cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mynydd Twr
Y copa
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 220m (722tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Florence R. Sabin
Gwobrau
Enillodd Florence R. Sabin y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:
Verwood
Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy Verwood. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Dorset, ac mae'n rhan o Gytref De-ddwyrain Dorset.
Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 14,820.
Sodom and Gomorrah: The Last Seven Days
Ffilm bornograffig gan y cyfarwyddwyr Artie Mitchell a Jim Mitchell yw Sodom and Gomorrah: The Last Seven Days a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Barry Goldberg a Mike Bloomfield.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Johnnie Keyes, Sharon Thorpe, Barry Vane, George S. McDonald a Ken Scudder. Mae'r ffilm Sodom and Gomorrah: The Last Seven Days yn 99 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd One Flew Over the Cuckoo's Nest sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Artie Mitchell ar 17 Rhagfyr 1945.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Artie Mitchell nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mekong Hotel
Ffilm ddogfen a drama gan y cyfarwyddwr Apichatpong Weerasethakul yw Mekong Hotel a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Gwlad Tai a chafodd ei ffilmio yn Gwlad Tai. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Apichatpong Weerasethakul.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Apichatpong Weerasethakul a Jenjira Pongpas. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Apichatpong Weerasethakul ar 16 Gorffenaf 1970 yn Bangkok. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1993 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Khon Kaen University.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Apichatpong Weerasethakul nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sara Troost
Enw'i thad oedd Cornelis Troost a'i mam oedd Susanna Maria van der Duyn.
Bu farw yn Amsterdam yn 1803.
Grigóriy Vitál'yevich Khlópin
Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd Grigóriy Vitál'yevich Khlópin (16 Ionawr 1863 - 30 Gorffennaf 1929). Roedd yn wyddonydd Rwsiaidd, yn lanweithydd, addysgwr, athro, ac yn Wyddonydd Anrhydeddus o'r RSFSR. Cafodd ei eni yn Dobryanka, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol y Wladwriaeth a Moscaw. Bu farw yn Yr Undeb Sofietaidd.
Gwobrau
Enillodd Grigóriy Vitál'yevich Khlópin y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Wadebridge
Tref a phlwyf sifil yng Nghernyw, De-orllewin Lloegr, ydy Wadebridge (Cernyweg: Ponswad).
Y ddinas agosaf ydy Truro sy'n 32.2 km i ffwrdd.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 6,721.
The Early Day Christian Martyrs
Ffilm hanesyddol gan y cyfarwyddwr Herbert Booth yw The Early Day Christian Martyrs a gyhoeddwyd yn 1900. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Beinn Bhuidhe
Mae Beinn Bhuidhe (948m) yn gopa mynydd a geir ar y daith o Inveraray i Crianlarich yn Ucheldir yr Alban;. Ceir piler triongl yr OS ger y copa. Mae Loch Fyne wrth ei droed.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Munro, Murdo a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
The Early Day Christian Martyrs
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert Booth ar 26 Awst 1862 Dinas Efrog Newydd ar 18 Tachwedd 1969.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert Booth nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Beinn Dubhchraig
Mae Beinn Dubhchraig yn gopa mynydd a geir tuag 8 km i'r gorllewin o Crianlarich ar y daith o Inveraray i Crianlarich yn ne Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd ar y copa. Saif yng ngogledd Parc Cenedlaethol Loch Lomond a'r The Trossachs.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Munro, Murdo a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Out at The Wedding
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Lee Friedlander yw Out at The Wedding a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mike Farrell, Reginald VelJohnson, Jill Bennett, Cathy DeBuono, Desi Lydic a Julie Goldman.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lee Friedlander nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
45
0au CC 0au 10au 20au 30au - 40au - 50au 60au 70au 80au 90au
Marwolaethau
40er
It Happened to One Man
Y prif actor yn y ffilm hon yw Wilfrid Lawson. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ball of Fire sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Walter J. Harvey oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Paul L Stein ar 4 Chwefror 1892 yn Fienna a bu farw yn Llundain ar 29 Medi 1972. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1918 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Paul L. Stein nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Castan goch
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw castan goch, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy castanau coch (-ion); yr enw Saesneg yw Red Chestnut, a'r enw gwyddonol yw Cerastis rubricosa. Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r castan goch yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Dinas Salford
Bwrdeistref fetropolitan ym Manceinion Fwyaf, Gogledd-orllewin Lloegr, yw Dinas Salford (Saesneg: City of Salford).
Mae gan y fwrdeistref arwynebedd o 97.2 km², gyda 258,834 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2019. Mae'n ffinio Bwrdeistref Fetropolitan Wigan i'r gorllewin, Bwrdeistref Fetropolitan Bolton a Bwrdeistref Fetropolitan Bury i'r gogledd, Dinas Manceinion i'r dwyrain, Bwrdeistref Fetropolitan Trafford i'r de-ddwyrain, a Swydd Gaer i'r de-orllewin.
Ffurfiwyd y fwrdeistref dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974. Yn wreiddiol daeth o dan reolaeth cyngor sir fetropolitan Manceinion Fwyaf, ond ym 1986, fel yr holl fwrdeistrefi metropolitan eraill yn Lloegr, daeth yn awdurdod unedol i bob pwrpas.
Brazzaville
Brazzaville yw prifddinas Gweriniaeth y Congo yng nghanolbarth Affrica. Saif ar afon Congo; ar lan arall yr afon mae dinas Kinshasa, prifddinas Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo. Roedd y boblogaeth yn 1,018,541 yn 2001, gyda tua 1.5 miliwn yn yr ardal ddinesig. Yn cynnwys Kinshasa, mae poblogaeth ardal ddinesig Kinshasa-Brazzaville dros 9 miliwn. Mae traean o holl boblogaeth Gweriniaeth y Congo yn byw yn Brazzaville.
Dinas Salford
Mae'r fwrdeistref yn hollol ddi-blwyf. Mae ei phencadlys yn nhref Swinton. Yn ogystal â dinas Salford ei hun, mae aneddiadau eraill ynddi'n cynnwys trefi Eccles, Pendlebury, Swinton, Walkden a Worsley.
