cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Y Swistir
Daearyddiaeth
Dominyddir daearyddiaeth y Swistir gan ei mynyddoedd a'i bryniau. Saif y Swistir yng nghanolbarth Ewrop fel gwlad tirgaeedig, felly nid oes ganddi arfordir. Yn y de mae prif gadwyn yr Alpau yn ymestyn ar hyd y ffin â'i copaon uchaf yn dynodi'r ffin honno. Copa uchaf y Swistir yw'r Dufourspitze, 4634 medr o uchder. Ymhlith copaon enwocaf yr Alpau Swisaidd mae'r Matterhorn, yr Eiger a'r Jungfrau. Yn y canolbarth mae llwyfandir, tra yn y gogledd-orllewin mae mynyddoedd y Jura o gwmpas y ffîn a Ffrainc. Mae'r mynyddoedd hynny a'r bryniau llai sy'n llenwi'r rhan fwyaf o ganolbarth a gogledd y wlad yn cael eu gwahanu gan nifer o ddyffrynoedd a chymoedd mawr a bach.
Mae'r Swistir yn wlad â nifer fawr o lynnoedd ac afonydd yn ogystal. Rhennir y ddau lyn mwyaf, Llyn Léman (Llyn Genefa) (581.3 km2) a'r Bodensee (541.1 km2) gyda gwledydd eraill. Y llyn mwyaf sy'n gyfangwbl o fewn y Swistir yw Llyn Neuchâtel (218.3 km2). Mae'n wlad goediog iawn.
Hinsawdd
bawd|Map dosbarthu hinsawdd Köppen-Geiger ar gyfer y Swistir Mae hinsawdd y Swistir yn gyffredinol dymherus, ond gall amrywio'n fawr o ardal i ardal - o hinsawdd rhewlifol ar y mynyddoedd i hinsawdd mwyn a dymunol ger Môr y Canoldir. Ceir coed palmwydd hyd yn oed mewn rhai ardaloedd yn y cymoedd yn rhan ddeheuol y Swistir. Mae hafau'n tueddu i fod yn gynnes a llaith ar adegau gyda glawiad cyfnodol - felly maen nhw'n ddelfrydol ar gyfer pori.
Gall ffenomen tywydd o'r enw föhn (sydd â'r un effaith â'r gwynt chinook) ddigwydd unrhyw amser o'r flwyddyn ac fe'i nodweddir gan wynt annisgwyl o gynnes, gan ddod ag aer o leithder cymharol isel iawn i'r gogledd o'r Alpau yn ystod cyfnodau o law ar wyneb deheuol yr Alpau. Mae hyn yn gweithio'r ddwy ffordd ar draws yr Alpau ond mae'n fwy effeithlon os yw'n chwythu o'r de oherwydd y cam mwy serth ar gyfer gwynt sy'n dod o'r de. Mae cymoedd sy'n rhedeg o'r de i'r gogledd yn sbarduno'r effaith orau. Mae'r amodau sychaf yn parhau ym mhob dyffryn alpaidd mewnol sy'n derbyn llai o law oherwydd bod cymylau sy'n cyrraedd yn colli llawer o'u cynnwys wrth groesi'r mynyddoedd cyn cyrraedd yr ardaloedd hyn. Mae ardaloedd alpaidd mawr fel Graubünden yn parhau i fod yn sychach nag ardaloedd cyn-alpaidd ac fel ym mhrif ddyffryn y Valais tyfir grawnwin.
Mae'r amodau gwlypaf yn parhau yn yr Alpau uchel ac yng nghanton Ticino sydd â llawer o haul ond pyliau trwm o law o bryd i'w gilydd. Caiff y dyodiad ei wasgaru'n gymedrol trwy gydol y flwyddyn gyda'r anterth yn yr haf. Yr hydref yw'r tymor sychaf, mae'r gaeaf yn derbyn llai o wlybaniaeth na'r haf, ac eto nid yw'r patrymau tywydd yn y Swistir mewn system hinsawdd sefydlog a gallant fod yn amrywiol o flwyddyn i flwyddyn heb unrhyw gyfnodau caeth a rhagweladwy.
Amgylchedd
Ceir dau ecoranbarth amgylcheddol: coedwigoedd llydanddail Gorllewin Ewrop ar y naill law a choedwigoedd conwydd yr Alpau gyda choedwigoedd cymysg ar y llall.
