cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
More Than a Secretary
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Edward Green ar 11 Gorffenaf 1889 yn Perris a bu farw yn Hollywood ar 9 Medi 1984.
FCAR
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn FCAR yw FCAR a elwir hefyd yn Fc fragment of IgA receptor (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 19, band 19q13.42.
More Than a Secretary
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
FCAR
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn FCAR.
Generation Terrorists
Albwm cyntaf y band Cymreig, Manic Street Preachers yw Generation Terrorists. Rhyddhawyd ef ar 10 Chwefror 1992.
Gwimilio
Mae Gwimilio (Ffrangeg: Guimiliau) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Gweler hefyd
Cymunedau Penn-ar-Bed
Creed
Grŵp roc amgen yw Creed. Sefydlwyd y band yn Tallahassee yn 1994. Mae Creed wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Attic Records, Wind-up Records.
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Jean II, brenin Ffrainc
Brenin Ffrainc o 1356 hyd 1364 oedd Ioan II o Ffrainc (Ffrangeg: Jean II le Bon) (26 Ebrill 1319 – 8 Ebrill 1364), a elwir hefyd yn Ioan Dda (Jean le Bon). Roedd yn enedigol o Le Mans, Sarthe, Ffrainc.
Cafodd ei ddal gan y marchog o Gymro Syr Hywel y Fwyall ym mrwydr Poitiers, 1356.
Langoed
Mae Langoed (Ffrangeg: Langouet) yn gymuned yn department Il-ha-Gwilen (Ffrangeg: d'Ille-et-Vilaine), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code 35146
Gorsaf danddaearol Baker Street
Gorsaf Rheilffordd Danddaearol Llundain yw gorsaf Baker Street. Fe'i lleolir yn Ninas Westminster yng nghanol Llundain. Saif ar y Bakerloo Line, y Circle Line, y Hammersmith & City Line, y Jubilee Line a'r Metropolitan Line
Fe'i hagorwyd yn 1863. Roedd yn un o'r gorsafoedd gwreiddiol y Metropolitan Railway, y rheilffordd danddaearol cyntaf y byd.
Basil L. Plumley
Milwr o Americanwr oedd Basil L. Plumley (1 Ionawr 1920 – 10 Hydref 2012). Roedd yn enwog am ei ran ym Mrwydr Ia Đrăng ym 1965 tra'n Uwch-Ringyll (command sergeant major) yn y Bataliwn 1af, 7fed Gatrawd Gafalri Byddin yr Unol Daleithiau yn ystod Rhyfel Fietnam. Cafodd ei ganmol gan y Cadfridog Hal Moore yn ei lyfr We Were Soldiers Once...And Young (1992). Portreadwyd Plumley gan Sam Elliott yn y ffilm We Were Soldiers (2002).
Canhwyll Marchogyon
Llyfr ac astudiaeth lenyddol, Gymraeg gan Sioned Davies a Peter Wynn Thomas (Golygyddion) yw Canhwyll Marchogyon: Cyd-Destunoli Peredur. Gwasg Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny ar 20 Rhagfyr 2000. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print ac ar gael.
Gorsaf danddaearol Elephant & Castle
Gorsaf Rheilffordd Danddaearol Llundain yw gorsaf Elephant & Castle. Fe'i lleolir yn Mwrdeistref Llundain Southwark ger glan ddeheuol Afon Tafwys, i'r de o ganol Llundain. Saif ar y Bakerloo Line a'r Northern Line.
Canhwyll Marchogyon
Disgrifiad byr
Astudiaeth gynhwysfawr o chwedl Peredur (un o'r Tair Rhamant) yn cynnwys chwe erthygl Gymraeg ac un Saesneg gan ysgolheigion cydnabyddedig yn archwilio hanes llawysgrifol, iaith ac arddull, ynghyd â chyd-destun cymdeithasol ac Ewropeaidd y testun.
Botwm Crys yn cadw lle
Devarim
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Amos Gitai yw Devarim a gyhoeddwyd yn 1995. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Zihron Devarim ac fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc ac Israel. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Gwas neidr gwyrdd
Rhywogaeth o weision neidr ydy'r Gwas neidr gwyrdd (Lladin: Anax junius; Saesneg: green darner) sy'n perthyn i deulu'r Aeshnidae. Mae i'w weld yng Nghymru a gwledydd Prydain ac mae'n un o weision neidr mwyaf cyffredin Gogledd America ac yn y de, hyd at Panama. Mae'n fudwr da, a gall deithio cryn bellter - o ogledd UDA i lawr i Fecsico. Mae hefyd i'w gael yn y Caribî, Tahiti, ac Asia o Japan hyd at Tsieina.
Syr Hywel y Fwyall
Roedd Syr Hywel y Fwyall neu Syr Hywel ap Gruffudd (fl. 1330 - 1381), yn farchog o Gymro a Chwnstabl (ceidwad) Castell Cricieth. Roedd yn ymladdwr dewr oedd yn enwog yn ei ddydd. Ei ddewis arf oedd y fwyell.
Lanhelen
Mae Lanhelen (Ffrangeg: Lanhélin) yn gymuned yn department Il-ha-Gwilen (Ffrangeg: d'Ille-et-Vilaine), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Nos Ystwyll (drama)
bawd|Clawr y llyfr Comedi gan William Shakespeare yw Nos Ystwyll (Saesneg Twelfth Night or What you will).
Syr Hywel y Fwyall
Ei hanes
Roedd Syr Hywel yn enwog iawn am ei gampau fel capten ym myddin y Tywysog Du ym mrwydr Poitiers (1356). Yn ôl traddodiad daliodd Jean Dda, brenin Ffrainc yno. Cafodd Syr Hywel lwfans bwyd iddo ef ei hun a'i fwyell enwog yn ogystal, rhenti melinau yng Nghaer ac, yn ddiweddarach, gwnstabliaeth Castell Cricieth, i gyd gan y tywysog yn ddiolch iddo am ei wrhydri. Mae'n debyg mai oherwydd iddo dorri barf brenin Ffrainc â'i fwyell y cafodd y llysenw "Syr Hywel y Fwyall".
Llyn Eiddew-mawr
Mae Llyn Eiddew-mawr neu Llyn Eiddew Mawr yn llyn yng Ngwynedd.
Lanhelen
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Llyn Eiddew-mawr
Saif y llyn, sydd ag arwynebedd o 22 acer, i'r dwyrain o bentref Talsarnau a fymryn i'r gorllewin o gopaon Moel Ysgyfarnogod a Craig Ddrwg yn y Rhinogau. Caiff ei ddefnyddio ar gyfer cyflenwi dŵr ac ar gyfer pysgota. Mae llyn arall, llawer llai, Llyn Eiddew-bach gerllaw. Mae'r nant sy'n llifo o'r llyn yn ymuno ag Afon Artro gerllaw Cwm Bychan.
Syr Hywel y Fwyall
Cyfeiriadau gan y beirdd
Canodd Iolo Goch gywydd i Syr Hywel tua'r flwyddyn 1376. Canodd Gruffudd Gryg gywydd i Einion ap Gruffudd, brawd Syr Hywel.
Llyn Eiddew-mawr
I'r dwyrain o Lyn Eiddew Mawr ceir Llyn Du, llyn bychan dan glogwynni Craig Ddrwg.
