cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Il Destino
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Viva
Y prif actor yn y ffilm hon yw Hector Medina. Mae'r ffilm Viva (ffilm o 2015) yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Il Destino
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustavo Serena ar 5 Hydref 1881 yn Napoli a bu farw yn Rhufain ar 17 Mawrth 2015.
Viva
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Paddy Breathnach ar 1 Ionawr 1964 yn Dulyn. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1994 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Paddy Breathnach nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pasión Prohibida
Ffilm erotig yn y genre El Destape gan y cyfarwyddwr Amando de Ossorio yw Pasión Prohibida a gyhoeddwyd yn 1980. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Amando de Ossorio Rodríguez a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alfonso Santiesteban.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Emilio Alvarez, Susana Estrada a Rafael Hernández. Mae'r ffilm Pasión Prohibida yn 87 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1980. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Empire Strikes Back sef yr ail ffilm yn y gyfres Star Wars. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Antonio Gimeno sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Amando de Ossorio ar 6 Ebrill 1918 yn A Coruña a bu farw ym Madrid.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amando de Ossorio nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Winterborne St Martin
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Winterborne St Martin.
A Yellow Bird
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr K. Rajagopal yw A Yellow Bird a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm K Rajagopal ar 21 Medi 1965 yn Singapôr. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1995 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Houston, Delaware
Tref yn, yn nhalaith Delaware, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Houston, gan gynnwys:
370 CC
5g CC - 4g CC - 3g CC
420au CC 410au CC 400au CC 390au CC 380au CC - 370au CC - 360au CC 350au CC 340au CC 330au CC 320au CC
375 CC 374 CC 373 CC 372 CC 371 CC - 370 CC - 369 CC 368 CC 367 CC 366 CC 365 CC
Nairobi
Prifddinas a dinas fwyaf Cenia yw Nairobi a chyfeirir ati'n aml fel "Dinas Werdd yr Haul". Daw'r enw 'Nairobi' o'r Maasai Enkare Nyorobi, "man y dyfroedd oer". Gyda phoblogaeth o dros yn y ddinas a thua 10 miliwn yn yr ardal ddinesig ehangach, hi yw'r ddinas fwyaf yn Nwyrain Affrica a'r bedwaredd yn Affrica o ran poblogaeth. Llifa Afon Nairobi ("y dyfroedd oer") drwy'r ddinas, 1,795 metr (5,889 tr) uwch lefel y môr.
Yn gartref i filoedd o fusnesau o Cenia a dros 100 o gwmnïau a sefydliadau rhyngwladol mawr, gan gynnwys Rhaglen Amgylcheddol y Cenhedloedd Unedig (Amgylchedd y Cenhedloedd Unedig) a Swyddfa'r Cenhedloedd Unedig yn Nairobi (UNON), mae Nairobi yn ganolbwynt ar gyfer busnes a diwylliant. Saif Cyfnewidfa Gwarantau Nairobi (Nairobi Securities Exchange; NSE) yn un o'r mwyaf yn Affrica a'r gyfnewidfa ail-hynaf ar y cyfandir. Hon yw pedwerydd cyfnewidfa fwyaf Affrica o ran cyfaint y masnachu dyddiol. Gerllaw, ceir Parc Cenedlaethol Nairobi gyda gwarchodfa anifeiliaid-mawr.
Mae dinas Nairobi yn gorwedd oddi fewn i ranbarth Metropolitan Nairobi (neu Nairobi Fwyaf), sy'n cynnwys 5 allan o 47 sir Cenia, ac sy'n cynhyrchu tua 60% o Gynnyrch Mewnwladol Crynswth y genedl gyfan. Y siroedd yw:
Hanes cynnar
Yn wreiddiol, roedd safle Nairobi yn rhan o gors anghyfannedd. Daw'r enw Nairobi ei hun o'r ymadrodd Maasai sy'n golygu "dyfroedd cŵl", gan gyfeirio at y llif dŵr oer a lifai trwy'r ardal. Gyda dyfodiad Rheilffordd Uganda, nodwyd y safle gan Syr George Whitehouse ar gyfer depo siop, tir siyntio a maes gwersylla ar gyfer y llafurwyr Indiaidd a weithiai ar y rheilffordd. Roedd Whitehouse, prif beiriannydd y rheilffordd, yn ffafrio'r safle fel man gorffwys delfrydol oherwydd ei ddrychiad uchel, yr hinsawdd dymherus, ei gyflenwad dŵr digonol a'i fod wedi'i leoli ychydig cyn esgyniad serth sgarpiau Limuru. Cafodd y dewis hwn ei feirniadu fodd bynnag gan swyddogion o fewn llywodraeth y Protectorate a oedd yn teimlo bod y safle'n rhy wastad, wedi'i ddraenio'n wael ac yn gymharol anffrwythlon.
Yn ystod yr oes cyn-drefedigaethol, roedd pobl Cenia'n byw mewn pentrefi ymhlith eu llwythau a'u diwylliannau lle roedd ganddyn nhw lywodraethwyr yn eu cymunedau yn hytrach nag arlywydd.
Ym 1898, comisiynwyd Arthur Church i ddylunio cynllun y dref gyntaf ar gyfer y depo rheilffordd. Roedd yn cynnwys dwy stryd - Victoria Street a Station Street (yn iaith y goresgynwyr gwyn), deg rhodfa, adeiladau staff ac ardal fasnachol Indiaidd. Cyrhaeddodd y rheilffordd Nairobi ar 30 Mai 1899, a chyn bo hir disodlodd Nairobi Machakos fel pencadlys gweinyddiaeth y dalaith ar gyfer talaith Ukamba.
Sjæletyven
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Holger-Madsen yw Sjæletyven a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Fritz Magnussen.
Nairobi
Hanes cynnar
Fodd bynnag, roedd y blynyddoedd cynnar yn llawn o broblemau malaria gan arwain at o leiaf un ymgais i ail-leoli'r dref mewn man arall. Yn gynnar yn y 1900au, ailadeiladwyd Bazaar Street (Biashara Street erbyn hyn) yn llwyr ar ôl i'r pla ddechrau a llosgi'r dref wreiddiol.
Pysgotwr Tahiti
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pysgotwr Tahiti (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pysgotwyr Tahiti) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Halcyon venerata; yr enw Saesneg arno yw Tahitian kingfisher. Mae'n perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: Alcedinidae) sydd yn urdd y Coraciiformes.
