cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Plygu Fel Beckham
Y prif actorion yn y ffilm hon yw John Barnes, Keira Knightley, Gary Lineker, Zohra Sehgal, Jonathan Rhys Meyers, Parminder Nagra, Archie Panjabi, Juliet Stevenson, Shaznay Lewis, Alan Hansen, Ameet Chana, Anupam Kher, Frank Harper, Preeya Kalidas, Ace Bhatti, Nina Wadia, Kulvinder Ghir, Pooja Shah, Nithin Sathya a Shaheen Khan. Mae'r ffilm Plygu Fel Beckham yn 112 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Lin Jong oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Justin Krish sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gurinder Chadha ar 10 Ionawr 1960 yn Nairobi. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1999 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Geranium.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gurinder Chadha nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Telor Dartford
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Telor Dartford (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: telorion Dartford) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Sylvia undata; yr enw Saesneg arno yw Dartford warbler. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae) sydd yn urdd y Passeriformes. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain ac mae i'w ganfod yng Nghymru.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. undata, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ewrop.
Järvenpää
Järvenpää yn dref a dinesig o'r Ffindir.
Hanes
Gwahanwyd Järvenpää  oddi wrth ei riant gymuned Tuusula yn 1951a rhoddwyd y statws o dref farchnad (kauppala) iddi ar ôl y gwahanu. Ni ychwanegwyd ardaloedd  cyfagos Kellokoski a Nummenkylä at ddref Järvenpää ar y pryd, ac mae'r ddadl dros y mater yn dal yn codi pwysedd gwaed hanner can mlynedd yn ddiweddarach. Parhaodd Kellokoski i fod yn rhan o fwrdeistref  Tuusula. Rhoddwyd statws cyfreithiol tref (kaupunki) i Järvenpää 1967.
Daearyddiaeth
Lleolir Järvenpää tus 37 km (23 milltir) i'r gogledd o Helsinki  ar hyd rheilffordd Helsinki–Riihimäki, yn gyfagos i ddinasoedd eraill Tuusula, Sipoo a Mäntsälä. Mae pobl hefyd yn cyfeirio at Kerava fel  cymydog agos i Järvenpää, ond mewn gwirionnedd nid ydynt yn rhannu ffîn oherwydd i rhan o dir eang 1 km o hyd sy'n perthyn i Tuusula a safai rhyngddynt.
Trafnidiaeth
Mae'r rheilffordd yn mynd trwy ganol y dref. Yn o gystal â'r  brif orsaf reilffordd Järvenpää, mae gorsafoedd cyfagos sef Kyrölä, Saunakallio, Haarajoki a Purola yn gwasanaethu'r ddinas.
Mae'r siwrna i Helsinki yn cymeryd tua hanner awr, p'un ai ar y trên neu ar y ffordd, a thua 20 munud  i faes awyr  Helsinki-Vantaa. Mae cysylltiadau trên i'r brif ddinas yn dda. O Uusimaa mae trenau yn gadael y brif orsaf ddwywaith awr (xx:14 a xx:41), ac o orsafoedd eraill unwaith yn awr.
Diwylliant
chwith|bawd|Ainola. Caiff Järvenpää ei adnabod yn eang am leoliad  Ainola, cartref y cyfansoddwr Jean Sibelius. Mae wedi ei lleoli tua dwy cilomedr i'r de o ganol y dref. Symudodd y cyfansoddwr a'i deulu i'r bwthyn yma a gynllunwyd gan Lars Sonck ar yr 24  o Fedi, 1904, a bu'n byw yno tan ei farwolaeth ym 1957. Mae Ainola ar agor i ymwelwyr yn ystod misoedd yr haf fel "Amgueddfa Sibelius".
Symudodd Juhani Aho a'i wraig Venny Soldan-Brofeldt i Järvenpää yn 1897. Byddent iddynt fyw mewn bwthyn yno o'r enw Vårbacka, nesaf at lan Llyn Tuusula am 14 mlynedd. Fe ail-enwid y bwthyn yn ddiweddarach yn Ahola.
Digwyddiadau
Mae digwyddiad cerddorol, sy'n cael ei drefnu bob blwyddyn, a elwir yn  (Puistoblues ) (yn llythrennol 'Melanganeon y Parc'). Mae 'Wythnos y Melanganeon' yn dechrau o 'Stryd y Melaganeon'  o ganol y ddinas, ac fe drefnir  cyngherddau a sesiynau anffurfiol mewn tafarndai a thai bwyta. Mae'r brif gyngerdd ar ddiwedd  'Wythnos y Melanganeon', a gaiff ei drefnu yn Vanhankylänniemi ar y Dydd Sadwrn.
Ardaloedd
Mae Järvenpää wedi ei rannu'n 25 ardal:
1. Wärtsilä 2. Nummenkylä 3. Pietilä 4. Haarajoki 5. Jamppa 6. Peltola 7. Isokytö 8. Mylly 9. Saunakallio 10. Sorto 11. Pajala 12. Loutti 13. Pöyäalho 14. Terhola 15. Satumetsä 16. Mikonkorpi 17. Kaakkola 18. Keskus 19. Kinnari 20. Satukallio 21. Vanhakylä 22. Lepoja 23. Kyrölä 24. Terioja 25. Ristinummi
Gwleidyddiaeth
bawd|250x250px|Gorsaf reilffordd Järvenpää. bawd|250x250px|Helsinginte Canlyniadau o ethodiad seneddol y Ffindir 2011 yn Järvenpää:
Rheolaeth a Gwleidyddiaeth
Perthynnai Järvenpää i Uudenmaan vaalipiiri (ardal etholiadol o Uusimaa) ac mae gan gyngor y dref 51 o cynghorwyr. Grwpiau gwleidyddol cyngor y dref rhwng 2004 a 2008 oedd : Arlywydd y cyngor oedd Ari Åberg (Kokoomus).
Gefeilldrefi
Mae Järvenpää wedi ei gefeillio â:
Kiron, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Kiron, gan gynnwys:
Allington, Swydd Lincoln
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Allington. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Kesteven.
Amargo Mar
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Antonio Eguino Arteaga yw Amargo Mar a gyhoeddwyd yn 1984. Fe'i cynhyrchwyd ym Molifia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1984. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Terminator sef ffilm apocolyptaidd llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antonio Eguino Arteaga ar 5 Chwefror 1938 yn La Paz. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Efrog Newydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antonio Eguino Arteaga nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Canser yr afu
Achosir y rhan fwyaf o gyflyrau canser yr afu gan sirosis o ganlyniad i hepatitis B, hepatitis C, neu alcohol. Ymhlith yr achosion eraill y mae afflatocsin, afiechyd afu brasterog di-alcohol, a llyngyr yr afu. Y mathau mwyaf cyffredin o'r cyflwr yw carsinoma hepatogellol neu HCC (80% o achosion), a cholangiocarcinoma. Ceir rhai llai cyffredin yn ogystal, er enghraifft neoplasm systig mwsinog a neoplasm bustlaidd papilaidd anhydradwyol. Gellir cadarnhau diagnosis drwy brawf gwaed a delweddu meddygol a chanfod tystiolaeth bellach o'r cyflwr drwy biopsi meinwe.
