cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Una Mujer En La Calle
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfredo B Crevenna ar 22 Ebrill 1914 yn Frankfurt am Main a bu farw yn Ninas Mecsico ar 14 Mawrth 1942. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1939 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alfredo B. Crevenna nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Professional Sweetheart
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr William A. Seiter yw Professional Sweetheart a gyhoeddwyd yn 1933. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Dinas Efrog Newydd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Maurine Dallas Watkins a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Roy Webb.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Ginger Rogers. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1933. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd King Kong ffilm antur enwog gan y cyfarwyddwyr Merian C. Cooper ac Ernest B. Schoedsack. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Edward Cronjager oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William A Seiter ar 10 Mehefin 1890 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Beverly Hills ar 16 Mawrth 1999.
Rapid River, Michigan
Tref yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Rapid River, gan gynnwys:
Kickboxer 5
Ffilm llawn cyffro a ffilm ar y grefft o ymladd gan y cyfarwyddwr Kristine Peterson yw Kickboxer 5 a gyhoeddwyd yn 1995. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Affrica. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan John Massari. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs a thrwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mark Dacascos, Gavin Hood, Robert Whitehead a James Ryan. Mae'r ffilm Kickboxer 5 yn 87 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1995. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Braveheart sef ffilm gan Mel Gibson am yr Alban a rhyfel annibyniaeth y genedl, dan arweiniad William Wallace, yn erbyn y goresgynwyr Seisnig o Loegr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Kristine Peterson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Saint-Pée-sur-Nivelle
Cymuned yn Ffrainc yw Saint-Pée-sur-Nivelle (Basgeg: Senpere), a leolir yn département Pyrénées-Atlantiques yn rhanbarth Aquitaine. Mae'n rhan o Wlad y Basg o fewn Ffrainc lle siaredir Basgeg: Senpere yw'r enw yn Fasgeg. Poblogaeth: 5,106 (2006).
Gorwedd yn ne-orllewin Ffrainc am y ffin â Sbaen, ym mryniau gorllewinol y Pyreneau i'r de o ddinas Bayonne.
Hen Ddinbych (carnedd lwyfan)
Mae'r heneb hon wedi'i chofrestru gan Cadw gyda'r rhif SAM: DE087.
Madagascar (ffilm 1994)
Ffilm o Giwba yw Madagascar (1994).
Arennau disglair
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw arennau disglair; yr enw Saesneg yw Shears, a'r enw gwyddonol yw Hada plebeja. Ewrop yw ei diriogaeth.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r arennau disglair yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Pali trwyn-y-llo
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw pali trwyn-y-llo, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy pali dau trwyn-y-llo; yr enw Saesneg yw Antirrhinum Brocade, a'r enw gwyddonol yw Calophasia playptera. Mae i'w ganfod yn Ewrop.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r pali trwyn-y-llo yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Le Coupable
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sylvie, Jacques Grétillat, Léon Bernard, René Hiéronimus a Romuald Joubé. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm André Antoine ar 31 Ionawr 1858 yn Limoges a bu farw yn Le Pouliguen ar 18 Awst 2010. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg yn Lycée Condorcet.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd André Antoine nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
L'hirondelle Et La Mésange
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr André Antoine yw L'hirondelle Et La Mésange a gyhoeddwyd yn 1920. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Lleolwyd y stori yn Nord. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Georges Denola, Pierre Alcover a Louis Ravet. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1920. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Cabinet of Dr. Caligari sef ffilm arswyd Almaeneg gan Robert Wiene.
Chudleigh Knighton
Pentref yn Nyfnaint, De-orllewin Lloegr, ydy Chudleigh Knighton. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Hennock yn ardal an-fetropolitan Teignbridge.
Chickenfoot
Grŵp roc caled yw Chickenfoot. Sefydlwyd y band yn Cabo San Lucas yn 2008. Mae Chickenfoot wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Entertainment One Music.
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Pysgodyn Broc Môr
Pysgodyn sy'n byw yn y môr ac sy'n perthyn i deulu'r Polyprionidae ydy'r pysgodyn broc môr sy'n enw gwrywaidd; lluosog: pysgod broc môr (Lladin: Polyprion americanus; Saesneg: Atlantic wreckfish). Mae ei diriogaeth yn cynnwys Cefnfor yr Iwerydd, y Cefnfor Tawel, Ewrop a Chefnfor India.
Mae'n bysgodyn dŵr hallt ac mae i'w ganfod ym Môr y Gogledd ac arfordir Cymru. Ar restr yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur (UICN), caiff y rhywogaeth hon ei rhoi yn y dosbarth 'Diffyg Data' o ran niferoedd, bygythiad a chadwraeth.
Cae Du
Mae'r heneb hon wedi'i chofrestru gan Cadw gyda'r rhif SAM: CN365.
Aberdeen F.C.
Tîm pêl-droed yn Aberdeen yn yr Alban sy'n chwarae yn Uwchgynghrair yr Alban yw Aberdeen Football Club. Maen nhw'n chwarae yn Stadiwm Pittodrie.
Sefydlwyd y clwb ym 1903. Mae Aberdeen ymysg clybiau mwyaf llwyddiannus yr Alban. Mae'r tîm yng nghynghrair uchaf yr Alban ers cyn y Rhyfel Byd Cyntaf. Profodd gyfnod arbennig o lwyddiannus yn yr wythdegau, pan enillodd Uwchgynghrair yr Alban deirgwaith, ynghyd â Chwpan Enillwyr Cwpanau Ewrop ym 1983.
Churchill, Gogledd Dyfnaint
Pentrefan yn Nyfnaint, De-orllewin Lloegr, ydy Churchill. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil East Down yn ardal an-fetropolitan Gogledd Dyfnaint.
Pali llin y llyffant
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw pali llin y llyffant, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy pali llin y llyffant; yr enw Saesneg yw Toadflax Brocade, a'r enw gwyddonol yw Calophasia lunula. Mae'n gynhenid o Ewrop ond wedi'i fewnforio, bellach i wledydd megis Canada.
