cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Allen Ginsberg
Fel nifer o'r ysgrifenwyr 'Beat' eraill, parhaodd ei ddylanwad trwy gyfnod gwrth-ddiwylliant y 60au a 70au gan ddod yn arwr i lawer o ysgrifenwyr, beirdd a cherddorion heddiw.
Bywyd Cynnar
Ganwyd Allen Ginsberg i deulu Iddewig yn Newark, New Jersey, ac wedyn bu'n fyw fel plentyn yn nhref Paterson gerllaw. Yn ei arddegau ysgrifennodd llythyron i'r New York Times am faterion gwleidyddol a hawliau gweithwyr. Tra yn yr ysgol uwchradd dechreuodd darllen llyfrau Walt Whitman.
Yn ôl y The Poetry Foundation, treuliodd Ginseberg rhai misoedd mewn ysbyty meddwl wedi iddo bledio'n wallgof mewn achos llys ar gyhuddiad o gael eiddo wedi'i dwyn.
Gyrfa
Yn ei flwyddyn gyntaf ym Mhrifysgol Colombia cyflwynodd Ginsberg gan ei gyd-fyfyriwr Lucien Carr i nifer o ysgrifenwyr ifanc arbrofol yn cynnwys Jack Kerouac a William S. Burroughs. Fel rhan o'r grŵp yma fe ddaeth Ginsberg i fod yn un o sylfaenwyr y mudiad llenyddol avant garde Beat. Datblygodd y beirdd ac ysgrifenwyr Beat arddull newydd o ysgrifennu gan dorri'n rhydd o gyfyngiadau a chonfensiynau bywyd Americanaidd y cyfnod.
Mewn fflat yn Harlem (ardal Affro-Americaniadd Efrog Newydd) dywedodd Ginsberg wrtho gael ei Weledigaeth Blake – gan fynnu iddo glywed llais Duw wrth ddarllen gwaith y bardd William Blake. Wedyn eglurodd ni fu'r weledigaeth yn ganlyniad i ddefnyddio cyffuriau ond roedd am ail-greu'r teimladau trwy arbrofi gyda chyffuriau.
Symudodd Ginsberg i San Francisco ac ym 1954 cyfarfu â Peter Orlovsky (1933–2010), a fu'n bartner iddo hyd ddiwedd ei fywyd.
bawd|de|Argraffiad cyntaf y gyfrol yr ymddangosodd 'Howl' ynddi yn 1956 Ym 1956 cyhoeddwyd ei waith enwocaf y gerdd Howl. Cafodd y llyfrau eu cipio gan yr heddlu ym 1957 a bu achos llys i wahardd y gwaith am iddo gynnwys sôn am gariad hoyw ar adeg pab fu'n anghyfreithlon. Bu'r cyhoeddusrwydd i 'Howl' yn gymorth mawr i ennill diddordeb i'r gwaith a chynyddu gwerthiant..
Ym 1957 symudodd i Baris i fyw mewn fflat rhad uwchben bar yn 9 rue Gît-le-Coeur. Ymunodd William Burroughs ac ysgrifenwyr Beat eraill ac fe enillodd y fflatiau'r enw 'Beat Hotel'. Yma ysgrifennodd Ginseberg ei gerdd epig Kaddish. Yn ddiweddarach ymwelodd â William Burroughs yn Tangiers, Moroco a gyda Jack Kerouac gynorthwyodd Burroughs gyhoeddi ei waith enwog The Naked Lunch.
Yn ystod 1962-3 teithiodd Ginsberg ac Orlovsky ar draws India gan fyw yn Kolkata (Calcutta) a'r ddinas sanctaidd Benares er awdurdodau India ceisio eu taflu o'r wlad.
Daeth Ginsburg yn Fwdhydd ac astudiodd crefyddau dwyreiniol yn frwd. Er yr holl sylw a llwyddiant bu'n byw mewn fflatiau digon syml yn East Village, Efrog Newydd ac yn prynu ei ddillad o siopau ail-law.
Bu'n rhan o ddegawdau o brotestiadau gwleidyddol di-drais yn erbyn rhyfel Fietnam a nifer fawr o achosion eraill. Mae ei gerdd September on Jessore Road, yn tynnu sylw i ddioddefaint pobl ffoaduriad  Bangladeshi. Yn ôl y beirniad llenyddol Helen Vendler mae hyn yn nodweddiadol o ymroddiad Ginsberg i wrthwynebu gwleidyddiaeth imperialaidd a gormesi'r difreintiedig.
Er i'w waith cael ei wahardd a bu'n ran o'r is-ddiwylliant a heriodd syniadau poblogaidd y cyfnod erbyn diwedd ei oes bu Allen Ginsberg un o lenorion enwocaf yr iaith Saesneg. Roedd newyddion ei farwolaeth ym 1997 yn newyddion ymhlith prif penawdau yr newyddion a thalwyd teyrngedau llu iddo.
bawd|upright|Dylanwad crefydd ddwyreiniol ar boster noson Allen Ginsberg gyda phrif grwpiau seicedelig, 1967
Y Lapdir
Rhanbarth daearyddol yng ngogledd Llychlyn sy'n bennaf o fewn Cylch yr Arctig yw'r Lapdir (Sameg gogleddol: Sápmi; Norwyeg a Swedeg: Sameland; Ffinneg: Lappi). Mae'n ymestyn o Fôr Norwy i'r Môr Gwyn, ar draws gogledd Norwy, gogledd Sweden, gogledd y Ffindir, a Gorynys Kola yn Rwsia, efo Môr Barents i'r gogledd. Mae'n gartref i'r Lapiaid neu'r Sámi.
Y Lapdir ydy cwr mwyaf gogleddol tir mawr Ewrop. Gorweddai'n gyffredinol rhwng Cylch yr Arctig a lledred 71° i'r gogledd, a rhwng hydred 15° a 43° i'r dwyrain. Mae gan y rhanbarth arwynebedd o 100,000 km², gan gynnwys bron 8,000 km² o ddŵr, hynny yw y llynnoedd sydd yn niferus yng ngogledd Llychlyn.
Zoboomafoo
Cyfres deledu Americanaidd i blant yw Zoboomafoo (1999–2001). Roedd y gyfres o 65 rhaglen yn cynnwys oedolion, plant, a phypedau o adar, anghenfilod a chreaduriaid eraill sy'n byw yn yr un stryd. Un o'r anifeiliaid hyn, sef lemur a roddodd ei enw i'r rhaglen; llais - Gord Robertson.
Y Lapdir
Nodweddir tirwedd y Lapdir gan fynyddoedd geirwon, ac ychydig o wastatir sydd yn naill ai coedydd tywyll, diffeithfaoedd caregog, neu wastadoedd corsog, heb braidd ddim ohono yn werth ei drin. Tarddai'r nifer fwyaf o afonydd y Lapdir o fynyddoedd Norwy ac yn llifo i Wlff Bothnia yn y Môr Baltig, rhwng Sweden a'r Ffindir. Ymhlith y coed lluosog yn yr ardal mae ffawydd, bedw, aethwydd, helyg, ac ysgo.
