cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Siambr gladdu
bawd|Siambr gladdu hir Wayland's Smithy, Ashbury, [[Swydd Rydychen.]] bawd|[[Bryn Celli Ddu; siambr gladdu ym Môn.]] bawd|[[Barclodiad y Gawres, Môn.]] bawd|[[Capel Garmon (siambr gladdu)|Siambr gladdu Capel Garmon, sir Conwy lle gwelir fod y pridd wedi ei symud i ddangos fod y math hwn o gladdfa o dan y ddaear.]] Siambr, neu ogof wneud, lle rhoddir corff dynol marw i'w orffwys ydy siambr gladdu a honno wedi'i gorchuddio gyda phridd. Fel arfer cysylltir y gair gyda defodau claddu Oes Newydd y Cerrig, Oes yr Efydd a chyn hynny. Arferid gosod strwythur o gerrig enfawr yn gyntaf i ddal y bryncyn a roddid ar ei ben ac weithiau gellir gweld y cromlechi (neu garnedd pan fo'r pridd a oedd unwaith yn eu gorchuddio wedi erydu gan y gwynt a'r glaw.
Mae cromlechi a charneddi, felly, yn gerrig noeth a siambr gladdu yn domen o bridd ar ffurf bryncyn bychan.
Cymru
Gweler hefyd: Rhestr o Siambrau Claddu yng Nghymru
Golwg ar y Beiau
Llyfr Cymraeg gan Jeremy Owen (bl. 1704-1744) yw Golwg ar y Beiau, a gyhoeddwyd yn 1732 neu 1733.
Disgrifiad
Yn y llyfr hwn ceir ymateb Jeremy Owen i'r rhwyg yn yr eglwys Bresbyteraidd yn ardal Henllan Amgoed, Ceredigion, a'r cylch a arweiniodd at un o ddadleuon diwinyddol poethaf y 18g, rhwng pleidwyr Uchel ac Isel Calfiniaeth. Ystyrir y llyfr bychan hwn yn glasur o'r cyfnod am "ragoriaeth ei Gymraeg cyhyrog".
Bwlch Sychnant
300px|bawd|Bws yn disgyn drwy Bwlch Sychnant i gyfeiriad Penmaenmawr
Bwlch mynydd sy'n gorwedd rhwng Penmaenmawr a Chonwy ar arfordir gogledd Cymru yw Bwlch Sychnant neu Sychnant.
I'r gogledd mae'r Alltwen a'i chaer ac o'r golwg i'r gogledd-ddwyrain mae bryngaer Castell Caer Seion. Mae'r ardal o gwmpas Sychnant yn denu ymwelwyr a cherddwyr trwy'r flwyddyn. Mae Llwybr y Gogledd (Bangor-Prestatyn) yn croesi pen y bwlch.
Cwtiad-wennol Madagasgar
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cwtiad-wennol Madagasgar (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cwtiad-wenoliaid Madagasgar) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Glareola ocularis; yr enw Saesneg arno yw Madagascar pratincole. Mae'n perthyn i deulu'r Cwtiad-wenoliaid (Lladin: Glareolidae) sydd yn urdd y Charadriiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn G. ocularis, sef enw'r rhywogaeth.
The Rich Are Always With Us
Ffilm drama-gomedi a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Alfred Edward Green yw The Rich Are Always With Us a gyhoeddwyd yn 1932. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Dinas Efrog Newydd. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan W. Franke Harling.
Cwtiad-wennol Madagasgar
Teulu
Mae'r cwtiad-wennol Madagasgar yn perthyn i deulu'r Cwtiad-wenoliaid (Lladin: Glareolidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
The Rich Are Always With Us
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Bette Davis, Ruth Chatterton a George Brent. Mae'r ffilm The Rich Are Always With Us yn 71 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1932. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Tarzan The Ape Man ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ernest Haller oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan George Marks sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Edward Green ar 11 Gorffenaf 1889 yn Perris a bu farw yn Hollywood ar 9 Medi 1984.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alfred Edward Green nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Toast of New York
Ffilm am berson a seiliwyd ar lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr Rowland V. Lee yw The Toast of New York a gyhoeddwyd yn 1937. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Dinas Efrog Newydd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Derek Twist a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nathaniel Shilkret. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Cary Grant, George Irving, Billy Gilbert, Joyce Compton, Frances Farmer, Lionel Belmore, Mary Gordon, Edward Arnold, Jack Oakie, Donald Meek, Jimmy Finlayson, Bryant Washburn, Jack Carson, Jack Mulhall, Clarence Kolb, Clem Bevans, George Cleveland, Oscar Apfel, Richard Alexander, Russell Hicks, Gavin Gordon, Stanley Fields, Earl Dwire, Ethan Laidlaw, Robert Dudley, Frank Darien, William Wagner a Jay Eaton. Mae'r ffilm The Toast of New York yn 109 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1937. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life of Emile Zola sef ffilm Americanaidd hanesyddol gan y cyfarwyddwr William Dieterle. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. John Peverell Marley oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan George Hively sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rowland V Lee ar 6 Medi 1891 yn Findlay, Ohio a bu farw yn Palm Desert ar 18 Hydref 2000. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1917 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rowland V. Lee nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Coney Island Baby
Ffilm drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Amy Hobby yw Coney Island Baby a gyhoeddwyd yn 2003. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Brooklyn.
Tri Yann
bawd|de|300px||Tri Yann ar y llwyfan yn An Oriant Mae Tri Yann yn grwp o Naoned, Llydaw sy'n chwarae cerddoriaeth Geltaidd.
Coney Island Baby
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski.
Tri Yann
Dechraeodd y band yn 1971 gyda Jean Chocun; Jean-Paul Corbineau a Jean-Louis Jossic, y Tri Yann an Naoned (Yann ydy'r fersiwn Llydaweg o'r enw Ffrangeg Jean).
Coney Island Baby
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Amy Hobby ar 1 Ionawr 2000 yn Unol Daleithiau America. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Rice.
Tri Yann
Mae Tri Yann yn canu yn Ffrangeg, Llydaweg ac, weithiau, Saesneg.
FOXM1
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn FOXM1 yw FOXM1 a elwir hefyd yn Forkhead box M1 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 12, band 12p13.33.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn FOXM1.
Cutie and the Boxer
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Zachary Heinzerling nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Go Tell It on the Mountain
Nofel led-hunangofiannol gan James Baldwin yw Go Tell It on the Mountain a gyhoeddwyd ym 1953. Mae'n ymwneud â pherthynas yr Eglwys Gristnogol â'r gymuned a'r teulu Affricanaidd-Americanaidd. Daw teitl y llyfr o'r gân ysbrydol o'r un enw, a elwir yn "Dos Dywed ar y Mynydd" yn Gymraeg. Hon oedd nofel gyntaf James Baldwin.
