cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beggars of Life
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Louise Brooks, Wallace Beery, Richard Arlen, Frank Brownlee, Roscoe Karns a Guinn "Big Boy" Williams. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Stori Sydyn
2016
Saesneg (Accent Press)
Beggars of Life
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1928. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Circus ffilm gomedi, fud, Americanaidd gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Alyson Shaffer sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Stori Sydyn
2017
Cymraeg (Y Lolfa):
Beggars of Life
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William A Wellman ar 29 Chwefror 1896 yn Brookline, Massachusetts a bu farw yn Los Angeles ar 3 Rhagfyr 2003. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1919 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Stori Sydyn
2017
Saesneg (Accent Press)
Beggars of Life
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Stori Sydyn
2018
Cymraeg (Y Lolfa)
Beggars of Life
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William A. Wellman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Stori Sydyn
2018
Saesneg (Rily)
The Sisters
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwyr Anatole Litvak a Irving Rapper yw The Sisters a gyhoeddwyd yn 1938. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn San Francisco. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Julius J. Epstein a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Max Steiner.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Bette Davis, Errol Flynn, Patric Knowles, Susan Hayward, Frank Puglia, Donald Crisp, Anita Louise, Beulah Bondi, Laura Hope Crews, Ian Hunter, Jane Bryan, Mayo Methot, Lee Patrick, Harry Davenport, Henry Travers, Dick Foran, Arthur Hoyt, Alan Hale, Paul Harvey, Stuart Holmes, Stanley Fields a Rosella Towne. Mae'r ffilm The Sisters yn 99 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1938. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Bringing Up Baby sef ffilm gomedi Americanaidd gan Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Tony Gaudio oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Warren Low sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anatole Litvak ar 10 Mai 1902 yn Kyiv a bu farw yn Neuilly-sur-Seine ar 5 Hydref 2015. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1930 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Scritti Politti
Grŵp new wave yw Scritti Politti. Sefydlwyd y band yn Leeds yn 1977. Mae Scritti Politti wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Rough Trade Records.
The Sisters
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anatole Litvak nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Scritti Politti
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
The Girl in His House
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Irene Rich, Grace Darmond ac Earle Williams. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1918. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Shoulder Arms sef ffilm fud a chomedi o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Thomas R Mills ar 28 Mehefin 1878 yn Llundain a bu farw yn Woodland Hills ar 11 Awst 2012.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Thomas R. Mills nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Deathstalker
Ffilm ffantasi llawn cyffro yw Deathstalker a gyhoeddwyd yn 1983. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Deathstalker ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America a'r Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Oscar Cardozo Ocampo. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lana Clarkson, Barbi Benton, Bernard Erhard, Richard Brooker, Augusto Larreta, Boy Olmi, Susana Romero, Verónica Llinás, Víctor Bó, Marina Magali, María Fournery, Marcos Woinsky, Claudio Petty, Horacio Marassi, Adrián De Piero, Sebastián Larreta a Rick Hill. Mae'r ffilm Deathstalker (ffilm o 1983) yn 80 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Natekspressens Hemmelighed
Ffilm fud (heb sain) yw Natekspressens Hemmelighed a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Deathstalker
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1983. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Star Wars Episode VI: Return of the Jedi sef ffilm ffugwyddonol gan y cyfarwyddwr ffilm Richard Marquand, Cymro o Lanishen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Leonardo Rodríguez Solís oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Natekspressens Hemmelighed
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
1960
19g - 20g - 21g
1910au 1920au 1930au 1940au 1950au - 1960au - 1970au 1980au 1990au 2000au 2010au
1955 1956 1957 1958 1959 - 1960 - 1961 1962 1963 1964 1965
Digwyddiadau
Ionawr
Eskil & Trinidad – Eine Reise ins Paradies
Ffilm ddrama Swedeg o Sweden yw Eskil & Trinidad – Eine Reise ins Paradies gan y cyfarwyddwr ffilm Stephan Apelgren. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Joachim Holbek. Cafodd y ffilm hon ei chynhyrchu gan Hans Lönnerheden, Rickard Petrelius a Peter Possne a’r cwmni cynhyrchu a’i hariannodd oedd Sonet Film.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
1960
Digwyddiadau
Mawrth
Eskil & Trinidad – Eine Reise ins Paradies
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Stephan Apelgren nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
1960
Digwyddiadau
Ebrill Mai Mehefin
Gorffennaf
Medi
Hydref
Tachwedd Rhagfyr
Camden, New Jersey
Dinas yn nhalaith New Jersey, Unol Daleithiau America, sy'n ddinas sirol Camden County, yw Camden. Mae gan Camden boblogaeth o 77,344, ac mae ei harwynebedd yn 26.784 km². Cafodd ei sefydlu (neu ei hymgorffori) yn y flwyddyn 1626.
Demi Cinta
Ffilm ddrama yw Demi Cinta a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn Indonesia.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Janet Russell Perkins
Roedd Janet Russell Perkins (1853 – 1933) yn fotanegydd nodedig a aned yn Unol Daleithiau America. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Universidade Federal de Santa Maria.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Crugiau'r Trallwng
Crug crwn a godwyd gan bobl Oes Newydd y Cerrig neu Oes yr Efydd fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw ydy Crugiau y Trallwng, yng nghymuned Y Trallwng, Powys;. Mae'n mesur 18.5 wrth 0.5 metr.
Herr Wichmann Aus Der Dritten Reihe
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Andreas Dresen yw Herr Wichmann Aus Der Dritten Reihe a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Andreas Dresen.
Mae'r ffilm Herr Wichmann Aus Der Dritten Reihe yn 93 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Froncysyllte
Pentref bach yng nghymuned Llangollen Wledig, bwrdeistref sirol Wrecsam, Cymru, yw Froncysyllte. Saif yn nyffryn Llangollen. Roedd gynt yn sir Clwyd a chyn hynny yn Sir Ddinbych.
Mae'n enwog oherwydd Côr Meibion Froncysyllte a Thraphont Pontcysyllte gerllaw.
Herr Wichmann Aus Der Dritten Reihe
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol'' gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Andreas Dresen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Jörg Hauschild sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Crugiau'r Trallwng
Cofrestrwyd y crug hwn gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: MG281. Ceir bron i 400 o grugiau crynion ar y gofrestr; mwy nag unrhyw fath arall o heneb.
Herr Wichmann Aus Der Dritten Reihe
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andreas Dresen ar 16 Awst 1963 yn Gera. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg yn Konrad Wolf Film University of Babelsberg.
Crugiau'r Trallwng
Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd Oes yr Efydd (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.