Nairobi
Hanes cynnar
Rhwng 1902 a 1910, cynyddodd poblogaeth y dref o 5,000 i 16,000 a thyfodd o amgylch gweinyddiaeth a thwristiaeth, ar ffurf hela anifeiliaid-mawr i ddechrau. Ym 1907, disodlodd Nairobi Mombasa fel prifddinas Protectorate Dwyrain Affrica. Erbyn dechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf, roedd Nairobi wedi'i hen sefydlu fel trefedigaeth ymsefydlwyr Ewropeaidd trwy fewnfudo a dieithrio tir. Ym 1919, cyhoeddwyd statws bwrdeistref i Nairobi.
Sjæletyven
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Gunnar Tolnæs, Johanne Fritz-Petersen, Charles Wilken, Doris Langkilde, Franz Skondrup a Philip Bech.
Pysgotwr Tahiti
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. venerata, sef enw'r rhywogaeth.
Sjæletyven
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith. Marius Clausen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Pysgotwr Tahiti
Teulu
Mae'r pysgotwr Tahiti yn perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: Alcedinidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Nairobi
Hanes cynnar
Yn 1921, roedd gan Nairobi 24,000 o drigolion, gyda 12,000 ohonynt yn Affricaniaid brodorol. Byddai'r degawd nesaf yn gweld twf yng nghymunedau brodorol Affrica i Nairobi, lle byddent yn mynd ymlaen i fod yn fwyafrif am y tro cyntaf.
Annibyniaeth
Dechreuodd ehangu parhaus y ddinas ddigio’r Maasai, gan fod y ddinas yn dwyn eu tiroedd i’r de. Roedd hefyd yn gwylltio pobl Kikuyu, a oedd am i'r tir gael ei ddychwelyd iddynt. Ar ôl diwedd yr Ail Ryfel Byd, datblygodd y ffrithiant hwn yn wrthryfel Mau Mau. Cafodd Jomo Kenyatta, darpar arlywydd Cenia ei garcharu am ei ran, er nad oedd tystiolaeth yn ei gysylltu â'r gwrthryfel. Arweiniodd y pwysau cynyddol hwn, a roddwyd gan y bobl leol ar Brydain, at annibyniaeth Cenia yn 1963, gyda Nairobi yn brifddinas y weriniaeth newydd.
Sjæletyven
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Holger-Madsen ar 11 Ebrill 1878 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 17 Chwefror 1961.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Holger-Madsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Blodeugerdd Barddas o Ganu Caeth y Ddeunawfed Ganrif
Disgrifiad byr
Casgliad o amrywiaeth o ganu caeth y 18g gyda rhagymadrodd a nodiadau, yng Nghyfres y Canrifoedd.
Botwm Crys yn cadw lle
Bras adeingoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Bras adeingoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: breision adeingoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Aimophila carpalis; yr enw Saesneg arno yw Rufous-winged sparrow. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. carpalis, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Teulu
Mae'r bras adeingoch yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Spark: A Burning Man Story
Ffilm ddogfen Saesneg o Unol Daleithiau America yw Spark: A Burning Man Story. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hedyn (gwahaniaethu)
Gall hedyn neu had gyfeirio at:
Tera Jadoo Chal Gaya
Ffilm comedi rhamantaidd yw Tera Jadoo Chal Gaya a gyhoeddwyd yn 2000. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd तेरा जादू चल गया (2000 फ़िल्म) ac fe'i cynhyrchwyd gan Vashu Bhagnani yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gladiator sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sunstrokes
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Gustavo Taretto yw Sunstrokes a gyhoeddwyd yn 2014. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Las insoladas ac fe’i cynhyrchwyd yn yr Ariannin.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Violeta Urtizberea, Emilia Lusiana Lopilato Brian, Carla Peterson, Maricel Álvarez, Elisa Carricajo a Marina Bellati. Mae'r ffilm Sunstrokes (ffilm o 2014) yn 102 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustavo Taretto ar 1 Ionawr 1965 yn Buenos Aires. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2002 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustavo Taretto nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Die Wunderwaffe
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwyr Peter Voigt a Thomas Schmitz-Bender yw Die Wunderwaffe a gyhoeddwyd yn 1990. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1990. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pretty Woman sef un o ffilmiau mwyaf llwyddiannus Disney gan ddod ag incwm o hanner biliwn o ddoleri i’r cwmni.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Peter Voigt nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Griffin, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Griffin, gan gynnwys:
Garn Gron
Mae Garn Gron yn gopa mynydd a geir i'r de-ddwyrain o Dregaron;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 461 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Dewey. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 541 metr (1775 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 30 Mehefin 2008.
The Lady of The Camellias
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Francesca Bertini, Camillo De Riso, Gustavo Serena ac Olga Benetti. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Birth of a Nation addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, The Lady of the Camellias, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Alexandre Dumas fils a gyhoeddwyd yn 1848.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustavo Serena ar 5 Hydref 1881 yn Napoli a bu farw yn Rhufain ar 17 Mawrth 2015.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustavo Serena nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Malvina Urbani
Mae Malvina Urbani (ganwyd 1958) yn fotanegydd nodedig a aned yn Yr Eidal.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Vineyard, Utah
Dinas yn, yn nhalaith Utah, yw .
Winterborne Tomson
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Winterborne Tomson.
Winterborne Stickland
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Winterborne Stickland.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil poblogaeth o 653.
Llogwr Shikal
Ffilm ddrama yw Llogwr Shikal a gyhoeddwyd yn 1988. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd হিরের শিকল ac fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Bengaleg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Gita Dey, Madhabi Mukherjee, Debashree Roy, Biplab Chatterjee, Chiranjeet, Shekhar Chatterjee a Kajal Gupta.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Hard sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1930 o ffilmiau Bengaleg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
PSMB2
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn PSMB2 yw PSMB2 a elwir hefyd yn Proteasome subunit beta 2 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 1, band 1p34.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn PSMB2.
Excuse My Dust
Ffilm gomedi am gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Roy Rowland yw Excuse My Dust a gyhoeddwyd yn 1951. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Indiana. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Buster Keaton a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Paul Dunlap.
Duwieslebog
Cyfrol o gerddi gan Elin Llwyd Morgan yw Duwieslebog. Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol yn y gyfres Cyfres y Beirdd Answyddogol a hynny yn 1993. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Casgliad o gerddi, sy'n ymateb yn onest a ffres i'r byd cyfoes a'i brofiadau. Ffotograffau du-a-gwyn.