Gall ecosystemau'r Swistir fod yn arbennig o fregus, oherwydd mae'r cymoedd niferus sydd wedi'u gwahanu gan fynyddoedd uchel yn aml yn ffurfio ecolegau unigryw. Mae'r rhanbarthau mynyddig eu hunain hefyd yn agored i niwed, gydag ystod gyfoethog o blanhigion heb eu canfod ar uchelderau eraill, ac yn profi rhywfaint o bwysau dan draed ymwelwyr a phori gan anifeiliaid. Mae amodau hinsoddol, daearegol a thopograffig y rhanbarth alpaidd yn creu ecosystem fregus iawn sy'n arbennig o sensitif i newid hinsawdd. Serch hynny, yn ôl Mynegai Perfformiad Amgylcheddol 2014, mae'r Swistir yn safle cyntaf ymhlith 132 o genhedloedd o ran diogelu'r amgylchedd, oherwydd ei sgoriau uchel ar iechyd cyhoeddus yr amgylchedd, ei dibyniaeth fawr ar ffynonellau ynni adnewyddadwy (ynni dŵr ac ynni geothermol gan fwyaf), a'i reolaeth ar allyriadau nwyon tŷ gwydr. Yn 2020 roedd yn drydydd allan o 180 o wledydd. Addawodd y wlad dorri allyriadau nwyon tŷ gwydr 50% erbyn y flwyddyn 2030 o gymharu â lefel 1990 ac mae'n gweithio ar gynllun i gyrraedd allyriadau sero erbyn 2050.
Deewangee
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Anees Bazmee yw Deewangee a gyhoeddwyd yn 2002. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd दीवानगी ac fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y Swistir
Gwleidyddiaeth
Y Cyfansoddiad Ffederal a fabwysiadwyd ym 1848 yw sylfaen gyfreithiol y wladwriaeth ffederal fodern. Mabwysiadwyd Cyfansoddiad newydd o'r Swistir ym 1999, ond ni chyflwynodd newidiadau nodedig i'r strwythur ffederal. Mae'n amlinellu hawliau sylfaenol a gwleidyddol unigolion a chyfranogiad dinasyddion mewn materion cyhoeddus, yn rhannu'r pwerau rhwng y Cydffederasiwn a'r cantonau ac yn diffinio awdurdodaeth ac awdurdod ffederal. Mae yna dri phrif gorff llywodraethu ar y lefel ffederal: y senedd ddwysiambraeth (deddfwriaethol), y Cyngor Ffederal (gweithrediaeth) a'r Llys Ffederal (barnwrol). chwith|bawd| Y [[Palas Ffederal, sedd y Cynulliad Ffederal a'r Cyngor Ffederal]] Mae Senedd y Swistir yn cynnwys dau dŷ: Cyngor y Taleithiau sydd â 46 o gynrychiolwyr (dau o bob canton ac un o bob hanner canton) sy'n cael eu hethol o dan system a bennir gan bob canton, a'r Cyngor Cenedlaethol, sy'n cynnwys 200 aelod sy'n cael eu hethol o dan system o gynrychiolaeth gyfrannol, yn dibynnu ar boblogaeth pob canton. Mae aelodau o'r ddau dŷ yn gwasanaethu am 4 blynedd a dim ond yn aelodau seneddol rhan-amser (fel y'u gelwir Milizsystem neu ddeddfwrfa'r dinasyddion). Pan fydd y ddau dŷ mewn sesiwn ar y cyd, fe'u gelwir gyda'i gilydd yn "Gynulliad Ffederal". Trwy refferenda, gall dinasyddion herio unrhyw gyfraith a basiwyd gan y senedd a thrwy fentrau, gallant gyflwyno gwelliannau i'r cyfansoddiad ffederal, a thrwy hynny wneud y Swistir yn ddemocratiaeth uniongyrchol.
Coblyn Berlioz
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Coblyn Berlioz (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: coblynnod Berlioz) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Apus berliozi; yr enw Saesneg arno yw Berlioz' swift. Mae'n perthyn i deulu'r Coblynnod (Lladin: Apodidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Y Swistir
Gwleidyddiaeth
Y Cyngor Ffederal sy'n ffurfio'r llywodraeth ffederal, yn cyfarwyddo'r weinyddiaeth ffederal ac yn gwasanaethu fel Pennaeth Gwladol ar y cyd (collective Head of State). Mae'n gorff colegol o saith aelod, wedi'i ethol am fandad pedair blynedd gan y Cynulliad Ffederal sydd hefyd yn goruchwylio'r cyngor. Mae Llywydd y Cydffederasiwn yn cael ei ethol gan y Cynulliad o blith y saith aelod, yn draddodiadol ar gylchdro ac am dymor o flwyddyn; mae'r Llywydd yn cadeirio'r llywodraeth ac yn ymgymryd â swyddogaethau cynrychioliadol. Fodd bynnag, mae'r arlywydd yn primus inter pares heb unrhyw bwerau ychwanegol, ac mae'n parhau i fod yn bennaeth adran o fewn y weinyddiaeth.