Gweler hefyd
Mathau gwahanol o henebion a ddefnyddir mewn arferion claddu:
Herr Wichmann Aus Der Dritten Reihe
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andreas Dresen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tim Farron
Gwleidydd Seisnig, Aelod Seneddol dros etholaeth Westmorland a Lonsdale ac arweinydd Y Democratiaid Rhyddfrydol yn y Tŷ'r Cyffredin rhwng 2015 a 2017 yw Timothy James 'Tim' Farron (ganwyd 27 Mai 1970). Bu'n Llywydd y Democratiaid Rhyddfrydol rhwng 2011 a 2014. Ymddiswyddodd Farron fel arweinydd y blaid ar 14 Mehefin 2017.
Y dyddiau cynnar
Ganwyd Farron ym Mhreston, a derbyniodd ei addysg yn Ysgol Lostock Hall a Choleg Runshaw, Leyland, Lloegr; ymunodd gyda'r Democratiaid Rhyddfrydol pan oedd yn 16 oed. Cafodd ei dderbyn fel myfyriwr ym Mhrifysgol Newcastle lle derbyniodd radd BA mewn gwleidyddiaeth yn 1992. Bu'n Llywydd Undeb y Myfyrwyr yno - yr aelod cyntaf o'r Democratiaid Rhyddfrydol i ddal y swydd ac etholwyd ef i'r pwyllgor cenedlaethol yn 1990.
Gweithiodd ym Mhrifysgol Swydd Gaerhirfryn rhwng 1992–2002 a St. Martin's College, Ambleside, rhwng 2002-5.
Gyrfa wleidyddol
Etholwyd ef yn gynghorydd sir ar Gyngor Swydd Gaerhirfryn rhwng 1993 a 2000.
Bu'n aflwyddiannus yn Etholiad Senedd ewrop yn 1999 ond yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2005 enillodd gyda mwyafrif ysig o 267 pleidlais.
Cafodd ysbaid yn ysgrifennydd personol i Menzies Campbell ac yn 2007 fe'i penodwyd yn Llefarydd Materion Mewnol y Democratiaid Rhyddfrydol.
Xenophon
Cadfridog a hanesydd Groegaidd oedd Xenophon (Hen Roeg:, Groeg diweddar:: "Ξενοφών", "Ξενοφώντας"; c.. 431 CC – 355 CC).
Ganed ef tua 430 CC gerllaw dinas Athen, yn fab i Gryllus ac o deulu uchelwrol. Yn 401 CC, cymerodd ran yn ymgyrch Cyrus yr Ieuengaf i geisio cipio gorsedd Ymerodraeth Persia oddi ar ei frawd, Artaxerxes II. Roedd byddin Cyrus yn cynnwys tua 10,000 o hurfilwyr Groegaidd.
Ym mrwydr Cunaxa, i’r gogledd o ddinas Babilon, lladdwyd Cyrus yn yr ymladd. Gwahoddodd Artaxerxes II arweinydd y Groegiaid, Clearchus. i gynhadledd heddwch, ond cymerodd ef yn garcharor a’i ddienyddio. Etholodd y Groregiaid arweinyddion newydd, yn cynnwys Xenophon, cyn ymladd eu ffordd yn ôl at yr arfordir. Ysgrifennodd Xenophon hanes taith y Deng Mil yn ôl i Wlad Groeg fel yr Anabasis ("Yr Ymgyrch”).
Yn ddiweddarach, alltudiwyd ef o Athen, efallai am iddo ymladd dros Sparta yn erbyn Athen ym Mrwydr Coronea yn 394 CC. Roddodd Sparta dir iddo ger Olympia yn Elis. Caniatawyd iddo ddychwelyd i Athen wedi i’w fab, Gryllus, farw yn ymladd dros Athen ym Mrwydr Mantinea.
Roedd yn edmygydd o Socrates ac ysgrifennodd nifer o weithiau ar ei athroniaeth. Mae ei fersiwn ef o Socrates yn bur wahanol i fersiwn Platon.
Mai Ti Scorderò
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Giuseppe Guarino yw Mai Ti Scorderò a gyhoeddwyd yn 1956. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Giuseppe Guarino.
Gorsaf reilffordd Grand Central, Efrog Newydd
Mae Gorsaf Reilffordd Grand Central ar stryd Dwyrain 42fed, Efrog Newydd, ac erbyn heddiw, yw terminus y Rheilffordd Metro-North sydd gan 3 lein; y Lein Hudson, sydd ar lan ddwyreiniol yr Afon Hudson ac yn mynd i Poughkeepsie; y Lein Hudson, sydd yn mynd i Wassaic; ac y Lein New Haven, sy'n mynd i New Haven, efo canghenni i Waterbury, Danbury a New Canaan Gwasaneithir yr orsaf gan leiniau 4, 5, 6, 7, ac S o'r reilffordd danddaearol, yr MTA.
Mai Ti Scorderò
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Charles Fernley Fawcett, Paolo Carlini, Marcella Mariani, Vera Carmi a Nyta Dover. Mae'r ffilm Mai Ti Scorderò yn 94 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Gorsaf reilffordd Grand Central, Efrog Newydd
Hanes
Prynwyd tir gan Cornelius Vanderbilt ar gyfer yr orsaf ym 1869. Cynlluniwyd Depo Grand Central, yn costio 6.4 miliwn o ddoleri, gan John B Snook. Roedd yr orsaf yn derminws i 4 rheilffyrdd; Efrog Newydd Canolog ac Afon Hudson, Efrog Newydd a Harlem, ac Efrog Newydd, New Haven a Hartford, pob un ohonynt efo ei gyfleusterau ei hun. Ym 1871, prynwyd yr orsaf Efrog Newydd a Harlem gan P.T.Barnum, ac adeiladwyd Gardd Sgwâr Madison ar y safle. Ym 1900, adeiladwyd Gorsaf Grand Central ar y safle. Yn dilyn damwain ddifrifol mewn twnnel Park Avenue, penderfynwyd i drydaneiddio'r leiniau i'r orsaf ac adeiladu gorsaf newydd ar ddwy lefel. Agorwyd yr orsaf newydd ar 2 Chwefror, 1913. .
Mai Ti Scorderò
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1956. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Searchers sy’n ffilm bropoganda gwrth-frodorion America gan y cowbois gwyn, gan y cyfarwyddwr ffilm John Ford. Golygwyd y ffilm gan Franco Fraticelli sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gorsaf reilffordd Grand Central, Efrog Newydd
Hanes
bawd|dim|260px bawd|dim|260px
Mai Ti Scorderò
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giuseppe Guarino ar 27 Ionawr 1885 yn Alecsandria a bu farw yn Rhufain ar 16 Mai 1944.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giuseppe Guarino nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Amacihi bach
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Amacihi bach (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: amacihïaid bach) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Hemignathus parvus; yr enw Saesneg arno yw Lesser amahiki. Mae'n perthyn i deulu'r Mêl-gropwyr Hawaii (Lladin: Drepanididae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. parvus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r amacihi bach yn perthyn i deulu'r Mêl-gropwyr Hawaii (Lladin: Drepanididae) ac i deulu'r Fringillidae sef 'y Pincod'. Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Merthyr Common
Mae Merthyr Common yn gopa mynydd a geir ym Mannau Brycheiniog rhwng Llanymddyfri a Threfynwy;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 531 metr (1742 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 15 Tachwedd 2010.