Aharon Appelfeld, Le Kaddish Des Orphelins
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Arnaud Sauli yw Aharon Appelfeld, Le Kaddish Des Orphelins a gyhoeddwyd yn 2016.
Mae'r ffilm Aharon Appelfeld, Le Kaddish Des Orphelins yn 52 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arnaud Sauli nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Krinitsy
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Iosif Shulman yw Krinitsy (Fil'm) a gyhoeddwyd yn 1964. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Криницы (фильм) ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Undeb Sofietaidd; y cwmni cynhyrchu oedd Belarusfilm. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwseg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Andrei Eshpai. Dosbarthwyd y ffilm gan Belarusfilm.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Eduards Pāvuls. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1964. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. Strangelove sef ffilm gomedi ddu sy’n dychanu'r Rhyfel Oer a’r gwrthdaro niwclear rhwng yr Undeb Sofietaidd a'r Unol Daleithiau. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,700 o ffilmiau Rwseg wedi gweld golau dydd.
Afon Meuse
Afon Meuse oedd ffîn orllewinol yr Ymerodraeth Lân Rufeinig o ddechrau'r ymerodraeth yn y 9g hyd pan ddaeth Alsace a Lorraine yn rhan o Ffrainc trwy Gytundeb Westphalia yn 1648.
Krinitsy
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Iosif Shulman ar 25 Ebrill 1912 ym Mogilev a bu farw yn Awstralia ar 14 Hydref 1979. Derbyniodd ei addysg yn Sefydliad Cinematograffeg Gerasimov.
Afon Meuse
Tardda'r Meuse ym mhentref Pouilly-en-Bassigny ar lwyfandir Langres (Haute-Marne) yn Ffrainc, a llifa tua'r gogledd trwy départements Vosges, Meuse ac Ardennes, heibio Sedan a Charleville-Mézières i Wlad Belg. Ger Namur mae Afon Sambre yn ymuno â hi. Mae'n awr yn llifo tua'r dwyrain a heibio Liège cyn troi tua'r gogledd i ffurfio'r ffîn rhwng Gwlad Belg a'r Iseldiroedd. Mae'n mynd heibio Maastricht a Venlo, yna'n troi tua'r gorllewin i gyrraedd y môr, gan rannu delta ag Afon Rhein.
Krinitsy
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Afon Meuse
Ceir cyfeiriad at yr afon fel ffîn yr Almaen yn Das Lied der Deutschen, Von der Maas bis an die Memel....
bawd|dim|220px|Afon Meuse (Afon Maas yn yr Iseldiroedd) bawd|dim|300px
Manicin corunwyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Manicin corunwyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: maniciniaid corunwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Lonchura nevermanni; yr enw Saesneg arno yw White-crowned mannikin. Mae'n perthyn i deulu'r Cwyrbigau (Lladin: Estrildidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn L. nevermanni, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r manicin corunwyn yn perthyn i deulu'r Cwyrbigau (Lladin: Estrildidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Coch y Berllan
bawd|Pyrrhula pyrrhula europoea Mae Coch y Berllan yn perthyn i'r teulu Fringillidae. Mae'n aderyn bach sy'n nythu ar draws Ewrop a gogledd Asia.
Scipio Africanus
Cadfridog Rhufeinig oedd Publius Cornelius Scipio (Scipio Africanus Major (Lladin: P·CORNELIVS·P·F·L·N·SCIPIO·AFRICANVS (236 - 183 CC). Mae'n fwyaf adnabyddus fel y cadfridog a orchfygodd Hannibal yn yr Ail Ryfel Pwnig.
Coch y Berllan
Mae Coch y Berllan yn nythu mewn coedydd neu gymysgedd o goedydd a chaeau. Adeiledir y nyth mewn coeden neu wrych, gan ddodwy rhwng 4 a 7 wy fel arfer. Hadau o wahanol fathau yw'r prif fwyd, ond mae hefyd yn bwyta blagur coed ffrwythau yn y gaeaf, ac oherwydd hyn mae'n cael ei ystyried yn bla gan dyfwyr ffrwythau. Nid yw'n aderyn mudol fel rheol, ond mae adar o'r rhannau mwyaf gogleddol yn symud tua'r de yn y gaeaf. Yn aml mae i'w weld mewn grwpiau o ryw hanner dwsin o adar; nid yw'n ffurfio'n heidiau mawr fel llawer o'r llinosiaid.
Scipio Africanus
Ganed Scipio yn Rhufain, yn fab hynaf Publius Cornelius Scipio, praetor a chonswl, a'i wraig Pomponia. Fel gŵr ieuanc, ymladdodd ym mrwydrau Ticinus, Trebia a Cannae. Dywedir iddo achub bywyd ei dad ym mrwydr Ticinus, pan oedd yn 18 oed. Yn 211 CC, lladdwyd tad Scipio a'i ewythr, Gnaeus Cornelius Scipio Calvus, mewn brwydr yn Sbaen yn erbyn brawd Hannibal, Hasdrubal Barca. Y flwyddyn wedyn, gyrrwyd Scipio i Sbaen fel proconswl. Llwyddodd i gipio dinas Carthago Nova, pencadlys y Carthaginiaid yn Sbaen.
Coch y Berllan
Mae'r ceiliog yn arbennig yn aderyn hawdd ei adnabod, gyda chefn llwyd, cap du ar y pen a'r bol yn goch. Llwydfrown yw bol yr iâr a'r adar ieuanc, ond maent i gyd yn dangos darn gwyn mawr wrth fôn y gynffon wrth hedfan i ffwrdd, ac mae'r pig byr, tew hefyd yn nodweddiadol.
Scipio Africanus
Yn 209 CC, enillodd Scipio frwydr Baecula yn erbyn Hasdrubal, ac yn 206 CC gorchfygodd y Carthaginiad ym mrwydr Ilipa. Yn 205 CC, etholwyd ef yn gonswl. Erbyn hyn, roedd Hannibal wedi ei gyfyngu i dde yr Eidal. Yn 204 CC hwyliodd Scipio a'i fyddin i Ogledd Affrica, a glanio ger Utica. Gorfododd hyn Hannibal i ddychweld o'r Eidal i amddiffyn Carthago. Ym mrwydr Zama ar 19 Hydref, 202 CC, gorchfygwyd Hannibal gan Scipio, brwydr a ddaeth a'r rhyfel i ben.
Coch y Berllan
Yng Nghymru mae'n aderyn gweddol gyffredin, er fod y niferoedd wedi gostwng rhywfaint yn y blynyddoedd diwethaf.
