cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abus De Confiance
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Pierre-Louis, Jean Marais, Danielle Darrieux, Yvette Lebon, Charles Vanel, Gilbert Gil, Jean Worms, Pierre Mingand, René Bergeron, Robert Ozanne, Thérèse Dorny a Valentine Tessier. Mae'r ffilm Abus De Confiance yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1937. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life of Emile Zola sef ffilm Americanaidd hanesyddol gan y cyfarwyddwr William Dieterle. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henri Decoin ar 18 Mawrth 1890 ym Mharis a bu farw yn Neuilly-sur-Seine ar 19 Ebrill 1979.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henri Decoin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Zoia Ceaușescu
Mathemategydd o Rwmania oedd Zoia Ceaușescu (28 Chwefror 1949 – 20 Tachwedd 2006), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel cyfuniadoleg.
Manylion personol
Ganed Zoia Ceaușescu ar 28 Chwefror 1949 yn București ac wedi gadael yr ysgol leol bu'n astudio Gwyddoniaeth.
Achos ei marwolaeth oedd canser yr ysgyfaint.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
La Boda
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Lucas Demare yw La Boda a gyhoeddwyd yn 1964. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Augusto Roa Bastos.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Conchita Bautista, José Suárez, Fernando Guillén Gallego, Antonio Prieto, Manuel Alexandre, Paco Morán, José Guardiola, José Canalejas, Pepe Rubio, Graciela Borges, Mercedes Barranco, Susana Campos, Josefina Serratosa, Marta Padovan, Hugo Pimentel, Néstor Deval, Fernando Liger a Reina Montes. Mae'r ffilm La Boda yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1964. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. Strangelove sef ffilm gomedi ddu sy’n dychanu'r Rhyfel Oer a’r gwrthdaro niwclear rhwng yr Undeb Sofietaidd a'r Unol Daleithiau. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lucas Demare ar 14 Gorffenaf 1910 yn Buenos Aires a bu farw yn yr un ardal ar 1 Hydref 1964. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1939 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lucas Demare nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hepple
Pentref a phlwyf sifil yn Northumberland, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Hepple.
Juan José Flores
Milwr a gwleidydd o Feneswela oedd Juan José Flores (1800 – 1 Hydref 1864) a fu'n Arlywydd Ecwador o 1830 i 1835 ac o 1839 i 1845.
Hepple
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 137.
Juan José Flores
Ganed yn Puerto Cabello ar arfordir gogleddol Capteiniaeth Gyffredinol Feneswela, rhan o Ymerodraeth Sbaen, yn fab anghyfreithlon. Marsiandïwr Sbaenaidd oedd ei dad, a ddychwelodd i Ewrop. Cafodd Juan ei fagu mewn tlodi, heb fawr o addysg, cyn iddo ymuno â lluoedd brenhinol Sbaen yn 14 oed, yn ystod Rhyfel Annibyniaeth Feneswela (1810–23). Ym 1817 trodd at achos y chwyldroadwyr ac ymuno â byddin Simón Bolívar. Dyrchafwyd yn gyrnol ym 1821 am ei ran ym Mrwydr Carabobo, ac yn gadfridog ym 1824.
Wedi i Feneswela a Granada Newydd ennill eu hannibyniaeth ar Sbaen, ar ffurf Gran Colombia, penodwyd Flores yn Gadlywydd Cyffredinol ar ardal Pasto (heddiw yn ne Colombia), a oedd yn gadarnle i'r brenhinwyr. O'r herwydd, ni chafodd ran yn y brwydrau i ryddhau Ecwador a Pheriw, ond ym 1826 fe'i penodwyd yn arolygwr ar Dalaith Ecwador. Atgyfnerthodd ei rym drwy briodi Mercedes Jijón y Vivanco, merch o deulu bonheddig lleol. Bu'n ddirprwy i'r Cadfridog Antonio José de Sucre yn ystod Rhyfel Gran Colombia a Pheriw (1828–29), ac ymladdai ym Mrwydr Tarqui. Galwodd Flores gynulliad yn Quito ym Mai 1830 i ddatgan annibyniaeth Ecwador ar Gran Colombia. Cyhoeddwyd Flores yn bennaeth ar y wlad, ac yn sgil llofruddiaeth y Cadfridog Sucre ym Mehefin etholwyd Flores yn Arlywydd Ecwador.
Yn ystod ei lywodraeth gyntaf, aeth ati i amddiffyn annibyniaeth Ecwador yn erbyn Gweriniaeth Granada Newydd i'r gogledd (a sefydlwyd yn sgil annibyniaeth Feneswela ar Gran Colombia). Methiant a fu'r rhyfel ym 1832 i gyfeddiannu rhanbarth Cauca, ond cytunwyd i gydnabod y ffin rhwng Ecwador a Granada Newydd ar hyd Afon Carchi. O ran materion mewnwladol, rhoddwyd sawl polisi rhyddfrydol ar waith gan gynnwys cyfyngu ar freintiau'r glerigiaeth, cyfundrefnu addysg gyhoeddus (gydag ysgolion arbennig i'r bobloedd frodorol), a diwygio trethi.
Yn sgil gwrthryfel yn ei erbyn, cytunodd Flores i ildio'r arlywyddiaeth i Vicente Rocafuerte ym 1835. Parhaodd Flores yn bennaeth ar luoedd arfog Ecwador drwy gydol llywodraeth yr Arlywydd Rocafuerte. Dychwelodd Flores i'r arlywyddiaeth ym 1839, a cheisiodd droi Ecwador yn unbennaeth neu frenhiniaeth er mwyn cadw ei rym am oes. Cafodd ei ail-ethol ym 1843 gyda chyfansoddiad awdurdodaidd newydd, a derbyniodd gefnogaeth oddi ar Sbaen i sefydlu ei orsedd yn Quito. Bu gwrthryfel arall yn ei erbyn ym 1845, ac aeth Flores yn alltud i Sbaen.
