cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ensym
Mecanwaith
Yn y rhan fwyaf o adweithiau cemegol, mae angen maint penodol o egni i ddechrau'r adwaith. Po fwyaf yw'r egni actifadu hwn, y mwyaf sefydlog yw'r adweithyddion, ac felly y mwyaf araf yw'r adwaith rhyngddynt. Pan fod angen newidiadau metabolig mewn cell, rhaid gorchfygu'r rhwystr egni yma. Gall wres ddarparu'r egni actifadu yma, ond byddai'r codiad mewn tymheredd yn lladd y gell. Fel pob catalydd, mae ensymau yn gweithio drwy leihau egni actifadu'r adwaith. Mae'r mwyafrif o adweithiau ensymig miliynau o weithiau'n gyflymach na'r adweithiau cywerth sydd heb eu cataleiddio. Hefyd, fel pob catalydd, nid yw ensymau'n newid ecwilibriwm yr adwaith a nid ydynt yn cael eu treulio gan yr adwaith. Maent yn adweithio gyda'r swbstrad i ffurfio cymhlyg trosiannol, sydd angen llai o egni er mwyn i'r adwaith fynd ymlaen. Mae'r cymhlyg trosiannol yn gyflym yn torri i lawr i ffurfio'r cynhyrchion adwaith, ac mae'r ensym, sydd heb newid ei strwythur, yn rhydd i adweithio gyda moleciwlau swbstrad eraill.
320px|bawd|Diagram o'r adwaith catalytig. Mae'r swbstrad fel arfer angen llawer o egni i gyrraedd y cyflwr trosiannol, sydd wedyn yn dadfeilio i'r cynnyrch terfynol. Mae'r ensym yn sefydlogi'r cyflwr trosiannol, felly'n lleihau'r egni sydd angen i ffurfio'r cyflwr hwn a'r egni sydd angen i ffurfio cynhyrchion. Fel y crybwyllwyd uchod yn yr adran ar strwythur yr ensym, dim ond adran arbennig o'r ensym, a elwir yn safle actif, sy'n clymu i'r swbstrad. Mae'r safle actif yn rhigol neu boced a ffurfir gan blygiadau yn strwythur yr ensym. Mae'r strwythur tri-dimensiwn yma, ynghyd â priodweddau cemegol yr asidau amino a cydffactorau o fewn y safle actif, yn caniatáu dim ond un swbstrad penodol yn unig i glymu i'r safle, felly'n pennu penodolrwydd yr ensym. Yn bennaf, mae'r penodolrwdd yma yn dod o'r modd mae siapau geometreg cyfatebol ensym a swbstrad yn galluogi iddynt ffitio i mewn i'w gilydd.
Dylanwadir synthesis ac actifedd ensym hefyd gan ddosbarthiad a rheolaeth genetig mewn cell. Ni chaiff rhai ensymau eu cynhyrchu gan rhai celloedd, a cynhyrchir eraill pan fod eu hangen yn unig. Nid yw ensymau bob amser yn cael eu darganfod yn unffurf o fewn cell; yn aml maent yn cael eu adrannu i mewn i'r niwclews, cellbilen neu organynnau isgellog. Caiff gyfradd synthesis ac actifedd ensym eu dylanwadu ymhellach gan hormonau, secretiadau nerfol a chemegion eraill sy'n effeithio amgylchedd mewnol cell.
Ffactorau sy'n effeithio actifedd ensym
Gall actifedd ensym gael ei effeithio gan nifer o foleciwlau eraill. Mae atalyddion yn foleciwlau sy'n lleihau actifedd ensym, a mae actifadyddion yn cynyddu actifedd ensymau. Caiff gyfradd adwaith ensymatig hefyd gael ei effeithio gan dymheredd, pH a crynodiad y swbstrad neu ensym.
Cineteg a thermodynameg
Gan nad yw ensymau yn cael eu treulio yn ystod yr adweithiau maent yn cataleiddo a gellir eu defnyddio drosodd a throsodd, dim ond maint bach o ensym sydd angen i gataleiddio adwaith. Bydd ensym nodweddiadol yn medru trosi rhyw fil o foleciwlau swbstrad i mewn i gynnyrch pob eiliad. Mae cyfradd adwaith yn cynyddu gyda crynodiad y swbstrad, ac yn cyrraedd macsimwm pan fod holl safleoedd actif y moleciwlau ensym yn cael eu defnyddio. Ar y pwynt hwnnw, dywedir fod yr ensym yn ddirlawn, ac felly bydd y cyfradd adwaith yn cael ei benderfynu gan y cyflymder y mae'r safleoedd actif yn medru trosi swbstrad i gynnyrch.
Fel pob adwaith gemegol, mae tymheredd yn effeithio cyfradd yr adwaith. Yn ôl theori cinetig, bydd cyfradd adwaith ensymatig yn dyblu pob 10˚C; ond yn wahanol i gatalyddion anorganig, mae ensymau yn dadnatureiddio ar dymereddau uchel. Mae'r rhan fwyaf o ensymau â tymheredd optimwm o 37-40˚C, ac wedi'r pwynt yma, bydd y cyfradd adwaith yn disgyn gan fod y gwres uchel yn newid strwythur rhai o'r moleciwlau ensym, gan atal eu actifedd. Dyma'r rheswm pan yr argymhellir i ddefnyddio powdr golchi biolegol, sydd yn treulio staeniau ar ddillad trwy ddefnyddio ensymau, ar dymheredd o 40˚C. Hwn yw'r tymheredd optimwm.