S100A12
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn S100A12 yw S100A12 a elwir hefyd yn S100 calcium binding protein A12 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 1, band 1q21.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn S100A12.
Doce Lunas De Miel
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Ladislao Vajda yw Doce Lunas De Miel a gyhoeddwyd yn 1944. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan José Santugini a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Fernando Moraleda Bellver.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Milú, Raúl Cancio, Ana María Campoy, Antonio Casal a María Bru.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1944. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Double Indemnity ffilm noir ac addasiad o lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr ffilm Billy Wilder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ladislao Vajda ar 18 Awst 1906 yn Budapest a bu farw yn Barcelona ar 24 Ionawr 2011. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1932 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ladislao Vajda nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lein Amlwch
bawd|Y bont dros Lyn Cefni (2007) bawd|Prif lwybr Lein Amlwch, ynghyd â rheilffyrdd cyfagos
Lein Amlwch yw'r enw ar lafar am Rheilffordd Canolog Môn (Saesneg: Anglesey Central Railway), sef rheilffordd 17.5 milltir (28 km) ar Ynys Môn sy'n cysylltu Amlwch a Llangefni gyda Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru yng Ngaerwen. Fe'i hagorwyd yn wreiddiol ym 1864, ac wedi goroesi trafferth ariannol a throsfeddiannau, caeodd i deithwyr ym 1964, ac i draffig nwyddau ym 1993.
Agor a chau'r rheilffordd
Agorwyd y rheilffordd yn raddol rhwng 1864 a 1867, ond gyda thrafferthion ariannol. Ym 1876 gwerthwyd y llinell i'r London and North Western Railway (LNWR), a fuddsoddodd yn sylweddol yn y rheilffordd. Bu'r rheilffordd ym meddiant y London, Midland and Scottish Railway (LMS) wedi 1921, a British Rail wedi preifateiddio ym 1946. Gwaredwyd â threnau teithwyr ym 1964 yn ystod toriadau Dr Beeching, tra y defnyddiwyd y rheilffordd ar gyfer cludo nwyddau diwydiannol hyd at 1993.
Mae cledrau'r rheilffordd dal yn bresennol, ac mae grwpiau lleol wedi dangos diddordeb mewn adfer gwasanaethau. Mae cynigion eraill yn hybu datgymalu'r rheilffordd a'i defnyddio fel llwybr beicio. Mae dyfodol y rheilffordd yn aneglur, felly.
Llwybr
Mae'r rheilffordd yn ymganghennu oddi ar Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru i gyfeiriad y gorllewin yn Ngaerwen, gan droi i'r gogledd-ddwyrain i ddisgyn i lawr at Gors Ddyga, gan fynd islaw y lonydd A55 ac A5 cyn cyrraedd gorsaf Holland Arms ger Pentre Berw. Bu cangen Traeth Coch (trac sydd bellach wedi ei godi) yn gadael yma, gyda Lein Amlwch yn mynd i'r gogledd-orllewin, gan groesi Afon Cefni wrth agosáu at Langefni.
I'r gogledd o Langefni, mae'r rheilffordd yn dilyn Afon Cefni drwy Nant y Pandy. Wedi dilyn yr afon drwy'r dyffryn cul, dros bontydd a thrwy toriadau, mae'r rheilffordd yn croesi cronfa dŵr Llyn Cefni.
Mae'r rheilffordd yn parhau drwy dirwedd hamddenach tua'r gogledd-orllewin tuag at Langwyllog a Llanerchymedd, lle y mae'n troi i'r gogledd, gan fynd heibio cronfa Llyn Alaw tuag at Rhosgoch. Wedi cylchu Mynydd Parys, mae'n troi i'r gogledd-ddwyrain nes cyrraedd Amlwch.
Yn 2008, mae safon y cledrau'n wael, gyda choed eithin a glasbrennau yn tyfu rhwng y cledrau mewn rhai mannau.
Dyddiau Cynnar
Cyrhaeddodd y rheilffyrdd Ynys Môn drwy adeiladu Chester and Holyhead Railway, gyda'r rhan rhwng Llanfairpwll a Chaergybi yn agor ym 1848, dwy flynedd cyn agor Pont Britannia dros y Fenai. Bu'r Chester and Holyhead yn arolygu cangen at Langefni yn 1852, gan benderfynu peidio a pharhau. Nododd George Stephenson yn arbennig nad oedd y gangen werth ei hadeiladu.
Roedd y syniad o gael rheilffordd leol yn dal i ymddiddori pobl Môn. Cynhaliwyd cyfarfod cyhoeddus yn Llangefni ar 5 Gorffennaf 1858, i hybu'r syniad o adeiladu rheilffordd gan adael y brif linell yn Ngaerwen i'r gogledd at Amlwch, yna i'r dwyrain at Cemaes, cyn dychwelyd tua'r de drwy Lanrhyddlad i ail-gysylltu a'r brif linell yn Y Fali. Ni fu digon o gefnogaeth i'r cynllun mentrus yma, ond roedd rhai tirfeddianwyr yn fodlon cyfnewid tir am gyfranddaliadau yn y cwmni.
Daeth cynnig newydd o reilffordd o Gaerwen i Amlwch i'r wyneb eto, gyda chyfarfod arall yn Llangefni, ar 1 Awst 1861. Bu cynnig i adeiladu'r rheilffordd gan David Davies a'i bartner Ezra Roberts am gost o £6,000 y milltir, yn gyflawn ac eithrio trenau, neu am £5,000 y milltir gyda'r cwmni i brynu'r tir a thalu "costau agoriadaol a seneddol". Roedd y termau'n apelio at y cwmni ifanc, ond ni dderbyniwyd y cynnig. Aethant at y London and North Western Railway (LNWR) (a oedd wedi prynu'r Chester and Holyhead Railway) ym 1862. Nid oedd yr LNWR yn dangos diddordeb, felly ariannwyd y rheilffordd yn annibynnol.
1863–1876: Cwmni Annibynnol
Sefydlwyd y cwmni gan yr Anglesey Central Railway Act 1863 (26 & 27 Vict. c.cxxviii) (Deddf Rheilffordd Canolog Môn) gyda cyfalaf o £120,000. Y cadeirydd oedd William Bulkeley Hughes, Aelod Seneddol dros Gaernarfon a buddsoddwr rheilffyrdd lleol. Cynhaliwyd y seremoni torri tir ar 11 Medi 1863, gyda'r gwaith adeiladu yn dechrau'r flwyddyn wedyn yn nwylo'r contractwyr Dickson a Russel. Gyda'r rheilffordd yn agosáu at Langefni yn 1864, caniatawyd i beirianwyr yr LNWR i adeiladu'r cyffordd yn Ngaerwen, ar draul Rheilffordd Canolog Môn.
