cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Annwyl Kate, Annwyl Saunders
Cyfrol o ohebiaeth Saunders Lewis a Kate Roberts yw Annwyl Kate, Annwyl Saunders: Gohebiaeth 1923-1983. Llyfrgell Genedlaethol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1992. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
2013
Digwyddiadau
150px|bawd|Pab Ffransis Mawrth
Annwyl Kate, Annwyl Saunders
Disgrifiad byr
Casgliad o ohebiaeth dau o brif lenorion Cymru yn yr 20g dros gyfnod o drigain mlynedd ynghyd â nodiadau esboniadol a rhagymadrodd. Nifer o ffotograffau du-a-gwyn.
Botwm Crys yn cadw lle
2013
Digwyddiadau
Ebrill
Mai Mehefin 150px|bawd|Philippe, brenin Gwlad Belg Gorffennaf
Awst Medi
Hydref
Tachwedd 150px|bawd|Teiffŵn Haiyan
Rhagfyr
Tywydd
Go brin y bydd rhai yn anghofio Rhagfyr 2013. Bu’n fis o dristwch i nifer a ddioddefodd oherwydd llifogydd a gwyntoedd cryfion, ar hyd a lled yr ynysoedd yma a gogledd Ewrop. Cofnodwyd hyrddiad gwynt o 109 m.y.a. yn Aberdaron ar yr 26ain, y gwaethaf ers 19 mlynedd yn ôl Gwasanaeth Tywydd S4C, a disgynnodd y pwysau awyr o 936mb yn Stornoway, yr isaf ers can mlynedd. Yn Llanfaglan (data Ifor Williams), syrthiodd pwysau’r awyr dair gwaith o dan 980mb yn ystod 2013, y cwbl ym mis Rhagfyr, sef 18fed, 23ain i’r 25ain ac o’r 26 i’r 27ain. Ar yr 18fed, ‘roedd yn 980mb rhwng 10:30 a 11:30, ac o 11:30 ar y 23ain i 09:00 y 25ain, gyda’r pwynt isaf yn 964.8 am 23:30 ar yr 23ain. Yna ar y 26ain, o 21:00 hyd at 16:30 ar yr 27ain, gyda’r pwynt isaf yn 967 am 06:00. O ganlyniad, cawsom hyrddiadau yn 59mya am 17:30 ar y 18fed o’r de, de-ddwyrain, 70mya am 22:30 ar y 26, eto o’r un cyfeiriad a phan aeth y trydan i ffwrdd yn yr ardal, a 57mya am 04:30 ar yr 27ain y tro yma o’r de ddwyrain. Y diwrnod gwlypaf oedd, yr 18fed 19.8mm, (.78 modfedd) 23ain 28.5mm (1.12modfedd) a’r 29ain 38mm (1.5 modfedd), a’r cyfanswm misol yn 194.1mm, fymryn yn sychach na misoedd Rhagfyr 1994 204.8mm, 2000 258.4mm a 2006 215,4mm.
Gallant Lady
Ffilm ddrama sydd wedi'i leoli mewn carchar gan y cyfarwyddwr William Beaudine yw Gallant Lady a gyhoeddwyd yn 1942. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Octavus Roy Cohen.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1942. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Casablanca sy’n glasur o ffilm Americanaidd am ramant a rhyfel, gan y cyfarwyddwr ffilm Michael Curtiz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Le Jeu De L'amour Et Du Hasard
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Gallant Lady
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Beaudine nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Esgoblys praff
Planhigyn blodeuol ydy Esgoblys praff sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Apiaceae (y 'foronen') yn y genws Ammi (genws). Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Ammi visnaga a'r enw Saesneg yw Toothpick-plant. Mae'n frodorol o Ewrop, Asia a gogledd Affrica.
Tanagr pigwyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr pigwyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod pigwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ramphocelus carbo; yr enw Saesneg arno yw Silver-beaked tanager. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Tribulation
Ffilm wyddonias sydd wedi'i leoli mewn byd post-apocalyptig gan y cyfarwyddwr Andre Van Heerden yw Tribulation a gyhoeddwyd yn 2000. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Apocalypse III: Tribulation ac fe’i cynhyrchwyd yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Tanagr pigwyn
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn R. carbo, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r tanagr pigwyn yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Tribulation
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Margot Kidder, Gary Busey, Lawrence Bayne, Howie Mandel a Nick Mancuso. Mae'r ffilm Tribulation (ffilm o 2000) yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gladiator sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andre Van Heerden ar 1 Ionawr 1971.
Mynydd Llysiau
Un o gopaon y Mynydd Du yn nwyrain Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, Powys yw'r Mynydd Llysiau, ag iddo uchder o 663 m. Saif rhwng Llanymddyfri a Threfynwy;.
Week-End Marriage
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Thornton Freeland yw Week-End Marriage a gyhoeddwyd yn 1932. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Dosbarthwyd y ffilm gan First National.
Mynydd Llysiau
Dosbarthiad
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Hewitt a Nuttall. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 663 metr (2175 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.
Tribulation
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andre Van Heerden nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Le Jeu De L'amour Et Du Hasard
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Week-End Marriage
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Herman Bing, Allan Lane, Aline MacMahon, Loretta Young, Wild Bill Elliott, Snub Pollard, J. Carrol Naish, George Brent, Tiny Sandford, Norman Foster, J. Farrell MacDonald, Grant Mitchell, Irving Bacon, Luis Alberni, Robert Emmett O'Connor a Louise Carter. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1932. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Tarzan The Ape Man ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Barney McGill oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Thornton Freeland ar 10 Chwefror 1898 yn Hope, Gogledd Dakota a bu farw yn Fort Lauderdale ar 30 Mehefin 1958.
Esgoblys praff
Mae'n blanhigyn unflwydd neu ddeuflwydd. Mae'r dail gyferbyn a'i gilydd ac yn 20 o hyd, ac mae gan y blodyn 5 petal gwyn.
Diwylliant Aurignac
Diwylliant Aurignac yw enw'r diwylliant archaeolegol o gyfnod Hen Oes y Cerrig diweddar (Uwch Baleolithig) a geid yn Ewrop a de-orllewin Asia. Blodeuai tua 34,000 i 23,000 o flynyddoedd yn ôl. Tarddiad yr enw yw'r safle archaeolegol nodwedd ger Aurignac ger y Pyrenees yn Ffrainc. Mae rhai archaeologwyr yn ystyried fod y diwylliant Aurignacaidd yn gyfoes â'r diwylliant Périgordaidd a nodweddir gan ei offer carreg.