Coblyn Berlioz
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. berliozi, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r coblyn Berlioz yn perthyn i deulu'r Coblynnod (Lladin: Apodidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Y Swistir
Gwleidyddiaeth
Swyddogaeth y Goruchaf Lys Ffederal yw gwrando ar apeliadau yn erbyn dyfarniadau llysoedd y cantonau neu ffederal. Etholir y barnwyr gan y Cynulliad Ffederal am dymhorau o chwe blynedd.
Democratiaeth uniongyrchol
bawd|Mae'r Landsgemeinde yn hen fath o ddemocratiaeth uniongyrchol, sy'n dal i fod yn ymarferol mewn dau ganton. Mae democratiaeth uniongyrchol a ffederaliaeth yn nodweddu system wleidyddol y Swistir. Mae dinasyddion y Swistir yn ddarostyngedig i dair awdurdodaeth gyfreithiol: y fwrdeistref, y canton a'r lefelau ffederal. Diffinia Cyfansoddiadau'r Swistir 1848 a 1999 y system o ddemocratiaeth uniongyrchol (a elwir weithiau'n ddemocratiaeth "uniongyrchol hanner-uniongyrchol" neu "gynrychioliadol" oherwydd ei bod yn cael ei chynorthwyo gan sefydliadau mwy cyffredin democratiaeth gynrychioliadol). Offerynnau'r system hon ar y lefel ffederal yw'r hawl i gyflwyno menter ffederal a refferendwm, a gall y ddau ohonynt wyrdroi penderfyniadau seneddol.
Deewangee
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ajay Devgn, Akshaye Khanna ac Urmila Matondkar.
Quarley
Pentref a phlwyf sifil yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Quarley. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Test Valley.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 150.
Deewangee
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd.
Y Swistir
Democratiaeth uniongyrchol
Trwy alw refferendwm ffederal, gall grŵp o ddinasyddion herio deddf a basiwyd gan y senedd, os ydynt yn casglu 50,000 o lofnodion yn erbyn y gyfraith cyn pen 100 diwrnod. Mae hyn yn eitha tebyg i'r hyn a geir yn Llywodraeth Cymru. Pan ddigwyddith hyn, trefnir pleidlais genedlaethol lle mae pleidleiswyr yn penderfynu trwy fwyafrif syml a ddylid derbyn neu wrthod y gyfraith. Gall unrhyw 8 canton gyda'i gilydd hefyd alw refferendwm cyfansoddiadol ar gyfraith ffederal.
Linaeschna
Genws o weision neidr ydy Linaeschna yn nheulu'r Ymerawdwyr (Lladin: Aeshnidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr.
Y Swistir
Cantonau
Mae Cydffederasiwn y Swistir yn cynnwys 26 canton: * Gelwir y cantonau hyn yn hanner cantonau.
Mae'r cantonau yn wladwriaethau ffederal, ac mae ganddynt statws cyfansoddiadol parhaol ac o'u cymharu â'r sefyllfa mewn gwledydd eraill, mae ganddynt lefel uchel o annibyniaeth. O dan y Cyfansoddiad Ffederal, mae pob un o'r 26 canton yn gyfartal o ran statws, ac eithrio bod 6 (y cyfeirir atynt yn aml fel yr hanner cantonau) yn cael eu cynrychioli gan un cynghorydd yn unig, yn lle dau, yng Nghyngor yr Unol Daleithiau. Mae gan bob canton ei gyfansoddiad ei hun, a'i senedd, ei lywodraeth, ei heddlu a'i lysoedd ei hun. Fodd bynnag, mae gwahaniaethau sylweddol rhwng y cantonau unigol, yn fwyaf arbennig o ran poblogaeth ac ardal ddaearyddol. Gall eu poblogaethau amrywio rhwng 16,003 (Appenzell Innerrhoden) a 1,487,969 (Zürich), a'u hardal rhwng 37 km sg (Basel-Stadt) a 7.1 km sg (Grisons).
Bwrdeistrefi
Roedd y Cantonau'n cynnwys cyfanswm o 2,222 o fwrdeistrefi yn 2018.