Agorwyd y rheilffordd ar gyfer nwyddau hyd at Langefni ar 16 Rhagfyr 1864. Bu trên arbennig yn cludo'r cyfarwyddwr a ffrindiau o Fangor at orsaf dros dro yn Llangefni mewn 37 munud. Bu gwledd yn Ngwesty'r Bull ar gyfer 100 o westeion, gyda'r dathliadau'n parhau gyda'r hwyr ym Mangor. Arolygwyd y rheilffordd gan Capten Rich ym mis Chwefror, a trwyddedwyd y linell i gario teithwyr ar 8 Mawrth 1865. Daeth y gwasanaethau teithwyr cyntaf pedair diwrnod wedyn, gydag locomotif a cherbydau ar fenthyg gan yr LNWR. Yn y chwe mis hyd at Rhagfyr 1865, cludwyd 18,839 o deithwyr a 3,866 tunnell (3,928 tunnell fetrig) o nwyddau ar y rheilffordd, gan eithrio da byw.
Arafodd y gwaith adeiladu wedi hyn oherwydd ddiffyg arian. Gofynnodd Russell i'r LNWR i fabwysiadu'r rheilffordd yn Awst 1865, heb lwc. Daeth deddf pellach ym 1866 a'r awdurdod pellach i godi £20,000 arall, gyda benthyciadau o £6,000. Wedi meddiannu'r cyfalaf ychwanegol, agorwyd y rheilffordd hyd at Lanerchymedd yn 186, gan agor gorsaf barhaol yn Llangefni tua hanner milltir ymhellach na'r yn dros dro. Nododd Capten Rich, tra'n arolygu'r linell, fod y troadau a'r llethrau yn rhai caled, gan awgrymu fod y rheilffordd yn cael ei weithio ar fuanedd gymhedrol. Nododd hefyd absenoldeb bwrdd tro, a bwriad y cwmni i ddefnyddio injan Fairlie ar y rheilffordd.
Roedd y deddf 1866 hefyd yn awdurdodi Dickson i weithio'r rheilffordd neu ei rentu ar brydles, neu i brydlesu neu werthu'r rheilffordd i'r LNWR. Ymgymerodd Dickson i redeg y gwasanaethau ar y linell. Ceisiodd ganiatâd gan yr LNWR i redeg trenau trwodd i Fangor, ond gwrthodasant, a bu'n rhaid i deithwyr barhau i newid trenau yn Ngaerwen. Roedd y deddf yn awdurdodi cangen o Rosgoch i Gemaes, ond ni weithredwyd ar y cyfle. Bu'r locomotif Fairlie Mountaineer mewn defnydd ar y rheilffordd yn Ebrill 1866, ond erbyn mis Hydref 1867 roedd mewn defnydd ar y Neath and Brecon Railway, lle roedd Dickson yn gyfarwyddwr. Bu locomotif 0-6-0 y Neath and Brecon o'r enw Miers yn gweithredu ar Lein Amlwch, o dan yr enw Anglesea. Nid oedd y naill na'r llall i'w gweld yn lwyddiannus iawn.
Arolygwyd y rhan olaf o'r rheilffordd hyd at Amlwch an y bellach Uwch-Gapten Rich yn Ionawr 1867. Wedi gwaith adfer, agorwyd y rheilffordd ar ei hyd i deithwyr ar 3 Mehefin 1867, er y daeth y trên nwyddau cyntaf i Amlwch ar 10 Medi 1866 yn ôl Mr O. Dew, gorsaf-feistr cyntaf Amlwch.
Carmel
Gallai Carmel gyfeirio at un o sawl peth:
Lein Amlwch
1863–1876: Cwmni Annibynnol
Ym 1865, penderfynodd Mona Mine, perchennog cloddfaon copr Mynydd Parys, newid at allforio'u copr ar y rheilffordd yn hytrach nag ar y môr. Roedd cludiant yn costio 25 swllt i Lundain, 20 swllt i Firmingham, a 14 swllt 2 geiniog i Lerpwl, pan y cludwyd o Gaerwen (gan yr LNWR). Roedd cludiant o Langefni (sef terfyn Lein Amlwch ar y pryd) yn costio 2 swllt a chwe cheiniog yn fwy.
Moveonaja
Ffilm ddrama a chomedi yw Moveonaja a gyhoeddwyd yn 2019. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd #MoveOnAja ac fe'i cynhyrchwyd yn Indonesia; y cwmni cynhyrchu oedd MD Entertainment. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Indoneseg.
Lein Amlwch
1863–1876: Cwmni Annibynnol
Daeth cloddio dwfn yn Mynydd Parys i ben erbyn y 1880au. Da byw, gwrtaith artiffisial, a cnydau oedd y rhan helaeth o'r nwyddau wedi hynny.
Moveonaja
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lala Karmela, Edward Akbar, Rizky Firdaus Wijaksana, Marthino Lio ac Asmara Abigail.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,500 o ffilmiau Indoneseg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lein Amlwch
Trafferthion ariannol
Aeth Dickson, a oedd yn gweithio holl gwasanaethau'r rheilffordd, yn fethdalwr ym 1868. Nododd William Dew, ysgrifennydd y cwmni, mewn llythyr yn Ebrill fod achosion y rheilffordd dan bwysau ac mewn stad critigol. Trodd y cwmni unwaith eto at yr LNWR, gan ofyn iddynt weithio'r rheilffordd. Gwrthododd yr LNWR, ond roedd yn fodlon benthyg locomotif a cherbydau unwaith eto. Awgrymodd T.L. Kettle i'r cadeirydd ym 1870 y byddai gwerthu'r rheilffordd i'r LNWR yn ddeniadol, o ystyried dyledion y cwmni. Roedd sefyllfa ariannol y cwmni'n cyfyngu gweledigaeth y cwmni: fe argymhellodd Neville Story Maskelyne i'r cadeirydd ohirio estyniad y rheilffordd at borthladd Amlwch nes y byddai gwarant o ad-ennill eu buddsoddiad.
Yn mis Ionawr 1876 hysbysodd yr LNWR na allent barhau i fenthyca'r locomotif, oherwydd achos llys diweddar. Cynigiwyd tair dewis gan yr LNWR: prynu'r rheilffordd allan, creu trefniant gweithio tegach, neu gwerthu'r locomotif a cherbydau mewn defnydd i'r Anglesey Central Railway. Nid oedd yr ACR mewn sefyllfa i brynu'r stoc, felly gwnaethpwyd trefniadau i werthu'r rheilffordd.