"La Paquette"
Nodweddir diwylliant Aurignac gan "La Paquette", term sy'n disgrio'r cyfuniad o sgiliau gwneud offer cerrig newydd a datblygiadau pwysig ym myd celf; cafwyd rhai o'r enghreifftiau cynharaf o gelf yr ogofâu yn y diwylliant hwn. Roedd eu hoffer callestr yn fwy amrywiol a gorffenedig a gwnaethant addurnau, breichledau ifori hefyd. Mae'r soffistigeiddrwydd hyn yn arwain rhai archaeolegwyr i'w disgrifio fel y bodau dynol modern cyntaf yn Ewrop. Mae diwylliant Cro-Magnon, hefyd yn Ffrainc, yn perthyn i'r Aurignac ac yn dangos ei bod yn homo sapiens yn hytrach na Neanderthaliaid.
American Guinea Pig
Ffilm sblatro gwaed gan y cyfarwyddwr Stephen Biro yw American Guinea Pig a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs.
Harumi
Ffilm ddogfen yw Harumi a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn y Swistir. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
American Guinea Pig
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Jim Van Bebber oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Harumi
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
American Guinea Pig
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Stephen Biro ar 1 Ionawr 1950.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Stephen Biro nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Harumi
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Titw-deyrn pigfelyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Titw-deyrn pigfelyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: titw-deyrniaid pigfelyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Anairetes flavirostris; yr enw Saesneg arno yw Yellow-billed tit-tyrant. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. flavirostris, sef enw'r rhywogaeth.
Ogof Bontnewydd
Ogof yng nghymuned Cefn Meiriadog yn nyffryn Elwy yn Sir Ddinbych yw Ogof Bontnewydd (Ogof Pontnewydd, neu Bont Newydd) (Cyfeirnod OS: SJ01527102). Mae'n adnabyddus fel y man lle darganfuwyd y gweddillion cynharaf o fodau dynol ar ddaear Cymru gyda un dant yn mynd nôl tua 225,000 o flynyddoedd. Mae o fewn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennog Coedydd ac Ogofâu Elwy a Meirchion. Mae Ogof Bontnewydd ac Ogof Cefn (sydd tua 300 metr i'r gorllewin, wedi'u cofrestru'n Henebion. Tua 7 milltir i'r de-ddwyrain, yn Nhremeirchion mae Ogofâu Cae Gwyn a Ffynnon Beuno. bawd|chwith|Lleoliad yr ogof ar draws Afon Elwy (ger y creigiau yng nghanol y llun).
Carreg galchfaen yw'r ogof ac nid ydyw ar agor i'r cyhoedd, fel arfer. Yn wir, dim ond un man arall drwy wledydd Prydain sydd ag olion dyn mor gynnar a hyn, sef Eartham (Sussex). Mae'n perthyn i Hen Oes y Cerrig (neu Paleolithig).
Y darganfyddiadau
Bu Stephen Aldhouse-Green o Amgueddfa Genedlaethol Cymru yn gyfrifol am gloddio yma rhwng 1978 a 1995. Ymysg y darganfyddiadau yn yr ogof yr oedd dannedd a rhan o ên Neanderthals cynnar. Cafwyd hyd i 19 dant yn perthyn i blant ieuanc ac oedolion: un bachgen 8 a hanner oed, un ferch 9 oed bachgen 11 oed, bachgen arall 11-16 oed ac oedolyn. Gellir dehongli'r gweddillion mewn modd wahanol ac fel uchafswm mae'n bosibl fod y niferoedd cymaint â naw plentyn a saith oedolyn. Credir iddynt fyw rywbryd rhwng 230,000 a 185,000 o flynyddoedd yn ôl. Y dechneg a ddefnyddiwyd i ddyddio oedran y gwrthrychau oedd y gyfres dyddio carbon drwy iwraniwm a Thermoluminescence (TL) ar y llawr stalagmitig.
Red Line 7000
Ffilm ddrama llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Howard Hawks yw Red Line 7000 a gyhoeddwyd yn 1965. Fe'i cynhyrchwyd gan Howard Hawks a Paul Helmick yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Howard Hawks a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nelson Riddle. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Howard Hawks, Christian Brückner, James Caan, Thomas Danneberg, Claus Jurichs, George Takei, Teri Garr, Jerry Lewis, Robert Donner, Charlene Holt, Norman Alden, Ruth Scheerbarth, Gerd Martienzen, Marianna Hill, Uta Hallant, Laura Devon a Marianne Lutz. Mae'r ffilm Red Line 7000 yn 110 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1965. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Sound of Music sef ffilm fiwsical rhamantus gan Robert Wise. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Milton Krasner oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Howard Hawks ar 30 Mai 1896 yn Elkhart County a bu farw yn Palm Springs ar 15 Ionawr 2013. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1916 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg Peirianneg Prifysgol Cornell.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Howard Hawks nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ogof Bontnewydd
Y darganfyddiadau
Cafwyd hyd i lawfwyeill Neanderthalaidd hefyd, esgyrn anifeiliaid gydag olion cigydda arnynt, 1,282 o arteffactau carreg a 4,822 asgwrn. Daeth yr esgyrn hyn o lewod, rhinoseros, ceirw, eirth a llewpad; mae'r esgyrn llewpad yn hynod brin a dim ond mewn un man arall sef Ogof Bleadon yng Ngwlad yr Haf mae i'w ganfod yng ngwledydd Prydain. Darganfyddiad arall yma oedd penglog arth oedd yn dyddio i gyfnod diweddarach, tua 28,000 o flynyddoedd yn ôl.
Y Neanderthaliaid
Roedd y Neanderthaliaid yn un gangen o goeden esblygol yr hil ddynol a chredir i'r gangen ddod i ben oddeutu 36,000 o flynyddoedd yn ôl. Nid esblygodd yr hil ddynol o'r Neanderthaliaid ond yr un oedd eu cyndeidiau hwy â rhywogaeth yr hil ddynol. Roedd yr oedolyn Neanderthalaidd yn gymharol fyr a thew a genau mawr sgwâr a dannedd sy'n fwy na'n rhai ni heddiw. Gwyddom mai perthyn i'r Neanderthal mae'r dannedd gan fod pob un nodwedd arbennig sef tawrodontiaeth: dannedd ac iddyn ofod neu geudodau bywyn mawr a gwreiddiau llai na'r arfer. Mae hyn yn nodweddiadol o ddannedd y Neanderthal.