Statws yng Nghymru
Mae'n weddol niferus trwy'r flwyddyn ond yn fwy clytiog ei ddosbarthiad yn y gorllewin eithaf a phrin yn yr ucheldir ar wahân i ardaloedd a goedwigwyd yn ddiweddar. Mae'n gysylltiedig â gwrychoedd a gerddi trwchus o ddrain a drysni a haenau isaf coedlannau. Oherwydd y pori trwm a fu a ataliodd datblygiad y drysni hyn nid yw ei boblogaeth yn wastad o gymharu â phincod eraill. Fodd bynnag, er gwaethaf gwisg trawiadol y ceiliog mae'n rhywogaeth swil ac o'r herwydd yn cael ei dan-gyfrif mewn cyfrifiadau. Dywedir i'w niferoedd gael eu dylanwadu yn awr gan drai y gwalch glas yn yr 1980au, dro arall gan gyfnodau ffafriol ym mhroses twf ôl-ryfel y planhigfeydd conwydd, neu yn y de, adferiad y tir a fu'n waddol y diwydiant glo. Un arferiad nid anghyffredin yw ymborthi yn yr ucheldiroedd yn y gaeaf, weithiau yn gysylltiedig â phlanhigfeydd, ar ysbrigau grug yn ymwthio trwy'r lluwch eira, a chan ddefnyddio'r eira fel llwyfan i'w cyrchu
Le Rire De Madame Lin
Ffilm ddrama yw Le Rire De Madame Lin a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Edward Jones (Bardd y Brenin)
Telynor enwog oedd Edward Jones ("Bardd y Brenin") (Mawrth 1752 - 18 Ebrill 1824). Roedd yn frodor o blwyf Llandderfel, Meirionnydd (Gwynedd).
Bachadain y derw
Gwyfyn sy'n perthyn i deulu'r Drepanidae yn urdd y Lepidoptera yw bachadain y derw, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy bachadenydd y derw; yr enw Saesneg yw Oak Hook-tip, a'r enw gwyddonol yw Watsonalla binaria. Fe'i ceir yn y rhan fwyaf o Ewrop, ar wahân i'r gogledd eithaf. Mae'n eitha cyffredin hefyd yn Lloegr a Chymru.
Edward Jones (Bardd y Brenin)
Cefndir
Ganwyd Bardd y Brenin ar fferm yr Henblas, Llandderfel, yn yr hen Sir Feirionnydd yn blentyn i John Jones a Jane ei wraig. Roedd yn dod o deulu cerddorol, roedd ei dad yn cannu'r delyn y crwth a nifer o offerynnau eraill; bu Robert, brawd Bardd y Brenin yn organydd cyflogedig yn Eglwys Sant Chad yr Amwythig. Roedd brawd arall iddo, Thomas, hefyd yn delynor poblogaidd yn Llundain.
Gyrfa
Symudodd Edward Jones i Lundain dan nawdd Gwyneddigion Llundain. Trwy'r Gwyneddigion cafodd ei gyflwyno i gylch o foneddigion Cymreig a Seisnig yn y ddinas. Dechreuodd rhoi gwersi cerddorol a datganiadau preifat i nifer o'r teuluoedd urddasol hyn. Cyn bo hir daeth y teulu brenhinol i wybod am y cerddor dawnus. Ym 1783 fe'i penodwyd yn delynor i George Augustus Frederick, Tywysog Cymru. Pan ddaeth y tywysog yn Frenin Siôr IV ym 1820, dechreuodd Edward Jones galw ei hun "Bardd y Brenin". (Roedd Jones yn defnyddio'r term "bardd" mewn ffordd ehangach na'i defnydd presennol. Roedd yn credu bod y term bardd yn cwmpasu'r sawl oedd yn hyddysg mewn unrhyw un o gelfyddydau'r hen dderwyddon gan gynnwys cerddoriaeth. )
Bachadain y derw
Mae'r oedolyn benywaidd yn fwy na'r gwryw: y naill yn 35 mm a'r llall yn 30 mm, ond maent yn debyg iawn o ran lliw.
Edward Jones (Bardd y Brenin)
Gyrfa
Cymerai Bardd y Brenin diddordeb mawr mewn cerddoriaeth draddodiadol o bob parth o'r byd. Ym 1804 cyhoeddodd Lyric Airs, casgliad o gerddoriaeth oedd yn cynnwys tonnau o wlad Roeg, Albania, Walachia, Twrci, Arabia, Persia, a Tsieina. Yn 1813 cyhoeddodd Terpsichore's Banquet oedd yn cynnwys cerddoriaeth Sbaen, Rwsia, Sweden, ac Armenia.
Bachadain y derw
Mae'n nhw'n dodwy ddwywaith y flwyddyn a gwelir yr oedolyn ar ei adain ym Mai ac ym Mhefefin. Ar adegau cânt eu gweld yn hedfan yn ystod y dydd, ond yn y nos fel arfer; cânt eu denu at olau.
Edward Jones (Bardd y Brenin)
Gyrfa
Gwaith mwyaf Bardd y Brenin oedd ei gasgliadau o gerddoriaeth draddodiadol Gymreig. Casglodd nifer o'r caneuon trwy ofyn i bobl yng Nghymru a Llundain i ganu hen ganeuon ac alawon iddo ac yna eu cofnodi ar bapur. Bu hefyd yn gwneud ymchwil mewn amgueddfeydd a llyfrgelloedd. Cyhoeddodd ei gasgliad o alawon Cymreig mewn tair cyfrol:
Bachadain y derw
Prif fwyd y siani flewog ydy gwernen, bedwen a ffawydden.
Edward Jones (Bardd y Brenin)
Gyrfa
Bu Bardd y Brenin yn rhan o'r cyfarfod cyntaf o Orsedd y Beirdd ar Byn y Briallu, Llundain ym 1792.
Bachadain y derw
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r bachadain y derw yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Edward Jones (Bardd y Brenin)
Marwolaeth
alt=Henblas, Llandderfel gan Kelt Edwards|chwith|bawd|Henblas, Llandderfel gan [[John Kelt Edwards|Kelt Edwards]] Cafodd Bardd y Brenin ffit yn ei gartref yn Marylebone, Middlesex, a bu farw deuddydd wedyn ar 18 Ebrill 1824. Cafodd ei gladdu ym Mynwent Marylebone.
Park Tysiąca Westchnień
Ffilm annibynol gan y cyfarwyddwr Ryszard Maciej Nyczka yw Park Tysiąca Westchnień a gyhoeddwyd yn 2004. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Pwyl. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg a hynny gan Ryszard Maciej Nyczka.
Coch y Berllan
Enwau
Yn 1897 ysgrifennodd ohebydd yn y Cylchgrawn Cymru erthygl hir am goch y berllan yn cynnwys yr hanesyn hwn:
Mater o farn mae'n debyg yw addasrwydd yr enw chwibanydd!
Park Tysiąca Westchnień
Y prif actor yn y ffilm hon yw Agata Kulesza.
Coch y Berllan
Cysylltiadau â dyn
Bu'n arfer gan y Cymru i gadw adar coch y berllan mewn cewyll yn y cartref fel y tystia'r adroddiad canlynol o Lys Manddyledion Caernarfon am fargen gwael:
Roedd hefyd ddosbarth cystadleuol i'r rhywogaeth yn y 'ffansi':
Ystyriwyd ac ystyrir coch y berllan yn ddinistriol ym mherllanau afalau yn y gororau ac fe'i hepgorid o warchodaeth llwyr y ddeddf gwarchod adar o gyfnod cynnar yn hanes cadwraeth bywyd gwyllt, ond nid trwy unfrydiaeth yng Nghymru mae'n debyg, fel y tystia'r adroddiad hwn o Gaerfyrddin, ardal nad oedd ganddi berllannau masnachol sylweddol:
Nesocordulia malgassica
Gwas neidr o deulu'r Corduliidae (neu'r 'Gweision neidr gwyrdd') yw'r Nesocordulia malgassica. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Coch y Berllan
Ffeithiau difyr
Dyma gasgliad o waith ymchwil plant Ysgolion Llangoed a Biwmares (Bro Seiriol), Ynys Môn :
Maria S. Vorontsova
Mae Maria S. Vorontsova (ganwyd 1979) yn fotanegydd nodedig a aned yn Rwsia.
