cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Addysg Gymraeg
Cefndir
180px|bawd|chwith|Map gan [[John Speed yn dangos lleoliad Ysgol Friars, Bangor (1610)]] Cyn adeg chwalu'r mynachlogydd gan Harri VIII o Loegr, yr oedd nifer fach o Gymry, plant y bonedd gan fwyaf, yn derbyn addysg Gymraeg a Lladin mewn mynachlogydd neu yn eu plasdai eu hunain gan diwtoriaid proffesiynol. Byddai beirdd yn bwrw eu prentisiaeth fel disgyblion barddol gyda beirdd eraill, a adnabyddid fel athrawon barddol, i ddysgu crefft barddoni a thraddodiadau a hanes Cymru; digwyddai hyn weithiau mewn ysgolion barddol neilltuol yn y cyfnodau cynnar, yn ôl pob tebyg. Llysoedd y tywysogion a noddai'r canolfannau dysg, yn fynachod ac yn feirdd. Ond rhwng Deddf Uno 1536 a chanol y 18g nid oedd cyfundrefn addysg yng Nghymru. Lladin a rhywfaint o Saesneg oedd cyfrwng addysg yr ychydig ysgolion gramadeg preifat a fodolai yng Nghymru yn y cyfnod modern cynnar. Un o'r cynharaf o'r ysgolion gramadeg hyn yng Nghymru oedd Ysgol Friars, Bangor, a sefydlwyd yn 1557. Cynnig addysg i'r bonheddwyr a chyflenwi swyddi'r gyfundrefn lywodraethol oedd pwrpas yr ysgolion. Anwybyddwyd astudiaeth llenyddiaeth gyfoethog y beirdd Cymraeg yn llwyr gan y gwaherddid y Gymraeg yn yr ysgolion gramadeg.
Ysgolion Sul
Trwy'r Ysgolion Sul y daeth gwerin Cymru i allu darllen ac ysgrifennu am y tro cyntaf. Dyngarwyr o Loegr a ariannent yr ymdrechion cyntaf i sefydlu Ysgolion Sul. Gwella safon foesol y werin oedd prif gymhelliad sefydlwyr yr Ysgolion Sul. Roedd yr Anghydffurfwyr wedi dechrau cynnig addysg i blant Cymru trwy ysgolion y Welsh Trust ar ddiwedd y 17g. Bwriad yr ymddiriedolaeth oedd dysgu Saesneg i blant Cymru i'w galluogi i ddarllen gweithiau defosiynol Saesneg, gan nad oedd llawer o lyfrau defosiynol Cymraeg wedi eu cyhoeddi'r adeg honno. Derbyniodd rhyw dair mil o ddisgyblion addysg yn yr ysgolion hyn.
Y Gymdeithas er Taenu Gwybodaeth Gristnogol
Rhwng 1700 a 1740, sefydlwyd 96 o ysgolion yng Nghymru gan yr SPCK (y Gymdeithas er Taenu Gwybodaeth Gristnogol), mudiad yn gysylltiedig ag Eglwys Loegr. Roedd rhai o'r ysgolion hyn, yn enwedig yn y gogledd, yn cael dysgu trwy gyfrwng y Gymraeg. Gallai'r ysgolion hyn fanteisio ar yr ychydig lyfrau crefyddol oedd wedi eu cyhoeddi yn Gymraeg (sefyllfa well na llawer i iaith, nad oedd yn iaith gwladwriaeth, lle na chyhoeddwyd dim o gwbl). Yn wir bu'r Welsh Trust ac SPCK yn hybu y wasg Gymraeg trwy gyhoeddi gweithiau crefyddol eu hunain. Yr un ddadl ag oedd wedi bod yn cynnau adeg cyfieithu'r Beibl a welir yma eto. Taenu'r ffydd Gristnogol Brotestannaidd oedd cymhelliad y gweithwyr hyn. Credai rhai mai cynnig addysg Saesneg a alluogai'r Cymry i fanteisio ar ddefnyddiai crefyddol Saesneg oedd rhaid. Credai eraill mai gwrthun oedd cyfyngu moddion gras i'r rhai hynny a ddeallent Saesneg yn unig ac mai addysg trwy gyfrwng y Gymraeg oedd yr unig ffordd ymarferol o addysgu'r werin uniaith Gymraeg. Credai eraill mai peryglus o beth oedd dysgu Saesneg i'r werin gan y byddai hynny'n agor y ffordd i syniadau newydd ac anfoesol gael eu cyflwyno i'r Cymry.
Yr Ysgolion Cylchynol Cymreig
Cysidrir mai polisi dysgu trwy gyfrwng y Saesneg yn hytrach na'r Gymraeg oedd yn gyfrifol am ddiffyg lledaeniad eang llythrennedd ac na ffynnai’r ysgolion hyn yn hir. Yna sefydlodd Griffith Jones, Llanddowror, ei ysgolion cylchynol, gan ddechrau yn 1737. Erbyn hyn byddai argraffwyr yn argraffu Beiblau digon bychain a digon niferus i'w prynu gan y cyhoedd. Cymraeg yn unig a ddysgid yn yr ysgolion cylchynol yn yr ardaloedd Cymraeg a'r bwriad eto oedd galluogi'r Cymry i ddarllen y Beibl. Diwallu syched am gael darllen y Beibl a wnâi’r ysgolion hyn, syched a oedd wedi tyfu yn sgil llwyddiant y mudiad efengylaidd yn y 18g (llwyddiant a barai yn ystod y 19eg ganrif hefyd). Ar adeg pan oedd llyfrau yn nwyddau dianghenraid na ellid eu fforddio gan bawb, ymdrechai'r werin Gristnogol i gael gafael ar Feibl a'i ddarllen. Rhaid cofio fodd bynnag nad oedd cymaint o ddewis llyfrau i gael ychwaith ag oedd yn Saesneg. Yr adeg hon y dywedid bod y Cymry'n 'genedl un llyfr'. Parhaodd gwaith yr ysgolion cylchynol hyd at 1779 mewn ysgolion llawer mwy niferus na'r ymdrechion cynt. Erbyn ail hanner y 18g roedd mwy na hanner poblogaeth Cymru'n llythrennog. Dyma ddechrau'r syniad fod y Cymry'n 'werin ddiwylliedig'.