Nina Hamnett
Arlunydd Cymreig oedd Nina Hamnett (14 Chwefror 1890 – 16 Rhagfyr 1956).
Excuse My Dust
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Red Skelton a William Demarest. Mae'r ffilm Excuse My Dust yn 84 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1951. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Streetcar Named Desire sy’n ffilm am berthynas pobl a’i gilydd ac, yn serennu Marlon Brando, gan y cyfarwyddwr ffilm Elia Kazan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Alfred Gilks oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Cotton Warburton sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Nina Hamnett
Cafodd ei geni yn 3 Lexden Terrace, Dinbych-y-Pysgod, Sir Benfro ac roedd hi'n aelod pwysig o'r Mudiad Modern yn Lloegr. Dangoswyd ei gwaith mewn orielau pwysig yn Llundain a Pharis ond yn anffodus does gan Llyfrgell Genedlaethol Cymru na'r Amgueddfa Genedlaethol un enghraifft o'i gwaith. Roedd yn gyfaill i'r arlunydd Augustus John.
Excuse My Dust
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Roy Rowland ar 31 Rhagfyr 1910 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Laguna Hills ar 8 Mai 1980. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1934 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Roy Rowland nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Organeb byw
Felly, gellir rhannu'r organebau mewn sawl ffordd; un o'r rhain yw:
bawd|dde|Ffyngau ysgwydd (polyporau) yn [[paraseit|parasitio'r goeden. Mae'r ddau'n enghreifftiau o organebau.]]
Dull arall o'u grwpio yw:
Un diffiniad eithaf derbyniol o organeb yw ei fod yn gasgliad o foleciwlau sydd â nodweddion 'byw'. Mae rhai gwyddonwyr yn mynnu na ddylai feirws gael ei ystyried yn organeb, nac ychwaith unrhyw ffurfiau mae dyn yn eu creu yn y dyfodol. Mae'r firws yn ddibynol ar ei organeb letyol i atgenhedlu, felly nad ydynt yn ffitio'r geiriad arferol y dylent fedru atgenhedlu eu hunain, heb gymorth.
Gall organeb ungellog fod naill ai'n brocaryot neu'n ewcaryotau. Cynrychiolir procaryotau gan ddau barth ar wahân – bacteria ac archaea. Nodweddir organebau ewcaryotig gan bresenoldeb cnewyllyn cell sy'n rhwym i bilen ac maent yn cynnwys adrannau ychwanegol wedi'u rhwymo â philen o'r enw organynnau (neu organelles; fel mitocondria mewn anifeiliaid a phlanhigion a phlasidau mewn planhigion ac algâu, i gyd yn cael eu hystyried yn gyffredinol i fod yn deillio o facteria endosymbiotig). Mae ffyngau, anifeiliaid a phlanhigion yn enghreifftiau o deyrnasoedd o organebau o fewn yr ewcaryotau.
Yn 2016, nodwyd set o 355 o enynnau o'r cyd-hynafiad cyffredinol diwethaf (last universal common ancestor; LUCA) o bob organeb.
Geirdarddiad
Ymddangosodd y term "organeb" (o'r Groeg ὀργανισμός, organismos, o ὄργανον, organon, hy "offeryn, organ y synhwyrau neu ofn") am y tro cyntaf yn yr iaith Saesneg yn 1703 ac yn y Gymraeg yn yr 20g (gw. GPC). Mae'n uniongyrchol gysylltiedig â'r term "sefydliad". Ceir traddodiad hir o ddiffinio organebau fel bodau hunan-drefniadol, traddodiad y gellir ei olrhain o leiaf i Feirniadaeth Farn (Kritik der Urteilskraft) gan Immanuel Kant ym 1790.
Mae'r gair organ i'w gael yn y Gymraeg ers y 13g, yn llawysgrif Delw y Byd.
Diffiniadau
Gellir diffinio organeb fel cydosodiad o foleciwlau sy'n gweithredu fel cyfanwaith mwy neu lai sefydlog sy'n arddangos priodweddau bywyd (ee anadlu, bwyta, symud, ysgarthu). Gall diffiniadau geiriadur fod yn eang, gan ddefnyddio ymadroddion fel "unrhyw strwythur byw, fel planhigyn, anifail, ffwng neu facteriwm, sy'n gallu tyfu ac atgenhedlu". Mae llawer o ddiffiniadau yn eithrio firysau a ffurfiau bywyd anorganig o waith dyn, gan fod firysau yn dibynnu ar beirianwaith biocemegol cell letyol ar gyfer atgenhedlu. Mae uwchorganeb yn organeb sy'n cynnwys llawer o unigolion yn cydweithio fel un uned swyddogaethol neu gymdeithasol.
Bu cryn ddadlau ynglŷn â'r ffordd orau o ddiffinio'r organeb         ac yn wir a oes angen ei diffinio o gwbwl. Mae sawl cyfraniad yn ymatebion i'r awgrym efallai'n wir nad yw'r categori "organeb" yn ddigonol mewn bioleg.
Firysau
Nid yw firysau fel arfer yn cael eu hystyried yn organebau oherwydd nad ydynt yn gallu atgenhedlu, twf na metaboledd ar eu pennau eu hunain. Er bod rhai organebau hefyd yn analluog i oroesi'n annibynnol, gan fyw fel parasit mewngellol gorfodol, mae ganddyn nhw fetaboledd a gallant genhedlu'n annibynnol. Er bod gan firysau ychydig o ensymau a moleciwlau sy'n nodweddiadol o organebau byw, nid oes ganddynt unrhyw fetaboledd eu hunain; ni allant syntheseiddio a threfnu'r cyfansoddion organig y cânt eu ffurfio ohonynt. Yn naturiol, mae hyn yn diystyru atgynhyrchu ymreolaethol: dim ond trwy beiriannau'r gell letyol y gellir eu hatgynhyrchu. Yn yr ystyr hwn, maent yn debyg i fater difywyd.
Er nad yw firysau'n cynnal unrhyw fetaboledd annibynnol ac felly nid ydynt fel arfer yn cael eu dosbarthu fel organebau, mae ganddynt eu genynnau eu hunain, ac maent yn esblygu trwy fecanweithiau tebyg i fecanweithiau organebau. Felly, y ddadl y dylid clustnodi firysau yn organebau byw yw eu gallu i esblygu ac atgynhyrchu trwy hunan-gydosod (self-assembly).