1876–1923: Y London and North Western Railway
Wedi degawd o weithred annibynnol, trosglwyddwyd y rheilffordd i'r London and North Western Railway ym 1876, am £80,000, dan awdurdod yr Anglesey Central Railway (Transfer) Act, 1876 (39 & 40 Vict. cap clxxii), gyda'r LNWR yn meddiannu'r rheilffordd ar 1 Gorffennaf 1876.
Nododd arolwg gan yr LNWR fod y pontydd a'r ffosydd mewn cyflwr teg, ond fod y gorsafoedd yn fudur. Roedd ffensys wedi dirywio, cledrau angen eu hadnewyddu, y sliperau'n pydru, a'r balast wedi meddalu. Deliwyd a'r rhain gan yr LNWR o fewn ychydig o flynyddoedd.
Adeiladwyd lŵp pasio wrth orsaf Llangefni ym 1877, ond roedd mor fychan (40 llath, 37m) fel nad oedd yn ddefnyddiol iawn ar gyfer caniatáu i drenau pasio eu gilydd. Ychwanegwyd cilffordd ar gyfer trenau nwyddau yn Llannerchymedd ym 1878, ynghyd â sied locomotif yn Amlwch. Ym 1882, disodlwyd y siediau pren syml yn Holland Arms, Llangwyllog, a Rhosgoch gyda adeiladau gorsaf newydd, ac fe ddatblygwyd y gyffordd yn Ngaerwen yn gyffordd dwbl llawn, gan adeiladu ail gaban signalau yno. Estynnwyd gorsaf Amlwch, gyda chanopi newydd dros y platfform erbyn 1884. Ategwyd y system pren a thocyn gyda gweithred bloc ym 1886, ac fe amnewidwyd am system pren electronig ym 1894.
Mae amserlen 1883 yn dangos amrediad o drenau teithwyr, nwyddau, a chymysg, gan roi pump gwasanaeth i deithwyr i lawr o Amlwch, a chwech i fyny. Bu'r trên gyntaf yn gadael Bangor am 04:20, a'r trên olaf yn ôl o Amlwch (19:35) yn cludo'r post ar gyfer yr ynys. Roedd y rhan helaeth o drenau yn dal i derfynu yn Ngaerwen.
Damwain 1877
Yn oriau mân 29 Tachwedd 1877, wedi glaw trwm, fe dorrodd argae melin ddŵr Rhodgeidio ger Llannerchymedd, gan chwalu pont reilffordd bren dros yr afon Alaw. Gyrrwyd trên cyntaf y diwrnod gan William Taylor, gyda'r taniwr John Saunders ac arolygwr rheilffordd o'r enw John Davies ar lawr y caban. Roedd y locomotif yn tynnu dwy dryc glo, cerbyd teithwyr, a cerbyd brêc, gyda Edward Hughes yno fel giard. Fe aeth y trên i gyd dros ochr y bont i mewn i'r afon. Fe lusgodd Edward Hughes ei hun allan, ac fe aethpwyd ag o i'r fferm agosaf. Roedd John Davies wedi ei sgaldio i farwolaeth, ond fe ganfuwyd Taylor a Saunders wedi eu dal yn y trên, a ni fu modd eu rhyddhau nes ganol dydd. Bu farw John Saunders o'i anafiadau'n ddiweddarach.
Roedd Robert Williams wedi ei orchymyn i yrru'r trên gyntaf y bore hwnnw, ond gor-gysgodd, gyda William Taylor yn sefyll i mewn trosto. Ail-adeiladwyd y bont mewn carreg, ac fe eliwir yn Bont Damwain hyd heddiw.
Cangen Traeth Coch
Cyflwynwyd math newydd o drên ar gyfer gwasanaethau teithwyr ar y gangen, o'r enw trên modur (Saesneg: motor train). Addaswyd locomotif fel fod modd ei reoli o gaban mewn cerbyd teithwyr, fal na fyddai angen symud y locomotif i ben arall y trên pan yn newid cyfeiriad. Byddai'r taniwr yn parhau i weithio ar lawr y locomotif, beth bynnag. Pan nad oedd y trên modur mewn defnydd ar gangen Traeth Coch, fe'i defnyddiwyd ar gyfer gwasanaethau ychwanegol rhwng Llangefni a Gaerwen tra fod y prif drên rhwng Llangefni ac Amlwch.
Lŵp Pasio yn Llangwyllog
Roedd diffyg lŵp pasio digon hir ar gyfer trenau teithwyr ar lein Amlwch yn cyfyngu gwasanaethau i bob dwy awr. Roedd cyd-lunio'r amserlen yma gyda gwasanaethau ar y brif rheilffordd yn Ngaerwen yn anodd, a gallai teithwyr fod yn aros am amser hir ar adegau. I wneud gwasanaethau lein Amlwch yn fwy hyblyg, cynigiwyd lŵp pasio ar gyfer Llangwyllog ym Mawrth 1914, ac fe'i orffennwyd mewn pryd ar gyfer yr amserlenni haf. Roedd hyn angen adran pren newydd, a daeth Llangwyllog yn orsaf [pren a thocyn|pren]. Gan fod yr adran newydd yma yng nghanol y linell, defnyddiwyd trydydd math o bren (math C): un o ychydig adrannau'r LNWR nad oedd yn defnyddio math A neu B.
1923–1946: Y London, Midland and Scottish Railway
Ym 1923 fe ad-drefnwyd amryw rheilffyrdd Prydain i mewn i bedwar cwmni, a daeth asedau'r LNWR yn rhan o'r London, Midland and Scottish Railway (LMS).
Roedd gweithred Holland Arms fel gorsaf pren ond o ddefnydd ar gyfer cangen Traeth Coch, ond roedd angen signalwr ar ddyletswydd ar gyfer yr holl wasanaethau ar lein Amlwch. Tua 1925, cyflwynwyd system diffodd a all droi adrannau Gaerwen-Holland Arms a Holland Arms-Gaerwen i un adran hir. Roedd hyn o fantais sylweddol yn y bore cynnar a gyda'r hwyr, pan fo gwasanaethau ar lein Amlwch yn unig.
Crug crwn yr Ystog
Cofrestrwyd y crug hwn gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: MG329. Ceir bron i 400 o grugiau crynion ar y gofrestr; mwy nag unrhyw fath arall o heneb.
Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd Oes yr Efydd (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.
