osgoi’r gyfraith drwy ddianc i’r Mers.
Arthur ap Gwynn
Gyrfa
Erbyn 1962 yr oedd gan y llyfrgell 154,000 o gyfrolau ar ei silffoedd. Roedd cyfanswm o 75,000 o gyfrolau yn y Llyfrgell Gyffredinol gan gynnwys Llyfrgell y Clasuron; 72,000 o gyfrolau mewn llyfrgelloedd adrannol gan gynnwys y Llyfrgell Wyddonol ; 7,000 o gyfrolau a oedd mewn casgliadau a seminarau eraill. Roedd lle i 300 o ddarllenwyr yn y Llyfrgell Gyffredinol a Llyfrgell y Clasuron, a 365 o lefydd yn y llyfrgelloedd adrannol. Erbyn 1967 yr oedd gan y llyfrgell dros 200,000 o gyfrolau ar ei silffoedd.
Trosedd a chosb
Y Gosb Eithaf
Daeth Mari i gael ei hadnabod fel ‘Mari Waedlyd’ oherwydd ei thriniaeth erchyll o hereticiaid drwy eu llosgi wrth yr ystanc. Eu trosedd oedd gwrthod troi at y ffydd Gatholig. Llosgwyd tua 300 o bobl yn ystod ei theyrnasiad. Yng nghyfnod Elisabeth I crogi, diberfeddu a phedrannu oedd y gosb am deyrnfradwriaeth a llosgi i farwolaeth oedd y gosb ar gyfer gwrachyddiaeth hefyd.
Erbyn diwedd y 18g, roedd llawer o bobl yn credu mai’r unig ffordd i ddelio gyda’r cynnydd mewn troseddau oedd dienyddio’r troseddwyr. Erbyn hynny, roedd dros 200 o droseddau yn medru cael eu cosbi drwy ddienyddio.
Ond erbyn dechrau’r 19eg ganrif roedd llawer o farnwyr yn anghysurus gyda’r syniad o ddedfrydu troseddwr i farwolaeth am fân droseddau fel dwyn defaid neu ddwyn o bocedi. Roedd yn well gan rai droi at drawsgludo pobl. Yn raddol felly yn ystod y 19eg ganrif lleihawyd nifer y troseddau a gosbwyd drwy ddefnyddio'r gosb eithaf. Yn 1823, diwygiodd Robert Peel, sef yr Ysgrifennydd Cartref ar y pryd, y Cod Troseddol, a dileu'r gosb eithaf ar gyfer dros 180 o droseddau. Hyd hynny roedd pigo pocedi, dwyn defaid, gwneud arian ffug yn cael yr un gosb â dynladdiad a llofruddiaeth. Bellach, dim ond am lofruddio neu geisio llofruddio y byddai rhywun yn cael ei grogi. bawd|Golygfa crogi o baentiad gan Pisanello, 1436–1438 Yn Llundain byddai troseddwyr yn cael eu crogi mewn llefydd fel Tyburn. Crogwyd arweinyddion y ‘Pererindod Gras’ gan Harri VIII yn Tyburn. Roedd cosbau cyhoeddus fel dienyddiadau yn denu tyrfaoedd mawr gan eu bod yn cael eu gweld fel math o adloniant. Byddent yn achlysuron pan fyddai llawer o droseddu yn digwydd, fel dwyn a phigo pocedi, puteindra a throseddau yn gysylltiedig â meddwdod. Byddai tyrfaoedd rhwng 35 a 40,000 yn casglu yn Tyburn ac amcangyfrifwyd bod 100,000 wedi casglu i weld torri pennau cynllwynwyr Cato Street am deyrnfradwriaeth yn 1820.