Mission to Venice
Ffilm am ysbïwyr gan y cyfarwyddwr André Versini yw Mission to Venice a gyhoeddwyd yn 1964. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alain Goraguer.
Crug y Bwdran
Crug crwn a charnedd a godwyd gan bobl Oes yr Efydd fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw ydy Crug y Bwdran, yng nghymuned Llanybydder, Sir Gaerfyrddin;. Cafodd ei gloddio gan archaeolegwyr yn 1924.
Cofrestrwyd y crug hwn gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: CM074. Ceir bron i 400 o grugiau crynion ar y gofrestr; mwy nag unrhyw fath arall o heneb.
Mission to Venice
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1964. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. Strangelove sef ffilm gomedi ddu sy’n dychanu'r Rhyfel Oer a’r gwrthdaro niwclear rhwng yr Undeb Sofietaidd a'r Unol Daleithiau. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Crug y Bwdran
Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd Oes yr Efydd (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.
Gweler hefyd
Mathau gwahanol o henebion a ddefnyddir mewn arferion claddu:
Mission to Venice
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Versini ar 23 Tachwedd 1923 yn Saint-Mandé a bu farw ym Mharis ar 9 Medi 2021.
Barnsley, Swydd Gaerloyw
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerloyw, De-orllewin Lloegr, ydy Barnsley. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Cotswold.
Mission to Venice
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Versini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Barnsley, Swydd Gaerloyw
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 199.
Brockton, Massachusetts
Dinas yn, yn nhalaith Massachusetts, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Brockton, gan gynnwys:
Byron Stevenson
Chwaraewr pêl-droed Cymreig oedd William Byron Stevenson (7 Medi 1956 – 6 Medi 2007).
Elisabeth Kopp – Eine Winterreise
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Andres Brütsch yw Elisabeth Kopp – Eine Winterreise a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn y Swistir. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Andres Brütsch a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Franz Schubert.
Mae'r ffilm Elisabeth Kopp – Eine Winterreise yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Andres Brütsch oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Andres Brütsch sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andres Brütsch ar 11 Mehefin 1951 yn Basel.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andres Brütsch nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Haute-Savoie
250px|bawd|Lleoliad Haute-Savoie yn Ffrainc
Un o départements Ffrainc, yn rhanbarth Rhône-Alpes yn ne-ddwyrain y wlad yw Haute-Savoie. Ei phrifddinas weinyddol yw dinas Annecy. Mae'r département yn gorwedd ar y ffin â'r Swistir a'r Eidal yn uchel yn yr Alpau Ffrengig. Mae Savoie yn ffinio â départements Ffrengig Savoie, ac Ain. Gorwedd hanner deheuol Llyn Genefa (Lac Léman) yn Haute-Savoie. Mae'n denu miloedd o ymwelwyr i weld y mynyddoedd; un o'r prif ganolfannau yw Chamonix, ger Mont Blanc, copa uchaf yr Alpau.
Mae'r prif drefi yn cynnwys:
Meu Japão Brasileiro
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Glauco Mirko Laurelli yw Meu Japão Brasileiro a gyhoeddwyd yn 1965. Fe'i cynhyrchwyd ym Mrasil. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Portiwgaleg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1965. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Sound of Music sef ffilm fiwsical rhamantus gan Robert Wise. Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Glauco Mirko Laurelli ar 3 Mehefin 1930 yn São Paulo a bu farw yn yr un ardal ar 1 Ionawr 2012.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Glauco Mirko Laurelli nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Plwton (planed gorrach)
300px|bawd|Plwton mewn gwir liw, [[14 Gorffennaf 2015]]
Planed gorrach, yn ôl penderfyniad yr Undeb Seryddol Rhyngwladol (IAU) ar 24 Awst 2006 yw Plwton (neu Plwto; symbolau: ac  ). Cyn hynny roedd Plwton yn cael ei chyfrif fel y lleiaf o'r planedau. Fe'i enwir ar ôl y duw clasurol. Mae'n rhyw dri chwarter maint lleuad y ddaear. Darganfuwyd Plwton gan y seryddwr Americanaidd Clyde Tombaugh yn 1930. Mae gan Blwton bum lloeren: Charon (darganfuwyd yn 1978), Nix a Hydra (darganfuwyd yn 2005), Kerberos (darganfuwyd yn 2011) a Styx (darganfuwyd yn 2012). Mae Plwton yn llai na saith o loerau Cysawd yr Haul: Y Lleuad, Io, Ewropa, Ganymede, Calisto, Titan a Thriton.
Mae ganddo gylchdro o 5,913,520,000 km (39.5 Unedau Seryddol) o'r Haul (fel rheol), yn mesur 2370 km yn nhryfesur, ac yn pwyso 1.27x1022 kg.
Mae cylchdro Plwton yn dra-echreiddig. Weithiau mae'n nes i'r Haul na Neifion (fel oedd e o Ionawr 1979 hyd Chwefror 1999). Mae Plwton yn chwyldroi yn y cyfeiriad cyferbyniol i'r rhan fwyaf o'r planedau eraill. Mae tymheredd arwyneb Plwton yn amrywio rhwng -235 a -210 C. Mae ei chyfansoddiad yn ddirgel, ond mae ei chynhwysedd (rhyw 2g/cm3) yn awgrymu ei bod yn gymysgedd o 70% craig a 30% iâ dŵr, yn debyg i Driton.
Gan fod cylchdro Plwton mor rhyfedd, y mae Plwton weithiau yn ddigon agos at yr Haul i droi rhewogydd ei harwyneb yn nwy a chreu awyrgylch sylweddol wedi ei gyfansoddi bron yn gyfan gwbl gan nitrogen a chanddo wyntoedd a chymylau. Serch hynny, gan ei bod yn gor-blaned nid oes ganddi ddigon o ddwyster i rwymo awyrgylch am gyfnod hir. Felly mae awyrgylch Plwton yn cael ei greu a'i ddileu yn fuan ar yr un pryd.
Cyrhaeddodd y chwiliedydd gofod New Horizons ar 14 Gorffennaf 2015 gan hedfan 12,500 km (7,800 milltir) uchlaw arwyneb Plwton gan gymryd y lluniau manwl cyntaf o'r blaned gorrach.
TSG101
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn TSG101 yw TSG101 a elwir hefyd yn Tumor susceptibility gene 101 protein a Tumor susceptibility 101 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 11, band 11p15.1.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn TSG101.
Strong Medicine
Ffilm ddrama yw Strong Medicine a gyhoeddwyd yn 1981. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1981. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raiders of the Lost Ark sef ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm Steven Spielberg.