Gweler hefyd
Mathau gwahanol o henebion a ddefnyddir mewn arferion claddu:
Lein Amlwch
1923–1946: Y London, Midland and Scottish Railway
Erbyn Haf 1929, roedd gwasanaethau wedi codi at lefel newydd. Roedd wyth trên bob diwrnod o Gaerwen i Amlwch, a saith yn y cyfeiriad arall (gyda un yn llai ymhob cyfeiriad ar ddydd Iau). Roedd y trên modur yn gwneud 24 trip sengl bob diwrnod unwaith eto, ond gyda dwy drip ychwanegol i Langefni ar ddydd Iau, a rhai gwasanaethau hwyr ar ddydd Gwener a Sadwrn. Fe gaewyd sied locomotif Amlwch ar 14 Medi 1931, gyda phob trên bellach yn cael ei weithio o Fangor.
Bu darfod gwasanaethau teithwyr ar gangen Traeth Coch yn y 1930au yn effeithio lein Amlwch, wrth i'r trên modur oedd yn rhedeg y gwasanaethau ychwanegol rhwng Llangefni a Gaerwen gael ei dynnu'n ôl. Wrth i'r economi wella wedi'r cwymp economaidd ym 1929, fe gynyddwyd y nifer o wasanaethau rhwng Gaerwen ac Amlwch. Erbyn haf 1938 roedd deg trên teithwyr i lawr o Amlwch ac wyth i fyny, gydag unarddeg bob ffordd ar ddydd Sadwrn.
1946–1993: British Rail
Roedd niferau teithwyr yng ngorsaf Holland Arms wedi disgyn ers diweddu gwasanaethau teithwyr ar cangen Traeth Coch. Caewyd y gangen i bob traffig ym 1950, a gorsaf Holland Arms hefyd ar 4 Awst 1952.
Treialwyd trên diesel aml-uned (DAU) British United Traction ar lein Amlwch ym Mai 1953. Roedd y trên yn economaidd yn nghostau tanwydd, a nid oedd angen taniwr, ond roedd gweithwyr a theithwyr yn cwyno am y daith anesmwyth. Cyflwynwyd trenau DAU Derby Lightweight tair mlynedd yn ddiweddarach, gyda locomotifau stêm mewn defnydd o hyd ar gyfer trenau nwyddau. Daeth stêm yn ôl ar gyfer trenau teithwyr yn haf 1963 a 1964 oherwydd prinder cenedlaethol o drenau DAU.
Agorwyd ffatri bromin yn Amlwch yn 1953, a adnabyddir ers 1961 fel Associatel Octel. Adeiladwyd rheilffordd ysgafn drwy'r dref gan y cwmni i gyrraedd lein Amlwch, a iard ar gyfer amnewid tryciau.
Dirywio a chau
Daeth gwasanaethau teithwyr i ben ar lein Amlwch ar 5 Rhagfyr 1964, fel rhan o'r toriadau gan y Dr Beeching. Fe gaewyd pob gorsaf, a chwalwyd yr holl cilffyrdd, lwpiau pasio, a iardiau nwyddau, ac eithrio iard Octel. Terfynwyd gwasanaethau nwyddau lleol, a gwaredwyd a'r system pren a thocyn. Dim ond un trên a ganiateir ar y rheilffordd wedi hyn, ond roedd yn ddigonol ar gyfer nwyddau Octel. Ail-adeiladwyd y gyffordd dwbl a'r brif lein yn Ngaerwen fel cyffordd syml eto. Wedi i'r trenau nwyddau ddod i gael eu gweithio gan locomotifau diesel, trefnwyd i locomotifau British Rail weithio'r holl ffordd i'r ffatri.
Chwalwyd gorsaf Amlwch pan y cafodd y lôn gyfagos ei hail-adeiladu. Daeth gorsaf Llanerchymedd yn eiddo'r cyngor, ac mae mewn cyflwr gwael erbyn hyn. Daeth y gorsafoedd eraill yn eiddo preifat.
Adeiladwyd sbardun fechan ger Rhosgoch i rwyddhau adeiladu fferm tanciau olew yn y 1970au. Roedd y fferm yma ar gyfer derbyn olew o danceri o'r dyfroedd dwfn ger Amlwch, cyn ei bwmpio at burfa Stanlow yn Sir Gaer. Cafodd y safle ei ddatgomisiynnu ychydig flynyddoedd wedyn, ond mae'r sbardun yn bresennol o hyd.
Bu ychydig o drenau arbennig i deithwyr, ym 1969, 1983 a 1992/93. Rhedwyd y rhai diwethaf gan Isle of Anglesey Railways Ltd, cwmni a sefydlwyd gyda'r amcan o ail-agor y rheilffordd i'r cyhoedd.
Yn 1993, trosglwyddwyd traffig nwyddau Octel ar y lonydd am resymau diogelwch, a daeth traffig i ben ar y rheilffordd. Caeodd y ffatri Octel yn 2003, ac fe'i dymchwelwyd.
King's Lynn
Tref a phorthladd yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, yw King's Lynn. Mae'r dref wedi cael ei adnabod o dan amryw o enwau dros y blynyddoedd gan gynnwys Bishop's Lynn a Lynn Regis, a chyfeirir ato'n aml gan bobl lleol fel Lynn. Mae ffurfiau o'r gair Lynn yn bodoli mewn o nifer o ieithoedd Celtaidd, megis llyn yn Gymraeg.
King's Lynn yw'r anheddiad trydydd fwyaf yn Norfolk, ar ôl dinas Norwich a thref Great Yarmouth. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref King's Lynn a Gorllewin Norfolk.
Lein Amlwch
Locomotifau
Benthycodd Rheilffordd Canolog Môn locomotif a cherbydau oddi ar yr LNWR ar gyfer eu gwasanaethau cyntaf. Tra fo Dickson yn gweithio'r rheilffordd o 1866 i 1868, fe ddefnyddiodd y locomotifau canlynol:
Maes-yr-Onnen a Cherddi Eraill
Cyfrol o gerddi gan John Edward Williams yw Maes-yr-Onnen a Cherddi Eraill. Parch John Edward Williams a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1999. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Lein Amlwch
Locomotifau
Wedi 1868, locomotifau a cherbydau'r LNWR a ddefnyddiwyd eto, hyd at eu pryniad o'r rheilffordd. Mae'r mathau canlynol o locomotif wedi eu nodi mewn defnydd ar y rheilffordd ers hynny:
Berlin Kaplanı
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Hakan Algül yw Berlin Kaplanı a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn Nhwrci. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tyrceg a hynny gan Ata Demirer. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
King's Lynn
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig King's Lynn boblogaeth o 46,093.
Mae Caerdydd 282.4 km i ffwrdd o King's Lynn ac mae Llundain yn 142.2 km. Y ddinas agosaf ydy Ely sy'n 40.6 km i ffwrdd.
Berlin Kaplanı
Y prif actor yn y ffilm hon yw Ata Demirer.