Atalyddion
dde|bawd|Ataliad cystadleuol: swbstrad (S) ac atalydd (I) yn cystadlu am y safle actif.
Gellir atal actifedd ensym yn defnyddio amrywiaeth o atalyddion. Digwyddir ataliad cystadleuol pan fo atalyddion, sy'n debyg iawn mewn strwythur i wir foleciwlau swbstrad yr ensym, yn clymu i'r safle actif gan atal yr ensym rhag gysylltu â'i swbstrad. Mewn ataliad anghystadleuol, mae'r atalyddion yn clymu i'r ensym mewn lleoliad ar wahân i'r safle actif i'w anactifadu. Mewn rhai enghreifftiau, mae'r atalydd yn clymu i'r ensym mewn modd sy'n ffisegol yn rhwystro ei safle actif, felly'n ei anactifadu. Mewn enghreifftiau eraill, mae rhwymiad yr atalydd yn newid siâp yr ensym ac yn anffurfio ei safle actif, felly'n rhwystro'r ensym rhag rhyngweithio â'i swbstrad.
Defnyddir atalyddion yn aml fel cyffuriau, ond maent hefyd yn medru gweithio fel gwenwynau. Er hynny, mae'r gwahaniaeth rhwng cyffur a gwenwyn fel arfer ddim ond yn fater o faint, gan fod y rhan fwyaf o gyffuriau'n wenwynig uwchben rhyw drothwy. Esiampl o hwn fyddai aspirin, sy'n atal ensymau cynhyrchu prostaglandin (negesydd sy'n achosi llid) a felly'n llethu poen. Er hynny, mewn crynodiad digon uchel, mae aspirin yn wenwynig. Mae'r rhan fwyaf o atalyddion gwenwynig cryf fel arfer yn rhwystro gweithgaredd ensymatig drwy ataliad anghildroadwy. Maent yn adweithio gyda'r ensym i ffurfio adwythiad cofalent gyda'r protein, a mae'r anactifadiad yma'n anghildroadwy.
Asidedd
Gall asidedd yr amgylchedd effeithio actifedd ensym. Tra bod amgylchedd asidau neu alcalïaidd iawn yn dadnatureiddio nifer fawr o ensymau, mae angen pH arbennig ar rhai ensymau i'w actifadu. Er enghraifft, mae'r ensymau treuliol pepsin a rennin yn cael eu actifadu gan asid hydroclorig mewn stumogau anifeiliaid. Felly, mae'r newid mewn pH yn effeithio gwahanol ensymau mewn gwahanol ffyrdd.
Gwent
Mae Gwent yn 'sir seremonïol' yn ne-ddwyrain Cymru. Bu'n sir weinyddol rhwng 1974 a 1996. Fe'i cedwir at bwrpasau seremonïol sy'n ymwneud â swydd Uchel Siryf Gwent fel cynrychiolydd Brenhines y DU yn unig. Defnyddir yr enw gan sawl cymdeithas ranbarthol hefyd, e.e. Ymddiriedolaeth Natur Gwent.
bawd|canol|Gwent yng Nghymru, 1974–96
Hanes
Mae hanes hir o ddefnyddio'r enw am y rhan hon o Gymru ar ochr orllewinol rhan fwyaf deheuol Glawdd Offa. Roedd Teyrnas Gwent yn un o hen deyrnasoedd y Cymry. Mae tiriogaeth sir seremonïol Gwent yn debyg i diriogaeth yr hen Sir Fynwy, a grëwyd adeg y Deddfau Uno, ac am flynyddoedd byddai cyfeirio mewn ffynonellau Seisnig at 'Gymru a Sir Fynwy' (Wales & Monmouthshire). Yr unig wahaniaeth rhyngddi a siroedd eraill Cymru oedd ei bod yn rhan o gylchdaith llysoedd Rhydychen yn hytrach na Chymru.
Morgannwg Ganol
Sir weinyddol yn yr hen Sir Forgannwg oedd Morgannwg Ganol, a oedd yn bodoli rhwng 1974 a 1996. Ym 1996, ad-drefnwyd llywodraeth leol yng Nghymru, a rhannwyd y sir yn bedair: Rhondda Cynon Taf, Merthyr Tudful, a Phen-y-bont ar Ogwr yn eu cyfanrwydd; a hanner orllewinol Caerffili.
Second Nature
Ffilm chwaraeon gan y cyfarwyddwyr Ari Marcopoulos a Colin Blackshear yw Second Nature a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Morgannwg Ganol
bawd|canol|Morgannwg Ganol yng Nghymru, 1974–96
Second Nature
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ari Marcopoulos nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cordulegaster trinacriae
Gwas neidr o deulu'r Cordulegastridae (neu'r 'Gweision neidr torchog') yw'r Cordulegaster trinacriae. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Gwent
Hanes
Edrychir ar yr ardal heddiw fel ardal Seisnig ond roedd yn ardal Gymreig iawn tan ddechrau'r chwyldro diwydiannol. Yn y 14g a'r 15g roedd beirdd fel Guto'r Glyn a Lewis Glyn Cothi yn cael nawdd gan ŵyr mawr yr ardal. Cyfeiria Dafydd ap Gwilym at un o deulu'r Morganiaid Ifor ap Llywelyn fel Ifor Hael.