La Course Des Tuques
Ffilm i blant yw La Course Des Tuques a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada; y cwmni cynhyrchu oedd Entertainment One. Lleolwyd y stori yn Québec. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Dumas. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llysiau'r gwewyr
Planhigyn blodeuol ydy Llysiau'r gwewyr sy'n enw lluosog. Mae'n perthyn i'r teulu Apiaceae yn y genws Anethum. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Anethum graveolens a'r enw Saesneg yw Dill. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Llys y Gwewyr, Ffenigl Trymsawr a Gwewyrllys. Arferid ei ddefnyddio i ladd poen yn y cylla a chur pen. bawd|chwith|Y planhigyn yn yr ardd
Mae'r dail bob yn ail ac yn 10–20 cm (3.9–7.9 imod) ac mae gan bob blodyn 5 petal.
Mae'n tyfu i uchder o 40–60 cm (16–24 mod), gyda bonion talsyth, gwag.
Crug Pen Lan
Crug crwn a godwyd gan bobl Oes Newydd y Cerrig neu Oes yr Efydd fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw ydy Crug Pen Lan, yng nghymuned Llanybydder, Sir Gaerfyrddin;.
Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd Oes yr Efydd (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.
Gweler hefyd
Mathau gwahanol o henebion a ddefnyddir mewn arferion claddu:
Cyfaill Carcharorion
Bywgraffiad o Merfyn Lloyd Turner gan Dyfnallt Morgan (Golygydd) yw Cyfaill Carcharorion: Cofio Merfyn Lloyd Turner. Gwasg Gee a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1992. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Cyfrol deyrnged gan berthnasau a chyfeillion Cymreig i ŵr a weithiodd gyda phobl ifanc ddifreintiedigg a charcharorion, ac ym maes diwygio'r dull o gosbi troseddwyr.
Rhône-Alpes
Un o ranbarthau Ffrainc sy'n gorwedd yn nwyrain y wlad am y ffin â'r Swistir a'r Eidal yw Rhône-Alpes. Mae rhan sylweddol rhanbarth yn gorwedd ym mynyddoedd yr Alpau, ac yn disgyn i ddyffryn Afon Rhône i'r gorllewin. Mae'n ffinio â rhanbarthau Ffrengig Provence-Alpes-Côte d'Azur, Languedoc-Roussillon, Auvergne, Bourgogne, a Franche-Comté.
250px|bawd|dim|Lleoliad Rhône-Alpes yn Ffrainc
Départements
Rhennir yr Rhône-Alpes yn 8 département:
Barrington, Swydd Gaerloyw
Plwyf sifil yn Swydd Gaerloyw, De-orllewin Lloegr, ydy Barrington. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Cotswold.
Alice Haskins
Roedd Alice Haskins (24 Ebrill 1880 – 16 Hydref 1971) yn fotanegydd nodedig a aned yn Unol Daleithiau America. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: Prifysgol Smith, Massachusetts. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Academia Nacional de Ciencias de Estados Unidos.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Bu farw yn 1971.
Rheilffordd Llanelli a Mynydd Mawr
Mae’r Rheilffordd Llanelli a Mynydd Mawr yn rheilffordd dreftadaeth sydd eisiau ail-sefydlu hen reilffordd o’r un enw. Ar hyn o bryd, mae gwaith yn mynd ymlaen ar hen safle Glofa Cynheidre i greu safle treftadaeth. Y gobaith hir dymor yw ail-agor y rheilffordd wreiddiol.
Hanes y rheilffordd wreiddiol
Sefydlwyd Tramffordd Sir Gaerfyrddin gan ddeddf ym 1802, a dechreuodd gwasanaeth ym 1803, yn defnyddio 2 geffyl i symud glo i ddociau Llanelli a Gwaith Dur Stradey.
Caewyd y dramffordd ym 1844, ac ailagorwyd y lein ym 1885 o dan reolaeth y Rheilffordd Llanelli a Mynydd Mawr. Daeth y cwmni’n rhan o Reilffordd y Great Western yn 1922 ac yn hwyrach yn rhan o Reilffyrdd Prydeinig. Aeth glo o lofa Cynheidre hyd at 1989, pan caewyd y lofa. Roedd gan y rheilffordd ei locomotifau ei hun hyd at 1922, ond wedyn defnyddiwyd locomotifau’r Great Western.Trodd y rheilffordd i locomotifau yn nghyfnod Rheilffyrdd Prydeinig.
Inka Essenhigh
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Inka Essenhigh (1969).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Railroadin'
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Robert F. McGowan yw Railroadin' a gyhoeddwyd yn 1929. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Railroadin' ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Robert F. McGowan a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ray Henderson.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Bobby Hutchins, Allen Hoskins, Joe Cobb, Mary Ann Jackson, Norman Chaney, Harry Spear ac Otto Fries. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1929. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Piccadilly ffilm am ferch yn Llundain gan Ewald André Dupont. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Art Lloyd oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Richard C. Currier sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert F McGowan ar 11 Gorffenaf 1882 yn a bu farw yn Santa Monica ar 3 Mehefin 1965. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1921 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert F. McGowan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Drra På – Kul Grej På Väg Till Götet
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Hans E. Wallman yw Drra På – Kul Grej På Väg Till Götet a gyhoeddwyd yn 1967. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Gits Olsson a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Rune Wallebom.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ingemar Johansson, Cornelis Vreeswijk, Jerry Williams ac Eva Rydberg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1967. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd You Only Live Twice sef ffilm llawn cyffro gan Lewis Gilbert. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd. Arne Brandhild oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hans E Wallman ar 1 Mai 1936 yn Katarina församling a bu farw yn Värmdö Municipality ar 23 Ebrill 2016.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hans E. Wallman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Barrow, Swydd Gaerloyw
Pentref yn Swydd Gaerloyw, De-orllewin Lloegr, ydy Barrow. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Boddington yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Tewkesbury.
Alexios I Komnenos
Ymerawdwr Bysantaidd rhwng 1081 a 1118 oedd Alexios I Komnenos neu Alexius I Comnenus, Groeg: Αλέξιος Α' Κομνηνός, Alexios I Komnēnos (1048 - 15 Awst, 1118).