Y bedwaredd ganrif ar bymtheg
Yn 1861 mabwysiadwyd system o gyllido ysgolion yn ôl canlyniadau prawf blynyddol. Rhifyddeg a'r gallu i ddarllen ac ysgrifennu Saesneg oedd sail y prawf. Yn ôl Deddf Addysg 1870 Saesneg fyddai cyfrwng addysg elfennol yr ysgolion Bwrdd, sef yr ysgolion a gyllidid gan awdurdodau lleol. Mewn rhai ysgolion ceid cosb am siarad Cymraeg, system a adnabyddir fel y 'Welsh Not'. Roedd dadleuon tebyg ynglŷn â chenedlaetholdeb ac ieithoedd nad oeddynt yn iaith y wladwriaeth yn cyniwair ledled Ewrop ar ganol y 19g. Mewn llawer i wlad yn Ewrop hybwyd addysg drwy gyfrwng yr iaith leiafrifol neu nad oedd yn iaith llywodraeth, e.e. yr iaith Tsieceg, a hynny yn aml pan nad oedd nemor fawr o ddiwylliant ysgrifenedig yn bodoli yn yr ieithoedd hynny gynt. Ond yng Nghymru, serch y diwylliant Cymraeg coeth a hirhoedlog, dewis y mwyafrif o'r werin yn ogystal â thrwch arweinwyr cyhoeddus Cymru a'r llywodraeth oedd hybu'r Saesneg ar draul y Gymraeg.
Dechreuadau addysg Gymraeg fodern
Eto nid pawb a gredai bod yn rhaid i'r Gymraeg farw er mwyn i Gymru gael ffynnu. Er mai Saesneg oedd prif gyfrwng addysg yr ysgolion elfennol ni chafodd y Gymraeg ei dileu'n llwyr o bob ysgol. Yn 1889 cydsyniodd Pwyllgor Addysg y Cyfrin Gyngor i ariannu dysgu gramadeg Cymraeg yn sgil argymhellion 'Cymdeithas yr Iaith Gymraeg' a ffurfiwyd yn 1885. O dipyn i beth dechreuwyd dysgu rhywfaint trwy gyfrwng y Gymraeg mewn rhai ysgolion elfennol. Cafwyd adroddiad gan bwyllgor a sefydlwyd gan Adran Gymreig y Bwrdd Addysg ar Y Gymraeg mewn Addysg a Bywyd yn 1927 a oedd yn argymell adfer y Gymraeg i fyd addysg. Erbyn y 1930au Cymraeg oedd prif gyfrwng dysgu yn ysgolion cynradd rhai o'r bröydd Cymraeg, yn y gogledd ac yng Ngheredigion yn bennaf.
Yn 1889 pasiwyd Deddf Addysg Ganolradd Cymru i ariannu ysgolion canolradd yng Nghymru, sef yr Ysgolion Sir. Saesneg fyddai cyfrwng addysg yr ysgolion hyn a dim ond yn eu hanner y cynhelid gwersi Cymraeg. Sefydlwyd hefyd colegau addysg uwch yng Nghymru ar ddiwedd y 19eg ganrif. Cafwyd siarter yn 1893 i sefydlu tri o'r colegau yn Brifysgol Cymru. Eto Saesneg fyddai cyfrwng addysg y colegau. Cai hyd yn oed y Gymraeg ei hastudio trwy gyfrwng y Saesneg (Syr Ifor Williams oedd un o'r cyntaf i wrthdroi'r system hynny).
Ail hanner yr ugeinfed ganrif
Cynhaliwyd dosbarthiadau meithrin Cymraeg gwirfoddol yn gyntaf yng Nghaerdydd ac yng Nghaerfyrddin yn 1943 ac yna yn y Barri yn 1951. Ffurfiwyd y Mudiad Ysgolion Meithrin yn 1971. Erbyn 1996 bodolai dros 650 o gylchoedd meithrin ac erbyn 1998 mynychai dros 14,000 o blant yr ysgolion meithrin Cymraeg.
Dim ond yn ystod yr ail ryfel byd y sefydlwyd yr ysgol elfennol Gymraeg gyntaf a hynny yn Aberystwyth, sef ysgol breifat a ddysgai trwy gyfrwng y Gymraeg. Yn 1947 sefydlwyd Ysgol Gynradd Gymraeg Ysgol Gymraeg Dewi Sant, Llanelli gan Bwyllgor Addysg Sir Gaerfyrddin. Erbyn 1970 byddai 41 o ysgolion cynradd Cymraeg, yn ogystal ag unedau Cymraeg mewn rhai ysgolion eraill ac erbyn 1989 bodolai 69 o ysgolion a 12,475 o ddisgyblion ganddynt.
Sefydlwyd ysgolion uwchradd Cymraeg neu ddwyieithog gan ddechrau gydag Ysgol Gyfun Glan Clwyd a sefydlwyd yn 1956. Ceid gwrthwynebiad ffyrnig mewn sawl ardal at sefydlu ysgolion dwyieithog. Gofidiai rhai am effaith hir dymor cyflwyno apartheid ieithyddol yn y system addysg. Glynai eraill wrth yr hen ddadl mai dim ond trwy addysg Saesneg y gallai unigolyn wella ei fyd. Rhieni Cymraeg yn byw mewn ardaloedd Saesneg oedd llawer o'r ymgyrchwyr cyntaf dros sefydlu'r ysgolion Cymraeg. Ond erbyn y 1970au gwelwyd cynnydd yng nghefnogaeth rhieni di-Gymraeg i'r ysgolion Cymraeg. Priodolir hyn i lwyddiant academaidd yr ysgolion dwyieithog, twf yn yr ymwybyddiaeth gyffredinol o berthyn i genedl a manteision diwylliannol ac economaidd dwyieithrwydd. Erbyn 1990 bodolai 18 o ysgolion dwyieithog yng Nghymru yn dysgu 11,519 o ddisgyblion. Cynigid addysg drwy gyfrwng y Gymraeg hefyd mewn rhai ysgolion eraill, yn y Fro Gymraeg yn bennaf.
Ar y llaw arall roedd mewnlifiad Saeson i'r ardaloedd Cymraeg yn ystod y 60au a'r 70'au yn peri problemau ieithyddol yn yr ysgolion gwledig lle yr oedd naws yr ysgol yn Gymraeg. Arweiniai hyn yn y pendraw i bwyllgorau addysg Dyfed a Gwynedd weithredu polisi o ddarparu addysg gynradd drwy gyfrwng y Gymraeg heblaw mewn ambell ysgol a ganiateid iddynt gael eu heithrio.
Erbyn 1988 ni siaradai 74% o ddisgyblion ysgolion cynradd ddim Cymraeg. Dim ond 28% o ddisgyblion ysgolion uwchradd yn eu pedwaredd flwyddyn a ddysgent Gymraeg. Ers 1990 mae'r Gymraeg yn bwnc gorfodol i blant rhwng 5 ac 16 oed yng Nghymru heblaw mewn rhai ysgolion a ganiatawyd iddynt gael eu heithrio. Yn ôl Cynulliad Cenedlaethol Cymru 1 o bob 5 disgybl ysgol gynradd heddiw gaiff eu haddysgu yn rhannol neu'n gyfan gwbl trwy gyfrwng y Gymraeg, ac 1 o bob 8 disgybl ysgol uwchradd rhwng 11 ac 16 oed.