Cynhaliwyd y crogi cyhoeddus olaf yn 1868. Roedd torfeydd yn arfer dod i wylio crogfeydd cyhoeddus. Roedd crogi yn dal i ddigwydd ym Mhrydain tan 1965, ond y tu ôl i ddrysau caeedig. Doedd crogi ddim yn anghyffredin - fe grogwyd Dic Penderyn am ei ran yng Ngwrthryfel Merthyr Tudful yn 1831. Roedd crogi fel arfer yn gosb i rai oedd wedi troseddu’n ddifrifol. Y dyn olaf i gael ei grogi'n gyhoeddus oedd Michael Barratt. Gwyddel oedd Barratt a oedd wedi gosod ffrwydron yn erbyn wal carchar i geisio cael Gwyddelod eraill allan o’r carchar. Method y cynllun ac fe laddodd y ffrwydrad 12 o bobl.
Arthur ap Gwynn
Gyrfa
Ysbeidiol oedd y cynnydd yn y gwariant ar lyfrau a chyfnodolion, blwyddyn fain (neu flynyddoedd) yn aml yn dilyn blwyddyn fwy hael. Gosodwyd i fyny drefn o ddarparu grant arbennig ar gyfer pennaeth adran newydd wrth ei apwyntio i'w alluogi i lenwi bylchau yn y casgliadau ar ei bwnc rhwng 1932 ac 1939, ac fe roddwyd grantiau arbennig hefyd o dro i dro. Yn gyffredinol, ystyrid grantiau adrannol yn annigonol iawn hyd yn oed at bwrcasu llyfrau yn unig, gan eu bod yn dwyn y gost o gyfnodolion a rhwymo hefyd. Yn 1937 cytunodd y Pwyllgor Llyfrgell i osod cronfa gyfnodolion a chronfa rwymo, i'w rheoli ei hun; yr oedd yr arian ar gyfer y rhain yn dod drwy dynnu o'r grantiau adrannol y swm a bennwyd yn flaenorol ar gyfer y ddau bwrpas hynny. Hyd yn oed yn 1962 pan oedd grant y llyfrgell gymaint bedair gwaith yn fwy na'r hyn ydoedd yn 1947, yr oedd y llyfrgellydd yn ymwybodol o'r angen i fod yn ddarbodus o safbwynt cyfnodolion a rhwymo, a phrofiad y rhan fwyaf o'r adrannau oedd cyfyngu eu dewis o lyfrau er mwyn cadw gwariant o fewn terfynau.
Trosedd a chosb
Y Gosb Eithaf
Yn 1868 felly penderfynodd y Llywodraeth y byddai crogi troseddwyr yn digwydd y tu mewn i furiau’r carchar. Cynhaliwyd y crogi diwethaf ym Mhrydain yn 1965.
Arthur ap Gwynn
Gyrfa
Erbyn y 1960au yr oedd Coleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth, yn datblygu'n gyflym i fod yn ‘Goleg ar y Bryn’ yn hytrach na'r ‘Coleg ger y lli.’ Nid oedd adeilad Yr Hen Goleg, a oedd yn cynnwys y Llyfrgell Gyffredinol, mwyach yn brif ffocws y gweithgarwch academaidd. Blwyddyn ar ôl blwyddyn yr oedd y gorlenwi yn gwaethygu. Mabwysiadwyd argymhellion Pwyllgor Robbins ar Addysg Uwch yn syth gan y llywodraeth a chyflymwyd y broses o newid. Yn 1965 yr oedd nifer y myfyrwyr yn croesi 2,000 (1,500 yn 1960). Flwyddyn ynghynt cymerwyd y camau ansicr cyntaf tuag at lyfrgell ganolog newydd pan sefydlwyd gweithgor i ystyried cynllunio prif lyfrgell y dyfodol ‘ar y bryn.’ Ymddeolodd Arthur ap Gwynn yn 1967, y flwyddyn y gwelwyd cyhoeddi adroddiad Pwyllgor Grantiau Prifysgol, Report of the Committee on Libraries, gyda phrifathro'r Coleg, Dr Thomas Parry, yn gadeirydd arno. Geiriau olaf y llyfrgellydd i lywodraethwyr y Coleg ym mis Medi 1967 oedd: "A derbyn bod yr amgylchiadau yn ffafriol, gan gynnwys derbyniad cyffredinol i angenrheidrwydd yr achos, gobeithir gweled eto sylfaen llyfrgell newydd yn cael ei gosod.". Bu Arthur ap Gwynn fyw i weld agoriad Llyfrgell Hugh Owen 1 Medi 1976. Ychydig cyn ei farwolaeth gwaddolodd Lyfrgell Hugh Owen â chronfa er mwyn pwrcasu llyfrau ar archaeoleg er cof am ei wraig a'i fab, Rhys, a fu farw yn 1943.