Caiff ei ddefnyddio'n helaeth i reoli pla. Mae'r oedolyn yn eitha blewog, tua 12 mm o hyd. Mae'r fenyw'n dodwy 30 - 80 o wyau ar y planhigyn toadflax ac wedi tua phythefnos, daw'r siani flewog allan o'i phlisg. Mae'n bwrw ei chroen tua pum gwaith yn ystod mis cyntaf ei bywyd. Ar ei eithaf, mae'n 4 cm o hyd. Mae'n cysgu'r gaeaf mewn cwd grisialis wedi'i wneud o blanhigion wedi'u cnoi.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r pali llin y llyffant yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Trympedwr cyffredin
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Trympedwr cyffredin (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: trympedwyr cyffredin) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Psophia crepitans; yr enw Saesneg arno yw Common trumpeter. Mae'n perthyn i deulu'r Trympedwyr (Lladin: Psophiidae) sydd yn urdd y Gruiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. crepitans, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r trympedwr cyffredin yn perthyn i deulu'r Trympedwyr (Lladin: Psophiidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Rhamant Maestrefol
Ffilm ddrama rhamantus gan y cyfarwyddwr Zbyněk Brynych yw Rhamant Maestrefol a gyhoeddwyd yn 1958. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsiecoslofacia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieceg a hynny gan Vladimír Kalina.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jana Brejchová, Valentina Thielová, Giorgos Skalenakis, Jan Čuřík, Václav Lohniský, Stanislav Neumann, Eduard Cupák, Vlasta Janečková, Eva Svobodová, František Kreuzmann sr., Jiří Dohnal, Jiří Vala, Oleg Reif, Růžena Lysenková, Svatopluk Skládal, Eva Jiroušková, Milada Smolíková, Renata Olárová, Ludmila Roubíková, Václav Poláček, Ema Skálová, Hanuš Bor, František Miroslav Doubrava, Antonín Novotný a. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1958. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Vertigo sy’n ffilm drosedd a dirgelwch Americanaidd gan Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,350 o ffilmiau Tsieceg wedi gweld golau dydd. Jan Čuřík oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Miroslav Hájek sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Zbyněk Brynych ar 13 Mehefin 1927 yn Karlovy Vary a bu farw yn Prag ar 24 Hydref 1995. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1951 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Zbyněk Brynych nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pawennau Calonnog
Ffilm ddrama yw Pawennau Calonnog a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Yoo Seung-ho.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Garw Fynydd (carnedd)
Carnedd lwyfan ydy Garw Fynydd Cairn, Derwen, Sir Ddinbych sy'n dyddio'n ôl i Oes yr Efydd;. Dylid cofio nad cylch cerrig fel y cyfryw yw carneddi llwyfan, fodd bynnag, gan fod y rheiny o oes wahanol ac yn cael eu defnyddio i bwrpas gwahanol. Mae'n bosibl i seremoniau neu ddefodau gael eu cynnal ar y safle yn ogystal â chladdedigaeth.
Mae'r heneb hon wedi'i chofrestru gan Cadw gyda'r rhif SAM: DE274.
Official Monster Raving Loony Party
Mae Plaid Swyddogol yr Ynfydion Cynddeiriog Angenfilaidd neu Plaid Swyddogol Angenfilaidd yr Ynfydion Cynddeiriog (The Official Monster Raving Loony Party yn Saesneg)   yn blaid wleidyddol gofrestredig yn y Deyrnas Unedig a sefydlwyd yn 1963 gan y cerddor David Sutch (1940-1999), sy'n fwy adnabyddus fel "Screaming Lord Sutch ". Defnyddiwyd yr enw "Raving Loony" am y tro cyntaf yn 1983, yn is-etholiad Bermondsey.
Er gwaethaf ei natur ddychanol, mae rhai o'r polisïau sydd wedi ymddangos ym maniffesto'r blaid wedi dod yn gyfraith, megis yr hawl i bleidleisio yn 18 oed, "pasports ar gyfer anifeiliaid anwes", a thafarndai ar agor drwy'r dydd. Yn 1963 yr oed i bleidleisio oedd 21.
Hyd at 2015 roedd dau o'u cynghorwyr wedi bod yn feiri: Alan Hope yn Ashburton, Dyfnaint a Chris Driver o Ynys Sheppey, Caint.
Gweler yr Hyn Rwy'n Ei Ddweud: Rhaglen Ddogfen The Deaf Entertainers
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Hilari Scarl yw Gweler yr Hyn Rwy'n Ei Ddweud: Rhaglen Ddogfen The Deaf Entertainers a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Iaith Arwyddo Americanaidd. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Evelyn Glennie, Shoshannah Stern, Roscoe Orman, Tyrone Giordano, Brooks Wackerman, Deanne Bray, Raul Midón, Bob Hiltermann, CJ Jones, Phyllis Frelich, TL Forsberg, Bernard Bragg, Anthony Natale a John Maucere. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 6 o ffilmiau Iaith Arwyddo Americanaidd wedi gweld golau dydd.
bawd|chwith|110px
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hilari Scarl nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cymar Coffi
Ffilm ramantus yw Cymar Coffi a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Gorky's Zygotic Mynci
Band Seicadelig amlwg o Gaerfyrddin oedd Gorky's Zygotic Mynci a'i ffurfiwyd yn 1991. Roeddent yn ddylanwad sylweddol ar fandiau cyfoes e.e. Radio Luxembourg, Eitha Tal Ffranco, The Coral. Mae cyn aelodau'r grŵp Euros Childs, Richard James a John Lawrence i gyd wedi rhyddhau cerddoriaeth yn unigol. Daeth y band i ben ym mis Mai 2006.
Cymar Coffi
Y prif actor yn y ffilm hon yw Yoon Jin-seo.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Gorky's Zygotic Mynci
Gyrfa
Yn 1993 rhyddhawyd albwm cyntaf Gorky's Zygotic Mynci, Patio, ar label Ankst, gan gasglu ynghyd holl brif gynnyrch y grŵp o'r cyfnod 1991-1993 ar record 10 modfedd. Roedd hi'n amlwg pa mor dalentog a gwahanol oedd y criw yma o fechgyn ysgol o Freshwater East, ac mae dawn cyfansoddi a thalent offerynnol y grŵp yn agoriad llygaid. Mae Patio yn cynnwys traciau a recordiwyd gan y grŵp i sioe radio Nia Melville, un o gefnogwyr cynnar y grŵp, ac mae eu sŵn ac arddull unigryw yn ymddangos yn llawn ar ganeuon fel 'Diamonds o Monte Carlo'.
Dros gyfnod o dair mlynedd, dau albwm - Tatay (1994) a Bwyd Time (1995) - a chyfres o senglau hynod lwyddiannus ar Ankst, efo Alan Holmes (Fflaps/Ectogram) a Gorwel Owen (Ofn) fel cynhyrchwyr, roedd Gorky's yn un o'r grwpiau mwyaf llwyddiannus ac ysbrydoledig o Gymru ers blynyddoedd.