Bu ymdrechion hefyd i gyflwyno addysg trwy gyfrwng y Gymraeg ym Mhrifysgol Cymru. O 1955 ymlaen dechreuwyd darlithio trwy gyfrwng y Gymraeg mewn rhai pynciau yn y celfyddydau er mai ond yng ngholegau Aberystwyth a Bangor y darperir darlithiau Cymraeg erbyn hyn. Darparwyd cyfle i fyfyrwyr eistedd arholiadau trwy gyfrwng y Gymraeg. Sefydlwyd hefyd neuaddau preswyl Cymraeg yn Aberystwyth a Bangor yn y 1970au. Darperir cyrsiau trwy gyfrwng y Gymraeg hefyd yng Ngholeg y Drindod, Caerfyrddin.
Ocsytetracyclin
Ocsytetracyclin oedd yr ail o’r grŵp tetracyclin o wrthfiotog au i gael ei ddarganfod. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₂₂H₂₄N₂O₉.
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Ocsytetracyclin, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Hillsboro, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Robin prysgoed ddu
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Robin prysgoed ddu (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: robinod prysgoed duon) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Cercotrichas podobe; yr enw Saesneg arno yw Black scrub robin. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. podobe, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Beth yw Bywyd?
Cyfrol am fywyd y Cristion gan Nicky Gumbel, Elisabeth James (Golygydd) a Lyn Lewis Dafis yw Beth yw Bywyd?. Cyhoeddiadau'r Gair a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1998. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Robin prysgoed ddu
Teulu
Mae'r robin prysgoed ddu yn perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Beth yw Bywyd?
Disgrifiad byr
Addasiad o Questions of Life?, cyflwyniad cyfoes ac ymarferol i'r ffydd Gristnogol, wedi ei seilio ar gwrs Alffa. Llyfr y flwyddyn 1994-95.
Botwm Crys yn cadw lle
Nevada Joe
Ffilm sbageti western gan y cyfarwyddwr Ignacio Farrés Iquino yw Nevada Joe a gyhoeddwyd yn 1964. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen a'r Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Ignacio Farrés Iquino a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Enrique Escobar.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw George Martin, Adriana Ambesi, Enrique Escobar, Giuseppe Addobbati a Katia Loritz. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1964. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. Strangelove sef ffilm gomedi ddu sy’n dychanu'r Rhyfel Oer a’r gwrthdaro niwclear rhwng yr Undeb Sofietaidd a'r Unol Daleithiau. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ignacio Farrés Iquino ar 25 Hydref 1910 yn Valls a bu farw yn Barcelona ar 5 Ionawr 2005. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1934 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ignacio Farrés Iquino nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Numantia
Dinas yng ngogledd Sbaen oedd Numantia (Sbaeneg:Numancia).
Mae ansicrwydd i ba lwyth yr oedd trigiolion y ddinas yn perthyn; dywed Plinius yr Hynaf ei bod yn perthyn i'r Pelendones, ond yn ôl Strabo a Ptolemi perthynai i'r Arevaci, llwyth Celtiberaidd. Bu pobl Numantia yn ymladd yn erbyn Gweriniaeth Rhufain am flynyddoedd, a chawsant nifer o fuddugoliaethau. Yn 137 CC, ildiodd byddin o 20,000 o Rufeiniaid iddynt.
Dechreuodd y gwarchae olaf yn 134 CC, dan y Conswl Rhufeinig Publius Cornelius Scipio Aemilianus, gyda byddin o 30,000 o filwyr. Ymhlith ei swyddogion roedd Gaius Marius. Wedi gwarchae o wyth mis, penderfynodd y rhan fwyaf o'r trigolion eu lladd eu hunain yn hytrach nad ildio i'r Rhufeiniaid, a dim ond ychydig gannoedd a ildiodd. Wedi cipio Numantia, roedd y rhan fwyaf o Sbaen dan awdurdod Rhufain, heblaw y rhan fwyaf gogleddol.
Am ganrifoedd roedd y lleoliad ar goll, ond yn 1860 cafodd Eduardo Saavedra hyd i'r safle, ger Garray yn nhalaith Soria. Dechreuodd cloddio archaeolegol yn 1906, ac mae'n parhau; gellir gweld llawer o'r darganfyddiadau yn Museo Numantino yn Soria.
Mae Numantia yn symbol yn Sbaen tebyg i Masada yn Israel, Ysgrifennodd Miguel de Cervantes (awdur Don Quixote) ddrama gyda'r teitl La Numancia am y frwydr olaf.
Zolotoy Kljutsjik
Ffilm ar gerddoriaeth yw Zolotoy Kljutsjik a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn Rwsia.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Yuri Stoyanov, Dima Bilan, Nikolay Baskov, Anna Semenovich, Kseniya Sobchak, Valeriya, Nikolai Fomenko, Philipp Kirkorov, Mikhail Boyarsky, Efim Shifrin, Boris Moiseev, Gennady Vetrov, Elena Vorobey, Yuri Galtsev, Soso Pavliashvilli a Pierre Nartsiss.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino.Mae'r ffilm hon wedi'i seilio ar waith cynharach, The Golden Key, or the Adventures of Buratino, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Aleksey Nikolaevich Tolstoy a gyhoeddwyd yn 1936.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Los Afincaos
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Leónidas Barletta yw Los Afincaos a gyhoeddwyd yn 1941. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jacobo Ficher.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Josefa Goldar a Pascual Nacaratti. Mae'r ffilm Los Afincaos yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ball of Fire sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Leónidas Barletta nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pseudagrion risi
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Pseudagrion risi sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Pseudagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
The Philadelphia Experiment
Ffilm ffuglen wyddonol gan y cyfarwyddwr Paul Ziller yw The Philadelphia Experiment a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Mae'r ffilm The Philadelphia Experiment yn 85 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi'i seilio ar waith cynharach, The Philadelphia Experiment, sef ffilm gan y cyfarwyddwr nodwedd Stewart Raffill a gyhoeddwyd yn 1984.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Paul Ziller ar 1 Ionawr 2000 yn Ninas Efrog Newydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Paul Ziller nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Quincy Jones
Arweinydd corau Americanaidd, cynhyrchydd recordiau, trefnwr sgôrau cerddorol, cyfansoddwr ffilmiau a thrympedwr yw Quincy Delight Jones, Jr. (ganed 14 Mawrth 1933). Yn ystod ei bum degawd yn y diwydiant adloniant, mae ef wedi cael ei enwebu am 79 Gwobr Grammy,, gan ennill 27 ohonynt gan gynnwys Gwobr Grammy Legend ym 1991. Mae'n fwyaf adnabyddus fel cynhyrchydd yr albwm Thriller, gan yr eicon pop Michael Jackson, albwm a werthodd dros 104 miliwn o gopïau yn fyd-eang, ac fel cynhyrchydd ac arweinydd y gân elusennol “We Are the World”. Mae ef hefyd yn adnabyddus am ei gân boblogaidd "Soul Bossa Nova" (1962), a ddechreuodd ar yr albwm Big Band Bossa Nova.