Rhennir y nofel yn dair rhan. Yn y rhan gyntaf cyflwynir stori'r prif gymeriad, John Grimes, llanc croenddu sydd yn llysfab i bregethwr Pentecostaidd. Yn yr ail ran, datgelir hanesion yr oedolion sydd ym mywyd John, ac yma mae disgrifiadau o gamdriniaeth, trais, hiliaeth, ffydd, euogrwydd a gwaredigaeth. Yn rhan olaf y nofel portreadir defod eglwysig mewn delweddau megis breuddwyd, wrth i John geisio deall ei rywioldeb a'i ffydd.
Ci Defaid Gwlad yr Iâ
bawd|Ci Defaid Gwlad yr Iâ Ci defaid a chi sbits sy'n tarddu o Wlad yr Iâ yw Ci Defaid Gwlad yr Iâ.
Landevenneg
Mae Landevenneg (Ffrangeg: Landévennec) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Mae'r pentref yn adnabyddus am adfeilion Abaty Sant-Gwenole Landevenneg. Yn ôl draddodiad sefydlwyd yr abaty yn wreiddiol yn y 5g gan Sant Gwenole.
Poblogaeth
Population - Municipality code 29104
Gweler hefyd
Cymunedau Penn-ar-Bed
Dean Rusk
Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau o 1961 hyd 1969 oedd David Dean Rusk  (9 Chwefror 1909 – 20 Rhagfyr 1994) a wasanaethodd yn ystod gweinyddiaethau'r arlywyddion John F. Kennedy a Lyndon B. Johnson.
Priododd Rusk Virginia Foisie (1915–1996) ar 9 Mehefin 1937.
Gwaenysgor
Pentref a plwyf eglwysig yng nghymuned Trelawnyd a Gwaenysgor, Sir y Fflint, Cymru, yw Gwaenysgor. Saif fymryn i'r de-ddwyrain o dref Prestatyn. Mae Llwybr Clawdd Offa yn mynd heibio iddo.
Gerllaw mae adfeilion RAF Gwaenysgor, adfeilion "St Elmo’s Summerhouse" a dau feddrod hynafol. Roedd gan y pentref ysgol hyd at 1968. Erbyn nyn, mae'r adeiladad wedi dod yn Neuadd y Pentref.
260px|bawd|dim|Eglwys y Santes Fair 260px|bawd|dim|Machlud o'r gulfan, Gwaenysgor
Ci Defaid Catalwnaidd
bawd|Ci Defaid Catalwnaidd o liw melynllwyd. Ci defaid sy'n tarddu o Gatalwnia yw'r Ci Defaid Catalwnaidd. Defnyddir hyd heddiw i fugeilio defaid ym mynyddoedd y Pyreneau, ac mae'n gi anwes poblogaidd gan deuluoedd.
Janet Leigh
Actores Americanaidd oedd Janet Leigh (ganwyd Jeanette Helen Morrison; 6 Gorffennaf 1927 – 3 Hydref 2004).
Cafodd ei geni ym Merced, California. Priododd yr actor Tony Curtis ar 4 Mehefin 1951. Yr oeddynt y rhieni yr actorion Jamie Lee Curtis a Kelly Curtis.
Ci Defaid Catalwnaidd
Ci Defaid Catalwnaidd oedd Cobi, masgot swyddogol Gemau Olympaidd yr Haf 1992 yn Barcelona.
Gwaenysgor
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
The Valleys (cyfres deledu)
Cyfres deledu realiti a ddarlledir ar MTV ydy The Valleys. Lleolir y gyfres yng Nghaerdydd. Adrodda hanes criw o bobl ifainc o'r cymoedd wrth iddynt symud i'r brifddinas er mwyn ceisio datblygu gyrfa newydd i'w hunain. Ystyrir y rhaglen yn ddadleuol oherwydd ei darluniad o Gymru ac o'r Cymry, yr iaith gref a'r golygfeydd o natur rywiol.
Hanes
Darlledwyd y rhaglen gyntaf ar 25 Medi 2012.
Gwaenysgor
Enwogion
Gordon MacDonald, Barwn 1af MacDonald o Waenysgor (1888-1966), gwleidydd Llafur a Llywodraethwr Newfoundland
The Valleys (cyfres deledu)
Natur ddadleuol y rhaglen
Beirniadwyd y rhaglen gan nifer o Gymry ar wefannau cymdeithasol fel Twitter. Dywedodd y gantores Charlotte Church na fyddai hi'n gwylio am ei bod yn credu y byddai'r rhaglen yn "exploitative and a horrific representation of the country that I love". Dywedodd Aelod Seneddol y Rhondda, Chris Bryant nad oedd y gyfres yn ddarlun teg o fywyd yn y cymoedd.
Niferoedd gwylio
Noder: Dyma ffigurau gwylio MTV ac MTV+1.
Derwent, Swydd Derby
Plwyf sifil a chyn bentref yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Derwent. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref High Peak.
Boddwyd pentref Derwent ym 1944 pan adeiladwyd Cronfa Ddŵr Ladybower.
Ci Defaid Shetland
bawd|Ci Defaid Shetland Ci defaid bychan sy'n tarddu o'r Alban yw Ci Defaid Shetland neu ar lafar Sheltie (enw a ddefnyddir hefyd am ferlyn Shetland). Edrychir yn debyg i'r Ci Defaid Gwrychog (rough-coated collie), a disgynnai'r ddau frîd hwn o hen gi gwaith Albanaidd. Datblygwyd gan fugeiliaid i yrru defaid bychain Ynysoedd Shetland. Mae ganddo gôt syth, hir o flew du, brown, neu lwydlas gyda brychni du ac o bosib marciau melyn a gwyn.
Monica
Monica yw nofel fwyaf adnabyddus Saunders Lewis. Fe'i cyhoeddwyd gan Wasg Aberystwyth yn 1930 a mae argraffiad modern i gael yng Nghyfres Clasuron Gwasg Gomer (2013).
Portread seicolegol o wraig tŷ dosbarth canol unig o Gaerdydd sy'n symud i un o faesdrefi Abertawe i fyw gyda chariad ei chwaer yw hi. Am ei chyfnod roedd hi'n nofel arloesol iawn yn y Gymraeg ac fe'i camddeallwyd gan lawer am fod yn "anfoesol".
Azemmour
Dinas ym Moroco yw Azemmour neu Azamor (Arabeg: أزمور‎; o'r gair Tifinagh azemmur, "yr Olewydd"). Fe'i lleolir ar lan yr afon Oum Er-Rbia, tua 75 km i'r de-orllewin o Casablanca ger El Jadida, yng ngorllewin canolbarth Moroco. Mae'n rhan o ranbarth Doukhala-Abda. Poblogaeth: tua 40,000.
Ceir traeth braf, sef Azemmour Plage (Traeth Azemmour) ar lan y Cefnfor Iwerydd tua 2 filltir o'r ddinas ei hun. Mae aber yr Oum Er-Rbia, un o afonydd mwyaf Moroco sy'n tarddu ym mynyddoedd yr Atlas, yn denu nifer o adar mudol.