Brazzaville
Sefydlwyd y ddinas ar 10 Medi 1880, ar safle pentref Nkuna, gan y fforiwr Ffrengig-Eidalaidd Pierre Savorgnan de Brazza.
bawd|dim|240px|Mawsolewm Pierre Savorgnan de Brazza
Dario Argento's World of Horror
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Michele Soavi yw Dario Argento's World of Horror a gyhoeddwyd yn 1985. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Michele Soavi a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Claudio Simonetti.
Bring Me The Head of Tim Horton
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Guy Maddin yw Bring Me The Head of Tim Horton a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Dario Argento's World of Horror
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Dario Argento, Eva Renzi, Karl Malden, Jennifer Connelly, Tom Savini, Macha Méril, Stefania Casini, Patrick Bauchau, David Hemmings, Donald Pleasence, Keith Emerson, Mimsy Farmer, Irene Miracle, Clara Calamai, Jessica Harper, Tony Musante, Ken Foree, Leigh McCloskey, Michael Brandon, Flavio Bucci, Natasha Hovey, David Emge, Luciano Tovoli, Urbano Barberini, Michele Soavi a Romano Albani. Mae'r ffilm Dario Argento's World of Horror yn 76 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1985. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Back to the Future sef ffilm wyddonias Americanaidd am fachgen a’i gar yn cael ei yrru i’r dyfodol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Stefano Ricciotti oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Michele Soavi ar 3 Gorffenaf 1957 ym Milan. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1978 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Meillionen glystyrog
Llysieuyn blodeuol (neu legume) yw Meillionen glystyrog sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Fabaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Trifolium glomeratum a'r enw Saesneg yw Clustered clover. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Meillionen Ben-wastad, Meillionen Gwastadwedd.
Eraill yn yr un teulu yw: ffa soya (Glycine max), y ffa cyffredin (Phaseolus), pys gyffredin (Pisum sativum), chickpea (Cicer arietinum), cnau mwnci (Arachis hypogaea), pys per (Lathyrus odoratus) a licrs (Glycyrrhiza glabra).
Bring Me The Head of Tim Horton
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guy Maddin ar 28 Chwefror 1956 yn Winnipeg. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1986 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Winnipeg.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guy Maddin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Marriage Lie
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Stuart Paton yw The Marriage Lie a gyhoeddwyd yn 1918. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Mae'r ffilm The Marriage Lie yn 50 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1918. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Shoulder Arms sef ffilm fud a chomedi o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Stuart Paton ar 23 Gorffenaf 1883 yn Glasgow a bu farw yn Woodland Hills ar 21 Medi 1935. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1914 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Stuart Paton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Waterloo & City Line
Llinell ar Reilffordd Danddaearol Llundain yw'r Waterloo & City Line. Mae'n rhedeg rhwng Gorsaf danddaearol Waterloo (o dan Orsaf reilffordd Waterloo Llundain) a Gorsaf danddaearol Bank (yng nghanol Dinas Llundain). Oherwydd nad oes gorsafoedd rhwng y terfynellau, mae mwyafrif y teithwyr ar y lein yn cynnwys cymudwyr o dde-orllewin Llundain, Surrey a Hampshire yn cyrraedd gorsaf reilffordd prif reilffordd London Waterloo, yna'n teithio ymlaen i Ddinas Llundain ar y lein. Oherwydd amlygrwydd busnes yr ardal, nid yw'r llinell, ac eithrio mewn amgylchiadau cyfyngedig iawn, yn gweithredu ar ddydd Sul neu wyliau cyhoeddus. Mae'n un o ddim ond dwy linell ar y rhwydwaith Underground i redeg yn gyfan gwbl o dan y ddaear, a'r llall yw'r Victoria Line.
Map
400px|center|bawd|Llwybr daearyddol gywir y Waterloo & City Line
S̄ud S̄eǹh̄ā
Ffilm erotig a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Apichatpong Weerasethakul yw S̄ud S̄eǹh̄ā a gyhoeddwyd yn 2002. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd สุดเสน่หา ac fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Tai. Lleolwyd y stori yn Gwlad Tai. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Thai a hynny gan Apichatpong Weerasethakul. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Mae'r ffilm S̄ud S̄eǹh̄ā yn 125 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 360 o ffilmiau Thai wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Apichatpong Weerasethakul ar 16 Gorffenaf 1970 yn Bangkok. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1993 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Khon Kaen University.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Apichatpong Weerasethakul nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig
Yr adran o fewn llywodraeth y Deyrnas Unedig sy'n gyfrifol am ddiogelu'r amgylchedd, cynhyrchiad a safonau bwyd, amaeth, pysgota, a chymunedau gwledig yn y Deyrnas Unedig yw Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig (Saesneg: Department for Environment, Food and Rural Affairs neu Defra). Yr Ysgrifennydd Gwladol cyfredol yw Caroline Spelman.
Fe amlinellir cydweithrediad rhwng yr Adran a Llywodraeth yr Alban a Llywodraeth Cynulliad Cymru mewn concordatiau, gan fod cyfrifoldebau datganoledig gan y ddwy wlad.
Abbas ibn al-Ahnaf
Bardd Arabeg canoloesol oedd Abba ibn al-Ahnaf (750-809). Roedd Al-Ahnaf yn un o'r cynharaf o'r beirdd Abbasid. Roedd yn frodor o Faghdad a gysylltir â'r Califf Harun al-Rashid. Daeth yn ewnog am ei gerddi serch synhwyrus ond eironig, nifer ohonyn' nhw ar ffurf y qit'a, ffurf delesgopig, gryno iawn, sy'n debyg i'r englyn Cymraeg a'r haiku Siapaneg.
Dyma enghraifft o un o'i gerddi byr mewn cyfieithiad:
Wadhurst
Tref a phlwyf sifil yn Nwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr, ydy Wadhurst. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Wealden.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 4,883.
Bras y Gogledd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Bras y Gogledd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: breision y Gogledd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Calcarius lapponicus; yr enw Saesneg arno yw Lapland longspur. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. lapponicus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America ac Ewrop.
Cyffuriau gwrthfiraol
bawd|Plentyn gyda Brech Ieir Mae cyffuriau gwrthfiraol yn ddosbarth o feddyginiaeth a ddefnyddir yn benodol ar gyfer trin heintiau firaol yn hytrach na rhai bacteriol.