Syr Hywel y Fwyall
Cyfeiriadau gan y beirdd
Erys ar glawr marwnadau iddo gan Ruffudd ap Maredudd a Rhisierdyn.
Gwas neidr gwyrdd
Mae'n un o'r gweision neidr mwyaf: gall yr oedolyn gwryw dyfu hyd at 76 mm gyda lled adenydd o 80 mm.
Mae'r fenyw yn dodwy mewn tyfiant ar lan llyn neu bwll - o dan wyneb y dŵr.
Devarim
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Amos Gitai, Menahem Golan, Riki Gal, Assi Dayan, Lia Koenig, Azaria Rapaport, Sharon Hacohen, Michal Zoharetz a Samuel Calderon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Amos Gitai ar 11 Hydref 1950 yn Haifa. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1973 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Califfornia, Berkeley.
Hychan
bawd|Llanychan, rhwng [[Rhewl a Gellifor, Rhuthun, Sir Ddinbych (Cyfeirnod OS: SJ 114621).]] Sant a gŵr Cristnogol oedd Hychan a fu'n byw yn yr hyn a elwir heddiw yn Llanychan, ger Dinbych tua 450 OC; roedd ganddo hefyd gysylltiad gydag ardal Llanfarian, Aberystwyth.
Yn Cognacio Brychan, De Situ Brecheniauc ac yn llawysgrif "Achresi Eglwys Crist MS 20", dywedir ei fod yn un o feibion Brychan, brenin a sant (fl. 5g), sefydlwr teyrnas Brycheiniog (yn ne-ddwyrain canolbarth Cymru) yn ôl y traddodiad. Dethlir ei ddydd mabsant ar 8 Awst.
Ceir dwy eglwys wedi'u henwi ar ei ôl.
Llanychan, Rhuthun
Sonir am Llanychan yn gyntaf yng 'Nghofnodion Treth Norwich' yn 1254. Mae ei llan gylchog uchel yn nodedig iawn ac yn brawf y bu yma unwaith Eglwys Geltaidd, gynharach. Mae Eglwys Sant Hychan yn debyg iawn o ran arddull i Eglwys Sant Cynhafal, ond ei bod yn llawer llai ac nid oes iddi ddau gorff, nodwedd bensaernïol gyffredin iawn yn Nyffryn Clwyd. Yn y 16g ceir y sillafiad 'Llan Hichen'.
Llanfarian, Aberystwyth
Eglwys fechan yng nghymuned Llanfarian yw Eglwys Sant Hychan. Cofnodir ei henw hefyd fel Llanychaiarn. Mae hanner ei mynwent yn gron. Fe'i lleolir tua 350m i'r de o Gastell Tan-y-Bwlch (castell gwreiddiol Aberystwyth) a godwyd yn wreiddiol yn 1110; mae'n bosibl i'r eglwys gael ei chodi ar yr un pryd, neu'n gynharach, ond nid oedd plwyf Sant Hychan yn bodoli yn yr Oesoedd Canol, dim ond 'capel' a berthynai i Lanbadarn Fawr.
Y Croesgadau
Roedd y Croesgadau yn gyfres o ymgyrchoedd milwrol a ymladdwyd gan Gristnogion o orllewin Ewrop draw yn y Dwyrain Canol yn yr Oesoedd Canol, sef rhwng diwedd yr unfed ganrif ar ddeg a diwedd y drydedd ganrif ar ddeg. Eu pwrpas oedd adfeddiannu'r Tiroedd Sanctaidd, gan gynnwys lleoedd cysegredig Palesteina oddi ar y Mwslimiaid. Roedd y tiroedd hyn yn bwysig i Gristnogion oherwydd dyma lle'r oedd Cristnogaeth wedi cychwyn, ac ar ddiwedd yr unfed ganrif ar ddeg cyhoeddodd y Pab bod angen achub y Tir Sanctaidd rhag rheolaeth gan Fwslemiaid. At ei gilydd dyma gychwyn cyfnod pan ymladdwyd wyth croesgad bwysig. Bu sawl ymgyrch gan Gristnogion i recriwtio pobl i ymladd yn y Croesgadau a dyma oedd pwrpas taith Gerallt Gymro drwy Gymru yn 1188. Roedd Jeriwsalem yn fan ymladd allweddol rhwng Cristnogion a Mwslimiaid ac yn bwysig i’r ddwy grefydd. Yn ystod yr Oesoedd Canol daeth Jeriwsalem, a mannau cysegredig eraill ym Mhalesteina, yn gyrchfannau pwysig i bererinion Cristnogol gan mai'r rhain oedd y tiroedd lle'r oedd Iesu Grist wedi byw. Cydnabyddir saith croesgad hanesyddol ond mae eu diffinio felly yn tueddu i anwybyddu'r ffaith bod hon yn broses barhaol, gyda'r croesgadau "swyddogol" yn cynrychioli penllanw neu drobwynt yn ei hanes.
Rhesymeg
bawd|Paentiad olew gan Ludwig Seitz (1844–1908) Ffydd a rheswm yn un. Sylwer ar [[Thomas Aquinas|Sant Thomas Aquinas yn addysgu yn y cefn a'r ysgrifen: "divinarum veritatum splendor, animo exceptus, ipsam juvat intelligentiam", gan Pab Leo XIII (Aeterni Patris). Galleria dei Candelabri, y Fatican. ]]
Ffrynt Rhyddid Cenedlaethol De Fietnam
250px|bawd|Baner y Ffrynt Rhyddid Cenedlaethol, a fabwysiadwyd ym 1960. Mudiad gwleidyddol a byddin yn Ne Fietnam a Chambodia oedd Ffrynt Rhyddid Cenedlaethol De Fietnam neu'r Việt cộng oedd yn ymladd yr Unol Daleithiau a llywodraeth De Fietnam yn ystod Rhyfel Fietnam. Daeth o dan strwythur filwrol Byddin Pobl Fietnam, lluoedd arfog Gogledd Fietnam.
Rhesymeg
Gallu dyn i feddwl mewn ffordd arbennig ydy rhesymeg; troi tybiaethau a damcaniaethau'n gasliad neu'n benderfyniad. Mewn geiriau eraill, dyma'r drefn mae pobl rhesymol yn cynnig rhesymau neu eglurhad dros "achos ac effaith".
Defnyddir y gair "rheswm" hefyd yn fwy llac, fel gair sy'n cyfiawnhau rhywbeth sydd wedi'i ddweud neu ei wneud, e.e. "Dyna'r rheswm pam nad af yno."
Mae rhesymu'n unigryw i'r natur ddynol ac yn un o ddiffiniadau'r bod dynol. Bellach, cysylltir y gair gyda'r arferiad o ddod i'r penderfyniad cywir gan gyrff sydd mewn awdurdod a sefydliadau addysg. Oherwydd hyn, mae llawer o gyrff eraill yn ceisio hawlio eu defnydd o reswm er mwyn gwella eu delwedd neu fod yn rhan dderbyniol o gymdeithas e.e. cyrff sy'n ymwneud g emosiwn, Yr Ocwlt a ffydd. Gellir edrych ar y tair disgyblaeth hyn fel gwrthwyneb i reswm.