Gyda dyfodiad y chwyldro diwydiannol ffurfiwyd nifer o gymdeithasau Cymraeg yng Ngwent. Yr enwocaf oedd Cymdeithas y Cymreigyddion.
Gwent heddiw
Y siroedd cyfoes yn ardal Gwent yw:
Dolydd Rhosili
Mae Dolydd Rhosili wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 1 Ionawr 1972 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 332.09 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Raymond Aron
Enillodd Wobr Erasmus ym 1983.
Dolydd Rhosili
Math o safle
Dynodwyd y safle’n un o statws arbennig ar sail daeareg yn ogystal â bod ynddo fywyd gwyllt o bwys ac o dan fygythiad. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys ffosiliau hynod o greaduriaid asgwrn cefn neu ffosiliau o bryfaid neu blanhigion yn ogystal â’r stratigraffeg ei hun (h.y. haenau o greigiau o bwys cenedlaethol).
Jaipur
bawd|250px|Y Jal Mahal, Jaipur
Cordulegaster vanbrinkae
Gwas neidr o deulu'r Cordulegastridae (neu'r 'Gweision neidr torchog') yw'r Cordulegaster vanbrinkae. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Dolydd Rhosili
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Tour de France 1908
Tour de France 1908 oedd y chweched Tour de France, ac fe'i cynhaliwyd o 13 Gorffennaf i 9 Awst 1908. Roedd y ras 4,488 kilomedr (2,789 milltir) o hyd. Fel y rasys cynt, domineiddwyd hi gan y Ffrancwyr, gorffennodd dau Eidalwr ac un Luxembourgiwr yn y 10 safle uchaf.
Ar ôl ei fuddugoliaeth yn 1907, Lucien Petit-Breton oedd y ffefryn i ennill. Enillodd 5 o'r 14 cymal cyn gorffen i ail-adrodd ei fuddugoliaeth a phrofi ei gryfder a nad oedd yn syndod iddo ennill y ras y flwyddyn cynt.
Cynffon sidan Japan
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cynffon sidan Japan (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: cynffonnau sidan Japan) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Bombycilla japonica; yr enw Saesneg arno yw Japanese waxwing. Mae'n perthyn i deulu'r Cynffonau sidan (Lladin: Bombycillidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn B. japonica, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Teulu
Mae'r cynffon sidan Japan yn perthyn i deulu'r Cynffonau sidan (Lladin: Bombycillidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Jaipur
Jaipur (Hindi: जयपुर) yw prifddinas talaith Rajasthan yn India. Arferid galw'r ddinas yn Jeypore.
Sefydlwyd y ddinas yn 1727 gan y Maharaja Mohit Krishnia, rheolwr Amber, a bu'n bridffinas Gwladwriaeth Jaipur. Mae poblogaeth y ddinas yn 2.7 miliwn. Nodweddir y ddinas gan lêd a threfn reolaidd ei strydoedd. Ymhlith adeiladau nodedig y ddinas mae'r Hawa Mahal neu Balas y Gwyntoedd, Caer Nahargarh ac arsyllfa Jantar Mantar, a adeiladwyd gan Sawai Jai Singh. Gwna'r rhain y ddinas yn gyrchfan boblogaidd iawn i dwristiaid.
Ar 13 Mai 2008 ffrwydrodd bomiau mewn saith lle yn y ddinas, gan ladd dros gant o bobl.
El Cóndor De Los Andes
Ffilm ddrama heb sain (na llais) yw El Cóndor De Los Andes a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Elena Camuñas Mohinelo
Mae Elena Camuñas Mohinelo (ganwyd 1969) yn fotanegydd nodedig a aned yn Sbaen. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Prifysgol Hamburg.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Ashby Parva
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Ashby Parva. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Harborough.
Mae'n Ddiwrnod Hyfryd
Ffilm arswyd o Unol Daleithiau America yw Mae'n Ddiwrnod Hyfryd gan y cyfarwyddwr ffilm Kayoko Asakura. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nobuhiko Morino. Lleolwyd y stori mewn un lle, sef Los Angeles.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Kayoko Asakura nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ugerevy 40/22
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1940. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Abe Lincoln in Illinois sef ffilm Americanaidd am fywyd a gwaith Abraham Lincoln, gan John Cromwell.
Clychlys Caer-gaint
Planhigyn blodeuol sydd i'w ganfod yn hemisffer y Gogledd yw Clychlys Caer-gaint sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Campanulaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Campanula medium a'r enw Saesneg yw Canterbury bells. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Clychlys Caergaint.
Mae'r dail yn syml a bob yn ail; ceir blodau deuryw ar ffurf siap clychau hirion o liw glas. Ceir euron hefyd yn eu tymor.
Turtur Madagasgar
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Turtur Madagasgar (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: turturod Madagasgar) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Streptopelia picturata; yr enw Saesneg arno yw Madagascar turtle dove. Mae'n perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae) sydd yn urdd y Columbiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. picturata, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r turtur Madagasgar yn perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Aston Flamville
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Aston Flamville.
Digre Daier
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Gunnar Vikene yw Digre Daier a gyhoeddwyd yn 1997. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Norwyeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Titanic sef ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,050 o ffilmiau Norwyeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gunnar Vikene ar 23 Mawrth 1966.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gunnar Vikene nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Leszek Kołakowski
Athronydd a hanesydd syniadau o Wlad Pwyl oedd Leszek Kołakowski (23 Hydref 1927 – 17 Gorffennaf 2009).
