cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Deilliant
Nodiant Newton
Gelwir Nodiant Newton, weithiau'n 'Nodiant y Dotyn' (dot notation), gan y rhoddir dotyn bychan uwch ben enw'r ffwythiant, i gynrychioli deilliant amser. Os y = f(t), yna mae yn dynodi'r deilliannau cyntaf ac ail y.
Churnalism
Mae churnalism yn air Saesneg, ac yn derm sarhaus am fath o newyddiaduraeth ble mae datganiadau i’r wasg yn cael eu defnyddio mewn papurau newydd a chyfryngau eraill yn lle adroddiadau gan ohebwyr.
I gyfryngwyr, mae ail-ddefnyddio datganiadau a lluniau a derbyniwyd oddi wrth swyddogion ac asiantaethau cysylltiadau cyhoeddus yn llawer llai o waith, ac felly’n rhatach nag anfon gohebwyr a ffotograffwyr i ddigwyddiadau i'w hadrodd.
Fel canlyniad mae cynnydd wedi bod o ddeunydd hyrwyddo gan gwmnïau a sefydliadau yn ymddangos yn ymddangos yn y wasg a chyfryngau eraill heb i’r ffeithiau cael eu harchwilio i sicrhau eu bod yn gywir neu'n dyfynnu safbwyntiau gwrthwynebus.
Mae ailddefnydd o ddatganiadau i’r wasg wedi cynyddu wrth i incwm papurau newydd leihau wrth i hysbysebwyr a phrynwyr troi i gyfyngau cymdeithasol digidol. Fel canlyniad mae nifer y staff a gyflogwyd mewn ystafelloedd newyddion wedi crebachu.
Mae gohebydd y BBC Waseem Zakir yn cael ei gydnabod fel y person a fathodd y gair churnalism
Cofeb Ryfel Bae Cemaes
bawd|Cofeb ryfel Bae Cemaes
Mae Cofeb Ryfel Bae Cemaes wedi'i lleoli o flaen neuadd gymunedol Bae Cemaes, Ynys Môn.
Mae yna 24 o enwau i goffáu dynion o'r plwyf a fu farw yn y Rhyfel Byd Cyntaf a'r Ail Ryfel Byd.
Enwau ar y gofeb
bawd|Enwau ar cofeb ryfel Bae Cemaes
Ffederasiwn Pêl-droed Hwngari
Yr Magyar Labdarúgó Szövetség, MLSZ (Cymraeg:Ffederasiwn Bêl-droed Hwngari), yw corff llywodraethol pêl-droed yn Hwngari. Mae'n gyfrifol am drefniadaeth a hyrwyddo'r gêm yn y wlad. Mae hyn yn cynnwys Uwch Gynghrair Hwngari, y Nemzeti Bajnokság I a'r Kupa Magyar (Cwpan Hwngari) a hefyd Tîm pêl-droed cenedlaethol Hwngari. Lleolir y pencadlys yn y brifddinas, Budapest.
Hanes
bawd|'Gêm bêl-droed y Ganrif'. Murlun maes parcio ar Rumbach Sebestyén utca 6-10, Ardal VII, Budapest yn cofnodi buddudoliaeth Hwngari yn erbyn Lloegr bawd|Arfbais yr MLSZ Cedwir yr atgofion ysgrifenedig cyntaf o bêl-droed yn Hwngari o 1879. Yn 1882, yn Ysgol Uwchradd Pest Diwygiedig, ffurfiwyd cymdeithas chwaraeon awyr agored, a sawl blwyddyn yn ddiweddarach, roedd nifer o ddinasoedd mawr yn dangos diddordeb brwd.
Yn y BBTE, ers 1893, cafodd y gêm newydd ei hailadeiladu'n rheolaidd, a dwy flynedd yn ddiweddarach, roedd mwy o newyddion am bêl-droed. Ar 9 Mai, 1897, cyflwynodd y ddau dîm o BTC eu hunain yn gyhoeddus, flwyddyn yn ddiweddarach fe wnaethant hefyd dlws gyda'r Brifysgol Celf a Dylunio. Ar Fai 3, 1899, ffurfiwyd Clwb Ferencvárosi Torna.
Erbyn troad y ganrif, trefnwyd 56 o gynghrair rhyngwladol, 63 metropolitan ac 20 gwledig gan ein cynulleidfaoedd.
1901. Ar 19 Ionawr, ffurfiwyd Cymdeithas Bêl-droed Hwngari. Ar Chwefror 17, chwaraeodd y timau BTC a'r BSC - dimau metropolitan yn unig - y gêm bencampwriaeth gyntaf o'r radd flaenaf.
Ar Hydref 12, 1902, cynhaliwyd gêm ryngwladol gyntaf y wlad, yn erbyn Awstria yn Fienna yn y gêm genedlaethol swyddogol gyntaf (Ym 1955, chwaraewyd y 100fed gêm Hwngari, unwaith eto, yn erbyn Awstria yn y Stadiwm Cenedlaethol ym Mudapest). Ym 1907, cydnabu FIFA annibyniaeth y gynghrair a recriwtiodd Hwngari fel aelod o'i aelodaeth.
Ym 1909, cynhaliwyd cyngres FIFA ym Budapest. Ar ôl gorffen y 5ed yn Margitsziget Silver Ball, fe wnaeth Ferencváros gymryd meddiant ohono.
Yn Stockholm, am y tro cyntaf ym 1912, yn ymddangos y tîm cenedlaethol yn Gemau Olympaidd yr Haf. Enillodd dîm Hwngari wobr gysur addurnedig.
Dechreuwyd Coleg Hyfforddwyr Hwngari ym 1925. Ym 1926, ffurfiwyd y PLASZ, y corff llywodraethu ar gyfer pêl-droed proffesiynol. Yn 1927 daeth yr Hwngariad, Fischer Mór, yn Is-lywydd FIFA.
Yn 1937 a 1939 ennill Cwpan Canolbarth Ewrop.
Yn Ffrainc, enill medal arian yng nghystadleuaeth derfynol Cwpan y Byd 1938, yr Eidal-Hwngari 4: 2.
Yn y Gemau Olympaidd Helsinki ym 1952, enillodd tîm cenedlaethol Hwngari y fedal aur. Enillodd ein gorau'r Cwpan Ewropeaidd rhwng 1948 a 1953.
Ar 25 Tachwedd, 1953, curodd Hwngari Loegr, 6: 3. Roedd y tîm pêl-droed cenedlaethol yn Cwpan y Byd yn y Swistir, 1954, gan ennill fedal arian am yr ail dro pan gollwyd i'r Almaen 3: 2. Etholwyd UEFA Sebes Gusztáv yn Is-Lywydd.
Ym 1955 a 1956, daeth Hwngari yn enillydd grŵp (nid rownd derfynol) yn Nhwrnamaint Ieuenctid Rhyngwladol UEFA.
Yn Cwpan y Byd 1958, cyrhaeddodd ein tîm pêl-droed cenedlaethol y chwarter olaf.
Yn 1960, enillodd ein tîm ieuenctid dwrnamaint UEFA yn Awstria. Fe wnaeth ein grŵp o oedolion yn y Gemau Olympaidd Rhufeinig orffen yn drydydd.
Yn 1964, enillodd tîm Olympaidd Hwngari fedal aur yn Tokyo. Yn y Pencampwriaeth Ewropeaidd yn Sbaen, enillodd tîm cenedlaethol yr Hwngari fedal efydd. Mae'r tîm Hwngari hefyd wedi gorffen yn drydydd yn y Safle Ewropeaidd. Enillodd rownd derfynol Cwpan UEFA, Cwpan y Cwpan y Ddinas, gan Juventus ym 1965 gyda buddugoliaeth 1: 0 dros Ferencváros.