Ditchingham
Pentref a phlwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Ditchingham. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Norfolk.
Enrico Letta
Prif Weinidog yr Eidal ers 28 Ebrill 2013 i 21 Chwefror 2014 ydy Enrico Letta (ganwyd 20 Awst 1966). Ef hefyd yw ysgrifennydd Plaid Ddemocrataidd yr Eidal ac mae'n aelod o Siambr y Dirprwyon. Bu'n Weinidog dros Faterion Ewropeaidd rhwng 1998 a 1999 ac yna'n Weinidog dros Ddiwydiant rhwng 1999 a 2001; bu'n Ysgrifennydd Cyngor y Gweinidogion rhwng 2006 a 2008.
Fe'i ganwyd yn Pisa, Toscana (Saesneg: Tuscany), ble roedd ei dad, Giorgio Letta, yn Athro Prifysgol ac yn arbenigydd mewn tebygolrwydd ac yn aelod o'r Accademia nazionale delle scienze.
Creag Ghorm (Loch Linnhe)
Mae Creag Ghorm yn gopa mynydd ger Loch Linnhe a geir ar y daith o Loch Linnhe i Loch Etive yn Ucheldir yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 20 Tachwedd 2009.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
The River House Mystery
Ffilm am ddirgelwch yw The River House Mystery a gyhoeddwyd yn 1935. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol.
Tacrolimws
Mae tacrolimws (sydd hefyd yn cael ei alw’n FK-506 neu ffwjimycin, ac sydd â’r enwau masnachol Prograft, Advagraf a Protopic) yn gyffur gwrthimiwnedd a ddefnyddir yn bennaf ar ôl trawsblannu organau alogenëig i leihau’r perygl o wrthod organau. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₄₄H₆₉NO₁₂.
The River House Mystery
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Tacrolimws
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
The River House Mystery
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1935. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Mutiny on the Bounty sef ffilm arbrofol Americanaidd yn seiliedig ar nofel o’r un enw.
Tacrolimws
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Tacrolimws, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
The River House Mystery
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ditchingham Hall
bawd|240px|Ditchingham Hall Plasty ac ystad, ger pentref Ditchingham yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Ditchingham Hall.
Cibwts
bawd|Cibwtsiad yn gweithio mewn perllan [[orenwydd yng nghibwts Na'an, 1938.]] Cymuned fwriadol gyfunol Israelaidd yw cibwts (weithiau cibẃts; Hebraeg: קיבוץ; lluosog: cibwtsau neu cibwtsim: קיבוצים, "casgliad" neu "ynghyd"). Er bod gwledydd eraill wedi mentro cymundodau tebyg, nid oes 'run ohonynt wedi chwarae rôl mor bwysig o fewn gwlad â chibwtsau Israel. Sefydlwyd y weledigaeth pan sefydlwyd gwladwriaeth Israel yn y 1940au, a pharhaodd hyd heddiw.
Caiff y rôl o fagu'r plant eu rhannu gan rieni ac oedolion eraill. Yn aml byddai'r plant yn cysgu mewn tŷ plant tra bod y rhieni mewn tŷ arall. Mae cibwtsau yn arbrawf Israelaidd unigryw, sydd yn cyfuno sosialaeth a Seioniaeth i'r hyn a elwir yn Seioniaeth Lafur, ac yn rhan o un o'r mudiadau cymunedol mwyaf erioed. Sefydlwyd y cibwtsau mewn cyfnod pan nad oedd ffermio annibynnol yn ymarferol. Wedi eu gorfodi gan anghenreidiau i droi at fywyd cymunedol, ac wedi eu hysbrydoli gan ideoleg Iddewig-sosialaidd eu hunain; datblygodd aelodau'r cibwtsau ddull cymunedol a phur o fyw, a ddenodd sylw'r holl fyd. Parhaodd cibwtsau am nifer o genedlaethau fel cymunedau iwtopaidd, ond mae'r rhan fwyaf o gibwtsau heddiw yn debycach i'r trefi cyfalafaidd yr oedd y cibwtsau gwreiddiol yn ceisio bod yn ddewisiadau amgen iddynt.
Mae cibwtsau wedi cyfrannu cyfran anghyfartal o arweinwyr milwrol, deallusion, a gwleidyddion Israel. Er nad yw poblogaeth y mudiad cibwts erioed wedi bod yn uwch na 7% o boblogaeth Israel gyfan, maent wedi gwneud mwy i ffurfio'r ddelwedd sydd gan Israeliaid o'u gwlad, a'r ddelwedd sydd gan dramorwyr o Israel, nag unrhyw sefydliad arall.
Mosiaf
Ceir math arall o ffarm gydweithredol yn Israel, sef y mosiaf (moshav mewn orgraff Saesneg). Mae'r mosiaf yn cynnig mwy o breifatrwydd a hunan-reolaeth i'r uned deuluol neu unigolyn gan adael iddynt ffarmio'r tir ond rannu'r adnoddau a'r dull gwerthu gyda gweddill aelodau'r uned.
Cibwts mewn Diwylliant Gymraeg
Ceir cân ddychan 'Cristion yn y Kibbutz' gan y grŵp Datblygu ar record hir 'The BBC Peel Sessino 1987-1993' Mae'r gân yn dychanu person yr arfer o deithio a gweithio mewn cibwts.
In Love With Alma Cogan
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Tony Britten yw In Love With Alma Cogan a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Norfolk. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Tony Britten a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Tony Britten. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Roger Lloyd-Pack, Niamh Cusack a Gwyneth Strong. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tony Britten ar 1 Ionawr 2000.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tony Britten nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pseudagrion rubriceps
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Pseudagrion rubriceps sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Pseudagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Rosalind a Myrddin
Dyma restr o ganeuon a recordiwyd gan Rosalind a Myrddin. Nid yw'r rhestr yn orffenedig, ac mae'r ffeiliau yn dameidiau i aros pryd, sef y 30 eiliad cyntaf o'r traciau a recordiwyd ar label/i Cwmni Recordiau Sain.
Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Robin Huw Bowen
Dyma restr o ganeuon a recordiwyd gan Robin Huw Bowen. Nid yw'r rhestr yn orffenedig, ac mae'r ffeiliau yn dameidiau i aros pryd, sef y 30 eiliad cyntaf o'r traciau a recordiwyd ar label/i Cwmni Recordiau Sain.