Fe'i ganwyd yn Radom, Gwlad Pwyl. Cafodd ei addysg ym Mhrifysgol Łódź.
Enillodd Wobr Erasmus ym 1983.
Eupora, Mississippi
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Eupora, gan gynnwys:
Atgofion Cariad
Ffilm addasiad gan y cyfarwyddwr Ine Schenkkan yw Atgofion Cariad a gyhoeddwyd yn 1987. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Vroeger is dood ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Iseldiroedd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Iseldireg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Beppie Melissen, Mies de Heer, Truus Dekker, Pierre Bokma, Ellis van den Brink, Huib Rooymans, Ingeborg Elzevier, Jasperina de Jong, Jan Willem Sterneberg, Dolf de Vries, Martin Schwab ac Elise Hoomans.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1987. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Last Emperor sef ffilm gan Bernardo Bertolucci. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,500 o ffilmiau Iseldireg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ine Schenkkan ar 21 Rhagfyr 1941 yn Bukittinggi a bu farw yn Amsterdam ar 14 Rhagfyr 2000.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ine Schenkkan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lost and Won
Y prif actor yn y ffilm hon yw Florence Turner. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Laurence Trimble ar 15 Chwefror 1885 yn Robbinston, Maine a bu farw yn Woodland Hills ar 7 Chwefror 2013. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1910 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Nancy Drew... Trouble Shooter
Ffilm gomedi am drosedd gan y cyfarwyddwr William Clemens yw Nancy Drew... Trouble Shooter a gyhoeddwyd yn 1939. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Heinz Eric Roemheld.
Lost and Won
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Laurence Trimble nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Nancy Drew... Trouble Shooter
Y prif actor yn y ffilm hon yw Bonita Granville. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1939. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gone with the Wind sef ffilm Americanaidd am drais, dial a rhamant gan Victor Fleming, George Cukor a Sam Wood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Asterid
Grŵp mawr o blanhigion blodeuol yw'r asteridau (Saesneg: asterids). Fel rheol, mae eu petalau'n ffurfio tiwb ac mae gan eu blodau nifer fach o frigerau. Mae llawer o asteridau'n cynnwys iridoidau (dosbarth o gemegion gyda blas chwerw) fel amddiffyniad yn erbyn llysysyddion. Gall asteridau fod o bwysigrwydd economaidd fel planhigion yr ardd, chwyn, llysiau rhinweddol neu gnydau (e.e. letys, tomatos, tatws, coffi).
Urddau
Yn ôl y system APG III, mae'r asteridau yn cynnwys 13 urdd a 5 teulu heb eu gosod mewn urdd:
Nancy Drew... Trouble Shooter
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Clemens ar 10 Medi 1905 yn Saginaw, Michigan a bu farw yn Los Angeles ar 25 Ebrill 2019. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 87 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Clemens nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Yr Eglwys Gatholig Galdeaidd
Un o eglwysi Catholig y Dwyrain yw'r Eglwys Gatholig Galdeaidd. Triga'r mwyafrif o'i ddilynwyr yn Irac, Iran, a Libanus.
Gellir olrhain ei hanes i'r eglwysi Nestoraidd yn Irac ac Iran o'r 5g i'r 14g. Sefydlwyd cysylltiad â'r Eglwys Babyddol ym 1551 pan deithiodd y Patriarch Yohannan Sulaqa i Rufain. Unodd yr Eglwys Galdeaidd â'r Eglwys Babyddol ym 1830. Hyd defnyddir, defnyddir litwrgi hynafol y Syriaid Dwyreiniol, ac hynny trwy gyfrwng y Syrieg.
Neallogaster choui
Gwas neidr o deulu'r Cordulegastridae (neu'r 'Gweision neidr torchog') yw'r Neallogaster choui. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Rhosydd Castell-du a Plas-y-Betws
Mae Rhosydd Castell-du a Plas-y-Betws wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 07 Rhagfyr 1995 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 18.05 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Platfform cyfrifiadurol
System neu adeiladwaith cyfrifiadurol yw platfform cyfrifiadurol sydd yn cyfuno caledwedd a system weithredu ac ar hynny gellir rhedeg rhaglen, meddalwedd neu broses.
Tolm Buirich
Mae Tolm Buirich yn gopa mynydd a geir ym mynyddoedd y Cairngorms yn Ucheldiroedd yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Corbett. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Age of The Dragons
Ffilm ffantasi llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Ryan Little yw Age of The Dragons a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Danny Glover, Larry Bagby, Vinnie Jones, Corey Sevier, David Morgan a Sofia Pernas. Mae'r ffilm Age of The Dragons yn 92 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ryan Little oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ryan Little ar 28 Mawrth 1971 yn Vancouver. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1999 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ryan Little nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Craiggowrie
Mae Craiggowrie yn gopa mynydd a geir ym mynyddoedd y Cairngorms yn Ucheldiroedd yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Corbett. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
A Dark Reflection
Ffilm ddrama yw A Dark Reflection a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
The Dutch Masters: Van Dyck
Ffilm ddogfen yw The Dutch Masters: Van Dyck a gyhoeddwyd yn 2000. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
A Dark Reflection
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
The Dutch Masters: Van Dyck
Mae'r ffilm The Dutch Masters: Van Dyck yn 50 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
A Dark Reflection
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
The Dutch Masters: Van Dyck
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gladiator sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott.