Cwpanau
Ceir hefyd timau cenedlaethol a chynghreiriau dynion a menywod Futsal a hefyd Pêl-droed Traeth
Llywyddion
• Géza Jász (1901–1902)
• Viktor Rákosi (1902)
• Kajetán Banovits (1903–1906)
• Béla Kárpáti (1907–1909)
• György Szacelláry (1909–1916)
• Marquis György Pallavicini (1916)
• István Friedrich (1922–1923)
• Kálmán Shvoy dr. (1924)
• József Csányi dr., Lajos Tibor (1925)
• Dréhr Imre (1925–1930)
• István Kray baron (1930–1932)
• Béla Usetty dr. (1932–1939)
• Pál Gidófalvy dr. (1939–1944)
• József Becskó (1945–1947)
Milo Yiannopoulos
Sylwebydd gwleidyddol ac awdur dadleuol yw Milo Yiannopoulos (ganwyd 18 Hydref 1984).
Ffederasiwn Pêl-droed Hwngari
Llywyddion
• István Ries dr. (1947–1950)
• Sándor Barcs (1950–1963)
• Gyula Hegyi (1964–1970)
• András Terpitkó dr. (1970–1973)
• István Kutas (1974–1978)
• Jenő Somogyi (1986–1988)
• László Tisza dr., Tibor Vadászi, Miklós Varga dr. (1988–1989)
• Mihály Laczkó (1989–1994)
• László Benkő (1994–1996)
• Mihály Laczkó (2x) (1996–1998)
• Attila Kovács (1998–1999)
• Imre Bozsóki dr. (1999–2006)
• István Kisteleki (2006–2010)
• Sándor Csányi (2010– )
Noel Kinsey
Roedd Noel Kinsey (24 Rhagfyr 1925 - 20 Mai 2017) yn chwaraewr pêl-droed rhyngwladol dros Gymru a chwaraeodd yn safle'r mewnwr. Enillodd saith cap rhyngwladol a sgoriodd 111 o goliau mewn 444 o gemau cynghrair mewn gyrfa 14 mlynedd yng Nghynghrair Pêl-droed Lloegr.
Dechreuodd ei yrfa gyda Norwich City yn 1947, gan helpu'r "Canaries" i gyrraedd yr ail safle yn Trydedd Adran y De ym 1950-51. Trosglwyddodd i Birmingham City ym 1953, gan helpu'r clwb i deitl yr Ail Adran ym 1954-55. Sgoriodd yn rownd derfynol Cwpan yr FA 1956, a ddaeth i ben gyda'i dîm yn colli 3-1 i Manchester City. Ym mis Chwefror 1958 fe'i harwyddwyd i Port Vale am ffi o £ 5,000, a helpodd y "Valiants" i enill teitl y Bedwaredd Adran ym 1958-59. Daeth yn hyfforddwr chwaraewr yn Vale Park ym mis Mai 1960, cyn ymadael ym mis Ebrill 1962. Yn ddiweddarach fe chwaraeodd ar gyfer yr ochrau di gynghrair King's Lynn a Lowestoft Town, a bu'n gweithio i gwmni yswiriant Norwich Union.
Cafodd ei urddo'n aelod o Oriel Anfarwolion Norwich City F.C. yn 2003.
Gyrfa ryngwladol
Enillodd Kinsey saith cap dros Gymru rhwng 1951 a 1955. Roedd yn aelod o'r tîm cymhwyso ar gyfer Cwpan y Byd 1954, gan chwarae yn y gêm a gollodd Cymru 2-1 i Ogledd Iwerddon ar y Cae Ras ar 31 Mawrth 1954.
Bu farw yn 2017 yn 91 mlwydd oed
Eric Liddell
Roedd Eric Henry Liddell 16 Ionawr, 1902 – 21 Chwefror, 1945) yn Genhadwr Cristionogol Albanaidd, yn athletwr Olympaidd ac yn chwaraewr Rygbi Rhyngwladol
Ganwyd Liddell yn Tsieina yn fab i genhadon o'r Alban. Aeth i ysgol breswyl ger Llundain, gan dreulio amser, pan fyddai'n bosibl, gyda'i deulu yng Nghaeredin. Wedi ymadael a'r ysgol bu'n fyfyriwr ym Mhrifysgol Caeredin.
Yng Ngemau Olympaidd yr Haf 1924 ym Mharis, gwrthododd Liddell i redeg yn y rowndiau rhagbrofol ar gyfer y ras yr oedd  yn ei ffafrio, y 100 metr oherwydd eu bod yn cael eu cynnal ar ddydd Sul a bydddai rhedeg ar y Sul yn groes i'w argyhoeddiad Cristionogol i barchu'r Saboth. Yn hytrach cafodd cystadlu yn y rasys 400 metr oedd yn cael eu cynnar ar ddiwrnod yn ystod yr wythnos, gan ddod yn fuddugol. Dychwelodd i Tsieina ym 1925 i wasanaethu fel cenhadwr ac athro. Ar wahân i ddau gyfnod byr o wyliau yn yr Alban, bu'n aros yn Tsieina hyd ei farwolaeth mewn gwersyll rhyfel Siapaneaidd ar gyfer sifiliaid ym 1945.
Cafodd hanes hyfforddi, rasio a dylanwad ei argyhoeddiadau crefyddol yn y Gemau Olympaidd, eu darlunio yn y ffilm 1981 fu'n fuddugol yn yr Oscars Chariots of Fire, lle mae'n cael ei bortreadu gan gyd Albanwr Ian Charleson.
Gary Coleman
bawd|Coleman, [[2007]] Actor a digrifwr o'r Unol Daleithiau oedd Gary Wayne Coleman (8 Chwefror 1968 – 28 Mai 2010), sy'n adnabyddus am ei ran mewn ffilmiau comedi.
Jenga
Gêm o fedr corfforol a grëwyd gan Leslie Scott, ac sydd ar hyn o bryd yn cael ei marchnata gan Hasbro, yw 'Jenga’. Mae chwaraewyr yn cymryd eu tro i dynnu un bloc ar y tro allan o dŵr sydd wedi'i adeiladu o 54 bloc. Mae pob bloc sydd wedi'i dynnu o'r tŵr yna'n cael ei osod ar frig y twr, gan wnehd y strwythur yn dalach ac yn llai sefydlog.
Daw’r enw jenga'’ o kujenga'', gair Swahili sy'n golygu “adeiladu".
Hafaliad llinol
bawd|300px|Dau graff o hafaliaid llinol, gyda dau newidyn. Math o hafaliad mathemategol yw hafaliad llinol neu hafaliad llinell.
Enghraifft:
lle mae yn  newidynnau, yn anhysbysion neu'n amhenderfynedig (unknowns or indeterminate), a
O ran yr algebra, gellir cael hafaliad llinol gan wneud sero yn bolynomial llinol dros rhai meysydd mathemategol, lle deillia'r cyfernodau, ac ni ddylai hynny gynnwys symbolau ar gyfer yr amhenderfynedig.
Mae'r achos o un newidyn yn hynod bwysig, ac yn aml at un newidyn yn unig mae'r term "hafaliad llinol" yn cyfeirio.
n – 1
Graddiant llinell
Mae graddiant llinell syth yn disgrifio goledd (h.y. pa mor serth yw’r linell). Os y gwyddom beth yw hafaliad y llinell, yna gellir cyfrifo'r graddiant. Mae gan linellau paralel yr un graddiant. Mae graddiant llinell yn bositif pan fo'r llinell yn mynd o'r chwith i'r dde yng nghyfeiriad yr echelin, ac mae'r gwerthoedd yn cynyddu. Mae graddiant y llinell yn negatif pan fo'r llinell yn mynd o’r chwith i'r dde yng nghyfeiriad yr echelin, ac mae’r gwerthoedd yn lleihau.
Mae'r pwynt lle mae'r llinell yn croesi'r echelin yn cael ei fynegi naill ai fel croestoriad (0,y_0) gydag echelin-y neu'r croestoriad (x_0,0) gydag echelin-x a gyda goledd m yn rhoi i ni hafaliad ar gyfer y llinell. Mae cyfesurynnau (x_1,y_1), felly, yn rhoi:
Pan fo llinell syth yn croesi'r ddwy echelin, y tu allan i'r tarddbwynt, ceir dau werth, dau rhyngdoriad ac ni allant fod yn sero. Awgryma hyn na all c chwaith, fod yn sero. Gellir eu mynegi fel hafaliad:
Mae hyn yn digwydd o ganlyniad i symud c yn yr hafaliad ax+by+c=0 i'r ochr dde, ac yna lluosi dwy ochr yr hafaliad gyda -1/c, gan roi
sy'n hafal i'r uchod.