Yr anifeiliaid mwyaf eu maint yn y Lapdir yw carw Llychlyn, yr elc, yr arth frown, a'r blaidd. Ymhlith y mamaliaid eraill mae'r bele, y carlwm, y gewai, y llwynog, a'r afanc. Mae'r adar sydd i'w gweld yn aml yn y Lapdir yn cynnwys y gïach a'r gwyach, ac ymhlith pysgod yr ardal mae'r eog a'r brithyll.
Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanelli 1962
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol Cymru 1962 yn Llanelli, Sir Gaerfyrddin.
Norm (mathemateg)
Mewn mathemateg, mae'r term norm yn golygu hyd fector. Ar gyfer rhifau real, yr unig norm yw'r gwerth absoliwt. Ar gyfer gofod fectorau efo dimensiynau mwy, gall y norm bod yn unrhyw ffwythiant sy'n bodloni'r canlynol.
Winston Graham
Nofelydd Seisnig oedd Winston Mawdsley Graham, OBE (30 Mehefin 1908 – 10 Gorffennaf 2003).
Fe'i ganwyd ym Manceinion, yn fab i'r masnachwr Albert Grime. Priododd Jean Williamson ym mis Medi 1939.
Bu farw yn Llundain.
Richard Armitage
Actor Seisnig yw Richard Armitage (ganwyd 22 Awst 1971). Cafodd ei eni yng Nghaerlŷr.
Caniedydd Ynys Norfolk
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Caniedydd Ynys Norfolk (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: caniedyddion Ynys Norfolk) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Gerygone modesta; yr enw Saesneg arno yw Norfolk Island flyeater. Mae'n perthyn i deulu'r Dreinbig (Lladin: Acanthizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn G. modesta, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r caniedydd Ynys Norfolk yn perthyn i deulu'r Dreinbig (Lladin: Acanthizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
FANCF
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn FANCF yw FANCF a elwir hefyd yn Fanconi anemia complementation group F (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 11, band 11p14.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn FANCF.
Appointment in Berlin
Ffilm ddrama am ryfel gan y cyfarwyddwr Alfred Edward Green yw Appointment in Berlin a gyhoeddwyd yn 1943. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Werner R. Heymann.
Y prif actor yn y ffilm hon yw George Sanders. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life and Death of Colonel Blimp sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Franz Planer oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Edward Green ar 11 Gorffenaf 1889 yn Perris a bu farw yn Hollywood ar 9 Medi 1984.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alfred Edward Green nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Nicel
Elfen gemegol yn y tabl cyfnodol ac iddo'r symbol  a'r rhif 28 yw nicel.
Robert Guiscard
Anturiaethwr o uchelwr Normanaidd oedd Robert Guiscard (c.1015 - 1085; sylwer nad yw Guiscard yn gyfenw), a ddaeth yn Ddug Apulia a Chalabria yn ne'r Eidal. Ei fab hynaf oedd Bohemond I, Tywysog Antioch.
Roedd Robert yn un o griw o Normaniaid uchelgeisiol a ymsefydlai yn ne'r Eidal ac ynys Sisili ar ddechrau'r 11g. Enillodd iddo'i hun ddugiaethau Apulia a Chalabria a theyrnasai ynddynt am weddill ei oes (1057 - 1085).
Raymond Garlick
Bardd Seisnig oedd Raymond Garlick (21 Medi 1926 – 19 Mawrth 2011). Roedd yn Athro yng Ngholeg Prifysgol y Drindod.
Bywyd cynnar
Fe'i ganwyd yn Harlesden, Llundain, yn fab i glerc yn y Banc Cenedlaethol a fe'i magwyd ar stad newydd yn North Harrow. Yn bedwar oed cafodd afiechyd anesboniadwy ar ôl cael crafiad gan gath fach. Ni chafodd yr afiechyd ei ganfod yn bendant ond efallai mai gwenwyn gwaed oedd yr anhwylder. Treuliodd flwyddyn yn yr ysbyty ac oherwydd llawdriniaeth aeth o'i le, fe adawodd yr ysbyty gydag un troed wedi ei niweidio yn ddifrifol.
Anfonwyd y bachgen i'w daid a nain yn Deganwy yng Ngogledd Cymru, a darganfu dirlun garw a phobl egilitaraidd. Roedd yn teimlo perthynas mor agos â'r ardal fel y gofynnodd i gael ei drosglwyddo o Ysgol Fechgyn Harrow i chweched dosbarth Ysgol John Bright yn Llandudno.
Dysgodd Gymraeg pan oedd yn astudio Saesneg ym Mhrifysgol Bangor.
Bywyd personol
Priododd un o'i gyd-fyfyriwr o Fangor, Elin Hughes yn 1948. Roedd Elin wedi dod i gredu ym Mhabyddiaeth a'r noson cyn y briodas fe dderbyniwyd Garlick i'r Eglwys Gatholig. Roedd Elin yn arch-genedlaetholwraig tanllyd gyda barn wleidyddol gryf, yn wahanol i natur fwy bonheddig a democrataidd Garlick. Yn y 1970au hwyr fe adawodd ei wraig i fyw yn yr Iseldiroedd ac fe ysgarodd y cwpl yn ddiweddarach (mae un ffynhonnell yn dweud 1977 ac yn dweud 1982).
Fe fabwysiadodd y cwpl dau blentyn, Iestyn yn 1952 ac Angharad yn 1958. Bu farw yng Nghaerdydd yn 84 mlwydd oed.
Luke Helder
Bomiwr a chyn-fyfyriwr Prifysgol Wisconsin-Stout ydy Luke Helder (ganwyd 5 Mai 1981), sy'n enwog am ei sbri o fomio yng nghanol-orllewin UDA ym Mai 2002, gan dderbyn y llysenw The Midwest Pipe Bomber gan wasg y byd.
Gosododd ddeunaw bom peipen mewn blychau post ym mhum talaith, mewn lleoliadau a ffurfiodd siâp wyneb sy'n gwenu ar y map. Anafwyd chwe pherson pan ffrwydrodd y bomiau.
Penderfynwyd yn 2004 bod Helder yn analluog i wynebu treial, ond carcharir o hyd yng Nghanolfan Feddygol Ffederal Rochester, Minnesota.
Jimmy Young
Canwr a chyflwynydd radio Seisnig oedd Syr Leslie Ronald "Jimmy" Young, CBE (21 Medi 1921 – 7 Tachwedd 2016).
Fe'i ganwyd yn Cinderford, Swydd Gaerloyw. Cafodd ei addysg yn yr Ysgol Rhamadeg East Dean.
Locomotif Beyer Garratt
260px|bawd|Rhif 143, Rheilffordd Eryri bawd|250px|Locomotif Beyer Garratt yn Amgueddfa Ipswich, Queensland bawd|250px|Locomotif Beyer Garratt ar Reilffordd Eryri bawd|250px|Locomotif Beyer Garratt yng Ngorsaf reilffordd Caernarfon bawd|250px|Locomotif Beyer Garratt yn Amgueddfa Mount Barker, De Awstralia bawd|250px|Beyer Garratt ar reilffordd fechan yn [[Tasmania|Nhasmania ]]
Dyfeisiwyd y locomotif Beyer Garratt gan Herbert William Garratt, peiriannydd i lywodraeth De Cymru Newydd ym 1907, ac aeth o i Gwmni Beyer Peacock efo'r syniad. Oherwydd ei waith tramor, ac ei farwolaeth ym 1913, gwnaethpwyd mwyafrif y gwaith datblygu gan gwmni Beyer Peacock.
