cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arwystli Uwch Coed
Gorweddai'r cwmwd yn y bryniau isel i'r gorllewin o'r goedwig drwchus a orweddai yng nghanol cantref Arwystli yn yr Oesoedd Canol. Ffiniai â chwmwd Arwystli Is Coed i'r dwyrain, Cwmwd Deuddwr a Gwerthrynion i'r de yn ardal Rhwng Gwy a Hafren, rhan o gymydau Mefenydd, Creuddyn a chwmwd Perfedd (Ceredigion) i'r gorllewin, a chantref Cyfeiliog i'r gogledd.
Cwmwd mynyddig oedd Uwch Coed, gyda bryniau Elenydd yn ei ddominyddu. Roedd yn rhan o Deyrnas Powys a daeth yn rhan o dywysogaeth Powys Wenwynwyn ar ddiwedd y 12g. Y prif ganolfannau oedd Talgarth a Llandinam.
Mwynheai Owain Glyndŵr gefnogaeth gref yn yr ardal, a fu'n gadarnle pwysig iddo yn ei wrthryfel. Ymladdwyd un o frwydrau mawr y gwrthryfel hwnnw ar lethrau Pumlumon yn 1402, pan guriwyd llu Seisnig ym Mrwydr Hyddgen.
Heddiw mae'r diriogaeth yn gorwedd yn sir Powys.
Corbett
Copaon yn yr Alban sydd rhwng 2,500 a 3,000 (762.0 a 914.4 m) o droedfeddi ydy'r rhain, gydag uchder cymharol o dros 500 troedfedd (152.4 m). Lluniwyd y rhestr yn wreiddiol yn y 1920au gan John Rooke Corbett, dringwr o Fryste. Cafwyd ail gyhoeddiad yn 2001 gan Alan Dawson. Ceir 449 ohonyn nhw, ar hyn o bryd.
==Y Rhestrau cydnabyddiedig ==
March, Swydd Gaergrawnt
Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy March. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Fenland.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 22,298.
Sanki Daroga
Ffilm ddrama a ffilm ramantus yw Sanki Daroga a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi.
Ffleminiaid
Ffleminiaid (Fflemeg/Iseldireg: de Vlamingen neu het Vlaamse volk "gwerin Fflandrys"; hefyd yn yr Oesoedd Canol: Fflemisiaid, Fflemiswyr, Fflandryswyr a Fflandrysiaid) yw'r bobl sy'n ffurfio'r mwyafrif o'r Belgiaid, gyda chymuned o tua 6 miliwn yn Fflandrys, rhan ogleddol Gwlad Belg.
Bwncath darogan
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Bwncath darogan (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: bwncathod darogan) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Buteo augur; yr enw Saesneg arno yw Augur buzzard. Mae'n perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae) sydd yn urdd y Falconiformes.
Ffleminiaid
Fodd bynnag, nid yw tiriogaeth y Fflandrys bresennol yn cyfateb i'r hen Swydd Flandrys, a gynhwysai rannu o ogledd Ffrainc a'r Iseldiroedd ond heb gynnwys canolbarth a dwyrain y Fflandrys bresennol, a oedd yn rhan o arglwyddiaethau eraill yn yr Ymerodraeth Lân Rufeinig, yn bennaf Dugiaeth Brabant a Swydd Loon.
Sanki Daroga
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller.
Amethyst
bawd|Amethyst o [[De Affrica|Dde Affrica.]] Math o gwarts yw amethyst a werthfawrogir am ei liw porffor neu fioled. Mae ganddo'r un briodweddau â chwarts, ond ei fod yn cynnwys mwy o haearn ocsid nag unrhyw fath arall o'r mwyn, ac mae'n debyg taw'r haearn sy'n achosi ei liw.
Bwncath darogan
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn B. augur, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Teulu
Mae'r bwncath darogan yn perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Whosoever Shall Offend
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Arrigo Bocchi yw Whosoever Shall Offend a gyhoeddwyd yn 1919. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Kenelm Foss. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1919. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Broken Blossoms sef ffilm fud rhamantus o Unol Daleithiau America gan yr Americanwr o dras Gymreig D. W. Griffith. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arrigo Bocchi ar 1 Ionawr 1871.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arrigo Bocchi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Deerfield Beach, Florida
Dinas yn, yn nhalaith Florida, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Deerfield Beach, gan gynnwys:
Ffleminiaid
Mae statws y Ffleminiaid a Fflandrys o fewn gwladwriaeth Gwlad Belg yn gwestiwn gwleidyddol dadleuol, gyda nifer o Ffleminiaid yn pwyso am ffurf o hunanlywodraeth.
Dros y canrifoedd mae'r Ffleminiaid wedi ymfudo i sawl gwlad ac ardal yn Ewrop a'r Byd Newydd. Daethant i Loegr yn y 12g a chawsant eu defnyddio gan frenhinoedd Lloegr fel arf yn erbyn Cymry'r de trwy sefydlu trefedigaeth yn ne Penfro a drawsnewidiodd iaith a diwylliant y rhan honno o Gymru (gweler Ffleminiaid de Penfro).