Y Croesgadau
Cefndir
Roedd cyfuniad o resymau gwleidyddol, economaidd a chymdeithasol am y croesgadau;
Yn gryno, roedd Cristnogion a Mwslimiaid yn cymryd rhan yn eiddgar mewn ymgyrchoedd i ladd a dinistrio ar raddfa enfawr, a hynny’n bennaf er mwyn cred a choncwest grefyddol mewn ymgais i sicrhau goruchafiaeth.
Y Groesgad Gyntaf
Ymladdwyd y Groesgad Gyntaf o 1095 i 1099. Fe'i lansiwyd dan oruchwyliaeth a nawdd y Babaeth. Arweiniodd Pedr y Meudwy fyddin yn erbyn lluoedd Kilij Arslan, swltan Nisé, ond cafodd ei drechu. Y flwyddyn ganlynol cipiodd y Croesgadwyr Nisé a threchwyd Kilij ym mrwydr Dorylé. Roedd 1098 yn flwyddyn gofiadwy i'r goresgynwyr; cipiwyd Edessa ac Antioch a chrëwyd taleithiau Croesgadwrol ynddynt, a chafodd byddin Fwslimaidd dan arweinyddiaeth Karbouka o ddinas Mosul ei threchu. Yn 1099 cipiwyd Caersalem a Thripoli. Yn y Ddinas Sanctaidd ei hun coronwyd y fuddugoliaeth â chyflafan ddychrynllyd, gyda'r trigolion, yn Iddewon, Cristnogion Uniongred a Mwslemiaid yn ddi-wahân, yn cael eu targedu.
Y Drydedd Groesgad
Cwymp dinas Caersalem i Saladin yn 1187 oedd y sbardun a arweiniodd at gyhoeddi'r Drydedd Groesgad yn 1189. Yr arweinwyr oedd Phylip II Awgwstws o Ffrainc, yr Ymerawdwr Glân Rhufeinig Ffrederic Barbarossa a Rhisiart Lewgalon o Loegr. Parhaodd hyd 1192.
Y Bedwaredd Groesgad
Yr amcan wrth lansio'r Bedwaredd Groesgad (1202 - 1204) oedd cipio'r Aifft, ond roedd yr amgylchiadau yn erbyn hynny, ac yn y diwedd anrheithiwyd un o ddinasoedd pwysicaf y byd Cristnogol gan y Croesgadwyr annisgybledig, sef Caergystennin.
Y Croesgadau Olaf
Methiannau trychinebus fu pob un o'r tair croesgad olaf yn ystod y 13g. Erbyn 1291 roedd caer hollbwysig Acre ym Mhalesteina, amddiffynfa olaf y Croesgadwyr yn y Lefant, wedi cwympo, ac roedd y Croesgadau ar ben.
Arwyddocâd y Croesgadau
Agorodd y Croesgadau ffenestr newydd i'r Gorllewin ar ddysg y Groegiaid. Daeth llawysgrifau gweithiau gan Aristotlys ac eraill i orllewin Ewrop ac roedd hyn yn sail i'r adfywiad dysg a welwyd yn ystod y Dadeni Dysg. Cyfoethogwyd Ewrop gan fathemateg y Mwslimiaid, yn arbennig ym maes algebra (a oedd yn ddieithr i Ewropeaid cyn hynny). Daeth Ewrop hefyd dan ddylanwad syniadau’r Arabiaid am feddygaeth, gwyddoniaeth, athroniaeth a chelfyddyd. Daeth croesgadwyr â pherlysiau gwerthfawr yn ôl gyda nhw o’r Dwyrain Canol hefyd, sef nytmeg a sinamon, siwgr a chotwm.
Ffrynt cyffredin
Cynghrair gwleidyddol rhwng grwpiau, lluoedd, neu ddiddordebau gwahanol yw ffrynt cyffredin er mwyn ennill nod debyg neu i wrthwynebu gelyn gyffredin.
Abaty Hendy-gwyn ar Daf
Abaty Sistersiaidd yng nghymuned Llanboidy, Sir Gaerfyrddin, Cymru, oedd Abaty Hendy-gwyn ar Daf (Saesneg: Whitland Abbey). Saif ar lan Afon Gronw i'r gogledd o dref Hendy-gwyn ar Daf. Yr enw arferol ar yr abaty yn yr Oesoedd Canol oedd Y Tŷ Gwyn ar Daf neu Y Tŷ Gwyn.
250px|bawd|dim|Safle Abaty Hendy-gwyn ar Daf
Gwylan (gwahaniaethu)
Un o adar y môr yw gwylan Gallai gyfeirio hefyd at:
Abaty Hendy-gwyn ar Daf
Hanes
Sefydlwyd yr abaty ar 16 Medi 1140 gan fynachod o Abaty Clairvaux. Yn 1144 oedd ger Trefgarn Fechan ger Hwlffordd. Symudodd i Hendy-gwyn tua 1155, wedi i John o Torrington roi safle iddi. Sefydlwyd nifer o abatai eraill yng Nghymru gan fynachod o Hendy-gwyn. Methiant oedd yr ymgais gyntaf yn Abaty Cwm-hir yn 1143. Yn 1164 sefydlwyd Abaty Ystrad Fflur gan fyneich o Hendy-gwyn, yna sefydlwyd Abaty Ystrad Marchell yn 1170, ac Abaty Cwm-hir eto yn 1176, yn llwyddiannus y tro hwn.
Gwylan (gwahaniaethu)
Ceir sawl rhywogaeth o wylanod, yn cynnwys:
Abaty Hendy-gwyn ar Daf
Hanes
Er mai sefydliad Normanaidd oedd Hendy-gwyn yn wreiddiol, cymerodd Rhys ap Gruffudd, tywysog Deheubarth, yr abaty dan ei adain, a rhoddodd lawer o diroedd iddo. Yn Hendy-gwyn y treuliodd mab Rhys, Maredudd, ei oes fel mynach wedi iddo gael ei ddallu ar orchymyn Harri II, brenin Lloegr tra'n wystlon yn Lloegr. Roedd Cadwgan o Landyfai yn abad yn nechrau'r 13g. Daeth yn sefydliad trwyadl Gymreig a fu'n gefnogol iawn i ymdrechion tywysogion Cymru i gadw annibyniaeth y wlad. Ond taliodd y pris am ei gefnogaeth yn 1257 pan gafodd ei anrheithio gan filwyr Seisnig a lladd llawer o'r brodyr.
B. B. King
Canwr, gitarydd a cherddor Americanaidd oedd Riley B. King (16 Medi 1925 – 14 Mai 2015), neu B.B. King.
Abaty Hendy-gwyn ar Daf
Hanes
Bu'n hoff gyrchfan nifer o feirdd, ac yn eu plith Dafydd Nanmor, a gladdwyd yno tua dechrau'r 1480au.
B. B. King
Fe'i ganwyd yn Itta Bena, Mississippi.
Abaty Hendy-gwyn ar Daf
Hanes
Diddymwyd y fynachlog yn 1539. Ychydig iawn o weddillion sydd i'w gweld ar y safle bellach.