Y Firws
Mae firysau yn organebau symlach a llai na bacteria ac yn llai abl i gynnal eu hunain. Mae firysau cynnwys genom ac weithiau ychydig o ensymau wedi eu storio mewn capsiwl o brotein (a elwir yn capsid), ac weithiau wedi eu gorchuddio â haen lipid (a elwir weithiau yn 'amlen'). Yr unig fodd i firysau cynnal eu hunain ac atgynhyrchu yw trwy dreiddio i mewn i gelloedd y corff a lluosi trwy i’r celloedd atgynhyrchu. Gan nad yw firysau yn cyflawni llawer o weithgareddau yn annibynnol i’r gell y maent wedi treiddio iddynt, mae wedi bod yn anodd datblygu meddyginiaethau sy’n atal neu’n amharu ar eu cylch bywyd heb niweidio’r celloedd hefyd.
Mae cylch bywyd firws yn amrywio o ran eu manylion union, gan ddibynnu ar y math o firws ydyw, ond maent i gyd yn rhannu patrwm cyffredinol:
672
6g - 7g - 8g
Cyffuriau gwrthfiraol
Defnydd
Mae'r rhan fwyaf o'r cyffuriau gwrthfiraol yn cael eu defnyddio ar gyfer heintiau firaol penodol, tra bod gwrthfeirysau sbectrwm eang yn effeithiol yn erbyn ystod eang o firysau. Yn wahanol i'r rhan fwyaf o wrthfiotigau, nid yw cyffuriau gwrthfiraol yn dinistrio eu pathogen targed; yn lle hynny maent yn rhwystro eu datblygiad.
672
620au 630au 640au 650au 660au - 670au - 680au 690au 700au 710au 720au
Cyffuriau gwrthfiraol
Defnydd
Mae cyffuriau gwrthfiraol yn rhan o ddosbarth gwrth ficrobau, grŵp ehangach sydd hefyd yn cynnwys gwrthfiotig, cyffuriau gwrthffyngol a gwrth parasitig neu gyffuriau gwrthfiraol yn seiliedig ar wrthgyrff monoclonaidd
672
667 668 669 670 671 - 672 - 673 674 675 676 677
Cyffuriau gwrthfiraol
Defnydd
Ystyrir y rhan fwyaf o gyffuriau gwrthfiraol yn gymharol ddiniwed i'r gwesteiwr, ac felly gellir eu defnyddio i drin heintiau. Dylid eu gwahaniaethu oddi wrth firws laddwyr (viricide), nad ydynt yn feddyginiaeth ond yn foddion i anactifadu neu ddinistrio gronynnau firws, naill ai y tu mewn neu'r tu allan i'r corff.
Mae nifer wahanol o firysau a heintiau firaol gyda symptomau gwahanol, a gwahanol raddau o ddifrifoldeb y salwch y maent yn achosi. Ym mysg yr anhwylderau firaol mwyaf cyffredin mae’r annwyd, y ffliw, doluriau annwyd ac afiechydon ieuenctid megis brech yr ieir, clwy’r pennau, a’r frech goch. Mae heintiau’r gwddf, niwmonia, broncitis, gastro-enteritis a llid yr ymennydd, yn aml, ond nid ar bob achlysur, yn cael eu hachosi gan firws. Fel arfer bydd amddiffynfeydd naturiol y corff yn aml yn aml yn ddigon cryf i oresgyn heintiau fel rhain. Cyffuriau i leddfu poen neu i leihau twymyn bydd yn cael eu rhoi i’w trin yn hytrach na chyffuriau gwrthfiraol. Efo heintiau mwy difrifol megis niwmonia a llid yr ymennydd mae angen goruchwyliaeth feddygol ddwysach.
Problem arall gyda heintiau firaol yw pa mor gyflym gall y firws lluosogi. Erbyn i’r symptomau ymddangos gall nifer y firysau bod mor niferus fel nad yw’r cyffuriau yn cael fawr o effaith. Gan hynny rhaid defnyddio cyffuriau megis aciclovir (sy’n cael ei ddefnyddio i drin y dolur annwyd) yn gynnar yng nghwrs yr haint. Gall cyffuriau gwrthfiraol eraill cael eu defnyddio i atal firysau.
Sut maent yn gweithio
Mae rhai cyffuriau gwrthfiraol yn gweithio drwy newid y blociau adeiladu deunydd genetig y celloedd fel nad oes modd i’r firws atgynhyrchu. Mae eraill yn blocio’r ensymau o fewn y celloedd letyol gan rwystro iddynt luosi. Mae rhwystro’r firws rhag lluosi yn ei atal rhag lledu i gelloedd iach, gan wella’r symptomau. Gyda rhai heintiau, megis herpes, dydy’r feddyginiaeth dim yn gwaredu’r firws o’r corff ac fe all yr haint dychwelyd drachefn.
Brechlyn
Mae llawer o glefydau firysol cyffredin yn cael eu dal unwaith yn unig mewn oes unigolyn. Y rheswm am hyn yw bod y corff yn cynhyrchu gwrthgyrff i ymosod ar firysau o’u canfod yn y corff. Mae’r gwrthgyrff yn aros yn y corff yn barod i ymosod yn syth bin ar y firws os yw’n cael ei ddarganfod eto yn y dyfodol. Gellir amddiffyn rhag dal rhai heintiau trwy ddefnyddio brechlyn sydd yn dynwared yr haint go iawn ac yn gwneud i’r corff creu gwrthgyrff yn erbyn yr haint go iawn. Er bod y brechlynnau yn cael eu defnyddio i amddiffyn rhag heintiau firysol, nid ydynt yn gyffuriau gwrthfiraol.
Cyffuriau gwrthfiraol mwyaf cyffredin
Y cyffuriau gwrthfiraol mwyaf cyffredin i’w defnyddio yn ynysoedd Prydain yw
Am restr lawn gweler Rhestr o gyffuriau gwrthfiraol
Flower Girl
Comedi rhamantaidd Saesneg o Nigeria yw Flower Girl gan y cyfarwyddwr ffilm Michelle Bello. Fe'i cynhyrchwyd yn Nigeria.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Michelle Bello nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tiriogaeth
Ardal o dir ac/neu dŵr a ystyrid yn eiddo i berson, sefydliad, anifail, gwladwriaeth, neu israniad gwladol yw tiriogaeth.