Milwrol
bawd|Hornet F / A-18 Llu Awyr y Swistir yn Sioe Awyr Axalp Mae Lluoedd Arfog y Swistir, gan gynnwys Lluoedd y Tir a'r Llu Awyr, ac yn cynnwys milwyr dan orfodaeth milwrol, yn bennaf, sef dinasyddion gwrywaidd rhwng 20 a 34 oed (ac weithiau hyd at 50) oed. Gan ei bod yn wlad tirgaeedig, nid oes gan y Swistir lynges; fodd bynnag, ar lynnoedd sy'n ffinio â gwledydd cyfagos, defnyddir cychod patrol milwrol, arfog. Gwaherddir dinasyddion y Swistir rhag gwasanaethu mewn byddinoedd tramor, ac eithrio Gwarchodlu Swistir y Fatican, neu os ydyn nhw'n ddinasyddion deuol gwlad dramor ac yn byw yno.
Mae strwythur system milwrol y Swistir yn nodi bod yn rhaid i'r milwyr gadw eu harfau a roddir iddyn nhw gan y Fyddin, gartref. Gall yr arfer hwn fod yn ddadleuol i rai sefydliadau a phleidiau gwleidyddol. Gall menywod wasanaethu o'u gwirfodd. Mae dynion, ar y llaw arall, yn dan orfodaeth ar gyfer hyfforddiant yn 18 oed. Mae tua dwy ran o dair o'r Swisiaid ifanc yn addas ar gyfer gwasanaeth; i'r rhai sy'n anaddas, mae gwahanol fathau o wasanaeth amgen yn bodoli. Yn flynyddol, mae tua 20,000 o bobl yn cael eu hyfforddi mewn canolfannau recriwtio am gyfnod o 18 i 21 wythnos.
Oherwydd ei pholisi niwtraliaeth, nid yw byddin y Swistir ar hyn o bryd yn cymryd rhan mewn gwrthdaro arfog mewn gwledydd eraill ond mae'n rhan o rai cenadaethau cadw heddwch ledled y byd. Er 2000 mae adran y lluoedd arfog hefyd wedi cynnal system casglu gwybodaeth Onyx i fonitro cyfathrebu lloeren.
Demograffeg
Saif y Swistir yng nghanolbarth Ewrop, ac mae'n fan cyfarfod i nifer o ddiwylliannau Ewrop, gan fod y wlad yn ffinio â Ffrainc, yr Almaen a'r Eidal. Mae 75% o'r boblogaeth yn byw ar y llwyfandir yng nghanol y wlad, rhwng yr Alpau a mynyddoedd y Jura ac o ddinas Genefa yn y gorllewin hyd at afon Rhein a'r Bodensee yn y gogledd-ddwyrain. Mae gan y wlad safon byw gyda'r uchaf yn y byd.
Ceir nifer sylweddol o drigolion nad ydynt yn ddinasyddion y Swistir; 1,524,663 (20.56%) yn 2004, o'i gymharu a tua 5.9 miliwn o ddinasyddion yr un flwyddyn. Roedd tua 623,100 o ddinasyddion y Swistir yn byw mewn gwledydd eraill, y nifer fwyaf yn Ffrainc (166,200).
O ran crefydd, disgrifia 5.78 miliwn (79.2%) o'r trigolion eu hunain fel Cristnogion yn 2000 (Catholig 41.8%, Protestaniaid 35.3%, Eglwys Uniongred 1.8%). Roedd 809,800 (11.1%) heb grefydd, 310,800 (4.3%) yn ddilynwyr Islam a 17,900 (0.2%) yn Iddewon.
Dinasoedd
bawd|220px|Zürich bawd|220px|de|Genefa
Dinasoedd mwyaf y Swistir yn ôl poblogaeth yw:
Ieithoedd
Ceir nifer o ieithoedd swyddogol yn y Swistir. Almaeneg yw mamiaith y nifer fwyaf o'r trigolion, 63.7% yn ôl cyfrifiad 2000. O 26 canton y Swistir, Almaeneg yw iaith 17 ohonynt. Siaredir nifer o dafodieithoedd Almaeneg y Swistir, Schwyzerdütsch, a dim ond yn y sefyllfaoedd mwyaf ffurfiol y defnyddir Almaeneg safonol (Hochdeutsch).
Siaredir Ffrangeg fel mamiaith gan 20.4% o'r boblogaeth, yng ngorllewin y wlad yn bennaf. Ffrangeg yw iaith swyddogol pedair canton: Genefa, Jura, Neuchâtel a Vaud, gyda thair arall yn ddwyieithog gyda Ffrangeg yn un o'r ieithoedd swyddogol. Siaredir Eidaleg fel iaith gyntaf gan 6.5%, yn y de yn bennaf, ac mae'n iaith swyddogol canton Ticino. Siaredir Románsh gan 0.5%, yn bennaf yng nghanton Grisons. Roedd tua 9% a mamiaith nad oedd yn un o ieithoedd swyddogol y Swistir.