Sobresaliente
Ffilm gomedi yw Sobresaliente a gyhoeddwyd yn 1953. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Sobresaliente ac fe’i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Antonio Guzmán Merino.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Rosita Yarza, Encarna Paso, José Franco, Valeriano Andrés, Miguel Ligero, Xan das Bolas a Blanca Pozas. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1953. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Roman Holiday sy’n ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. José Fernández Aguayo oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Trwmped yw Bywyd
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Antonio Nuić yw Trwmped yw Bywyd a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Croatia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Croateg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 400 o ffilmiau Croateg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antonio Nuić ar 26 Mawrth 1977 yn Sarajevo. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2006 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antonio Nuić nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Der große Weihnachtsauftritt
Ffilm gomedi Saesneg o Unol Daleithiau America yw Der große Weihnachtsauftritt gan y cyfarwyddwr ffilm Paul Hoen. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Kenneth Burgomaster.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Paul Hoen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Loricît y Philipinau
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Loricît y Philipinau (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: loricitiaid y Philipinau) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Loriculus philippensis; yr enw Saesneg arno yw Phillipine hanging parrot. Mae'n perthyn i deulu'r Parotiaid (Lladin: Psittacidae) sydd yn urdd y Psittaciformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn L. philippensis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r loricît y Philipinau yn perthyn i deulu'r Parotiaid (Lladin: Psittacidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Straight From The Shoulder
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Stuart Heisler yw Straight From The Shoulder a gyhoeddwyd yn 1936. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Ralph Bellamy. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Alfred Gilks oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Stuart Heisler nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pab Luciws I
Pab yn Rhufain bu Luciws I neu Lucius I (m. 254).
Oglethorpe, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Emrallt
bawd|Emrallt Gachalá, un o emralltau mwyaf y byd
Oglethorpe, Georgia
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Oglethorpe, gan gynnwys:
Emrallt
Math o faen beryl yw emrallt, gwerddem, gwyrddfaen, neu emrald a werthfawrogir am ei liw gwyrdd. Mae'n debyg taw cynnwys cromiwm sy'n achosi ei liw.
Uwch-Dduges Olga Alexandrovna o Russia
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Petergof, Ymerodraeth Rwsia oedd Uwch-Dduges Olga Alexandrovna o Russia (13 Mehefin 1882 – 24 Tachwedd 1960).
Enw'i thad oedd Alexander III, tsar Rwsia a'i mam oedd Maria Feodorovna. Roedd Grand Duke Michael Alexandrovich o Russia yn frawd iddi.Bu'n briod i Peter Alexandrovich of Oldenburg.
Bu farw yn Toronto ar 24 Tachwedd 1960.
Macromia melpomene
Gwas neidr o deulu'r Macromiidae (neu'r 'Criwserod') yw'r Macromia melpomene. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Bunkar: yr Olaf O'r Gwehyddion Varanasi
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Margate
Tref yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy Margate. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn ardal an-fetropolitan Thanet. Saif 15 milltir (24.1 km) i'r gogledd-ddwyrain o Gaergaint, ar yr arfordir. Mae'n cynnwys ardaloedd Cliftonville, Garlinge, Palm Bay a Westbrook.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Margate boblogaeth o 61,223.
Mae Caerdydd 317 km i ffwrdd o Margate ac mae Llundain yn 104.5 km. Y ddinas agosaf ydy Caergaint sy'n 24.6 km i ffwrdd.
Yn hanesyddol, roedd Margate yn un o'r "aelodau" o'r Pum Porthladd (Cinque Ports).
Fotherby
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Fotherby. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dwyrain Lindsey.
Mutham
Ffilm drywanu gan y cyfarwyddwr S. A. Chandrasekhar yw Mutham a gyhoeddwyd yn 2002. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd முத்தம் ac fe’i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tamileg a hynny gan S. A. Chandrasekhar.
Idam Jagath
Ffilm gyffro yw Idam Jagath a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi.
Mutham
Y prif actor yn y ffilm hon yw Arun Vijay. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Idam Jagath
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller.
Mutham
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 6,100 o ffilmiau Tamileg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm S A Chandrasekhar ar 1 Ionawr 1945 yn Ramanathapuram. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1978 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd S. A. Chandrasekhar nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Načeradec Král Kibiců
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Gustav Machatý yw Načeradec Král Kibiců a gyhoeddwyd yn 1932. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsiecoslofacia. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Gustav Machatý.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustav Machatý ar 9 Mai 1901 yn Prag a bu farw ym München ar 14 Rhagfyr 1963. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1919 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustav Machatý nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mary Vaughan Jones (naturiaethwraig)
Naturiaethwraig, biolegydd, athrawes a hanesydd oedd Mary Vaughan Jones (Tachwedd 1917 – Ebrill 2002).
Polimath oedd Mary, yn ymddiddori ym mhob agwedd o'i bywyd, ei bro a'i byd, boed yn fywyd gwyllt, yr Eisteddfod, eisteddfodau, ei disgyblion yn Ysgol Brynrefail, amaethyddiaeth, hanes, archaeoleg, teithio. Ymddiddorai mewn ystod eang o feysydd, a dyma oedd efallai pam nad yw'n amlwg y tu allan i'w milltir sgwâr. Petai diddordebau Meri yn llai eang byddai'n yn sicr o fod wedi gwneud mwy o farc yn y byd, ond byddai wedi bod yn llawer llai o ysbrydoliaeth i bobl ei bro! Gwelodd y cysylltiadau rhwng y gwahanol feysydd a gellir ei disgrifio fel gwraig Yr Oleuedigaeth.
Magwraeth ac addysg
Ganwyd Mary Vaughan Parry yn 1917 ac fe'i magwyd yn un o ddau o blant ym Mhlas Glanrafon, rhwng Waunfawr, Caeathro a Bontnewydd, yn hen blwyf Llanbeblig.
Aeth i Brifysgol Aberystwyth i astudio ecoleg (daearyddiaeth a bywydeg) o dan yr Athro Harry Godwin, arloeswr y dull o hel gwybodaeth am hanes llystyfiant yn y mawn ers Oes yr Iâ, trwy adnabod gronynnau o baill. Bu'n cynorthwyo yn y gwaith hwn ar Gors Fochno (neu'r 'Fign' fel y'i gelwid yn lleol).
Ar ôl graddio cafodd waith fel athro bywydeg yn Ysgol Brynrefail a bu yno tan ei hymddeoliad.
Y naturiaethwr
Goroesodd un o'i choflyfrau cynnar (o 1949), math o 'gopi-bwc' ysgol a sgwennodd yn ei harddegau cynnar; yma cofnodi amseroedd cynharaf y gwahanol rywogaethau o adar ganu yn y gwanwyn a pha un oedd yr olaf ar ei draed cyn tywyllu.