Recordiau Byd Guinness
bawd|Lucky Diamond Rich yw'r person gyda'r mwyaf o datŵs yn y byd; mae ganddo datŵs yn gorchuddio ei gorff i gyd. Mae wedi dal y Record Byd Guinness ers 2006.
Mae gan llyfr ei hun record byd fel y llyfr dan hawlfraint sydd wedi gwerthu'r nifer fwyaf o gopiau erioed. Pan argraffwyd cyfrol 2019, roedd yn cael ei gyhoeddi mewn 100 o wledydd ac mewn 23 o ieithoedd. Mae hefyd cyfres deledu ac amgueddfeydd Recordiau Byd Guinness i'w cael, ac mae ei boblogrwydd wedi troi Recordiau Byd Guinness yn brif awdurdod rhyngwladol ar gyfer cofnodi a chadarnhau nifer helaeth o recordiau byd; mae'r corff yn cyflogi dyfarnwyr recordiau swyddogol sydd wedi'u hawdurdodi i wirio dilysrwydd gosod a thorri recordiau.
Calendr Adfent
bawd|Calendr Adfent gyda golygfa'r geni tu ol i'r 24ain drws, wedi'i amgylchynu gan symbolau [[Adfent, Nadolig a Christnogol eraill]]
Cyfres Taylor
sintay_SVG.svg Taylor godi, mae'n dod yn nes ac yn nes at y ffwythiant cywir. Yn y diagram yma, gwelir fod:
Calendr Adfent
Mae calendrau Adfent traddodiadol yn cyflwyno stori'r Geni, ond mae'r ffurf bellach wedi'i datblygu fel bod rhai i'w cael ar nifer o wahanol themau (e.e. cyfresi teledu plant). Mae rhai sydd â lluniau yn unig y tu ôl i'r drysau, ac eraill yn cynnwys danteithion neu roddion bychain; rhai i'w defnyddio unwaith ac eraill i'w hailddefnyddio o flwyddyn i flwyddyn.
Cyfres Taylor
Mewn mathemateg, mae cyfres Taylor yn cynrychioli ffwythiant fel swm anfeidraidd o dermau a gyfrifir o werthoedd deilliannau'r ffwythiant (the function's derivatives) ar un pwynt.
Mae'r defnydd cyntaf o gyfres Taylor i'w ganfod yn India, yng ngwaith y mathemategydd Mādhava o Sangamagrāma (c. 1340 – c. 1425), gwaith sydd bellach ar goll. Dyfynnir llawer o'r gwaith gan fathemategwyr Indiaidd eraill, a gan Ysgol Seryddiaeth Kerala, a gwyddom iddo lunio rhywbeth agos iawn at yr hyn a adnabyddir heddiw fel "cyfres Taylor". Roedd ei ddefnydd o'r gyfres yn berthnasol i ffwythiannau trigonometrig sin, cosin, tangiad, a gwrthdangiad.
Lluniwyd y cysyniad modern o gyfres Taylor gan y mathemategydd Albanaidd James Gregory ond a gyflwynwyd yn ffurfiol gan y mathemategydd Saesneg Brook Taylor yn 1715. Os yw cyfres Taylor yn canolbwyntio ar sero, yna gelwir y gyfres honno hefyd yn "gyfres Maclaurin", a enwir ar ôl y mathemategydd Albanaidd Colin Maclaurin, a wnaeth ddefnydd helaeth o'r achos arbennig hwn o gyfres Taylor yn y 18g.
Diffiniad
Yng nghyfres Taylor, y ffwythiant (real a chymhlyg)
f (x)
sy'n ddifferol anfeidraidd (infinitely differentiable) ar rif real neu rif cymhlyg
a
yw'r gyfres isradd
a ellir ei sgwennu mewn ffurf mwy crynno (nodiant sigma) fel
lle mae
n!
yn dynodi ffactorial n a lle mae
f(a)
yn dynodi'r nfed deilliant o f a werthuswyd ar bwynt a. Mae deilliant trefn sero f yn cael ei ddiffinio i fod yn f ei hun ac mae
(x − a)0
0!
ill dau yn cael eu diffinio i fod yn 1. Pan fo
, yna gelwir y gyfres yn "gyfres Maclaurin".
Galw diwahoddiad
Galw diwahoddiad (Saesneg: cold calling) yw'r weithred o geisio busnes gan gwsmeriaid posibl sydd heb gael cysylltiad blaenorol a'r gwerthwr neu werthwraig sy'n gwneud yr alwad. Mae'n ymgais i argyhoeddi cwsmeriaid posibl i brynu cynnyrch neu wasanaeth gan y gwerthwr neu werthwraig. Yn gyffredinol, mae'n cael ei gyfeirio ato fel proses dros-y-ffon, ac felly yn ffynhonnell o delefarchnata, ond gellir hefyd ei wneud gan werthwyr sy'n mynd o ddrws i ddrws. Er bod galw diwahoddiad yn gallu cael ei ddefnyddio fel dull dilys o gael busnes, gall ffugwyr alw yn ddiwahoddiad hefyd.
Teilwng yw'r Oen
Cyfaddasiad roc o waith Georg Friedrich Händel, Messiah (Meseia), gan Tom Parker yw Teilwng yw'r Oen. Crëwyd yr addasiad yn Saesneg yn gyntaf o dan y teitl The Young Messiah yn 1982. Mae'n cynnwys casgliad o ddarnau sy'n cynnwys llefaru yn seiliedig ar y ddarlleniadau o'r Beibl, ynghyd â cherddoriaeth. Cafodd ei ryddhau yn Gymraeg gan Recordiau Sain ar finyl yn 1984. Syniad David Richards oedd creu'r addasiad Cymraeg ac aeth yn ei flaen i'w gynhyrchu, a chanwyd y darnau lleisiol yn wreiddiol gan Sue Jones Davies, Sonia Jones a Geraint Griffiths.
Cafodd cryno ddisg 'Teilwng yw'r Oen' ei ryddhau, eto dan label Recordiau Sain, yn 1999.
Mae'r cyfaddasiad yn cynnwys y darnau canlynol:
1. Hedd yn awr
2. Pob cwm isel
4. O ti sy'n dod â'r newyddion
5. Bachgen a aned
6. Fe ddaw â bwyd i'w braidd
7. Rho gân lawen
8. Fe gafodd ddirmyg
9. Mor hyfryd o hardd
10. Haleliwia
Dadansoddi real
O fewn dadansoddi mathemategol, dadansoddi real (real analysis) yw'r astudiaeth sy'n ymwneud ag ymddygiad rhifau real, dilyniannau a chyfresi o rifau real, a ffwythiannau sydd â gwerth-real. Yn draddodiadol, arferai 'dadansoddi real' gyfeirio at theori ffwythiannau newidynnau real.
Teilwng yw'r Oen
11. Mi wn, mae mhrynwr i yn fyw
Dadansoddi real
Yn benodol, mae'n delio gyda phriodweddau dadansoddol ffwythiannau a dilyniannau real, gan gynnwys cydgyfeiriant a therfannau dilyniannau o rifau real, calcwlws rhifau real, a pharhad, esmwythder a phriodweddau a gysylltir gyda ffwythiannau gwerth-real.
Mae dadansoddi real yn wahanol iawn i ddadansoddi cymhlyg, sy'n delio gyda'r astudiaeth o rifau cymhlyg.