Mae'n ofynnol i'r llywodraeth ffederal gyfathrebu yn yr ieithoedd swyddogol, ac yn y senedd ffederal darperir cyfieithu ar yr un pryd mewn Almaeneg, Ffrangeg ac Eidaleg.
Mae dysgu un o'r ieithoedd cenedlaethol eraill yn yr ysgol yn orfodol i holl ddisgyblion y Swistir, felly mae pobl y Swistir i fod yn ddwyieithog o leiaf, os nad tair ieithog, yn enwedig y rhai sy'n perthyn i grwpiau lleiafrifol ieithyddol.
Economi
Mae gan y Swistir economi sefydlog, lewyrchus ac uwch-dechnolegol ac mae'n mwynhau cyfoeth mawr, gan ei bod yn cael ei hystyried y wlad gyfoethocaf yn y byd per capita, mewn sawl rhestr. Mae'r wlad wedi'i graddio fel un o'r gwledydd lleiaf llygredig yn y byd, tra bod ei sector bancio wedi'i raddio fel "un o'r rhai mwyaf llygredig yn y byd". Mae ganddi'r ugeinfed economi fwyaf yn y byd yn ôl CMC enwol a'r 38fed fwyaf trwy gydraddoldeb pŵer prynu. Dyma'r 17fed allforiwr mwyaf. Mae Zürich a Genefa'n cael eu hystyried yn ddinasoedd byd-eang, wedi'u rhestru fel Alpha a Beta yn y drefn honno. Basel yw prifddinas y diwydiant fferyllol yn y Swistir. Gyda chymaint o gwmnïau o safon fyd-eang, ee Novartis a Roche, a llawer o chwaraewyr eraill, mae hefyd yn un o ganolfannau pwysicaf y byd ar gyfer y diwydiant gwyddorau bywyd.
Mae'r CMC enwol y pen yn uwch na rhai economïau mwy y Gorllewin a Chanol Ewrop a Japan. O ran CMC y pen wedi'i addasu ar gyfer pŵer prynu, roedd y Swistir yn 5ed yn y byd yn 2018 gan Fanc y Byd ac amcangyfrifwyd ei fod yn 9fed gan yr IMF yn 2020, yn ogystal ag yn 11fed gan Lyfr Ffeithiau'r Byd CIA yn 2017.
Sbaen Newydd
bawd|220px|Baner Sbaen Newydd
Y Swistir
Economi
Mae'r Swistir yn gartref i sawl corfforaeth ryngwladol enfawr. Y cwmnïau mwyaf o'r Swistir yn ôl refeniw yw: Glencore, Gunvor, Nestlé, Cwmni Llongau Môr y Canoldir, Novartis, Hoffmann-La Roche, ABB, Mercuria Energy Group ac Adecco. Hefyd, yn nodedig mae UBS AG, Zurich Financial Services, Richemont, Credit Suisse, Barry Callebaut, Swiss Re, Rolex, Tetra Pak, The Swatch Group a Llinellau Awyr Rhyngwladol y Swistir. Mae'r Swistir yn cael ei ystyried yn un o'r economïau mwyaf pwerus yn y byd.
Deewangee
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anees Bazmee ar 1 Ionawr 2000 ym Modasa. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1988 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Sbaen Newydd
Rhan o Ymerodraeth Sbaen oedd Is-deyrnas Sbaen Newydd (Sbaeneg: Nueva España). Sefydlwyd yr is-deyrnas (Virreinato) yn 1530, ychydig flynyddoedd wedi i Hernán Cortés gipio dinas Tenochtitlan. Parhaodd nes i Mecsico ennill annibyniaeth yn 1821; cydnabuwyd Mecsico fel gwlad annibynnol gan Sbaen yn 1836).
Prifddinas yr is-deyrnas oedd Dinas Mecsico. Rheolid Sbaen Newydd gan Is-frenin, a benodiid gan frenin Sbaen. Roedd yn ymestyn o Costa Rica hyd at ffîn ogleddol tiriogaethau Sbaen yng Ngogledd America, oedd yn ymestyn i ran o'r hyn sy'n awr yn ffurfio'r Unol Daleithiau. Roedd y Ffilipinau a'r tiriogaethau Sbaenaidd yn y Caribî hefyd yn rhan o Sbaen Newydd, er fod ganddynt fesur helaeth o ymreolaeth.