Neurobasis luzoniensis
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Neurobasis luzoniensis. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Dinas Manceinion
Bwrdeistref fetropolitan ym Manceinion Fwyaf, Gogledd-orllewin Lloegr, yw Dinas Manceinion (Saesneg: City of Manchester).
Mae gan y fwrdeistref arwynebedd o 116 km², gyda 552,858 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2019. Mae'n ffinio Bwrdeistref Fetropolitan Trafford a Dinas Salford i'r gorllewin, Bwrdeistref Fetropolitan Bury a Bwrdeistref Fetropolitan Rochdale i'r gogledd, Bwrdeistref Fetropolitan Oldham, Bwrdeistref Fetropolitan Tameside a Bwrdeistref Fetropolitan Stockport i'r dwyrain, a Swydd Gaer i'r de.
bawd|dim|Dinas Manceinion ym Manceinion Fwyaf
Ffurfiwyd y fwrdeistref dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974. Yn wreiddiol daeth o dan reolaeth cyngor sir fetropolitan Manceinion Fwyaf, ond ym 1986, fel yr holl fwrdeistrefi metropolitan eraill yn Lloegr, daeth yn awdurdod unedol i bob pwrpas.
Mae'r fwrdeistref yn ddi-blwyf am y rhan fwyaf, gydag un plwyf sifil (Ringway) i'r de. I bob pwrpas mae gan y fwrdeistref yr un ffiniau â dinas Manceinion.
Pysgotwr paradwys cefn brown
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pysgotwr paradwys cefn brown (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pysgotwyr paradwys cefn brown) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Tanysiptera danae; yr enw Saesneg arno yw Brown-backed paradise kingfisher. Mae'n perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: Alcedinidae) sydd yn urdd y Coraciiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. danae, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r pysgotwr paradwys cefn brown yn perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: Alcedinidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Catrin o Aragón
Gwraig gyntaf Harri VIII, brenin Lloegr, oedd Catrin o Aragón (Sbaeneg: Catalina de Aragón y Castilla) (16 Rhagfyr, 1485 – 7 Ionawr, 1536).
Merch Fernando II, brenin Aragón, ac Isabel I, brenhines Castilla, oedd hi. Cafodd ei geni ym Madrid, Sbaen. Catrin oedd gwraig Arthur Tudur, Tywysog Cymru, rhwng Tachwedd, 1501, a marwolaeth Arthur yn Llwydlo, 2 Ebrill, 1502. Priododd Harri VIII ar 11 Mehefin 1509.
Catrin oedd mam y frenhines Mari I.
Mynyddog Mwynfawr
Mynyddog Mwynfawr (Hen Gymraeg, Cymraeg Canol: Mynyddawg Mwynfawr) oedd brenin, yn ôl traddodiad, teyrnas Gododdin yn yr Hen Ogledd, rywbryd rhwng 500 a 600 OC. Cyfeirir ato hefyd fel Mynyddawg Eiddin (e.e. Trioedd Ynys Prydain, gwaith y cywyddwyr). Ni wyddys ym mha le roedd ei lys - efallai Din Eiddyn (Dùn Èadainn), efallai Caer Eiddyn (ger Bo'ness ar yr Iwdew Moryd Forth), efallai Tref Pren (Traprain Law, ger East Linton).
Ni chyfeirir at Fynyddog yn yr achau traddodiadol. Ymddengys ei fod yn bennaeth ar y rhan ogleddol o diriogaeth Gododdin a elwid yn Eiddyn (o gwmpas Caeredin heddiw. Galwodd ato arwyr a rhyfelwyr o sawl rhano diriogaeth y Brythoniaid, yn cynnwys gogledd Cymru, Elmet a Dyfnaint. Bu'r arwyr hyn yn gwledda yn llys Mynyddog am flwyddyn cyn mynd i ymladd yng Nghatraeth. Caent eu moli a'u galaru yn Y Gododdin.
Y Gododdin yw ein prif ffynhonnell am Fynyddog, ond dydi'r gerdd honno (sy'n destun anodd ac efallai'n anghyflawn) ddim yn rhoi unrhyw fanylion hanesyddol amdano. Ond roedd ganddo le yn nhraddodiadau'r Cymry yn yr Oesoedd Canol. Mae'r gerdd 'Hirlas Owain', a briodolir i Owain Cyfeiliog, yn llawn o gyfeiriadau at gyrch gosgordd Mynyddog ar Gatraeth. Gan fod 'Hirlas Owain' yn dathlu cyrch gan osgordd Owain Cyfeiliog i ryddhau ei frawd Meurig o garchar, mae rhai ysgolheigion yn cynnig y ddamcaniaeth mai cyrch i ryddhau Mynyddog o garchar yng Nghatraeth oedd y cyrch a ddisgrifir yn Y Gododdin (yn y gerdd, dydi Mynyddog ei hun ddim yn cymryd rhan yn y cyrch, ond mae'n bosibl ei fod yn rhy hen i gymryd rhan ei hun neu fod ganddo resymau eraill dros beidio gwneud).