Hanes
Mae'n debygol mai dyma oedd safle dinas Azama, a sefydlwyd gan y Ffeniciaid. Daeth yn ddinas o bwys yn nheyrnas y Berberiaid yn ne Moroco yn yr Oesoedd Canol. Meddianwyd y ddinas am gyfnod byr iawn gan y Portiwgalwyr (1513-41); roedd y fforiwr enwog Ferdinand Magellan yn un o arweinwyr y Portiwgalwyr. Erys y castell a godwyd hyd heddiw.
Yma yn ymyl Azemmour, yn ôl traddodiad, ger aber yr Oum Er-Rbia, y cyrhaeddodd y cadfridog Islamaidd Oqba ibn Nafi "Fôr y Gorllewin" yn y flwyddyn 681, ar ôl carlam gwyllt dros Foroco yn agor y ffordd i'r goresgyniaid Arabaidd-Fwslemaidd o'r wlad Ferber. Portreadir y ddinas a'r cyfnod yn y nofel Ffrangeg La Mère du Printemps, gan Driss Chraïbi, brodor o'r ardal a Berber.
Khénifra
250px|bawd|Pont ganoloesol yng nghanol y ddinas Dinas hynafol ym Moroco yw Khénifra (Amazigh Xnifra, Arabeg: خنيفرة). Fe'i lleolir yng ngogledd canolbarth y wlad i'r gorllewin o fynyddoedd yr Atlas Canol. Poblogaeth: 77,000 (cyfrifiad 2004).
Khénifra yw canolfan draddodiadol y Zayanes, un o lwythau Berber Moroco. Mae'n gorwedd tua 160 km o Fès a 300 km o Marrakech. Mae'n brifddinas talaith Khénifra (poblogaeth 523,000) yn rhanbarth Meknès-Tafilalet.
Mae'r afon Oum Er-Rbia ('Mam y Gwanwyn'), un o afonydd mwyaf Moroco, yn tarddu yn yr Atlas Canol tua 40 km o Khénifra ac yn llifo trwy'r ddinas ac wedyn ar gwrs gorllewinol i gyrraedd y Cefnfor Iwerydd ger Azemmour.
Mae mwyafrif y boblogaeth yn bobl Berber ac yn siarad Amazigh/Tamazigh, un o'r ieithoedd Berber.
Ci Defaid Pyreneaidd
Ci defaid sy'n tarddu o'r Pyreneau yw'r Ci Defaid Pyreneaidd.
Usk, Washington
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Washington, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Usk, gan gynnwys:
Dinting
Pentref yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Dinting. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref High Peak.
Awakened
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Greg Miller yw Awakened a gyhoeddwyd yn 2016.
Kaptajn Bimse Og Goggeletten
Ffilm i blant gan y cyfarwyddwyr Thomas Borch Nielsen a Kirsten Skytte yw Kaptajn Bimse Og Goggeletten a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Awakened
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Golygwyd y ffilm gan Greg Miller sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Kaptajn Bimse Og Goggeletten
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jesper Asholt, Peter Frödin, Jon Lange, Bo Carlsson, Sigrid Husjord, Maj-Britt Mathiesen a Nanna Marqvorsen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Thomas Borch Nielsen ar 9 Hydref 1963.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Thomas Borch Nielsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The League of Frightened Men
Ffilm am ddirgelwch a seiliwyd ar nofel gan y cyfarwyddwr Alfred Edward Green yw The League of Frightened Men a gyhoeddwyd yn 1937. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Edward Chodorov.
Brogyntyn
Plasdy ac ystad o darddiad Cymreig ym mhlwyf Selatyn ger Croesoswallt, Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw Brogyntyn. Er iddo ddechrau fel ystad fechan ar ddiwedd yr Oesoedd Canol, tyfodd i fod yn un o ystadau mwyaf gogledd Cymru (er ei fod yn Lloegr roedd yr ardal o gwmpas Brogyntyn yn Gymreig iawn am ganrifoedd).
The League of Frightened Men
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Clara Blandick, Ian Wolfe, Irene Hervey, Lionel Stander, Walter Connolly, Eduardo Ciannelli, James Flavin, Jameson Thomas, Jonathan Hale, Ethel Wales, Walter Kingsford, Rafaela Ottiano a Charles Irwin. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1937. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life of Emile Zola sef ffilm Americanaidd hanesyddol gan y cyfarwyddwr William Dieterle. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, The League of Frightened Men, sef gwaith ysgrifenedig gan yr awdur Rex Stout a gyhoeddwyd yn 1935.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Edward Green ar 11 Gorffenaf 1889 yn Perris a bu farw yn Hollywood ar 9 Medi 1984.
Brogyntyn
Hanes
Sefydlwyd castell Cymreig ar dir Brogyntyn yn y 12g, efallai gan Owain Brogyntyn, un o dywysogion Teyrnas Powys. Castell mwnt a beili ydyw: dim ond ei olion sy'n goroesi heddiw, ym Mharc Brogyntyn.
Trwy gyd-briodas ymledodd cysylltiadau'r teulu ac ychwanegwyd i gyfoeth yr ystad. Tro mawr yn hanes yr ystad oedd y briodas rhwng Syr William Maurice, aer Clenennau, gydag aeres Brogyntyn yn yr 16g. Roedd teulu'r llenor Ellis Wynne yn perthyn iddi yn y 17g. Ar ddechrau'r 19g, trwy briodas eto, sefydlwyd llinach Arglwydd Harlech.
The League of Frightened Men
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Brogyntyn
Hanes
Dros y canrifoedd, casglwyd llyfrgell ym Mrogyntyn a oedd yn cynnwys nifer o lyfrau prin a chasgliad pwysig o lawysgrifau Cymreig. Daeth yr rhain, ynghyd â nifer fawr o bapurau a chofnodion yn ymwneud â Chymru, i feddiant Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn yr 20g lle y'u cedwir heddiw fel 'Llawysgrifau Brogyntyn'.
Darllen pellach
Ceir cyfres o erthyglau gan E. D. Jones ar Lawysgrifau Brogyntyn a'u cefndir yng Nghylchgrawn Llyfrgell Genedlaethol Cymru (cyfrolau v-viii, 1948-53).
The League of Frightened Men
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alfred Edward Green nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Denby
dim|bawd|Y "Stellarsphere" ym Mharc Coffa John Flamsteed
Awakened
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Greg Miller nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hen Gi Defaid Llwyd Cymreig
Ci defaid sy'n tarddu o Gymru yw'r Hen Gi Defaid Llwyd Cymreig. Mae'n debyg ei fod wedi diflannu, ond mae brîd y Ci Defaid Cymreig yn parhau.
Aderyn mêl Cassin
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn mêl Cassin (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar mêl Cassin) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Prodotiscus insignis; yr enw Saesneg arno yw Cassin’s Honeybird. Mae'n perthyn i deulu'r Mêl-gogau (Lladin: Indicatoridae) sydd yn urdd y Piciformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. insignis, sef enw'r rhywogaeth.