Lein Amlwch
Locomotifau
Defnyddiwyd locomotifau diesel ar gyfer trenau Octel wedi i British Rail roi'r gorau i ddefnyddio stêm. Nodwyd locomotifau Dosbarth 24, 40, a 47 mewn defnydd ar gyfer y nwyddau, ynghyd â trenau arbennig 1983. Roedd trenau arbennig 1992 yn defnyddio cerbydau disl aml-uned Dosbarth 101, a trên 1993 yn defnyddio locomotifau Dosbarth 20 a 37.
Gemau Olympaidd yr Haf 1912
Cynhaliwyd Gemau Olympaidd 1912, a adnabyddir yn swyddogol fel Gemau'r Olympiad V, yn Stockholm, Sweden yn 1912. Bwriadwyd cynnal y gemau hyn yn Rhufain yn wreiddiol. Daeth cystadleuwyr i'r gemau o pob un o'r pum cyfandir am y tro cyntaf, a caiff hyn ei symboleiddio yn y cylchoedd Olympaidd. Cynhaliwyd y cytadlaethau athletau i gyd o fewn cyfnod cymharol fyr o fis am y tro cyntaf ers 1896, o ddiwedd mis mehefin tan ganol Gorffennaf. Dyma'r tro cyntaf i fedalau aur gael eu cyflwyno; mae medalau cyfoes fel arfer yn arian gyda gorchudd o aur. Stockholms Olympiastadion oedd y brif arena.
Lein Amlwch
Edrych at y dyfodol
bawd|Llwyni eithin ar y rheilffordd ger Llangwyllog (2006) bawd|Heb drenau'n pasio, mae'r rheilffordd yn boblogaidd gyda cherddwyr (2005) bawd|Y rheilffordd i'r de o Bentre Berw (2006) bawd|Mae'r rheilffordd wedi gor-dyfu'n sylweddol tua Gaerwen (2006)
Maes-yr-Onnen a Cherddi Eraill
Botwm Crys yn cadw lle
Berlin Kaplanı
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,660 o ffilmiau Tyrceg wedi gweld golau dydd. Gökhan Atılmış oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gemau Olympaidd yr Haf 1912
Chwaraeon
Cystadlwyd 16 o chwaraeon yng Ngemau 1912.
Lein Amlwch
Edrych at y dyfodol
Yn groes i'r arfer gyda rheilffyrdd di-ddefnydd, nid yw cledrau Lein Amlwch wedi eu codi. Wedi cyfarfod cyhoeddus yn Amlwch i fesur barn, sefydlwyd Isle of Anglesey Railways Ltd (IoAR) ym 1991 (deuflwydd cyn diwedd traffic Octel) gyda'r amcan o ailgyflwyno gwasanaethau teithwyr i'r rheilffordd. Rhedwyd trenau arbennig o Fangor i orsaf dros dro yn Amlwch ar gwyliau banc y gwanwyn ac Awst ym 1992, ac ar 125ed penblwydd agoriad y linell (sef cyfanswm o wyth taith).Trafodwyd posibiliadau gydag Awdurdod Datblygu Cymru a'r cyngor lleol, gyda trafodion wedyn gyda Railfreight Distribution i brynu'r rheilffordd. Roedd IoAR yn gobeithio dechrau gwasanaethau teithwyr rhwng Amlwch a Llangefni cyn gynted â 1994.
Bu preifateiddio British Rail rhwng 1994 a 1997 yn tarddu ar y broses yma. Heb draffig na gwaith cynnal, fe ddechreuodd y rheilffordd or-dyfu. Yn y cyfamser, cyflwynodd Sustrans gynnig i drosi'r rheilffordd yn lwybr beicio, yn debyg i lwybr Lôn Eifion sy'n dilyn hen lwybr y rheilffordd o Gaernarfon i Afon Wen. Ym 1998-99, roedd arolygon o'r pontydd ar ran Cyngor Sir Ynys Môn yn dangos fod y pontydd mewn cyflwr gwell nag y disgwyliwyd. Cyflwynwyd deiseb o 7,000 o enwau i'r cyngor, gan alw am adnoddau beicio gwell ar yr ynys, a llwybr o Gaerwen i Amlwch yn benodol. Mwyach, roedd trên siarter o'r enw Lein Amlwch Venturer, wedi ei dynnu gan locomotif stêm King Edward I, wedi rhedeg o Crewe i gyffordd Gaerwen ar 23 Ionawr (nid oedd modd i'r trên fynd ar hyd Lein Amlwch ei hun).
Berlin Kaplanı
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hakan Algül nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gemau Olympaidd yr Haf 1912
Cystadleuwyr Cymreig
Roedd Irene Steer yn Gymraes gyntaf i ennill medal aur Olympaidd, fel aelod o'r dîm ras gyfnewid nofio 4x100m Prydain Fawr.
Lein Amlwch
Edrych at y dyfodol
Roedd y cyngor yn bwriadu prynu Lein Amlwch o blaid y cynllun rheilffordd yn 2000, ond fe hysbysebwyd wedyn nod oedd yn cefnogi'r cynllun bellach erbyn Mai 2001. Roedd adroddiad Partneriaeth Twristiaeth Gogledd Cymru'n gefnogol o'r bosibilrwydd o weithredu'r ddwy cynllun ochr yn ochr. Roedd y cyngor yn ystyried y ddwy opsiwn eto yn ôl adroddiad yn 2005.
Gemau Olympaidd yr Haf 1912
Cenhedloedd a gyfranogodd
bawd|240px|Y cyfranogwyr Roedd athletwyr yn cynyrchioli 28 Pwyllgor Cenedlaethol Olympaidd.
Cyfanswm Medalau
Dyma'r 10 cenedl a enillodd y cyfanswm uchaf o fedalau.
Eagle Mountain, Utah
Dinas yn, yn nhalaith Utah, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Eagle Mountain, gan gynnwys:
Lein Amlwch
Edrych at y dyfodol
Perchennog presennol y rheilffordd yw Network Rail. Nid yw eu cynlluniau busnes yn cyfeirio at y linell cyn 2004, pan y dangoswyd ar fap fel rheilffordd di-ddefnydd. Mae cynlluniau olynol yn cyfeirio at gynlluniau i werthu neu lesio'r rheilffordd. Dywed eu cynllun busnes 2007 fod:
"The Amlwch branch remains non-operational, with no prospect of any future freight traffic that might justify its restoration to use by mainline traffic. Discussions continue about using the line as a heritage railway, and we are hopeful that the line's future will be resolved in the coming year."
Mae cynllun busnes 2008 ond yn dangos y rheilffordd yn ddi-ddefnydd.