Rhestr dinasoedd Gweriniaeth Canolbarth Affrica
Dyma restr o ddinasoedd a threfi Gweriniaeth Canolbarth Affrica:
Battle at Bloody Beach
Ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr Herbert Coleman yw Battle at Bloody Beach a gyhoeddwyd yn 1961. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn y Philipinau. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Richard Maibaum a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Henryk Wars. Dosbarthwyd y ffilm gan 20th Century Studios.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Audie Murphy, Gary Crosby, Míriam Colón, Ivan Dixon, Alejandro Rey, Dolores Michaels a Marjorie Stapp. Mae'r ffilm Battle at Bloody Beach yn 79 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1961. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Breakfast at Tiffany's sy’n glasur o ffilm, yn gomedi rhamantus gan Blake Edwards ac yn addasiad o lyfr o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Kenneth Peach oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert Coleman ar 12 Rhagfyr 1907 yn Bluefield, Gorllewin Virginia a bu farw yn Salinas ar 6 Mawrth 2008.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert Coleman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ynys Gybi
Ynys oddi ar pen gogledd-orllewinol Ynys Môn yw Ynys Gybi (Saesneg: Holy Island). Ei harwynebedd yw tua 464 hectar neu 15.22 milltir sgwâr. Fe'i henwir ar ôl Sant Cybi, nawddsant Caergybi. Ceir nifer sylweddol o safleoedd hynafol ar yr ynys, yn feini hirion, siambrau claddau a chytiau'r Gwyddelod a safleoedd cysylltiedig â Christnogaeth gynnar ac olion Celtaidd. Yn ôl Cyfrifiad 2011, mae gan Ynys Gybi boblogaeth o 13,659 ac roedd 11,431 (84%) o'r boblogaeth yn byw yng Nghaergybi ei hun.
Daearyddiaeth
Y dref fwyaf ar yr ynys yw Caergybi, sy'n borthladd pwysig ers canrifoedd a lleoliad yr harbwr ar gyfer y llongau fferi i Iwerddon. Mynydd Twr (722 troedfedd, 220 m) yw bryn uchaf Ynys Gybi a gweddill Môn.
Ceir nifer o glogwynni ar hyd yr arfordir gorllewinol gydag ynysoedd bychain fel Ynys Lawd, gyda'i goleudy enwog, ac Ynys Arw. Cafwyd nifer o londdrylliadau dros y blynyddoedd. Mae tua 30 milltir o Lwybr Arfordirol Ynys Môn (sy'n 125 milltir o hyd) i'w gael o amgylch Ynys Gybi.
Gelwir y llain o fôr sy'n gwahanu Ynys Gybi a gweddill Môn yn Fae Cymyran, sy'n cynnwys y Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru a elwir yn Feddmanarch-Cymyran, ac a gofrestrwyd yn 1 Ionawr 1961 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle.
200px|bawd|dim|[[Mynydd Twr yw pwynt uchaf Ynys Gybi a Môn]]
Cludiant
Cysylltir Ynys Gybi â thir mawr Môn gan sarnau sy'n dwyn y briffordd A5/A55 a Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru sy'n cysylltu Caergybi â Chaer a Llundain, a phont wreiddiol yr hen ffordd doll (A5). Yn ogystal ceir Pontrhydybont, a groesir gan ffordd 'B' ac sy'n llawer llai.
O Gaergybi mae gwasanaethau fferi ar gael i Dún Laoghaire a Dulyn, yn Iwerddon.
Doolittle, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Doolittle, gan gynnwys:
Challenger Disaster: Lost Tapes
Ffilm ddogfen sydd hefyd yn ffilm hanesyddol gan y cyfarwyddwr Tom Jennings yw Challenger Disaster: Lost Tapes a gyhoeddwyd yn 2016.
Mae'r ffilm Challenger Disaster: Lost Tapes yn 48 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tom Jennings nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Osgodby, Swydd Lincoln
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Osgodby. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gorllewin Lindsey.
Mae'r plwyf sifil yn cynnwys y pentref Kirkby cum Osgodby hefyd. Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil poblogaeth o 660.
Mari I, brenhines Lloegr
Bu Mari I (neu Mari Tudur) (18 Chwefror 1516 – 17 Tachwedd 1558) yn Frenhines Lloegr ac Iwerddon o 19 Gorffennaf 1553 hyd at ei marwolaeth ym 1558. Hi oedd unig ferch Harri VIII, brenin Lloegr, a'i wraig gyntaf Catrin o Aragon i fod yn oedolyn. Yn yr 17g bathwyd yr enw Mari Waedlyd i'w disgrifio, gan iddi ganiatáu lladd cannoedd o Brotestaniaid.
Ei hanner brawd, Edward VI, Edward VI (mab Henry VIII a Jane Seymour) olynydd Harri, a hynny yn 1647. Pan y deallodd na fyddai'n byw yn hir, oherwydd afiechyd, ceisiodd sicrhau na fyddai Mari yn ei olynu ar yr orsedd; gwnaeth hyn oherwydd fod ganddynt grefydd wahanol, ac felly, gor-gyfnither, yr Arglwyddes Jane Grey a orseddwyd. Casglodd Mari fyddin yn Nwyrain Anglia a llwyddodd i ddiorseddu Jane Grey, a thorrwyd ei phen. Yn 1553 coronwyd Mari'n frenhines.
Priododd Mari Felipe II, brenin Sbaen, ar y 25 Gorffennaf 1554 ond roedd yn briodas amhoblogaidd iawn yn Lloegr. Pan ddaeth e'n frenin Sbaen yn 1556 gwnaed hi'n frenhines gydweddog Habsburg Sbaen.
Ar ôl marwolaeth sydyn Mari ym 1558, ailgyflwynodd ei hanner chwaer Elisabeth y grefydd Brotestannaidd yng Nghymru, Lloegr ac Iwerddon.
Llwydlo a Chymru
Yn 1525 danfonwyd hi i'r Gororau i fyw, er mwyn iddi dderbyn addysg drwy drefniant Cyngor Cymru a'r Gororau. Roedd ganddi lys ei hun o fewn muriau Castell Llwydlo a galwyd hi'n answyddogol yn 'Dywysoges Cymru' gan rai er nad oedd, mewn gwirionedd. Bu yno am dair blynedd.
Wainfleet All Saints
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,604.
Max Joseph von Pettenkofer
Meddyg a cemegydd nodedig o'r Almaen oedd Max Joseph von Pettenkofer  (3 Rhagfyr 1818 – 10 Chwefror 1901). Fferyllydd a glanweithydd Bafaraidd ydoedd. Caiff ei adnabod fel sefydlydd hylendid ym maes gwyddoniaeth arbrofol ac yr oedd yn ffigwr allweddol yn y broses o sefydlu mudiadau hylendid yn yr Almaen. Cafodd ei eni yn Lichtenau, Yr Almaen ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Ludwig Maximilian a Munich. Bu farw yn München.