Tammy's Always Dying
Ffilm 'comedi du' gan y cyfarwyddwr Amy Jo Johnson yw Tammy's Always Dying a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd gan Jessica Adams a Harry Cherniak yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Joanne Sarazen. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Felicity Huffman, Lauren Holly, Aaron Ashmore, Clark Johnson, Oluniké Adeliyi, Philip Williams, Anastasia Phillips, Kristian Bruun, Ali Hassan, Shelby Bain a Jessica Greco.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Amy Jo Johnson ar 6 Hydref 1970 yn Hyannis. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1993 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Dennis-Yarmouth Regional High School.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amy Jo Johnson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Landivizio
Mae Landivizio (Ffrangeg: Landivisiau) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code 29105
Gweler hefyd
Cymunedau Penn-ar-Bed
Cymunedau Mor-Bihan
150px|bawd|chwith|Arfbais Mor-Bihan250px|bawd|Lleoliad Mor-Bihan yn Ffrainc
Dyma restr o gymunedau (Llydaweg kumunioù; Ffrangeg communes) Departamant Mor-Bihan (Frangeg Département Morbihan), Llydaw.
FOXO3
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn FOXO3 yw FOXO3 a elwir hefyd yn Forkhead box O3 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 6, band 6q21.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn FOXO3.
Ragland, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Ragland, gan gynnwys:
Vamps
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sigourney Weaver, Malcolm McDowell, Alicia Silverstone, Krysten Ritter, Wallace Shawn a Dan Stevens. Mae'r ffilm Vamps (ffilm o 2013) yn 93 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol'' gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Tim Suhrstedt oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Amy Heckerling ar 7 Mai 1954 yn y Bronx. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1977 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg yn AFI Conservatory.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amy Heckerling nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dinting Vale
Pentref yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Dinting Vale. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref High Peak.
Logo
bawd|Logo'r [[Sefydliad Wicifryngau.]] Delwedd neu nod sy'n cynrychioli corff, cwmni, mudiad, neu rywbeth arall yw logo. Fel rheol caiff ei ddylunio'n neilltuol gyda'r amcan o gynrychioli'n weledol pwrpas neu weithgarwch y gwrthrych. Mae logos dan hawlfraint bron yn ddieithriad.
Caer Seion
Mae Caer Seion yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Conwy yn Sir Conwy, Cymru; cyfeirnod OS: SH759777. Enwau arall arni yw (Castell) Caer Leon neu Castell Caer Seion. Mae'n sefyll ar gopa uchaf Mynydd Caer Seion (Mynydd y Dref), 806 troedfedd uwchben lefel y môr a thua milltir a hanner i'r gorllewin o dref Conwy yng ngogledd Cymru.
Algam
Mae Algam (Ffrangeg: Augan) yn gymuned yn department Mor-Bihan (Ffrangeg: Morbihan), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Caer Seion
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: CN012. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Algam
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Zázrak
Ffilm ddrama Slofaceg o Y Weriniaeth Tsiec a Slofacia yw Zázrak gan y cyfarwyddwr ffilm Juraj Lehotský. Fe'i cynhyrchwyd yn y Weriniaeth Tsiec a Slofacia. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Martin Burlas. Cafodd y ffilm hon ei chynhyrchu gan Marko Škop.
Caer Seion
Lleoliad
300px|bawd|de|Muriau dwyreiniol Caer Seion gyda [[Conwy yn y cefndir]] Mae'r gaer yn mwynhau lleoliad strategol iawn ar ben Mynydd Caer Seion. Mae'r olygfa o'i muriau'n drawiadol. I'r gorllewin gwelir bryniau cyntaf y Carneddau ac Afon Menai. Yn y gorllewin mae Bae Conwy ac ardal Penmon ar Ynys Môn. Dros y dŵr i'r gogledd-ddwyrain mae'r Gogarth a bryniau Deganwy (safle Castell Degannwy, amddiffynfa strategaidd diweddarach a godwyd gan Maelgwn Gwynedd). Gwelir rhannau isaf Afon Conwy a'i glannau yn glir, ynghyd â'r holl ddyffryn i lawr i gyffiniau Caerhun a'i rhyd bwysig a warcheid gan gaer Rufeinig. Rhwng y gaer a bryniau'r Carneddau rhed hen lwybrau cynhanesyddol o lan Conwy i gyfeiriad arfordir gogleddol Eryri. Mewn gair mae'r gaer yn wylfa ddelfrydol.
Algam
Poblogaeth
Population - Municipality code56006
Zázrak
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 230 o ffilmiau Slofaceg wedi gweld golau dydd.
Caer Seion
Hanes
Mae ein gwybodaeth am hanes y gaer yn seiliedig ar dystiolaeth archaeolegol. Ymddengys ei bod yn cael ei defnyddio o Oes yr Haearn hyd y cyfnod Rhufeinig (fel yn achos bryngaer Tre'r Ceiri yn Llŷn a llefydd eraill). Er bod nifer o gytiau crwn yn y gaer mae'n annhebygol iddi gael ei defnyddio trwy gydol y flwyddyn oherwydd ei huchder. Gwylfa a noddfa yn hytrach na phreswylfa parhaol oedd hi, yn ôl pob tebyg.
Zázrak
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Juraj Lehotský nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Caer Seion
Hanes
Yn ôl yr archaeolegwyr a gloddiasant yno yn 1951, atgyfnerthwyd ac ehangwyd y gaer yng nghanrifoedd olaf y mileniwm cyntaf CC.
Adeiladwaith
200px|bawd|Cynllun o'r cytiau, tua'r 1840au Mae muriau'r gaer yn amgylchynnu bron i 3 hectar o dir. Mae'r brif fynedfa yn y pen dwyreiniol. Ynddo ceid gosodiad sgwar o bedwar postyn yn cynnal porth a phont (yn ôl pob tebyg). Yn ei hymyl yr oedd siambr warchod lle cafwyd hyd i dros gant o gerrig ffon-dafl.
Yn nhir amgaeedig y pen gorllewinol ceir olion cytiau crwn; roedd hyn yn adran o'r gaer ar wahân, heb fynediad o'r tu allan iddo.
Yn y de ceir wal ar gwrs igam-ogam gyda mynedfa 6m o led a 7m o hyd. Mae slabiau carreg mawr unionsyth ar hyd dau wyneb mewnol y porth. Am rwy reswm caewyd y porth hwn yn ystod ail gyfnod yr adeiladu.
Mynediad a chadwraeth
Y mynediad hawsaf i'r gaer yw o gyfeiriad Bwlch Sychnant, ar yr hen lôn rhwng Conwy a Phenmaenmawr. Yno mae llwybr eglur (rhan o Lwybr y Gogledd) yn dringo iddi heibio fferm Pen Pyra. Y dewis amlwg arall yw i dilyn Llwybr yr Arfordir o gyfeiriad Conwy.