Roedd senglau fel 'Merched Yn Neud Gwallt Eu Gilydd' (1994), 'The Game of Eyes' (1995), a 'Miss Trudy' (1995), yn llwyddo i ennill gwobrau 'sengl yr wythnos' yn rheolaidd yng nghylchgronnau fel NME a Melody Maker, a gweddnewidiwyd y ddelwedd o gerddoriaeth Gymreig yn llwyr.
bawd|chwith|Richard James & Oz Wright - Gorky's Zygotic Mynci. Cyngerdd yn nhafarn Y Turff, Wrecsam; Rhagfyr 1995.
O hynny allan roedd Cymru yn cael ei gweld fel diwylliant deinamig ifanc, efo dawn arbennig i greu cerddoriaeth bop seicadelig, gwahanol. Roedd grwpiau fel y Gorky's yn chwarae ar lwyfannau mwyaf Prydain, ac yn arwain y don newydd o gerddoriaeth Gymraeg yng nghanol y 90au.
Yn ystod yr holl sylw hyn, rhyddhaodd y grŵp Bwyd Time, teithio Siapan, a phenderfynu arwyddo gyda chwmni recordiau byd-eang - Mercury - i ryddhau Barafundle yn 1997.
Ar y foment honno, roedd yn ymddangos fod y grŵp ar drothwy enwogrwydd a llwyddiant rhyngwladol.
Ond yn anffodus, roedd problemau gyda'r cwmni recordiau yn golygu bod y grŵp yn cael eu trin fel llai o flaenoriaeth, gan ddechrau disgyn oddi ar y radar.
Ar ddiwedd y 90au, newidiwyd labeli, collwyd eu gitarydd John Lawrence, a rhyddhawyd cyfres o albwmau llawer mwy 'mellow' a llai seicadelic na'u gwaith cynnar, cyn i'r grŵp ddod i ben yn 2003.
Mae catalog y Gorky's yn cael ei ystyried yn un o drysorau mwyaf gwerthfawr ein diwylliant roc, ac mae'r tri prif gyfansoddwr - Euros, John, a Richard James - i gyd wedi rhyddhau albwmau gwych fel artistiaid solo ers i'r grŵp chwalu.
LGALS9
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn LGALS9 yw LGALS9 a elwir hefyd yn Galectin 9 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 17, band 17q11.2.
Napoli Sole Mio!
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Giorgio Simonelli yw Napoli Sole Mio! a gyhoeddwyd yn 1958. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Napoli. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Roberto Gianviti.
LGALS9
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn LGALS9.
Napoli Sole Mio!
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Maurizio Arena, Lorella De Luca, Ferruccio Amendola, Titina De Filippo, Giorgio Cerioni, Clelia Matania, Mario Passante, Silvano Tranquilli, Virgilio Riento a Luciano Marin. Mae'r ffilm Napoli Sole Mio! yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Afon Nive
Afon yn ne-orllewin Ffrainc/Gwlad y Basg Ffrengig yw Afon Nive (Basgeg: Errobi, Ffrangeg a Gasgwyneg: La Nive). Mae'n tarddu yn y Pyreneau ac yn aberu yn y Cefnfor Iwerydd yn ninas Baiona/Bayonne. Ei hyd yw 79.5 km.
Napoli Sole Mio!
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1958. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Vertigo sy’n ffilm drosedd a dirgelwch Americanaidd gan Alfred Hitchcock. Mario Montuori oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giorgio Simonelli ar 23 Tachwedd 1901 yn Rhufain a bu farw yn yr un ardal ar 14 Chwefror 2007.
Afon Nive
Yn Donibane Garazi/Saint-Jean-Pied-de-Port mae tair ffrwd yn ymuno:
Napoli Sole Mio!
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giorgio Simonelli nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Afon Nive
Yn ninas Baiona mae Afon Adour yn llifo i'r afon, tua 10 km o'i haber yng Ngwlff Gasgwyn.
Mae'r afon yn adnabyddus am ei physgota eog ac mae rhannau yn boblogaidd am chwaraeon dŵr.
Kutteem Kolum
Ffilm gomedi Malaialeg o India yw Kutteem Kolum gan y cyfarwyddwr ffilm Guinness Pakru. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Shaan Rahman.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 120 o ffilmiau Malaialeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guinness Pakru nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pali tywyll
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r pali tywyll yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Sophie
Ffilm gomedi yw Sophie a gyhoeddwyd yn 2010. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Sophie ac fe’i cynhyrchwyd yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw John Rhys-Davies, Erica Durance, Deborah Kara Unger ac Augustus Prew. Mae'r ffilm Sophie (ffilm o 2010) yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Yambaó
Ffilm ddrama llawn arswyd gan y cyfarwyddwr Alfredo B. Crevenna yw Yambaó a gyhoeddwyd yn 1957. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Yambaó ac fe’i cynhyrchwyd ym Mecsico. Lleolwyd y stori yn Ciwba. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Julio Alejandro a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Lan Adomián.
Sophie
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Yambaó
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1957. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Bridge on the River Kwai sy’n ffilm ryfel llawn propaganda a wnaed yn America-Lloegr, gan y cyfarwyddwr ffilm David Lean. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Raúl Martínez Solares oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Gloria Schoemann sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfredo B Crevenna ar 22 Ebrill 1914 yn Frankfurt am Main a bu farw yn Ninas Mecsico ar 14 Mawrth 1942. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1939 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alfredo B. Crevenna nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gorsedd Brân
Bryn yn Sir Ddinbych ydy Gorsedd Brân, sy'n gorwedd 2 filltir i'r de-orllewin o Nantglyn. Uchder: 518 metr. Ceir tri safle archaeolegol ar ei lethrau, sef dwy garnedd ger pen gogledd-ddwyreiniol y bryn ac un arall ar y pen gorllewinol, pwynt uchaf y bryn.
Ceir carnedd lwyfan ar ben gogledd-ddwyreiniol y bryn sy'n dyddio'n ôl i Oes yr Efydd;. Dylid cofio nad cylch cerrig fel y cyfryw yw carneddi llwyfan, fodd bynnag, gan fod y rheiny o oes wahanol ac yn cael eu defnyddio i bwrpas gwahanol. Mae'n bosibl i seremoniau neu ddefodau gael eu cynnal ar y safle yn ogystal â chladdedigaeth. Mae'r heneb hon wedi'i chofrestru gan Cadw gyda'r rhif SAM: DE168.
Ni wyddys a ydy enw'r bryn yn cyfeirio at y cymeriad mytholegol Brân neu beidio, ond ceir Llyn Brân wrth droed y bryn, i'r gorllewin. Ceir sawl gŵr o'r enw Brân yn hanes cynnar Cymru hefyd.
Andree Rexroth
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America oedd Andree Rexroth (1902 - 1940).