Ken Jones (rygbi'r undeb, ganwyd 1941)
Roedd David Kenneth Jones yn chwaraewr rygbi'r undeb rhyngwladol a diwydiannwr o Gymro (7 Awst 1941 – 24 Awst 2022). Fe'i adnabyddwyd yn fwy arferol fel ‘DK’ Jones.
Organeb byw
Firysau
Fodd bynnag, mae rhai gwyddonwyr yn dadlau nad yw firysau'n esblygu nac yn hunan-atgynhyrchu. Yn lle hynny, mae firysau'n cael eu datblygu gan eu celloedd cynnal, sy'n golygu bod firysau a chelloedd lletyol yn cyd-esblygu. Pe na bai celloedd cynnal yn bodoli, byddai esblygiad firaol yn amhosib. Nid yw hyn yn wir am gelloedd. Pe na bai firysau yn bodoli, gallai cyfeiriad esblygiad cellog fod yn bur wahanol, ond serch hynny byddai celloedd yn gallu esblygu. O ran atgenhedlu, mae firysau'n dibynnu'n llwyr ar beiriannau gwesteiwr i'w hatgynhyrchu.
Ken Jones (rygbi'r undeb, ganwyd 1941)
Bywyd cynnar ac addysg
Ganed Jones yn Cross Hands, Sir Gaerfyrddin ar 7 Awst 1941. Addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg y Gwendraeth; Coleg y Brifysgol, Caerdydd, lle cafodd radd BSc yn 1963; a Choleg Merton, Rhydychen (1963-4). Tra yn Rhydychen chwaraeodd i Glwb Rygbi Prifysgol Rhydychen.
Gyrfa rygbi
Cafodd ei gapio bedair gwaith ar ddeg gan Gymru fel canolwr rhwng 1962 a 1966. Sgoriodd bum cais i Gymru. Cafodd ei ddewis ar gyfer taith dramor gyntaf Cymru ym 1964 a chwaraeodd yng ngêm gyntaf tîm rygbi Cymru y tu allan i Ewrop (a'i gêm gyntaf yn Hemisffer y De) yn erbyn Dwyrain Affrica yn Nairobi ar 12 Mai 1964, gan ennill 8-26.
Organeb byw
Cemeg
Mae organebau'n systemau cymhleth o gyfansoddion cemegol sydd, trwy ryngweithio a'r amgylchedd, yn chwarae amrywiaeth eang o rolau.
Ken Jones (rygbi'r undeb, ganwyd 1941)
Gyrfa rygbi
Dim ond 21 oedd Jones pan gafodd ei ddewis ar gyfer taith y Llewod Prydeinig ym 1962 i Dde Affrica a chwaraeodd yn y tri gêm ryngwladol gyntaf, gan sgorio un cais. Arhosodd yn Ne Affrica ar ôl taith 1962 lle chwaraeodd i Paarl. Cafodd ei ddewis hefyd ar gyfer taith y Llewod Prydeinig yn 1966 i Awstralia a Seland Newydd, a chwaraeodd yn y ddau gêm ryngwladol yn erbyn Awstralia a'r gêm ryngwladol gyntaf yn erbyn y Crysau Duon, gan sgorio dau gais yn y gêm olaf. Bu hefyd ar daith i Dde Affrica gyda Chymru ym 1964.
Organeb byw
Cemeg
Systemau cemegol lled-gaeedig yw organebau. Er eu bod yn unedau bywyd unigol (fel y mae'r diffiniad yn mynnu), nid ydynt yn caeedig i'r amgylchedd o'u cwmpas. Er mwyn gweithredu maent yn cymryd i mewn egni ac yn rhyddhau egni'n gyson. Mae awtrotroffau'n cynhyrchu egni defnyddiadwy (ar ffurf cyfansoddion organig) gan ddefnyddio golau o'r haul neu gyfansoddion anorganig tra bod heterotroffau'n cymryd cyfansoddion organig o'r amgylchedd.
Yr elfen gemegol sylfaenol yn y cyfansoddion hyn yw carbon. Mae priodweddau cemegol yr elfen hon yn gwneud bondio ag atomau bach eraill yn hawdd, gan gynnwys atomau carbon eraill, a'i faint bach sy'n ei galluogi i ffurfio bondiau niferus, sy'n ei gwneud yn ddelfrydol fel sail bywyd organig. Mae'n gallu ffurfio cyfansoddion tri-atom bach (fel carbon deuocsid), yn ogystal â chadwyni mawr o filoedd lawer o atomau sy'n gallu storio data (asidau niwclëig), dal celloedd gyda'i gilydd, a thrawsyrru gwybodaeth (protein).
Ken Jones (rygbi'r undeb, ganwyd 1941)
Gyrfa rygbi
Ar ôl ymddeol o rygbi yn 27 oed, bu Jones yn gweithio i Gydffederasiwn Diwydiant Prydain (CBI) yng Nghymru fel rhan o dîm a oedd yn gyfrifol am ddenu mewnfuddsoddiad gan gorfforaethau Japaneaidd i Gymru. Helpodd Jones i ddod â Takiron (is-gwmni plastigau Itochu, un o gwmnïau masnachu mwyaf Japan) i Gymru lle ymunodd fel Rheolwr Gyfarwyddwr cyn dod yn Gadeirydd arni wedyn. Roedd Jones ar fwrdd llywodraethwyr Prifysgol Caerdydd a Phrifysgol Cymru, yn ogystal â bod yn Gadeirydd llywodraethwyr Amgueddfa Werin Cymru, Sain Ffagan ac aelod o gyngor Amgueddfa Genedlaethol Cymru.
Organeb byw
Macromoleciwlau
Gellir rhannu cyfansoddion sy'n ffurfio organebau yn facromoleciwlau a moleciwlau eraill, llai. Y pedwar grŵp o facromoleciwl yw asidau niwclëig, proteinau, carbohydradau a lipidau. Mae asidau niwcleig (yn benodol asid deocsiriboniwcleig, neu DNA) yn storio data genetig fel dilyniant o niwcleotidau. Mae dilyniant penodol y pedwar math gwahanol o niwcleotidau (adenin, cytosin, guanin, a thymin) yn pennu llawer o nodweddion sy'n ffurfio'r organeb. Rhennir y dilyniant yn godonau, gyda phob un ohonynt yn ddilyniant penodol o dri niwcleotid ac yn cyfateb i asid amino penodol. Felly mae dilyniant o godau DNA ar gyfer protein penodol sy'n plygu mewn modd penodol ac felly'n cyflawni swyddogaeth benodol.