A Dark Reflection
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sir Frycheiniog
Roedd Sir Frycheiniog (Saesneg: Brecknockshire neu Breconshire) yn un o 13 o siroedd Cymru cyn ad-drefnu llywodraeth leol yn 1974‎. Roedd ei thiriogaeth yn gyfateb yn fras i ardal Brycheiniog, sy'n gorwedd yn sir Powys, yn bennaf, erbyn hyn.
bawd|canol|Sir Frycheiniog yng Nghymru (cyn 1974)
The Dutch Masters: Van Dyck
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Behind Two Guns
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Robert N. Bradbury yw Behind Two Guns a gyhoeddwyd yn 1924. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1924. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Nibelungen sef ffilm ffantasi Almaenig mewn dwy ran, gan Fritz Lang. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert N. Bradbury nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Abingdon-on-Thames
Saif ar lan Afon Tafwys, ac mae Afon Ock yn ymuno gyda Thafwys yn y dref. Yn 2007 roedd llifogydd ar afon Ock, ac effeithiwyd ar nifer o dai yng ngorllewin Abingdon. Mae Caerdydd 132.6 km i ffwrdd o Abingdon ac mae Llundain yn 83.5 km. Y ddinas agosaf ydy Rhydychen sy'n 9.2 km i ffwrdd.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 33,130.
Roedd rheilffordd i Abingdon, ond mae wedi cau ac mae'r orsaf agosaf heddiw yn Radley, dau filltir i ffwrdd.
Ugerevy 40/41
Ffilm ddogfen yw Ugerevy 40/41 a gyhoeddwyd yn 1940. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1940. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Abe Lincoln in Illinois sef ffilm Americanaidd am fywyd a gwaith Abraham Lincoln, gan John Cromwell.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gjentofte-Filmen
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Gunnar Wangel yw Gjentofte-Filmen a gyhoeddwyd yn 1937. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Poul Melgaard.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1937. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life of Emile Zola sef ffilm Americanaidd hanesyddol gan y cyfarwyddwr William Dieterle. Gunnar Wangel oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gunnar Wangel ar 1 Ionawr 1912.
The Kinsman
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Henry Edwards yw The Kinsman a gyhoeddwyd yn 1919. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1919. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Broken Blossoms sef ffilm fud rhamantus o Unol Daleithiau America gan yr Americanwr o dras Gymreig D. W. Griffith. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry Edwards ar 18 Medi 1882 yn Weston super Mare a bu farw yn Chobham ar 19 Rhagfyr 1972. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1915 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry Edwards nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Grugiar cyll
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Grugiar cyll (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: grugieir cyll) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Bonasa bonasia; yr enw Saesneg arno yw Hazel grouse. Mae'n perthyn i deulu'r Ffesantod (Lladin: Phasianidae) sydd yn urdd y Galliformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn B. bonasia, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ewrop.
Caiff ei fagu er mwyn ei hela.
Sir Faesyfed
bawd|Tarian y Sir hyd at 1996
Melysor brown
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Melysor brown (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: melysorion brown) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Lichmera indistincta; yr enw Saesneg arno yw Brown honeyeater. Mae'n perthyn i deulu'r Melysorion (Lladin: Meliphagidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Sir Faesyfed
Llandrindod oedd cartref hen Gyngor Sir Faesyfed. Cymerodd Cyngor Sir Powys rhai o'i adeiladau yn sgil ad-drefnu cynghorau sir Cymru.
Melysor brown
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn L. indistincta, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Awstralia.
Sir Faesyfed
Llanandras oedd y dref sirol hanesyddol.
Melysor brown
Teulu
Mae'r melysor brown yn perthyn i deulu'r Melysorion (Lladin: Meliphagidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Sir Faesyfed
bawd|canol|Sir Faesyfed yng Nghymru (cyn 1974)
Wrddymbre
Pentref yng nghymuned Willington Wrddymbre, bwrdeistref sirol Wrecsam, Cymru, yw Wrddymbre (Saesneg: Worthenbury).
Saif ar ochr ddwyreiniol afon Dyfrdwy ym Maelor Saesneg, yn agos i'r ffîn a Lloegr. Yma mae'r ganran isaf o siaradwyr Cymraeg yn sir Wrecsam, gyda 88.81% heb wybodaeth o'r iaith yn 2001.
Inés Álvarez Fernández
Mae Inés Álvarez Fernández (ganwyd 1969) yn fotanegydd nodedig a aned yn Sbaen. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Universidad Nacional de Colombia.
Wrddymbre
Cysegrwyd eglwys Wrddymbre i Sant Deiniol; mae'n adeilad cymharol ddiweddar, yn dyddio o 1939. I'r de o'r pentref, roedd Plas Emral, cartref teulu dylanwadol Puleston, a ddymchwelwyd yn 1936.
Inés Álvarez Fernández
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Clychlys ymledol
Mae'r dail yn syml a bob yn ail; ceir blodau deuryw ar ffurf siap clychau hirion o liw glas. Ceir euron hefyd yn eu tymor.
Lucile Passavant
Fe'i ganed ym Mharis a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Ffrainc.
Bu farw yn Poissy.
Cefn, Wrecsam
Cymuned ym mwrdeistref sirol Wrecsam yw Cefn Mawr. Mae'r pentrefi yn y gymuned yn cynnwys Cefn Mawr ac Acrefair, a phentrefi bychain Pen-y-bryn, Newbridge, Plasmadog a Rhosymedre. Lleolir y gymuned ychydig i'r de o Riwabon, ar lan ogleddol Afon Dyfrdwy.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Rhosydd Llanddona
Mae Rhosydd Llanddona wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 11 Mawrth 2011 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 25.2 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Palec Boży
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Antoni Krauze yw Palec Boży a gyhoeddwyd yn 1973. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Pwyl. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg a hynny gan Antoni Krauze a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Zygmunt Konieczny.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Marian Opania.