Saesneg oedd iaith y copi bwc - a 'dyw hynny ddim yn syndod efallai yn dilyn Prydeindod cyfnod y Rhyfel ac wedyn. Cymraeg yn ddi-ffael oedd iaith ei hysgrifen ffwrdd a hi bywiog ar dameidiau o bapurau bratiog o gyfnod hwyrach yn ei bywyd sydd ar gof a chadw yn Antur Waunfawr.
Bywyd personol
Bu farw Meri yn Sbaen, ym mreichiau ei brawd, yn 2002 o'r angina y bu'n dioddef ohono ers blynyddoedd. Fe'i claddwyd ym mynwent hen eglwys Betws Garmon mewn arch mawr plastig pabyddol ei naws gyda cherfiad arian o Grist croeshoeliedig yn gorwedd ar y caead.
Elizabeth Tudor
Ffilm ddrama yw Elizabeth Tudor a gyhoeddwyd yn 2011. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Justin Haythe
Mae Justin Haythe (ganed 16 Medi 1973) yn nofelydd, sgriptiwr ac ysgrifennydd straeon byrion Americanaidd.
Cafodd ei eni yn Llundain a mynychodd Ysgol Americanaidd Llundain a Choleg Middlebury. Enwebwyd ei nofel gyntaf, The Honeymoon am Wobr Booker yn 2004. Ef ysgrifennodd The Clearing hefyd, a gyfarwyddwyd gan Pieter Jan Brugge, ac a serennodd Helen Mirren a Robert Redford. Rhyddhawyd ei addasiad o ''Revolutionary Road ym mis Rhagfyr 2008. Mae ef hefyd yn ysgrifennydd ac uwch-gynhyrchydd Snitch, sydd yn y cyfnod ôl-gynhyrchu.
Mae ef bellach yn byw yn Ninas Efrog Newydd, UDA.
Henry 'Hotspur' Percy
Uchelwr Seisnig a mab hynaf Henry Percy, Iarll 1af Northumberland, oedd Syr Henry Percy, mwy adnabyddus wrth ei lysenw Hotspur neu Harry Hotspur (20 Mai 1364/1366 – 21 Gorffennaf 1403).
Warn That Man
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ferdy Mayne, Carl Jaffe, Pat Aherne, Finlay Currie, Gordon Harker, Philip Friend, Anthony Hawtrey, Anthony Holles, Jean Kent, John Salew, Leonard Sharp, Raymond Lovell a Veronica Rose. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Henry 'Hotspur' Percy
Bywgraffiad
Ganed ef yng nghastell Spofforth yn Northumberland. Daeth yn amlwg fel rhyfelwr, gan ymladd yn erbyn yr Alban a Ffrainc. Yn Awst 1388, gorchfygwyd ef a'i gymeryd yn garcharor ym Mrwydr Otterburn gan fyddin Albanaidd dan James Douglas, 2il Iarll Douglas. Bu'n Llywodraethwr Bordeaux o 1393 hyd 1395. Wedi dychwelyd o Ffrainc, cynorthwyodd ei dad i ddiorseddu Rhisiart II, brenin Lloegr a rhoi Henry o Bolingbroke ar yr orsedd fel Harri IV.
Warn That Man
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life and Death of Colonel Blimp sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Günther Krampf oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Flora Newton sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Henry 'Hotspur' Percy
Bywgraffiad
bawd|220px|dim|Brwydr yr Amwythig; darlun allan o A tour in Wales gan [[Thomas Pennant (1726-1798)]]
Warn That Man
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lawrence Huntington ar 9 Mawrth 1900 yn Llundain.
Henry 'Hotspur' Percy
Bywgraffiad
Yn 1403, gwrthryfelodd ef a'i ewythr, Thomas Percy, Iarll Caerwrangon, yn erbyn Harri IV, a gwnaeth gytundeb ag Owain Glyndŵr. Cyn iddo fedru ymuno â lluoedd Glyn Dŵr, lladdwyd ef ym Mrwydr Amwythig yn erbyn y brenin. Dywedir fod ei fyddin yn trechu byddin y brenin, ond cododd Hotspur ddarn gwyneb ei helm, a tharawyd ef gan saeth, a'i ladd yn y fan. Heb eu harweinydd, ffôdd ei fyddin.
Warn That Man
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lawrence Huntington nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Golden God
Ffilm ddrama heb sain (na llais) yw The Golden God a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Geal Charn - Meall Buidhe
Mae Geal Charn - Meall Buidhe yn gopa mynydd a geir rhwng Loch Treig a Loch Ericht ym mynyddoedd y Grampians, yng ngogledd-orllewin Ucheldir yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Corbett Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 15 Ionawr 2003.
Capel Moreia, Llangefni
Mae Capel Moreia wedi ei leoli yn nhref Llangefni ar Ynys Môn. Roedd y capel wedi cael ei ffurfio yn 1839.
Geal Charn - Meall Buidhe
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Capel Moreia, Llangefni
Hanes
Talwyd £208 i adeiladu y capel yn 1896. Gorffenodd adeiladu'r adeilad yn 1898. Mae'r capel yma yn adeilad rhestredig gradd 2.
Mae Capel Methodistaidd Calfinaidd Moreia yn un o'r capeli mwyaf uchelgeisiol a llwyddiannus yn Ynys Mon. Fe'i hadeiladdwyd i gymryd lle'r un a sefyllfa yn 1794 gan John Elias, pregethwr diwygaid methoddistaidd cymry, a oedd yn byw yn yn y dref rhwng 1830 a 1841
mae hefyd yn gofed iddo ac, i y raddau, cysladu â'r Bedyrddwir coffâd o christmas evans yn mhenul cyflwynwyd dylinio porticio gwreddil Rhichard G. Thomas yn 1894 ar gost amcanyfrifed o £5,005
Roedd hyn yn llawer mwy na,'r £3,500 a oedd ar gael, felly symleiddiwyd y cynllun owen morris Roberts a'i adeiladu yn 1896-8 ar gost o £5,500
Frampton West End
Pentref yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Frampton West End. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Frampton yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Boston.