Strwythur
Mae pob organeb yn cynnwys unedau adeileddol a elwir yn gelloedd; mae rhai yn cynnwys un gell (ungellog) ac eraill yn cynnwys llawer o unedau (amlgellog). Gall organebau amlgellog roi arbenigedd i gelloedd i gyflawni swyddogaethau penodol. Meinwe yw grŵp o gelloedd o'r fath, ac mewn anifeiliaid mae'r rhain yn digwydd fel pedwar math sylfaenol, sef epitheliwm, meinwe nerfol, meinwe cyhyrau, a meinwe gyswllt. Mae sawl math o feinwe'n gweithio gyda'i gilydd ar ffurf organ i gynhyrchu swyddogaeth benodol (fel y galon yn pwmpio'r gwaed, neu fel tarian rhag yr amgylchedd, fel y croen). Mae'r patrwm hwn yn parhau i lefel uwch gyda sawl organ yn gweithredu fel system o organau megis y system atgenhedlu, a'r system dreulio. Mae llawer o organebau amlgellog yn cynnwys sawl system organ, sy'n cydgysylltu i ganiatáu bywyd.
Ken Jones (rygbi'r undeb, ganwyd 1941)
Bywyd personol a marwolaeth
Roedd gan Jones ddau o blant, Mark a Sara. Bu farw ar 24 Awst 2022, yn 81 oed.
Organeb byw
Cell
Mae'r ddamcaniaeth celloedd, a ddatblygwyd gyntaf yn 1839 gan Schleiden a Schwann, yn nodi bod pob organeb yn cynnwys un neu fwy o gelloedd; daw pob cell o gelloedd sy'n bodoli eisoes, ac mae celloedd yn cynnwys y wybodaeth etifeddol sy'n angenrheidiol ar gyfer rheoleiddio swyddogaethau celloedd ac ar gyfer trosglwyddo gwybodaeth i'r genhedlaeth nesaf o gelloedd.
Mae dau fath o gell, ewcaryotig a procaryotig. Sengltonau yw celloedd procaryotig fel arfer, tra bod celloedd ewcaryotig i'w cael fel arfer mewn organebau amlgellog. Nid oes gan gelloedd procaryotig bilen gnewyllol (nuclear membrane) felly nid yw'r DNA wedi'i rwymo o fewn y gell; mae gan gelloedd ewcaryotig bilenni cnewyllol.
Mae gan bob cell, boed yn procaryotig neu'n ewcaryotig, bilen, sy'n gorchuddio'r gell, yn gwahanu ei thu mewn a'i hamgylchedd, yn rheoleiddio'r hyn sy'n symud i mewn ac allan, ac yn cynnal potensial trydan y gell. Y tu mewn i'r bilen, mae cytoplasm hallt yn cymryd y rhan fwyaf o gyfaint y gell. Mae gan bob cell DNA, deunydd etifeddol genynnau, ac RNA, sy'n cynnwys y wybodaeth angenrheidiol i adeiladu gwahanol broteinau megis ensymau, sef prif beirianwaith y gell. Ceir mathau eraill o fiomoleciwlau mewn celloedd hefyd.
Mae pob cell yn rhannu sawl nodwedd debyg, sef:
Cyd-hynafiad cyffredinol diwethaf
]] Y cyd-hynafiad cyffredinol diwethaf (LUCA) yw'r organeb ddiweddaraf y mae'r holl organebau sy'n byw ar y Ddaear bellach yn tarddu ohono. Felly dyma'r cyd-hynafiad cyffredinol mwyaf diweddar o holl fywyd presennol y Ddaear. Amcangyfrifir bod y LUCA wedi byw rhyw 3.5 i 3.8 biliwn o flynyddoedd yn ôl (rhyw adeg yn y cyfnod Paleoarchaidd).
Y dystiolaeth gynharaf ar gyfer bywyd ar y Ddaear yw graffit y canfuwyd ei fod yn biogenig mewn creigiau metasedimentaidd 3.7 biliwn oed a ddarganfuwyd yng Ngorllewin yr Ynys Las a ffosilau mat microbaidd a ddarganfuwyd mewn tywodfaen 3.48 biliwn oed a ddarganfuwyd yng Ngorllewin Awstralia. Er yr amcangyfrifir bod mwy na 99 y cant o'r holl rywogaethau a fu erioed yn byw ar y blaned wedi darfod, mae'n debygol bod mwy na biliwn o rywogaethau o fywyd yn dal i fodoli ar y Ddaear ar hyn o bryd, gyda'r amcangyfrifon a'r rhagamcanion uchaf yn cyrraedd un. triliwn o rywogaethau.
Mae gwybodaeth am ddatblygiad cynnar bywyd yn cynnwys mewnbwn o lawer o wahanol feysydd, gan gynnwys daeareg a gwyddoniaeth blanedol. Fodd bynnag, mae llawer iawn o wybodaeth am y Ddaear gynnar wedi'i dinistrio gan brosesau daearegol dros amser.
Mae pob organeb yn tarddu o gronfa genynnau un cyd-hynafiad cyffredinol. Gellir dod o hyd i dystiolaeth o ddisgyniaeth cyffredin mewn nodweddion a rennir rhwng yr holl organebau byw. Yn nyddiau Alfred Russel Wallace (Ionawr 1823 – Tachwedd 1913), seiliwyd y dystiolaeth o nodweddion a rennir yn unig ar arsylwi gweladwy o debygrwydd morffolegol, megis y ffaith bod gan bob aderyn adenydd, hyd yn oed y rhai nad ydynt yn hedfan.
Mae tystiolaeth gref o eneteg bod gan bob organeb cyd-hynafiad cyffredinol. Er enghraifft, mae pob cell fyw yn defnyddio asidau niwclëig fel ei deunydd genetig, ac yn defnyddio'r un asid amino â'r blociau adeiladu ar gyfer proteinau. Mae pob organeb yn defnyddio'r un cod genetig (gyda rhai gwyriadau prin iawn a mân) i gyfieithu dilyniannau asid niwclëig mewn proteinau. Awgryma cyffredinolrwydd y nodweddion hyn hynafiaeth gyffredin, oherwydd mae dewis llawer o'r nodweddion hyn yn ymddangos yn fympwyol. Mae trosglwyddo genynnau llorweddol yn ei gwneud hi'n anoddach astudio'r cyd-hynafiad cyffredinol diwethaf. Fodd bynnag, mae'r defnydd cyffredinol o'r un cod genetig, yr un niwcleotidau, a'r un asidau amino yn gwneud bodolaeth hynafiad o'r fath yn debygol iawn.