Mae dylanwad Robin Huw Bowen ar y byd gwerin Gymreig ac ar hanes y delyn yng Nghymru yn bell-gyrhaeddol iawn. Yn hanu o Ynys Môn, cafodd ei ddenu at y delyn trwy gerddoriaeth Alan Stivell o Lydaw a’i hysbrydolodd i ddysgu am gerddoriaeth telyn ei dreftadaeth ei hun. Dechreuodd ei ymchwil i’r delyn deires tra’n gweithio yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth yn 1980.
Bantu
Gallai Bantu gyfeirio at:
Humphry Davy
Cemegydd o Gernyw oedd Syr Humphry Davy  (17 Rhagfyr 1778 – 29 Mai 1829).
Harvest Melody
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Sam Newfield yw Harvest Melody a gyhoeddwyd yn 1943. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life and Death of Colonel Blimp sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Midlothian, Texas
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Midlothian, gan gynnwys:
Sorgwm porthiant
Gall dyfu bron mewn unrhyw fan gan gynnwys gwlyptiroedd, coedwigoedd a thwndra. Dofwyd ac addaswyd y planhigyn gan ffermwyr dros y milenia; chwiorydd i'r planhigyn hwn yw: india corn, gwenith, barlys, reis ac ŷd.
The Green Horizon
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Susumu Hani yw The Green Horizon a gyhoeddwyd yn 1980. Fe'i cynhyrchwyd yn Japan. Lleolwyd y stori yng Nghenia ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Shūji Terayama.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw James Stewart, Werner Senftleben, Jalda Rebling a Jörg Knochée. Mae'r ffilm The Green Horizon yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1980. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Empire Strikes Back sef yr ail ffilm yn y gyfres Star Wars. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Arberth
Tref fechan hynafol a chymuned yn Sir Benfro, Cymru, yw Arberth (amrywiad: Narberth; Saesneg: Narberth). Yn "Arberth yn Nyfed" y lleolir llys Pwyll Pendefig Dyfed ym Mhedair Cainc y Mabinogi.
The Green Horizon
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Susumu Hani nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Arberth
Saif tua milltir i'r de o'r A40 (ar yr A478) ac mae yma orsaf reilffordd sydd ar y llinell rhwng Dinbych-y-pysgod a Phenfro.
Addoldai Cymraeg Caerdydd
Dyma restr anghyflawn o addoldai Cymraeg yng Nghaerdydd.
Arberth
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Ynez Johnston
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Dryw persain y Dwyrain
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Dryw persain y Dwyrain (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: drywod persain y Dwyrain) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Microcerculus ustulatus; yr enw Saesneg arno yw Flutist wren. Mae'n perthyn i deulu'r Drywod (Lladin: Troglodytidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. ustulatus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r dryw persain y Dwyrain yn perthyn i deulu'r Drywod (Lladin: Troglodytidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Dryw Ewrop
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Dryw Ewrop (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: drywod Ewrop) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Troglodytes troglodytes troglodytes; yr enw Saesneg arno yw European wren. Mae'n perthyn i deulu'r Drywod (Lladin: Troglodytidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. troglodytes troglodytes, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r dryw Ewrop yn perthyn i deulu'r Drywod (Lladin: Troglodytidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Dawnorwbicin
Mae dawnorwbicin, sydd hefyd yn cael ei alw’n dawnomycin, yn feddyginiaeth cemotherapi a ddefnyddir i drin canser. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₂₇H₂₉NO₁₀.
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Dawnorwbicin, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
270au
2g - 3g - 4g
Bran Nue Dae
Ffilm ar gerddoriaeth a drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Rachel Perkins yw Bran Nue Dae a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Lleolwyd y stori yn Gorllewin Awstralia a chafodd ei ffilmio yn Awstralia, Perth, Gorllewin Awstralia, Broome, Gorllewin Awstralia a Clontarf Aboriginal College.
270au
220au 230au 240au 250au 260au - 270au - 280au 290au 300au 310au 320au
Bran Nue Dae
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Geoffrey Rush, Missy Higgins, Jessica Mauboy, Deborah Mailman, Dan Sultan, Magda Szubanski, Ernie Dingo, Rocky McKenzie, Tom Budge a Ningali Lawford. Mae'r ffilm Bran Nue Dae yn 85 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
270au
270 271 272 273 274 275 276 277 278 279
Bran Nue Dae
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Andrew Lesnie oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Rochelle Oshlack sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
270au
Digwyddiadau a Gogwyddion
Bran Nue Dae
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rachel Perkins ar 1 Ionawr 1970 yn Canberra. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1998 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rachel Perkins nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Kundiman Ng Puso
Ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Tony Cayado yw Kundiman Ng Puso a gyhoeddwyd yn 1958. Fe'i cynhyrchwyd yn y Philipinau.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tony Cayado ar 1 Ionawr 1925.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tony Cayado nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Blodau'r Maes
Ugain o fyfyrdodau crefyddol yn seiliedig ar flodau arbennig gan Huw John Hughes a Beverley Parkin yw Blodau'r Maes. Cyhoeddiadau'r Gair a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1993. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle
Morfydd Clark
Actores o Gymraes yw Morfydd Clark (ganwyd 17 Mawrth 1989). Mae'n adnabyddus am ei rhannau film fel Maud yn Saint Maud, Dora Spenlow yn The Personal History of David Copperfield, a mewn cyfresi teledu fel Mina Harker yn Dracula, Sister Clara yn His Dark Materials, a Galadriel yn The Lord of the Rings: The Rings of Power.
Bywyd a gyrfa
Ganed Clark yn Sweden, ond symudodd i Gaerdydd pan oedd yn 2 mlwydd oed. Mae hi'n rhugl yn Gymraeg a Saesneg, ac yn gallu siarad ychydig bach o Swedeg. Ar ôl cael trafferth gyda dyslecsia ac ADHD, gadawodd yr ysgol pan oedd hi'n 16 oed.
Yn 2009 fe'i derbyniwyd i gynhyrchiad Theatr Gerdd Ieuenctid Prydain o According to Brian Haw ac i Theatr Ieuenctid Genedlaethol Cymru, cyn mynd i hyfforddi yng Nghanolfan Ddrama Llundain. Gadawodd yn ei thymor olaf i chwarae rôl y teitl yn nrama Saunders Lewis, Blodeuwedd, gyda Theatr Genedlaethol Cymru.
Mae hi wedi ymddangos yn Violence and Son yn theatr y Royal Court, Llundain, fel Juliet yn Romeo and Juliet yn theatr y Crucible, Sheffield, ac yn Les Liaisons Dangereuses yn y Donmar Warehouse, Llundain. Chwaraeodd hi Frederica Vernon yn ffilm Whit Stillman Love & Friendship.