Loricît gyddf-felyn
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn L. pusillus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Teulu
Mae'r loricît gyddf-felyn yn perthyn i deulu'r Parotiaid (Lladin: Psittacidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Market Deeping
Mae Caerdydd 236.6 km i ffwrdd o Market Deeping ac mae Llundain yn 130.2 km. Y ddinas agosaf ydy Peterborough sy'n 12.5 km i ffwrdd.
Macromia miniata
Gwas neidr o deulu'r Macromiidae (neu'r 'Criwserod') yw'r Macromia miniata. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Mary Bradley-Watkins
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Mary Bradley-Watkins (1911).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Brithyn y morfa
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw brithyn y morfa, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy brithion y morfa; yr enw Saesneg yw Crescent Striped, a'r enw gwyddonol yw Apamea oblonga. Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r brithyn y morfa yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Belmont Township, Kansas
Treflan yn, yn nhalaith Kansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Belmont Township, gan gynnwys:
Plu`r gweunydd eiddil
Monocotyledon a phlanhigyn blodeuol yw Plu`r gweunydd eiddil sy'n enw lluosog. Mae'n perthyn i'r teulu Cyperaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Eriophorum gracile a'r enw Saesneg yw Slender cottongrass. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Plu'r Gweunydd Eiddil.
Mae'r planhigyn hwn yn tarddu o Asia a throfannau De America. O ran ffurf, mae'n eithaf tebyg i wair, glaswellt neu frwyn, ond y prif nodwedd sy'n eu gwahaniaethu yw bonyn y planhigyn. Mae gan y bonion hyn - o'u croes-dorri - siap triongl ac mae'r dail yn sbeiralu mewn tair rheng - dwy sydd gan wair.
Edeirnion
Cwmwd a bro yng ngogledd Cymru a fu'n rhan o Bowys ac wedyn o Wynedd yn yr Oesoedd Canol yw Edeirnion (ceir y ffurf hynafiaethol Edeyrnion weithiau hefyd). Yn ôl traddodiad fe sefydlwyd gan Edern, un o feibion Cunedda, a roddodd iddo ei enw.
200px|bawd|chwith|Lleoliad Edeirnion ar fap braslun o brif israniadau Powys
Ffiniai'r cwmwd â chantref Penllyn ac arglwyddiaeth Dinmael i'r gorllewin, cymydau Colion a Llannerch (cantref Dyffryn Clwyd) a Iâl i'r gogledd, cymydau Nanheudwy a Cynllaith (Swydd y Waun) i'r dwyrain, a chantref Mochnant i'r de.
Dominyddir yr ardal gan Ddyffryn Edeirnion ac Afon Dyfrdwy. Yma y ceid y tir ffwrythlonaf, rhwng y bryniau i'r gogledd, i gyfeiriad Dinmael, a mynyddoedd Y Berwyn i'r de. Corwen oedd canolfan bwysicaf y cwmwd.
Am y rhan fwyaf o'r Oesoedd Canol bu Edeirnion yn rhan o deyrnas Powys, ond daeth i feddiant Gwynedd ar ddechrau'r 13g. Yn ddiweddarach daeth yn rhan o'r Sir Feirionnydd newydd a grewyd mewn canlyniad i Statud Rhuddlan yn 1282. Roedd yn un o gadarnleoedd Owain Glyndŵr ar ddechrau'r 15g. Erbyn heddiw mae'r rhan fwyaf o diriogaeth yr hen gwmwd yn gorwedd yn Sir Ddinbych.
Cofnodir y plwyfi canlynol yn yr ardal yn 1293:
Ffesant gopraidd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Ffesant gopraidd (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: ffesantod copraidd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Syrmaticus soemmerringi; yr enw Saesneg arno yw Copper pheasant. Mae'n perthyn i deulu'r Ffesantod (Lladin: Phasianidae) sydd yn urdd y Galliformes.
Carn Dearg - Meall nam Fiadh
Mae Carn Dearg - Meall nam Fiadh yn gopa mynydd a geir rhwng Loch Treig a Loch Ericht ym mynyddoedd y Grampians, yng ngogledd-orllewin Ucheldir yr Alban;. small moss covered rock
Ffesant gopraidd
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. soemmerringi, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Caiff ei fagu er mwyn ei hela.
Carn Dearg - Meall nam Fiadh
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Ffesant gopraidd
Teulu
Mae'r ffesant gopraidd yn perthyn i deulu'r Ffesantod (Lladin: Phasianidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Frampton, Swydd Lincoln
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Frampton. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Boston.
Capel Sardis, Malltraeth
Hanes
Adeiladwyd yn 1831, cyn ei atgyweirio yn 1860 a 1896. Bu cyfarfodydd yn y pentref ers 1790 cyn i'r capel cael ei adeiladu.
Khooni Darinda
Ffilm arswyd yw Khooni Darinda a gyhoeddwyd yn 1987. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1987. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Last Emperor sef ffilm gan Bernardo Bertolucci.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Fettered
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Arrigo Bocchi yw Fettered a gyhoeddwyd yn 1919. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Fettered ac fe’i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Gruffudd Fychan I
de|170px|de|Arfbais Powys Fadog Tywysog Powys Fadog oedd Gruffudd Fychan I (bu farw 1289).