Ganed Andree Rexroth yn Chicago, Unol Daleithiau America yn 1902.
Bu farw yn San Francisco.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Telor Cabo Verde
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Telor Cabo Verde (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: telorion Cabo Verde) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Acrocephalus brevipennis; yr enw Saesneg arno yw Cape Verde swamp warbler. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. brevipennis, sef enw'r rhywogaeth.
Pita morgrug coch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pita morgrug coch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pitaod morgrug cochion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Grallaria rufula; yr enw Saesneg arno yw Rufous antpitta. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Telor Cabo Verde
Teulu
Mae'r telor Cabo Verde yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Pita morgrug coch
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn G. rufula, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r pita morgrug coch yn perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Homo Botanicus
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Guillermo Quintero yw Homo Botanicus a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc a Colombia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guillermo Quintero ar 1 Ionawr 1980 yn Bogotá. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 63 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guillermo Quintero nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lansford, Gogledd Dakota
Dinas yn, yn nhalaith Gogledd Dakota, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Lansford, gan gynnwys:
Carn Ddu
Carnedd lwyfan ydy Carn Ddu , Y Faenor, Merthyr Tudful sy'n dyddio'n ôl i Oes yr Efydd;. Dylid cofio nad cylch cerrig fel y cyfryw yw carneddi llwyfan, fodd bynnag, gan fod y rheiny o oes wahanol ac yn cael eu defnyddio i bwrpas gwahanol. Mae'n bosibl i seremoniau neu ddefodau gael eu cynnal ar y safle yn ogystal â chladdedigaeth.
Mae'r heneb hon wedi'i chofrestru gan Cadw gyda'r rhif SAM: GM570.
20fed ganrif yng Nghymru
Gellid dadlau fod yr 20g yng Nghymru yn gyfnod a welodd fwy o newid yn y wlad nag yn ystod unrhyw gyfnod arall yn ei hanes.
Gwleidyddiaeth
Y Rhyddfrydwyr
Bu pedair plaid wleidyddol yn flaenllaw yn hanes gwleidyddol Cymru yn yr ugeinfed ganrif, sef, y Blaid Lafur, y Blaid Ryddfrydol, y Blaid Geidwadol a Phlaid Cymru. Gwelodd y Blaid Ryddfrydol ei chefnogaeth yn cyrraedd pinacl yn ystod Etholiad Cyffredinol 1906, ond erbyn Etholiad Cyffredinol 1966 roedd y Blaid Lafur mewn bri. Daeth Etholiad Cyffredinol 1983 a llwyddiant mawr i'r Ceidwadwyr yng Nghymru, ac erbyn Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru 1999 roedd Plaid Cymru yn rym gwleidyddol o bwys yng Nghymru.
Roedd Etholiad Cyffredinol 1906 yn fuddugoliaeth ysgubol i’r Blaid Ryddfrydol yng Nghymru ac yn gyfnod euraidd yn hanes y Blaid yng Nghymru. Yng Nghymru yn 1906 enillodd y Rhyddfrydwyr 28 sedd ond ni lwyddodd y Ceidwadwyr i ddal eu gafael ar yr un sedd, er iddynt ennill 33.8% o'r bleidlais. Heblaw am y Rhyddfrydwyr roedd pedwar aelod 'Lib/Lab', un cynrychiolydd y Blaid Lafur Annibynnol ac un aelod dros y Blaid Lafur.
John Williams oedd cynrychiolydd y Blaid Lafur Annibynnol yng Ngŵyr, a Keir Hardie oedd cynrychiolydd y Blaid Lafur (Saesneg:Labour Representation Committee) yn un o ddwy sedd Merthyr. Keir Hardie a sefydlodd y Blaid Lafur Annibynnol ac ef oedd yr Aelod Seneddol Sosialaidd cyntaf yng Nghymru. Fe'i hetholwyd i gynrychioli un o ddwy sedd Merthyr Tudful am y tro cyntaf yn 1900.
Sefydlwyd y Blaid Ryddfrydol ym Mehefin 1859 pan ddaeth Chwigiaid, cefnogwyr Peel a Radicaliaid ynghyd yn Llundain i wrthwynebu'r Ceidwadwyr, gan frwydro dros ryddid cydwybod a hawliau sifil. Traddodiad radicalaidd oedd i'r Blaid Ryddfrydol yng Nghymru. Bu'r Blaid Ryddfrydol mewn grym o dan arweiniad Gladstone bedair gwaith ac ar ddechrau'r ugeinfed ganrif daeth Asquith ac yna Lloyd George yn brif weinidogion.
Yn 1888 cafodd Stuart Rendel ei ethol yn gadeirydd y Blaid Seneddol Gymreig, y gydnabyddiaeth gyntaf i Ryddfrydwyr Cymru. Un o'r Rhyddfrydwyr amlycaf, ac un o'r gwleidyddion pwysicaf yn hanes Cymru oedd David Lloyd George. Etholwyd ef yn AS dros fwrdeistref Caernarfon ym mis Ebrill 1890 yn 27 oed. Rhwng 1892 a 1895 chwaraeodd ran amlwg yn y Senedd ar gwestiwn datgysylltu'r Eglwys. Daeth yn Llywydd y Bwrdd Masnach yn 1905 ac yna yn Ganghellor o 1908 hyd 1915 pan ddaeth yn Weinidog dros arfau. Treuliodd rai misoedd fel gweinidog rhyfel yn 1916 cyn dod yn Brif Weinidog.
Gwnaeth merch David Lloyd George dorri cwys newydd yn hanes gwleidyddiaeth Cymru yn Etholiad Cyffredinol 1929. Yn yr etholiad hynny, bawd|Megan Lloyd George enillodd Megan Lloyd George sedd Sir Fôn dros y Rhyddfrydwyr gan ddal y sedd hyd nes 1951. Hi oedd yr Aelod Seneddol benywaidd cyntaf yng Nghymru.
Cwympodd safle'r Blaid Ryddfrydol yng ngwleidyddiaeth Prydain dros y blynyddoedd wedi buddugoliaeth fawr 1906 oherwydd ymladd mewnol a chystadleuaeth oddi wrth y Blaid Lafur a'r Blaid Dorïaidd. Daeth i fod yn drydedd Blaid, ac erbyn Etholiad Cyffredinol 1950 dim ond naw Aelod Seneddol oedd gan y Rhyddfrydwyr a phump o'r rheini yng Nghymru.