Yn 2016 ymddangosodd yn y ffilm The Call Up ac fel Cordelia yn King Lear yn The Old Vic, Llundain. Yn 2017 serennodd yn Interlude In Prague. a phortreadodd Catherine Dickens yn The Man Who Invented Christmas. Ym mis Rhagfyr 2019 roedd si (a gadarnhawyd yn gynnar yn 2020) y byddai Clark yn portreadu fersiwn iau o’r cymeriad Galadriel yng nghyfres The Lord of the Rings ar Amazon Prime.
Final Straw: Food, Earth, Happiness
Ffilm ddogfen yw Final Straw: Food, Earth, Happiness a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Jim Och Piraterna Blom
Ffilm i blant gan y cyfarwyddwr Hans Alfredson yw Jim Och Piraterna Blom a gyhoeddwyd yn 1987. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Hans Alfredson a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Stefan Nilsson.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1987. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Last Emperor sef ffilm gan Bernardo Bertolucci. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Jan Persson sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hans Alfredson ar 28 Mehefin 1931 ym Malmö. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Lund, Sweden.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hans Alfredson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Click & Collect
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ben Palmer nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dora Stock
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Nürnberg, yr Almaen oedd Dora Stock (6 Mawrth 1760 – 30 Mawrth 1832).
Bu farw yn Berlin ar 30 Mawrth 1832.
IMMAGINE&POESIA
bawd|200px|dde|Delwedd IMMAGINE&POESIA Sefydlwyd IMMAGINE&POESIA, sy'n fudiad celf a llenyddiaeth ryngwladol, yn Alfa Teatro, Torino, yr Eidal yn 2007, gyda nawdd Aeronwy Thomas, merch y bardd Dylan Thomas. Aeronwy Thomas (bardd a llenor), Gianpiero Actis (arlunydd), Silvana Gatti (arlunydd), Sandrina Piras (bardd), a Lidia Chiarelli oedd yr Aelodau Siartr, prif symbylydd ideolegol, a threfnydd y mudiad. Daeth y bardd Americanaidd Lawrence Ferlinghetti yn aelod o Bwyllgor ar Anrhydedd IMMAGINE&POESIA yn 2009. Aelod arall uchel ei barch yw'r bardd Beverly Matherne, sy'n athro prifysgol ym Mhrifysgol Gogledd Michigan.
Maniffesto
Mae maniffesto'r mudiad ar gael wedi'i gyfieithu i 28 iaith. Mae'n cynnwys deg pwynt. Mae'r pedwerydd ohonynt yn awgrymu cael "cyfnodau o groes-ffrwythloni" i artistiaid a beirdd er mwyn cefnogi'r ddamcaniaeth y gall testun llenyddol ysbrydoli gwaith celf a gwaith celf yr un fath yn achos creu testun llenyddol: yn ôl y maniffesto mae hyn yn arwain at ffurf gelfyddydol newydd a chyflawn.
Arddangosfeydd
Ers 2007, mae'r mudiad yn trefnu darlleniadau barddoniaeth ac arddangosfeydd sy'n cyfuno delweddau a geiriau. Y pwysicaf o'r rhain hyd yn hyn yw:
Whistle Stop
Ffilm du am drosedd gan y cyfarwyddwr Léonide Moguy yw Whistle Stop a gyhoeddwyd yn 1946. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Philip Yordan a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Dimitri Tiomkin. Dosbarthwyd y ffilm gan Nero-Film.
Pseudagrion rufocinctum
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Pseudagrion rufocinctum sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Pseudagrion.
Whistle Stop
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1946. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Yearling ffilm am fachgen yn ei lasoed yn mabwysiadu ewig, gan Clarence Brown. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Russell Metty oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Léonide Moguy ar 14 Gorffenaf 1898 yn St Petersburg a bu farw ym Mharis ar 31 Mai 1944.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Léonide Moguy nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pseudagrion rufocinctum
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Enwau'r Cymry
Enwau personol
Mae ffynonellau enwau personol yng Nghymru yn cynnwys y canlynol:
El Sistema Pelegrín
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Ignacio Farrés Iquino yw El Sistema Pelegrín a gyhoeddwyd yn 1952. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Augusto Algueró.
Gwryw
bawd|Tarian a gwaywffon y duw Rhufeinig [[Mawrth (duw)|Mawrth, sydd hefyd yn y symbol alcemegol am haearn, sy'n cynrychioli'r rhyw gwrywol.]] Rhyw organeb, neu ran o organeb, sy'n cynhyrchu gametau symudol bychain o'r enw sberm yw gwryw (♂). Gall bob sberm uno â gamet benywol mwy o'r enw ofwm ym mhroses ffrwythloniad. Ni all wryw atgynhyrchu'n rhywiol heb fynediad i o leaif un ofwm o fenyw, ond gall rai organebau atgynhyrchu yn rhywiol ac yn anrhywiol.
El Sistema Pelegrín
Y prif actorion yn y ffilm hon yw José Calvo, Fernando Fernán Gómez, Isabel de Castro a Rafael Luis Calvo. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1952. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Singin' in the Rain sy’n ffilm fiwsical gan y cyfarwyddwyr ffilm Stanley Donen a Gene Kelly. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Enwau'r Cymry
Enwau personol
Tua diwedd y 19g dechreuodd trwch gwerin Cymru roi dau enw personol i'w plant, arfer oedd yn gyffredin ymhlith y boneddigion ers canrifoedd cyn hynny. Dechreuwyd arfer o roi un enw yn perthyn i'r teulu ac ail enw heb gysylltiad â'r teulu i blentyn. Erbyn ail hanner yr 20g nid yw'n arfer cyffredin i roi enw cyndad neu berthynas ar blentyn.
El Sistema Pelegrín
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ignacio Farrés Iquino nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Enwau'r Cymry
Enwau personol
Yn ogystal â phobl go iawn mae cymeriadau y ceir sôn amdanynt mewn caneuon, straeon, a ffuglen arall hefyd yn ffynhonnell enwau cyntaf.
Mae datblygiad dulliau cyfathrebu hefyd wedi hyrwyddo lledaeniad enwau personol dros y byd. Erbyn heddiw mae'r cyfryngau torfol yn dylanwadu ar boblogaeth helaeth o'r byd ar unwaith. Felly nid yw'n syndod cwrdd â phobl o'r un genhedlaeth ac o'r un enw ond yn hanu o wledydd gwahanol, e.e. merched wedi eu galw'n Marilyn ar ôl Marilyn Monroe a dynion i'u henwid yn George ar ôl George Best. Arddelir enwau Cymraeg gan rai nad ydynt o dras Gymreig megis Dylan ar ôl Dylan Thomas ac yna Bob Dylan.