Fettered
Y prif actor yn y ffilm hon yw Manora Thew. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Gruffudd Fychan I
Ef oedd yr ieuengaf o bedwar mab Gruffudd Maelor II, Arglwydd Dinas Brân. Ar farwolaeth ei dad yn 1269 neu 1270, etifeddodd Iâl ac Edeirnion, yn cynnwys   Glyndyfrdwy. Cefnogodd Llywelyn ap Gruffudd yn rhyfel 1277 yn erbyn Edward I, brenin Lloegr. Lladdwyd ei frawd hynaf, Madog ap Gruffudd II, yn y rhyfel, ac eifeddodd Gruffudd ei diroedd. Yn y cytundeb heddwch ar ôl y rhyfel, cytunwyd y byddai'r gwrogi i Lywelyn am Edeirnion, ond i Edward I am Iâl. Cefnogodd Llywelyn eto yn rhyfel 1282-1283, a chollodd ei diroedd.
Fettered
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1919. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Broken Blossoms sef ffilm fud rhamantus o Unol Daleithiau America gan yr Americanwr o dras Gymreig D. W. Griffith. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arrigo Bocchi ar 1 Ionawr 1871.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arrigo Bocchi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Harvey
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Josephine Hull, James Stewart, Victoria Horne, Jesse White, Cecil Kellaway, Charles Drake, Peggy Dow, Wallace Ford, Clem Bevans, Nana Bryant a Pat Flaherty. Mae'r ffilm Harvey (ffilm o 1950) yn 104 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Rheidae
Urdd o Adar yw'r Rheiformes a ymddangosodd yn y Paleosen. Un genws sydd wedi goroesi, sef y Rhea, ond ceir yn y teulu hwn sawl genws.
Harvey
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1950. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All About Eve sy’n ffilm gomedi Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Joseph L. Mankiewicz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. William H. Daniels oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Ralph Dawson sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Rheidae
Taxonomeg
Rheiformes Forbes 1884
Harvey
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry Koster ar 1 Mai 1905 yn Berlin a bu farw yn Camarillo ar 25 Ebrill 1980.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry Koster nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Finché C'è Prosecco C'è Speranza
Ffilm gomedi sy'n ffuglen du gan y cyfarwyddwr Antonio Padovan yw Finché C'è Prosecco C'è Speranza a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Veneto. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Fulvio Ervas a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Teho Teardo.
Mae'r ffilm Finché C'è Prosecco C'è Speranza yn 101 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.
Market Drayton
Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 11,773.
Finché C'è Prosecco C'è Speranza
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antonio Padovan ar 1 Ionawr 1987 yn Fenis. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2010 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antonio Padovan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Market Drayton
Mae Caerdydd 165.4 km i ffwrdd o Market Drayton ac mae Llundain yn 224.2 km. Y ddinas agosaf ydy Stoke-on-Trent sy'n 23.8 km i ffwrdd.
Bwncath cynffongoch Affrica
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Bwncath cynffongoch Affrica (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: bwncathod cynffongoch Affrica) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Buteo auguralis; yr enw Saesneg arno yw African red-tailed buzzard. Mae'n perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae) sydd yn urdd y Falconiformes.
Ballerine
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Gustav Machatý yw Ballerine a gyhoeddwyd yn 1936. Fe'i cynhyrchwyd gan AFI yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Albrecht Joseph a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Annibale Bizzelli.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw María Denis, Giorgio Bianchi, Silvana Jachino, Livio Pavanelli, Oreste Bilancia, Antonio Centa, Fausto Guerzoni, Gemma Bolognesi, Laura Nucci, Nicola Maldacea, Nino Marchetti, Gino Viotti a Carlo Fontana. Mae'r ffilm Ballerine (ffilm o 1936) yn 77 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy. Václav Vích oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gustav Machatý ar 9 Mai 1901 yn Prag a bu farw ym München ar 14 Rhagfyr 1963. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1919 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gustav Machatý nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bwncath cynffongoch Affrica
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn B. auguralis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r bwncath cynffongoch Affrica yn perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
90
1g CC - 1g - 2g
40au 50au 60au 70au 80au - 90au - 100au 110au 120au 130au 140au
85 86 87 88 89 - 90 - 91 92 93 94 95
Brychan arian
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw brychan arian, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy brychanau arian; yr enw Saesneg yw Silver-ground  Carpet, a'r enw gwyddonol yw Xanthorhoe montanata.
Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r brychan arian yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Que Hombre
Ffilm ddrama rhamantus gan y cyfarwyddwr Pierre Chenal yw Que Hombre a gyhoeddwyd yn 1943. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Todo un hombre ac fe’i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Homero Manzi a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Juan Ehlert a Lucio Demare. Dosbarthwyd y ffilm gan Associated Argentine Artists.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tilda Thamar, Amelia Bence, Ana Arneodo, Francisco Petrone, Guillermo Battaglia, Jacinta Diana, Juan Serrador, Leticia Scury, Nicolás Fregues, René Mugica, Carlos Bellucci, Florindo Ferrario, Jorge Lanza, Juan Carrara, Liana Moabro a Percival Murray. Mae'r ffilm Que Hombre yn 94 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life and Death of Colonel Blimp sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Bob Roberts oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Carlos Rinaldi sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Asnath
Mae Asnath (Hebraeg: אָסְנַת‎) yn fenyw ceir sôn amdani yn Llyfr Genesis yn yr Hen Destament fel gwraig Joseff yn yr Aifft. Mae llawer o'r hanesion amdani yn dod o ysgrifau apocryffaidd ac anghanonaidd.
Que Hombre
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Pierre Chenal ar 5 Rhagfyr 1904 yn Brwsel a bu farw yn La Garenne-Colombes ar 26 Ebrill 2001.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Pierre Chenal nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Asnath
Yr enw
Credir bod ei henw yn deillio o air mewn Eiffteg hynafol a oedd yn golygu "perthyn i Nath". Roedd Nath yn dduwies yr Aifft.
Mae Asnath, Asenath neu Osnat yn parhau i fod yn enw cyffredin ar ferched yn Israel.