Trosedd a chosb
Trawsgludo
alt=|chwith|bawd|Merched yn Lloegr yn galaru am eu cariadon sydd i gael eu cludo i Awstralia, 1792. Erbyn diwedd y 18g nid oedd nifer o’r cosbau corfforol llym a chyhoeddus a ddefnyddiwyd o gyfnod y Tuduriaid ymlaen yn cael eu defnyddio. Rhoddwyd terfyn ar gosbau fel gwarthnodi a hollti clustiau. Roedd gosod troseddwyr yn y rhigod yn cael ei weld bellach fel cosb rhy beryglus ac felly dechreuodd y Llywodraeth droi at ddulliau eraill. Un ohonynt oedd trawsgludo. Pasiwyd y Ddeddf Drawsgludo gan y Senedd yn 1718.
Arthur ap Gwynn
Gyrfa
Fe wnaeth Arthur ap Gwynn gyfraniad i lyfryddiaeth Cymru. Yn Llyfrgelloedd yng Nghymru - proceedings, 1933 cyhoeddodd ei ‘Modern Welsh books from point of view of Reader and Librarian’. Yr un flwyddyn ymddangosodd y gyfrol gyntaf o gyhoeddiad llyfryddol pwysig o dan ei olygyddiaeth, sef ''Subject Index to Welsh Periodicals, Vol. I, 1931 (Wales and Monmouthshire Branch of the Library Association)'. Ymddangosodd yr ail gyfrol am 1932-33 yn 1936, y drydedd gyfrol am 1934-35, yn 1937, pob un wedi'i olygu gan Arthur ap Gwynn ac Idwal Lewis o'r Llyfrgell Genedlaethol. Erbyn 1952 pan ymddangosodd y bumed gyfrol am y blynyddoedd 1938-40, enw Idwal Lewis yn unig ymddangosodd fel golygydd er bod enw Arthur ap Gwynn yn cael ei gydnabod yn y Rhagair. Y mae'n amlwg fod cysylltiad Arthur ap Gwynn â'r cyhoeddiad wedi gorffen ac yr oedd y gwaith o gasglu a golygu yn cael ei wneud yn y Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Ysgrifennodd Arthur ap Gwynn deyrnged i Geidwad Llyfrau Printiedig y Llyfrgell Gendlaethol a fu farw yn 1950, sef William Williams, yn Llyfrgelloedd yng Nghymru - proceedings, 1950 ac yn Barn Medi 1969 ‘Nawddogi Awduron’ oedd teitl ei ysgrif ar fater Hawliau Benthyca Cyhoeddus.
Trosedd a chosb
Trawsgludo
Roedd trawsgludo drwgweithredwyr yn apelio’n fawr at yr awdurdodau achos roedd yn gwaredu’r wlad yn barhaol o bobl beryglus. Roedd yn rhatach na gwario arian ar adeiladu carchardai newydd ac roedd angen gweithwyr rhad yn nhrefedigaethau Prydain, fel Awstralia. O 1718 ymlaen daeth trawsgludo yn gosb oedd yn cynnig dewis arall heblaw crogi ac fe barhaodd hyd 1868. Fel arfer roedd dedfryd trawsgludo naill ai yn 7 neu 14 blynedd neu am weddill eu bywyd. Weithiau roedd modd ennill tocyn i ddod yn ôl yn gynnar.