Temptation
Ffilm gyffro gan y cyfarwyddwr Strathford Hamilton yw Temptation a gyhoeddwyd yn 1994. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Temptation ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Maria S. Vorontsova
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Temptation
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Strathford Hamilton ar 1 Ionawr 1952.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Strathford Hamilton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Vesna V Moskve
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwyr Iosif Kheifits a Nadezhda Kosheverova yw Vesna V Moskve a gyhoeddwyd yn 1953. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Весна в Москве ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Undeb Sofietaidd; y cwmni cynhyrchu oedd Lenfilm. Lleolwyd y stori yn Moscfa. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwseg a hynny gan Viktor Gusev a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Aleksey Zhivotov. Dosbarthwyd y ffilm gan Lenfilm.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Galina Korotkevich. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1953. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Roman Holiday sy’n ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,700 o ffilmiau Rwseg wedi gweld golau dydd. Veniamin Levitin oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Iosif Kheifits nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Alice Richter
Fe'i ganed ym Mharis a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Ffrainc.
Bu farw yn Annemasse.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Envoi (cylchgrawn)
Cylchgrawn barddoniaeth Cymreig yn yr iaith Saesneg yw Envoi, a enwir ar ôl y ffurf envoi o farddoniaeth.
Cymuned (llywodraeth leol)
Uned o lywodraeth leol a geir, dan enwau amrywiol, mewn sawl gwlad yw cymuned. Mewn rhai gwledydd dyma'r uned leiaf o lywodraeth leol, ond nid yw cymuned o reidrwydd yn fychan o ran poblogaeth; gall grŵp o bentrefi neu dref fawr fod yn gymuned yn Ffrainc, er enghraifft.
Envoi (cylchgrawn)
Hanes
Cyhoeddwyd gyntaf ym 1957, cyhoeddir bellach gan Cinnamon Press.
Emsworth
Tref yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr ydy Emsworth.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan yr ardal adeiledig Emsworth boblogaeth o 18,777.
Mae Caerdydd 170.9 km i ffwrdd o Emsworth ac mae Llundain yn 94.2 km. Y ddinas agosaf ydy Portsmouth sy'n 10.2 km i ffwrdd.
West Bridgford
Tref yn Swydd Nottingham, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy West Bridgford. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Rushcliffe.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig West Bridgford boblogaeth o 45,509.
Sgurr nan Each - Sail Mhor
Mae Sgurr nan Each - Sail Mhor yn gopa mynydd a geir ym mynyddoedd Y Fannaichs, yng ngogledd-orllewin Ucheldir yr Alban;. Enw'r fam fynydd ydy Sgurr nan Each. Ceir mynydd arall o'r un enw (Sail Mhor) rhwng Loch Carron a Loch Maree.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Épilogue
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwyr Iphigénie Marcoux-Fortier a Karine van Ameringen yw Épilogue a gyhoeddwyd yn 2015. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Épilogue ac fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Iphigénie Marcoux-Fortier.
Mae'r ffilm Épilogue (ffilm o 2015) yn 10 munud o hyd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Iphigénie Marcoux-Fortier nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llyn Tsiad
Llyn mawr, bas yng nghanolbarth Affrica yw Llyn Tsiad (Ffrangeg: Lac Tchad, Saesneg: Lake Chad). Mae ei faint wedi amrywio'n sylweddol dros y canrifoedd ac yn dal i newid heddiw. Mae o bwys economaidd mawr yn yr ardal fel cyflenwad dŵr i tuag 20 miliwn o bobl sy'n byw yn y pedair gwlad sydd o'i gwmpas, sef Tsiad, Camerŵn, Niger a Nigeria.
Sbaen
Gwlad yn ne-orllewin Ewrop yw Teyrnas Sbaen neu Sbaen. Mae'n rhannu gorynys Iberia gyda Gibraltar a Phortiwgal, ac mae'n ffinio â Ffrainc ac Andorra yn y gogledd. Madrid yw'r brifddinas. Poblogaeth Sbaen, yn y Cyfrifiad diwethaf oedd.
Llyn Tsiad
Enwir gwlad Tsiad ar ôl Llyn Tsiad. Ystyr y gair tsiad yn yr iaith leol yw "llawer o ddŵr", h.y. "llyn".
Sbaen
Felipe VI yw brenin Sbaen ac yn 2021 anfonodd un o'i ferched, Leonor (g. 2005) i Goleg yr Iwerydd, ger Llanilltud Fawr, Bro Morgannwg, Cymru. Mae sawl Cymuned Ymreolaethol, gan gynnwys Gwlad y Basg, Galisia, Asturias, a Catalwnia yn cyfri eu hunain yn wledydd, ac mae ganddynt fudiadau cryf sy'n hawlio eu hannibyniaeth oddi wrth Sbaen.
Llyn Tsiad
Adnodd prin
Mae Llyn Tsiad yn enghraifft o'r hyn a allai ddigwydd yn amlach wrth i adnoddau'r ddaear ddod dan bwysau. Mae'r boblogaeth ar ei lan yn tyfu a maint y llyn yn lleihau ar gyfartaledd. Felly ceir gwrthdaro rhwng amaethyddwyr a bugeilwyr ar ei lannau a hefyd gwrthdaro gwleidyddol rhwng y pedair gwlad sydd o'i gwmpas, gyda phawb yn hawlio eu rhan o'r dŵr, sy'n adnodd prin yn y rhan yma o'r byd.
Sbaen
Mae ei diriogaethau ynysig yn cynnwys yr Ynysoedd Balearig yn y Môr Canoldir, sawl ynys fach ym Môr Alboran a'r Ynysoedd Dedwydd yng Nghefnfor yr Iwerydd. Mae tiriogaeth Sbaen hefyd yn cynnwys cyn-ranbarthau Affrica: Ceuta, Melilla a Peñon de Vélez ar draws Culfor Gibraltar. Mae'r Môr Canoldir yn ffinio â thir mawr y wlad i'r de a'r dwyrain; i'r gogledd gan Ffrainc, Andorra a Bae Bizkaia; ac i'r gorllewin gan Bortiwgal a Chefnfor yr Iwerydd.
Gydag arwynebedd o 505,990 km sg (195,360 mi sg), Sbaen yw'r wlad fwyaf yn Ne Ewrop, y wlad ail-fwyaf yng Ngorllewin Ewrop a'r Undeb Ewropeaidd, a'r bedwaredd wlad fwyaf yn ôl ardal ar gyfandir Ewrop. Yn 2020 hi hefyd oedd chweched wlad fwyaf poblog Ewrop, a'r bedwaredd wlad fwyaf poblog yn yr Undeb Ewropeaidd. Ymhlith yr ardaloedd trefol mawr eraill mae Barcelona, Valencia, Seville, Zaragoza, Málaga, Murcia, Palma de Mallorca, Las Palmas de Gran Canaria a Bilbao.