Lleoliad gwraidd yr organeb cyntaf
bawd| Llwybr Wood-Ljungdahl neu asetyl-CoA gostyngol i atgyweirio carbon Derbynnir yn gyffredin mai gwreiddyn cyntaf holl ganghennau bywyd yw rhwng parth bacteria monophyletic a chytras a ffurfiwyd gan archaea ag ewcaryotau, sef yr hyn y cyfeirir ato fel "coeden draddodiadol byhwyd", sy'n seiliedig ar nifer o astudiaethau moleciwlaidd. Mae lleiafrif bach iawn o astudiaethau wedi dod i gasgliad gwahanol, sef bod y gwreiddyn yn y parth bacteria, naill ai yn y ffylum Firmicutes neu fod y ffylwm Chloroflexi yn waelodol i gytras gydag archaea ac ewcaryotau a gweddill Bacteria, fel y cynigiwyd gan Thomas Cavalier-Smith.
Suzanne Eisendieck
Arlunydd benywaidd o'r Almaen oedd Suzanne Eisendieck (14 Tachwedd 1906 - 15 Mehefin 1998).
Organeb byw
Atgynhyrchu
Mae atgenhedlu rhywiol yn gyffredin ymhlith ewcaryotau presennol, ac roedd yn debygol o fod yn bresennol yn y cyd-hynafiad cyffredinol diwethaf hefyd. Awgrymir hyn gan y darganfyddiad o set graidd o enynnau ar gyfer meiosis yn y disgynyddion o linachau a wyrodd yn gynnar oddi wrth y goeden esblygiadol ewcaryotig. cefnogir hyn ymhellach gan dystiolaeth bod ewcaryotau, a ystyriwyd yn flaenorol yn "anrhywiol-hynafol", fel Amoeba, yn debygol o fod yn rhywiol yn y gorffennol, a bod y rhan fwyaf o linachau amoeboid anrhywiol heddiw yn debygol o godi'n ddiweddar ac yn annibynnol.
Suzanne Eisendieck
Fe'i ganed yn Gdańsk a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Almaen.
Organeb byw
Dyfodol bywyd (clonio ac organebau synthetig)
Mae biotechnoleg fodern yn herio cysyniadau traddodiadol o organebau a rhywogaethau. Clonio yw'r broses o greu organeb amlgellog newydd, sy'n union yr un fath, yn enetig, ag un arall, gyda'r potensial o greu rhywogaethau hollol newydd o organebau. Mae clonio yn destun llawer o ddadlau moesegol.
Suzanne Eisendieck
Bu farw ym Mharis.
Organeb byw
Dyfodol bywyd (clonio ac organebau synthetig)
Yn 2008, casglodd Sefydliad J. Craig Venter genom bacteriaidd synthetig, Mycoplasma genitalium, trwy ail-ddefnyddio rhanau bychn mewn burum o 25 darn o DNA oedd yn gorgyffwrdd. Mae'r defnydd o ail-ddefnyddio (ailgyfuno) burum yn symleiddio'n fawr y broses o gydosod moleciwlau DNA mawr o ddarnau synthetig a naturiol. Mae cwmnïau eraill, megis Synthetic Genomics, eisoes wedi'u ffurfio i fanteisio ar y defnydd masnachol niferus o genomau a ddyluniwyd yn arbennig.
Suzanne Eisendieck
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
PSMB6
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn PSMB6 yw PSMB6 a elwir hefyd yn Proteasome subunit beta 6 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 17, band 17p13.2.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn PSMB6.
Tarzan and The She-Devil
Ffilm llawn cyffro llawn antur gan y cyfarwyddwr Kurt Neumann yw Tarzan and The She-Devil a gyhoeddwyd yn 1953. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Paul Sawtell. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mara Corday, Raymond Burr, Lex Barker, Tom Conway, Henry Brandon, Robert Bice, Ethan Laidlaw, Frank Mills, Joyce MacKenzie a Fred Aldrich. Mae'r ffilm Tarzan and The She-Devil yn 75 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1953. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Roman Holiday sy’n ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Karl Struss oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Kurt Neumann ar 5 Ebrill 1898 yn Nürnberg a bu farw yn Los Angeles ar 21 Ionawr 1959.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Kurt Neumann nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Garn Wen
Mae Garn Wen yn gopa mynydd a geir yn Ne-orllewin Cymru;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 437 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Caliban a Cherddi Eraill
Disgrifiad byr
Casgliad o gerddi, rhai am fyd natur a rhai am odrwydd bywyd, gan fardd o Drecynon, Morgannwg Ganol.
Garn Wen
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Dewey. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 511 metr (1677 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 10 Mawrth 2007.
Carnedd gron
Saif Carnedd gron Garn Wen (Llanwrtyd) ar fynydd Garn Wen; mae'r garnedd yn dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd.
Cynghrair Ynys Môn
Cynghrair bêl-droed ar gyfer Ynys Môn yw Cynghrair Ynys Môn. Am resymau nawdd, fe'i hadnabyddir fel Cynghrair Kon-X Môn ar gyfer tymor 2017-18.
Hanes
Ffurfiwyd y gynghrair ym 1897-98 gyda saith clwb. Porthaethwy oedd y pencampwyr cyntaf gyda Caergybi Unedig, Swifts Caergybi, Llandegfan, Llangefni ac Amlwch hefyd yn cystadlu ond gyda Beaumaris yn tynnu yn ôl cyn diwedd y tymor.
For Evigt
Ffilm fud (heb sain) yw For Evigt a gyhoeddwyd yn 1913. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Gudrun Houlberg, Emanuel Gregers, Valdemar Møller, Emilie Sannom, Rasmus Ottesen, Karen Sandberg a Hildur Møller.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1913. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raja Harishchandra sef ffilm fud o India gan Dadasaheb Phalke.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
John Montagu, 4ydd Iarll Sandwich
Olynodd John Montagu, 4ydd Iarll Sandwich, PC, FRS (3 Tachwedd 1718 – 30 Ebrill 1792) ei daid, y 3ydd Iarll i Iarllaeth Sandwich, yn 1729, pan oedd ond yn ddeg oed. Daliodd amryw o swyddi milwrol a gwleidyddol yn ystod ei oes, ond mae fwyaf enwog oherwydd i bobl honni mai ef ddyfeisiodd y frechdan, Sandwich yn Saesneg.