Gwobrau
Enillodd Max Joseph von Pettenkofer y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
The Odd Angry Shot
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Tom Jeffrey yw The Odd Angry Shot a gyhoeddwyd yn 1979. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Bryan Brown, John Jarratt, John Hargreaves, Graham Kennedy, Graeme Blundell a Richard Moir.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1979. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Apocalypse Now sy'n seiliedig ar y nofel fer ''Heart of Darkness gan Joseph Conrad.
Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Donald McAlpine oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Brian Kavanagh sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tom Jeffrey ar 26 Medi 1938 yn Sydney. Mae ganddo o leiaf 1 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tom Jeffrey nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Meillionen flewog
Llysieuyn blodeuol (neu legume) yw Meillionen flewog sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Fabaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Trifolium hirtum a'r enw Saesneg yw Rose clover.
Eraill yn yr un teulu yw: ffa soya (Glycine max), y ffa cyffredin (Phaseolus), pys gyffredin (Pisum sativum), chickpea (Cicer arietinum), cnau mwnci (Arachis hypogaea), pys per (Lathyrus odoratus) a licrs (Glycyrrhiza glabra).
Castan grech
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw castan grech, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy castanau crych; yr enw Saesneg yw Flounced Chestnut, a'r enw gwyddonol yw Agrochola helvola. Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r castan grech yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Richard Henry Rees
bawd|Clawr un o albymau'r baswr o Bennal. bawd|Carreg fedd Dic Rees yn Eglwys Sant Tannwg a Sant Eithrias. Ffermwr a baswr oedd Richard Henry Rees neu Richard Rees (1926 – 4/5 Hydref 2003). Symudodd ei deulu o Gorris i Bennal pan oedd yn ddeuddeg oed, lle bu'n ffermio ar fferm "Penmaenbach", ym Mhennal, Gwynedd. Fe'i ystyrir yn un o gantorion gorau ei oes a cheir sawl recordiad o'i lais.
Ben Vorlich (943m)
Mae Ben Vorlich (943m) yn gopa mynydd a geir ar y daith o Inveraray i Crianlarich yn Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd ar y copa caregog.
Richard Henry Rees
Er iddo gael cynnig lle mewn coleg yn Llundain, penderfynnodd aros ar y fferm i weithio. Ef oedd y cyntaf erioed i ennill y Rhuban Glas ddwywaith: yn dod yn Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth yn 1952 pan ganodd "Y Dymestl" a'r ail ym Mhwllheli, dair blynedd yn ddiweddarach. Cafodd gyfnod fel prif faswr Cwmni Opera Cymru ac roedd ganddo raglenni ei hun ar y BBC ac ITV.
Ben Vorlich (943m)
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Munro, Murdo a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Nanteos
Cysylltwyd Y Greal Santaidd â phlasdy Nanteos. Roedd llestr yno a elwid wrth yr enw "Cwpan Nanteos". Dywedid mai hwn oedd y Greal ei hun, wedi ei gludo o Ynys Wydrin i Abaty Ystrad Fflur ac oddi yna i Nanteos yn sgîl diddymu'r mynachlogydd yn 1536. Yn ôl y chwedl, daeth Joseff o Arimathea o Balesteina i Ynys Wydrin gyda'r llestr arbennig. Credid ei bod yn iachau afiechydon, yn enwedig afiechyd gwaed.
Richard Henry Rees
Fe'i claddwyd ym mynwent gron Eglwys Pennal.
Ben Vorlich (943m)
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Nanteos
Ymddengys nad oes sail i honiad George Powell fod Wagner wedi aros yn Nanteos a chael ei ysbrydoli i gyfansoddi ei opera Parsifal ar ôl yfed o'r gwpan. Roedd Powell yn hoff iawn o waith Wagner ond ymwelodd y cyfansoddwr â gwledydd Prydain yn 1855, tua deng mlynedd cyn iddo ysgrifennu Parsifal.
Telor hirbig melyn
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. flavicans, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Teulu
Mae'r telor hirbig melyn yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Riek Schagen
Arlunydd benywaidd o Frenhiniaeth yr Iseldiroedd oedd Riek Schagen (15 Tachwedd 1913 - 14 Gorffennaf 2008).
Fe'i ganed yn Amersfoort a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd ym Mrenhiniaeth yr Iseldiroedd.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Tilman Riemenschneider
Cerflunydd a cherfiwr coed Almaenig oedd Tilman Riemenschneider (tua 1460 – 7 Gorffennaf 1531) sydd yn nodedig am ei gerfluniau pisgwydd o olygfeydd Beiblaidd a bucheddau'r saint. Bu hefyd yn arfer ei grefft drwy gyfrwng marmor, calchfaen, ac alabastr.
Ganed yn Heiligenstadt yn rhanbarth Thwringia, a oedd ar y pryd dan reolaeth y Marchogion Tiwtonaidd ac yn rhan o'r Ymerodraeth Lân Rufeinig. Roedd ei dad yn feistr ar y bathdy yn Würzburg yn rhanbarth Ffranconia. Ymsefydlodd Tilman yn Würzburg erbyn 1479 ac yno sefydlodd gweithdy mawr ar gyfer cerfluniaeth garreg a phren ym 1483.
Ymhlith ei weithiau mae allor bren y Forwyn Fair (c. 1505–10) yn Eglwys Herrgotts, Creglingen; maen-ffurfiau Adda ac Efa yn y Marienkapelle, Würzburg; Allor y Gwaed Sanctaidd (1501–05) yn Eglwys St Jakob, Rothenburg; a Beddrod yr Ymerawdwr Harri II a'r Ymerodres Cunigunde (1499–1513) yn Eglwys Gadeiriol Bamberg.
Bu farw Tilman Riemenschneider yn Würzburg, tua 71 oed.
Gorsaf reilffordd Altnabreac
Mae gorsaf reilffordd Altnabreac yn gwasanaethu Altnabreac yn yr Ucheldiroedd, yr Alban.
Charming The Hearts of Men
Ffilm ddrama yw Charming The Hearts of Men a gyhoeddwyd yn 2021. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mark Orton.