B. B. King
Yn 2011, nodiodd cylchgrawn Rolling Stone taw King oedd eu rhif 6 ar eu rhestr o'r gitaryddion gorau erioed.
Birth of a Golem
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Dominique Sanda a Sapho.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1991. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Silence of the Lambs sef Jonathan Demme ffilm Americanaidd gan a oedd yn serennu’r Cymro Anthony Hopkins a’r actores Jodie Foster.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Amos Gitai ar 11 Hydref 1950 yn Haifa. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1973 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Califfornia, Berkeley.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amos Gitai nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Turck, Kansas
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Kansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Turck, gan gynnwys:
Gwylan (drama)
Un o brif ddramâu Anton Chekhov yw Gwylan (Rwseg Чайка, "Chayka"). Ymddangosodd y cyfieithiad Cymraeg ohoni gan W. Gareth Jones yn 1970.
Argraffiadau
Chekov, Anton. Gwylan. Cyfieithiwyd gan W. Gareth Jones (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1970).
Trogon Ciwba
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Trogon Ciwba (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: trogoniaid Ciwba) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Priotelus temnurus; yr enw Saesneg arno yw Cuban trogon. Mae'n perthyn i deulu'r Trogoniaid (Lladin: Trogonidae) sydd yn urdd y Trogoniformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. temnurus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Teulu
Mae'r trogon Ciwba yn perthyn i deulu'r Trogoniaid (Lladin: Trogonidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gorsaf reilffordd Stechford
Mae gorsaf reilffordd Stechford yn orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu ardal Stechford yn ninas Birmingham, Gorllewin Canolbarth Lloegr. Mae'r orsaf fe'i rheolir gan West Midlands Trains.
FCGR2A
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn FCGR2A yw FCGR2A a elwir hefyd yn Low affinity immunoglobulin gamma Fc region receptor II-a (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 1, band 1q23.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn FCGR2A.
Y Canu Gofyn a Diolch
Llyfr ac astudiaeth lenyddol, Gymraeg gan Bleddyn Owen Huws   yw Y Canu Gofyn a Diolch c.1350-c.1630. Gwasg Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny ar 01 Mawrth 1998. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Mae'r gyfrol yn astudiaeth gynhwysfawr o'r cywyddau gofyn a diolch o 1350-1630 Beirdd yr Uchelwyr, sef dadansoddiad o ddatblygiad y genre ac adeiledd y cywyddau, lle'r canu o fewn cyfundrefn y beirdd a chymhariaeth rhyngddo a chanu tebyg yn Ewrop.
Botwm Crys yn cadw lle
Brimington
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr ydy Brimington. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Chesterfield.
Cottonwood, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Cottonwood, gan gynnwys:
Mawr
Cymuned yn Sir Abertawe, Cymru, yw Mawr. Saif ar dir bryniog i'r gogledd o Langyfelach. Cafodd ei enw gan mai'r tir yma oedd y darn mwyaf o dir yn hen blwyf Llangyfelach.
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan a'r Aelod Seneddol yw.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Ward etholiadol
Defnyddir yr enw hefyd fel enw'r ward etholiadol.
Etholiadau'r cyngor lleol 2012
Yn etholiadau'r cyngor lleol yn 2012, 44.82% oedd y canran a bleidleiswyd. Dyma oedd y canlyniadau:
Cyfeiriad at yr ardal yn y cyfryngau
Yn ôl cyfweliad gyda'r bardd Dyfan Lewis :
"Yn anffodus, mae ein naratifau ni ynghylch Cymru ddim o reidrwydd yn galluogi ocsigen i lefydd fel hyn i fodoli, achos rydych chi naill ai yn y de diwydiannol Saesneg neu yn y gorllewin neu’r gogledd amaethyddol Cymraeg gyda rhai pobol...
Ond dw i’n poeni o fewn y degawd neu ddau nesaf y bydd hi’n newid i fod yn faestref o Abertawe.
Bydd natur y gymuned yn newid, oherwydd fe fydd pobol ddim yn gweld y gymuned fel rhywbeth ar wahân i Abertawe, ac yn jyst yn ei gweld hi fel rhywle i barcio’u car a mynd iddi ar ôl diwrnod yn gweithio yn y ddinas."
Caniedydd coedredyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Caniedydd coedredyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: caniedyddion coedredyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Gerygone ruficollis; yr enw Saesneg arno yw Treefern flyeater. Mae'n perthyn i deulu'r Dreinbig (Lladin: Acanthizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn G. ruficollis, sef enw'r rhywogaeth.
Broadmeadows, Swydd Derby
Pentref yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Broadmeadows. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil South Normanton yn ardal an-fetropolitan Bolsover.
Morbid Angel
Grŵp roc-angau (death metal) yw Morbid Angel. Sefydlwyd y band yn Tampa yn 1984. Mae Morbid Angel wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Earache Records.
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Paris Model
Ffilm drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Alfred Edward Green yw Paris Model a gyhoeddwyd yn 1953. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Albert Glasser.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1953. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Roman Holiday sy’n ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. William Bradford oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Edward Green ar 11 Gorffenaf 1889 yn Perris a bu farw yn Hollywood ar 9 Medi 1984.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Brosscroft
Pentref yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Brosscroft. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref High Peak.
Paris Model
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alfred Edward Green nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Deallusrwydd artiffisial
bawd|Gwasanaethferch artiffisial ar wefan siop; 2010. Technoleg a changen o gyfrifiadureg ydy Deallusrwydd artiffisial sy'n astudio ac yn ceisio datblygu peiriannau a meddalwedd deallus. Mae'r cyhoeddiadau gorau yn y maes hwn yn diffinio system ddeallus fel un sy'n adnabod ei amgylchedd ac yn ymateb iddo er mwyn llwyddo yn ei waith. Credir y gellir ail-greu gwybodaeth neu ddeallusrwydd bodau dynol (Homo sapiens) mewn peiriant; mae llawer o nofelau a ffilmiau'n defnyddio'r thema hon.
Bathwyd y term gan John McCarthy yn 1955, a diffiniodd y term fel "gwyddoniaeth a pheirianeg creu peiriannau deallus."
Mae'n bwnc eithaf arbenigol ac yn un technegol iawn, gyda nifer o is-feysydd sy'n aml iawn yn methu â chyfathrebu â'i gilydd. Y rheswm dros rai o'r is-feysydd hyn yw ffactorau diwylliannol a chymdeithasol gwahanol. Mae rhai'n unigryw i un sefydliad arbennig, neu weithiau un ymchwilydd arbennig. Mae rhai o'r israniadau'n canolbwyntio ar ateb un math o broblem arbennig ac eraill yn ymchwiliadau amrywiol sy'n edrych ar nifer o dduliau i ateb y broblem.
Y broblem (neu'r nod) canolog i ymchwil i ddeallusrwydd artiffisial yw: gwybodaeth, rhesymeg, cynllunio, synhwyro a'r gallu i symud gwrthrychau. Un o'r prif broblemau canolog yw "deallusrwydd cryf" (strong AI) a cheisir ei ddatrys drwy ddulliau sy'n ymwneud ag ystadegaeth, rhesymeg, technoleg gwybodaeth cyfrifiadurol ac AI symbolaidd sef y dull traddodiadol.