Rhosydd Llanddona
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Palec Boży
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1973. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Exorcist sef ffilm arswyd Americanaidd gan William Friedkin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,350 o ffilmiau Pwyleg wedi gweld golau dydd. Jan Hesse oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Janina Niedźwiecka sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
The World of Wonderful Reality
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Henry Edwards yw The World of Wonderful Reality a gyhoeddwyd yn 1924. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Henry Edwards.
Palec Boży
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antoni Krauze ar 4 Ionawr 1940 yn Warsaw a bu farw yn yr un ardal ar 21 Rhagfyr 2020. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg yn Academi'r Celfyddydau Cain, Warsaw.
Colette Hughes
Ymgyrchydd elusennol yw Colette Hughes sydd wedi'i chydnabod am ei chyfraniad i'r gwaith adfer yn Rwanda yn dilyn yr hil-laddiad yno yn 1994. Magwyd hi mewn gwersyll i ffoaduriaid yn ne Uganda wedi i'w theulu orfod ffoi o Rwanda pan oedd yn 8 oed. Fe wnaeth Mike, ei gŵr, a hithau gyfarfod yn Abertawe tra oedd yn astudio yno ar ddiwedd y 1970au. Mae'r ddau wedi treulio blynyddoedd yn cynorthwyo gydag adferiad Rwanda yn dilyn yr hil-laddiad yno, gan sefydlu'r Rwanda/UK Goodwill Organisation (RUGO) yn 2002. Buont yn cynllunio prosiectau ailadeiladu ar gyfer Rwanda tra oedd y ddau ohonynt yn gweithio yn llawn amser a chynhaliwyd cyfarfodydd cyntaf RUGO ar eu haelwyd. Bu'r ddau yn byw yn Rwanda am gyfnod ar ôl 2002, lle bu Mike (peiriannydd siartredig o ran ei alwedigaeth) yn gynghorydd i'r Llywodraeth yno.
The World of Wonderful Reality
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Colette Hughes
Cafodd Colette a Mike Hughes eu henwebu am Wobr Dewi Sant yn y Dosbarth Rhyngwladol yn 2018. Yn 2019, i nodi 25 mlynedd ers yr hil-laddiad yn Rwanda, rhoddodd Colette a Mike araith gyweirnod o dan y pennawd 'Remembering Rwanda' mewn digwyddiad i nodi Dydd Coffa yr Holocost yn Neuadd Dinas Caerdydd, a chyflwynwyd gwobr Points of Light iddynt yr un flwyddyn. Cafodd Colette hefyd ei henwi ar restr 'Brilliant, Black and Welsh: A celebration of 100 African Caribbean and African Welsh People' a gyhoeddwyd gan Wales Online yn 2018.
The World of Wonderful Reality
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1924. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Nibelungen sef ffilm ffantasi Almaenig mewn dwy ran, gan Fritz Lang. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry Edwards ar 18 Medi 1882 yn Weston super Mare a bu farw yn Chobham ar 19 Rhagfyr 1972. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1915 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry Edwards nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Palec Boży
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antoni Krauze nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhosydd Llanddona
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Libertine Rwsiaidd
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Ari Matikainen yw Libertine Rwsiaidd a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn y Ffindir. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwseg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Janne Haavisto.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,700 o ffilmiau Rwseg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Harri Ylönen sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ari Matikainen ar 1 Ionawr 1970.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ari Matikainen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Turtur dorchog adeinwen
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Turtur dorchog adeinwen (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: turturod torchog adeinwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Streptopelia reichenowi; yr enw Saesneg arno yw White-winged collared dove. Mae'n perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae) sydd yn urdd y Columbiformes.
Dosbarth JA (Rheilffordd Seland Newydd)
Roedd locomotifau Dosbarth JA (Rheilffordd Seland Newydd) yn locomotifau stêm 4-8-2. Adeiladwyd 35 ohonynt yng Ngweithdai Hillside, Dunedin rhwng 1946 a 1956, ac 16 gan Gwmni North British ym 1951. Roeddent y locomotifau stêm olaf adeiladwyd ar gyfer Rheilffordd Seland Newydd. Disodlwyd locomotifau stêm gan diesel yn raddol, hyd at y diwedd ar 26 Hydref 1971 ac roedd 9 locomotifau dosbarth JA yn weddill erbyn y dyddiad hwnnw.
Turtur dorchog adeinwen
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. reichenowi, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r turtur dorchog adeinwen yn perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Dosbarth JA (Rheilffordd Seland Newydd)
Pwys y locomotif yw 69.1 tunell, a’r tender 40.35 tunell. Hyd y ddau oedd 66’ 11”. Mae 2 silinder. Maint y grât yw 39 troedfedd sgwâr. Mae’r tender yn dal 6 tunell o lo a 4000 galwyn o ddŵr. Mae locomotifau y dosbardd wedi cyrraedd 70 milltir yr awr ar Ynys y De ger Christchurch.
Surat
Porthladd yn nhalaith Gujarat yn India yw Surat (Gujarateg: સુરત). Roedd poblogaeth yr ardal ddinesig yn 2007 tua 4 miliwn. Sutat yw dinas ail-fwyaf Gujarat a'r nawfed o ran maint yn India. Saif y ddinas ar Afon Tapti.