Rhaeadr Diserth
bawd|250px Mae Rhaeadr Diserth ynghanol pentref Diserth, Sir Ddinbych, ar Afon Ffyddion, sydd yn ymuno ag Afon Clwyd ger Rhuddlan. Uchder y rhaeadr yw 70 troedfedd. Mae dwy wal fawr ger y rhaeadr; mae’n debyg roedd olwyn dŵr yno. Roedd sawl melin flawd a phandai yn y pentref, a ailgyfeiriwyd yr afon i roi pŵer iddynt am gyfnod. Erbyn hyn mae’r melinau wedi mynd ac mae’r afon yn llifo dros y rhaeadr eto.
Torra di Lozari
Mae Tŵr di Lozari (Corseg:Torra di Lozari) yn dŵr Genoa adfeiliedig wedi ei leoli yn commune Belgodère ar arfordir gorllewinol ynys Corsica. Dim ond sylfaen y tŵr sydd wedi goroesi. Mae'n sefyll ar bentir ar uchder o 32 metr (105 troedfedd) uwchben y môr.
Roedd yn un o gyfres o amddiffynfeydd arfordirol a adeiladwyd gan Weriniaeth Genoa rhwng 1530 a thua 1620 i atal ymosodiadau gan fôr-ladron Barbari.
Mae Conservatoire du littoral, asiantaeth lywodraeth Ffrengig sy'n gyfrifol am ddiogelu ardaloedd o harddwch naturiol arbennig ar yr arfordir, wedi cyhoeddi ei fod yn bwriadu prynu'r pentir a'r arfordir cyfagos.
Groto
bawd|Groto Cregyn, Pontypwl bawd|Groto, [[Ontario, Canada]] Ogof naturiol neu wneuthuredig a ddefnyddiwyd gan bobl yn yr oes fodern fel yn yr henfyd, yn hanesyddol a chynhanesyddol, yw groto neu ogofdy. Ogofau bychain sy'n agos at ddŵr ac sydd fel arfer yn gorlifo neu'n dueddol o orlifo ar lanw uchel yw grotos naturiol. Weithiau, mae grotos gwneuthuredig yn cael eu defnyddio fel nodweddion mewn gerddi. Mae'r Grotta Azzurra yn Capri a'r groto yn fila Tiberius ym Mae Napoli yn enghreifftiau o grotos glan-môr naturiol sy'n boblogaidd.
Boed mewn dwr llanw neu'n uchel yn y bryniau, mae grotos fel arfer wedi'i gwneud o galchfaen, ble mae asidedd y dŵr llonydd wedi toddi'r carbonadau yn y garreg wrth iddo basio trwy holltau bychain. Daw'r gair "groto" o'r Eidaleg grotta, Lladin Llafar grupta, a Lladin crypta (sef claddgell). Mae hefyd yn perthyn yn hanesyddol, trwy ddamwain, i'r gair "grotésg". Ar ddiwedd y 15g, datgladdodd bobl Rhufain, yn ddamweiniol, Domus Aurea yr Ymerawder Nero ar Fryn Palatin, cyfres o ystafelloedd, wedi'u haddurno a dyluniadau o goronblethau, fframwaith bensaernïol main, dail, ac anifeiliaid. Roedd yr ystafelloedd wedi suddo o dan y ddaear dros amser. Roedd y Rhufeiniaid a ddarganfyddodd yr heneb hanesyddol yn meddwl ei fod yn rhyfedd, yn rhannol am y credir iddo gael ei ddatguddio gan ffynhonnell "isfydol". Arweiniodd hynny at ei alw'n grottesca, ac o'r enw hwnnw y tarddodd y gair Ffrangeg grotesque.
Geoff Lawton
Cynllunydd, athro, ymgynghorydd a siaradwr ar faterion paramaethu o Awstralia yw Geoff Lawton (ganed 10 Rhagfyr 1954 yn Stoke-on-Trent, Swydd Stafford). Ers 1995 mae wedi arbenigo mewn addysgu, gweithredu, sefydlu systemau, gweinyddu a datblygu cymuned paramaethyddol.
Bywgraffiad
Yn y 1990au, dechreuodd ar waith ail-wrteithio ac adnewyddu'n amgycheddol rhan o anialwch hallt Gwlad yr Iorddonen ger y Môr Marw. Llwyddwyd i adnewyddu'r tir trwy ddulliau paramaethu a ddatblygwyd ganddo. Parhaodd ei waith wedyn o dan oruchwyliaeth y Dywysoges Basma bint Talal o'r Iorddonen.
Mae ganddo berthynas broffesiynol agos â John D. Liu, gwneuthurwr ffilm ac ymchwilydd Sino-Americanaidd, a wnaeth ddogfennau am ailgyflunio rhan o'r llwyfandir mariandir (loess plateau) Huangtu, rhanbarth yr maint â Gwlad Belg, yn Tsieina. Yn dilyn ymdrechion ffermwyr, ymchwilwyr ac ymchwilwyr, llywodraeth leol gan ddilyn canllawiau paramaethu, llwyddwyd i adnewyddu'r tir oedd wedi troi'n ddiffaith drwy gor-bori an-wyddonol a diffyg gofal, i dir ffrwythlonach a mwy chynaliadwy. Ymddangosodd Geoff Lawton mewn ffilm ddogfen ddogfen "Hope in a Changing Climate" gan John D. Liu.
Mae Lawton wedi profi llwyddiant gyda phrosect i ail-ffrwythloni ardal o Wadi Rum yng Ngwlad yr Iorddonen. Llwyddwyd, trwy ddulliau paramaethu i ail-wrtheithio'r tir ac yna ei ail-ffrwythlonni trwy greu ecosystem paramaethu. Mae hefyd wedi chwarae rhan weithredol ar addysgu Neal Spackman sylfaenydd Prosiect Al Baydha yn Sawdi Arabia i adnewyddu'r tir ac harnesu'r dŵr prin sy'n disgyn yn y llecyn tir lled-anialwch i'r de ddwyrain o ddinas Meca.
Torra di l'Isula Rossa
Mae Tŵr Isula rossa (Corseg:Torra di l'Isula Rossa) yn dŵr Genoa adfeiliedig wedi ei leoli ar ynys Île de la Petra yng Nhymuned l'Île-Rousse sy'n gorwedd oddiar arfordir Corsica.
Roedd yn un o gyfres o amddiffynfeydd arfordirol a adeiladwyd gan Weriniaeth Genoa rhwng 1530 a thua 1620 i atal ymosodiadau gan fôr-ladron Barbari.
Plân cymhlyg
|bawd|Diagram Argand yn dangos mewn ffurf geometrig cynrychiolaeth o z a'i gyfiau (conjugate) z̅ yn y plân cymhlyg. Gellir canfod y [[cyfiau cymhlyg drwy adlewyrchu z ar draws yr echelin real. Y pellter ar hyd y linell las, golau yw'r gwerth absoliwt. Yr ongl φ yw arg z.]]
Mewn mathemateg, mae'r plân cymhlyg neu plân-z yn gynrychiolaeth geometrig o'r rhifau cymhlyg a sefydlwyd gan yr echelin real a'r echelin ddychmygol berpendicwlar. Gellir ei ystyried fel plân Cartesaidd wedi'i addasu, gyda rhan real o rif cymhlyg, a gynrychiolir gan ddadleoliad ar hyd yr echelin-x, a rhan ddychmygol trwy ddadleoli ar hyd echelin-y. Ceir ystyron eraill i'r term plân cymhlyg, ond dyma'r ystyr mwyaf cyffredin.
Mae'r cysyniad o blân cymhlyg yn caniatáu dehongliad geometrig o rifau cymhlyg. O dan adio, maent yn adio fel fectorau. Gellir mynegi lluosi dau rif cymhlyg fel cyfesurynnau polar: maint (neu werth absoliwt) y lluoswm yw lluoswm y ddau werth absoliwt, a elwir hefyd yn "fodiwlau", ac ongl neu ymresymiad y lluoswm yw swm y ddau ongl, neu ymresymiad. Yn benodol, mae lluosi gyda rhif cymhlyg o fodiwlau, mae 1 yn gweithredu fel cylchdro.
Gelwir y plân weithiau'n "blân Argand".