Cyrhaeddodd bodau dynol modern Benrhyn Iberia gyntaf tua 42,000 o flynyddoedd yn ôl. Y diwylliannau a'r bobloedd gyntaf a ddatblygodd yn nhiriogaeth gyfredol Sbaen oedd yr Iberiaid hynafol, y Celtiaid, y Celtiberiaid, y Vascones, a'r Turdetani. Yn ddiweddarach, datblygodd pobloedd Môr y Canoldir tramor fel y Ffenicia id a'r Groegiaid hynafol gytrefi masnachu arfordirol, ac roedd y Carthaginiaid yn rheoli rhan o arfordir Môr y Canoldir Sbaen am gyfnod byr. O'r flwyddyn 218 BCE, cychwynnodd gwladychu Rhufeinig Hispania a gan eithrio cornis yr Iwerydd, fe wnaethant reoli tiriogaeth Sbaen yn eitha sydyn. Erbyn 206 roedd y Rhufeiniaid wedi gyrru'r Carthaginiaid allan o benrhyn Iberia, a'i rannu'n ddwy dalaith weinyddol, Hispania Ulterior a Hispania Citerior. Gosododd y Rhufeiniaid seiliau ar gyfer diwylliant a hunaniaeth fodern Sbaen, a dyma fan geni ymerawdwyr Rhufeinig pwysig fel Trajan, Hadrian a Theodosius I.
Geirdarddiad
Mae gwreiddiau'r enw Rhufeinig Hispania, a'r España modern, yn ansicr, er bod y Ffeniciaid a'r Carthaginiaid yn cyfeirio at y rhanbarth fel Spania, felly mae'r geirdarddiad a dderbynnir fwyaf eang yn un Levant-Phoeniciaaidd. Cafwyd nifer o gyfrifon a damcaniaethau am ei darddiad: 220px|bawd|Arteithio tarw yw un o chwaraeon cenedlaethol Sbaen. Mae rhai rhannau ee Catalwnia wedi gwahardd hyn ers blynyddoedd. bawd|220px|Madrid
Enfield Town
Tref ym Mwrdeistref Llundain Enfield, Llundain Fwyaf, Lloegr, ydy Enfield Town. Saif tua 10.1 milltir (16.3 km) i'r gogledd-gogledd-ddwyrain o ganol Llundain.
Sbaen
Geirdarddiad
Cynigiodd ysgolhaig Cyfnod y Dadeni Antonio de Nebrija fod y gair Hispania yn esblygu o'r gair Iberaidd Hispalis, sy'n golygu "dinas y byd gorllewinol".
Dadleuai eraill mai gair Ffoenicaidd ("spy" ydyw am ofannu metelau. Gall fod i-spn-ya,'' felly'n golygu'r "Wlad Gweithio Metalau".
Gall Hispania ddeillio o'r defnydd barddonol o'r term Hesperia, gan adlewyrchu dylanwad Groegaidd a'u perspectif o'r Eidal, fel "tir gorllewinol" neu "wlad yr haul yn machlud" (Hesperia, Ἑσπερία mewn Groeg) a disgrifiad o Sbaen, gan ei bod ymhellach i'r gorllewin fel Hesperia ultima.
Ceir honiad arall bod "Hispania" yn deillio o'r gair Basgeg Ezpanna sy'n golygu "ymyl" neu "ffin", sy'n cyfeirio at y ffaith bod Penrhyn Iberia yn ffurfio cornel de-orllewinol cyfandir Ewrop.
Daearyddiaeth
Mae Sbaen yn wlad yn ne-orllewin Ewrop sy'n llenwi'r rhan fwyaf o orynys Iberia. Mae hi'n ffinio â Portiwgal i'r gorllewin, Gibraltar i'r de, a Ffrainc ac Andorra i'r gogledd dros y Pyreneau. Mae dinasoedd Sbaen yng ngogledd yr Affrig (Ceuta a Melilla) yn ffinio â Moroco.
Ceir llawer o lwyfandiroedd uchel a mynyddoedd fel y Sierra Nevada. Rhed sawl afon o'r ucheldiroedd, Afon Tajo, Afon Ebro, Afon Duero, Afon Guadiana a Guadalquivir, er enghraifft.
bawd|Map topograffig o Sbaen Yn 505,992 km sg, Sbaen yw'r 52fed gwlad fwya'r byd a phedwaredd wlad fwyaf Ewrop. Mae tua 47,000 km sg yn llai na Ffrainc. Mount Teide (ar Ynys Tenerife) yw'r copa mynydd uchaf yn Sbaen a dyma'r trydydd llosgfynydd mwyaf o ran uchder. Mae Sbaen yn wlad draws-gyfandirol, gyda thiriogaeth yn Ewrop ac Affrica.
Gorwedd Sbaen rhwng lledredau 27 ° a 44 ° Gog, a hydoedd 19 ° Gor a 5 ° Dwy.
Yn ôl cyfrifiad 2006, roedd 9.27 o boblogaeth Sbaen yn dramorwyr. Roedd y mwyafrif o America Ladin (36.21%), Gorllewin Ewrop (21.06%), Dwyrain Ewrop (17.75%) a'r Magreb (14.76%).
Ynysoedd
Mae Sbaen hefyd yn cynnwys yr Ynysoedd Balearig ym Môr y Canoldir, yr Ynysoedd Dedwydd yng Nghefnfor yr Iwerydd a nifer o ynysoedd anghyfannedd ar ochr Môr y Canoldir i Culfor Gibraltar, a elwir yn plazas de soberanía ("lleoedd sofraniaeth", neu diriogaethau o dan sofraniaeth Sbaen), megis Ynysoedd Chafarinas ac Alhucemas. Mae penrhyn Vélez de la Gomera hefyd yn cael ei ystyried yn plaza de soberanía. Gweinyddir ynys Alborán, a leolir ym Môr y Canoldir rhwng Sbaen a Gogledd Affrica, gan Sbaen, yn benodol gan fwrdeistref Almería, Andalusia. Mae Isla de los Faisanes, yn Afon Bidasoa, yn condominiwm Sbaenaidd-Ffrengig.
Ceir 11 o brif ynysoedd yn Sbaen, ac mae gan bob un ohonynt eu llywodraethau eu hunain (ynysoedd Cabildos yn y Canaries, ynysyddion Consells yn Baleares). Cyfeirir at yr ynysoedd hyn yn benodol gan Gyfansoddiad Sbaen, wrth bennu eu cynrychiolaeth Seneddol (mae Ibiza a Formentera wedi'u grwpio, gan eu bod gyda'i gilydd yn ffurfio'r ynysoedd Pityusic, sy'n rhan o'r archipelago Balearaidd). Yr ynysoedd hyn yw: bawd| [[Teide|Mynydd Teide, Tenerife, un o'r Ynysoedd Dedwydd]]
Mynyddoedd ac afonydd
de|bawd| Parc Cenedlaethol Ordesa y Monte Perdido yn y [[Pyreneau, un o Safleoedd Treftadaeth y Byd]] Mae Sbaen yn wlad fynyddig, gyda llwyfandir uchel a chadwyni mynydd yn bennaf. Ar ôl y Pyrenees, y prif fynyddoedd yw'r Cordillera Cantábrica (Cantabrian Range), Sistema Ibérico (System Iberia), Sistema Central (System Ganolog), Montes de Toledo, Sierra Morena a'r Sistema Bético (System Baetig). Y pwynt uchaf yn Sbaen yw copa'r Teide, 3,718 metr. Llwyfandir helaeth yng nghanol Sbaen yw Meseta Central (a gyfieithir yn aml fel y "Llwyfandir Mewnol").