Trefnodd Flores ymgyrch arfog i oresgyn Ecwador, ond methodd yn sgil embargo ar ei longau gan yr Ymerodraeth Brydeinig. Dychwelodd i Dde America ym 1847 a threuliodd dair mlynedd ar ddeg yn cynllwynio mewn sawl gwlad i adennill ei rym. Bu'r Cadfridog José María Urbina yn drech na Flores pan geisiodd oresgyn Ecwador ym 1852. Wedi i oresgyniad gan luoedd Periw arwain at ryfel cartref ym 1860, cafodd Flores ei alw'n ôl i arwain byddin Ecwador. Yn sgil ei fuddugoliaeth, bu Flores yn llywydd ar Gynhadledd Gyfansoddiadol 1861, a benodai Gabriel Garcíá Moreno yn arlywydd y wlad. Er iddo ddioddef afiechyd, brwydrodd Flores yn ystod y rhyfel yn erbyn Colombia ym 1863, a llwyddodd i ostegu gwrthryfel yn Guayaquil gan Urbina ym 1864. Bu farw Juan José Flores ar agerlong ar ei ffordd yn ôl i Guayaquil ar 1 Hydref 1864, yn 64 oed.
Henshaw, Northumberland
Pentref a phlwyf sifil yn Northumberland, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Henshaw.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 762.
President McKinley's Speech at The Pan-American Exposition
Ffilm fud (heb sain) yw President McKinley's Speech at The Pan-American Exposition a gyhoeddwyd yn 1901. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1901. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Life of an American Fireman sef ffilm llawn cyffro o’r Unol Daleithiau.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Crestview, Florida
Dinas yn, yn nhalaith Florida, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Crestview, gan gynnwys:
Hepscott
Pentref a phlwyf sifil yn Northumberland, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Hepscott.
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,629.
West Memphis, Arkansas
Dinas yn, yn nhalaith Arkansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn West Memphis, gan gynnwys:
Hijab - Mulheres de véu
Ffilm ddogfen Portiwgaleg o Brasil yw Hijab - Mulheres de véu. Fe'i cynhyrchwyd ym Mrasil.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese.Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llanfair-yn-Neubwll
Pentref a chymuned yng ngogledd-orllewin Ynys Môn yw Llanfair-yn-Neubwll. Saif y pentref i'r gogledd o Faes Awyr y Fali ac i'r dwyrain o'r culfor rhwng Ynys Môn ac Ynys Cybi.
Mae'r gymuned hefyd yn cynnwys pentrefi Caergeiliog a Llanfihangel-yn-Nhywyn. Ceir nifer o lynnoedd yn yr ardal, mae Llyn Penrhyn, Llyn Treflesg a rhan o Lyn Dinam yn ffurfio gwarchodfa adar Gwlyptiroedd y Fali, sy'n eiddo i'r RSPB.
Roedd poblogaeth y gymuned yn 2001 yn 1,688. 45.6% o'r rhain oedd yn medru Cymraeg, y ganran isaf ymhlith cymunedau Ynys Môn; mae hyn oherwydd y nifer fawr o bobl sy'n gysylltiedig â'r maes awyr a'u teuluoedd. Erbyn 2011 roedd wedi cynyddu i 1,874.
Hanes a hynafiaethau
Pan adeiladwyd y maes awyr yn 1943, gafwyd hyd i nifer fawr o arfau a chelfi o Oes yr Haearn yn Llyn Cerrig Bach. Ystyrir y darganfyddiad yma yn un o'r rhai pwysicaf o'r cyfnod yma yng Nghymru.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Latifa Baada Lwadifa
Ffilm Arabeg o Moroco yw Latifa Baada Lwadifa gan y cyfarwyddwr ffilm Mohamed Karrat. Fe'i cynhyrchwyd yn Moroco.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3309 o ffilmiau Arabeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Mohamed Karrat nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hari, das Handy und die Hochzeit
Ffilm ddogfen o Unol Daleithiau America, Y Deyrnas Gyfunol a India yw Hari, das Handy und die Hochzeit gan y cyfarwyddwr ffilm Tenzing Sonam$$$ Ritu Sarin. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America, Deyrnas Gyfunol a India.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tenzing Sonam$$$ Ritu Sarin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bad Candy
Ffilm arswyd yw Bad Candy a gyhoeddwyd yn 2020. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Zach Galligan a Corey Taylor.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2020. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Run.
Pedryn drycin Matsudaira
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pedryn drycin Matsudaira (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pedrynnod drycin Matsudaira) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Oceanodroma matsudairae; yr enw Saesneg arno yw Matsudaira's storm petrel. Mae'n perthyn i deulu'r Pedrynnod (Lladin: Hydrobatidae) sydd yn urdd y Procellariformes.
Teulu
Mae'r pedryn drycin Matsudaira yn perthyn i deulu'r Pedrynnod (Lladin: Hydrobatidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Robin-grec Natal
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Robin-grec Natal (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: robin-greciau Natal) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Cossypha natalensis; yr enw Saesneg arno yw Red-capped robin chat. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
INSR
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn INSR yw INSR a elwir hefyd yn Insulin receptor (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 19, band 19p13.2.
Robin-grec Natal
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. natalensis, sef enw'r rhywogaeth.
Robert Thomas (Ap Vychan)
Llenor a gweinidog Cymreig o ardal Penllyn, Gwynedd, oedd Robert Thomas, enw barddol Ap Vychan neu Ap Fychan (11 Awst 1809 – 23 Ebrill 1880). Roedd yn perthyn i Fychaniaid Caer Gai ac felly'n ddisgynnydd pell i Rowland Vaughan, Gwerful Fychan a Tudur Penllyn.
INSR
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn INSR.
Bonnes À Tuer
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Henri Decoin yw Bonnes À Tuer a gyhoeddwyd yn 1954. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal a Ffrainc. Lleolwyd y stori ym Mharis ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Henri Decoin a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan René Sylviano.
Robert Thomas (Ap Vychan)
Bywgraffiad
Ganed Ap Vychan (sic gyda 'V') mewn bwthyn wrth waelod Pennant-Lliw ym mhlwyf Llanuwchllyn. Fe'i maged mewn amgylchiadau caled iawn. Gweithiodd englyn i'w fam,
Robin-grec Natal
Teulu
Mae'r robin-grec Natal yn perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Bonnes À Tuer
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Roberto Risso, Danielle Darrieux, Corinne Calvet, Lyla Rocco, Michel Auclair, Jacques Jouanneau, Maurice Chevit, Serge Bento, Anne-Marie Mersen, Christian Brocard, Franck Maurice, Gil Delamare, Gérard Buhr, Jean-Michel Rouzière, Jean Berton, Jean Sylvere, Ky Duyen, Louis Viret, Raymond Gérôme, Émile Genevois a Miriam di San Servolo. Mae'r ffilm Bonnes À Tuer yn 82 munud o hyd.