==Rhai cerrig milltir pwysig ==
Y Dymestl
bawd|250px|Olygfa gyntaf o'r Dymestl
Comedi gan William Shakespeare yw Y Dymestl neu Y Storm (Teitl gwreiddiol Saesneg: The Tempest).
Ymddangosodd cyfieithiad Cymraeg ohoni gan Gwyn Thomas yn 1996. Cafwyd trosiad arall gan Gwyneth Lewis yn 2012.
Argraffiadau Cymraeg
bawd|160px|chwith|Y Storm; addasiad gan Gwyneth Lewis
Ysgol Bro Ddyfi
Mae Ysgol Uwchradd Bro Ddyfi wedi ei lleoli yn nhref Machynlleth, Powys. Ym mis Medi 2011 croesawyd 30 o ddisgyblion i'r chweched dosbarth gyda rhai ohonynt yn dod o Bermo a Bryncrug.
Avanti West Coast
bawd|260px Mae Avanti West Coast yn gwmni gweithredu trenau Prydeinig sy'n eiddo i FirstGroup (70%) a Trenitalia (30%) sy'n gweithredu masnachfraint West Coast Partnership. Disodlodd y cwmni Virgin Trains ym mis Rhagfyr 2019. Ar hyn o bryd maent yn gweithredu gwasanaethau ar hyd Prif Linell Arfordir y Gorllewin, yn bennaf rhwng Llundain a'r Alban. Fodd bynnag, maent hefyd yn darparu gwasanaethau rheolaidd rhwng Llundain a Birmingham, Manceinion, Lerpwl, Blackpool, Amwythig, Caer a Chaergybi. Mae'n rheoli 15 o orsafoedd ac mae ei drenau'n galw ar 46.
Oscar Hijuelos
Nofelydd Americanaidd o dras Giwbaidd oedd Oscar Jerome Hijuelos (24 Awst 1951 – 12 Hydref 2013). Enillodd Wobr Pulitzer am ei nofel The Mambo Kings Play Songs of Love (1989).
Bu farw yn 62 oed yn 2013 o drawiad ar y galon tra'n chwarae tenis.
FCGR3B
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn FCGR3B.
Brough and Shatton
Plwyf sifil yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Brough and Shatton. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref High Peak.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd ganddo boblogaeth o 136.
Nigel Davenport
Actor ffilm, teledu a theatr Seisnig oedd Arthur Nigel Davenport (23 Mai 1928 – 25 Hydref 2013).
Lawrence Klein
Economegydd o Americanwr oedd Lawrence Robert Klein (14 Medi 1920 – 20 Hydref 2013) a enillodd Wobr Economeg Nobel ym 1980 "am greu modelau econometrig a'u cymhwyso at ddadansoddi anwadaliadau economaidd a pholisïau economaidd". Addysgodd economeg ym Mhrifysgol Pennsylvania am 33 mlynedd.
Bullbridge
Pentref yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Bullbridge.
At the Grave of Henry Vaughan
Soned gan Siegfried Sassoon yw "At the Grave of Henry Vaughan". Ymwelodd Sassoon â bedd Vaughan ac ysgrifennodd y gerdd yn Awst 1924.
Toirdhealbhach Mac Suibhne
Roedd Toirdhealbhach Mac Suibhne en:James Terence MacSwiney (28 Mawrth 1879 – 25 Hydref 1920) yn ddramodydd, awdur a gwleidydd Gwyddelig. Cafodd ei ethol fel Arglwydd Maer Corc yn ystod Rhyfel Annibyniaeth Iwerddon ym 1920 a'i arestio gan awdurdodau Prydain ar gyhuddiad o derfysg a'i garcharu yng Ngharchar Brixton. Bu ei farwolaeth yno ym mis Hydref 1920 wedi 74 diwrnod o streic newyn yn fodd i ddod a'i achos ef ac achos annibyniaeth yr Iwerddon i sylw rhyngwladol.
At the Grave of Henry Vaughan
Yn Awst 1924 ymwelodd Sassoon (8 Medi 1886 – 1 Medi 1967) â bedd Vaughan (1621–1695) yn Eglwys y Santes Ffraid, Llansantffraed Tal-y-bont ar Wysg, yn ardal Brycheiniog, de Powys. Roedd ar ei ffordd i Maenorbŷr. Treuliodd y noson yn Aberhonddu, yng Gwesty Castell. Ysbrydolwyd ef gan yr ymweliad i ysgrifennu un o'i gerddi gorau a mwyaf poblogaidd.
Yn 2014 gwariwyd £10,000 ar adnewyddu'r bedd. Mae'r gerdd yn agor gyda'r geiriau: sy'n cyfeirio at Afon Wysg a bywyd syml Vaughan uwchben lleisiau'r byd. Mae'n gorffen gyda'r pennill:
Toirdhealbhach Mac Suibhne
Cefndir
Ganwyd Mac Suibhne yn 23 North Main Street, Corc. Cafodd ei addysg gan y Brodyr Cristnogol yn ysgol Mynachdy'r Gogledd yn Ninas Corc, ond gadawodd yn bymtheg mlwydd oed i helpu i gefnogi'r teulu. Daeth yn glerc mewn swyddfa cyfrifydd gan barhau ei astudiaethau fel efrydydd allanol ym Mhrifysgol Brenhinol Corc (Coleg Prifysgol Corc, bellach), gan raddio gyda gradd mewn Gwyddoniaeth Meddyliol a Moesol ym 1907.
Ym 1901 bu'n un o sylfaenwyr y Gymdeithas Lenyddol Geltaidd, ac ym 1908 sefydlodd Gymdeithas Ddrama Corc ar y cyd â Daniel Corkery gan ysgrifennu nifer o ddramâu ar eu cyfer. Wrth ennill ei damaid fel cyfrifydd roedd hefyd yn ddramodydd, bardd ac awdur nifer o bamffledi ar hanes Gwyddelig. Ei ddrama gyntaf oedd The Last Warriors of Coole a gynhyrchwyd ym 1910. Roedd ei bumed ddrama The Revolutionist (1915) yn trafod safiad gwleidyddol gwrthryfelwyr Gwyddelig.
At the Grave of Henry Vaughan
Er bod dros 200 mlynedd rhwng y ddau fardd, ceir nifer o bethau cyffredin rhyngddynt: roedd y ddau wedi eu dal yng nghanol rhyfel nad oeddent yn dymuno bod yn rhan ohono. Roedd y ddau'n caru'r wlad yn angerddol, yn uchelwyr gwledig, y hoff o geffylau ac roedd gan y ddau frawd y lawddyd yn y rhyfel. Yn achos Vaughan: y Rhyfel Cartref a bu Sassoon yn filwr gyda'r Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig yn y Rhyfel Byd Cyntaf.
Toirdhealbhach Mac Suibhne
Cefndir
Er iddo gael magwraeth Saesneg daeth Mac Suibhne i sylweddoli pwysigrwydd yr iaith Wyddeleg i'r achos cenedlaethol, trwy fynychu gwersi a drefnwyd gan y mudiad hybu'r iaith Wyddeleg, Conradh na Gaeilge, daeth yn siaradwr rhugl.