Hanes
Mae'r unig gyfeiriadau at Asnath yn y Beibl i'w cael mewn tri adnod yn Llyfr Geneis. Mae'r adnodau yn adrodd ei bod hi'n hi'n ferch i Potiffera offeiriad On a rhoddwyd i Joseff i fod yn wraig iddo gan Pharo, a bod dau fab wedi eu geni o'r briodas – Manasse ac Effraim. Ceir adroddiad tebyg yn Llyfr y Jiwbilïau. Mae Llyfr y Jiwbilïau yn destun sy'n cael ei gyfrif yn ganonaidd gan Eglwys Uniongred Ethiopia ond yn anghanonaidd gan bob enwad arall. Dydy Genesis na Llyfr y Jiwbilïau ddim yn egluro os oedd Potiffera ei thad yr un dyn a Potiffar distain yr Aifft y cyhuddodd ei wraig Joseff ar gam o geisio ei threisio, ond tybia'r sylwebwyr anghydffurfiol nad ydynt.
Ceir cyfeiriadau at Asnath hefyd yn y Midrash, sy'n astudiaeth destunol o'r Talmud ac yn Targum Ymhongar Jonathan sy'n gyfieithiad o'r Tora gyda nodiadau o eglurhad. Yn y ddau destun dywedir bod Asnath yn ferch i Dina, chwaer Joseff, a Sichem, a anwyd o undeb anghyfreithlon, a ddisgrifir fel rhyw cyn briodasol neu drais rhywiol, yn dibynnu ar y naratif.
Mae cyhoeddiad apocryffaidd diweddarach, a ysgrifennwyd mewn Groeg, y credir ei fod yn ddogfen Gristnogol, o'r enw Joseff ac Asnath, yn manylu ar eu perthynas. Ynddo ceir disgrifiad o Joseff yn gweld Asnath mewn breuddwyd yn cael rhodd o fêl gan angel, a thrwy hynny yn troi at Dduw Israel. Mae'n syrthio mewn cariad efo merch ei freuddwyd yn chwilio am dani ac yn ei phriodi. Wedi i Asnath priodi Joseff, y mae ei frodyr Dan a Gad yn cynllwynio i'w ladd ar ran mab Pharo, sydd am i Asnath fod yn wraig iddo. Mae eu hymdrechion yn cael eu rhwystro gan Benjamin a Lefi. Yn ystod yr ymosodiad, mae Benjamin yn taflu careg at ben mab Pharo ac yn ei glwyfo’n angheuol. Mae'r brodyr eraill yn lladd miloedd o ddynion â chleddyfau. Mae Asnath, yn gweddïo ar Dduw sy’n troi cleddyfau ei hymosodwyr yn llwch. Mae Gad a Dan yn cael eu hachub gan Asnath rhag cael eu lladd gan ddial brodyr eraill Joseff; mae hi'n ceryddu ei brodyr yng nghyfraith gan eu cynghori i beidio ag ymateb i ddrygioni gyda mwy o ddrygioni.
Ar ôl colli ei unig fab, mae Pharo, ar ôl marw, yn gadael ei deyrnas i Joseff, sy'n rheoli am 48 mlynedd.
Gweler hefyd
Rhestr o fenywod y Beibl
Walter o Hereford
Arglwydd Normanaidd Y Fenni oedd Walter o Hereford neu Walter de Hereford (bu farw yn 1159 neu 1160). Cyfeirir ato gan yr hanesydd Eingl-Normanaidd Orderic Vitalis yn ei lyfr yr Historiae Ecclesiasticae.
Etifeddodd Walter rhan o diroedd ei dad, Miles o Gaerloyw, Iarll 1af Henffordd, ond chwalwyd yr etifeddiaeth. Roedd y tiroedd hyn yn cynnwys rhannau o Swydd Gaerloyw a Swydd Henffordd. Gwasgwyd Walter allan o'r tiroedd hynny a daeth yn arglwydd Y Fenni yn 1155. Aeth i ymuno yn y Croesgadau a bu farw ym Mhalesteina yn 1159 neu 1160 heb adael olynydd.
Cafodd ei olynu fel arglwydd Y Fenni gan ei frodyr Henry a Maihel. Lladdwyd Henry mewn ysgarmes â Seisyll ap Dyfnwal a bu farw Maihel trwy ddamwain pan syrthiodd carreg arno wrth i weithwyr atgyweirio ei gastell yn y Bronllys.
Orderic Vitalis
bawd|Coflech i Orderic yn Abaty Saint-Évroult
Croniclwr Eingl-Normanaidd oedd Orderic Vitalis (1075–1143). Cyfeirir ato hefyd fel Ordericus Vitalis. Mae ei lyfr yr Historiae Ecclesiasticae yn cael ei ystyried yn un o'r ffynonellau pwysicaf am gyfnod y Normaniaid yng ngwledydd Prydain a Ffrainc.
Bywyd a gwaith
Ganed Orderic yn Amwythig yn 1075. Norman oedd ei dad Odelerius, clerigwr yng ngwasanaeth Roger, Iarll Amwythig (Roger o Drefaldwyn), a Saesnes oedd ei fam yn ôl pob tebyg. Bu'n fyw yn Swydd Amwythig hyd ei fod yn ddeg oed pan gafodd ei anfon i fod yn fynach yn Abaty Saint-Évroult, un o fynachlogydd y Benedictiaid yn Ffrainc.
Yn Saint-Évroult lluniodd yr Historiae Ecclesiasticae rhwng y blynyddoedd 1123 a 1141, a hwn oedd gwaith mawr ei oes. Mae'n adrodd hanes y byd Gorllewinol o gychwyn y cyfnod Cristnogol hyd oes yr awdur, ond caiff hanes y Normaniaid yng nghyfnod yr awdur y sylw bennaf. Am ei fod yn frodor o'r Gororau mae hanes arglwyddir'r Mers yn cael sylw arbennig ac felly mae ei lyfr yn ffynhonnell bwysig i haneswyr Cymru. Ceir hanesion ganddo am arweinwyr Cymreig, yn cynnwys Gruffudd ap Cynan, Rhys ap Tewdwr, Bleddyn ap Cynfyn a dau o esgobion Bangor, ac arweinwyr Normanaidd, megis Robert o Ruddlan, Roger, Iarll Amwythig a Walter o Hereford, Arglwydd Y Fenni.