Ci poeth
bawd|Ci poeth gyda [[sôs coch a nionod]] Brechdan selsigen yw ci poeth neu boethgi ble mae'r selsigen wedi'i weini mewn agen a wnaed mewn bynsen hir. Gall gyfeirio hefyd at y selsigen yn unig. Mae cyfwyd nodweddiadol ar gyfer ci poeth yn cynnwys mwstard, sôs coch, mayonnaise, ac enllyn, a garnisiau cyffredin yn cynnwys nionod, bresych picl, tshili, caws, colslo, ac olewydd.
Daeth y mathau o selsig sy'n cael eu rhoi mewn cŵn poeth o'r Almaen a daethant yn boblogaidd yn yr Unol Daleithiau, ac yno y daeth y "ci poeth" yn fwyd stryd i'r dosbarth gweithiol, yn cael eu gwerthu ar stondinau a chertiau. Daeth y ci poeth i'w gysylltu'n agos â phêl fas a diwylliant Americanaidd. Er ei fod yn cael ei gysylltu yn arbennig â Dinas Efrog Newydd, daeth y ci poeth i'w weld ledled yn yr Unol Daleithiau yn ystod yr 20g.
Mae'r term ci (neu 'dog' yn Saesneg) wedi'i ddefnyddio fel gair i gyfeirio at selsigen ers y 19g. Un gred yw ei fod yn cael ei ddefnyddio fel cyhuddiad bod gwneuthurwyr selsig yn defnyddio cig cŵn, a hynny o leiaf ers 1845. Mae'n debyg bod bwyta cig cŵn yn eitha cyffredin yn yr Almaen ar ddechrau'r 20g.
Cyfieithiad benthyg
Mae ci poeth yn enghraiff berffaith o air neu derm sy'n cyfieithiad benthyg, hynny yw, gair neu gysyniad sydd wedi ei gyfieithu'n llythrennol o iaith arall heb ei fod yn gwneud synnwyr yn yr iaith a gyfieithwyd iddi.
Plân cymhlyg
Nodiant
Yn y plân Cartesaidd, gellir mynegi'r pwynt (x, y) mewn cyfesurynnau polar fel
Yn y plân cymhlyg, mae'r cyfesurynnau polar yma'n cymryd y ffurf lle
Diagram Argand
Mae'r term "Diagram Argand" fel arfer yn cyfeirio at blot geometrig o rifau cymhlyg, fel pwyntiau z=x+iy, gan ddefnyddio echelin-x fel yr echelin real ac echelin-y fel yr echeln ddychmygol. . Enwyd y diagram ar ôl Jean-Robert Argand (1768–1822), er iddo gael ei ddisgrifio'n gyntaf gan Caspar Wessel (1745–1818). Defnyddir y diagram yn aml i blotio safleoedd seros a phegynnau ffwythiant ar y plân cymhlyg.
Calcwlws integrol
bawd|Gellir cynrychiolir integryn pendant o unrhyw [[ffwythiant gan y ddwy ardal a nodir gan yr arwyddion + a - ar y graff.]]
Dau raniad clasurol sydd i galcwlws: calcwlws integrol a chalcwlws differol. Cysylltir y ddau raniad hyn gan theoremau ffwndamental calcwlws, sy'n mynnu mai differiad yw'r gwrthwyneb i'r integriad (integration).
[a, b]
o'r linell real, yna mae'r integryn pendant
yn cael ei ddiffinio'n anffurfiol fel ardal sydd wedi'i arwyddo (gan + a -) o fewn ardal o'r plân-xy o fewn arffiniau'r graff o f, yr echel-x a'r llinellau fertigol (plwm)
. Mae'r ardal uwchben yr echelin-x yn cael ei ychwanegu i'r cyfanswm a'r ardal o dan yr echelin-x yn cael ei dynnu o'r cyfanswm.
Hanes
Cafodd egwyddorion integreiddio eu llunio'n annibynnol gan Isaac Newton a Gottfried Wilhelm Leibniz, ddiwedd y 17g, a oedd yn ystyried yr integryn fel swm anfeidraidd o betryalau o led anfeidraidd (gorfychan). Diffiniwyd yr integral yn drylwyr gan Bernhard Riemann, diffiniad sy'n seiliedig ar weithdrefn terfannol sy'n brasamcanu arwynebedd ardal gromlinog drwy ei dorri'n haenau fertigol. Erbyn dechrau'r 19g roedd syniadau llawer mwy soffistigedig am integrynnau'n cael eu cyflwyno, lle ystyriwyd y math o ffwythiant yn ogystal a'r parth, lle gweithredir yr integriad.
Amrywiadau
Mewn Arabeg modern, defnyddir adlewyrchiad o symbol yr integryn yn hytrach na'r symbol
∫
, gan fod y sgript Arabeg a'r mynegiant mathemategol yn cyfeirio o'r dde i'r chwith.
Yn Ewrop, mae rhai awduron yn defnyddio "d" i ddynodi newidyn yr integriad h.y.
dx
yn hytrach na
), gan nad yw, "d", i hollti blew, yn newidyn.
Torra di Meria
Mae Tŵr Meria (Corseg:Torra di Meria) yn dŵr Genoa adfeiliedig yng Nghorsica wedi ei leoli yn commune Meria ar arfordir dwyreiniol ynys Cap Corse. Mae wedi'i lleoli ar lwyfandir creigiog sy'n edrych dros y môr i'r gogledd o'r marina sy'n dwyn yr un enw a hi.
Hanes
Roedd yn un o gyfres o amddiffynfeydd arfordirol a adeiladwyd gan Weriniaeth Genoa rhwng 1530 a thua 1620 i atal ymosodiadau gan fôr-ladron Barbari.
Mae gan dŵr Meria bensaernïaeth nodweddiadol o dyrau Cap Corse gydag uchder o tua 13 medr. Mae iddi 2 lefel ynghyd â theras, drws i'r llawr a grisiau allanol. Mae rhywfaint o waith adfer wedi gwneud ar y tŵr er hynny dim ond gweddol yw ei chyflwr. Mae'n weddol hawdd ymweld â'r tŵr trwy ddilyn llwybr bach tua 30 kilometr o hyd o'r ffordd fawr.
Xiamen
Dinas yn nhalaith Fujian, Tsieina yw Xiamen. Fe'i lleolir yn agos at Gullfor Taiwan.
Côr ABC
450px|bawd|Côr ABC, Eglwys Llanbadarn Fawr, Aberystwyth Côr cymysg Cymraeg wedi ei leoli yn Aberystwyth yw Côr ABC.
Hanes
bawd|Côr ABC Sefydlwyd y Côr yn 1995 fel côr ieuenctid. Roedd y cyfarfod cyntaf ar 16 Chwefror 1995 yn Ysgol Gynradd Llwyn-yr-Eos, Penparcau gyda'r enw llawn, "Côr Aelwyd Bro Ceredigion". Ers hynny mae wedi datblygu i fod yn gôr cymysg cymunedol uchelgeisiol sy’n cefnogi bywyd cerddorol Aberystwyth a’r fro.
Mae’r côr wedi comisiynu a pherfformio darnau newydd, gan gynnwys ‘Aberystwyth’ gan Hector MacDonald a ‘Gosber’ a ‘Gosod fi megis sêl’ gan Andrew Cusworth. Gallwch glywed recordiad o berfformiad cyntaf ‘Gosber’ ar waelod y dudalen, a gallwch hefyd glywed y côr yn canu ar ffilm lwyddiannus Gideon Koppel, ‘Sleep Furiously’.
Mae’r côr wedi recordio cryno ddisg o emynau’r Pasg ar gyfer cyfres o ddetholiadau a gyhoeddir gan Curiad. Bydd yn cael ei gyhoeddi yn ddiweddarach yn 2018.
Trefniant y Côr
Mae'r Côr yn cwrdd i ymarfer ar nos Iau yng Capel y Morfa, Aberystwyth, Stryd Portland, Aberystwyth.