Caer y Twr
Bryngaer neu bentref caerog yw Caer y Twr wedi'i lenoli ar ben Mynydd Twr sef pwynt uchaf Ynys Gybi a'r bryn uchaf ym Môn. Lleoliad.
Caer Seion
Mynediad a chadwraeth
Mae'r gaer yn heneb rhestredig, yng ngofal Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy.
Caer y Twr
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: AN019. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Mae'n dyddio i tua'r 2g OC ac yn amgáu tua 6.87 hectar (17 erw) o dir. Garw ac anwastad yw'r tir oddi mewn a does dim olion o'r cytiau heddiw. Ceir caeau bychain ar ffurf terasau i'r gogledd-orllewin, tu allan i'r gaer. Mae'r mur amddiffynnol i'w gweld ar ei orau ar yr ochr ogleddol, gyda thrwch o 13 troedfedd a mur allanol sy'n cyrraedd 19 troedfedd o uchder gyda cherddedfa i'r amddiffynwyr tua llathen yn uwch na'r llawr mewnol.
Sankt Pölten
Prifddinas talaith Awstria Isaf yng ngogledd-ddwyrain Awstria yw Sankt Pölten (Bafareg: St. Pöitn). O'i hamgylch, mae ardal Sankt Pölten-Land. Mae'r boblogaeth tua 49,100.
Sefydlwyd y ddinas fel tref Rufeinig Aelium Cetium yn yr 2g OC. Yn 799, enwir y dref mewn cofnod fel Treisma. Yn ddiweddarach, ail-enwyd hi ar ôl Sant Hippolytus, a drowyd yn Pölten yn ddiweddarch. Daeth yn brifddinas Awstria Isaf yn 1986.
Bu'r ddinas yn y newyddion yn 2009, pan ddedfrydwyd Josef Fritzl i garchar am oes am garcharu ei ferch am flynyddoedd mewn seler, a chenhedlu saith plentyn arni.
Awstria Isaf
Talaith yng ngogledd-ddwyrain Awstria yw Awstria Isaf (Almaeneg: Niederösterreich). Roedd y boblogaeth yn 2001 yn 1,545,804, yr ail-fwyaf ymhlith taleithiau Awstria. Y brifddinas a'r ddinas fwyaf yw St. Pölten, gyda phoblogaeth o 49,121.
bawd|dim|250px|Lleoliad Awstri Isaf yn Awstria
Hyd 1918, roedd yr ardal yn rhan o Ymerodraeth Awstria dan yr enw Österreich unter der Enns. O 1938 hyd 1945, Niederdonau oedd ei henw. Rhennir y dalaith yn bedair tiriogaeth hanesyddol, y Weinviertel yn y gogledd-ddwyrain, y Waldviertel yn y gogledd-orllewin, y Mostviertel yn y de-orllewin a'r Industrieviertel yn y de-ddwyrain.
Rhennir y dalaith yn bedair dinas annibynnol (Statutarstädte) a 21 ardal (Bezirke).
Ambon
Mae Ambon (Ffrangeg: Ambon) yn gymuned yn department Mor-Bihan (Ffrangeg: Morbihan), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code56002
Ellis Wynne
Llenor crefyddol a chyfieithydd oedd Ellis Wynne (7 Mawrth 1671 - 13 Gorffennaf 1734). Mae'n adnabyddus fel awdur Gweledigaethau y Bardd Cwsc, a ystyrir yn un o glasuron rhyddiaith Gymraeg.
Bywgraffiad
Ganed Ellis Wynne yn y Lasynys (neu'r Lasynys Fawr), ffermdy sylweddol rhwng Talsarnau a Harlech, yn yr hen Sir Feirionnydd (de Gwynedd), yn fab i Edward Wynne o blasdy Glyn Cywarch (heb fod ymhell o'r Lasynys). Roedd yn deulu o fan uchelwyr gyda chysylltiad â theulu Brogyntyn, ger Croesoswallt. Trwy ei daid Elis Wyn roedd Ellis Wynne yn perthyn i John Jones, Maesygarnedd, un o'r rhai a lofnododd warant dienyddio'r brenin Siarl I o Loegr.
Yn wahanol i John Jones o Faesygarnedd, yr oedd Ellis Wynne yn frenhinwr pybyr. Mae manylion ei yrfa yn ansicr, ond ymddengys iddo dreulio cyfnod yn Ysgol Ramadeg Amwythig. Mae cerdd Ladin gan Wynne yn awgrymu cysylltiad ag Ysgol Ramadeg Biwmares yn ogystal. Aeth i Rydychen lle graddiodd ar y 1af o Fawrth 1692, yn 21 oed. Mae'n bosibl ei fod wedi cwrdd â'r athrylith amlddawn Edward Lhuyd tra oedd yno. Ym Medi 1698 priododd â'i wraig gyntaf, Lowri Wynne o Foel-y-glo, Meirionnydd.
Cafodd ei ordeinio'n offeiriad a diacon yn eglwys gadeiriol Bangor yn Rhagfyr 1704. Daeth yn rheithor plwyfi Llanbedr a Llandanwg yn 1705 ac wedyn cafodd ofalaeth Llanfair, ger Harlech, yn 1710. Yn 1711 priododd â'i ail wraig, Lowri Lloyd o Hafod Lwyfog (ger Aberglaslyn) a symudodd i'r Lasynys eto lle bu fyw am weddill ei oes. Bu farw y 13 Gorffenanf 1734 a'i claddu yn eglwys Llanfair.
Gwaith llenyddol
Cyfieithodd Ellis Wynne Rheol Buchedd Sanctaidd (o waith Saesneg Jeremy Taylor) yn 1701 ac argraffiad o'r Llyfr Gweddi Gyffredin yn 1710.
Fodd bynnag, ei brif waith llenyddol yw'r testun rhyddiaith Gweledigaethau y Bardd Cwsc (Gweledigaethau'r Bardd Cwsg) (1703), sy'n seiledig yn fras ar gyfieithiadau Saesneg Roger L'Estrange a John Stevens o'r llyfr Los Sueños ('Y Breuddwydion') gan y Sbaenwr Don Francisco de Quevedo (1580-1645). Mae'r bardd yn gweld tair gweledigaeth fel mae'n mordwyo drwy'r byd (Gweledigaeth cwrs y Byd), drwy angau (Gweledigaeth Angeu yn ei Frenhinllys isa) a thrwy uffern (Gweledigaeth Uffern). Fe'i hebryngir gan angel ar y ddaear ac mewn uffern a chan Meistr Cwsc ym Mrenhinllys isa Angau. Mae'r gwaith yn darlunio taith pechadur o'r byd hwn drwy angau at uffern. Llyfr bwrlesg a ysgrifennwyd mewn Cymraeg naturiol a choeth sy'n mynegi safbwynt brenhinwr ac eglwyswr ar gyflwr y wlad yn ei oes yw'r Gweledigaethau. Mae'n dangos meistrolaeth yr awdur ar Gymraeg clasurol yn ogystal â Chymraeg llafar y cyfnod ar ei mwyaf rhywiog. Gweledigaeth o Lys Angau a geir yno, ac mae'n bosibl fod Wynne wedi bwriadu ail gyfrol ar Lys Paradwys yn olyniant iddo. Yn ogystal â disgrifiadau llawn dychymyg o Uffern a dychan deifiol, ceir fel gwrthgyferbyniad trawiadol ddarnau o ryddiaith swynol iawn, yn arbennig yr agoriad enwog sy'n disgrifio'r wlad o gwmpas Harlech trwy sbienddrych yr awdur.