Robert Thomas (Ap Vychan)
Bywgraffiad
Cafodd ei addysg i gyd gan ei dad, Dafydd Thomas, a ddysgodd iddo ddarllen a sgwennu Cymraeg ac elfennau rhifyddiaeth. Ar ôl gweithio fel gwas yma ac acw, aeth i fod yn brentis yng Nghonwy a phriododd ferch ei feistr, William Jones. Dechreuodd bregethu. Daeth Ap Vychan yn gyfaill i J. R. Jones, Ramoth, gweinidog blaenllaw gyda'r Bedyddwyr, bardd ac athro beirdd. Bu'n weinidog yn Ninas Mawddwy a phlwyf Rhiwabon, ymysg lleoedd eraill, a chafodd waith fel golygydd Y Dysgedydd, cylchgrawn yr Annibynwyr. Yn 1873 fe'i benodwyd yn athro diwinyddiaeth yng Ngholeg y Bala a daeth i adnabod Michael D. Jones. Bu farw yn 1880.
Bonnes À Tuer
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1954. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rear Window sy’n ffilm llawn dirgelwch, gan y cyfarwyddwr ffilm enwog Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Les P'tites Têtes
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Bernard Menez yw Les P'tites Têtes a gyhoeddwyd yn 1982. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Vladimir Cosma.
Bonnes À Tuer
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henri Decoin ar 18 Mawrth 1890 ym Mharis a bu farw yn Neuilly-sur-Seine ar 19 Ebrill 1979.
Les P'tites Têtes
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Bernard Menez, Nicole Calfan, Maurice Risch, Françoise Blanchard, Hamidou Benmassoud a Michel Muller.
High Buston
Pentref yn Northumberland, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy High Buston.
Les P'tites Têtes
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1982. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner sef film noir, dystopaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Ridley Scott.
Rhyfel Annibyniaeth Iwerddon
Rhyfel Annibyniaeth Iwerddon (Gwyddeleg: Cogadh na Saoirse) yw'r enw ar y rhyfel a ymladdwyd o Ionawr 1919 hyd Gorffennaf 1921 rhwng Byddin Weriniaethol Iwerddon, yr IRA, fel llu arfog y Dáil Cyntaf, a lluoedd arfog y llywodraeth Brydeinig yn Iwerddon.
Les P'tites Têtes
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bernard Menez ar 8 Awst 1944 ym Mailly-le-Château.
Rhyfel Annibyniaeth Iwerddon
Yn dilyn Gwrthryfel y Pasg yn 1916, a dienyddio'r arweinwyr gan lywodraeth Prydain, bu cynnydd yn y gefnogaeth gyhoeddus i Sinn Féin, plaid y gweriniaethwyr. Cynyddwyd hyn pan geisiodd y llywodraeth Brydeinig ymestyn gorfodaeth filwrol i Iwerddon yn 1918. Yn etholiad cyffredinol 1918, enillodd Sinn Féin fwyafrif mawr o'r seddau yn Iwerddon. Ffurfiasant senedd Wyddelig, Dáil Éireann, yn dilyn cyhoeddiad o annibyniaeth.
Roedd tactegau Byddin Weriniaethol Iwerddon yn bennaf yn ymosodiadau gerila, dan arweiniad Michael Collins. Yn eu herbyn roedd y Royal Irish Constabulary (RIC), a'r fyddin Brydeinig, yn cynnwys unedau cynorthwyol megis yr Auxiliaries a'r Black and Tans. Ymhlith y digwyddiadau pwysicaf, roedd yr hyn a ddigwyddodd ar 21 Tachwedd, 1920, pan laddwyd 14 o swyddogion y fyddin Brydeinig oedd wedi bod yn hel gwybodaeth am yr IRA. Yn ddiweddarach y diwrnod hwnnw, aeth carfan o'r Auxiliaries i Barc Croke, lle roedd gêm Beldroed Wyddelig yn cael ei cynnal, a saethu 13 o'r dyrfa oedd yn gwylio'r gêm ac un o'r chwaraewyr. Ar 28 Tachwedd 1920, roedd carfan o'r IRA yn disgwyl am batrol o'r Auxiliaries ger Kilmichael yn Swydd Cork, a lladdasant 17 ohonynt.
Bu farw Argwlydd Faer Corc, Terence MacSwiney, ar streic newyn yng ngharchar Brixton yn Llundain ym mis Tachwedd yr un flwyddyn. Ar 24 Mehefin 1921, cynigiodd y llywodraeth Brydeinig, dan David Lloyd George, drafodaethau heddwch gydag arweinwyr Sinn Féin. Awrweiniodd hyn at gytundeb heddwch, gyda gwladwriaeth annibynnol yn cael eu chreu yn Iwerddon, ond gyda'r hawl i Ogledd Iwerddon beidio ymuno â hi.
Roedd y rhan fwyaf o'r arweinwyr Gwyddelig, gan arweiniad Arthur Griffith a Michael Collins, yn barod i dderbyn hyn, ond roedd carfan yn mynnu y dylai'r wladwriaeth annibynnol newydd gynnwys Iwerddon oll. Gwrthododd carfan sylweddol o'r IRA, dan Liam Lynch, dderbyn y Cytundeb, a chefnogwyd hwy gan Eamon de Valera, Cathal Brugha ac Austin Stack. Arweiniodd hyn at ryfel cartref rhwngddynt hwy a chefnogwyr y cytundeb. Er i Michael Collins gael ei ladd yn Awst 1922, cefnogwyr y Cytundeb fu'n fuddugol.
Robert Thomas (Ap Vychan)
Gwaith llenyddol
Gwnaeth Ap Vychan dipyn o enw iddo'i hun fel bardd, gan ennill dwy gadair am ei awdlau yn Eisteddfodau'r Rhyl a Chaer, ond nid oes llawer o werth i'w farddoniaeth. Fe'i cofir yn bennaf fel awdur rhyddiaith mewn arddull syml, diddorol, a byw ar y pynciau agosaf at ei galon, sef cymdeithas, traddodiadau a chymeriadau Penllyn a Gwynedd. Mae ei hunangofiant yn ddogfen gymdeithasol bwysig ar fywyd gwerin cefn gwlad gogledd Cymru yn hanner cyntaf y 19g.