Mae sawl afon fawr yn Sbaen fel y Tagus, Ebro, Guadiana, Douro (Duero), Guadalquivir, Júcar, Segura, Turia a Minho. Mae gwastatiroedd llifwaddodol i'w cael ar hyd yr arfordir, a'r mwyaf ohonynt yw'r Guadalquivir yn Andalusia.
Hinsawdd
bawd|Mae'r arfordir i'r gogledd o fynyddoedd Cantabrian yn cynnwys hinsawdd gefnforol llaith bawd|Mae pen de-ddwyreiniol penrhyn Iberia yn cynnwys hinsawdd sych. Gellir gwahanu rhwng tri phrif barth hinsoddol, yn ôl sefyllfa ddaearyddol ac amodau orograffig.
Ffawna a fflora
bawd| Y blaidd Iberaidd yn [[Castilla y León|Castile a Leon . Mae gan y rhanbarth 25% o'r tir sy'n dod o dan fannau naturiol gwarchodedig Natura 2000.]] Mae'r ffawna yn cyflwyno amrywiaeth eang sy'n ganlyniad i leoliad daearyddol penrhyn Iberia rhwng yr Iwerydd a Môr y Canoldir a rhwng Affrica ac Ewrasia. Ceir yma amrywiaeth fawr o gynefinoedd a biotopau, canlyniad amrywiaeth sylweddol o hinsoddau.
Hanes Sbaen
Dechreua 'hanes Sbaen gyda dyfodiad Homo sapiens i Benrhyn Iberia a'r diriogaeth sy'n awr yn Sbaen tua 35,000 o flynyddoedd yn ôl. Yn ddiweddarach, meddianwyd y diriogaeth yn eu tro gan y Celtiaid, y Ffeniciaid a'r Groegiaid. Dechreuodd Gweriniaeth Rhufain feddiannu Sbaen yn y 3g CC, ac yn ddiweddarach daeth yn rhan bwysig o'r Ymerodraeth Rufeinig. Wedi cwymp yr ymerodraeth Rufeinig yn y gorllewin, meddiannwyd Sbaen gan y Fisigothiaid. Yn 711 ymosodwyd ar y deyrnas Fisigothig gan fyddin Islamaidd, a chyn pen ychydig flynyddoedd roedd bron y cyfan o Sbaen ym meddiant dilynwyr Islam, heblaw am ran fechan yn y gogledd. Dan yr enw Al-Andalus, datblygodd Sbaen Islamaidd ei diwylliant unigryw ei hun yn ystod y 750 mlynedd nesaf.
Yn rhannol oherwydd ymraniadau'r Mwslimiaid, gallodd y Cristionogion yn y gogledd ddechrau proses o adennill tiriogaeth, a elwir y Reconquista, a ddaeth i ben pan orchfygwyd y deyrnas Islamaidd olaf, Teyrnas Granada. Gyda chwymp dinas Granada yn 1492 dechreuodd cyfnod newydd yn hanes Sbaen, oherwydd yr un flwyddyn hwyliodd Christopher Columbus i'r Byd Newydd. Hyn oedd dechrau Ymerodraeth Sbaen; goresgynnwyd Mecsico gan Hernando Cortés (1485—1547), a goresgynnodd Francisco Pizarro (1476—1541) diriogaeth Periw gan ddinistrio Ymerodraeth yr Inca. Meddiannwyd rhannau helaeth o ganolbarth a de America gyda rhai meddiannau yn Asia ac Affrica hefyd.
Dechreuodd nerth milwrol Sbaen edwino yn y 18g, ac yn nechrau'r 19g rhoddodd Napoleon ei frawd José Bonaparte ar orsedd Sbaen. Bu gwrthryfel poblogaidd yn erbyn y Ffrancod, a chyda chymorth byddin Brydeinig gyrrwyd hwy o'r wlad. Dilynwyd hyn gan gyfnod o ansefydlogrwydd, a chollodd Sbaen ei meddiannau tramor.
Yn 1936 dechreuodd Rhyfel Cartref Sbaen, a arweiniodd at fuddugoliaeth Francisco Franco, a fu'n rheoli Sbaen fel unben hyd ei farwolaeth yn 1975. Wedi ei farwolaeth ef, daeth y brenin Juan Carlos I i'r orsedd, a chytunwyd ar gyfansoddiad democrataidd yn 1978. Ymunodd Sbaen a'r Undeb Ewropeaidd, a gwelwyd twf economaidd sylweddol. Yn 2002 derbyniwyd yr Euro fel arian.
Demograffeg
Ar 1 Ionawr 2017, roedd poblogaeth Sbaen yn 46.528.966 yn ôl yr Instituto Nacional de Estadística (INE). Sbaen yw'r bumed wlad yn yr Undeb Ewropeaidd o ran poblogaeth, ond mae dwyster y boblogaeth yn gymharol isel, 92.0 person/km sgwâr.
Mae dwysder y boblogaeth yn uwch o gwmpas yr arfordir ac o amgylch Madrid. Yng nghanol y wlad, mae diboblogi yn broblem yn yr ardaloedd gwledig (mae llawer o bentrefi wedi'u gadael).
Dinasoedd
bawd|220px|Plaza Catalunya, Barcelona
Yr ardaloedd dinesig mwyaf o ran poblogaeth yw:
Annibyniaeth oddi wrth Sbaen
Dros y blynyddoedd mae llawer o wledydd a orchfygwyd ar un cyfnod wedi hawlio eu hannibyniaeth oddi wrth Sbaen; hyd at 2021 nid oedd yr un wedi troi'n ôl at Sbaen. bawd|Rhestr o wledydd sydd wedi ennill eu hannibyniaeth oddi wrth Sbaen.
Gwleidyddiaeth
Mae hanes cyfansoddiad Sbaen yn dyddio'n ôl i 1812. Ym mis Mehefin 1976, diswyddodd Brenin newydd Juan Juan Carlos Carlos Arias Navarro a phenodi'r diwygiwr Adolfo Suárez yn Brif Weinidog. Cynullodd yr etholiad cyffredinol a ddeilliodd ohono ym 1977 y Cortes Cyfansoddol at ddibenion drafftio a chymeradwyo cyfansoddiad 1978. Ar ôl refferendwm cenedlaethol ar 6 Rhagfyr 1978, cymeradwyodd 88% o bleidleiswyr y cyfansoddiad newydd - ymgais Sbaen i droi at ddemocratiaeth.
O ganlyniad, mae Sbaen bellach yn cynnwys 17 cymuned ymreolaethol a dwy ddinas ymreolaethol gyda gwahanol raddau o ymreolaeth diolch i'w Chyfansoddiad, sydd serch hynny yn nodi'n benodol undod anwahanadwy cenedl Sbaen. Mae'r cyfansoddiad hefyd yn nodi nad oes gan Sbaen grefydd wladol a bod pawb yn rhydd i ymarfer a chredu fel y dymunant.