Ffrederic II
Gallai Ffrederic II gyfeirio at un o nifer o deyrnoedd:
20fed ganrif yng Nghymru
Y Blaid Lafur
Sefydlwyd y Labour Representation Committee yn 1900 ac yn yr un flwyddyn etholwyd dau aelod i'r Senedd i gynrychioli'r pwyllgor. Newidiwyd yr enw yn 1906 i'r Labour Party (y Blaid Lafur) ac erbyn hynny roedd naw aelod ar hugain ganddynt yn Nhŷ'r Cyffredin. Er mor llwyddiannus fu’r Rhyddfrydwyr yn Etholiad Cyffredinol 1906 bu newid yn hinsawdd gwleidyddol y wlad ar ol y Rhyfel Byd Cyntaf ac o’r 1930au ymlaen y Blaid Lafur oedd y blaid rymusaf yng Nghymru gan ennill ei chadarnleoedd yn y De a’r gogledd-ddwyrain. Ramsay MacDonald oedd yn Brif Weinidog ar y ddau achlysur cyntaf i'r Blaid Lafur ddod i rym, sef yn 1923-24 ac o 1929 i 1931.
Daeth llwyddiant mawr i'r Blaid Lafur yn Etholiad Cyffredinol 1945 o dan arweiniad Clement Attlee, ond enillwyd Etholiad Cyffredinol 1951 gan y Ceidwadwyr. Ar ôl tair blynedd ar ddeg fel gwrthblaid, enillodd y Blaid Lafur Etholiad Cyffredinol 1964 ond gyda mwyafrif bychan.
Cafodd y llwyddiant ei gadarnhau a'i gryfhau yn Etholiad Cyffredinol 1966 pan enillwyd 32 allan o'r 36 sedd yng Nghymru ganddynt. Llwyddodd y Rhyddfrydwyr i ddal eu gafael ar un sedd a'r Ceidwadwyr ar dair. Cododd cyfanswm pleidlais y Blaid Lafur i 836,100 sef cynnydd o 26,000 ers yr Etholiad Cyffredinol ddwy flynedd ynghynt. Cwympodd pleidlais y pleidiau eraill, gyda'r Ceidwadwyr yn colli 25,000, y Rhyddfrydwyr 17,000 a Phlaid Cymru 8,000 o bleidleisiau.
Yn Etholiad 1966 pleidleisiodd 61% o etholwyr Cymru dros y Blaid Lafur. Roedd ymgeisydd seneddol gan y Blaid Lafur a'r Blaid Geidwadol ym mhob sedd yng Nghymru, gyda 11 Rhyddfrydwr, 20 Cenedlaetholwr ac 8 Comiwnydd hefyd yn sefyll. Cipiodd y Blaid Lafur pedair sedd ychwanegol, sef Conwy, Gogledd Caerdydd a Sir Fynwy oddi ar y Ceidwadwyr, a Cheredigion oddi ar y Rhyddfrydwyr.
Cynrychiolwyd etholaeth Ceredigion gan y Rhyddfrydwyr ers bron i ganrif tan i Elystan Morgan gipio'r sedd i'r Blaid Lafur yn 1966, gyda 532 pleidlais yn unig o fwyafrif. Roedd Elystan Morgan yn gyn-aelod o Blaid Cymru. Yn ei daflen etholiadol mae'n datgan "Fel un a fu yn sosialydd erioed, ymunais â'r Blaid Lafur gan lwyr gredu yn ei daliadau. Trwy Lafur a thrwy Lafur yn unig, y daw ffrwythau gwleidyddol i Gymru".
Yn dilyn Etholiad Cyffredinol 1966 fe barhaodd y Blaid Lafur mewn grym o dan arweiniad Harold Wilson hyd 1970. Roedd yn ôl wrth y llyw eto erbyn 1974, ond yn Etholiad Cyffredinol 1979 trechwyd y Llywodraeth Lafur gan y Blaid Geidwadol dan arweinyddiaeth Margaret Thatcher.
Y Blaid Geidwadol
Daeth y Blaid Geidwadol i fodolaeth yn ystod yr 1830au (defnyddiwyd yr enw am y tro cyntaf yn 1831) a ffurfiwyd llywodraeth gyntaf y Blaid yn 1834 gan Syr Robert Peel. Er nad enillodd y Ceidwadwyr gefnogaeth mwyafrif pobl Cymru, llwyddodd i aros mewn grym ym Mhrydain am y rhan fwyaf o'r ugeinfed ganrif.
Yn Etholiad Cyffredinol 1983 fe enillodd y Ceidwadwyr 42.2% o'r bleidlais ym Mhrydain a 31% o'r bleidlais yng Nghymru. Ymhlith y rhesymau i'r Blaid Geidwadol wneud mor dda yn yr etholiad hwn oedd ei phoblogrwydd yn dilyn Rhyfel y Falklands (Malvinas), a'r ffaith bod y Blaid Lafur yn parhau yn amhoblogaidd.
Arweinydd llwyddiannus y Ceidwadwyr yn y cyfnod hwn oedd Margaret Thatcher a ddaeth yn Brif Weinidog yn 1979. Parhaodd yn y swydd tan 1990 pan ddaeth John Major yn arweinydd ar y blaid. Yng Nghymru cwympodd pleidlais y Blaid Lafur i 38% yn Etholiad Cyffredinol 1983, y ffigwr isaf ers 1918. Rhoddwyd llawer o'r bai am ddiffyg llwyddiant y Blaid Lafur ar Michael Foot, ac yn dilyn yr etholiad fe ymddiswyddodd. Yn ei le fe ddaeth Neil Kinnock, y pumed Aelod Seneddol Cymreig i arwain y Blaid Lafur.
Yng Nghonwy yn 1983 roedd Wyn Roberts, Is-Ysgrifennydd Gwladol dros Gymru, yn wynebu sialens oddi wrth Roger Roberts (Rhyddfrydwyr), Ira Walters (Llafur) a Dafydd Iwan (Plaid Cymru). Wyn Roberts oedd yn fuddugol gyda 41.7% o'r pleidleisiau. Roedd wedi bod yn Aelod Seneddol dros yr ardal ers 1970 ac wedi bod ar y meinciau blaen ers 1974.
Brother Future
Ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr Roy Campanella II yw Brother Future a gyhoeddwyd yn 1991. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn De Carolina. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Stephen James Taylor.
20fed ganrif yng Nghymru
Y Blaid Geidwadol
Keith Best, cyfreithiwr o ochrau Llundain a enillodd sedd Sir Fôn yn 1983 yn erbyn Ieuan Wyn Jones (Plaid Cymru) a Tudor Williams (Y Blaid Lafur). Ef oedd AS Ynys Môn o 1979 i 1987 a bu'n gynorthwy-ydd personol i'r Ysgrifennydd Gwladol dros Gymru o 1981 i 1984.