Arweinydd y Côr
Arweinydd y Côr yn 2018 yw Gwennan Williams yn gerddor sy’n frwd dros gerddoriaeth gorawl a cherddoriaeth gymunedol. Mae ganddi radd anrhydedd gyfun mewn cerddoriaeth ac Almaeneg o Brifysgol Birmingham. Mae’n arwain Côr ABC ers 2013. Enillodd dlws Arweinydd yr Ŵyl yng Ngŵyl Fawr Aberteifi yn 2018.
Arweinydd gyntaf y Côr oedd Jamie Medhurst ac yna Angharad Fychan.
Y cyfeilydd
Cyfeilydd y Côr yw Louise Amery sy'n gerddor amryddawn a chanddi radd anrhydedd mewn cerddoriaeth o Brifysgol Bangor. Mae’n cyfeilio i Gôr ABC ers 2000. Cyfeilydd cyntaf y Côr oedd Branwen Evans, a aeth yna ymlaen i gyfeilio i Gôr Godre'r Garth.
Suidlanders
bawd|'N Druppel ("y diferyn"), logo'r Suidlanders Mae'r Suidlanders (Afrikaans am "Deheuwyr" "South Landers") yn fudiad yn Ne Affrica sy'n rhagweld chwyldro neu derfysg a dymchweliad strwythurau wlad ac yn paratoi cynlluniau ar gyfer i'r Afrikaaners ffoi o'r dinasoedd mawrion.
Mae'n ystyried ei hun yn fudiad hunan-amddiffyn yn 2006. Arweinir y mudiad gan Gustav Müller.
Athroniaeth
Gellir ei ystyried fel mudiad 'survivalist' ethnig. Seilir ei heidioleg ar proffwydolaethau y Boer, 'Siener' ("gweledydd", "proffwyd") van Rensburg. (3 Awst 1864 – 11 Mawrth 192) Cred nifer i Rensburg broffwydo y byddai llywodraeth Ddu yn cymryd yr awennau yn Ne Affrica ac y bydd y bobl Afrikaaner Gwyn yn diodde'n fawr o dan y llywodraeth yma. Credant hefyd y bydd yna frwydr dynegfennol olaf a bod angen i'r gymuned Gwyn ei chroen baratoi ar ei chyfer.
Cyfiawnhâd ryngwladol
Mae'r Suidlanders yn honni bod ganddynt hawl yn ôl cyfraith ryngwladol, yn arbennig Protocol I a II (dyddiad, 8 Mehefin 1977) yn ogystal â Confensiwn Genefa (12 Awst 1949) i'w cynlluniau. Mae Protocol I yn ymwneud ag amddifyn dioddefwyr gwrthdaro arfog ryngwladol a Protocol II yn ymwneud ag amddiffyn dioddefwyr gwrthdaro an-ryngwladol. Rhoddir pwyslais ar Erthyglau 60 i 69 o Protocol I (parthau dad-filwrol ac amddiffyn sifil).
Cynllunio
Mae'r mudiad yn ymgymryd mewn ymarferiadau amddiffyn sifil i'w haelodau. Mae'r hyfforddi yn cynnwys; cymorth cyntaf, Training on all aspects of civil defense is provided to members. The training varies from first aid, logisteg, cyfathrebu a rheoli ffoaduriaid (croen-wyn). Maent hefyd yn hysbysu eu haelodau o ddigwyddiadau a phrotestiadau gan baratoi cynlluniau ar gyfer mudo eu haelodau allan o ardaloedd tymhestlog.
Sylw rynglwadol
Cafwyd rhan mewn pennod o gyfres ddogfen, Dark Tourist ar sianel ffrydio Netflix yn cyfres 1 Pennod 7 20 Gorffennaf 2018 oedd yn cyfweld a dangos gwaith y Suidlanders. Bu hefyd eitem newyddion am y mudiad ar sianel newyddion CNN.
Cytundeb Eingl-Wyddelig
bawd|250px|Llofnodion Cytundeb Eingl-Wyddelig. Mae enwau'r Gwyddelod ar y dde. Nodir eu bod wedi llofnodi'r ddogfen gyda ffurfiau Gwyddelig eu henwau: Art Ó Gríobhtha - Arthur Griffith, Mícheál Ó Coileáin, Riobárd Bartún, Éamon Ó Dugáin a Seoirse Gabhán Ó Dubhthaigh
Cyd-destun
Ar 11 Gorffennaf 1921, datganwyd cadoediad rhwng yr IRA a llywodraeth Prydain. Roedd cyfanswm o 1,500 o bobl wedi eu lladd. Ym mis Awst, cynhaliwyd uwch-gynhadledd rhwng Éamon de Valera, pennaeth Sinn Féin gan ochr yr Iwerddon a David Lloyd George gan ochr Prydain. Fodd bynnag, penderfynodd de Valera beidio mynychu'r cyfarfod ei hun ac yn hytrach Michael Collins, Arthur Griffith, Robert Barton, Eamon Duggan a George Gavan Duffy, a gyfarfu â Lloyd George, Winston Churchill ac Arglwydd Birkenhead.
Yn gysgod ar y trafodaethau oedd bygythiad y Prydeinwyr y gall rhyfel fwy ail-ddechau pe na bai'r Gwyddelod yn derbyn y telerau. Cafwyd anghytuno hefyd dros y term a statws 'plenipotentwyr' (sef statws y ddirprwyaeth i wneud penderfyniadau yn y fan a'r lle). Roedd y term yn rhoi statws gwladwriaethol i'r Gwyddelod, statws nad oedd Prydain yn barod i'w dderbyn. Yn llygad Prydain, roeddynt yn trafod gydag Aelodau Seneddol unigol ac nid cynrychiolwyr Gweriniaeth sofran.
Arwyddwyd y Cytundeb ar 5 Rhagfyr 1921 ac ar 7 Ionawr 1922 cyflwynwyd hi i'r thrafod yn senedd Iwerddon, Dáil Éireann. Derbyniwyd y Cytundeb gan 64 pleidlais o blaid a 57 yn erbyn. Ymddiswyddodd de Valera, a oedd yn ei erbyn ef, ac fe'i disodlwyd gan Arthur Griffith.
Arweiniodd yr adrannau dwys rhwng cefnogwyr a gwrthwynebwyr y cytundeb at Ryfel Cartref Iwerddon a barodd rhwng Mehefin 1922 ac Ebrill 1923 ac a adawodd graith ar wleidyddiaeth y wladwriaeth newydd am ddegawdau i ddod. Yn wir dywedir i Birkenhead nodi Collins wrth iddo arwyddo'r Cytundeb, "Mr Collins, in signing this Treaty I'm signing my political death warrant", gyda Collins yn ateb yn broffwydol, "Lord Birkenhead, I'm signing my actual death warrant."
Honodd Michael Collins yn hwyrach i Lloyd George fygwth y Gwyddelod ar y funud olaf gydag adferiad, "terrible and immediate war" pe na bai'r Cytundeb yn cael ei harwyddo ar unwaith. Ni gofnodwyd hyn yn nhestun memorandwm y Gwyddelod ar ddiwedd y drafodaeth, ond, yn hytrach, fel sylw bersonol gan Lloyd George i Robert Barton. Dadleua nifer mai dim ond nodi realiti a deinameg torri cadoediad filwrol wnaeth Lloyd George. Nododd Barton:
"At one time he [Lloyd George] particularly addressed himself to me and said very solemnly that those who were not for peace must take full responsibility for the war that would immediately follow refusal by any Delegate to sign the Articles of Agreement."
Prif Bwyntiau'r Cytundeb
bawd|dde|Tudalen o'r Cytundeb gyda nodiadau Arthur Griffith Ceir sawl prif bwynt i'r Cytundeb a arwyddwyd gyda rhai'n ddigon di-dramgwydd ac eraill yn arwain at ddechrau Rhyfel Cartref Iwerddon. Pe bai Gogledd Iwerddon yn dewis gadael y Wladwriaeth newydd, byddai Comisiwn y Gororau yn cael ei sefydlu i olrhain y ffin rhwng Gwladwriaeth Rhydd Iwerddon a Gogledd Iwerddon.