Deewangee
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anees Bazmee nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tannatt William Edgeworth David
Fforiwr Awstraliaidd o dras Gymreig oedd Tannatt William Edgeworth David neu Edgeworth David (28 Ionawr 1858 - 28 Awst 1934). Roedd ymhlith y fforwyr Antarctig mwyaf blaenllaw yn ei ddydd.
Y Swistir
Economi
Sector economaidd pwysicaf y Swistir yw gweithgynhyrchu. Mae gweithgynhyrchu yn cynnwys cynhyrchu cemegolion arbenigol, nwyddau iechyd a fferyllol, offerynnau mesur gwyddonol a manwl gywirdeb ac offerynnau cerdd i raddau helaeth. Y nwyddau mwyaf a allforir yw cemegolion (34% o'r holl nwyddau a allforir), peiriannau / electroneg (20.9%), ac offerynnau / oriorau manwl (16.9%). Mae gwasanaethau a allforir yn cyfateb i draean o'r allforion ac mae'r sector gwasanaeth - yn enwedig bancio ac yswiriant, twristiaeth, a sefydliadau rhyngwladol - yn ddiwydiant pwysig arall i'r Swistir. bawd|Dyffryn Engadine. Mae twristiaeth yn refeniw pwysig i'r rhanbarthau alpaidd llai diwydiannol.
Trethi a gwariant y llywodraeth
Mae gan y Swistir economi sector preifat aruthrol a chyfraddau treth isel yn ôl safonau'r Gorllewin; mae trethiant cyffredinol yn un o'r lleiaf o holl wledydd datblygedig y byd. Yn 2010 roedd cyllideb Ffederal y Swistir yn 62.8 biliwn ffranc, sy'n cyfateb i 11.35% o Gynnyrch Mewnwladol Crynswth y wlad yn y flwyddyn honno; fodd bynnag, nid yw'r cyllidebau rhanbarthol (canton) na chyllidebau'r bwrdeistrefi yn cael eu cyfrif fel rhan o'r gyllideb ffederal ac mae cyfanswm cyfradd gwariant y llywodraeth yn agosach at 33.8% o CMC. Prif ffynonellau incwm y llywodraeth ffederal yw'r dreth ar werth (sy'n cyfrif am 33% o'r refeniw treth) a'r dreth ffederal uniongyrchol (29%), gyda'r prif feysydd gwariant ym maes lles cymdeithasol a chyllid / trethi. Mae gwariant Cydffederasiwn y Swistir wedi bod yn tyfu o 7% o CMC yn 1960 i 9.7% yn 1990 ac i 10.7% yn 2010.
Y farchnad lafur
Mae ychydig dros 5 miliwn o bobl yn gweithio yn y Swistir ac yn 2004roedd tua 25% o'r gweithwyr yn perthyn i undeb llafur. Mae gan y Swistir farchnad swyddi fwy hyblyg na gwledydd cyfagos ac mae'r gyfradd ddiweithdra yn isel iawn. Cynyddodd y gyfradd ddiweithdra o isaf o 1.7% ym Mehefin 2000 i uchafbwynt o 4.4% yn Rhagfyr 2009. Gostyngodd y gyfradd ddiweithdra i 3.2% yn 2014 a daliodd yn gyson ar y lefel honno am sawl blwyddyn, cyn gostwng ymhellach i 2.5% yn 2018 a 2.3% yn 2019. Mae twf poblogaeth o fewnfudo net yn eithaf uchel, sef 0.52% o'r boblogaeth yn 2004, wedi cynyddu yn y blynyddoedd canlynol cyn gostwng i 0.54% eto yn 2017. Roedd y boblogaeth dinasyddion tramor yn 28.9% yn 2015, tua'r un peth ag yn Awstralia. CMC yr awr a weithir yw 16eg uchaf y byd, sef 49.46 o ddoleri rhyngwladol yn 2012.
Mae tua 8.2% o'r boblogaeth yn byw o dan y llinell dlodi genedlaethol, a ddiffinnir yn y Swistir fel un sy'n ennill llai na CHF3,990 y mis ar gyfer cartref o ddau oedolyn a dau blentyn, ac mae 15% arall mewn perygl o dlodi. Mae teuluoedd un rhiant, y rhai heb unrhyw addysg ôl-orfodol a'r rhai sydd allan o waith ymhlith y rhai mwyaf tebygol o fod yn byw o dan y llinell dlodi. Mae un o bob deg swydd yn y Swistir yn cael ei ystyried yn gyflog isel ac mae tua 12% o weithwyr y Swistir yn dal swyddi o'r fath, llawer ohonynt yn fenywod ac yn dramorwyr.