Llyfryddiaeth
Ceir detholiad da o ryddiaith Ap Vychan yn y gyfrol Hunangofiant ac Ysgrifau Ap Fychan, gol. W. Lliedi Williams (Gwasg Prifysgol Cymru, 1948). Cyhoeddwyd rhai o'i draethodau yn y cofiant iddo gan Michael D. Jones a D. V. Thomas.
Bonnes À Tuer
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Duncan Campbell Scott: The Poet and The Indians
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr James Cullingham yw Duncan Campbell Scott: The Poet and The Indians a gyhoeddwyd yn 1995. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan James Cullingham.
Y prif actor yn y ffilm hon yw R. H. Thomson.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1995. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Braveheart sef ffilm gan Mel Gibson am yr Alban a rhyfel annibyniaeth y genedl, dan arweiniad William Wallace, yn erbyn y goresgynwyr Seisnig o Loegr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm James Cullingham ar 5 Mawrth 1954.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd James Cullingham nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Maen Llia
Maen hir cynhanesyddol yw Maen Llia sy'n sefyll ar rosdir agored yng nghymuned Maescar, Brycheiniog, Powys. Yn eironig (o gofio'r enw) dyma un o'r meini hirion mwyaf yng Nghymru.
Lleolir Maen Llia rhwng Aberhonddu ac Ystradfellte ar rosdir uchel sy'n gorwedd rhwng cymoedd Llia a Senni, ym Mannau Brycheiniog. Cyfeirnod OS (Map 160): SN 924192. bawd|chwith|250px|Lleoliad a llun o'r maen hir.
Disgrifiad
Darganfuwyd arysgrif mewn llythrennau Lladin ac Ogam ar y maen yn y 1940au. Maent yn aneglur heddiw ond fe'i darllenwyd yn y 1940au fel:
a
Mae un o ffyrdd Rhufeinig Cymru yn mynd heibio tua 300 m o'r safle, ac mae'n bosibl fod yr arysgrif honno yn cofnodi enw personol ac yn awgrymu fod y ffordd Rufeinig, a gysylltai Aberhonddu a Glyn Nedd, yn cael ei defnyddio'n rheolaidd yn yr Oesoedd Canol Cynnar.
Mary Rose Hill Burton
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Nheyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon oedd Mary Rose Hill Burton (20 Awst 1857 – 5 Mehefin 1900).
Erw y Ddafad-ddu
Mae Erw y Ddafad-ddu yn gopa mynydd a geir rhwng y ddwy Aran: Aran Benllyn ac Aran Fawddwy, ger y Bala, Gwynedd;.
Uchder
Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 835 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf. Enw'r fam-fynydd yw Aran Fawddwy.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Hewitt a Nuttall. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 872 metr (2861 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001. Dyma drydydd copa uchaf mynyddoedd yr Arennig.
Cader
bawd|[[Bryn Cader Faner, Gwynedd.]] bawd|Copa [[Cadair Idris|Cader Idris.]] Mae cader (Llydaweg: cadoer, Gwydd Cynn: cathair; Ll: cathedra ) yn hen enw Cymraeg ar 'eisteddle' uchelwr neu fryngaer, ac yn enw ar sawl bryn neu gopa mynydd. Yng Ngeiriadur Ysgrythyrol Thomas Charles ceir y diffiniad:
Yr ynganiad lleol o 'Gadair Idris' yw 'Cader Idris' a dyna a ddefnyddir hefyd fel sillafiad lleol e.e. enw'r ysgol uwchradd yn Nolgellau yw 'Ysgol y Gader', 'Deintyddfa Cader' a llawer o strydoedd.
Yn anghywir, cred rhai mai Seisnigiad o'r gair Cymraeg yw 'cader', e.e. ar wefan y BBC dywedir: "Cadair Idris (sometimes know by its anglicised title, Cader Idris) is a mountain."
Antigwa a Barbiwda
Gwlad ym Môr y Caribî yw Antigwa a Barbiwda. Enillodd annibyniaeth ar y Deyrnas Unedig yn 1981. Ei phrifddinas yw Saint John's.
Pedryn drycin du
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pedryn drycin du (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pedrynnod drycin duon) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Oceanodroma melania; yr enw Saesneg arno yw Black storm petrel. Mae'n perthyn i deulu'r Pedrynnod (Lladin: Hydrobatidae) sydd yn urdd y Procellariformes.
Hindley, Northumberland
Pentrefan yn Northumberland, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Hindley. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Broomley and Stocksfield.
Antigwa a Barbiwda
Mae'r wlad yn cynnwys ynysoedd Antigwa, Barbiwda a Redonda.
Pedryn drycin du
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn O. melania, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America a Gogledd America.
Fe'i ceir yn aml ar lan y môr.
Teulu
Mae'r pedryn drycin du yn perthyn i deulu'r Pedrynnod (Lladin: Hydrobatidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Electricity
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Bryn Higgins yw Electricity a gyhoeddwyd yn 2014. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Electricity ac fe’i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Agyness Deyn. Mae'r ffilm Electricity (ffilm o 2014) yn 96 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Si Bell oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Bryn Higgins nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
M5
bawd|200px|Cyffordd 28 yr M5 ger [[Collumpton]] bawd|200px|Pont y draffordd yn croesi hen ffordd Rufeinig i Gomin Kempsey
bawd|canol|200px|Yr M5 ar fap o Brydain
Byddin Weriniaethol Dros Dro Iwerddon
Corff parafilwrol gweriniaethol Gwyddelig oedd Byddin Weriniaethol Dros Dro Iwerddon (Saesneg: Provisional Irish Republican Army, Provisional IRA neu PIRA, ar lafar yn aml y Provos). Mewn Gwyddeleg, mae'n defnyddio'r un enw â nifer o gyrff eraill a fu neu sydd yn defnyddio'r enw Byddin Weriniaethol Iwerddon, sef Óglaigh na hÉireann ("Gwirfoddolwyr Iwerddon"). Mae hi wedi cael ei dynodi fel mudiad terfysgol gwaharddedig yn y Deyrnas Unedig, ac fel mudiad anghyfreithlon yng Ngweriniaeth Iwerddon. Gwêl y PIRA ei hun fel olynydd uniongyrchol Byddin Weriniaethol Iwerddon (IRA), a ymladdodd yn erbyn lluoedd y Deyrnas Unedig yn Rhyfel Annibyniaeth Iwerddon. Mae'r "Dros Dro" yn y teitl yn adlais bwriadol o'r "Llywodraeth Dros Dro" a gyhoeddwyd yn ystod Gwrthryfel y Pasg, 1916.