Negodwyr
bawd|Arthur Griffith a Gweriniaethwyr Gwyddelig yn ystod trafodaethau Cytundeb Eingl-Wyddelig, 22 Hydref 1921
[[ireland|🇮🇪]] Dirprywaeth Iwerddon
Cefnogaeth Ysgrifenyddol
Calcwlws differol
O fewn mathemateg mae calcwlws differol yn un o is-feysydd calcwlws, ac yn astudiaeth o'r raddfa mae meintiau'n newid.
Dau raniad clasurol sydd i galcwlws: calcwlws differol yw'r naill a chalcwlws integrol, sef yr astudiaeth o'r ardal o dan cromlin, yw'r llall. Cysylltir y ddau raniad hyn gan theoremau ffwndamental calcwlws, sy'n mynnu mai differiad yw'r gwrthwyneb i'r integriad (integration).
Mesur o sut mae ffwythiant mathemategol yn newid wrth i'r mewnbynnau newid yw differu - y weithred o gyfrifo'r deilliant. Y prif wrthrychau, neu feysydd a astudir o fewn calcwlws differol yw deilliannau'r ffwythiant a syniadau perthnasol megis differynnau (differential) a sut maent yn cael eu cymhwyso ymhellach, ac o ddydd i ddydd.
Mae deillaint y ffwythiant, felly, o unrhyw werth a fewnbynir yn ddisgrifiad o raddfa newid y ffwythiant ger y fan honno (y gwerth mewnbwn). Gelwir y broses o ganfod y deilliant yn "ddifferiad" (differentiation).
O ran geometreg, y linell dangiad yw'r brasamcan gorau o'r ffwythiant ger gwerth y mewnbwn (gw. y diagram ar y dde, uchod). Oherwydd hyn, disgrifir y deilliant yn aml fel "graddfa'r newid ar un amrantiad o amser". O ran ffwythiant gwerth-real o newidyn real, deilliant y ffwythiant ar bwynt arbennig sydd fel arfer yn penderfynnu'r brasamcan gorau i'r ffwythiant ar y pwynt hwnnw.
Deilliant
Mae deilliant ffwythiant y newidyn real yn fesur o sensitifrwydd o newid gwerth y ffwythiant (gwerth allbwn) mewn perthynas â newid yn ei ymresymiad (gwerth mewnbwn). Mae'n weithred defnyddiol o fewn calcwlws. [[Image:Tangent-calculus.svg|thumb|300px|Y linell dangiad ar
(x,f(x))
]]
Dyweder fod
x
a
y
yn ffwythiant o
, hynny yw, ar gyfer bob gwerth
, ceir gwerth cyfatebol
. Gellir sgwennu'r berthynas hon fel
y = f(x)
. Os mai
f(x)
yw'r hafaliad am linell syth (h.y. hafaliad llinol), yna ceir dau rif real
m
Helics
Math o gromlin yw'r helics (ll. helicsau) o fewn gofod tri dimensiwn. Un o'i brif nodweddion yw fod ei linell tangiad, ar unrhyw bwynt, yn gyson ei ongl gyda llinell gyson a elwir yn "echel". Ymhlith esiamplau gorau o helics mae'r grisiau tro, sbiral a'r sbring coil ; mae edefyn o DNA yn cynnwys dau helics ac felly'n cael ei alw'n "helics dwbwl". Ceir amrywiad o'r helics, o'r enw 'helicoid', sy'n fersiwn mwy soled e.e. ramp. Daw'r gair o'r Groeg ἕλιξ, "troelli, cordeddu, crwm".
Rhestr medalyddion Olympaidd Cymreig
bawd|dde|200px|Y pump [[cylch Olympaidd]] Dyma restr o bobl Cymreig sydd wedi enill medal Olympaidd
Helics
Sbeiral ar arwyneb conig yw'r helics conig, mewn gwirionedd.
Calcwlws differol
Deilliant
b
Rhestr medalyddion Olympaidd Cymreig
1908 Llundain
bawd|100px|Paul Radmilovic Paulo Radmilovic, Polo dŵr - AUR
Mason Holgate
Mae Mason Holgate (ganwyd 22 Hydref 1996) yn peldroediwr sy'n chwarae i Everton F.C. a Lloegr dan 21. Mae'n enedigol o Doncaster, Lloegr.
Rhestr medalyddion Olympaidd Cymreig
1908 Llundain
Paulo Radmilovic, 4x200 nofio dull rhydd - AUR
Mason Holgate
Barnsley
Ymunodd Mason Holgate a Barnsley pan oedd yn naw oed. Dechreuodd ei gem gyntaf gyda Barnsley yn erbyn Doncaster Rovers ar yr ail o Rhagfyr 2014. Sgoriodd ei gol gyntaf i Barnsley yn erbyn Rochdale yn y gem olaf y tymor. Cafodd ei enwi yn 'Chwaraewr Ifanc y Tymor' yn y tymor 2014/15. Ac felly, fel gwobr am cael tymor mor dda, yn Gorffennaf 2015 roedd Holgate yn ymarfer a Manchester United.
Rhestr medalyddion Olympaidd Cymreig
1908 Llundain
Albert Gladstone, Ras rhwyfo gyda chocs - AUR
Reginald Brooks-King, Saethyddiaeth (dull York dwbl) - ARIAN
Tîm Hoci Cymru - EFYDD
1912 Stockholm
bawd|100px|Irene Steer David Jacobs, Ras gyfnewid 4x100m - AUR
Irene Steer, 4x100m nofio dull rhydd - AUR
Paulo Radmilovic, Polo dŵr- AUR
William Titt, gymnasteg - EFYDD
William Cowhig, gymnasteg (tîm dynion) - EFYDD
1920 Antwerp
bawd|Tîm ras gyfnewid 1920, Ainsworth Davies 2 o'r chwith, Griffiths 4 o'r chwith Paulo Radmilovic, Polo dŵr- AUR
Christopher Jones, Polo dŵr- AUR
Tali Sharon
Actores deledu, theatr a ffilm Israeli yw Tali Sharon (Hebraeg טלי שרון) (ganwyd 13 Chwefror 1979). Fe'i ganed a maged yn Hod HaSharon, tref i'r gogledd o Tel Aviv. Ystyr enw'r dref yw "Gogoniant [gwastatir] y Sharon".
Galwad y Mynydd
Hanes
Ar ôl i'r grŵp ryddhau dwy EP feinyl aeth Derec Brown yn ei flaen i fod yn aelod o Hergest a Cwrwgl Sam, ac yna i arwain ei fand roc ei hun, Derec Brown a'r Racaracwyr. Yn 2007 rhyddhawyd y caneuon cynnar ar grynoddisg gan label Finders Keepers. Mae'r nodiadau llawes yn cynnwys gair o werthfawrogiad gan y cerddor Gruff Rhys (mab Ioan Bowen Rees) a hanes manwl y grŵp gan Derec Brown. Yn 2011 daeth y pedwar at ei gilydd eto i recordio 10 o ganeuon newydd i Recordiau Fflach.
Sbiral logarithmig
200px|bawd|Er nad yn sbiral logarithmig perffaith, mae'r gragen hon yn dangos ei siamberi mewnol, ar ffurf sbiral logarithmig bras. Dengys y llinell las cynnydd y sbiral:.
Mewn mathemateg, math arbennig o spiral yw Sbiral logarithmig, ac fe'i ceir hefyd o fewn byd natur. Fe'i disgrifiwyd yn gyntaf gan Descartes ac ymchwiliwyd ymhellach i'w nodweddion mathemategol gan Jacob Bernoulli a fedyddiwyd ef yn "spira mirabilis" (y sbeiral rhyfeddol, neu wych).
Helics
Disgrifiad mathemategol
bawd|250px|Helics, a'i elfennau sinwsoidaidd x a y Mewn mathemateg, cromlin o fewn y gofod tri dimensiwn yw'r helics.