Fel locomotifau cymalog eraill, mae'r Beyer Garratt yn caniatáu lledu pwysau'r locomotif dros llawer o olwynion. Maen nhw wedi bod yn ddefnyddiol ar reilffyrdd ysgafn. Roedd gan y locomifau'r gallu o gario llawer o ddŵr, sydd yn ddefnyddiol yn ardaloedd poeth a sych, megis rhannau Affrica. Cariwyd y boeler rhwng 2 uned pŵer. Yn annhebyg i gynlluniau cymalog eraill, megis y Locomotif Fairlie a Locomotif Mallet, deodd yno ddim olwynion i gyfyngu maint y boeler a blwch tân, felly roedd hi'n bosibl creu locomotif pŵerus iawn
Cafodd locomotifau dosbarth 59 y Rheilffyrdd Dwyrain Affrica boeler efo tryfesur 7 troedfedd a hanner, yn llawer mwy 'na locomotifau ar reilffyrdd lled safonol yng ngwledydd Prydain. Weithiau cynhaliwyd tân efo peirianwaith mecanyddol neu defnyddiwyd olew. Defnyddiwyd dau neu dro dyn tân ar locomotif dosbarth P y Rheilffordd Bengal-Nagpur. Ar Reilffordd Benguela, llosgwyd coed, ac roedd angen 4 dyn tân.
Hanes cynnar
Archebwyd y 2 Beyer Garratt cyntaf ym 1909 gan lywodraeth Tasmania ar gyfer ei rheilffyrd maint 2 droedfedd. Daeth un ohonynt yn ôl i Ffowndri Gorton ar ôl yr Ail Rhyfel Byd a gwerthwyd yr injan i Reilffordd Ffestiniog ar ôl i'r ffowndri wedi cau.
Adeiladwyd yr un nesaf ar gyfer Rheilffordd Darjeeling Himalaya a gweithiodd yno hyd at 1953. Erbyn 1914 prynasid locomotifau gan [[Gorllewin Awstralia a rheilffyrdd Mogyana a San Paolo yn Brasil.
Newidodd gwaith y ffowndri i gynhyrchiant arfau yn ystod Y Rhyfel Byd Cyntaf.
Locomotifau nodedig
Y locomotif stêm mwyaf yn Ewrop erioedd oedd Beyer Garratt 4-8-2 +2-8-4 adeiladwyd i Rheilffordd Rwsia ym 1932, yn pwyso 262.5 o dunelli.
Adeiladwyd Dosbarth GL ar gyfer Rheilffordd De Affrica lled 3 troedfedd a hanner, yr un mwyaf pwerus yn y byd ar gledrau cul.
Y locomotif mwyaf pwerus yng ngwledydd Prydain oedd y Beyer Garratt 2-8-0 + 0-8-2 adeiladwyd ar gyfer Rheilffordd Llundain a Gogledd Ddwyrain. Adeiladwyd 33 o locomotifau 2-6-0 + 0-6-2 ar gyfer Rheilffordd Llundain, Canolbarth ac yr Alban.
Adeiladwyd y Garratts olaf erioed ar gyfer Cwmni Tsumeb ym 1958, ond ar ôl i'r gwmni newid lled ei draciau, aeth y locomotifau i Reilffyrdd De Affrica ar gyfer eu draciau lled 2 droedfedd ..
Bryngaer Llanymynech
Mae Bryngaer Llanymynech a'i arwynebedd o 57 hectar yn un o fryngaerau mwyaf gwledydd Prydain ac yn dyddio'n ôl i Oes yr Haearn neu o bosibl i gyfnod cynharach Oes yr Efydd. Mae wedi'i leoli ar gopa Bryn Llanymynech ar Glawdd Offa ger bentref Llanymynech, cymuned Carreghwfa, Powys; 6 milltir i'r de-orllewin o Groesoswallt. Mae'n debygol mai dyma fryngaer mwyaf Cymru.
Disgrifiad
Mae cloddio archaeolegol yn 2002 gan Owen yn dangos fod yr anheddau y tu mewn i'r gaer yn dyddio'n ôl i'r 4g C.C.
Cefndir
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: MG030. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha.
Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonyn nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.
Toano, Virginia
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Virginia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Toano, gan gynnwys:
Désengagement
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Amos Gitai yw Désengagement a gyhoeddwyd yn 2007. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Désengagement ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal, Ffrainc, yr Almaen ac Israel. Lleolwyd y stori yn Avignon a chafodd ei ffilmio yn yr Almaen a Cwlen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg, Saesneg a Hebraeg a hynny gan Amos Gitai. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jeanne Moreau, Juliette Binoche, Hiam Abbass, Amos Gitai, Dana Ivgy, Barbara Hendricks, Israel Katorza, Verena Mundhenke, Yussuf Abu-Warda, Uri Klauzner a Liron Levo. Mae'r ffilm Désengagement (ffilm o 2007) yn 115 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. Christian Berger oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Isabelle Ingold sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cigydd helmog cribwyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cigydd helmog cribwyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cigyddion helmog cribwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Prionops plumata; yr enw Saesneg arno yw Long-crested helmet shrike. Mae'n perthyn i deulu'r Cigyddion (Lladin: Laniidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Désengagement
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Amos Gitai ar 11 Hydref 1950 yn Haifa. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1973 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Califfornia, Berkeley.
Cigydd helmog cribwyn
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. plumata, sef enw'r rhywogaeth.
Linlithgow a Dwyrain Falkirk (etholaeth seneddol y DU)
Mae Linlithgow a Dwyrain Falkirk yn etholaeth Sirol yn yr Alban ar gyfer Tŷ'r Cyffredin, y DU, sy'n ethol un Aelod Seneddol (AS) drwy'r system etholiadol 'y cyntaf i'r felin'. Yn 2005 yr etholwyd yr aelod cyntaf i gynrychioli'r etholaeth hon. Mae rhan o'r etholaeth o fewn Falkirk a Gorllewin Lothian.
Cynrychiolir yr etholaeth, ers Etholiad Cyffredinol, Mai 2015 gan Martyn Day, Plaid Genedlaethol yr Alban (yr SNP). Yn yr etholiad hon cipiodd yr SNP 56 o seddi yn yr Alban. Llwyddodd i ddal ei afael ar y sedd yn etholiadau 2017 a 2019.
O fewn yr etholaeth hon mae'r trefi a'r cymunedau canlynol: Armadale, Avonbridge, Bathgate, Blackness, Blackridge, Boghall, Bo'ness, Brightons, Grangemouth, Greenrigg, Linlithgow, Philpstoun, Reddingmuirhead, Rumford, Slamannan, Torphichen, Westfield, Whitburn a Whitecross.
Ninefeh
Prifddinas Ymerodraeth Newydd Assyria hynafol a leolir mewn Mosul, Irac heddiw ar lan afon Tigris ym Mesopotamia oedd Ninefeh neu Ninefe (Acadeg: Ninua, Hebraeg: נינוה Nīnewē). Roedd Ninefeh yn ddinas fwyaf y byd am 50 blwyddyn tan 612 CC.