Un o'i benodau mwyaf bywiog yw ei ddisgrifiad o ladd Robert o Ruddlan yn 1088. Yn ôl Orderic, roedd Robert yn cysgu ganol dydd yn ei gastell yn Neganwy pan ddeffrowyd ef gyda'r newyddion fod Cymry wedi glanio mewn tair llong islaw Pen y Gogarth a'u bod yn ysbeilio ei diroedd. Dywed Orderic mai Grithfridus, rex Guallorum (Gruffudd, Brenin Cymru) oedd yn eu harwain, sef Gruffudd ap Cynan yn ôl pob tebyg. Gyrrodd Robert negeseuwyr i ymgynnull ei filwyr, ac aeth ef ei hun i Ben y Gogarth, lle gwelodd fod y llanw'n codi a'r Cymry ar fin hwylio ymaith gyda'i hysbail. Rhuthrodd Robert i lawr y llechwedd mewn cynddaredd, a dim ond ei gludydd arfau yn ei ddilyn. Lladdwyd ef a gwaywffyn, a hwyliodd y Cymry ymaith gyda'i ben ynghlwm wrth fast un o'r llongau.
Beirniad moesol
Er ei fod yn Norman ei hun, mae Orderic yn barod i gollfarnu rhai o arweinwyr y Normaniaid yng Nghymru am eu cymeriad ffrynig a'u gweithgaroedd creulon. Mae'n beirniadu Robert o Ruddlan yn hallt am ei driniaeth greulon o'r Cymry:
Dr. Ehrlich's Magic Bullet
Ffilm ddrama am berson nodedig gan y cyfarwyddwr William Dieterle yw Dr. Ehrlich's Magic Bullet a gyhoeddwyd yn 1940. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Heinz Herald a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Max Steiner.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Albert Bassermann, Sig Ruman, Edward G. Robinson, Hermine Sterler, Otto Kruger, Louis V. Arco, Ruth Gordon, Maria Ouspenskaya, Donald Crisp, Henry O'Neill, Louis Calhern, Donald Meek, Harry Davenport, Montagu Love, Edward Norris, Herbert Anderson, Charles Halton, Irving Bacon, Theodore von Eltz, Louis Jean Heydt a Douglas Wood. Mae'r ffilm Dr. Ehrlich's Magic Bullet yn 103 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1940. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Abe Lincoln in Illinois sef ffilm Americanaidd am fywyd a gwaith Abraham Lincoln, gan John Cromwell. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. James Wong Howe oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Warren Low sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Dieterle ar 15 Gorffenaf 1893 yn Ludwigshafen a bu farw yn Ottobrunn ar 9 Rhagfyr 1972. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1911 ac mae ganddo o leiaf 182 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Dieterle nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Roger o Drefaldwyn, Iarll 1af Amwythig
Arglwydd Normanaidd oedd Roger o Drefaldwyn, Iarll 1af Amwythig (neu Roger de Montgoméri), a elwid hefyd yn Roger Fawr ("Roger le Grand") (tua 1030 – 27 Gorffennaf 1094) ac y cyfeirir ato gan haneswyr Cymreig ac eraill fel Roger o Drefaldwyn hefyd, a fu'n arglwydd Trefaldwyn (Montgoméri), vicomte Hiémois, ac arglwydd Alençon. Roedd yn un o'r arglwyddi Normanaidd cyfoethocaf a grymusaf yn Lloegr a'r Mers yn y deyrnas a greuwyd gan Wilym Gwncwerwr. Fel Iarll cyntaf Amwythig, teitl a daliodd o 1074 hyd ei farw yn 1094, bu ganddo ran flaenllaw yn ymdrechion y Normaniaid i oresgyn Cymru.
Tua'r flwyddyn 1050, priododd Mabile de Bellême. Roedd ganddo diroedd helaeth yn Normandi a bu'n un o brif gapteiniaid Gwilym Gwncwerwr pan laniodd ger Hastings yn 1066; mewn canlyniad i'w ymroddiad a'i wasanaeth cafodd diroedd sylweddol yn ne a chanolbarth Lloegr gan y brenin newydd, yn cynnwys Swydd Amwythig am y ffin â Chymru.
Sefydlodd Roger ei bencadlys ar ochr Gymreig Clawdd Offa ar safle'r Hen Domen - ar gyrion tref Trefaldwyn heddiw - lle cododd castell mwnt a beili mawr a'i alw yn Montgoméri. Enwyd yr hen Sir Drefaldwyn (Montgomeryshire) ar ei ôl.
Cafodd ei olynu fel Iarll Amwythig gan ei fab Hugh.
Macromia mnemosyne
Gwas neidr o deulu'r Macromiidae (neu'r 'Criwserod') yw'r Macromia mnemosyne. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Grugiar ddu
Mae'r Rugiar ddu (Tetrao tetrix) yn aelod o deulu'r grugieir y Tetraonidae.
Mae'r Rugiar ddu yn nythu ar draws gogledd Ewrop ac Asia, fel rheol ar dir agored, yn enwedig rhosdir, ond gyda rhai coed, neu ar ymylon coedwigoedd. Gellir adnabod y ceiliog yn hawdd; mae'n aderyn mawr, rhwng 49 a 55 cm o hyd a'i blu yn ddu i gyd heblaw am ddarn coch uwchben y llygaid a llinell wen ar yr adenydd. Mae'r iâr yn llai, 40 hyd 45 cm o hyd ac yn llwydfrown, ac felly'n anoddach eu gwahaniaethu oddi wrth y Rugiar er enghraifft.