Bywgraffiad
Addysgwyd yn Eton a Choleg y Drindod, Caergrawnt, treuliodd Montagu cryn dipyn o amser yn teithio, a phan ddychwelodd i Loegr ym 1739 cymerodd ei sedd yn Nhŷ'r Arglwyddi fel un o gefnogwyr Dug Bedford. Apwyntiwyd ef yn un o Gomisiynwyr y Forlys o dan arweinyddiaeth Bedford, ac yn Chyrnol yn y Fyddin.
bawd|chwith|Yn The State Tinkers (1780), fe wnaeth [[James Gillray gwawdlun o Sandwich (chwith) a'i gynghreiriaid gwleidyddol fel tinceriaid analluog.]] Daeth yr Arglwydd Sandwich yn Bostfeistr Cyffredin yn 1768, ac yn Ysgrifennydd Gwladol yn 1770, ac eto yn Arglwydd Cyntaf y Forlys o dan weinyddiaeth Arglwydd North o 1771 hyd Mawrth 1782. Er iddo ddal sawl swydd pwysig, roedd Sandwich yn analluog ac yn llwgr.
Dywed y tanseilwyd yr ymdrechion morol yn y Rhyfel Cylchdroadol Americanaidd gan anallu Sandwich yn y Forlys.
Priododd Sandwich Dorothy Fane, merch Isiarll 1af Fane, a chawsant fab, John, Isiarll Hinchingbrooke (1743–1814), a olynodd ei dad fel y 5ed Iarll. Trasiedi personol cyntaf Sandwich oedd dirywiad yn iechyd ei wraig, yn y diwedd, aeth hi'n wallgof. Fe gafodd Sandwich 16 mlynedd o hapusrwydd yn ddiweddarach gyda'r cantores opera Martha Ray, a chawsant tua naw o blant, roedd Basil Montagu (1770–1851), llenor, arbenigwr cyfreithiol a dyngarwr, yn un ohonynt. Bu trasiedi arall yn Ebrill 1779 pan llofruddiwyd Ray yng nghyntedd y Tŷ Opera Brenhinol yn Covent Garden gan gwynwr cenfigennus, James Hackman, Rheithor Wiveton. Ni ddaeth Sandwich fyth dros ei alar.
In a famous exchange with John Wilkes, Sandwich declared "Sir, I do not know whether you will die on the gallows or of the pox." Wilkes replied "That, sir, depends on whether I embrace your principles or your mistress."
bawd|dde|200px|A mezzotint print of the noble earl engraved by Valentine Green, after Johann Zoffany, published 30 August 1774
Y Frechdan
Mae'n bosib y gymerwyd y gair Saesneg am frechdan, sandwich, ar ôl Arglwydd Sandwich, ond ni ddyfeisiwyd y frechdan ganddo. Mae amgylchiadau dyfeisio'r frechdan yn dal i gael eu dadlau hyd heddiw. Fe argraffwyd achlust yn llawlyfr teithio Tour to London gan Pierre Jean Grosley, gan ffurfio'r chwedl boblogaidd mai bara a chig a gynhaliodd yr Arglwydd Sandwich wrth y bwrdd gamblo. Ond mae bywgraffwr Sandwich, N.A.M. Rodger, yn cynnig y syniad y bu'n mwy tebygol iddo fwyta ei frechdan cyntaf wrth ei ddesg oherwydd ei ymrwymiadau i'r forlu, gwleidyddiaeth a'r celfyddydau.
Mae'n bosib mai brawd yng nghyfraith Sandwich, Jerome de Salis a anwyd yn Gweriniaeth Grisons, a ddygodd ef am frechdanau.
Ynysoedd Sandwich
Sandwich was a great supporter of Cook’s Pacific exploration, and supplied Admiralty funds for the purchase and fit-out of the Resolution, Adventure and Discovery. Captain James Cook named the Sandwich Islands, (now Hawaii), which were discovered in 1778, after him, as well as the South Sandwich Islands, and also Montague Island in Alaska.
Disco Godfather
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Keith David, Julius Carry, Rudy Ray Moore a Carol Speed. Mae'r ffilm Disco Godfather yn 97 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1979. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Apocalypse Now sy'n seiliedig ar y nofel fer ''Heart of Darkness gan Joseph Conrad.
Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Arledge Armenaki oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Aderyn drycin bach
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn drycin bach (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar drycin bach) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Puffinus assimilis; yr enw Saesneg arno yw Little shearwater. Mae'n perthyn i deulu'r Pedrynnod (Lladin: Procellariidae) sydd yn urdd y Procellariformes.
Teulu
Mae'r aderyn drycin bach yn perthyn i deulu'r Pedrynnod (Lladin: Procellariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Uwch Gynghrair Ynysoedd Ffaröe
Uwch Gynghrair Ynysoedd Ffaröe (a elwir yn Betri deildin menn am resymau nawdd) yw lefel uchaf pêl-droed yn Ynysoedd Ffaro. Fe’i sefydlwyd ym 1942 fel Meistaradeildin, ac mae ganddo enw’r Uwch Gynghrair er 2005, pan ddisodlodd yr 1. deild fel prif adran bêl-droed y wlad. Trefnir y gynghrair gan Gymdeithas Bêl-droed Ynysoedd Ffaro.
Mae 10 clwb yn ei herio. Ar ddiwedd pob tymor, mae dau dîm yn cael eu hisraddio a dau yn cael eu dyrchafu o 1. deild. Mae gan bob tîm yn y gynghrair statws lled-broffesiynol. Ers 1992 mae clybiau Ynysoedd Faroe wedi cystadlu yng nghystadlaethau UEFA.
Y clwb mwyaf lwyddiannus yn hanes y gynghrair yw HB Tórshavn sydd wedi ennill 22 o bencampwriaethau.
Ym mis Awst 2019, mae Uwch Gynghrair Ynysoedd Ffaröe yn y 53fed safle allan o 55 cynghrair yng nghyfernod UEFA.