Roedd Alexios yn fab i Ioan Komnenos ac Anna Dalassena, ac yn nai i'r ymerawdwr Isaac I Komnenos. Pan adawodd Isaac yr orsedd yn 1059, gwrthododd tad Alexios, Ioan Komnenos, yr orsedd, felly dilynwyd ef gan bedwar ymerawdwr arall rhwng 1059 a 1081. Gwasanaethodd Alexios yn y fyddin dan yr ymerodron Romanos IV Diogenes, Mihangel VII Doukas Parapinakes a Nikephoros III Botaneiates. Llwyddodd Alexios i orchfygu gwrthryfel milwyr hur yn Asia Leiaf yn 1074 ac yn 1078 apwyntiodd Nikephoros III ef yn arweinydd y byddinoedd yn y gorllewin.
Bu raid i Alexios ymladd yn barhaus yn ystod ei deyrnasiad o 37 mlynedd. Cipiwyd Dyrrhachium gan Robert Guiscard a'i fab Bohemund). Llwyddodd Alexios i oresgyn y perygl, yn rhannol trwy roi 360,000 o ddarnau aur i Harri IV, yr Ymerawdwr Glan Rhufeinig, i ymosos ar y Normaniaid yn yr Eidal.
Bu Alexios hefyd yn ymladd yn Thrace, yn erbyn gwrthryfel y sectau Bogomil a'r Pauliciaid, a bu ymosodiadau gan y Pecheneg. Gyda chymorth y Cumaniaid llwyddodd Alexios i orchfygu'r Pechenegs yn Levounion yn Thrace yn 1091.
Gyrrodd Alexios lysgenhadon at y Pab Urban II i ofyn am gymorth yn erbyn y Twrciaid. Ei fwriad oedd cael milwyr hur o'r gorllewin, ond yn ddiweddarach y flwyddyn honno, pregethodd y Pab yr angen am Groesgad, a dechreuodd y Groesgad Gyntaf. Pan gyrhaeddodd prof fyddin y croesgadwyr i Gaergystennin, llwyddodd Alexios i'w defnyddio i ennill nifer o diriogaethau yn ôl. Ildiodd Nicaea i'r ymerawdwr yn 1097, ac wedi buddugoliaeth ym Mrwydr Dorylaeum, adfeddiannodd ran helaeth o orllewin Asia Leiaf.
Norwalk, Iowa
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Norwalk, gan gynnwys:
Norman Wisdom
Actor a chomediwr Seisnig oedd Syr Norman Wisdom (4 Chwefror 1915 – 4 Hydref 2010).
Cafodd ei eni yn Llundain. Bu'n byw ar Ynys Manaw ers y 1980au.
Llysiau'r-angel pêr
Planhigyn blodeuol ydy Llysiau'r-angel pêr sy'n enw lluosog. Mae'n perthyn i'r teulu Apiaceae yn y genws Angelica. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Angelica archangelica a'r enw Saesneg yw Garden angelica. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Talfedel, Llys yr Angel Peraroglaidd.
Arthur Howard Williams
bawd|250px|Howard Williams yn trafod ei gêm yn 1974 yn erbyn Anatoly Karpov Cyn-chwaraewr gwyddbwyll rhyngwladol Cymreig yw Arthur Howard Williams (ganwyd 1950). Daw o Gwm Rhondda'n wreiddiol ond mae bellach yn byw yn Llechryd, Ceredigion.
Llysiau'r-angel pêr
Gellir bwyta'r bonyn a'r gwreiddyn, er ei fod yn debyg iawn i ddau blanhigyn gwenwynig: Conium a Heracleum.
Gall y planhigyn dyfu i hyd at 2 fetr mewn dwy flynedd. Mae'r dail gyferbyn a'i gilydd ac mae gan y blodyn 5 petal. Yn Gorffennaf mae'r blodau'n tyfu, ac maent yn fychan, melyn neu wyrdd.
Kay Matheson
Roedd Kay (Katrine Bell) Matheson (7 Rhagfyr 1928 - 6 Gorffennaf 2013) yn athrawes economeg y cartref a’r iaith Aeleg ac yn genedlaetholwr Albanaidd. Daeth i amlygrwydd fel un o’r pedwar myfyriwr o brifysgol Glasgow a fu’n gyfrifol am y cyrch i ryddhau'r Maen Sgàin o Abaty Westminster ym 1950.
Arthur Howard Williams
Dysgodd chwarae gwyddbwyll yn 10 oed pan brynodd ei dad set iddo'n anhreg Nadolig, a phan aeth i Ysgol Ramadeg Y Bont-faen ymunodd gyda'r Clwb Gwyddbwyll yno. Enillodd Bencampwriaeth Gwyddbwyll Cymru i blant dan 14 oed yn 1964, ac wedyn dan bymtheg oed yn 1965. Yn 1966 enillodd Bencampwriaeth Gwyddbwyll Prydain dan 16 oed.
O Lamparina
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Glauco Mirko Laurelli yw O Lamparina a gyhoeddwyd yn 1964. Fe'i cynhyrchwyd ym Mrasil. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Portiwgaleg.
Arthur Howard Williams
Daeth yn gydradd gyntaf ym Mhencampwriaeth Gwyddbwyll Prydain yn 1974, ond collodd y gêm ailgyfle. Yn 1974 hefyd chwaraeodd yn erbyn Anatoly Karpov ddaeth yn Bencampwr Gwyddbwyll y Byd flwyddyn yn ddiweddarach.
Mae Howard Williams wedi bod yn Bencampwr Gwyddbwydd Cymru 18 o weithiau, ac wedi ennill y teitl yn 1971, 1972, 1974, 1975, 1979-80, 1980-81, 1981-82 ac 1986, a'i rannu yn 1968, 1977, 1978, 1982-83, 1987, 1988, 1991, 1993, 1994 a 2011. Cynrychiolodd ei wlad mewn 8 Olympiad Gwyddbwyll rhwng 1972 ac 1986.
Cafodd ei ysgogi i ddysgu Cymraeg wrth chwarae dros Gymru yn Olympiad Gwyddbwyll Buenos Aires yn Yr Ariannin yn 1978 pan glywodd ei gyd-chwaraewr rhyngwladol Iolo Ceredig Jones yn siarad yr iaith yn y gwesty gyda phobl o'r Wladfa. Mae Williams wedi dysgu i siarad Cymraeg yn rhugl a chynganeddu.
Mae'n dal i chwarae gwyddbwyll dros glwb Aberteifi.
Cyfeiriadau
Howard Williams, Meistr Gwyddbwyll a Chynganeddwr, Y Faner Newydd, Rhifyn 38, 2006.