Cyhoeddwyd llythyr agored gan ysgrifennydd cyffredinol Anglesey Central Railway (2006) Ltd mewn papur newydd lleol yn Chwefror 2008. Nododd fod cytundeb wedi ei gyrraedd gyda Network Rail a'r cyngor lleol yn 2006 i lesio'r rheilffordd, ac y draffwtyd termau. Nododd ymhellach fod Network Rail wedi ei hysbysu yn 2007 fod y lês wedi ei ohurio wedi i;r cyngor newid ei bolisi. Awgrymwyd cyfaddawd gan y cyngor o ddefnyddio'r rheilffordd o Amlwch i Lanerchymedd fel llwybr beic, ac i gadw'r rhan o Lanerchymedd i Gaerwen fel rheilffordd. Nododd hefyd nes y bydd lês wedi ei gytuno, ni all ACR(2006) Ltd wneud unrhyw waith ar y rheilffordd.
Cynhaliwyd etholiadau lleol yng Nghymru ym Mai 2008, a bu newid arweidiad ar Cyngor Sir Ynys Môn. Gall hyn arwain at newid arall ym mholisi'r cyngor. O ganlyniad, mae dyfodol y rheilffordd yn parhau i fod yn aneglur.
Feering
Pentref a phlwyf sifil yn Essex, Dwyrain Lloegr, ydy Feering. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Braintree.
Raül Romeva i Rueda
Gwleidydd o dras Catalwnaidd yw Raül Romeva i Rueda (ganwyd 12 Mawrth 1971 ym Madrid) sy'n gyn-wleidydd y blaid werdd Iniciativa per Catalunya Verds yn Senedd Ewrop. Roedd ar brif bwyllgor Materion Tramor Ewrop yn ogystal â bod ar Bwyllgor Hawliau Merched a Chydraddoldeb Rhyw. Yn Etholiad Cyffredinol Catalwnia, 2015 bydd ar frig rhestr y cynrychiolwyr sydd dros annibyniaeth.
Plentyndod ac addysg
Fe'i ganed ym Madrid a'i fagu yng Nghatalwnia. Graddiodd yn 1989 mewn economeg ym Mhrifysgol Annibynnol Catalwnia (Universitat Autònoma de Barcelona). Yn 2002 derbyniodd Ddoethuriaeth (PhD) mewn Cydberthynas Gwledydd (international relations) yn y brifysgol honno.
Y gwleidydd
Bu'n ddirprwy Athro prifysgol yn UAB rhwng (1994-1995 ac yna yn 1996-2002) a chydlynydd yr ymgyrch i ddiarfogi ac atal ymosodiadau milwrol ar ran Oxfam (1998-1999). Mae'n awdur toreithiog i'r wasg ac mae'n cyfrannu'n helaeth i raglenni radio a theledu.
Ymaelododd gyda phlaid Iniciativa Catalunya Verds (neu'r 'ICV') yn Caldes de Montbui yn 1989. Safodd ar eu rhan yn etholiad Senedd Ewrop yn 1994 ac yn 1999 ac etholaeth Sbaen yn 2004, a bu'n llwyddiannus, gan ddal ei sedd hyd at 2014.
Yn ystod y cyfnod hwn ystyrir ef fel yr ASE prysuraf, gan ofyn mwy o gwestiynau a chynnig mwy o gynigion na'r un aelod arall: 1,600 o weithiau.
Athlete
Ffilm ddogfen yw Athlete a gyhoeddwyd yn 2010. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Athlete ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Moby.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lance Armstrong, Paula Radcliffe, Chris Carmichael a Frank Shorter.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Atlantic City, New Jersey
Dinas yn Atlantic County, yn nhalaith New Jersey, Unol Daleithiau America, yw Atlantic City. Mae gan Atlantic City boblogaeth o 39,558, ac mae ei harwynebedd yn 44.125 km². Cafodd ei sefydlu (neu ei hymgorffori) yn y flwyddyn 1854.
Moel Bylchau
Mae Moel Bylchau yn gopa mynydd a geir rhwng Llanymddyfri a Threfynwy;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 283 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 396 metr (1299 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 8 Mehefin 2009.
TG4
Mae TG4 (TG Ceathair, Teledu Gwyddelig Pedwar) yn wasanaeth deledu cyhoeddus yn yr iaith Wyddelig.
Bwlbwl Anderson
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Bwlbwl Anderson (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: bwlbwliaid Anderson) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Pycnonotus xanthorrhous; yr enw Saesneg arno yw Anderson’s bulbul. Mae'n perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Eglwys Rydd yr Alban
Gall Eglwys Rydd yr Alban gyfeirio at:
Gweddi
Ymbiliad dwys ar Dduw neu ar unrhyw wrthrych addoliad neu'r geiriau neu'r fformwla a ddefnyddir felly yw gweddi. Gall gweddi fod yn ymbiliad personol heb ddilyn fformwla (gweddi byr-fyfyr) neu weddi sy'n defnyddio geiriau neu fformwla cydnabyddedig, e.e. Gweddi'r Arglwydd yn achos y Gristnogaeth neu'r salaat dyddiol yn achos Islam.
Bwlbwl Anderson
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. xanthorrhous, sef enw'r rhywogaeth.
TG4
Enw gwreiddiol y sianel oedd Teilifís na Gaeilge (Teledu y Wyddelig) neu TnaG cyn ei ail-enwi'n TG4 ym 1999. Mae'r rhaglenni dyddiol yn Wyddelig ar oriau brig gyda rhaglenni eraill yn Saesneg.
Bwlbwl Anderson
Teulu
Mae'r bwlbwl Anderson yn perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
TG4
Mae llawer o raglenni iaith Wyddelig wedi'u recordio gydag is-deitlau Saesneg, ond mae'r rhaglenni byw yn dueddol o fod heb is-deitlau
Er yn wasanaeth a sefydliwyd gan lywodaeth Gweriniaeth Iwerddon mae TG4 bellach ar gael yn 6 sir Gogledd Iwerddon sydd o dan reolaeth Prydain yn dilyn Cytundeb Belffast (Good Friday Peace Agreement), 1998 rhwng Llywodraethau Prydain a Gweriniaeth Iwerddon.
Melanie Yazzie
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Melanie Yazzie (g. 1966).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Emyr Jones (llenor)
bawd|Fersiwn 2014 Awdur a addasodd y nofel Gwaed Gwirion oedd Emyr Jones (1914 – 1999). Fe'i ganwyd yn y Waunfawr. Cyhoeddwyd Gwaed Gwirion gyntaf yn 1965 gan Wasg y Brython, Lerpwl. Credwyd hyd at Awst 2014 mai Emyr Jones oedd yr awdur; yn araith flynyddol y Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn y Babell Lên datgelodd y bardd a'r Athro Gerwyn Williams i Emyr Jones gyfieithu rhannau o Gwaed Gwirion o lyfr Saesneg Hell on Earth gan F Haydn Hornsey. Wedi gadael yr ysgol aeth Emyr Jones yn chwarelwr i Chwarel Dinorwig cyn mynychu Coleg Hyfforddi Cartrefle, Wrecsam; yna bu'n athro cynradd yn Abergele ac yn brifathro ym Metws-yn-Rhos.