Gustav Mahler
Treuliodd y flwyddyn olaf o'i oes yn gweithio yn yr Unol Daleithiau fel cyfarwyddwr cerddorol cerddorfa Philharmonig Efrog Newydd (1910-11). Ond syrthiodd yn sâl yn 1911 yn Efrog Newydd, ac ar ôl cysylltu gyda meddygon ym Mharis, ddychwelodd gyda'i wraig Alma Mahler i Fienna, Awstria lle bu farw.
Mary Celine Fasenmyer
Mathemategydd Americanaidd oedd Mary Celine Fasenmyer (4 Hydref 1906 – 27 Rhagfyr 1996), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel mathemategydd.
Byddin Weriniaethol Dros Dro Iwerddon
Ffurfiwyd Byddin Weriniaethol Dros Dro Iwerddon yn 1969, pan holltodd oddi wrth Fyddin Weriniaethol Swyddogol Iwerddon. Ei nod oedd rhoi diwedd ar statws Gogledd Iwerddon o fewn y Deyrnas Unedig ac uno Iwerddon dan un llywodraeth sosialaidd. O 1969, bu'n cynnal ymgyrchoedd arfog i'r diben hwn. Ymysg digwyddiadau mwyaf nodedig yr ymgyrch roedd Streic Newyn Wyddelig 1981, pan aeth nifer o aelodau'r Fyddin oedd yn y carchar ar streic newyn i fynnu cael eu trin fel carcharorion rhyfel. Bu deg ohonynt farw o newyn, yn cynnwys arweinydd y streic, Bobby Sands. Cynhaliodd ymgyrch fomio yng Ngogledd Iwerddon a Lloegr yn erbyn yr hyn a welai fel targedau milwrol, gwleidyddol ac economaidd. Ar 28 Gorffennaf 2005, cyhoeddodd Cyngor y Fyddin fod yr ymgyrch arfog ar ben, ac y byddai o hynny ymlaen yn gweithio tuag at ei nod drwy ddulliau heddychol yn unig.
Ar 28 Gorffennaf 2005, cyhoeddodd Cyngor Byddin yr IRA ddiwedd ar ymladd gan ddefnyddio arfau, gan ddweud y byddai'n parhau i frwydro gan ddefnyddio "dulliau hollol wleidyddol a democrataidd a hynny yn gyfan gwbl ddi-drais." Aeth yn ei flaen i ddweud, "na ddylai Gwirfoddolwyr yr IRA ymroi i unrhyw fath arall o weithgaredd." Ddwy flynedd yn ddiweddarach, yn 2007, ysgrifennwyd papur swyddogol gan uwchswyddog o Fyddin Prydain yn dweud fod Byddin Prydain wedi methu â choncro'r IRA drwy drais, ond mynnodd hefyd iddi ddangos i'r IRA na allai hithau lwyddo drwy ddulliau trais. Aeth yr uwchswyddog yn ei flaen i ddisgrifio'r IRA fel corff "proffesiynol, sgilgar a chryf".
Mary Celine Fasenmyer
Manylion personol
Ganed Mary Celine Fasenmyer ar 4 Hydref 1906 yn Crown ac wedi gadael yr ysgol leol bu'n astudio Gwyddoniaeth.
Byddin Weriniaethol Dros Dro Iwerddon
Hanes
Ffurfiwyd yr IRA ym 1913 fel Gwirfoddolwyr Iwerddon, mewn cyfnod pan oedd Iwerddon gyfan yn rhan o'r Deyrnas Unedig.
Cymerodd y Gwirfoddolwyr ran yng Ngwrthryfel y Pasg 1916 yn erbyn rheolaeth Prydain ac yn y Rhyfel Annibyniaeth, pan ddaethon nhw i gael eu hadnabod fel Byddin Weriniaethol Iwerddon. Yn dilyn y rhyfel hwnnw, lluniwyd Cytundeb Eingl-Wyddelig, oedd yn rhannu Iwerddon i Wladwriaeth Rydd Iwerddon a Gogledd Iwerddon, a fyddai’n aros fel rhan o'r Deyrnas Unedig. Achosodd y trefniant hwn hollt yn yr IRA, gan amsugno'r IRA, oedd o blaid y Cytundeb, i mewn i'r Fyddin Genedlaethol, byddin a wnaeth yn y pen draw drechu'r grŵp IRA oedd yn erbyn y Cytundeb, yn y Rhyfel Cartref. Yn dilyn hynny, wrth wadu cyfreithlondeb y Wladwriaeth Rydd, canolbwyntiodd yr IRA ar ddymchwel gwladwriaeth Gogledd Iwerddon gyda’r bwriad o sefydlu Iwerddon unedig. Er mwyn cyflawni’r bwriad hwnnw, cynhaliwyd ymgyrch fomio yn Lloegr ym 1939 a 1940, ymgyrch yng Ngogledd Iwerddon yn y 1940au, ac ymgyrch y Gororau rhwng 1956 a 1962. Yn dilyn methiant ymgyrch y Gororau, cynhaliwyd trafodaeth fewnol ynghylch dyfodol yr IRA. Roedd y Pennaeth Staff, Cathal Goulding, eisiau i'r IRA fabwysiadu agenda sosialaidd a chymryd rhan mewn gwleidyddiaeth, tra bod gweriniaethwyr traddodiadol fel Seán Mac Stíofáin eisiau cynyddu'r ymgyrch recriwtio ac ailadeiladu'r IRA.
Mary Celine Fasenmyer
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Byddin Weriniaethol Dros Dro Iwerddon
Hanes
Yn dilyn rhaniadau yn yr IRA, ffurfiodd y gweriniaethwyr traddodiadol Gyngor y Fyddin "Dros Dro" ym mis Rhagfyr 1969, wedi i gonfensiwn yr IRA gael ei gynnal yn Knockvicar House yn Boyle, Swydd Roscommon. Mae'r digwyddiad hwn yn nodi dechrau'r IRA Dros Dro. Erbyn 1971, roedd y Darpariaethwyr Dros Dro wedi etifeddu'r mwyafrif o strwythur sefydliad yr IRA a fodolai adeg hynny yng Ngogledd Iwerddon, yn ogystal ag aelodau mwy milwriaethus yr IRA yng ngweddill Iwerddon. Yn ogystal, fe wnaethant recriwtio llawer o genedlaetholwyr ifanc o Ogledd Iwerddon, nad oeddent wedi bod yn rhan o'r IRA yn flaenorol, ond a gawsant eu radicaleiddio gan y trais a ddigwyddodd yn Belffast, Derry ac mewn mannau eraill ym 1969.