O Lamparina
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1964. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. Strangelove sef ffilm gomedi ddu sy’n dychanu'r Rhyfel Oer a’r gwrthdaro niwclear rhwng yr Undeb Sofietaidd a'r Unol Daleithiau. Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Glauco Mirko Laurelli ar 3 Mehefin 1930 yn São Paulo a bu farw yn yr un ardal ar 1 Ionawr 2012.
Kay Matheson
Bywyd Cynnar
Ganwyd Matheson yn Gairloch ger Inverasdale ar lannau Loch Ewe, Swydd Wester Ross, roedd hi’n ferch i grofftwr.
Yo Soy Esa
Ffilm ar gerddoriaeth yw Yo Soy Esa a gyhoeddwyd yn 1990. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Yo soy ésa ac fe’i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Kay Matheson
Bywyd Cynnar
Derbyniodd ei haddysg mewn ysgolion lleol cyn symud ymlaen i Brifysgol Glasgow i hyfforddi i fod yn athrawes gwyddor gartref.
Yo Soy Esa
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Loles León, Juan Echanove, Alicia Álvaro, Luis Barbero, Juan Luis Galiardo, José Coronado, Aurora Redondo, Matías Prats Cañete a Pedro Díez del Corral.
Kay Matheson
Cenedlaetholdeb
Cafodd hen nain a thaid Matheson eu gorfodi i symud i lannau’r môr fel rhan o Gliriadau'r Ucheldiroedd, pan orfodwyd tyddynwyr oddi ar eu tir er mwyn gwneud lle i fagu defaid a hela. Gan hynny fu Matheson yn genedlaetholwr o oedran ifanc.
Yo Soy Esa
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1990. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pretty Woman sef un o ffilmiau mwyaf llwyddiannus Disney gan ddod ag incwm o hanner biliwn o ddoleri i’r cwmni. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Juan Amorós oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Kay Matheson
Cenedlaetholdeb
Yn y brifysgol daeth Matheson yn aelod o Gymdeithas Cenedlaetholwyr Albanaidd y brifysgol ac yn aelod o Gymdeithas Cyfamod yr Alban a oedd yn cael ei redeg gan John MacCormick, rheithor y Brifysgol. Trwy MacCormick daeth i gysylltiad â Ian Hamilton. Gwahoddodd Hamilton Matheson i fod yn bartner iddo yn nawns flynyddol y brifysgol. Wedi ei holi am ei threfniadau i fwrw’r Nadolig a chlywed ei bod am ddathlu gyda’i theulu, datgelodd Hamilton y gyfrinach mae ei fwriad ef oedd mynd i Lundain i ryddhau Maen Sgàin. Fel un oedd yn gallu gyrru cytunodd Kay yn unionsyth i fod yn yrrwr yr ymgyrch.
Yo Soy Esa
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Kay Matheson
Maen Sgàin
Ar Noswyl Nadolig 1950, teithiodd Hamilton, Matheson a dau fyfyriwr arall o brifysgol Glasgow, a oedd hefyd yn genedlaetholwyr, i Lundain i ryddhau Maen Sgàin o'i le o dan Gadair y Coroni yn Abaty Westminster.
Defnyddiwyd y maen, yn wreiddiol, i goroni brenhinoedd yr Alban. Cafodd ei gipio gan Edward I, brenin Lloegr, ym 1296 a’i symud i Loegr i gryfhau ei ymhoniad i orsedd yr Alban, yn yr un modd a gipiodd y Groes Naid a Thalaith Llywelyn, symbolau brenhinol Cymru ym 1285.
Milfeddyg
Math o feddyg sy'n trin anifeiliaid yw milfeddyg. Mae'r rhanfwyaf o filfeddyg yn trin anifeiliaid dof megis cathod, cŵn a chwningod. Maent hefyd yn trin da byw mewn ffermydd, anifeiliaid gwyllt mewn sŵ neu mewn canolfan achub anifeiliaid.
Kay Matheson
Maen Sgàin
Ar ôl Deddfau Uno 1707 rhwng yr Alban a Lloegr fe'i defnyddiwyd ar gyfer coroni brenhinoedd Prydain. Trwy ei osod o dan gadair Coroni Lloegr bu modd i goroni Brenin Prydain yn Frenin Lloegr ac yn Frenin yr Alban ar yr un pryd. Gan hynny, mae cenedlaetholwyr yn clodfori gweithred y myfyrwyr, wrth ddychwelyd y maen i'r Alban, fel buddugoliaeth symbolaidd ar gyfer achos cenedlaethol yr Alban. Cafodd y maen ei gyflwyno i Eglwys yr Alban, yn olion hen Abaty Obar Bhrothaig.
Milfeddyg
Mae'n rhaid cael gradd er mwyn cymhwyso i fod yn filfeddyg, mae hyn fel rheol yn cymryd 5 mlynedd yn llawn amser. Mae'n rhaid cwblhau lefel A mewn bioleg neu Ddiploma Cenedlaethol BTEC er mwyn gallu astudio ar gyfer gradd. Gall milfeddyg arbennigo yn y math o anifeiliaid, neu ym maes meddygol megis llawdriniaeth neu ddermatoleg.
Kay Matheson
Maen Sgàin
Ildiodd yr Eglwys y maen i’r awdurdodau yn Lloegr yn Ebrill 1951. Cafodd Hamilton, Matheson a'u cynghreiriaid eu harestio a’u cyhuddo o ddwyn y maen, ond ni chawsant eu herlyn. Y rheswm pam na chawsant eu herlyn, yn ôl yr awdurdodau, oedd bod y gyfraith ar y pryd yn diffinio lladrad fel bwriad i amddifadu yn barhaol rhywun o'i meddiant, ond credai Hamilton mae’r gwirionedd oedd byddai carcharu’r cynghreiriaid yn creu cause celebre a chriw o ferthyron. Dywedodd Matheson: Pobl yr Alban a’n achubasom, trwy ei wneud yn gwbl glir y byddai terfysgoedd os byddent yn ceisio ein herlyn
Je Finirai En Prison
Ffilm ddrama yw Je Finirai En Prison a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn Québec. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Alexandre Dostie.