Boylestone
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 318.
Sutra
Sutra (ynganiad: 'sŵtra') yw'r term Sansgrit am wireb neu ddywediad athronyddol sydd wedi cael ei drosglwyddo ar lafar neu mewn llyfr. Ystyr y gair sutra yw 'llinyn' ac mae'n dal perthynas ieithyddol a'r gair Lladin suere ('gwnïo').
Yn Hindŵaeth mae sutrau yn cael eu priodoli i athrawon mawr y gorffennol fel Shankara neu rai o ddoethion traddodiad y Veda. Mae'r gair yn medru golygu casgliad o ddywediadau athronyddol yn ogystal.
Ym Mwdhaeth mae sutra yn enw ar sawl cyfres o ddywediadau gan y Bwdha neu ei ddisgyblion.
Linz
bawd|250px|Castell Linz a'r Salzamt
Boylestonfield
Pentref yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Boylestonfield. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dyffrynnoedd Swydd Derby.
Gwiler-Leon
Mae Gwiler-Leon (Ffrangeg: Guilers) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code 29069
Gweler hefyd
Cymunedau Penn-ar-Bed
Linz
Bu nifer o enwogion yn byw yma ac yn eu plith y gwyddonydd Johannes Kepler a'r cyfansoddwr Anton Bruckner. Enwyd y brifysgol ar ôl Kepler a'r conservatorium ar ôl Bruckner. Yr enwocaf o gyn-drigolion Linz, fodd bynnag, yw Adolf Hitler, a dreuliodd y rhan fwyaf o'i ieuenctid yma, er iddo gael ei eni yn Braunau am Inn. Yn Linz y cyhoeddodd Hitler uniad gwleidyddol Awstria a'r Almaen, yr hyn a elwid yn Anschluss, yn 1938. Roedd ganddo gynlluniau mawr ar gyfer ail-adeiladu'r ddinas, ond dim ond pont y Niebelung dros yr afon a godwyd yn y diwedd.
Dandin
Llenor a gramadegydd barddoniaeth yn yr iaith Sansgrit o India oedd Dandin (fl. tua 600). Credir ei fod yn frodor o Dde India ond ar wahân i hynny ni wyddys dim amdano.
Gorsaf reilffordd Llanelli
Mae gorsaf reilffordd Llanelli yn gwasanaethu tref Llanelli yn Sir Gaerfyrddin, Cymru. Mae wedi ei lleoli rhyw filltir o ganol y dref, ar Reilffordd Gorllewin Cymru a Rheilffordd Calon Cymru. Mae'r orsaf, a mwyafrif y trenau sydd yn galw yno yn cael eu rhedeg gan Trafnidiaeth Cymru.
Hanes
Wrth yr orsaf y bu terfysg Llanelli ar 19 Awst 1911
Dandin
Mae ei ail lyfr yn gadya (rhamant) dan y teitl Dasa-kumara-charita ('Anturiaethau'r Deg Tywysog'). Ystyrir hyn yn gampwaith am ei ddefnydd o'r iaith Sansgrit i greu rhyddiaith goeth, osgeiddig. Ond bernir y llyfr gan rai am ei gynnwys. Mae'n fath o nofel hir estynedig gyda nifer o is-benodau sy'n cynnwys nifer o chwedlau llên gwerin a straeon am hud a lledrith ac anturiaethau rhyfeddol. Mae'n dilyn anturiaethau deg tywysog Indiaidd ac mae'n ddrych i gymdeithas y llys yn yr hen India. Ceir nifer o ddarluniau o anturiaethau carwriaethol sy'n gadael dim byd i'r dychymyg gyda disgrifiadau manwl o garu yn ei holl amrywiaeth. I gyfleu hyn mae'r awdur yn defnyddio llu o fwyseiriau rhywiol ac iaith liwgar ac awgrymiadol. Nid yw hynny'n beth mor anghyffredin â hynny yn llenyddiaeth India, ond yr hyn sydd wedi ennyn beirniadaeth yw'r diffyg llwyr o unrhyw synnwyr moesol yn y gwaith.
Bwrdeistref Reading
Awdurdod unedol yn sir seremonïol Berkshire, De-ddwyrain Lloegr, yw Bwrdeistref Reading.
Mae gan yr ardal arwynebedd o 40.4 km², gyda 163,203 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio ar Orllewin Berkshire i'r gorllewin, Bwrdeistref Wokingham i'r dwyrain, a Swydd Rydychen i'r gogledd.
bawd|dim|Bwrdeistref Reading yn Berkshire
Ffurfiwyd y fwrdeistref ar 1 Ebrill 1974 fel ardal an-fetropolitan o dan reolaeth yr hen sir an-fetropolitan Berkshire. Pan ddiddymwyd y cyngor sir ar 1 Ebrill 1998, daeth y fwrdeistref yn awdurdod unedol.
Mae'r fwrdeistref wedi'i chanoli ar dref Reading. Fodd bynnag, mae maestrefi y dref yn ymestyn i awdurdodau cyfagos Gorllewin Berkshire a Bwrdeistref Wokingham.
Hayneville, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Cyrn-y-Brain
Mae Cyrn-y-Brain yn gopa mynydd a geir ar Foel y Gamelin, sy'n rhan o fynyddoedd y Berwyn ger Llangollen, Sir Ddinbych;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 403 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn a Dewey. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 565 metr (1854 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.
Gwybedog-delor wynebddu
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog-delor wynebddu (enw lluosog: gwybedog-delorion wynebddu sy'n enw gwrywaidd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Abroscopus schisticeps; yr enw Saesneg arno yw Black-faced flycatcher warbler. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Mae'r gwybedog-delor wynebddu, a dalfyrir yn aml yn A. schisticeps, neu'r enw rhywogaeth, i'w ganfod yn Asia.
Teulu
Mae'r gwybedog-delor wynebddu yn perthyn i deulu Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Croesgad (gwahaniaethu)
Roedd y Croesgadau yn gyfres o gyrchoedd milwrol yn ystod yr Oesoedd Canol (11eg ganrif - 13eg ganrif) gan wledydd Cristnogol gorllewin Ewrop, fel rheol, yn erbyn tiriogaethau Mwslemaidd y Dwyrain Canol.
Yn ogystal gall y gair Croesgad gyfeirio at:
Cigydd helmog hirgrib
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cigydd helmog hirgrib (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cigyddion helmog hirgrib) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Prionops poliocephala; yr enw Saesneg arno yw Grey-crested helmet shrike. Mae'n perthyn i deulu'r Cigyddion (Lladin: Laniidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. poliocephala, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r cigydd helmog hirgrib yn perthyn i deulu'r Cigyddion (Lladin: Laniidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
The Gracie Allen Murder Case
Ffilm am ddirgelwch gan y cyfarwyddwr Alfred Edward Green yw The Gracie Allen Murder Case a gyhoeddwyd yn 1939. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Nat Perrin a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Gerard Carbonara.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Gracie Allen. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1939. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gone with the Wind sef ffilm Americanaidd am drais, dial a rhamant gan Victor Fleming, George Cukor a Sam Wood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Charles Lang oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Paul Weatherwax sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Sifalri
Roedd ymddygiad sifalriaidd yn dibynnu ar cysyniadau cymhleth o urddas a chwrteisi. Roedd ei wreiddiau'n hen ond cafodd hwb sylweddol yn ystod yr 12g gan y Croesgadau a datblygiad delfrydau serch llys (amour courtois) a llên y Rhamantau Arthuraidd.