Gweithredu milwrol
Yn dilyn trais Awst 1969, dechreuodd yr IRA arfogi a hyfforddi i amddiffyn ardaloedd cenedlaetholgar rhag ymosodiadau pellach. Ym mis Ionawr 1970 penderfynodd Cyngor y Fyddin fabwysiadu strategaeth tri cham; amddiffyn ardaloedd cenedlaetholgar, yna cyfuniad o amddiffyn a dial, ac yn olaf lansio ymgyrch gerila yn erbyn Byddin Prydain. alt=|bawd|Y Tad Edward Daly yn chwifio hances waedlyd wrth iddo geisio arwain criw o Babyddion (sifiliaid) rhag bwledi byddin Lloegr yn ystod 'Bloody Sunday'O ganlyniad i'r trais cynyddol, cychwynnwyd cyflwyno ‘carchariad heb dreial’ gan lywodraeth Gogledd Iwerddon ar 9 Awst 1971. Er bod y trais teyrngarol wedi cynyddu hefyd, roedd pob un o'r 342 o bobl a ddrwgdybiwyd gan yr awdurdodau ac a gafodd eu harestio yn weriniaethwyr, gan gynnwys gweithredwyr gwleidyddol nad oeddent yn gysylltiedig â'r IRA ac arweinwyr hawliau sifil myfyrwyr. Canlyniad hyn oedd uno'r holl Babyddion mewn gwrthwynebiad i'r llywodraeth, a dechreuodd terfysgoedd protest ar draws Gogledd Iwerddon. Lladdwyd dau ddeg dau o bobl yn ystod y tridiau nesaf, gan gynnwys chwech o sifiliaid a laddwyd gan Fyddin Prydain yng nghyflafan Ballymurphy ar 9 Awst, ac ym Melffast gorfodwyd 7,000 o Gatholigion a 2,000 o Brotestaniaid o’u cartrefi gan y terfysg. Achosodd y dacteg hon o garcharu gynnydd dramatig yn lefel y trais - er enghraifft, yn y saith mis cyn cychwyn cyflwyno ‘carchar heb dreial’, lladdwyd 34 o bobl, ond lladdwyd 140 o bobl rhwng cyflwyno'r dacteg carcharu a diwedd y flwyddyn. Roedd y nifer hwn yn cynnwys deg ar hugain o filwyr ac un ar ddeg o swyddogion yr RUC. Rhoddodd y dacteg hon hwb i waith recriwtio'r IRA, a rhoddwyd hwb pellach i waith recriwtio IRA ar ôl ‘Bloody Sunday’ yn Derry ar 30 Ionawr 1972, pan laddodd Byddin Prydain bedwar ar ddeg o sifiliaid arfog yn ystod gorymdaith gwrth-gaethiwo. Gan fod y sefyllfa ddiogelwch yn dirywio yng Ngogledd Iwerddon ataliodd llywodraeth Prydain senedd Gogledd Iwerddon a phenderfynodd Llywodraeth Prydain sefydlu rheolaeth uniongyrchol ar Ogledd Iwerddon ym mis Mawrth 1972. Roedd atal senedd Gogledd Iwerddon yn un o amcanion allweddol yr IRA, oherwydd drwy gynnwys llywodraeth Prydain yn uniongyrchol yng Ngogledd Iwerddon, roedd yr IRA eisiau i'r gwrthdaro gael ei weld fel cynnen rhwng Iwerddon a Phrydain.
Mary Celine Fasenmyer
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Byddin Weriniaethol Dros Dro Iwerddon
Gweithredu milwrol
Ym mlynyddoedd cyntaf y gwrthdaro, prif weithgareddau'r IRA oedd darparu pŵer arfog i gefnogi terfysgwyr cenedlaetholgar ac amddiffyn ardaloedd cenedlaetholgar rhag ymosodiadau. Enillodd yr IRA lawer o gefnogaeth oherwydd y math hwn o dactegau a gweithredoedd, gan eu bod yn cael eu hystyried yn gyffredinol yn y gymuned genedlaetholgar fel amddiffynwyr cenedlaetholwyr Gwyddelig a phobl Gatholig yn erbyn ymddygiad ymosodol. bawd|Gwesty yn Brighton yn dilyn ymgyrch fomio - ymgais i lofruddio prif weinidog Prydain, [[Margaret Thatcher]]
Rhwng 1970 a 1994, lansiodd yr IRA ymgyrch arfog ymosodol barhaus a oedd yn targedu Byddin Prydain yn bennaf, yr RUC, Catrawd Amddiffyn Wlster (UDR), a thargedau economaidd yng Ngogledd Iwerddon. Roedd presenoldeb a gweithgareddau'r IRA wedi eu lleoli’n bennaf yng Ngogledd Iwerddon, er iddo fynd â'i ymgyrch i Loegr a thir mawr Ewrop. Ymhlith rhai o dargedau'r IRA roedd rhai o swyddogion llywodraeth Prydain, gwleidyddion, barnwyr, ffigyrau'r sefydliad, Byddin Prydain a swyddogion heddlu yn Lloegr. Roedd hefyd yn targedu ardaloedd eraill fel Gweriniaeth Iwerddon, Gorllewin yr Almaen, a'r Iseldiroedd. Erbyn dechrau'r 1990au, roedd ymgyrch yr IRA yn cael ei harwain gan Frigâd De Armagh, a oedd yn adnabyddus am ei gweithrediadau sneipio (tanio o guddfan at y gelyn) a'i hymosodiadau ar hofrenyddion Byddin Prydain. Roedd yr ymgyrch fomio yn targedu targedau gwleidyddol, economaidd a milwrol yn bennaf, ac fe’i disgrifiwyd gan Andy Oppenheimer fel “yr ymgyrch fomio derfysgol fwyaf mewn hanes”. Yn gynnar yn y 1990au dwysaodd yr IRA ei hymgyrch fomio yn Lloegr, gan osod 15 bom yn 1990, 36 ym 1991, a 57 ym 1992. Lladdwyd tri o bobl yn sgil bomio’r Gyfnewidfa Baltig ym mis Ebrill 1992 gan achosi difrod a amcangyfrifiwyd oedd yn werth £800 miliwn - £200 miliwn yn fwy na chyfanswm y difrod a achoswyd gan yr Helyntion yng Ngogledd Iwerddon hyd at y pwynt hwnnw. Dilynwyd hyn gan ymgyrch fomio’r Bishopsgate ym 1993 pan laddwyd un ac achoswyd gwerth tua £1 biliwn o ddifrod. Dadleuwyd bod yr ymgyrch fomio hon wedi helpu i argyhoeddi llywodraeth Prydain (a oedd wedi gobeithio rheoli’r trais a’r gwrthdaro yng Ngogledd Iwerddon gyda'i pholisi ‘Wlstereiddio’ (Ulsterisation)) bod angen cychwyn trafodaethau gyda Sinn Féin.