Tali Sharon
Rhannau
Bydd yn fwyaf adnabyddus ym Mhrydain am ei rhan fel Hodaya yn y gyfres Israeli Srugim sy'n ymddangos ar sianel Amazon Prime. Mae'r ddrama tair gyfres am fywyd a helbulon griw o ffrindiau Iddewig uniongred sy'n ceisio canfod cariad a phartner oes. Mae ei rhan yn ferch i rabbi sy'n raddol colli ei ffydd ac yn chwilio am gariad.
Helics
Disgrifiad mathemategol
Mae'r parametrig canlynol, o fewn y system gyfesurynnol Cartesaidd yn ddiffiniad o un math arbennig o helics: A'r hafaliad ar ei symlaf yw:
Tali Sharon
Personol
Gwasanaethodd fel parafeddyg yn y fyddin yn ystod ei chyfnod gwasanaeth cenedlaethol. Priododd â actor Assaf Salomon yn 2012 ac mae ganddynt dair o ferched. Ganed ei merch gyntaf yn 2010 cyn iddynt briodi.
Helics
Disgrifiad mathemategol
Mewn cyfesurynnau silindrog (r, θ, h):
Mae helics gyda radiws a a goledd b/a (meu pitch 2πb) yn cael ei ddisgrifio gyda'r paramedrau canlynol:
Mason Holgate
Everton
Ymunodd Mason Holgate a Everton F.C. yn 2015 am ffi o £2milliwn. Dechreuodd ei gem gyntaf yn erbyn Tottenham Hotspur mewn gem cyfartal.
Calcwlws differol
Deilliant
fel bod
Mason Holgate
West Brom(Ar Fenthyg)
Ymunodd Mason Holgate a West Bromwich Albion F.C. ar 31 Rhagfyr 2018 ar fenthyg o Everton F.C. tan diwedd y tymor.
Rhestr medalyddion Olympaidd Cymreig
1920 Antwerp
Cecil Griffiths, Ras Gyfnewid 4 x 400 medr - AUR
Calcwlws differol
Deilliant
. Yn y ffurf hwn (sef y "ffurf goledd-rhyngdorri" neu "slope-intercept form") mae'r term
Rhestr medalyddion Olympaidd Cymreig
1920 Antwerp
John Ainsworth-Davies Ras Gyfnewid 4 x 400 medr - AUR
Calcwlws differol
Deilliant
yn cael ei alw'n "oledd" ac yn cael ei bennu gan y fformiwla:
Rhestr medalyddion Olympaidd Cymreig
1932 Los Angeles
Hugh Edwards, Rhwyfo gan bâr heb gocs - AUR
Calcwlws differol
Deilliant
lle mae'r symbol
Rhestr medalyddion Olympaidd Cymreig
1932 Los Angeles
Hugh Edwards, Rhwyfo i bedwarawd heb gocs - AUR
Va, pensiero
Mae Va, pensiero ( Eidalaidd: [va pensjɛːro] ), sy'n cael ei alw yn Gymraeg "Cytgan y Caethweision" neu "Gytgan y Caethweision Hebreig" yn ddarn corawl o drydedd act yr opera Nabucco (1842) gan Giuseppe Verdi, gyda libreto gan Temistocle Solera, wedi'i ysbrydoli gan Salm 137. Mae'n cofio cyfnod caethiwed yr Israeliaid ym Mabilon ar ôl dymchwel y Deml Gyntaf yn Jerwsalem tua 500 CC. Bu'r opera gyda'i chorws pwerus yn gyfrifol am sefydlu Verdi fel un o gyfansoddwr mawr yn yr Eidal yn y 19 ganrif.
Rhestr medalyddion Olympaidd Cymreig
1932 Los Angeles
Valerie Davies, 100m nofio ar y cefn -EFYDD
Calcwlws differol
Deilliant
Δ
Plectrwm
de|bawd|Tri phlectrwm i'w defnyddio gyda [[Gitâr|gitar]] Teclyn bach gwastad sy'n cael ei ddefnyddio i blycio neu neu strymian offeryn llinynnol yw plectrwm.
Va, pensiero
Rôl yn hanes gwleidyddol Eidalaidd
Mae rhai ysgolheigion wedi honni bod y corws wedi ei fwriadu i fod yn anthem ar gyfer cenedlaetholwyr Eidaleg, oedd yn ceisio uno eu gwlad a'u rhyddhau o reolaeth dramor yn y blynyddoedd cyn 1861 (credid bod thema'r corws o alltudion yn canu am eu mamwlad, a'i linellau fel O mhia patria, si bella e perduta / "O fy ngwlad, mor brydferth, a choll", wedi cyffroi llawer o Eidalwyr). Mae rhai ysgolheigion modern wedi gwrthod y syniad hwn, gan fethu gweld cysylltiadau rhwng operâu Verdi o’r 1840au a'r 1850au a chenedligrwydd Eidalaidd, ac eithrio rhai o'r teimladau a fynegwyd yn ei opera 1843, I Lombardi.
Rhestr medalyddion Olympaidd Cymreig
1932 Los Angeles
Valerie Davies, 4x100m nofio dull rhydd- EFYDD
Va, pensiero
Rôl yn hanes gwleidyddol Eidalaidd
Mae ymchwilwyr diweddar wedi ail edrych ar nifer o weithiau Verdi o'r 1840au (gan gynnwys Giovanna d'Arco ac Attila ) gan bwysleisio eu hystyr gwleidyddol amlwg. Mae gwaith gan Philip Gossett ar gytganau Verdi o'r 1840au hefyd yn awgrymu y gallai ymagweddau diwygwyr diweddar at Verdi a'r Risorgimento fod wedi mynd yn rhy bell trwy lwyr ddiystyru arwyddocâd gwleidyddol "Va, pensiero".
Ar 27 Ionawr 1981, cynigiodd y newyddiadurwr a'r awdur creadigol, Giorgio Soavi cyfnewid anthem genedlaethol yr Eidal (Il Canto degli Italiani) gyda "Va, pensiero" mewn llythyr a gyhoeddwyd gan Indro Montanelli yn ei bapur dyddiol Il Giornale. Trafodwyd y cynnig yn eang am beth amser ac yna'i anghofio hyd 2009, pan gymerodd y Seneddwr Umberto Bossi yr achos i fyny eto, ond heb unrhyw effaith. Fodd bynnag, mae plaid wleidyddol Bossi, Lega Nord / Padania, wedi mabwysiadu "Va, pensiero" fel ei emyn swyddogol ac mae'r corws bellach yn cael ei ganu ym mhob cyfarfod o'r blaid.
Yn 2011, ar ôl chwarae "Va, pensiero" ym mherfformiad Nabucco yn y Teatro dell'Opera yn Rhufain, gwnaeth yr arweinydd Riccardo Muti araith i brotestio yn erbyn toriadau i gyllideb celfyddydau'r Eidal, yna gofynnodd i'r gynulleidfa i gyd ganu'r cytgan i gefnogi diwylliant a gwladgarwch.
Derbyniad cychwynnol
Cyfansoddodd Verdi Nabucco mewn cyfnod anodd yn ei fywyd. Roedd ei wraig a'i blant bach wedi marw o salwch. Er gwaethaf adduned ganddo i ymatal rhag ysgrifennu operâu, roedd ganddo contracti gyda La Scala i ysgrifennu opera arall a gorfododd y cyfarwyddwr y libreto i mewn i'w ddwylo. Wrth ddychwelyd adref, digwyddodd Verdi agor y libreto ar y ddalen oedd yn cynnwys "Va, pensiero" ac o ddarllen yr ymadrodd, clywodd y geiriau yn canu yn ei ben. Wedi'r ymarfer cyntaf "gweiddodd y gweithwyr cefn llwyfan eu cymeradwyaeth, gan guro ar y llawr a'r setiau gyda'u hoffer gwaith i greu gwerthfawrogiad hynod swnllyd". Yn ddiweddarach nododd Verdi ei fod yn teimlo "dyma'r opera y mae fy ngyrfa artistig yn dechrau arni, ac er fy mod wedi cael llawer o anawsterau i'w hymladd yn eu herbyn, mae'n sicr bod fy Nabucco wedi ei eni o dan seren lwcus".