At the Grave of Henry Vaughan
Henry Vaughan
Ganed Henry a'i efaill Thomas yn Sgethrog, tua milltir a hanner i'r gogledd o Lansantffraed ac roeddent yn siarad Cymraeg. Ystyrir Henry'n fardd da a sgwennai am ei gariad at ardal Llansantffraed. Ychydig a sgwennwyd amdano hyd at 1841 pan gyhoeddwyd blodeugerdd o'r enw Gems of Sacred Poetry gan Edward Farr, a gynhwysodd saith o gerddi Vaughan.
Neuadd Penrhyn
Gallai Neuadd Penrhyn gyfeirio at:
Toirdhealbhach Mac Suibhne
Gyrfa Wleidyddol
Ysgrifennodd Mac Suibhne gerddi a ddisgrifiwyd fel rhai sensitif a deallusol yn y papur newyddion Irish Freedom a daeth hyn ag ef i sylw'r Frawdoliaeth Wyddelig Weriniaethol. Roedd yn un o sylfaenwyr Brigâd dinas Corc o'r Gwirfoddolwyr Gwyddelig ym 1913, a gwasanaethodd fel Llywydd Cangen Corc o Sinn Féin. Sefydlodd bapur newydd o'r enw Fianna Fáil ym 1914, ond cafodd y papur ei atal gan yr awdurdodau ar ôl cyhoeddi dim ond 11 rhifyn. Ym mis Ebrill 1916 y bwriad oedd iddo fod yn ddirprwy arweinydd gweithgareddau Gwrthryfel y Pasg yn Swyddi Corc a Kerry, ond safodd ei luoedd i lawr ar orchymyn Eoin MacNeill. Yn dilyn y gwrthryfel, cafodd ei gaethiwo (dan Ddeddf Amddiffyn y Deyrnas) yng ngharchardai Reading a Wakefield hyd fis Rhagfyr 1916. Ym mis Chwefror 1917 cafodd ei alltudio o'r Iwerddon a'i gaethiwo yn yr Amwythig a Bromyard gan gael ei ryddhau ym mis Mehefin 1917. Tra'n alltud yn Bromyard priododd Muriel Murphy un o deulu distyllfa Murphy's, bu iddynt un ferch. Ym mis Tachwedd 1917, cafodd ei arestio am wisgo lifrau Byddin Weriniaethol Iwerddon (IRA).
Ci Defaid Cymreig
200px|bawd|Ci Defaid Cymreig Ci defaid sy'n frodorol o Gymru yw'r Ci Defaid Cymreig a fridiwyd yn y gorffennol i warchod eu praidd rhag bleiddiaid yn ogystal â hel a didoli y defaid ac anifeiliaid eraill. Ceir disgrifiad o gi defaid yn chwedl Culhwch ac Olwen: gafaelgi blewog... yn fwy na cheffyl nawmlwydd.
An Ospital
Mae An Ospital (Ffrangeg: L'Hôpital-Camfrout) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Ci Defaid Cymreig
Mae'r enw 'Ci Defaid Cymreig' bellach yn cyfeirio at un math o gi, ond ceir sawl math arall o gŵn defaid yng Nghymru gan gynnwys dau gi a oedd yn gyffredin iawn yng Nghanolbarth Cymru: y ci du a melyngoch, y ci mynydd Cymreig coch neu lwydlas a oedd yn gi enfawr, cryf. Ci defaid arall oedd y ci llwyd hirflew Cymreig a deithiodd i Batagonia (y Barboucho), ac a oedd yn cael ei ddefnyddio'n helaeth gan y porthmyn i yrru gwartheg, defaid, moch, gwyddau o ffermydd Cymru i farchnadoedd y Gororau. O tua'r 1860au disodlwyd y Cŵn defaid Cymreig gan rai Albanaidd ac aethant yn brin. Croesfridiwyd llawer ac nid oedd achrestri (neu gofrestr llinach) yn bod. Ffurfiwyd Cymdeithas Cŵn Defaid Cymraeig yn 1997 er mwyn unioni'r cam hwn a'u gwarchod. Yn wahanol i gi defaid gororau'r Alban, fodd bynnag, mae'r ci defaid Cymreig yn gweithio gyda'i gynffon i fyny a'i drwyn i lawr, ac mae'n cyfarth o'i liwt eu hun pan fo angen gyrru'r praidd yn ei flaen.
Disgrifiad
O ran golwg mae'n gi canolig ei faint ac yn gymesur. Gall eu blew fod yn llyfn neu'n arw ac yn ddu ei liw, du-a-brown, coch neu'n gymysgedd brych gyda marciau gwyn ar adegau. mae golwg effro a gwyliadwrus arnynt gan amlaf, maent yn fywiog ac yn hynod o ddeallus. Maent yn gŵn gwarcheidiol rhagorol, sy'n cyfarth pan ddaw dieithryn i'w gynefin, ond fel arfer maent yn dawel ac yn dda gyda phlant.
Gall fyw am rhwng 12–15 o flynhyddoedd. Mae'n amrywio yn ei faint: rhwng 18 modfedd (46 cm) o daldra, a gall ci o Ogledd Cymru bwyso tua 35 pwys (16 kg) a chi o Forgannwg bwyso 40 - 45 pwys (18 - 20 kg).
Cŵn Defaid Glas Cymreig
bawd|Cŵn Defaid Glas Cymreig ar ddiwrnod sefydlu'r Gymdeithas. Sefydlwyd Cymdeithas Cŵn Defaid Glas Cymreig yn 1963.
An Ospital
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code 29080
Gweler hefyd
Cymunedau Penn-ar-Bed
At the Grave of Henry Vaughan
Henry Vaughan
Roedd Thomas, ei frawd a'r yr athronydd, a fu'n offeiriad Eglwys y Santes Ffraid yn Llansantffraed, yn astudio meddygaeth ar yr un pryd. Roedd yn synnu'n fawr nad oedd llawer o feddygon yng Nghymru. Fe'i taflwyd o'r plwyf yn 1650 dan Ddeddf Taenu'r Efengyl yng Nghymru oherwydd ei gydymdeimlad â'r Brenin. Claddwyd Henry Vaughan ym mynwent eglwys Llansantffraed. Bu'n darllen llyfrau defosiynol a gweithiau ar athroniaeth gudd a chyfrin. Fel ei frawd, dechreuodd weithio fel meddyg. Ysgrifennodd Katherine Philips gerdd iddo hefyd.
Siegfried Sassoon
Bardd a nofelydd Saesneg oedd Sassoon a anwyd ym Matfield, Caint, yn fab i'r cerddor Alfred Ezra Sassoon a'r cerflunydd Theresa (nee Thornycroft). Ymladdodd yn y Rhyfel Byd Cyntaf yn rhengoedd y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol, ac adlewyrchir ei heddychiaeth yn ei gerddi. Roedd yn ffrind i'r beirdd Robert Graves, Wilfred Owen ac Edmund Blunden. Enillodd y Wobr James Tait Black am ei lyfr Memoirs of a Fox-Hunting Man ym 1928.