Rhai Ceidwadwyr llwyddiannus eraill yng Nghymru oedd Syr Raymond Gower ym Mro Morgannwg; Nicholas Edwards ym Mhenfro (Ysgrifennydd Gwladol dros Gymru, 1979-87); Peter Hubbard-Miles ym Mhen-y-bont ar Ogwr, Keith Raffan yn Nelyn a Tom Hooson ym Mrycheiniog a Maesyfed.
Plaid Cymru
Sefydlwyd Plaid Cymru yn 1925 ond ni chafodd ei llwyddiant etholiadol cyntaf hyd nes etholwyd Gwynfor Evans yn Aelod Seneddol Caerfyrddin yn 1966.
Brother Future
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Roy Campanella II ar 20 Mehefin 1948 yn Brooklyn.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
20fed ganrif yng Nghymru
Plaid Cymru
Gwynfor Evans oedd Aelod Seneddol cyntaf Plaid Cymru ac fe barhaodd fel Aelod Seneddol Sir Gaerfyrddin tan iddo golli'r sedd yn 1970. Dychwelodd i gynrychioli Plaid Cymru yn Sir Gaerfyrddin am gyfnod o bum mlynedd rhwng 1974 a 1979. Fe fu llwyddiant syfrdanol Gwynfor Evans yng Nghaerfyrddin yn hwb sylweddol i Blaid Cymru gan arwain at gyfnod o gynnydd yng nghefnogaeth y Blaid.
Roedd y 1960au yn ddegawd pwysig yng Nghymru wrth iddi fagu fwy o ymdeimlad cenedlaethol. Dyma'r cyfnod a welodd sefydliad Cymdeithas yr Iaith yn 1962 yn sgil, mudiad a fyddai'n chwarae rhan bwysig yn y frwydr i ennill cydnabyddiaeth swyddogol i'r iaith Gymraeg. Bu newid mawr ym myd sefydliadau gwleidyddol Cymru hefyd gyda sefydlu'r Swyddfa Gymreig yng Nghaerdydd yn 1964, a James (Jim) Griffiths, Aelod Seneddol Llafur, Llanelli, yn cael ei benodi fel Ysgrifennydd Gwladol cyntaf Cymru (1964-66).
Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru 1999 a Phlaid Cymru
200px|bawd|chwith|Sefydlwyd [[Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn 1999]]Er bod Cymru wedi pleidleisio yn erbyn cael Cynulliad ei hunan yn Refferendwm 1979 parhawyd i gynnal y momentwm i sefydlu Cynulliad i Gymru yn negawdau diwethaf yr 20g. Enillodd y Blaid Lafur Etholiad Cyffredinol ym mis Mai 1997, ac ym mis Gorffennaf yr un flwyddyn fe gyhoeddodd y llywodraeth newydd Bapur Gwyn, 'Llais dros Gymru', a oedd yn ddisgrifiad manwl o gynigion y Blaid Lafur ar gyfer datganoli i Gymru. Yn dilyn hyn cynhaliwyd Refferendwm ar 18 Medi 1997 er mwyn darganfod a oedd pobl Cymru'n cefnogi datganoli.
Brother Future
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Roy Campanella II nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Scars on Broadway
Grŵp alternative metal yw Scars on Broadway. Sefydlwyd y band yn Los Angeles yn 2003. Mae Scars on Broadway wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Interscope Records.
20fed ganrif yng Nghymru
Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru 1999 a Phlaid Cymru
Yn dilyn Refferendwm 1997 pasiodd y senedd Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 a arweiniodd at sefydlu Cynulliad Cenedlaethol Cymru a throsglwyddo pwerau a chyfrifoldebau datganoledig Ysgrifennydd Gwladol Cymru i'r Cynulliad.
Scars on Broadway
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
20fed ganrif yng Nghymru
Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru 1999 a Phlaid Cymru
Ar 6 Mai 1999 cynhaliwyd etholiadau cyntaf Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Defnyddiwyd system newydd o bleidleisio am y tro cyntaf a oedd yn ddull cynrychiolaeth gyfrannol. Roedd dwy bleidlais gan bawb, y gyntaf dros ymgeisydd ym mhob etholaeth seneddol (40 sedd), a'r ail dros blaid i ddewis ugain aelod rhanbarthol. Aelod rhanbarthol oedd Prif Ysgrifennydd cyntaf y Cynulliad, Alun Michael.
Enillodd y Blaid Lafur 28 o'r 60 sedd ac felly nid oedd gan yr un plaid fwyafrif clir yn y Cynulliad. Gwnaeth Plaid Cymru yn well na'r disgwyl. Fe gwympodd seddi megis Llanelli, Rhondda ac Islwyn iddynt ac ar ddiwedd y cyfrif gwelwyd bod ganddynt 17 sedd. Yn Etholiad Cyffredinol 1997 roedd Plaid Cymru wedi cael 6.8% o'r pleidleisiau yn unig ond enillwyd 28.4% o'r bleidlais etholaethol a 30.59% o'r bleidlais yn rhanbarthol yn etholiad 1999.
Canlyniadau annisgwyl oedd buddugoliaethau Gareth Jones yng Nghonwy a Helen Mary Jones yn Llanelli. Syrthiodd y Rhondda i Geraint Davies er bod Llafur wedi dal y sedd Seneddol ers cenedlaethau. Sedd ddiogel arall a gipiwyd gan Blaid Cymru oedd sedd Islwyn. Roedd yr ymgeisydd Llafur, Don Touhig, wedi ennill y sedd Seneddol yn isetholiad 1995 gyda mwyafrif o dros 13,000 o bleidleisiau yn dilyn penodiad Neil Kinnock fel Comisiynydd Ewropeaidd. Ond Plaid Cymru a enillodd etholiad y Cynulliad gyda Mr Brian Hancock yn curo yr ymgeisydd Llafur o 604 pleidlais.
Diwydiant
Erbyn 1911 roedd 86,000 o bobl yn gweithio ar y rheilffyrdd ac yn nociau mawr y De. Ddechrau'r 20g disodlwyd haearn gan dur fel y prif fetel a oedd yn cael ei allforio o'r wlad. Roedd 3,700 yn gweithio mewn gwaith copr yn 1911 ac 21,000 mewn gwaith tun. Roeddent yn cynhyrchu 848,000 tunnell o blat tin mewn blwyddyn. Cynhyrchwyd 56.8 miliwn tunnell o lo yn 1913. Roedd Cymru yn allforio traean o holl allforion glo y byd gan gyflogi 250,000 o ddynion ym meysydd glo y de a'r gogledd-ddwyrain.