Yn ôl traddodiad lleol, sefydlwyd y ddinas ym mlynyddoedd olaf y 15g. Yn 1514 disgrifiodd y teithiwr Portiwgeaidd Duarte Barbosa y ddinas fel porthladd pwysig. Yn ystod cyfnod Ymerodraeth y Mughal, Surat oedd porthladd pwysicaf yr ymerodraeth pan oedd Akbar, Jahangir a Shah Jahan ar yr orsedd.
Dosbarth JA (Rheilffordd Seland Newydd)
Locomotifau mewn Cadwraeth
JA1250 (Hillside) ar Reilffordd Glenbrook, ger Auckland; gweithredol.
Surat
Prif ddiwydiannau Surat yw tecstitlau a diewmwntau; caiff 92% o ddiemwntau'r byd eu torri a'u gloywi yn Surat. Yn y blynyddoedd diwethaf mae tŵf economaidd Surat wedi bod ymhlith yr uchaf yn India, 11.5% yn 2008.
bawd|250px|dim|Fersiwn llai o [[Tŵr Eiffel|Dŵr Eiffel, Surat]]
Dosbarth JA (Rheilffordd Seland Newydd)
Locomotifau mewn Cadwraeth
JA1260 (Hillside) ar Reilffordd Plains, Tinwald; gweithredol.
JA1267 (Hillside) gyda Mainline Steam yn Auckland; mewn storfa.
JA1271 (Hillside) gyda Steam Incorporated yn Paekakariki; gweithredol.
Tour de France 1909
Tour de France 1909 oedd y seithfed Tour de France. Fe'i cynhaliwyd o 5 Gorffennaf i 1 Awst 1909. Roedd y ras 4,498 kilomedr (2,794.9 milltir) o hyd dros 14 cymal.
Dosbarth JA (Rheilffordd Seland Newydd)
Locomotifau mewn Cadwraeth
JA1274 (Hillside) yn Amgueddfa’r Cyfanheddwyr, Dunedin.
Tour de France 1909
Ni gystadlodd cyn-enillwr 1907 ac 1908, Lucien Petit-Breton, ac o'r herwydd, François Faber, a daeth yn ail y flwyddyn gynt, oedd y ffefryn i ennill y ras, aeth Faeber ymlaen i ennill 6 o'r 14 cymal gan ennill y ras yn hawdd.
Dosbarth JA (Rheilffordd Seland Newydd)
Locomotifau mewn Cadwraeth
JA1275 (North British) gyda Mainline Steam yn Auckland.
Du Skønne Land
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Gunnar Wangel yw Du Skønne Land a gyhoeddwyd yn 1947. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Gunnar Wangel.
Tour de France 1909
Ar ôl y cymal cyntaf, y Belgwr Cyrille van Hauwaert oedd yn arwain y ras, y tro cyntaf yn hanes y Tour nad oedd Ffrancwr yn arwain, cymerodd Faber drosodd yr arweiniad ar yr ail gymal a deliodd hi hyd y diwedd gan wneud y Tour yma y cyntaf erioed i beicio a chael ei hennil gan Ffrancwr.
Du Skønne Land
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1947. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Out of the Past sy’n ffilm am dditectif breifat yn newid ei waith, gan Jacques Tourneur. Gunnar Wangel oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gunnar Wangel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhestr o rydwelïau'r corff dynol
bawd|350px|Rhydwelïau'r corff dynnol gan [[Vesalius (1543)]] Dyma restr o rydwelïau'r corff dynol:
Notus, Idaho
Dinasoedd yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Notus, gan gynnwys:
Tudur Fychan
Un o deulu Tuduriaid Môn oedd Tudur Fychan neu Tudur ap Goronwy, Arglwydd Penmynydd (ganwyd tua 1310 ym Mheniarth; bu farw 1367). Roedd yn fab i Goronwy ap Tudur Hen o Drecastell a Gwerfyl ferch Madog.
Priododd a Margaret ferch Thomas a chawsant o leiaf bedwar mab: Goronwy ap Tudur Fychan, Rhys ap Tudur, Gwilym ap Tudur a Maredudd ap Tudur. Pan aeth Owain mab Maredudd i Lundain, cymerodd enw ei daid i'w alw ei hun yn Owain Tudur yn hytrach nag Owain ap Maredudd.
Canodd Iolo Goch farwnad iddo.
Lotanna
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Toka McBaror yw Lotanna a gyhoeddwyd yn 2017. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Lotanna ac fe’i cynhyrchwyd yn Nigeria. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ama K. Abebrese, Liz Benson a Victor Olaotan.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Toka McBaror nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Through The Valley of Shadows
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Laurence Trimble yw Through The Valley of Shadows a gyhoeddwyd yn 1914. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Florence Turner. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1914. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Cabiria sef ffilm epig am ryfel o’r Eidal gan Giovanni Pastrone.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Laurence Trimble ar 15 Chwefror 1885 yn Robbinston, Maine a bu farw yn Woodland Hills ar 7 Chwefror 2013. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1910 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Bardon Hill
Bryn yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Bardon Hill.