The Gracie Allen Murder Case
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Sifalri
Gellid dadlau fod y cysyniad o Sifalri wedi cyrraedd ei uchafbwynt yn Ffrainc (yn arbennig ym Mhrofens a'r de) ac yn y Lefant yn y cyfnod rhwng y Groesgad Gyntaf a'r croesgadau dinistriol diweddarach. Mae croniclau'r cyfnod (e.e. Joinville a Froissart) yn llawn o ddisgrifiadau o anturiaethau a digwyddiadau sifalraidd. Am gyfnod byr rhannai'r Croesgadwyr a'u gwrthwynebwyr Mwslemaidd yr un delfryd arwrol seiliedig ar gymysgedd o ryfela cadarn proffesiynol a pharch ac edmygedd - cyfeillgarwch a chariad hyd yn oed - rhwng arweinyddion y ddwy blaid. Edmygid Saladin yn fawr gan y mwyafrif o dywysogion a chomtau'r Croesgadwyr, er enghraifft, ac roedd gwleddau a thwrnameintau'n rhan o fywyd yr uchelwyr ar y ddwy ochr, yn aml yn eu cwmni ei gilydd.
The Gracie Allen Murder Case
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alfred Edward Green nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sifalri
Dirywiodd sifalri fel delfryd yn yr Oesoedd Canol diweddar ond arosodd yr arfer o gynnal twrnameintiau "sifalrig" rhwysgfawr hyd yr 16g.
Delfrydid delfryd Sifalri yn ei dro gan llenorion a hanesyddion Rhamantaidd y 19g.
Gwiler-Kerne
Mae Gwiler-Kerne (Ffrangeg: Guiler-sur-Goyen) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code 29070
Gweler hefyd
Cymunedau Penn-ar-Bed
Gorsaf reilffordd Blaenau Ffestiniog
Mae Gorsaf reilffordd Blaenau Ffestiniog yn orsaf reilffordd sydd yn gwasanaethu tref fechan cloddio llechi Blaenau Ffestiniog ger Parc Cenedlaethol Eryri yng Ngwynedd, Cymru. Mae'r orsaf yn derfyn i Reilffordd Dyffryn Conwy gyda gwasanaethau teithwyr yn cael eu darparu gan Trafnidiaeth Cymru.
Ceir un o ddwy brif orsaf Rheilffordd Ffestiniog yno hefyd.
A Camp
Grŵp roc amgen yw A Camp. Sefydlwyd y band yn Sweden yn 2001. Mae A Camp wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Universal Music Group.
Dolen allanol
Gwefan swyddogol
Caradog Prichard
Newyddiadurwr, nofelydd a bardd oedd Caradog Prichard (3 Tachwedd 1904 – 25 Chwefror 1980). Cafodd ei eni a'i fagu yn Llwyn Onn, Allt Pen-y-bryn, ym Methesda, ond treuliodd hanner ei oes yn Llundain.
Cefndir
Roedd Chwarel y Penrhyn ym Methesda yn un o chwareli llechi mwyaf y byd, a dyna lle yr oedd tad Caradog yn gweithio. Bu streic fawr yn 1900 ac ymunodd ei dad John Prichard â'r streic gyda rhyw 2800 eraill, ond mae'n debyg iddo fynd yn ôl i weithio cyn i'r streic ddod i ben. Ar 4 Ebrill 1905 cafodd John Prichard ei ladd mewn damwain yn y chwarel. Roedd cysgod tlodi, Streic Fawr Chwarel y Penrhyn a Diwygiad 1904 yn drwm ar fagwraeth Caradog.
Roedd ei fam yn dioddef o iselysbryd difrifol ac yn 1923 dygwyd hi i ysbyty meddwl Dinbych lle y bu weddill ei bywyd. Roedd tlodi, gwallgofrwydd ac hunanladdiad yn themau cyson trwy waith Caradog Pritchard.
Gyrfa
Bwrodd ei brentisiaeth fel newyddiadurwr ar yr Herald Cymraeg yng Nghaernarfon a'r Faner ac wedyn bu'n gweithio i'r Western Mail yng Nghaerdydd am gyfnod.
Yn 1934 daeth yn is-olygydd y News Chronicle yn Llundain. Aeth i weithio i'r Daily Telegraph yn 1947, a dyna lle bu tan ei ymddeoliad yn 1972. Ymdaflodd ef a'i wraig Mati i fywyd Cymraeg traddodiadol Cymry Llundain - cyngherddau, y capel a'r eglwys ac wrth gwrs ddathliadau Dydd Gŵyl Dewi.
Gwaith llenyddol
bawd|Ffaith a Dychymyg yng Ngwaith Caradog Prichard gan Menna Baines Ei waith mawr yw'r nofel Un Nos Ola Leuad a gyhoeddwyd yn 1961 ac a wnaethpwyd yn ffilm yn ddiweddarach. Enillodd y goron dair gwaith yn olynol: yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caergybi 1927, Eisteddfod Genedlaethol Cymru Treorci 1928 ac Eisteddfod Genedlaethol Cymru Lerpwl 1929. Dyfarwnwyd ei gerdd Terfysgoedd Daear, oedd yn ymdrin a hunanladdiad, yn orau yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dinbych 1939, ond ataliwyd y Goron ar y sail ei bod yn annhestunol. Enillodd y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanelli 1962. Cyhoeddodd hunangofiant Afal Drwg Adda yn 1973.
Esther am Byth
Ffilm ddrama a gynhyrchwyd gan gwmni annibynnol gan y cyfarwyddwr Amos Gitai yw Esther am Byth a gyhoeddwyd yn 1986. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Esther ac fe'i cynhyrchwyd yn Israel. Lleolwyd y stori yn Iran. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hebraeg a hynny gan Amos Gitai.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1986. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Aliens sef ffilm wyddonias llawn arswyd a chyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,100 o ffilmiau Hebraeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Amos Gitai ar 11 Hydref 1950 yn Haifa. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1973 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Califfornia, Berkeley.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amos Gitai nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dawnswyr Delyn
bawd|Dawnswyr Delyn yng Ngerddi Erddig, Wrecsam. Ffurfiwyd Dawnswyr Delyn yn yr Wyddgrug ym 1986. Ers hynny, maen nhw wedi dawnsio yn Nantes, Galway, Amsterdam, Briec, yr NEC ac Arena Ryngwladol Birmingham. Cynhelir twmpathau'n achlysurol yn Neuadd Eglwys y Santes Fair yn y dref, lle mae'r dawnswyr yn ymarfer pob nos Lun. Maen nhw'n cystadlu yn yr Eisteddfod Genedlaethol ac wedi ymddangos ar S4C o dro i dro. Mae'r dawnswyr hefyd yn cefnogi digwyddiadau lleol, megis Gŵyl Tegeingl, Gŵyl Cadi Ha ac orymdaith flynyddol y Fari Lwyd o gwmpas y fro.