Toirdhealbhach Mac Suibhne
Gyrfa Wleidyddol
Yn Etholiad cyffredinol 1918 cafodd Mac Suibhne ei ethol yn ddiwrthwynebiad i Dŷ'r Cyffredin fel AS gan wrthod ei sedd yn San Steffan er mwyn eistedd yn Dáil Éireann fel cynrychiolydd Sinn Féin ar gyfer etholaeth Canolbarth Corc. Wedi llofruddiaeth ei gyfaill Tomás Mac Curtain, Arglwydd Maer Corc ar 20 Mawrth 1920 cafodd  Mac Suibhne ei ethol fel olynydd iddo. Ar 12 Awst 1920 cafodd ei arestio am fod mewn meddiant o erthyglau a dogfennau bradwrus, a bod mewn meddiant allwedd i ddogfennau mewn côd. Cafodd ei farnu'n euog gan Lys Milwrol ar 16 Awst a'i ddedfrydu i ddwy flynedd o garchar yng Ngharchar Brixton.
Streic newyn
Wedi cyrraedd carchar Brixton aeth Mac Suibhne ar streic newyn mewn protest yn erbyn ei garchariad a'r ffaith ei fod wedi ei roi ar brawf gan lys milwrol; aeth 11 o garcharorion gweriniaethol yng ngharchar Corc ar streic newyn ar yr un pryd i ddangos eu cefnogaeth. Gwrthod ildio bu ymateb y llywodraeth Brydeinig gan honni "byddai rhyddhau'r Arglwydd Maer yn cael canlyniadau trychinebus yn Iwerddon ac mae'n debyg y byddai'n arwain at fiwtini ymysg milwyr a heddlu yn neheudir yr Iwerddon." Enynnodd y streic newyn sylw byd eang; bu bygwth boicot ar nwyddau Prydeinig gan Americanwyr; danfonwyd deiseb gan bedair gwlad yn Ne America yn apelio ar y Pab i ymyrryd; bu protestiadau yn yr Almaen a Ffrainc hefyd. Cafodd Aelod Seneddol yn Awstralia, Hugh Mahon, ei ddiarddel o senedd Awstralia am yngan "ymadroddion bradwrus ac annheyrngar mewn cyfarfod cyhoeddus" wrth annerch protest yn erbyn gweithredoedd Llywodraeth Prydain. Bythefnos yn ddiweddarach, anfonodd grŵp gweithwyr masnach a diwydiant Catalwnia el Centre Autonomista de Dependents del Comerç i de la Indústria (CADCI) ddeiseb at Brif Weinidog Prydain yn galw am ryddhau a bu papur y mudiad, Acció, yn ymgyrchu o blaid achos Mac Suibhne.
Ceisiodd awdurdodau'r carchar i orfodi bwyd ar y carcharor trwy beipen rwber, twmffat a chyfarpar arall ond heb lwyddiant. Ar Hydref 20fed 1920 syrthiodd Mac Suibhne i mewn i drwmgwsg a bu farw bum niwrnod yn ddiweddarach ar ôl 74 diwrnod ar streic newyn. Rhoddwyd ei gorff i orwedd yn Eglwys Gadeiriol St George, Southwark, Llundain lle bu 30,000 o bobl yn talu teyrnged iddo cyn i'r corff gael ei ddychwelyd i Corc ar gyfer ei gladdu. Cynhaliwyd yr angladd ar 31 Hydref pan glywodd torfeydd anferth Arthur Griffith yn cyflwyno araith teyrnged ar lan y bedd. Claddwyd Mac Suibhne mewn un o'r plotiau gweriniaethol ym Mynwent Sant Finbarr, Corc.
Gwaddol
Bu bywyd a gwaith Mac Suibhne yn ddylanwadol iawn ar achos annibyniaeth India; dywedodd Jawaharlal Nehru ei fod wedi cael ysbrydoliaeth o esiampl ac ysgrifau Mac Suibhne, ac fe fu Mahatma Gandhi yn ei gyfrif fel un a chafodd ei ddylanwadu ganddo. Cafodd ei lyfr Principals of Freedom ei gyfieithu i amryw o ieithoedd Indiad gan gynnwys Telugu.
Bu'r arweinydd chwyldroadol o Fietnam, Hồ Chí Minh, yn gweithio mewn gwesty yn Llundain ar adeg carchariad a marwolaeth Mac Suibhne gan ddweud amdano Ni fydd cenedl sy'n magu dinasyddion fel hyn byth yn ildio.
Cyflwynodd y cyfansoddwr Gwyddelig Americanaidd Swan Hennessy (1866-1929) ei bedwarawd llinynnol rhif 2 op. 49 (1920) er cof am MacSwiney (à la Mémoire de Terence McSwiney, Lord Mayor de Cork). Cafodd ei pherfformio gyntaf ym Mharis, 25 Ionawr, 1922, gan bedwarawd Gwyddelig yn cael eu harwain gan Arthur Darley''. ''
Enwyd un o ysgolion uwchradd dinas Corc ar ei ôl, mewn teyrnged iddo.
Mae gan Amgueddfa Cyhoeddus Corc gasgliad er cof amdano ac mae yna bortread ohono a pheintiad o olygfa o'i offeren cynhebrwng gan Syr John Lavery yn cael eu harddangos yn Oriel Gelf Crawford, Corc.
Cyrch awyr
bawd|de|200px|Cyrch gan [[A-26 Invader|A-26 ar warysau yn Wonsan yn ystod Rhyfel Corea.]] Ymosodiad ar darged penodol gan awyren filwrol yn ystod ymgyrch ymosodol yw cyrch awyr. Mae'n fodd o fomio tactegol. Gall cyrchoedd awyr cael eu cyflawni gan awyrennau brwydro, bomio, neu ymosod ar dir, hofrenyddion ymosod, ac eraill. Defnyddir amrywiaeth o arfau mewn cyrchoedd awyr, gan gynnwys bwledi gwn peiriant, taflegrau, a bomiau.
Toirdhealbhach Mac Suibhne
Cyfraniad gwleidyddol y teulu
Wedi marwolaeth Toirdhealbhach olynwyd ef yn y Dáil gan ei chwaer Mary MacSwiney fel aelod a oedd yn erbyn Cytundeb Eingl-Wyddelig 1922. Bu ei frawd Seán MacSwiney hefyd yn cynrychioli un arall o etholaethau Corc fel aelod a oedd yn gwrthwynebu'r Cytundeb Eingl-Wyddelig.
Ym 1945 priododd ei unig blentyn, Máire MacSwiney gyda Ruairi Brugha; bu hi yn gwasanaethu fel Teachta Dála (aelod o'r Dáil Éireann), fel Aelod o Senedd Ewrop, ac fel Seneddwr. Cyhoeddodd Máire fywgraffiad ac atgofion o'i thad yn 2006 History's daughter a memoir from the only child of Terence MacSwiney. Bu farw Máire yn 2012
Sïedn gên emrallt
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Sïedn gên emrallt (enw lluosog: sïednod gên emrallt, sy'n enw gwrywaidd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Abeillia abeillei; yr enw Saesneg arno yw Emerald-chinned hummingbird. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. abeillei (sef 'enw'r rhywogaeth'). Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.
Teulu
Mae'r sïedn gên emrallt yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Cave Spring, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Cave Spring, gan gynnwys:
FCGRT
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn FCGRT yw FCGRT a elwir hefyd yn IgG receptor FcRn large subunit p51 a Fc fragment of IgG receptor and transporter (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 19, band 19q13.33.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn FCGRT.