Erbyn y 1990au roedd yr IRA wedi dod yn fedrus wrth ddefnyddio morterau ac roeddent ar lefel a oedd yn debyg i fodelau milwrol. Arweiniodd saith ymosodiad morter yr IRA at farwolaethau neu anafiadau difrifol. Roedd defnydd yr IRA o dactegau morter wedi digwydd mewn ymateb i'r amddiffynfeydd trwm ar ganolfannau RUC a Byddin Prydain. Roedd morterau yn ddefnyddiol i'r IRA oherwydd gallent gyrraedd targedau pellter byr, a fedrai arwain at ymosodiadau effeithiol mewn ardaloedd trefol.
Y Broses Heddwch
Roedd cyflwyno'r ‘Ymgyrch Tet’ (Tet Offensive), fel y'i gelwid, yn y 1980au yn ymdrech gan yr IRA i ddwysau a chynyddu lefel y trais. Roedd hwn yn gam a gafodd ei gymeradwyo (yn anfodlon) gan Gyngor Byddin yr IRA. Ni fu'n llwyddiannus. Arweiniodd y sefyllfa hon, ynghyd ag awgrymiadau llywodraeth Prydain bod cyfaddawd ar y gorwel, ac ymholiadau cyfrinachol yn gynnar yn y 1990au, at arweinwyr gweriniaethol yn ystyried datrysiad arall i'r sefyllfa. Yn gynyddol felly, roedd ymdrech i chwilio am gytundeb gwleidyddol i ddod â'r gwrthdaro i ben. Arweiniodd hyn at fwlch cynyddol rhwng Sinn Féin a'r IRA. Roedd arwyddion yn areithiau cyhoeddus dau o Ysgrifenyddion Gwladol Gogledd Iwerddon, Peter Brooke a Patrick Mayhew, bod y cyfnod treisgar yn dod i ben, a bod cyfaddawd gwleidyddol gyda’r IRA yn bosibl.
Ar ôl i'r IRA ddatgan cadoediad newydd ym mis Gorffennaf 1997, derbyniwyd Sinn Féin i sgyrsiau hollbleidiol, ac arweiniodd hyn at lunio Cytundeb Dydd Gwener y Groglith 1998. Yn dilyn y cytundeb dechreuodd yr IRA ddadgomisiynu ei arfau.
Tanwydd ffosil
Mae petroliwm, nwy naturiol, glo, a mawn yn danwydd ffosil (neu danwydd ffosiledig). Mae tanwydd ffosil yn cynnwys llawer o hydrocarbon ac yn cael ei losgi am ei ynni, er mwyn cynhyrchu gwres neu drydan neu i yrru peirannau er enghraifft mewn ceir, trênau, llongau ac awyrennau. Wrth gael ei losgi, mae tanwydd ffosil yn rhyddhau carbon deuocsid, un o'r nwyon tŷ gwydr cryfaf.
Dydy'r maint tanwydd ffosil ar gael ddim yn ddi-ben-draw am fod e'n adnodd naturiol. Achos o bryderon ar gyfer hynny ac ar gyfer yr amgylchedd roedd daeth datblygu ynni cynaliadwy fel ynni'r haul, y gwynt neu'r llanw yn fwy pwysig ystod y blynyddoedd diwethaf.
Y Bahamas
Gwlad yng Nghefnfor Iwerydd ar ymyl y Caribî oddi ar arfordir de-ddwyrain yr Unol Daleithiau yw'r Bahamas neu Cymanwlad y Bahamas. Mae hi'n annibynnol ers 1973. Prifddinas y Bahamas yw Nassau.
Pressure Cooker
Ffilm ddogfen yw Pressure Cooker a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gulfport, Florida
Dinas yn, yn nhalaith Florida, yw .
Dortoir Des Grandes
Ffilm dditectif a drama gan y cyfarwyddwr Henri Decoin yw Dortoir Des Grandes a gyhoeddwyd yn 1953. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan François Chalais a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Georges Van Parys a Jean-Jacques Grunenwald.
Gulfport, Florida
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Gulfport, gan gynnwys:
Dortoir Des Grandes
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Louis de Funès, Jeanne Moreau, Jean Marais, Françoise Arnoul, Denise Grey, Dany Carrel, Noël Roquevert, Katherine Kath, Yves-Marie Maurin, Albert Malbert, Davia, Jean Sylvere, Line Noro, Marie-France, Martine Alexis, Pierre Morin a Édouard Francomme. Mae'r ffilm Dortoir Des Grandes yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1953. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Roman Holiday sy’n ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. Robert Lefebvre oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henri Decoin ar 18 Mawrth 1890 ym Mharis a bu farw yn Neuilly-sur-Seine ar 19 Ebrill 1979.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henri Decoin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Test Pilot
Ffilm am gyfeillgarwch a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Victor Fleming yw Test Pilot a gyhoeddwyd yn 1938. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Howard Hawks a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Franz Waxman.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Clark Gable, Spencer Tracy, Myrna Loy, Gloria Holden, Virginia Grey, Priscilla Lawson, Lionel Barrymore, Marjorie Main, Fay Holden, Cyril Ring, James Flavin, Samuel S. Hinds, Gregory Gaye, Lester Dorr, Syd Saylor, Arthur Aylesworth, Frank Sully, Louis Jean Heydt, Ray Walker, Charles Sullivan, Bert Moorhouse a Jack Cheatham. Mae'r ffilm Test Pilot yn 118 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1938. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Bringing Up Baby sef ffilm gomedi Americanaidd gan Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ray June oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Tom Held sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Victor Fleming ar 23 Chwefror 1889 yn Pasadena a bu farw yn Cottonwood, Arizona ar 4 Medi 1932. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1910 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Cemetery Gates
Ffilm arswyd yw Cemetery Gates a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Test Pilot
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Victor Fleming nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cemetery Gates
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Nina Bari
Mathemategydd o'r Undeb Sofietaidd oedd Nina Bari (19 Tachwedd 1901 – 15 Gorffennaf 1961), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel mathemategydd ac academydd.