Mabwysiadwyd enwau tramor gan y Cymry drwy'r oesau. Cyrhaeddodd rhai enwau megis Aeddan yn gynnar iawn gyda mewnfudwyr o'r Iwerddon. Daeth y Normaniaid hwythau ag enwau tebyg i Robert, Roger, Richard ac Edward ganddynt i Gymru. Nid mewnfudwyr oedd unig ffynhonnell enwau tramor chwaith. Ers yr Oesau Canol cai ffasiynau enwau yng Nghymru eu dylanwadu gan ffasiynau yn Ewrop, yn enwedig yn Lloegr. Erbyn yr Oesau Canol ceir enwau personol eithaf poblogaidd yng Nghymru a oedd yn ffasiynol yn Lloegr hefyd. Byddai enw Saesneg ffasiynol yn disodli enw teuluol traddodiadol oedd yn swnio'n debyg iddo; e.e. Lewis yn disodli Llywelyn, Hugh yn disodli Hywel ac Edward yn disodli Iorwerth. Mabwysiadwyd rhai enwau dro ar ôl tro, a ffurf yr enw yn amrywio yn ôl hanes ei daith cyn cyrraedd y Gymraeg, y newid ar yr enw yn ystod y blynyddoedd ers ei fabwysiadu i'r Gymraeg, ac arferion orgraff y Gymraeg pan yr ysgrifennwyd yr enw gyntaf. Mae Dafydd, Dai, Dei, Deio, Deian, a Dewi i gyd yn ffurfiau ar yr enw Hebraeg gwreiddiol. Mae Ioan, John, Ifan/Ifana, Ieuan, Ianto, Siôn, Sioni, Sionyn, Jac a Siencyn i gyd yn ffurfiau ar yr enw Hebraeg. Mae Gwilym, William, Wil, yn ffurfiau ar enw o dras Almaenig.
2015
Yr enwau mwyaf poblogaidd gafodd eu cofrestru yn 2015 yng Nghymru. Cafodd Cymru Fyw olwg ar yr ystadegau i ddarganfod pa rai yw'r enwau Cymraeg mwyaf poblogaidd i fechgyn a merched erbyn hyn:
Enwau o darddiad Cymreig yn 2015 gyda'u safle ar y rhestr yn 2014 mewn cromfachau:
Yn 2014, Elin, Lois a Lili oedd yr enwau poblogaidd eraill yn y 10 uchaf.
Arallenwau
Mae arallenwau a llysenwau yn gyffredin iawn yng Nghymru, yn rhannol oherwydd bod cymaint o Gymru a'r un enw ganddynt, a'r arallenwau yn fodd i wahaniaethu rhyngddynt. Mae llysenwau lliwgar yn rhan amlwg o ddiwylliant ardaloedd diwydiannol a threfol Cymru, e.e. Shoni Ben Pwll, Wil Bron Sythu, Gwilym Lampy (a weithiai yn y lamp-room), Mrs Davies Lampost (a phostyn lamp tu allan i'w thŷ).
Mae defnyddio enw barddol hefyd yn gyffredin yng Nghymru. Tardd nifer helaeth o'r enwau barddol o fro neu drigfan megis Sarnicol, Pantycelyn. Arddelir enwau mwy disgrifiadol gan eraill, megis Hedd Wyn, Crwys (o 'Croes'). Ers diwedd yr 20g mae'n ffasiwn ymhlith perfformwyr sy'n Gymry Cymraeg i arddel eu henwau cyntaf yn broffesiynol gan hepgor eu cyfenwau.
Enwau teuluol
Yr hen arfer Gymreig o enwi pobl oedd galw rhywun yn ôl ei enw neu ei henw personol ac ychwanegu enw'r tad a'i dad yntau, weithiau am sawl cenhedlaeth gynharach, e.e. Llywelyn ap Dafydd ap Llywelyn, Maredudd ab Owen, Rhiannon ferch Llŷr. Dyma hefyd a fu'r arfer yn y gwledydd Celtaidd eraill ac yng ngwledydd Llychlyn a rhai mannau eraill yn Ewrop. Mae'r arfer wedi parhau hyd heddiw yng ngwlad yr Iâ. Mae'r arfer wedi ei hadfer gan ychydig rai yng Nghymru tua diwedd yr 20g. Ond roedd y system enwi yn ôl y tadau yn cystadlu yng Nghymru â'r drefn yn Lloegr o gadw cyfenw mewn teulu, a'r plant yn etifeddu'r un cyfenw a'u tad.
Daeth yr arfer o ddefnyddio cyfenwau i fod yn Lloegr yn ystod y 12g a'r 13g. Cyrhaeddodd y drefn cyfenwau Gymru gyntaf gyda'r Normaniaid. Ymledodd arfer y goresgynwyr hyn i rai o uchelwyr Cymru trwy briodas a thrwy ddewis. Cyflwynwyd enwau Normanaidd i Gymru trwy briodas yn enwedig enwau yn dechrau â Fitz, sef 'mab' yn Ffrangeg y Normaniaid. Wrth droi o'r hen drefn at y drefn newydd trowyd enw tad neu dad-cu yn gyfenw, e.e. Dafydd ap Rhys → Dafydd Pryse neu Rees, Ifan ab Owen → Ifan Bowen neu Owen. Weithiau fodd bynnag er i rywun hepgor yr ap yn ei enw, byddai'r genhedlaeth nesaf yn cadw at yr hen drefn a mab Dafydd Rees yn cael ei alw'n William Dafydd. Yn aml byddai enw'n cael ei gofnodi mewn sawl gwahanol ddull a sillafiad mewn gwahanol ddogfennau ar hyd oes y person. O bryd i'w gilydd cofnodwyd llysenw yn ogystal ag enw ffurfiol. Cymerai sawl cenhedlaeth i sillafiad enwau sefydlogi. Weithiau byddai'r drefn enw tad yn parhau ar lafar, ac adref yng Nghymru, tra bod y drefn cyfenw yn cael ei ddefnyddio ar bapur, a thra bod person yn aros yn Lloegr.
Mae'r modd y mae tadenwau'n cael eu haddasu'n gyfenwau wedi newid dros y blynyddoedd. Yr arfer cynnar oedd cadw'r ap yn rhan o'r cyfenw, fel yn Bowen. Erbyn y 18g roedd hi'n arferol i hepgor yr ap, fel yn Owen. Roedd yr arfer hwn wedi dechrau mewn rhai teuluoedd tua'r 16g. Ceir enghraifft o hyn yng nghofrestr plwyf Llanbadog lle y cofnodir yn 1606 Jane William, a oedd yn ferch i Williamkin Jenkin, yn hytrach na Jane ferch William. Ymhen rhai cenedlaethau eto magodd llawer i gyfenw s ar ei ddiwedd (dynoda s y cyflwr genidol yng ngramadeg Saesneg), fel yn Owens. Mae sillafiad enwau hefyd wedi newid dros y blynyddoedd yn ôl ffasiwn orgraff y Gymraeg. Seisnigeiddiwyd rhai enwau Cymraeg wrth eu cofnodi mewn dogfennau Saesneg neu wrth i Gymry ymfudo i Loegr, America ayb. Newidiwyd Rhys i Rees, ac ap Rhys i'r cyfenwau Price, Pryse, Preece, a Breese.