Kay Matheson
Maen Sgàin
Wrth ryddhau’r maen fe’i torrodd yn ddwy ran. Aeth Matheson a’r rhan leiaf i dŷ cydnabod ym Mirmingham, gan dybio y byddai ceir a oedd yn dychwelyd i’r Alban yn cael eu harchwilio. Wrth ei drosglwyddo syrthiodd y darn gan dorri bysedd ei throed a bu’n gloff, o’r herwydd, am weddill ei hoes
Je Finirai En Prison
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Kay Matheson
Maen Sgàin
Cafodd y maen ei ddychwelyd i'r Alban, yn y pen draw, ym 1996, gyda darpariaeth ar gyfer ei ddefnydd dilynol i goroni brenhinoedd Prydain. Cafodd y sawl fu’n rhan o’r lladrad a’u cefnogwyr eu gwahodd i fod yn rhan o ddathlu’r dychweliad, derbyniodd Matheson y gwahoddiad
Je Finirai En Prison
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Kay Matheson
Plaid Genedlaethol yr Alban
Bu Matheson yn aelod o’r SNP hyd ei farwolaeth, ac yn gyfaill mawr i’r AS Winnie Ewing. Yn etholiad cyffredinol 1983 safodd fel ymgeisydd yr SNP yn etholaeth Ross, Cromarty & Skye, cipiwyd yr etholaeth gan Charles Kennedy ar ran yr SDP.
Portreadau
Yn 2008, ysgrifennodd a chyfarwyddwyd ffilm nodwedd am gipio Maen Sgàin gan Charles Martin Smith. Yn y ffilm Stone of Destiny mae Matheson yn cael ei phortreadu gan Kate Mara. . Mewn ffilm Gaeleg am ran Matheson yn y digwyddiad An Ceasnachadadh cafodd hi ei phortreadu gan y gantores Kathlleen MacInnes
Bywyd Personol
Wedi graddio bu Matheson yn gweithio fel athrawes economeg y cartref yn Ysgol Uwchradd Gairloch ac fel athrawes deithiol yn dysgu’r Aeleg mewn nifer o ysgolion cynradd.
17eg ganrif yng Nghymru
Roedd yr ail ganrif ar byntheg yng Nghymru yn gyfnod a ddominyddwyd gan dwf Protestaniaeth a'i henwadau a'r ymrafael am rym gwladol rhwng y frenhiniaeth a'r senedd yn Lloegr.
Kay Matheson
Bywyd Personol
Ni fu’n briod.
17eg ganrif yng Nghymru
Cronoleg
150px|bawd|[[Llyfr y Tri Aderyn]]
Kay Matheson
Bywyd Personol
Bu farw mewn cartref nyrsio yn Aultbe, nepell o’r lle y ganwyd ger traethau Loch Ewe, yn 84 mlwydd oed.
O Crime Da Gávea
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr André Warwar yw O Crime Da Gávea a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd ym Mrasil. Lleolwyd y stori yn Rio de Janeiro.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Warwar nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gradd
Gall gradd gyfeirio at un o sawl peth:
Addysg
Fok
Once and Forever
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Phil Goldstone yw Once and Forever a gyhoeddwyd yn 1927. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1927. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Metropolis ffilm ffuglen wyddonol o’r Almaen gan Fritz Lang. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Phil Goldstone ar 22 Chwefror 1893 yn Gwlad Pwyl a bu farw yn West Los Angeles ar 19 Ebrill 1960.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Phil Goldstone nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
New Windsor, Maryland
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn New Windsor, gan gynnwys:
La bohème
Mae La bohème yn opera a gyfansoddwyd gan Giacomo Puccini ym 1896 gyda libreto Eidaleg gan Luigi Illica a Giuseppe Giacosa. Wedi ei seilio ar lyfr Henri Murger, Scènes de la vie de bohème, mae'r opera yn adrodd hanes criw o fohemiaid syn byw yn chwarter Lladin Paris yn y 1830au.
Perfformiad cyntaf
Perfformiwyd La bohème am y tro cyntaf yn Teatro Regio, Torino, ar 1 Chwefror 1896 o dan arweiniad Arturo Toscanini. Yn y perfformiad cyntaf chwaraeodd Evan Georgea rhan Rodolfo, Cesira Ferrani rhan Mimì, Tieste Wilmant rhan Marcello a Camilla Pasini rhan Musetta
Ym 1946, hanner can mlynedd ar ôl y perfformiad cyntaf, arweiniodd Toscanini berfformiad dathlu ohono ar y radio gyda Cherddorfa Symffoni NBC. Cafodd recordiad o'r perfformiad ei ryddhau gan RCA Victor. Dyma'r unig recordiad a wnaed erioed o opera Puccini gan ei arweinydd gwreiddiol
Plot
Lleoliad: Paris
Amseriad: tua 1830
Act 1
Golygfa: Noswyl y Nadolig yn y groglofft lle mae'r pedwar bohemiad yn fyw. bawd|Darlun o'r groglofft gan Reginald Gray Mae Marcello yn peintio tra bod Rodolfo yn edrych allan o'r ffenestr. Maent yn cwyno am yr oerfel. Er mwyn cadw'n gynnes, maent yn llosgi llawysgrif drama Rodolfo. Mae Colline, yr athronydd, yn cyrraedd yn crynu dan oerfel ac yn cwyno bod hi di methu gwerthu ei llyfrau i'r siop wystlo. Mae Schaunard, cerddor y grŵp, yn cyrraedd gyda bwyd, gwin a sigâr. Mae'n esbonio ffynhonnell ei gyfoeth: swydd gyda bonheddwr ecsentrig o Sais, a orchmynnodd iddo chwarae ei ffidil i barot nes bo'r parot yn farw. Prin fod ei gyfeillion yn gwrando ar ei stori wrth iddynt osod y bwrdd i fwyta ac yfed. Mae Schaunard yn ymyrryd, gan ddweud wrthyn nhw i gadw'r bwyd am ddiwrnod arall: heno byddant i gyd yn dathlu ei ffortiwn dda trwy fwyta yn Cafe Momus, a bydd ef yn talu.
Mae Benoît, y landlord, sy'n cyrraedd i gasglu'r rhent yn amharu ar y ffrindiau. Maent yn ei wenieithi ac yn rhoi gwin iddo. Yn ei ddiod, mae'n dechrau brolio am ei anturiaethau cariadus, ond pan fydd hefyd yn datgelu ei fod yn briod, maent yn ei daflu allan o'r ystafell, mewn ffug dicter at ei ymddygiad anfoesol, heb dalu'r rhent. Mae'r arian rhent yn cael ei rannu rhwng y cyfeillion ar gyfer eu noson allan yn y Chwarter Lladin.