Llywodraeth
bawd|Cyngres y Dirprwyon Mae Sbaen yn frenhiniaeth gyfansoddiadol, gyda brenhiniaeth etifeddol a senedd bicameral (Dwysiambraet h), y Cortes Generales (Llysoedd Cyffredinol).
Mae'r gangen ddeddfwriaethol yn cynnwys Cyngres y Dirprwyon (Congreso de los Diputados), tŷ is gyda 350 o aelodau, wedi'i ethol trwy bleidlais boblogaidd ar restrau bloc trwy gynrychiolaeth gyfrannol i wasanaethu tymhorau pedair blynedd, a'r Senedd (Senado), tŷ uchaf gyda 259 sedd y mae 208 ohonynt yn cael eu hethol yn uniongyrchol trwy bleidlais boblogaidd, gan ddefnyddio dull pleidleisio cyfyngedig, a'r 51 arall a benodir gan y deddfwrfeydd rhanbarthol i wasanaethu tymhorau pedair blynedd hefyd.
Mae'r gangen weithredol (neu 'ecseciwtif') yn cynnwys Cyngor Gweinidogion dan lywyddiaeth y Prif Weinidog, a enwebir yn ymgeisydd gan y frenhiniaeth ar ôl cynnal ymgynghoriadau â chynrychiolwyr o'r gwahanol grwpiau seneddol, y pleidleisiodd aelodau'r tŷ isaf iddynt yn ystod sesiwn arwisgo ac yna wedi'i benodi'n ffurfiol gan y brenin. Mae'r Prif Weinidog, y dirprwy brif weinidogion a gweddill y gweinidogion yn ymgynnull yng Nghyngor y Gweinidogion.
Mae Sbaen wedi'i strwythuro'n sefydliadol fel Estado de las Autonomías ("Cyflwr Ymreolaeth"); mae'n un o'r gwledydd mwyaf datganoledig yn Ewrop, ynghyd â'r Swistir, yr Almaen a Gwlad Belg; er enghraifft, mae gan bob cymuned ymreolaethol eu seneddau etholedig eu hunain, llywodraethau, gweinyddiaethau cyhoeddus, cyllidebau ac adnoddau. Mae systemau iechyd ac addysg ymhlith eraill yn cael eu rheoli gan gymunedau Sbaen, ac ar ben hynny, mae Gwlad y Basg a Navarre hefyd yn rheoli eu cyllid cyhoeddus eu hunain. Yng Nghatalwnia, Gwlad y Basg, Navarre a'r Ynysoedd Dedwydd, mae corfflu heddlu ymreolaethol llawn yn disodli rhai o swyddogaethau heddlu'r Wladwriaeth (y Mossos d'Esquadra, Ertzaintza, Policía Foral / Foruzaingoa a Policía Canaria).
Cymunedau ymreolaethol
Rhennir Sbaen yn sawl Cymuned Ymreolaethol (Sbaeneg: comunidad autónoma), sef yr haen gyntaf o raniadau gwleidyddol, yn unol â Chyfansoddiad Sbaen, 1978. Mae'r haen yma'n rhoi hawliau cyfyngedig i ranbarthau a chenhedloedd Sbaen. Mae'r gair 'ymreolaethol' yn cyfeirio at 'reolaeth', a hawl y cymunedau i reoli eu hunain. Mae sawl Cymuned Ymreolaethol, ee Gwlad y Basg, Galisia, Asturias, Catalwnia'n cyfri eu hunain yn wledydd, ac mae ganddynt fudiadau cryf sy'n hawlio eu hanibyniaeth oddi wrth Sbaen.
Provincias neu Ranbarthau Sbaen
Ceir 50 provincia neu ranbarth, sy'n tarddu nôl i archwiliad tir 1833:
bawd|750px|center|Rhanbarthau Sbaen
Twristiaeth
bawd|Benidorm, un o gyrchfannau twristiaid arfordirol mwyaf Ewrop Yn 2017, Sbaen oedd yr ail wlad yr ymwelwyd â hi fwyaf yn y byd, gan gofnodi 82 miliwn o dwristiaid a oedd yn nodi’r bumed flwyddyn yn olynol o dorri record o ran niferoedd. Mae pencadlys Sefydliad Twristiaeth y Byd ym Madrid.
Castile a Leon yw arweinydd Sbaen ym maes twristiaeth wledig sy'n gysylltiedig â'i threftadaeth amgylcheddol a phensaernïol.
Ynni
bawd|Gwaith pŵer solar Andasol oedd y pwerdy cafn parabolig cyntaf yn Ewrop. Oherwydd yr uchder uchel (1,100 m) a'r hinsawdd lled-cras, mae gan y safle ynysiad uniongyrchol blynyddol eithriadol o uchel o 2,200 kWh / m 2 y flwyddyn. Yn 2010 daeth Sbaen yn arweinydd byd pŵer solar pan goddiweddodd Unol Daleithiau America gyda gwaith gorsaf bŵer enfawr o'r enw La Florida, ger Alvarado, Badajoz. Sbaen hefyd oedd prif gynhyrchydd ynni gwynt Ewrop. Yn 2010 cynhyrchodd ei dyrbinau gwynt 42,976 GWh, a oedd yn cyfrif am 16.4% o'r holl ynni trydanol a gynhyrchwyd yn Sbaen. Ar 9 Tachwedd 2010, cyrhaeddodd ynni gwynt uchafbwynt hanesyddol gan gwmpasu 53% o'r galw am drydan ar y tir mawr a chynhyrchu swm o ynni sy'n cyfateb i 14 adweithydd niwclear. Egni adnewyddadwy eraill a ddefnyddir yn Sbaen yw trydan dŵr, biomas a morol (2 orsaf bŵer sy'n cael eu hadeiladu).
Safleoedd Treftadaeth y Byd
Mae gan Sbaen 47 o Safleoedd Treftadaeth y Byd. Ymhlith y rhain mae tirwedd Monte Perdido yn y Pyrenees, a rennir â Ffrainc, Safleoedd Celf Roc Cynhanesyddol Cwm Côa a Siega Verde, a rennir â Phortiwgal, Treftadaeth Mercher, a rennir â Slofenia a'r Ffawydden Hynafol a Choedwigoedd Hynafol, wedi'u rhannu â gwledydd eraill Ewrop. Yn ogystal, mae gan Sbaen hefyd 14 o dreftadaeth ddiwylliannol anghyffyrddadwy, neu "drysorau dynol".
Cy Morgan
''Am bitsiwr o'r degawdau 1900 a 1910 y mae'r erthygl hon (Cy Morgan = Harry Richard "Cy" Morgan). Y mae pitsiwr o Massachusetts o'r un enw o'r degawd 1920 (Cy Morgan = Cyril Arlon "Cy" Morgan) (1895 – 1946).''
Pitsiwr pêl-faspp Cynghrair Mawr America oedd Harry Richard "Cy" Morgan ([[10 Tachwedd 1878 – 28 Mehefin 1962).
Rhwng 1903 a 1913 chwaraeodd i’r timau St. Louis Browns, Boston Red Sox, Philadelphia Athletics a'r Cincinnati Reds. Batiwr a phitsiwr llaw dde oedd. Fe'i ganed yn Pomeroy, Ohio.