Addysg a gwyddoniaeth
bawd|293x293px|Rhai gwyddonwyr o'r Swistir a chwaraeodd ran allweddol yn eu disgyblaeth (clocwedd): [[Leonhard Euler (mathemateg) Louis Agassiz (rhewlifeg) Auguste Piccard (awyrenneg) Albert Einstein (ffiseg)]] Mae addysg yn y Swistir yn amrywiol iawn oherwydd bod cyfansoddiad y Swistir yn dirprwyo'r awdurdod ar gyfer y system ysgolion i'r cantonau. Mae yna ysgolion cyhoeddus a phreifat, gan gynnwys llawer o ysgolion rhyngwladol preifat. Yr oedran lleiaf ar gyfer ysgol gynradd yw tua chwe mlwydd oed, ym mhob canton, ond mae'r mwyafrif o gantonau yn darparu "ysgol blant" am ddim gan ddechrau yn bedair neu bum mlwydd oed. Mae'r ysgol gynradd yn parhau tan blwyddyn pedwar, pump neu chwech, yn dibynnu ar yr ysgol. Yn draddodiadol, roedd yr iaith dramor gyntaf yn yr ysgol bob amser yn un o'r ieithoedd cenedlaethol eraill, er yn 2000 cyflwynwyd Saesneg yn gyntaf mewn ychydig o gantonau. Ar ddiwedd yr ysgol gynradd (neu ar ddechrau'r ysgol uwchradd), mae disgyblion wedi'u gwahanu yn ôl eu gallu mewn sawl adran (tair yn aml). Addysgir dosbarthiadau uwch i'r dysgwyr cyflymaf i'w paratoi ar gyfer astudiaethau pellach a'r matura, tra bod myfyrwyr sy'n cymhathu ychydig yn arafach yn derbyn addysg sy'n fwy addas i'w anghenion.
Mae 12 prifysgol yn y Swistir, y mae deg ohonynt yn cael eu cynnal ar lefel cantonal ac fel arfer yn cynnig ystod o bynciau annhechnegol. Sefydlwyd y brifysgol gyntaf yn y Swistir ym 1460 yn Basel (gyda chyfadran meddygaeth) ac mae ganddi draddodiad o ymchwil gemegol a meddygol. Fe'i rhestrir yn 87fed ar Raniad Academaidd Prifysgolion y Byd 2019. Y brifysgol fwyaf yn y Swistir yw Prifysgol Zurich gyda bron i 25,000 o fyfyrwyr. Rhestrir Sefydliad Technoleg Ffederal y Swistir Zurich (ETHZ) a Phrifysgol Zurich yn 20fed a 54fed yn y drefn honno, ar Rheng Academaidd Prifysgolion y Byd 2015.
Y ddau sefydliad a noddir gan y llywodraeth ffederal yw Sefydliad Technoleg Ffederal y Swistir Zurich (ETHZ) yn Zürich, a sefydlwyd ym 1855 a'r École Polytechnique Fédérale de Lausanne (EPFL) yn Lausanne, a sefydlwyd yn 1969 fel y cyfryw, a oedd gynt yn sefydliad sy'n gysylltiedig â Phrifysgol Lausanne.
Mae llawer o wnillwyr Gwobr Nobel wedi bod yn wyddonwyr o'r Swistir, gan gynnwys y ffisegydd byd-enwog Albert Einstein, a ddatblygodd ei theori perthnasedd arbennig tra'n gweithio yn Bern. Yn fwy diweddar derbyniodd Vladimir Prelog, Heinrich Rohrer Richard Ernst, Edmond Fischer, Rolf Zinkernagel, Kurt Wüthrich a Jacques Dubochet Wobrau Nobel yn y gwyddorau. Yn gyfan gwbl, mae 114 o enillwyr Gwobr Nobel ym mhob maes yn gysylltiedig â'r Swistir ac mae'r Wobr Heddwch Nobel wedi'i dyfarnu naw gwaith i sefydliadau yn y Swistir. bawd| Y twnnel [[Gwrthdrawydd Hadronnau Mawr|LHC. CERN yw labordy mwya'r byd a hefyd man geni'r We Fyd-Eang.]] Mae Genefa ac adran Ffrengig gyfagos Ain yn cyd-gynnal labordy mwya'r byd, sef CERN, labordy ymchwil ffiseg gronynnau. Canolfan ymchwil bwysig arall yw Sefydliad Paul Scherrer. Ymhlith y dyfeisiadau nodedig y ganolfan hon mae: diethylamid asid lysergig (LSD), diazepam (Valium), y microsgop twnelu sganio (gwobr Nobel) a Velcro. Fe wnaeth rhai technolegau alluogi archwilio bydoedd newydd fel balŵn dan bwysau Auguste Piccard a'r Bathyscaphe a ganiataodd i Jacques Piccard gyrraedd pwynt dyfnaf cefnforoedd y byd.