Mae Marcello, Schaunard a Colline yn mynd allan, ond mae Rodolfo yn aros ar ei ben ei hun am eiliad er mwyn gorffen erthygl mae'n ysgrifennu, gan addo ymuno â'i ffrindiau yn fuan. Mae rhywun yn curo'r drws. Merch sy'n byw mewn ystafell arall yn yr adeilad sydd yno. Mae ei channwyll wedi diffodd, ac nid oes ganddi fatsien i'w ail danio; mae'n gofyn i Rodolfo am dân. Mae hi'n llesmair, ac mae Rodolfo yn ei helpu i gadair ac yn cynnig gwydraid o win iddi. Mae hi'n mynegi ei diolchgarwch am ffeindrwydd Rodolfo ac yn troi am ei ystafell ei hun. Wrth iddi ymadael mae'n sylwi ei bod hi wedi colli ei allwedd drws.
Mae cannwyll y ferch yn diffodd eto yn y drafft ac mae cannwyll Rodolfo yn diffodd hefyd; mae'r ddau yn troi yn y tywyllwch. Mae Rodolfo, yn awyddus i dreulio amser gyda'r ferch, y mae eisoes wedi'i ddenu ati, yn darganfod yr allwedd ac yn ei guddio yn ei boced. Mae'n cymryd ei llaw oer (Che gelida manina- "O! Am law fach oer") ac yn dweud wrthi am ei fywyd fel bardd, yna mae'n gofyn iddi ddweud mwy wrtho am ei bywyd hi. Mae'r merch yn ddweud mai Mimì yw ei henw (Sì, mi chiamano Mimì- "Ie! Rwy'n cael fy ngalw'n Mimì" ), ac mae'n disgrifio ei bywyd syml fel gwniadwraig. Wedi colli amynedd, mae'r ffrindiau yn galw Rodolfo. Mae'n ateb ac yn troi i weld Mimì wedi'i golchi mewn golau lleuad (deuawd, Rodolfo a Mimì: O soave fanciulla- "O ferch hyfryd"). Maent yn sylweddoli eu bod wedi syrthio mewn cariad. Mae Rodolfo yn awgrymu aros gartref yng nghwmni ei gilydd, ond mae Mimì yn awgrymu ei bod hi'n mynd efo fo i Gaffi Momus. Wrth iddynt fynd am y caffi maent yn canu am eu cariad newydd.
Act 2
Golygfa: Y Chwarter Lladin (yr un noson) bawd|chwith|Tu allan i Gaffi Momus - Lyric Opera of Kansas City Mae tyrfa fawr, gan gynnwys plant, wedi casglu gyda gwerthwyr stryd yn bloeddio rhinweddau eu nwyddau (corws: Aranci, datteri! Caldi i marroni! - "Orenau! Datys! Castanau poeth!"). Mae'r ffrindiau'n cyrraedd. Mae Rodolfo yn prynu boned i Mimì gan werthwr, tra bod Colline yn prynu côt a Schaunard yn prynu corn. Mae pobl Paris yn hel clecs gyda'u ffrindiau ac yn ceisio bargen gan y gwerthwyr; mae plant y strydoedd yn heidio i weld nwyddau Parpignol, y gwerthwr teganau. Mae'r ffrindiau yn mynd i'r Cafe Momus.
Wrth i'r dynion a Mimì ciniawa yn y caffi, mae Musetta, cyn cariad Marcello, yn cyrraedd gyda'i chariad newydd, Alcindoro. Mae Alcindoro yn hen wleidydd cyfoethog. Mae'n amlwg bod Musetta wedi blino efo cwmnïaeth Alcindoro. I fawr foddhad pobl gyffredin Paris ond o fawr embaras i'w noddwr mae Musetta yn canu cân risqué (Musetta: Quando m'en vo '- "Pan fyddaf yn mynd ymlaen"), gan obeithio ail dynnu sylw Marcello. Mae'r tric yn gweithio; ac mae Mimì yn sylwi bod wir gariad yn bodoli rhwng Musetta â Marcello. Er mwyn cael gwared ar Alcindoro am ychydig, mae Musetta yn honni ei fod ei esgid yn gwasgu ac yn ei anfon at y crydd i gael trwsio ei esgidiau. Mae Alcindoro yn gadael, ac mae Musetta a Marcello yn syrthio'n nwydus i freichiau ei gilydd.
Cyflwynir y bil i'r ffrindiau. Fodd bynnag, mae pwrs Schaunard wedi mynd ar goll ac nid oes gan neb arall ddigon o arian i dalu'r. Mae Musetta yn dweud wrth y gweinydd bydd Alcindoro yn talu. Clywir sain band milwrol, ac mae'r ffrindiau'n gadael i'w dilyn. Mae Alcindoro yn dychwelyd gyda'r esgid wedi ei thrwsio gan chwilio am Musetta. Mae'r gweinydd yn rhoi'r bil iddo ac, mewn sioc am ei faint, mae Alcindoro yn suddo i mewn i gadair.
Act 3
Golygfa: Wrth dollborth mynediad i'r ddinas (diwedd Chwefror) bawd|chwith Ailyn Pérez (Mimì) ac Arturo Chacón-Cruz (Rodolfo) yn Act III gan Florida Grand Opera 2012 Mae Pedleriaid yn mynd drwy'r rhwystrau ac yn mynd i'r ddinas. Mae Mimì yn ymddangos, yn llawn peswch blin. Mae'n ceisio dod o hyd i Marcello, sydd, ar hyn o bryd, yn byw mewn tafarn lle mae'n paentio arwyddion ar gyfer y tafarnwr. Mae hi'n dweud wrtho am ei bywyd caled gyda Rodolfo, a oedd wedi gadael hi'r noson cynt ac o'i eiddigedd ofnadwy. (O buon Marcello, aiuto! - "O, Marcello da, fy helpu!"). Mae Marcello yn dweud wrthi fod Rodolfo yn cysgu yn y dafarn Mae Marcello hefyd yn mynegi pryder am beswch Mimì. Mae Rodolfo yn deffro ac yn dod allan gan chwilio am Marcello. Mae Mimì yn cuddio. Mae hi'n cipglywed Rodolfo yn dweud wrth Marcello ei fod wedi gadael Mimì oherwydd ei bod hi'n goegen. Wedyn mae'n cyfaddef bod ei eiddigedd yn ffug: mae'n ofni bod Mimì yn cael ei fwyta'n araf gan salwch marwol (y diciâu mae'n debyg). Ni all Rodolfo wneud llawer i helpu Mimì, ac roedd yn gobeithio y byddai'n cael hyd i ŵr mwy goludog gallasai talu am driniaeth iddi pe bai o'n gadael. (Marcello, finalmente - "Marcello, yn olaf").