Brackenfield
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Brackenfield. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gogledd-ddwyrain Swydd Derby.
Livingston (etholaeth seneddol y DU)
Mae Livingston yn etholaeth Sirol yn yr Alban ar gyfer Tŷ'r Cyffredin, y DU, sy'n ethol un Aelod Seneddol (AS) drwy'r system etholiadol 'y cyntaf i'r felin'. Yn 1983 yr etholwyd yr aelod cyntaf i gynrychioli'r etholaeth hon, ond rhaid cofio fod y ffiniau wedi newid rhyw ychydig ers hynny. Mae rhan o'r etholaeth o fewn y siroedd Falkirk a Gorllewin Lothian.
Aelodau Seneddol
Cynrychiolwyd yr etholaeth hon rhwng 1983 a 6 Awst 2005 gan Robin Cook (Llafur; wedi ei farwolaeth sydyn, cynhaliwyd is-etholiad ac etholwyd Jim Devine - a gafodd ei ddiarddel gan y Blaid Lafur oherwydd cyhuddiadau'n ymwneud â gor-hawlio costau.
Cynrychiolir yr etholaeth, ers Etholiad Cyffredinol, Mai 2015 gan Hannah Bardell, Plaid Genedlaethol yr Alban (yr SNP). Yn yr etholiad hon cipiodd yr SNP 56 o seddi yn yr Alban. Yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2017, daliodd ei gafael yn y sedd gyda 3,878 o fwyafrif. Gwnaeth yr un peth yn 2019 gyda 13,435 o fwyafrif.
Tafodieithoedd y Gymraeg
Ceir sawl tafodiaith yn y Gymraeg.
Mae'n arfer gan rai i ddosbarthu tafodieithoedd y Gymraeg fel a ganlyn:
Ym Mhatagonia ceir:
Bradbourne
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Bradbourne. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dyffrynnoedd Swydd Derby.
Tafodieithoedd y Gymraeg
Yn ogystal gellid cynnwys yr iaith lafar ddirywiedig a elwir yn,
Gorsaf reilffordd Dolwyddelan
Mae Gorsaf reilffordd Dolwyddelan yn orsaf reilffordd sydd yn gwasanaethu pentref a chymuned Ddolwyddelan yn Nyffryn Lledr yng Nghonwy, Cymru. Mae'r orsaf ar Reilffordd Dyffryn Conwy gyda gwasanaethau teithwyr yn cael eu darparu gan Trafnidiaeth Cymru.
Free Zone
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Amos Gitai yw Free Zone a gyhoeddwyd yn 2005. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen, Ffrainc ac Israel. Lleolwyd y stori yn Israel a Gwlad Iorddonen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a Hebraeg a hynny gan Amos Gitai. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Natalie Portman, Hiam Abbass, Carmen Maura, Makram Khoury, Hana Laszlo, Tinkerbell, Aki Avni, Shredy Jabarin, Uri Klauzner a Liron Levo. Mae'r ffilm Free Zone yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2005. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd V for Vendetta sef ffilm wyddonias, ddystopaidd llawn cyffro gan James McTeigue. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Laurent Brunet oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Yann Dedet sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Amos Gitai ar 11 Hydref 1950 yn Haifa. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1973 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Califfornia, Berkeley.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amos Gitai nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Yuri Nikulin
Clown ac actor comig Rwsiaidd oedd Yuri Nikulin (18 Rhagfyr 1921 – 21 Awst 1997). Roedd yn aelod o Syrcas Moscfa, ac yn gyfarwyddwr y syrcas honno o 1984 hyd ei farwolaeth.
Bu farw yn 75 oed o fethiant y galon.
Midlothian (etholaeth seneddol y DU)
Mae Midlothian yn etholaeth Sirol yn yr Alban ar gyfer Tŷ'r Cyffredin, y DU, sy'n ethol un Aelod Seneddol (AS) drwy'r system etholiadol 'y cyntaf i'r felin'. Yn 1955 yr etholwyd yr aelod cyntaf i gynrychioli'r etholaeth hon, ond rhaid cofio fod y ffiniau wedi newid rhyw ychydig ers hynny. Mae'r etholaeth o fewn swydd Midlothian.
Cynrychiolir yr etholaeth, ers Etholiad Cyffredinol, Mai 2015 gan Owen Thompson, Plaid Genedlaethol yr Alban (yr SNP) pan gipiodd y sedd oddi wrth y Blaid Lafur, gyda 9,859 o fwyafrif (gogwydd: +23.4 o Lafur i'r SNP). Yn yr etholiad hon cipiodd yr SNP 56 o seddi yn yr Alban. Yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2017, collodd Owen Thompson ei sedd i Danielle Rowley (Llafur) gyda dim ond mwyafrif o 885. Ail-gipiwyd y sedd gan Thompson ar ran yr SNP yn 2019.
Lou Reed
Canwr, gitarydd a chyfansoddwr caneuon roc Americanaidd oedd Lewis Allan "Lou" Reed (2 Mawrth 1942 – 27 Hydref 2013).
Ganwyd yn Brooklyn, Dinas Efrog Newydd, i deulu Iddewig ym 1942 a mynychodd Prifysgol Syracuse. Yn Ninas Efrog Newydd bu'n cwrdd â'r Cymro John Cale a sefydlodd y ddau y band roc The Velvet Underground ym 1965 gyda'r gitarydd Sterling Morrison a'r drymwraig Maureen Tucker, a bu'r arlunydd Andy Warhol yn rheolwr a chynhyrchydd. Erbyn i Reed adael y band ym 1970, rhyddhaodd The Velvet Underground pedwar albwm oedd yn arloesol yng nghelfyddyd avant-garde a cherddoriaeth arbrofol. Nid oedd y band yn hynod o lwyddiannus ar y pryd, ond ers hynny mae dylanwad The Velvet Underground ar gerddoriaeth roc yn amlwg.
Ym 1972 symudodd Reed i Loegr a rhyddhaodd ei ddau albwm unigol cyntaf, Lou Reed a Transformer. Cyd-gynhyrchwyd Transformer gan David Bowie ac mae'n cynnwys rhai o'i ganeuon mwyaf poblogaidd, Vicious, Perfect Day, Walk on the Wilde Side, a Satellite of Love. Dan ddylanwad Bowie mabwysiadodd Reed delwedd a sain roc glam sy'n amlwg yn y llun eiconig ohono ar glawr Transformer. Roedd ei waith hefyd yn ddylanwadol ar bync-roc yn y cyfnod hwn. Bu perthynas Reed ag alcohol a chyffuriau yn effeithio ar ei yrfa, ac roedd yr ymateb beirniadol a phoblogaidd i'w albymau trwy'r 1970au yn gymysg. Ei weithiau mwyaf ddrwg-enwog yw Berlin (1973), cylch o ganeuon epig am berthynas sadomasochistaidd, a Metal Machine Music (1975), albwm dwbl o sŵn adlif gitâr yn unig.