Yn y gwanwyn gellir gweld nifer o geiliogod yn eu dangos eu hunain i'r ieir mewn lleoedd traddodiadol, yr hyn a elwir yn lek. Gellir gweld hyn gyda'r wawr ac mae cryn nifer o bobl weithiau dod i weld y ceiliogod yn cerdded o gwmpas ac yn galw. Yng Nghymru mae un safle adnabyddus ar y ffordd gefn rhwng Llangollen a'r Mwynglawdd.
Mae niferoedd y Rugiar ddu wedi gostwng yn y blynyddoedd diwethaf yn y rhan fwyaf o wledydd Ewrop. Mae Cymru yn rhywfaint o eithriad i hyn, oherwydd yn dilyn gostyngiad sylweddol iawn hyd ddiwedd y 1990au mae gwaith gan yr RSPB i greu cynefin addas i'r rhywogaeth yma wedi arwain at gynnydd yn ei nifer. Er hynny mae'n parhau yn aderyn prin.
Barddoniaeth
Cynnal Cadoedd:
Adnabyddir campau carwriaethol y Rugiar ddu yn y Saesneg fel lek. Diddorol yw nodi bod y llinellau canlynol i'w cael mewn cywydd canoloesol a briodolwyd i Dafydd ap Gwilym. Yn ôl Dr. Howard Williams, yn un o'r cerddi llatai, mae'r bardd yn annog 'Y ceiliog dewr â'r clog du' i fynd a neges i'w gariad ac yn coroni ei ddarlun o'r aderyn a'i ymddygiad fel hyn: Yn amlwg, nid pobl ein hoes ni yw'r cyntaf i wirioni ar y ’’lek’’!
Madog Crypl
de|170px|de|Arfbais Powys Fadog Etifedd Powys Fadog oedd Madog Crypl neu Madog Crippil, hefyd Madog ap Gruffudd (c. 1275 - 1304). Ni fu ef ei hun erioed yn dywysog Powys Fadog, yn hytrach daliai ran o'r eifeddiaeth fel deiliad i goron Lloegr.
Bu farw ei dad Gruffudd Fychan yn 1289, pan oedd Madog yn dal yn blentyn. Gweinyddwyd ei diroedd gan y frenhines, yna gan Reginald de Grey, Ustus Caer, yna gan Thomas o Macclesfield. Gofynnodd Madog i'r brenin wneud darpariaeth iddi, ac ymddengys iddo gael tiroedd ei dad; Glyndyfrdwy yn Edeirnion a hanner cwmwd Cynllaith, sef yr ardal o gwmpas Sycharth.
Priododd Gwenllian ferch Ithel Fychan, a chofnodir i fab iddynt, Gruffudd o Ruddallt, briodi Elizabeth, merch John LeStrange o Knockin yn 1304, pan oedd yn chwech oed. Bu Madog farw yr un flwyddyn. Yn ôl rhai o'r achau, roedd ganddo fab arall, Madog Fychan, a eifeddodd diroedd ei dad.
Chno Dearg - Garbh-bheinn
Mae Chno Dearg - Garbh-bheinn yn gopa mynydd a geir rhwng Loch Treig a Loch Ericht ym mynyddoedd y Grampians, yng ngogledd-orllewin Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd ar y copa.
Lleyton Hewitt
Chwaraewr tenis Awstralaidd yw Lleyton Glynn Hewitt (ganwyd 24 Chwefror 1981).
Last Whites of The East End
Mae'r ffilm Last Whites of The East End yn 58 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Kelly Close nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Grugiar
Mae'r Grugiar yn nythu ar draws gogledd Ewrop ac Asia ac Alaska a gogledd Canada. Mae'n nythu ar dir agored, yn enwedig rhosdir, neu mewn coed bedw.
Yn y tymor nythu mae'r Grugiar yn frown ar y cefn gyda gwyn ar yr adenydd a'r bol. Yn y gaeaf maent yn troi yn wyn, heblaw fod y gynffon yn ddu. Yr unig eithriad yw'r adar a geir ym Mhrydain Fawr ac Iwerddon sy'n frowngoch trwy'r flwyddyn ac yn nythu fel rheol lle mae grug yn tyfu.
Planhigion yw'r prif fwyd, ond mae'r cywion yn bwyta pryfed hefyd. Yr iâr sy'n gyfrifol am y cywion, heb unrhyw gymorth gan y ceiliog.
chwith|200px|bawd|Grugiar goch, Lagopus lagopus scoticus bawd|Lagopus lagopus lagopus
Murdaa Ghar
Ffilm arswyd yw Murdaa Ghar a gyhoeddwyd yn 1999. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1999. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Matrix sef ffilm wyddonias gan Lana Wachowski a Lilly Wachowski.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Brychan Arran
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw brychan Arran, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy brychanau Arran; yr enw Saesneg yw Arran Carpet, a'r enw gwyddonol yw Chloroclysta concinnata. Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r brychan Arran yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Freiston
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Freiston. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Boston.
A Thanksgiving Surprise
Ffilm ddrama heb sain (na llais) yw A Thanksgiving Surprise a gyhoeddwyd yn 1910. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Brenhinoedd a breninesau gwledydd Prydain
Dyma restr o frenhinoedd a breninesau gwledydd Prydain (Yr Alban, Cymru a Lloegr) ynghyd â Phrydain Fawr a'r Deyrnas Unedig.
Cymru
Gan fod y sefyllfa yn y Gymru annibynnol yn fwy cymhleth o lawer na'r gwledydd eraill ym Mhrydain, gweler y rhestrau o frenhinoedd a thywysogion a'r ymdriniaeth a geir yn yr erthyglau ar y teyrnasoedd cynnar a chanoloesol a hefyd yn yr erthygl ar Hanes Cymru.