Y pumed o saith o blant oedd Cy Morgan. Alwilda Brookes oedd enw ei fam, brodor o Bennsylvania fel ei rhieni hithau. Cymro oedd ei dad, William G. Morgan, a ymfudodd i UDA. Saer coed oedd y tad wrth ei waith a byw yn Pomeroy yn ôl cyfrifiad 1880.
Bu farw Cy Morgan yn Wheeling, West Virginia ar Fehefin 28, 1962, yn 83 oed, o glefyd y rhydwelïau coronaidd.
On s'est fait doubler!
Ffilm gomedi yw On s'est fait doubler! a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
El Nominado
Ffilm gyffro yw El Nominado a gyhoeddwyd yn 2003. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsili. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
On s'est fait doubler!
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve.
El Nominado
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Antonio Ríos oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
On s'est fait doubler!
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
El Nominado
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Althorpe
Pentref yn Swydd Lincoln, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, ydy Althorpe. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Keadby with Althorpe yn ardal an-fetropolitan Gorllewin Lindsey.
Epping
Tref a phlwyf sifil yn Essex, Dwyrain Lloegr ydy Epping. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Epping Forest.
Johannesburg
Johannesburg (Swlw: eGoli, Xhosa eRhawutini) yw dinas fwyaf De Affrica, a chanolbwynt economi y wlad. Roedd y boblogaeth yn 2001 yn 3,225,310, a phoblogaeth yr ardal ddinesig yn 5,226,000.
Epping
Mae Caerdydd 228.4 km i ffwrdd o Epping ac mae Llundain yn 25.2 km.
Johannesburg
Sefydlwyd y ddinas yn 1886, wedi i aur gael ei ddarganfod yn y Witwatersrand. Fe'i sefydlwyd gan ddau ŵr o'r enw "Johannes", Johannes Meyer a Johannes Rissik.
Beinn Liath Mhor a'Ghiubhais Li
Mae Beinn Liath Mhor a'Ghiubhais Li yn gopa mynydd a geir ym mynyddoedd Y Fannaichs, yng ngogledd-orllewin Ucheldir yr Alban;.
Johannesburg
Yng nghyfnod Apartheid, rhennid y ddinas yn rannau wedi eu cyfyngu i hil arbennig; yr enwocaf o'r rhannau lle gorfodid y trigolion duon i fyw oedd Soweto (South Western Township).
Beinn Liath Mhor a'Ghiubhais Li
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Corbett a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Gylfinbraff
Mae'r Gylfinbraff (Coccothraustes coccothraustes) yn perthyn i'r teulu Fringillidae. Mae'n aderyn bach sy'n nythu ar draws Ewrop a gogledd Asia.
Gwehydd mawr picoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwehydd mawr picoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwehyddion mawr picoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Bubalornis niger; yr enw Saesneg arno yw Red-billed buffalo weaver. Mae'n perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Gylfinbraff
Nid yw'r Gylfinbraff yn aderyn mudol fel rheol, ond mae adar o ogledd Asia yn symud tua'r de yn y gaeaf. Mae'n nythu mewn coedwigoedd llydanddail gyda choed mawr, hynafol, neu lle mae cymysgedd o goed a chaeau. Hadau a cherrig ffrwythau yw ei brif fwyd; mae'n arbennig o hoff o gerrig ceirios ac mae'n un o'r ychydig o adar sy'n medru eu bwyta.
Gwehydd mawr picoch
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn B. niger, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r gwehydd mawr picoch yn perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gylfinbraff
Nid yw'n aderyn cyffredin iawn yng Nghymru, ond gellir gweld cryn nifer yn mynd i glwydo mewn rhai lleoedd. Yn aml mae o gwmpas mynwentydd gyda choed yw yn le da i edrych amdano.
Gwehydd mawr picoch
Hynodrwydd - y pidyn ffug
Mae gwehyddion mawr picoch yn meddu ar bidyn ffug tua 1.5 cm o hyd. Fe'i hadroddwyd gyntaf mewn papur anatomegydd Almaenaidd 1831 ar yr adar ac mae ymchwil dilynol wedi dangos ei fod yn nodwedd sydd wedi ei ddewis dros gyfnod dethol esblygiadol gan y fenyw. Nid oes gan y pidyn ffug unrhyw bibellau gwaed ac nid yw'n cario sberm ond yn hytrach mae'n ymddangos ei fod yn cael ei ffafrio gan y benywod er pleser ac mae'n cynorthwyo gwrywod i ddenu benywod; mae gan wrywod mewn cytrefi ffug-bidynau mwy na gwrywod sy'n byw ar eu pen eu hunain, sy'n awgrymu bod cystadleuaeth gwryw â gwryw hefyd wedi ffafrio twf yr organ hynod hon.
Market Warsop
Tref yn Swydd Nottingham, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Market Warsop. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Warsop yn ardal an-fetropolitan Mansfield.
Taglys blewog
Planhigyn blodeuol siap twmffat yw Taglys blewog sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Convolvulaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Calystegia pulchra a'r enw Saesneg yw Hairy bindweed. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Taglys Blewog.
Mae gan y blodyn bump sepal, pump petal a pump brigeryn.
Alvingham
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil poblogaeth o 256.
Morehead Township, Gogledd Carolina
Treflan yn, yn nhalaith Gogledd Carolina, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Morehead Township, gan gynnwys:
Nesocordulia mascarenica
Gwas neidr o deulu'r Corduliidae (neu'r 'Gweision neidr gwyrdd') yw'r Nesocordulia mascarenica. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
C'est quoi le bonheur pour vous?
Ffilm ddogfen yw C'est quoi le bonheur pour vous? a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Warsop
Plwyf sifil yn Swydd Nottingham, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Warsop. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Mansfield.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd ganddo boblogaeth o 11,999.
Groban
Mae Groban yn gopa mynydd a geir ym mynyddoedd Y Fannaichs, yng ngogledd-orllewin Ucheldir yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Graham a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Amber Hill
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Amber Hill. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Boston.
Sandra Jackeline Arroyo Alfaro
Mae Sandra Jackeline Arroyo Alfaro (ganwyd 1979) yn fotanegydd nodedig a aned yn Periw.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Crombec y gogledd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Crombec y gogledd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: crombecod y gogledd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Sylvietta brachyura; yr enw Saesneg arno yw Northern crombec. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Bachadain y ffawydd
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw bachadain y ffawydd, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy bachadenydd y ffawydd; yr enw Saesneg yw Barred Hook-tip, a'r enw gwyddonol yw Watsonalla cultraria.
Crombec y gogledd
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. brachyura, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Bachadain y ffawydd
Mae lled adenydd y gwyfyn hwn rhwng 20 a 28 mm pan font yn agored. Mae'r oedolyn yn hedfan rhwng Mai ac Awst, yn ddibynol ar ei leoliad.
Crombec y gogledd
Teulu
Mae'r crombec y gogledd yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Bachadain y ffawydd
Mae'r siani flewog yn bwyta dail y ffawydden. bawd|chwith|Y gwyfyn yn 2014; ffilmiwyd ger fforest Marburg, Hesse, [[yr Almaen.]]