Noguchiphaea yoshikoae
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Noguchiphaea yoshikoae. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Charming The Hearts of Men
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sean Astin, Kelsey Grammer, Anna Friel, Starletta DuPois, Henry G. Sanders, Aml Ameen a Tina Ivlev. Mae'r ffilm Charming The Hearts of Men yn 107 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2021. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Spider-Man: No Way Home sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Jon Watts. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Lee Percy sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cwm Cynon
200px|bawd|Lleoliad Dosbarth Cwm Cynon (1974-96) yng Nghymru. Cwm ym Morgannwg, Cymoedd De Cymru, sydd â rhan bwysig yn hanes diwydiant glo Cymru yw Cwm Cynon.
O 1974 hyd 1996 roedd yr ardal yn un o ddosbarthau llywodraeth leol Cymru fel rhan o Sir Forgannwg, a luniwyd o ddosbarthau trefol Aberdâr ac Aberpennar, a rhan o ddosbarth gwledig Glyn-nedd, ynghyd â phlwyf sifil Penderyn (yn yr hen Sir Frycheiniog).
Yn 1996 daeth yn rhan o fwrdeistref sirol Rhondda Cynon Taf.
Mae'r enw yn parhau ar lafar a hefyd yn enwau dwy etholaeth, sef:
Conquistadors of Cuba
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Arto Halonen yw Conquistadors of Cuba a gyhoeddwyd yn 2005. Fe'i cynhyrchwyd yn y Ffindir.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2005. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd V for Vendetta sef ffilm wyddonias, ddystopaidd llawn cyffro gan James McTeigue.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arto Halonen ar 11 Ionawr 1964 yn Joensuu.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arto Halonen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Amldduwiaeth
bawd|220px|[[Isis, Osiris a Horus; tri o dduwiau'r Hen Aifft.]]
Amldduwiaeth yw addoli neu'r gred mewn duwiau lluosog, sydd fel arfer yn cael eu cydosod yn bantheon o dduwiau a duwiesau, ynghyd â'u sectau a'u defodau crefyddol eu hunain. Math o theistiaeth yw amldduwiaeth. Mae'n cyferbynnu ag undduwiaeth, y gred mewn un Duw. Yn aml mae mytholeg ynghlwm a'r duwiau, yn eu portreadu gyda chymeriadau a phriodoleddau gwahanol. Mewn rhai ffurfiau o amldduwiaeth, credir fod y duwiau a'r duwiesau i gyd yn wahanol agweddau ar un bod dwyfol.
Mewn crefyddau sy'n derbyn amldduwiaeth, gall y gwahanol dduwiau a duwiesau fod yn gynrychioliadau o rymoedd natur neu egwyddorion hynafiaethol, yn angylion, neu'n seintiau; gellir eu gweld naill ai'n annibynnol neu fel agweddau neu'n deillio o dduw'r creawdwr neu'n drosgynnol egwyddorol absoliwt (undduwiaeth), a oedd yn amlygu mewnfodaeth o ran natur (diwinyddiaeth panentheistig a pantheistic). Nid yw polytheistiaid bob amser yn addoli'r holl dduwiau yn gyfartal; gallant fod yn henotheistiaid, yn arbenigo mewn addoli un duwdod arbennig, neu gathenotheistiaid, yn addoli gwahanol dduwiau ar adegau gwahanol.
Un enghraifft hanesyddol o amldduwiaeth yw Crefydd yr Hen Aifft, lle'r oedd nifer fawr o dduwiau a duwiesau, rhai yn cymryd ffurfiau dynol ac eraill ffurfiau anifeiliaid. Rhai o'r prif dduwiau oedd Amon, Ra, Ptah, Isis ac Osiris. Ceir nifer fawr o dduwiau a duwiesau hefyd yng nghrefydd y Groegiaid, a chrefydd debyg y Rhufeiniaid; roedd gan y Celtiaid hefyd nifer fawr o dduwiau.
Yn aml, ceir yr un math o dduw neu dduwies yn ymddangos mewn traddodiadau gwahanol: Duw'r awyr, Duw marwolaeth, Mam-dduwies, Duwies cariad, Creawdwr-dduw.
Ymhlith crefyddau modern, Hindŵaeth yw'r enghraifft amlycaf o amldduwiaeth. Ystyrir bod y duwiau a duwiesau i gyd yn agweddau ar yr hanfod dwyfol Brahman. Ceir rhai ysgolion mewn Hindŵaeth sy'n addoli un duw un unig, er enghraifft Vishnu neu Shiva, er heb wadu bodolaeth y gweddill. Coleddir undduwiaeth gan grefyddau megis Iddewiaeth, Cristnogaeth ac Islam. Yn ôl y Qur'an, shirk (amldduwiaeth) yw'r pechod mwyaf.
Amldduwiaeth oedd y ffurf nodweddiadol ar grefydd cyn datblygiad a lledaeniad crefyddau Abrahamaidd sef Cristnogaeth ac Islam, sy'n gorfodi undduwiaeth. Amldduwiaeth oedd y ffurf Geltaidd o grefydd (gw. Crefydd Geltaidd).
Mae wedi'i ddogfennu'n dda trwy gydol hanes, o'r cynhanes a chofnodion cynharaf crefydd yr Hen Aifft a chrefydd y Mesopotamaidd Hynafol i'r crefyddau a oedd yn gyffredin yn ystod hynafiaethau Clasurol, megis yr hen grefydd Roegaidd a'r hen grefydd Rufeinig, ac mewn crefyddau ethnig megis Germanaidd, Slafaidd, a Paganiaeth Baltig, y grefydd Geltaidd a chrefyddau Brodorol America.
Ymhlith y crefyddau amldduwiol nodedig a arferir heddiw mae Taoaeth, Sheniaeth neu grefydd werin Tsieineaidd, Shinto Japaneaidd, Santería, y rhan fwyaf o grefyddau Affricanaidd Traddodiadol, crefyddau neopagan amrywiol ee Wica, a rhai mathau o Hindŵaeth.