Roedd Ellis yn gasglwr a chopïydd llawysgrifau Cymreig yn ogystal. Un o'r llawysgrifau a gafodd oedd un yn cynnwys nifer o gerddi darogan, gan gynnwys rhai a dadogwyd ar "Y Bardd Cwsg" a Rhys Fardd, mae traddodiad o gysylltu'r ddau gyda'i gilydd, ond yn y llawysgrifau a welodd Wynne, maent yn ymddangos fel dau bersona, os nad dau berson gwahanol, felly y maent yn nisgrifiadau ei gyfoedion o'u cynnwys. Nid oes tystiolaeth o blaid cred Gwyn Thomas mai Rhys Fardd yw'r 'Bardd Cwsg' yn nhyb Wynne.
Nid ysgrifennodd lawer o farddoniaeth ond mae un o'i gerddi, 'Gadel Tir', a geir ar ddiwedd ail ran Gweledigaethau'r Bardd Cwsg yn glasur bach sydd wedi ennill ei lle mewn sawl blodeugerdd Gymraeg. Ysgrifennodd y beirdd Siôn Rhydderch a Robert Humphrey gywyddau iddo. Cyfansoddodd sawl emyn yn ogystal. Yr enwocaf yw'r un sy'n cychwyn gyda'r llinell 'Myfi yw'r Adgyfodiad Mawr.'
Gwaith Ellis Wynne
Cafwyd sawl argraffiad o'r Gweledigaethau, e.e. gan D. Silvan Evans (Caerfyrddin, 1842, 1865) a Syr John Morris-Jones (Bangor, 1898). Y diweddaraf yw:
Cafwyd adargraffiad o'r Rheol Buchedd Sanctaidd gan Wasg Prifysgol Cymru yn 1928.
Ceir testun hwylus o'r gerdd 'Gadel Tir' yn Blodeugerdd Rhydychen o Farddoniaeth Gymraeg (gol. Thomas Parry).
Mani in Alto
Ffilm gomedi llawn antur gan y cyfarwyddwr Giorgio Bianchi yw Mani in Alto a gyhoeddwyd yn 1961. Fe'i cynhyrchwyd gan Nino Crisman yn yr Eidal a Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Italo De Tuddo a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Piero Piccioni.
Old Trafford
250px|de|bawd Stadiwm pêl-droed ym mwrdeistref Trafford ym Manceinion Fwyaf, Lloegr, yw Old Trafford sy'n gartref i glwb Uwch Gynghrair Manchester United. Gyda lle i 75,635 o wylwyr ; Old Trafford yw'r stadiwm ail fwyaf (ar ôl Stadiwm Wembley) yn y Deyrnas Unedig, a'r nawfed fwyaf yn Ewrop. Bedyddiwyd y lle'n 'Theatr Breuddwydion' gan Bobby Charlton.
Mani in Alto
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sylva Koscina, Magali Noël, Dorian Gray, Eddie Constantine, Renato Rascel, Robert Dalban, Georges Lycan, Pierre Grasset, Raoul Delfosse, Mario Frera a Fabienne Dali. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Old Trafford
Ailenwyd eisteddle United Road ac Eisteddle'r Gogledd yn the Sir Alex Ferguson Stand i gofio am waith y cynreolwr Sir Alex Ferguson. Fe'i datblygwyd yn 1996 o un llawr i fod yn eisteddle teirllawr sy'n dal 26,000 o wylwyr - y mwyaf yn Old Trafford. Ceir yma hefyd nifer o flychau gwylio dethol a chyfres o ystafelloedd croeso.
Mani in Alto
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1961. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Breakfast at Tiffany's sy’n glasur o ffilm, yn gomedi rhamantus gan Blake Edwards ac yn addasiad o lyfr o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Alfio Contini oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giorgio Bianchi ar 18 Chwefror 1904 yn Rhufain a bu farw yn yr un ardal ar 19 Ebrill 2005.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giorgio Bianchi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llenyddiaeth Gymraeg
Ac eithrio llenyddiaeth glasurol, llenyddiaeth Gymraeg yw'r hynaf yn Ewrop. Mae gan y Gymraeg draddodiad cyfoethog o lenyddiaeth sy'n dyddio o'r chweched ganrif hyd heddiw.
Barddoniaeth gynnar
Tan yn ddiweddar defnyddiwyd yr enw Cynfeirdd i ddisgrifio beirdd y chweched ganrif yn unig, ond bellach derbynnir yr enw fwy fwy i ddisgrifio'r beirdd o'r 6g tan gyfnod y Gogynfeirdd (Beirdd y Tywysogion). Mae'r cyfnod hir hwn yn cynnwys gwaith y beirdd cynharaf, a elwir yr Hengerdd, ynghyd â gwaith y beirdd diweddaraf a elwir yn gyffredinol Canu'r Bwlch (am ei fod yn gorwedd rhwng yr Hengerdd a chyfnod Beirdd y Tywysogion).
Ymhlith gwaith y cynfeirdd sydd wedi goroesi mae gwaith Aneirin a Thaliesin, ac Armes Prydain, cerdd wladgarol a gyfansoddwyd tua 930. Yn aml cysylltir gwaith y Cynfeirdd â chwedlau a oedd yn cael eu hadrodd gan y cyfarwydd. Y mwyaf adnabyddus o'r rhain yw'r cyfresi o englynion a adnabyddir fel Canu Llywarch Hen a Chanu Heledd. Mae nifer o'r cerddi sydd yn Llyfr Du Caerfyrddin a Llyfr Coch Hergest yn perthyn i oes y Cynfeirdd hefyd ac yn cynnwys rhai o gerddi natur hyfrytaf yr iaith a sawl cerdd grefyddol a chwedlonol.
Yr Hengerdd
Barddoniaeth gan y beirdd Taliesin ac Aneirin, a ganai yng ngogledd Lloegr a de'r Alban, yw'r llenyddiaeth hynaf yn y Gymraeg. Fe'i cyfansoddwyd yn hwyr yn y chweched ganrif, tua'r cyfnod trodd y Frythoneg yn Gymraeg Cynnar. Cerddi arwrol ydynt, sy'n sôn am y brwydro rhwng teyrnasoedd y Brythoniaid yn yr Hen Ogledd a'r goresgwynwyr Eingl-Sacsonaidd yn y dwyrain. Dyma'r unig waith dilys i oroesi o'r Oes Arwrol, ond mae'r hanesydd Nennius (9g) yn enwi tri bardd arall, sef Talhaearn (Talhaiarn Catag), Blwchfardd (Bluchbard), a Cian.