Arbrofodd ymhellach gyda Street Hassle (1978) a The Bells (1979), a dychwelodd at roc crai'r gitâr ar The Blue Mask (1982). Wedi i Reed rhoi'r gorau i'w ddibyniaeth ar alcohol a chyffuriau, derbynodd clod am gyfres o albymau: New York (1989); Songs for Drella (1990), cydweithrediad â John Cale er cof am Warhol; a Magic and Loss (1992) a ddangosodd medr Reed gyda'r gân roc a rôl dau-gord. Yn y 1990au adunodd â The Velvet Underground nifer o weithiau, er bu peth anghytundeb rhyngddo a Cale. Rhyddhaodd Reed rhagor o albymau gan arbrofi â cherddoriaeth amgylchol a llefaru, er enghraifft ar The Raven (2003) sy'n seiliedig ar weithiau Edgar Allan Poe. Yn 2011 cyd-weithiodd â'r band metel trwm Metallica i greu'r albwm Lulu.
Priododd Bettye Kronstadt ym 1973, y ddylunwraig Sylvia Morales ym 1980, a'r gerddores Laurie Anderson yn 2008. Cafodd trawsblaniad afu ym Mai 2013, ac yn Hydref y flwyddyn honno bu farw yn 71 oed o glefyd yr afu.
Arrane Ashoonagh Vannin
Arrane Ashoonagh Vannin ("cân genedlaethol Fanaw") neu O, wlad ein Geni! yw anthem genedlaethol Ynys Manaw. Ysgrifennwyd y gân yn Saesneg gan William Henry Gill (1839-1923). Mae'r fersiwn Manaweg gan John J. Kneen (1873-1939).
Bradley, Swydd Derby
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Bradley. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dyffrynnoedd Swydd Derby.
Tiriogaeth (israniad gwladol)
Ardal ddaearyddol heb sofraniaeth yw tiriogaeth. Mae'r lefel o ymreolaeth sydd gan diriogaethau yn amrywio. Er enghraift, mae tiriogaeth ddibynnol o dan awdurdod llwyr gan lywodraeth wladwriaethol. Mewn rhai gwledydd, megis Canada ac Awstralia, mae tiriogaethau yn debyg i daleithiau.
Gorsaf Reilffordd Llangower
bawd|chwith|230px|Gorsaf Reilffordd Llangower Gorsaf reilffordd cledrau cul ar Reilfford Llyn Tegid yw Gorsaf Reilffordd Llangower, ac yn fynedfa i lan Llyn Tegid. Mae maes parcio a thoiledi'r Parc Cenedlaethol Eryri yn gyfagos.
Roedd yn orsaf trên yma a goroesodd at ddiwedd y gwasanaeth rhwng Rhiwabon ac Abermaw ar 15 Ionawr 1965. Agorwyd gorsaf newydd ar 15 Medi 1972, pan gyrhaeddodd y lein newydd o Lanuwchllyn. Roedd Llangower yn nherminws gogleddol y lein hyd at Sulgwyn 1975, pan estynnwyd y rheilffordd i Pan y yr Hen Felin.
Trafton, Washington
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Trafton, gan gynnwys:
Gorsaf Reilffordd Llangower
Ehangwyd Llangower ym 1979 i ganiatáu i'r trenau pasio eu gilydd, ac adeiladwyd platfform newydd – o'r enw 'Llangower East' - yn defnyddio darnau platfform o Orsaf Reilffordd Penmaenpool ar y rheilffordd rhwng Dolgellau a Morfa Mawddach. Daeth yr orsaf gynt yn 'Llangower West'.
Yn 2000/2001, gorlifodd y llyn, yn achosi difrod i Langower East. Penderfynwyd felly i ailadeiladu Llangower West, ac yn cael gwared o Langower East, sydd wedi cael ei effeithio gan lifogydd o'r blaen.
Rhwng yr hydref 2001 a gwanwyn 2002, adeiladwyd platfform newydd i gymryd lle y ddwy orsaf.
Andy Schleck
Seiclwr proffesiynol Luxembourgaidd yw Andy Schleck (ganwyd 10 Mehefin 1985). Mae wedi reidio dros Team Saxo Bank ers 2005, ac yn cystadlu yn nghyfres yr UCI ProTour. Mae'n frawd iau i Fränk Schleck, sydd hefyd ar Team Saxo Bank. Cystadlodd eu tad, Johnny Schleck, yn y Tour de France a'r Vuelta a España rhwng 1965 ac 1974.
Offeiriad
bawd|Beddfaen garreg offeiriad yn [[Eglwys Sant Cadfan, Tywyn]] Un ag awdurdod i gyflawni defodau cysegredig yw offeiriad. Gelwir merch sy'n cyflawni swydd offeiriad yn offeiriades.
Andy Schleck
Bywgraffiad
Ganwyd Schleck yn ninas Luxembourg, yn fab i Gaby a Johnny Schleck, cyn-seiclwr proffesiynol a oedd wedi cynrychioli timau megis Pelforth a Bic. Roedd tad Johnny, Gustav Schleck, hefyd wedi cystadlu mewn rasys seiclo yn ystod yr 1930au.
Offeiriad
Mae'n debyg fod offeiriaid o ryw fath wedi bod ers dyddiau cynharaf crefydd, ond nid ydynt i'w cael ymhob crefydd heddiw. Ni cheir offeiriaid mewn Islam er enghraifft.
Amnest Rhyngwladol
bawd|130px|Arwyddlun Amnest Rhyngwladol Carfan bwyso annibynnol byd-eang yw Amnest Rhyngwladol (a elwir yn gyffredin yn Amnest) sydd yn ymgyrchu dros ryddhad pob carcharor cydwybod (sef pobl a garcharir neu gam-drinir oherwydd eu credoau gwleidyddol neu grefyddol: gweler hefyd carcharor gwleidyddol). Sefydlodd y cyfreithiwr Prydeinig Peter Benenson y mudiad yn 1961, gyda'i bencadlys yn Llundain. Seilir Amnest Rhyngwladol ar rwydwaith o grwpiau lleol gwirfoddol ac aelodau unigol ar draws y byd, sydd yn mabwysiadu carcharorion cydwybod ac yn dilyn'u hachosion gyda'r llywodraethau perthnasol neu drwy gyrff rhyngwladol. Mae dulliau'r mudiad o ymchwilio ac ymgyrchu yn cynnwys monitro, cyhoeddusrwyd trwy'r cyfryngau torfol, a gohebiaeth gydag unigolion.
Mae gan Amnest Rhyngwladol tua 1 miliwn o aelodau byd-eang, gyda 5,300 o grwpiau gwirfoddol ac adrannau a drefnir yn ôl gwlad mewn 56 o wledydd, a chefnogwyr mewn 162 o wledydd. Caiff ei gyllido gan roddion gwirfoddol. Derbynnodd Gwobr Heddwch Nobel yn 1977 am "ei ymdrechion ar ran amddiffyn urddas dynol yn erbyn trais a darostyngiad".
Enillodd Wobr Erasmus ym 1976.
Offeiriad
Ceir nifer o gyfeiriadau at offeiriaid ac offeiriadesau yng nghrefyddau amldduwiaeth yr Henfyd, yng ngwaith awduron clasurol ac yn y Beibl a ffynonellau eraill. Roedd gan y Celtiaid eu hoffeiriaid, er enghraifft, a oedd efallai'n gysylltiedig â swydd y bardd i ryw raddau.