Er bod Hindŵaeth yn gynhenid amldduwiol, ni ellir ei chategoreiddio'n gyfan gwbl fel un ai pantheistig neu henotheistig, gan fod rhai Hindŵiaid yn ystyried eu hunain yn bantheistiaid ac eraill yn ystyried eu hunain yn henotheistiaid. Mae'r ddau'n gydnaws â thestunau Hindŵaidd, ac mae'r ffordd gywir o ymarfer Hindŵaeth yn destun dadl barhaus. Mae Ysgol Hindŵaeth Vedanta yn ymarfer fersiwn pantheistig o'r grefydd, gan ddal mai Brahman yw achos popeth a'r bydysawd ei hun yw amlygiad o Brahman.
Geirdarddiad
Daw'r gair Cymraeg amldduwiaeth o'r Lladin a'r Gelteg: mae 'aml' yn dod o'r Lladin 'amlus', a'r gair 'Duw' yn dod o'r Gelteg 'deiuos'.
Meddal yn erbyn caled
Rhaniad mawr mewn arferion amldduwiol modern yw rhwng amldduwiaeth feddal fel y'i gelwir ac amldduwiaeth galed.
Amldduwiaeth "caled" yw'r gred bod duwiau yn fodau dwyfol go iawn, ar wahân, yn hytrach nag archdeipiau neu'n bersonoliaethau o rymoedd naturiol. Mae amldduwiaeth caled yn gwrthod y syniad bod "pob duw yn un duw". Nid ydynt o reidrwydd yn ystyried duwiau pob diwylliant yr un mor real, safbwynt diwinyddol a elwir yn ffurfiol yn amldduwiaeth integreiddiol neu omnism.
Cyferbynnir hyn yn aml ag amldduwiaeth "feddal", sy'n dal y gall gwahanol dduwiau fod yn agweddau ar un duw yn unig (ee y Tad, y Mab a'r Ysbryd Glân), yn archdeipiau seicolegol neu'n bersonoliaethau o rymoedd naturiol, ac y gall pantheonau diwylliannau eraill fod yn cynrychioli un pantheon unigol. Yn y modd hwn, gall duwiau fod yn gyfnewidiol i'w gilydd ar draws diwylliannau. Er enghraifft, Cydnabyddir Lleu Llaw Gyffes i fod yr ymgnawdoliad Cymreig o'r duw Gwyddelig Lugh a'r hen dduw Celtaidd Lugus.
Duwiau a dwyfoldeb
bawd| Mae cerfluniau bwlwl yn [[Afatar|afatarau o dduwiau reis yng nghredoau Anitaidd yr Ifugao yn Ynysoedd y Philipinau]] Mae duwiau amldduwiol yn aml yn cael eu portreadu fel personoliaethau cymhleth o statws mwy neu lai, gyda sgiliau, anghenion, chwantau a hanesion unigol, mewn sawl ffordd debyg i fodau dynol (anthropomorffig) yn eu personoliaeth, ond gyda phwerau, galluoedd, gwybodaeth neu wybodaeth unigol ychwanegol. Mewn llawer o achosion, duwiau amldduwiaeth yw'r radd uchaf mewn continwwm o fodau neu rhithoedd goruwchnaturiol, a all gynnwys hynafiaid, cythreuliaid, wights, ac eraill. Mewn rhai achosion, rhennir yr ysbrydion hyn yn rhai nefol a rhai daearol, ac nid yw'r r gred ym modolaeth y rhain yn awgrymu eei fod yn cael ei haddoli.
Rhai mathau o dduwiau
Gall y mathau o dduwdodau a geir yn aml mewn crefyddau amldduwiol gynnwys:
Crefydd a mytholeg
Yn yr oes Glasurol, dosbarthodd Sallustius fytholeg yn bum math:
Cyfeirir yn gyffredin at gredoau llawer o grefyddau amldduwiol hanesyddol fel "mytholeg", er y dylid gwahaniaethu rhwng y straeon y mae diwylliannau'n eu hadrodd am eu duwiau oddi wrth eu haddoliad neu eu harfer crefyddol. Er enghraifft, roedd duwiau a bortreadwyd mewn gwrthdaro mewn mytholeg yn aml serch hynny yn cael eu haddoli ochr yn ochr, gan ddangos y gwahaniaeth o fewn y grefydd rhwng cred ac ymarfer. Mae ysgolheigion megis Jaan Puhvel, JP Mallory, a Douglas Q. Adams wedi ail-greu agweddau ar yr hen grefydd Broto-Indo-Ewropeaidd y credir bod crefyddau'r gwahanol bobloedd Indo-Ewropeaidd yn tarddu ohonynt, y credir iddi fod yn grefydd yn ei hanfod, crefydd eneidyddolnaturiaethol. Enghraifft o syniad crefyddol o'r gorffennol cyffredin hwn yw'r cysyniad o *dyēus, a ardystir mewn sawl system grefyddol o bobloedd Indo-Ewropeaidd eu hiaith.
Crefyddau hynafol a hanesyddol
Mewn llawer o wareiddiadau, roedd pantheonau'n tueddu i dyfu dros amser. Gallai goresgyniadau arwain at ddarostwng pantheon diwylliant i un y goresgynwyr, fel yn y Titanomachia Groegaidd, ac o bosibl hefyd y rhyfel Æsir-Vanir yn y mythos Llychlynnaidd. Gallai cyfnewid diwylliannol arwain at "yr un" dwyfoldeb yn cael ei barchu mewn dau le o dan wahanol enwau, fel y gwelir gyda'r Groegiaid, Etrwsgiaid, a Rhufeiniaid, a hefyd at drosglwyddo diwylliannol elfennau o grefydd estron, fel gyda duwdod hynafol yr Aifft Osiris, a addolid yn ddiweddarach yn yr hen Roeg.
Roedd y rhan fwyaf o systemau cred hynafol yn honni bod duwiau wedi dylanwadu ar fywydau dynol. Fodd bynnag, daliai'r athronydd Groegaidd Epicurus fod y duwiau yn fodau anllygredig ond materol, dedwydd a drigai'r gwagleoedd rhwng bydoedd ac nad oeddent yn poeni eu hunain â materion meidrolion, ond y gellid eu dirnad gan y meddwl, yn enwedig yn ystod cwsg.
Y Grefydd Geltaidd
de|bawd|200px|[[Epona, 3edd ganrif OC, o Freyming (Moselle), Ffrainc (Musée Lorrain, Nancy)]]