Ond cafwyd dirywiad difrifol mewn nifer o'r diwydiannau traddodiadol ar ôl yr Ail Ryfel Byd, yn arbennig yn y meysydd glo. Yn 1913 cyflogid yn y gwaith glo 232,000 o ddynion, ond erbyn 1960 dim ond 106,000 a gyflogid a syrthiasai'r nifer i 30,000 yn unig erbyn 1979. Nid oedd ond un pwll glo ar ôl yng Nghymru erbyn y 1990au.
Roedd dirywiad tebyg yn y diwydiant dur ac economi Cymru yn gyffredinol. Roedd Cymru fel nifer o wledydd eraill y gorllewin yn dod yn fwy fwy ddibynnol ar y sector gwasanaeth.
Un o ganlyniadau'r dirywiad yn y diwydiant glo ac o ganlyniad esgeuluso diogelwch y tipiau glo oedd trychineb Aberfan, pan lyncwyd ysgol gyfan gan lithriad gwastraff glo gan ladd 144 o blant ac athrawon.
Iaith a diwylliant
200px|bawd|Canran siaradwyr Cymraeg fesul awdurdod lleol, yn ôl Cyfrifiad 2001 Yn 1911 roedd gan Gymru boblogaeth o 2,400,000 gyda bron i 1,000,000 yn siarad Cymraeg. Dyma'r nifer fwyaf erioed ond eisoes roedd y Cymry Cymraeg yn lleiafrif. Ond lladdwyd nifer o Cymry ifainc yn y Rhyfel Byd Cyntaf, llawer ohonyn nhw'n siaradwyr Cymraeg. Cafodd Dirwasgiad Mawr y 1930au ei effaith hefyd a chredir fod tua 450,000 o bobl wedi ymfudo o'r wlad rhwng 1921 a 1939.
Cymraeg oedd iaith gyntaf mwyafrif pobl Cymru hyd at yr ugeinfed ganrif. Ar ddechrau'r 19g credid bod 70% o'r boblogaeth yn siarad Cymraeg yn unig, 10% yn ddwyieithog ac 20% yn uniaith Saesneg. Erbyn diwedd y 19eg ganrif dim ond hanner y boblogaeth oedd yn medru'r Gymraeg - canlyniad nifer o ffactorau cymhleth, gan gynnwys dyfodiad y rheilffyrdd i Gymru a'r mewnlifiad o filoedd o bobl o Loegr i weithio yn bennaf yn ardaloedd diwydiannol y wlad. Lladdwyd cenhedlaeth gyfan o siaradwyr Cymraeg oherwydd y Rhyfel Byd Cyntaf ac ymfudodd llawer rhwng y ddau ryfel byd, yn enwedig adeg y Dirwasgiad.
Gwelodd yr 20g frwydrau yn cael eu hennill dros roi lle i’r iaith ym mywyd cyhoeddus Cymru, er enghraifft, yn y gyfraith. Yn ystod Eisteddfod Genedlaethol 1938, dan arweiniad Undeb Cymru Fydd, dechreuwyd casglu enwau ar gyfer Deiseb Genedlaethol. Diben y Ddeiseb oedd hawlio statws i'r iaith Gymraeg 'a fyddai'n unfraint â'r Saesneg ym mhob agwedd ar weinyddiad y gyfraith a'r Gwasanaethau Cyhoeddus yng Nghymru'. Arwyddwyd y Ddeiseb gan dros chwarter miliwn o bobl a chafwyd cefnogaeth 30 allan o'r 36 Aelod Seneddol Cymreig. Arweiniodd hyn at Ddeddf Llysoedd Cymru 1942 a ganiataodd y defnydd o'r Gymraeg mewn llysoedd barn ond methwyd a sicrhau hawliau ehangach. Bu darllediad Saunders Lewis yn Narlith Radio flynyddol y BBC yn Chwefror 13 1962 yn un o’r trobwyntiau pwysicaf yn hanes Cymru. "'Nid dim llai na chwyldro yw adfer yr iaith Gymraeg yng Nghymru. Trwy ddulliau chwyldro yn unig y mae llwyddo'." alt=|bawd|182x182px|Protest gyntaf Cymdeithas yr Iaith, ar Bont Trefechan. Roedd ganddo neges glir y byddai’r iaith yn marw onibai bod ei siaradwyr yn
barod i’w hamddiffyn ac i ymgyrchu dros sicrhau ei pharhad a’i dyfodol. Galwodd Saunders Lewis ar Gymry i wrthod llenwi ffurflenni a thalu trethi a thrwyddedau os nad oedd yn bosibl i wneud hynny drwy'r Gymraeg. Yn ei farn ef, byddai angen i ymgyrchwyr fod yn barod i dalu dirwyon a wynebu carchar am eu daliadau. Arweiniodd ei araith at sefydliad Cymdeithas yr Iaith yn ystod Ysgol Haf Plaid Cymru ym Mhontardulais yn 1962 a bu’r Gymdeithas yn allweddol yn sicrhau bod Deddf Iaith 1967 yn cael ei phasio. Yn Chwefror 1963 trefnodd y Gymdeithas y protestiadau torfol cyntaf pan ataliwyd y traffig ar Bont Trefechan, Aberystwyth gan fyfyrwyr o Aberystwyth a Bangor. Yn ystod y 1960au a'r 1970au bu nifer o brotestiadau didrais tebyg a charcharwyd neu ddirwywyd ymgyrchwyr. Ymhlith y rhain oedd y canwr poblogaidd Dafydd Iwan. Am gyfnod peintiwyd neu ddifrodwyd arwyddion ffyrdd uniaith Saesneg ar hyd a lled Cymru gan gefnogwyr y Gymdeithas ac arweiniodd yr ymgyrch hon at sefydlu'r egwyddor o arwyddion dwyieithog yng Nghymru.
alt=|chwith|bawd|249x249px|O.M. Edwards, tua 1895. Bu ymgyrchoedd ym myd addysg hefyd dros hawliau'r iaith Gymraeg. Profodd yr ugeinfed ganrif i fod yn hollbwysig yn sefydlu’r Gymraeg nid yn unig fel pwnc astudio ar gwricwlwm dysgu ysgolion Cymru ond hefyd fel cyfrwng dysgu. Ers cyhoeddi Adroddiadau Addysg 1847, a adnabyddwyd yng Nghymru fel ‘Brad y Llyfrau Gleision roedd y Gymraeg wedi cael ei phardduo fel iaith anwaraidd nad oedd defnydd na lle iddi yn yr oes fodern, ddiwydiannol newydd. Roedd cyflwyniad y Welsh Not yn y 1870au yn ysgolion Cymru wedi magu ymdeimlad o warth a chywilydd ymhlith ei siaradwyr ond gyda chychwyn yr ugeinfed ganrif dechreuwyd weld tro ar fyd yn agweddau tuag at y Gymraeg. Dan ddylanwad Owen M Edwards, Prif Arolygydd Ysgolion Cymru o 1907 hyd 1920, hyrwyddwyd yr iaith Gymraeg mewn ysgolion cynradd a dysgwyd iaith a llenyddiaeth Gymraeg fel pwnc yn yr ysgolion uwchradd a sefydlwyd o ganlyniad i Ddeddf 1889. Fodd bynnag, awyrgylch Seisnig a gafwyd yn yr ysgolion uwchradd hyn, hyd yn oed yn yr ardaloedd mwyaf Cymreig.