Cyfres o gerddi a briodolir i Aneirin yw Y Gododdin, hanes ymgais drychinebus llwyth y Gododdin i gipio Catraeth tua 595 O.C. Hwn yw'r darn cyntaf o lenyddiaeth i gyfeirio at Arthur. Wrth i Frythoniaid yr Hen Ogledd geisio lloches yng Nghymru, daethant a'u diwylliant gydan nhw, a daeth Y Gododdin yn adnabyddus i frodorion y fro. Bardd a gafodd le yn chwedloniaeth ddiweddarach Cymru fel Taliesin Ben Beirdd, y credir ei fod yn frodor o Bowys, oedd Taliesin, bardd Urien Rheged, a ystyrid yn dad y Traddodiad Barddol gan feirdd yr Oesoedd Canol.
Canu'r Bwlch
120px|bawd|chwith|[[Llyfr Du Caerfyrddin]]Canu'r Bwlch yw enw ar roddir ar y canu Cymraeg yn y cyfnod rhwng diwedd cyfnod yr Hengerdd a dechrau cyfnod Beirdd y Tywysogion, sef yn fras o'r seithfed ganrif i'r 11eg.
Mae enwau'r rhan fwyaf o'r beirdd a ganai yn y cyfnod a elwir Canu'r Bwlch yn anhysbys bellach. O blith yr ychydig o enwau sydd wedi dod i lawr i ni mae gwaith Afan Ferddig, Arofan, Meigan a Dygynnelw ar goll ac mae union awduraeth y cerddi a briodolir i Lywarch Hen a Heledd yn ansicr. Ceir cerddi mytholegol a briodolir i Daliesin yn Llyfr Taliesin, ond cerddi diweddarach ydyn nhw (ac eithrio rhyw ddwsin o destunau dilys gan y Taliesin go iawn) a gyfansoddwyd tua'r 9g. Perthyn i draddodiad yn hytrach na bardd hanesyddol y mae'r cerddi a briodolir i Fyrddin yn Llyfr Du Caerfyrddin yn ogystal.
Ceir hefyd nifer o gerddi eraill, gan gynnwys y darogan cynnar Armes Prydain, canu natur, cerddi crefyddol, englynion am arwyr (Englynion y Beddau) a cherddi sy'n ymwneud â gwirioneddau amlwg (gwirebau). Er yn ddiweddarach yn eu ffurf presennol, mae'r cyfresi o gerddi byr a adnabyddir fel Trioedd Ynys Prydain, yn amlwg â'u gwreiddiau yn y cyfnod hwn hefyd.
Rhyddiaith Cymraeg Canol
200px|bawd|Llinellau agoriadol testun [[Geraint ac Enid (Geraint fab Erbin) yn Llyfr Coch Hergest]]
Pedair Cainc y Mabinogi
Mae Pedair Cainc y Mabinogi yn enw ar gasgliad enwog o bedair chwedl fytholegol Gymraeg a roddwyd ar femrwn yn ystod yr Oesoedd Canol ond sy'n deillio o'r traddodiad llafar. Y golygiad safonol yw cyfrol Ifor Williams, Pedeir Keinc y Mabinogi.
Y pedair chwedl yw: Pwyll, Pendefig Dyfed, Branwen ferch Llŷr, Manawydan fab Llŷr, a Math fab Mathonwy. Cyfeirir atynt hefyd fel "Y Gainc Gyntaf", ac ati. Mae'r awdur yn anhysbys ond cytunir yn gyffredinol fod y Pedair Cainc yn un o emau llenyddiaeth Gymraeg yr Oesoedd Canol ac yn un o uchafbwyntiau hanes llenyddiaeth Ewrop.
Y Chwedlau Brodorol
Mae'r chwedlau brodorol eraill yn cynnwys y chwedl Arthuraidd Culhwch ac Olwen, Breuddwyd Macsen sy'n ymwneud â'r ymerodr Rhufeinig Macsen Wledig, Cyfranc Lludd a Llefelys sy'n dangos dylanwad gwaith Sieffre o Fynwy, a'r chwedl fwrlesg ddychanol Breuddwyd Rhonabwy. Yn perthyn i'r un dosbarth ond o darddiad diweddarach mae Chwedl Taliesin, sy'n adrodd hanes y Taliesin chwedlonol, yr Areithiau Pros a sawl darn arall o ryddiaith o naws chwedlonol neu ddychanol (mae'r testunau cynharaf sydd wedi goroesi o'r testunau hyn yn dyddio i'r 16g).
Y Tair Rhamant
Mae'r tair stori a adnabyddir wrth yr enw Y Tair Rhamant yn chwedlau Arthuraidd Cymraeg Canol o'r Oesau Canol. Maent i'w cael yn rhannol neu yn gyfan yn Llyfr Gwyn Rhydderch a Llyfr Coch Hergest. Ceir chwedlau sy'n cyfateb iddynt yng ngwaith yr awdwr Ffrangeg Chrétien de Troyes o ail hanner y 12g yn ogystal. Erbyn hyn cred ysgolheigion fod y ddau gylch o chwedlau yn annibynnol ar ei gilydd ond bod elfennau ynddynt yn seiliedig ar waith hŷn. Mae iaith ac arddull y rhamantau hyn yn bur debyg i iaith ac arddull Pedair Cainc y Mabinogi. Y Tair Rhamant yw: Iarlles y Ffynnon (neu Owain), Peredur fab Efrawg a Geraint ac Enid (neu Geraint fab Erbin).
Bucheddau, cyfieithiadau, a thestunau rhyddiaith eraill
Ni chyfyngwyd rhyddiaith y cyfnod i chwedlau yn unig. Cafwyd sawl testun hanes a chronicl, e.e. Brut y Tywysogion. Cyfieithwyd neu addaswyd gwaith dylanwadol Sieffre o Fynwy, Historia Regum Britanniae i'r Gymraeg fel Brut y Brenhinoedd neu Ystoria Brenhinedd y Brytaniaid (testun Brut Dingestow yw'r fersiwn mwyaf adnabyddus).
Cyfieithwyd neu addaswyd nifer o destunau Lladin a Ffrangeg poblogaidd i'r Gymraeg yn yr Oesoedd Canol diweddar. Cafwyd addasiad Cymraeg Canol o ran o gylch chwedlau'r Greal dan y teitl Ystoryaeu Seint Greal. Cafwyd yn ogystal fersiynau o'r chwedlau Ffrangeg am y brenin Siarlymaen a'i farchogion, dan y teitl Ystorya de Carolo Magno, sef Cronicl Turpin, Cân Roland, Pererindod Siarlymaen a Rhamant Otfel; cerddi hir Ffrangeg o'r 12g oedd y testunau gwreiddiol ond fe'u troswyd mewn rhyddiaith Gymraeg. Mae cyfieithiadau eraill yn cynnwys Cydymdeithas Amlyn ac Amig, Chwedlau Odo, a Chwedlau Saith Doethion Rhufain. Llyfr taith cynnar yw Ffordd y Brawd Odrig ac mae Delw y Byd yn llyfr daearyddiaeth. O'r Saesneg y cafwyd Ystoria Bown o Hamtwn.