Arthur ap Gwynn
Gyrfa
O 1949 ymlaen yr oedd Arthur ap Gwynn naill ai'n cynorthwyo ei dad, yn adargraffu ei weithiau, yn ysgrifennu amdano neu yn casglu cyfeiriadau ar gyfer llyfryddiaeth arfaethedig o weithiau T. Gwynn Jones. Ymddangosodd ei nodiadau cyntaf ar ei dad yn Y Llenor 28 (1949) tt. 54-5, ‘Manylion ynglyn â'i Fywyd a'i Waith’. Ailysgrifennwyd ei gyfraniad yn 1982 pan ymddangosodd yn Thomas Gwynn Jones, golygwyd gan Gwynn ap Gwilym ( Llandybie : Gwasg Christopher Davies ), y drydedd gyfrol yng Nghyfres y Meistri, tt. 41-60, ‘Thomas Gwynn Jones: Dyddiau a Gweithiau’. Yn yr un gyfrol adargraffwyd ei ysgrif ‘T. Gwynn Jones’ a ymddangosodd yn Yr Efrydydd, I, 1950, tt. 11-15, ei gyfraniad i rifyn coffa canmlwyddiant ‘Thomas Gwynn Jones a David de Lloyd’, Y Traethodydd ( Ionawr 1971 ) tt. 77-89, ac ysgrif a ymddangosodd yn Taliesin, 24 (1972), tt. 11-24, ‘I Aberystwyth Draw.’ Yn 1950 cyhoeddwyd ar y cyd â'i dad Geiriadur-Cymraeg a Saesneg-Cymraeg (Caerdydd : Hughes a'i Fab a'r Educational Publishing Company). Ymddangosodd argraffiad diwygiedig yn 1953. Yn Taliesin, 16 (Nadolig 1969), tt. 120-5, yn ei ysgrif ar ‘Thomas Gwynn Jones’ yr oedd yn cywiro ac yn ychwanegu ffeithiau newydd. Ymddangosodd Y Bywgraffiadur Cymreig 1941-1950 yn 1970 gyda chyfraniad gan Arthur ap Gwynn a'i frawd yng nghyfraith, Francis Wynn Jones. Cyhoeddwyd y fersiwn Saesneg yn 2001 yn The Dictionary of Welsh Biography 1941-1970, tt. 145-6. Yn 1972 Arthur ap Gwynn oedd yn gyfrifol am adargraffu Y Dwymyn 1934-35 adargraffiad gyda rhagair gan Arthur ap Gwynn (Caerdydd : Gwasg Prifysgol Cymru).
Trosedd a chosb
Trawsgludo
Roedd y daith i America yn cymryd rhwng chwech ac wyth wythnos. Roedd yr amodau ar y llong yn erchyll. Roeddent yn cael eu cadwyno yng ngwaelod y llong heb ddigon o fwyd ac awyr iach na dillad addas. Nid oedd rhai yn cael digon o ddŵr i’w yfed, ac er mwyn torri eu syched byddent yn yfed eu dŵr eu hunain. Roedd llawer yn dioddef clefydau oherwydd gorlwytho a diffyg glendid a byddai nifer yn marw wedi eu cadwyno mewn celloedd. Mae’n debyg fod y daith i Awstralia yn waeth oherwydd roedd y gyfradd farwolaethau yn uwch. Credir fod un o bob pump wedi marw ar y daith o Brydain.
Arthur ap Gwynn
Gyrfa
Cyfrannodd dros saith ugain o gyfeiriadau beirniadol ac astudiaethol i Lyfryddiaeth Llenyddiaeth Gymraeg a olygwyd gan Thomas Parry a Merfyn Morgan (Gwasg Prifysgol Cymru, 1976). Yn 1979 ymddangosodd ei adargraffiad o Welsh Folklore and Folk-custom T. Gwynn Jones (Cambridge, D. S. Brewer) lle'r ychwanegodd ragair a nodiadau llyfryddol yn cynnwys manylion am y gwaith a gyflawnwyd ar lên gwerin Cymru er pan ymddangosodd y llyfr yn 1930. Ni roddodd dim fwy o bleser iddo na gweld cyhoeddi Cofiant i'w dad yn 1973 gan David Jenkins a Llyfryddiaeth Thomas Gwynn Jones wedi'i olygu gan D. Hywel Roberts (Gwasg Prifysgol Cymru) yn 1981.