Un Tramway À Jérusalem
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amos Gitai nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cocatŵ palmwydd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cocatŵ palmwydd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cocatŵod palmwydd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Probosciger aterrimus; yr enw Saesneg arno yw Palm cockatoo. Mae'n perthyn i deulu'r Cocatŵod (Lladin: Cacatuidae) sydd yn urdd y Psittaciformes.
Teulu
Mae'r cocatŵ palmwydd yn perthyn i deulu'r Cocatŵod (Lladin: Cacatuidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Send Away the Tigers
Wythfed albym y band Manic Street Preachers yw Send Away the Tigers. Rhyddhawyd ar 7 Mai 2007, a chyrhaeddodd rhif 2 yn y siartiau prydeinig – dim ond 690 o gopiau yn fyr o'r safle gyntaf.
Silk Husbands and Calico Wives
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Alfred Edward Green yw Silk Husbands and Calico Wives a gyhoeddwyd yn 1920. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Monte M. Katterjohn.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Mary Alden. Mae'r ffilm Silk Husbands and Calico Wives yn 52 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1920. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Cabinet of Dr. Caligari sef ffilm arswyd Almaeneg gan Robert Wiene. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Edward Green ar 11 Gorffenaf 1889 yn Perris a bu farw yn Hollywood ar 9 Medi 1984.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alfred Edward Green nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Murlun Siartwyr Casnewydd
Murlun mosäig oedd Murlun Siartwyr Casnewydd. Cafodd ei godi yn y 1970au ger Sgwâr John Frost yng nghanol Casnewydd er mwyn nodi Terfysg Casnewydd ym 1839.
Gwiproñvel
Mae Gwiproñvel (Ffrangeg: Guipronvel) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Gwipavaz
Mae Gwipavaz (Ffrangeg: Guipavas) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Gwiproñvel
Poblogaeth
Population - Municipality code 29076
Gwipavaz
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg. Daw'r enw o'r Llydaweg gwic (tref) a bevoez (coedwig mawr).
Poblogaeth
Population - Municipality code 29075
Cysylltiadau Rhyngwladol
Mae Gwipavaz wedi'i gefeillio â:
Adeiladau crefyddol
Mae nifer o adeiladau crefyddol nodweddiadol yng nghymuned Gwipavaz
Capel Ein Morwyn ar y Bryn
Saif Capel Ein Morwyn ar y Bryn (Notre-Dame-du-Reun) 93 metr uwchben lefel y môr. Mae'r capel presennol yn dyddio o'r 19g ac wedi ei hadeiladu i gymryd lle eglwys gynharach a adeiladwyd gan Sant Thudon ei hun yn y 7c. Cafodd y capel ei hadfer ym 1805, a'i ddifrodi'n wael yn ystod yr ymladd i ryddha Brest ym mis Awst 1944; ail- adferwyd y capel ym 1952.
Capel Saint-Yves
Adeiladwyd ym 1892 o gerrig hen gapel maenor Keroudaut.
Notre-Dame-de-Tourbian
Dyma eglwys fodern y plwyf, wedi ei gysegru 26 Medi, 1993
Gweler hefyd
Cymunedau Penn-ar-Bed
Cwnsyllt (cwmwd)
Cwmwd yng ngogledd-ddwyrain Cymru ar lan aber afon Dyfrdwy oedd Cwnsyllt (Saesneg: Coleshill). Gyda chymydau Prestatyn a Rhuddlan, roedd yn rhan o gantref Tegeingl.
Gorwedd y cwmwd ar lan aber afon Dyfrdwy ar arfordir Clwyd. Ffiniai â chymydau Rhuddlan a Prestatyn i'r gorllewin, cantref Dyffryn Clwyd i'r de, a chymydau Powys Fadog i'r de-ddwyrain.
Ei ganolfan eglwysig bwysicaf oedd Abaty Dinas Basing.
Ar ôl Statud Rhuddlan, 1284, daeth y cwmwd yn rhan o'r Sir y Fflint newydd.
Telor padi
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Telor cyrs mawr (enw lluosog: telorion cyrs mawr, sy'n enw gwrywaidd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Acrocephalus arundinaceus; yr enw Saesneg arno yw Great reed warbler. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae) sydd yn urdd y Passeriformes. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain ac mae hefyd i'w ganfod yng Nghymru.Dyma aderyn sydd i'w gael yng Nghymru.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. arundinaceus (sef enw'r rhywogaeth). Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia, Ewrop ac Affrica.
Teulu
Mae'r telor cyrs mawr yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Turkey Ford, Gogledd Carolina
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Turkey Ford, gan gynnwys:
Daeargi Sealyham
bawd|300px|Sealyham House Daeargi byrgoes, gwyn a fridiwyd tua diwedd y 19g gan y Capten John Edwardes ym Mhenfro yw'r Daeargi Sealyham. Saif Plasdy Sealyham House yng Nghas-blaidd ac fe'i bridiwyd i hela moch daear, dyfrgwn, carlymiaid a llwynogod. Cafodd y ci hwn ei arddangos am y tro cyntaf yn Hwlffordd yn 1903. Yn ddiweddarach croeswyd Daeargi Sealyham gyda Daeargi Albanaidd a chafwyd brid o'r enw Daeargi Cesky, sy'n dal i gael eu bridio yn y Weriniaeth Tsiec. Mae'r Daeargi Sealyham yn gyfuniad o dri brid: y Corgi, y Daeargi Gwrychog Codi Cadno a'r Daeargi Gwyn Saesnig (sydd bellach wedi darfod). Crewyd Cymdeithas Daeargwn Sealyham yn 1908.
Daeth y brid yn hynod o boblogaidd wedi'r Rhyfel Byd Cyntaf, yn bennaf oherwydd i sêr Hollywood a theulu brenhinol Lloegr eu prynnu. Ond yn ddiweddar oherwydd fod cymaint o fridiau mwy ffasiynol ar gael, a deddfwrthiaeth gwrth-hela, cwympodd eu niferoedd yn sylweddol; erbyn 2008 dim ond 43 o gŵn bach, pur eu gwaed a gofrestwyd gyda Chlwb Cennel y Deyrnas Gyfunol a rhoddwyd ef ar Restr y Cŵn Mewn Perygl.
Daeargwn - bridiwyd y daeargi Cymreig torgoch i dyrchu ar ôl llwynogod ac i ladd llygod mawr. Ci sioe rhyngwladol bwysig erbyn hyn. Y daeargi Sealyham gwyn o Benfro bellach yn brin. O'r Sealyham x Scottie y magwyd y daeargi Cesky yng Ngweriniaeth Tsiec.
Onomasteg
Astudiaeth enwau priod yw onomasteg. Mae'n cynnwys astudiaeth enwau lleoedd (toponymeg) ac astudiaeth enwau personol (anthroponymeg).
Pengwin Patagonia
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pengwin Patagonia (enw lluosog: pengwiniaid Patagonia, sy'n enw gwrywaidd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Aptenodytes patagonicus; yr enw Saesneg arno yw King penguin. Mae'n perthyn i deulu'r Pengwin (Lladin: Spheniscidae) sydd yn urdd y Sphenisciformes.