Roedd y teulu Edwards yn ganolog yn sicrhau cefnogaeth i’r iaith yn y negawdau cynnar yr ugeinfed ganrif gyda mab Syr O.M Edwards yn sefydlu mudiad Urdd Gobaith Cymru yn 1922. Ehangodd y mudiad yn nes ymlaen yn y ganrif gyda agor gwersylloedd ieuenctid yr Urdd yng Nglanllyn, ger Y Bala ac yn Llangrannog, Ceredigion sy’n parhau hyd heddiw.
Yn 1939, ar ddechrau'r Ail Ryfel Byd, yn Aberystwyth sefydlwyd yr ysgol gyntaf i ddysgu drwy gyfrwng y Gymraeg yn unig. Gan fod cymaint o faciwis di-Gymraeg wedi cyrraedd y dref o ddinasoedd Lloegr er mwyn osgoi'r bomio, a gan eu bod yn derbyn eu haddysg mewn ysgolion lleol, roedd dysgu'r Gymraeg ynddynt yn anodd. Felly penderfynodd Syr Ifan ab Owen Edwards (mab Owen M Edwards) sefydlu Ysgol Gymraeg Urdd Gobaith Cymru gyda saith o ddisgyblion. Derbyniai'r disgyblion eu gwersi i gyd yn y Gymraeg. Maes o law daeth mwy o blant i'r ysgol ac ar ôl ymgyrchu brwd fe'i sefydlwyd yn ysgol swyddogol o dan yr awdurdod addysg lleol wedi'r Rhyfel.
Sefydlwyd ysgolion Cymraeg eraill ledled Cymru wedi hynny ac yn 1956 agorwyd Ysgol Glan Clwyd yn y Rhyl, yr ysgol uwchradd gyntaf lle roedd y Gymraeg yn gyfrwng dysgu. Erbyn 1975 roedd 7 ysgol uwchradd ddwyieithog wedi'u sefydlu. Yn aml, canlyniad ymgyrchu diflino gan rieni a mudiadau oedd sefydlu'r ysgolion hyn.
Gwirfoddolwyr oedd yn bennaf gyfrifol am sefydlu Mudiad Ysgolion Meithrin yn 1971 i ddarparu addysg feithrin Gymraeg i blant o dan bump oed. Erbyn canol y '90au roedd dros fil o grwpiau meithrin yn bodoli o dan nawdd y Mudiad.
Crefydd
Profodd yr ugeinfed ganrif i fod yn gyfnod a welodd crefydd yng Nghymru yn raddol dirywio a chrebachu o ran niferoedd yr addoldai a’r nifer o aelodau oedd yn mynychu addoldy. Ar droad y ganrif yr oedd tua hanner poblogaeth Cymru yn aelodau o eglwys. Yn 1900 roedd gan y Methodistiaid Calfinaidd 158,111 o aelodau, yr Annibynwyr 144,000 a'r Bedyddwyr 106,000. Erbyn diwedd y ganrif roedd y niferoedd wedi lleihau yn enbyd. Adlewyrchwyd y newid yma tuag at werthoedd crefydd gyda’r newid mewn agwedd tuag at agor tafarndai ar y Sul. Er bod Deddf Cau’r Tafarndai yng Nghymru wedi ei phasio yn 1881 a oedd yn deddfu nad oedd unrhyw dafarn i fod ar agor ar ddiwrnod y Sabath roedd newid wedi dod ar droed erbyn dechrau’r 1960au. Mewn sawl reffernda a gynhaliwyd rhwng y 1960au – 1980au erbyn 1982 dim ond dwy sir oedd dal yn cau ei thafarndai ar y Sul.
Patrymau mudo yng Nghymru
Erbyn dechrau’r 20g roedd dros 1,000 o Eidalwyr yn byw yng Nghymru. Roedd y rhan fwyaf ohonynt yn gweithio mewn caffis neu siopau hufen iâ, ond daeth rhai ohonynt o hyd i waith ar y môr neu yn y pyllau glo a’r gweithfeydd dur. Roedd llawer wedi dod o ardal Bardi yng ngogledd yr Eidal a oedd yn ffoi rhag yr amodau ffermio gwael yn yr ardal honno. Cafodd yr Eidalwyr effaith sylweddol ar fywyd yng Nghymru. Erbyn dechrau’r ugeinfed ganrif, roedd gan bob tref fach yng Nghymru ei chaffi Eidalaidd ei hun ac erbyn 1939 roedd 336 ohonynt yn Ne Cymru. Fe’u galwyd yn “siopau Bracchi” (ar ôl Giacomo Bracchi, y dyn y credir iddo ddod â hufen iâ a danteithion Eidalaidd i Dde Cymru). Daethant yn fan casglu cymdeithasol, gan gynnig dewis amgen rhad di-alcohol i dafarndai a chlybiau.
Roedd pum caffi ar Taff Street ym Mhontypridd a saith arall mewn rhannau eraill o’r dref. Roedd y caffis Eidalaidd yn cynnig gwasanaeth gwerthfawr yn ystod diwrnodau tywyll y Dirwasgiad. Gallai dynion diwaith wneud i baned o de neu goco bara oriau yng nghynhesrwydd a chyfforddusrwydd y caffi lleol – a phan roedd pethau’n anodd, byddai’r bil yn aml yn cael ei roi o’r neilltu nes bod pethau’n gwella yn y pentref. Cafodd y gymuned Gymreig-Eidalaidd effaith mewn ffyrdd eraill hefyd. Agorodd y brodyr Frank ac Aldo Berni, oedd wedi dechrau eu busnes ym Merthyr Tudful, y Berni Inn cyntaf yn 1956. Erbyn 1970, pan werthwyd y 147 o fwytai a gwestai, hon oedd y gadwyn fwyaf o fwytai y tu allan i’r Unol Daleithiau. Daeth Eidalwyr Cymreig yn enwog mewn meysydd gwahanol;