Hanes
bawd|de|250px|Maes cartref clwb [[Skála ÍF in Skála]] Sefydlwyd y gynghrair yn ystod yr Ail Ryfel Byd yn 1942 (pan oedd nifer o luoedd arfog Prydain yn preswylio ac amddiffyn yr Ynysoedd), er na chymerodd clybiau ran mewn cystadlaethau Ewropeaidd tan 1992, oherwydd ymunodd Cymdeithas Bêl-droed Ynysoedd Ffaro ag UEFA yn unig yn 1990. Rhwng 1942 a 1946 chwaraewyd y gystadleuaeth mewn fformat taro allan, ac o 1947 ymlaen mewn fformat cynghrair.
Y timau yn yr adran gyntaf hynny yn 1942 oedd: KÍ Klaksvík, TB Tvøroyri, B36 Tórshavn a HB Tórshavn sefydlu'r Meistaradeildin (Adran y Pencampwyr). Ym 1976 sefydlwyd y '''1. deild' (Adran Gyntaf'') ac am y tro cyntaf roedd timau yn disgyn ac yn esgyn rhwng y 1. deild a 2. deild (Ail Adran).
Cyn creu Cymdeithas Bêl-droed Ynysoedd Ffaröe ym 1979, trefnwyd y gynghrair gan Gymdeithas Chwaraeon Ynysoedd Ffaröe. Yr unig dro na chwaraewyd tymor oedd yn ystod meddiannaeth Prydain ym 1944, pan achosodd diffyg peli pêl-droed y tymor.
Roedd sawl enw ar y gynghrair; o'i sefydlu ym 1942 hyd 1975, fe'i gelwid yn Meistaradeildin. Newidiodd ei enw i 1. deild ym 1976 a chyflwynodd system esgyn a disgyn. Er 2005 gelwir yr adran yn "Uwch Gynghrair" ("Premiere League").
Winterborne Whitechurch
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Winterborne Whitechurch.
Uwch Gynghrair Ynysoedd Ffaröe
Hyfforddwr
Er 1947, mae 187 o wahanol hyfforddwyr wedi gofalu am y timau yn yr adran gyntaf, ac roedd 85 (45%) ohonynt yn Ffaroeg. Roedd y fintai dramor fwyaf yn cynnwys hyfforddwyr Danaidd gyda 43 o hyfforddwyr (23%), ac yna Gwlad yr Iâ gyda 16 hyfforddwr (9%) a'r Serbiaid ac Iwgoslafia gyda 14 hyfforddwr (7%).
Noddwyr
Er 2005 ac ail-frandio'r gynghrair, defnyddiwyd pedwar enw noddwr cynghrair:
Fformat y gystadleuaeth
Mae'r gynghrair yn cael ei hymladd gan 10 tîm, sy'n chwarae ei gilydd deirgwaith. Tynnir gêm gyfartal cyn ymhelaethu gemau'r tymor nesaf i benderfynu pa dimau fydd â gêm gartref ychwanegol. Gynt penderfynwyd ar hyn yn seiliedig ar berfformiad clybiau yn y tymor blaenorol.
Esgyn a disgyn
Ar ddiwedd y tymor, mae dau dîm yn cael eu hisraddio a dau yn cael eu dyrchafu i ac o 1. deild. Fel yn Sbaen, caniateir i'r timau roi eu timau B ac C yn yr adrannau isaf, a dim ond os bydd o leiaf un tîm di-warchod yn gorffen yn y tri uchaf deild.
Yn y gorffennol, defnyddiodd y gynghrair playoff hyrwyddo-relegation rhwng y tîm 9fed safle a'r tîm 2il safle yn 1. deild, a chwaraewyd rhwng 1995 a 2005.
Marathon Eryri
Ras farathon a gynhelir yn Eryri, Gwynedd yw Marathon Eryri. Cafodd ei sefydlu yn 1982. Cafodd y marathon ei enwi yng nghylchgrawn Runners World yn 2007 fel y marathon gorau yng ngwledydd Prydain.
Mae'r marathon yn cychwyn ac yn gorffen ger pentref Llanberis wrth droed Yr Wyddfa. Mae'n dilyn yr hen ffordd trwy Nant Peris - lle arferid ei chychwyn - i fyny hyd at Ben-y-Gwryd. Oddi yno mae'n disgyn i lan Llyn Dinas ac ymlaen i bentref Beddgelert ac yna'n cylchu'n ôl yr ochr arall i'r Wyddfa hyd bentrefi Rhyd-ddu a Waunfawr cyn croesi llethrau'r mynydd i orffen yn ôl yn Llanberis. Cofrestrwyd dros 2,000 o redwyr yn ras 2010.
Deadly Alliance
Ffilm gyffro yw Deadly Alliance a gyhoeddwyd yn 1982. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Mae'r ffilm Deadly Alliance yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
When Husbands Flirt
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr William A. Wellman yw When Husbands Flirt a gyhoeddwyd yn 1925. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Forrest Stanley, Dorothy Revier, Ethel Wales, Tom Ricketts a Maude Wayne. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1925. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Gold Rush sef ffilm gomedi Americanaidd am Klondike gan Charlie Chaplin.
Medianeras
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Gustavo Taretto yw Medianeras a gyhoeddwyd yn 2011. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Medianeras ac fe’i cynhyrchwyd yn Sbaen, Yr Almaen a'r Ariannin. Lleolwyd y stori yn Buenos Aires a chafodd ei ffilmio yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Gustavo Taretto.
When Husbands Flirt
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William A Wellman ar 29 Chwefror 1896 yn Brookline, Massachusetts a bu farw yn Los Angeles ar 3 Rhagfyr 2003. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1919 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Medianeras
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Woody Allen, Mariel Hemingway, Inés Efron, Pilar López de Ayala, Carla Peterson, Alan Pauls, Romina Paula, Adrián Navarro, Javier Drolas, Miguel Dedovich, Jorge Lanata a Rafael Ferro. Mae'r ffilm Medianeras (ffilm o 2011) yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o sgrin llydan (sef 1.85:1).
When Husbands Flirt
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Medianeras
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Leandro Martínez oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, Medianeras, sef ffilm gan y cyfarwyddwr Gustavo Taretto a gyhoeddwyd yn 2005.
When Husbands Flirt
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William A. Wellman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Medianeras
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustavo Taretto nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Winterborne Zelston
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Winterborne Zelston.