Gwryw
Gweler hefyd
ذكر Masculino
Meall a' Bhuiridh
Mae Meall a'Bhuiridh neu Meall a' Bhuiridh yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Linnhe i Loch Etive yn Ucheldir yr Alban;.
Fan Bwlch Chwyth
Copa yn y Fforest Fawr, sy'n rhan o Barc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog yw Fan Bwlch Chwyth. Saif ym Mhowys, ychydig i'r gorllewin o'r briffordd A470, i'r de-orllewin o Aberhonddu;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 574 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Meall a' Bhuiridh
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Munro a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 15 Mawrth 2010.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
260au
2g - 3g - 4g
210au 220au 230au 240au 250au - 260au - 270au 280au 290au 300au 310au
260 261 262 263 264 265 266 267 268 269
Fan Bwlch Chwyth
Ceir olion rhewlif ar y llethrau gogledd-ddwyreiniol, a bu chwarel yma'n ddiweddarach.
260au
Digwyddiadau a Gogwyddion
Fan Bwlch Chwyth
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Is-Hewitt. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 603 metr (1978 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 30 Mehefin 2008.
260au
Pobl Nodweddiadol
Enwau'r Cymry
Enwau teuluol
Tyfu'n araf wnaeth y drefn cyfenwau ymhlith y rhai hynny a oedd â'r cysylltiadau agosaf â'r Normaniaid ac wedi hynny'r Saeson. Gwelir cyfenwau yn cael eu mabwysiadu'n gynnar gan uchelwyr Cymru, a chan y rhai a drigent ymhlith Saeson gerllaw'r trefi neu ynddynt, ar y gororau, ac yn ardaloedd trefedigaethol y Normaniaid a'r Saeson, megis De Sir Benfro. Mabwysiadwyd cyfenwau hefyd gan Gymry a aeth i fyw i Loegr. Mae rhai o'r cyfenwau hyn sy'n gysylltiedig â Chymru i'w cael yng nghofnodion Lloegr, rhai ohonynt yn enwau nas arferid yng Nghymru. Gelwid rhai ar ôl eu bröydd e.e. Gwynett o Wynedd. Gelwid rhai yn ôl eu galwedigaeth, e.e. Wace o'r gair gwas. Wedi'r Ddeddf Uno yn 1536 ymledodd dylanwad arferion Seisnig, gan gynnwys y defnydd o gyfenwau, hefyd drwy'r gyfundrefn lywodraethol ac addysgol.
Ni fabwysiadwyd cyfenwau ymhlith trwch gwerin Cymry hyd at y 18g mewn rhai ardaloedd a’r 19g mewn ardaloedd eraill. Cafwyd hwb i'r arfer o ddefnyddio cyfenwau yn 1813 pan ddaeth yn Ddeddf Gwlad y dylid cofrestru bedyddiadau a chladdedigaethau mewn llyfrau ar wahan wedi'u hargraffu'n arbennig ar gyfer hynny. Yn yr un i gofnodi bedyddiadau ceid colofn ar gyfer enw'r plentyn a cholofn ar gyfer cyfenw'r teulu. Rhaid felly oedd dod o hyd i gyfenw i'w roi yn y golofn ar gyfer y cyfenw. Erbyn y 18g a'r 19g yr arfer wrth gymryd cyfenw oedd defnyddio enw'r tad neu'r tad-cu, gan ychwanegu s yn aml at ddiwedd yr enw, e.e. Jones, (John), Williams (William). Weithiau ceir enghreifftiau o deuluoedd o blant yn cael eu cofnodi â chyfenwau yn tarddu o enw'r tad a'r tad-cu am yn ail blentyn.
Gan mai enwau cyndeidiau yw prif ffynhonnell cyfenwau yng Nghymru mae amlder cyfenwau Cymreig yn adlewyrchu i raddau helaeth amlder enwau personol dynion yn y 18g a hanner cyntaf y 19g. Daeth nifer o enwau personol a oedd yn boblogaidd yn Lloegr yn yr 17g hefyd yn ffasiynol yng Nghymru. Hefyd defnyddiwyd enwau Beiblaidd yn aml yn enwau personol o ganlyniad i dwf yr eglwysi Anghydffurfiol ar ddiwedd y 18g a dechrau'r 19g. Golyga hyn oll nad yw dau Gymro sy'n arddel yr un cyfenw o reidrwydd yn perthyn i'w gilydd.
Mae John a Sheila Rowlands wedi archwilio amlder cyfenwau dros Gymru yn y cyfnod 1813-37. Fe ddilyn tabl yn dangos y deg cyfenw a ddigwydd mewn mwy na 2.5% o gofnodion priodasau yng Nghymru yn y cyfnod hwn, yn ôl cofrestri plwyf y cyfnod.
Gellir cymharu hyn â'r sefyllfa tua'r un adeg yn Lloegr lle'r oedd yr enw mwyaf poblogaidd, Smith, yn digwydd ag amlder o 1.37%. Mae amlder cyfenwau yn amrywio o ardal i ardal yn ôl poblogrwydd yr enwau personol perthnasol mewn ardal pan fabwysiadwyd cyfenwau yno. Felly er bod rhai enwau'n boblogaidd trwy Gymru gyfan ceir rhai sy'n drwchus mewn rhai ardaloedd a bron yn llwyr absennol o ardaloedd eraill. Mae'r enw Llewelyn ddim ond i'w weld mewn 0.37% o'r cyfenwau dros Gymru gyfan ond yn gymharol drwchus yn y De, yn enwedig yn Sir Benfro ac ym Morgannwg. Fe ddigwydd ar ei amlder uchaf o 2.88% yn Ninas Powis, Morgannwg.
Enwau dros Brydain yn ôl poblogrwydd. Dyma'r enwau Cymraeg mwyaf cyffredin ym Mhrydain (6 o'r top 10), sylwer bod enwau cymraeg yn eithaf uchel yn y rhestr gan fod enwau Saesneg fel arfer naill ai yn cyfeirio at le neu swydd (fel Smith neu tailor) neu enw+son.
1. Smith 729 862
2. Jones 578 261
3. Taylor 458 268
4. Williams 411 385
6. Davies 316 982