Ceir tua 30 o fucheddau'r saint a gyfieithwyd o'r Lladin yn yr Oesoedd Canol hefyd, er enghraifft Buchedd Dewi sy'n adrodd hanes bywyd Dewi Sant. Ceir un fuchedd lëyg yn ogystal, sef Hanes Gruffudd ap Cynan. Mae cyfieithiadau ac addasiadau o weithiau Lladin yn y cyfnod hwn yn cynnwys cyfieithiadau o ddarnau o'r Beibl, er enghraifft Llyfr Genesis, a llyfrau Beiblaidd apocryffaidd fel Mabinogi Iesu Grist. Ceir yn ogystal nifer o destunau mwy poblogaidd eu naws, fel Hystoria Gwlad Ieuan Fendigaid a thestunau dysgedig ar bynciau Beiblaidd fel yr Elucidarium yn Llyfr yr Ancr.
Yn olaf rhaid crybwyll y testunau Cymraeg niferus o Gyfraith Hywel Dda - rhai dwsinau ohonynt - sy'n ffynhonnell hanesyddol a chymdeithasol bwysig ac yn enghraifft ragorol o goethder y Gymraeg fel cyfrwng lenyddol yn ogystal.
Beirdd y Twysogion (Y Gogynfeirdd)
Arferid cyfeirio at y beirdd llys a ganai yn Oes y Tywysogion fel y Gogynfeirdd ond erbyn heddiw defnyddir yr enw Beirdd y Tywysogion. Mae'r term Gogynfeirdd yn cynnwys rhai o'r beirdd a flodeuai ar ddechrau'r 14g yn null traddodiadol Beirdd y Tywysogion; ond serch hynny maen nhw'n perthyn i gyfnod Beirdd yr Uchelwyr pan gollasid nawdd y llysoedd brenhinol mawr.
Fe'u gelwir yn Feirdd y Tywysogion am eu bod, bron yn ddieithriad, yn feirdd uchel eu parch a statws a ganai i dywysogion Cymru yn ystod y cyfnod rhwng dyfodiad y Normaniaid i'r wlad a chwymp Llywelyn ap Gruffudd a'i frawd Dafydd yn ei frwydr dros annibyniaeth Cymru yn erbyn coron Lloegr.
Y cynharaf o'r beirdd hyn oedd Meilyr Brydydd, bardd llys Gruffudd ap Cynan. Ymhlith y beirdd mwyaf yn eu mysg yw Cynddelw Brydydd Mawr, Llywarch ap Llywelyn, Dafydd Benfras, Bleddyn Fardd a Gruffudd ab Yr Ynad Coch a ganodd farwnad rymus i Lywelyn Ein Llyw Olaf. Eithriad i'r drefn oedd Hywel ab Owain Gwynedd, a oedd yn fardd ac yn dywysog ac felly'n rhydd i ddilyn ei drwydded ei hun, a Madog ap Gwallter a oedd yn frawd crefyddol.
Nodweddir gwaith y beirdd hyn oll gan ei fydryddiaeth gymhleth, ei gystrawen arbennig a'i eirfa hynafol
FOXO1
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn FOXO1 yw FOXO1 a elwir hefyd yn Forkhead box O1 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 13, band 13q14.11.
Llenyddiaeth Gymraeg
Beirdd yr Uchelwyr
Roedd Beirdd y Tywysogion wedi canu i'r tywysog a'i lys (yn bennaf) ond canai'r to newydd i'r uchelwyr a etifeddasant gyfran o rym gweinyddol y tywysogion ar lefel lleol dan y gyfundrefn newydd. Am fod y cywydd yn gyfrwng mor nodweddiadol o'u gwaith cyfeirir atynt weithiau fel y Cywyddwyr, olynwyr y Gogynfeirdd, ond mae hyn yn gamarweiniol braidd am eu bod yn canu ar sawl mesur arall heblaw'r cywydd, gan gynnwys rhai o hoff fesurau Beirdd y Tywysogion. Dyma gyfnod beirdd mawr fel Dafydd ap Gwilym, Guto'r Glyn, Iolo Goch, Lewys Glyn Cothi a Siôn Cent.
FOXO1
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn FOXO1.
Llenyddiaeth Gymraeg
Beirdd yr Uchelwyr
Cedwir gwaith dros 150 o'r beirdd hyn yn y llawysgrifau ac erys canran sylweddol o'u gwaith heb ei gyhoeddi.
The Belko Experiment
Ffilm arswyd llawn cyffro seicolegol gan y cyfarwyddwr Greg McLean yw The Belko Experiment a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Colombia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan James Gunn a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Tyler Bates.
Llenyddiaeth Gymraeg
Dadeni, Diwygiad a Gwrth-Ddiwygiad
Fel yn achos y rhan fwyaf o wledydd Ewrop, roedd yr 16g yn gyfnod a welodd ddiwedd yr Oesoedd Canol yng Nghymru, a dechrau'r Cyfnod Modern. Dyma'r ganrif pan ledaenodd y Dadeni Dysg o'r Eidal. Roedd y ffaith fod papur yn rhatach ac argraffu llyfrau'n ymledu yn trawsffurfio byd dysg hefyd. Cyrhaeddasai y newidiadau hyn Gymru erbyn canol y ganrif a newidiwyd diwylliant y wlad o ganlyniad. Codwyd to o ddyneiddwyr a oedd yn awyddus i weld Cymru a'r Gymraeg yn rhan o'r datblygiadau hyn. Bu newidiadau mawr yng ngwleidyddiaeth a chrefydd y wlad yn ogystal. Cafwyd Deddfau Uno yn 1536 a 1543. Diddymwyd y mynachlogydd (1536-39) a sefydlwyd Eglwys Loegr a'r ffydd Brotestannaidd yn grefydd swyddogol Cymru a Lloegr, ac yna cafwyd deddf yn 1563 yn gorchymyn cyfieithu'r Beibl i'r Gymraeg. Ond glynodd rhai Cymry wrth yr Eglwys Gatholig a chyfranodd Cymru i'r Gwrth-Ddiwygiad yn ogystal. Cafodd y newidiadau hyn i gyd effaith fawr ar lenyddiaeth Gymraeg.
The Belko Experiment
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tony Goldwyn, John C. McGinley, Abraham Benrubi, Owain Yeoman, Sean Gunn, Melonie Diaz, Michael Rooker, David Del Rio, Kristina Lilley, Gregg Henry, John Gallagher, Jr., Brent Sexton, Rusty Schwimmer, Stephen Blackehart, Josh Brener, David Dastmalchian ac Adria Arjona. Mae'r ffilm The Belko Experiment yn 89 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.