Manylion personol
Ganed Nina Bari ar 19 Tachwedd 1901 yn Moscfa ac wedi gadael yr ysgol leol mynychodd Brifysgol y Wladwriaeth, Moscaw.
Gyrfa
Enillodd sawl gradd academaidd gan gynnwys: Doethor y Gwyddorau mewn Ffiseg a Mathemateg.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Heart Condition
Ffilm ddrama a elwir hefyd yn ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr James D. Parriott yw Heart Condition a gyhoeddwyd yn 1990. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan James D. Parriott a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Patrick Leonard. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Denzel Washington, Bob Hoskins, Eva LaRue, Jeffrey Meek, Chloe Webb, Alan Rachins, Roger E. Mosley, Ja'Net DuBois, Monte Landis a Ray Baker. Mae'r ffilm Heart Condition yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o sgrin llydan (sef 1.85:1).
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1990. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pretty Woman sef un o ffilmiau mwyaf llwyddiannus Disney gan ddod ag incwm o hanner biliwn o ddoleri i’r cwmni. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Arthur Albert oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan David Finfer sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm James D Parriott ar 14 Tachwedd 1950.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd James D. Parriott nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Uważaj, Komu Otwierasz Drzwi
Ffilm arswyd yw Uważaj, Komu Otwierasz Drzwi a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
BCL2
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn BCL2 yw BCL2 a elwir hefyd yn BCL2, apoptosis regulator (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 18, band 18q21.33.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn BCL2.
The Boneyard
Ffilm arswyd a ffilm sombi gan y cyfarwyddwr James Cummins yw The Boneyard a gyhoeddwyd yn 1991. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan James Cummins. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Phyllis Diller, Ed Nelson a Norman Fell. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1991. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Silence of the Lambs sef Jonathan Demme ffilm Americanaidd gan a oedd yn serennu’r Cymro Anthony Hopkins a’r actores Jodie Foster. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm James Cummins ar 22 Mai 1959 yn Wichita Falls, Texas a bu farw yn Los Angeles ar 6 Ebrill 1984.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd James Cummins nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bioko
bawd|230px|Bioko Ynys yng Ngwlff Gini oddi ar arfordir gorllewinol Affrica yw Bioko. hefyd Bioco. Mae'n rhan o Gini Gyhydeddol. Yr hen enw ar yr ynys oedd Fernando Pó neu Fernando Poo, ac mae brodorion yr ynys yn ei galw yn Otcho.
The Secret History of Hacking
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kevin Mitnick, Steve Wozniak a John Draper. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Bioko
Mae Bioko yn 70 km o hyd a 32 km o led, gydag arwynebedd o 2017 km². Ceir prifddinas Gini Gyhydeddol, Malabo (gynt Santa Isabel), ar yr ynys. Cyrhaeddodd y fforiwr Portiwgeaidd Fernão do Pó yma yn 1472, a rhoddodd yr enw Formosa Flora ("blodau gwych") arni, ond newidiwyd yr enw i Fernando Pó yn 1494. Trigolion brodorol yr ynys yw'r Bubi, sy'n siarad un o'r ieithoedd Bantu.
The Secret History of Hacking
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2001. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Beautiful Mind sef ffilm fywgraffyddol gan Ron Howard. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Aller Guten Dinge Sind Drei
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Rolf von Sydow yw Aller Guten Dinge Sind Drei a gyhoeddwyd yn 1980. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Charly Niessen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1980. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Empire Strikes Back sef yr ail ffilm yn y gyfres Star Wars. Gero Erhardt oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rolf von Sydow ar 18 Mehefin 1924 yn Wiesbaden.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rolf von Sydow nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Plaza Huincul
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Duilio Marzio, Guillermo Murray, Juan José Miguez, Nelly Meden, Romualdo Quiroga, Jardel Filho, María Aurelia Bisutti, Domingo Garibotto, Jorge de la Riestra, Julio Bianquet, Óscar Borda, Juan Queglas, Ricardo Argemí ac Omar Tovar. Mae'r ffilm Plaza Huincul yn 85 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1960. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Psycho sy’n ffilm llawn arswyd a dirgelwch gan feistr y genre yma, Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Alberto Etchebehere oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Jorge Garate sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lucas Demare nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Holburn
Pentref yn Northumberland, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Holburn, rhwng Lowick a Belford. Yma y ceir ogof enwog St Cuthbert's sef seintwar Sant Cwthbert tua diwedd ei oes.
Tatyana Shaposhnikova
Mathemategydd Rwsiaidd yw Tatyana Shaposhnikova (ganed 1946), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel mathemategydd, hanesydd mathemateg ac academydd.
Manylion personol
Ganed Tatyana Shaposhnikova yn 1946 ac wedi gadael yr ysgol leol bu'n astudio Gwyddoniaeth.
Diao Chan
Ffilm hanesyddol a seiliwyd ar nofel gan y cyfarwyddwr Bu Wancang yw Diao Chan a gyhoeddwyd yn 1938. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsieina. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieineeg Mandarin.
Tatyana Shaposhnikova
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Hijas De Cynisca
Ffilm ddogfen am chwaraeon yw Hijas De Cynisca a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Diao Chan
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Hijas De Cynisca
Mae'r ffilm Hijas De Cynisca yn 96 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Calico Rock, Arkansas
Dinas yn, yn nhalaith Arkansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Calico Rock, gan gynnwys:
Diao Chan
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1938. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Bringing Up Baby sef ffilm gomedi Americanaidd gan Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,550 o ffilmiau Tsieineeg Mandarin wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, Romance of the Three Kingdoms, sef gwaith ysgrifenedig gan yr awdur Luo Guanzhong a gyhoeddwyd yn yn y 14g.