Through The Valley of Shadows
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Laurence Trimble nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sir Gaernarfon
Sir yng ngogledd-orllewin Cymru yw Sir Gaernarfon. Ffurfiwyd y sir ym 1284 trwy uno cantrefi Arfon, Arllechwedd a Llŷn. Defnyddiwyd Sir Weinyddol Caernarfon ar gyfer llywodraeth leol rhwng 1889 a 1974 pan adrefnwyd llywodraeth leol yng Nghymru. Heddiw, caiff tiriogaeth y sir ei gweinyddu gan gynghorau Gwynedd a Sir Conwy. Cofrestrwyd baner swyddogol ar gyfer y sir yn 2012.
Bu peth newid yn ffiniau'r sir yn 1895, pan symudwyd y rhannau hynny o blwyf Beddgelert a arferai fod yn Sir Feirionnydd, sef y tir i'r de a'r dwyrain o'r Afon Gwynant/Afon Glaslyn i fod yn rhan o Sir Gaernarfon. Roedd plwyf Llysfaen a threfgordd Eirias ym mhlwyf Llandrillo-yn-Rhos yn ynys fach o Sir Gaernarfon o fewn ffiniau Sir Ddinbych hyd 1922, pan unwyd hwy â gweddill Sir Ddinbych.
Dros y blynyddoedd bu rhai yn ceisio dadlau bod Ynys Enlli yn rhan o Sir Benfro ond ni chafwyd unrhyw gyfiawnhad dros y fath honiad, a dichon mai ymdrech imosgoi talu trethi'r sir oedd y tu ôl i'r awgrym.
bawd|canol|Sir Gaernarfon yng Nghymru
Accrington
Tref yn Swydd Gaerhirfryn, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Accrington. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Hyndburn.
Neallogaster lunifera
Gwas neidr o deulu'r Cordulegastridae (neu'r 'Gweision neidr torchog') yw'r Neallogaster lunifera. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Accrington
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Accrington boblogaeth o 35,456.
Mae Caerdydd 258.3 km i ffwrdd o Accrington ac mae Llundain yn 292.1 km. Y ddinas agosaf ydy Preston sy'n 22 km i ffwrdd.
Pen-y-bryn
Gallai Pen-y-bryn neu Penybryn (weithiau hefyd Pen y Bryn) gyfeirio at un o sawl peth:
Internet: o Filme
Ffilm gomedi yw Internet: o Filme a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd ym Mrasil.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Rafinha Bastos, Mauricio Meirelles, Mr. Catra, PC Siqueira, Paulo Serra, Priscila Marinho, Gabi Lopes, Christian Figueiredo, Whindersson Nunes, Felipe Castanhari, Júlio Cocielo, Cauê Moura, Tulio Borgias, Lucas Olioti, Victor Meyniel, Thaynara Og a Rafael Lange. Mae'r ffilm Internet: o Filme yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Clychlys Cernyw
Mae'r dail yn syml a bob yn ail; ceir blodau deuryw ar ffurf siap clychau hirion o liw glas. Ceir euron hefyd yn eu tymor.
Acle
Tref a phlwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Acle. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Broadland.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 2,824.
Barkby
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Barkby.
War and Peace of Mind
Ffilm ddogfen am ryfel gan y cyfarwyddwr Ari Matikainen yw War and Peace of Mind a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn y Ffindir.
Mae'r ffilm War and Peace of Mind yn 72 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ari Matikainen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Ca
Mae The Ca yn gopa mynydd a geir ym mynyddoedd y Cairngorms yn Ucheldiroedd yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Corbett. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Comelinid
Grŵp mawr o blanhigion blodeuol monocotyledonaidd yw'r comelinidau (Saesneg: commelinids). Fe'u nodweddir gan gyfansoddion anarferol yn eu cellfuriau sy'n fflwroleuol mewn golau uwchfioled. Mae'r grŵp yn cynnwys nifer o blanhigion o bwysigrwydd economaidd megis palmwydd, bananas, sinsir a grawnfwydydd fel gwenith, indrawn a reis.
Urddau a theuluoedd
Mae'r comelinidau'n cynnwys 4 urdd a 31 o deuluoedd yn ôl y system APG III:
Piżama
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwr Antoni Krauze yw Piżama a gyhoeddwyd yn 1971. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Pwyl. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Antoni Krauze.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Stanisława Celińska.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1971. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Clockwork Orange sef ffim wyddonias, ddistopaidd am drosedd gan y cyfarwyddwr ffilm Stanley Kubrick. Sławomir Idziak oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antoni Krauze ar 4 Ionawr 1940 yn Warsaw a bu farw yn yr un ardal ar 21 Rhagfyr 2020. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg yn Academi'r Celfyddydau Cain, Warsaw.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antoni Krauze nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Neallogaster ornata
Gwas neidr o deulu'r Cordulegastridae (neu'r 'Gweision neidr torchog') yw'r Neallogaster ornata. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
One Direction: Where We Are - The Concert Film
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Paul Dugdale yw One Direction: Where We Are - The Concert Film a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Cafodd ei ffilmio ym Milan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan One Direction. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Mae'r ffilm One Direction: Where We Are - The Concert Film yn 96 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Paul Dugdale ar 1 Ionawr 1980.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Paul Dugdale nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Magdalena Sawicka
Mae Magdalena Sawicka (ganwyd:  1969) yn fotanegydd nodedig a aned yng Ngwlad Pwyl.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Saline, Michigan
Dinas yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Saline, gan gynnwys:
Ålborg Og Rebild
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Gunnar Wangel yw Ålborg Og Rebild a gyhoeddwyd yn 1948. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Gunnar Wangel.