Andy Schleck
Gyrfa amatur
Ymunodd Schleck glwb seiclo VC Roubaix yn 2004, gan ddal sylw Cyrille Guimard, cyfarwyddwr chwaraeon a ddaeth yn adnabyddus fel directeur sportif sawl enillydd y Tour de France, gan gynnwys Bernard Hinault, Laurent Fignon, Lucien Van Impe a Greg LeMond. Disgrifiodd Guimard Schleck fel un o'r reidwyr mwyaf dawnus oedd wedi ei weld a cymharodd ef gyda Laurent Fignon.
Offeiriad
Mewn Cristnogaeth mae offeiriad yn un a ordeiniwyd yn yr eglwysi esgobol (e.e. yr Eglwys Gatholig a'r Eglwys yng Nghymru) i weinyddu mewn addoliad cyhoeddus ac i bregethu. Mae'n is na'r esgobion ond yn uwch na'r diaconiaid. Credir na fu offeiriaid fel y cyfryw yn yr Eglwys Fore. Mae rhai enwadau Cristnogol yn gwrthod swydd yr offeiriad; gweinidog sy'n arwain gwasanaethau'r rhan fwyaf o'r eglwysi Anghydffurfiol neu Ymneilltuol, er enghraifft. Tan yn ddiweddar iawn ni chafwyd offeiriadesau yn yr eglwysi Gristnogol.
Andy Schleck
Gyrfa amatur
Enillodd Schleck ras gymalau Flèche du Sud yn 2004, pan oedd ond yn 18 oed ac dal yn reidiwr amatur. Roedd tîm cenedlaethol Denmarc hefyd yn cystadlu yn y ras honno, a lledaenodd y newyddion am ei gampau i reolwr Danaidd Team CSC, Bjarne Riis. Holodd Riis frawd Andy, Fränk, a oedd eisoes ar dîm CSC, ynglŷn a'i frawd ac yn fuan wedyn, ar 1 Medi 2004 dechreuodd Andy reidio fel stagiaire (reidiwr dan hyfforddiant) dros Team CSC. Sicrhaodd gytundeb proffesiynol gyda'r tîm gan gystadlu yn ei ras ProTour cyntaf, y Volta a Catalunya, pan oedd yn 19 oed yn 2005.
Offeiriad
Ceir offeiriaid mewn Hindŵaeth, Siciaeth, Bwdhaeth, Taoaeth a Shinto yn ogystal, er nad ydynt yn cyflawni'r un swyddogaeth yn union ag offeiriaid Cristnogol.
Andy Schleck
Gyrfa broffesiynol
Enillodd Andy Bencampwriaeth Cenedlaethol Treial Amser, tra enillodd ei frawd Fränk y Bencampwriaeth Ras Ffordd. Cafodd Schleck ddamwain yn y GP Cholet yn 2006, a cymerodd saib o wyth wythnos cyn dychwelyd i rasio yn y Volta a Catalunya ym mis Mai. Ym mis Gorffennaf, cwpl o ddyddiau wedi i'w frawd ennill cymal Alpe d'Huez y Tour de France, enillodd Andy y prif gymal mynyddig yn y Sachsen Tour, yn ogystal a'r cymal terfynol, gan orffen yn 23ydd yn y dosbarthiad cyffredinol.
Gorsaf reilffordd y Fali
Mae gorsaf reilffordd y Fali (a elwir hefyd yn gorsaf reilffordd y Dyffryn) (Saesneg: Valley) yn gwasanaethu pentref Y Fali ger Ynys Cybi yn Ynys Môn, Cymru. Mae'r orsaf ar Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru gyda gwasanaethau teithwyr yn cael eu darparu gan Trafnidiaeth Cymru.Mae gorsaf reilffordd y Fali yn orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu pentref Valley yn Ynys Môn, Cymru. Dyma'r orsaf olaf cyn terfynfa orllewinol Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru yn Caergybi. Mae hefyd yn gwasanaethu canolfan yr RAF gerllaw a Maes Awyr Ynys Môn.
Andy Schleck
Gyrfa broffesiynol
Parhaodd llwyddiant Schleck yn 2008, pan enillodd dosbarthiad reidiwr ifanc y Tour De France, gan guro Roman Kreuziger, a helpu Team CSC i ennill y dosbarthiad tîm a chefnogi buddugoliaeth Carlos Sastre.
Enillodd ei fuddugoliaeth pwysicaf hyd yn hyn yn Ebrill 2009, gan ennill ras Liege-Bastogne-Liege mewn gwyntoedd cryf, ef oedd enillydd cyntaf y ras i ddod o Luxembourg ers Marcel Ernzer ym 1954. Cwpl o ddyddiau ynghynt roedd wedi dod yn ail yn ras glasurol La Flèche Wallonne.
Gorffennodd Andy yn ail yn Tour de France 2009, tu ôl i Alberto Contador ac o flaen Lance Armstrong. Daeth hefyd yn drydydd yng nghymal 17, enillwyd y cymal hwnnw gan ei frawd Fränk, gyda Alberto Contador yn ail. Cipiodd y fuddugoliaeth yn nosbarthiad reidiwr ifanc y Tour de France am yr ail flwyddyn yn olynol.
Inveraray
Tref yn awdurdod unedol Argyll a Bute, Yr Alban, yw Inveraray (Gaeleg yr Alban: Inbhir Aora). Sgoteg: Inverera).
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Inveraray boblogaeth o 600.
Clifford Williams
Actor a chyfarwyddwr theatr oedd Clifford Williams (30 Rhagfyr 1926 - 20 Awst 2005).
Cafodd ei eni yng Nghaerdydd.
Bid Wrth Eich Bodd
Comedi gan William Shakespeare (1599 neu 1600) yw Bid wrth eich bodd (Saesneg As You Like It). Ymddangosodd y cyfieithiad Cymraeg ohono gan J. T. Jones yn 1983.
Ffynonellau
''Romeo a Juliet. Bid wrth eich bodd''. Cyfieithiwyd gan J. T. Jones (Caernarfon: Gwasg Gwynedd, 1983).
Waverly, Alabama
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Waverly, gan gynnwys:
Doc Pomus
Canwr y felan a chyfansoddwr caneuon Americanaidd oedd Doc Pomus (Jerome Solon Felder; 27 Mehefin 1925 – 14 Mawrth 1991).
Gorsaf reilffordd Conwy
Mae Gorsaf reilffordd Conwy yn orsaf reilffordd sydd yn gwasanaethu tref arfordirol Conwy yn Sir Conwy, Cymru. Mae'r orsaf yn gorwedd ar Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru ac fe'i rheolir gan Trafnidiaeth Cymru.
Brihaspati
Athronydd a llenor yn yr iaith Sansgrit o India oedd Brihaspati (fl. rhywbryd rhwng 500 CC a'r canrifoedd cyntaf OC). Mae'n cael ei uniaethu weithiau â'r duw o'r un enw, athro i'r duwiau, a enwir yn y Rig Veda (gweler Brihaspati (duw)).