Mae Asiantaeth Ofod y Swistir, Swyddfa Ofod y Swistir, wedi bod yn rhan o amrywiol dechnolegau a rhaglenni gofod. Roedd hefyd yn un o 10 sylfaenydd Asiantaeth Ofod Ewrop ym 1975 a'r Swistir yw seithfed cyfrannwr mwyaf at gyllideb ESA. Yn y sector preifat, mae sawl cwmni'n gysylltiedig â'r diwydiant gofod fel Oerlikon Space neu Maxon Motors sy'n darparu strwythurau llongau gofod.
Y Swistir a'r Undeb Ewropeaidd
Pleidleisiodd y Swistir yn erbyn aelodaeth yn yr Ardal Economaidd Ewropeaidd mewn refferendwm yn Rhagfyr 1992 ac ers hynny mae wedi cynnal a datblygu ei pherthynas â'r Undeb Ewropeaidd (UE) a gwledydd Ewropeaidd trwy gytundebau dwyochrog. Ym Mawrth 2001, gwrthododd pobl y Swistir mewn pleidlais boblogaidd i ddechrau trafodaethau derbyn gyda'r UE. Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae'r Swistir wedi dod â'u harferion economaidd i raddau helaeth i gydymffurfio â rhai'r UE mewn sawl ffordd, mewn ymdrech i wella eu cystadleurwydd rhyngwladol. Tyfodd yr economi ar 3% yn 2010, 1.9% yn 2011, ac 1% yn 2012. Roedd aelodaeth yr UE yn amcan tymor hir gan lywodraeth y Swistir, ond roedd barn y bobl yn erbyn ymaelodi, ac mae'n parhau i gael ei wrthwynebu gan y blaid geidwadol SVP. Tynnwyd y cais am aelodaeth o’r UE yn ôl yn ffurfiol yn 2016, ar ôl cael ei rewi am gryn amser. Mae ardaloedd gorllewin Ffrangeg eu hiaith a rhanbarthau trefol gweddill y wlad yn tueddu i fod yn fwy o blaid yr UE.
Mae'r llywodraeth wedi sefydlu Swyddfa Integreiddio o dan yr Adran Materion Tramor a'r Adran Materion Economaidd. Er mwyn lleihau canlyniadau negyddol ynysu’r Swistir oddi wrth weddill Ewrop, llofnododd Bern a Brwsel saith cytundeb dwyochrog i ryddfrydoli cysylltiadau masnach. Llofnodwyd y cytundebau hyn ym 1999 a daethant i rym yn 2001. Roedd y gyfres gyntaf hon o gytundebau dwyochrog yn cynnwys symudiad rhydd pobl dros ffiniau'r wlad. Llofnodwyd ail gyfres yn ymwneud â naw ardal yn 2004 ac ers hynny mae wedi'i chadarnhau, sy'n cynnwys Cytundeb Schengen a Chonfensiwn Dulyn ar. Maent yn parhau i drafod meysydd pellach ar gyfer cydweithredu gyda nifer o wledydd.
Yn 2006, cymeradwyodd y Swistir ryddhau 1 biliwn ffranc o fuddsoddiad yng ngwledydd tlotaf De a Chanol Ewrop i gefnogi cydweithredu a chysylltiadau cadarnhaol â'r UE gyfan. Bydd angen refferendwm arall i gymeradwyo 300 miliwn o ffrancs i gefnogi Rwmania a Bwlgaria a'u haelodaeth diweddar. Mae'r Swistir hefyd wedi bod o dan bwysau gan y UE a rhyngwladol i leihau cyfrinachedd bancio ac i godi cyfraddau treth i lefelau'r UE. Yn y 2010au dechreuwyd trafod pedwar maes newydd: agor y farchnad drydan, cymryd rhan ym mhrosiect GNSS Ewropeaidd Galileo, cydweithredu â'r ganolfan Ewropeaidd ar gyfer atal afiechydon a chydnabod tystysgrifau tarddiad bwydydd.
Ynni, seilwaith a'r amgylchedd
Ar 31 Mai 2016 agorwyd twnnel rheilffordd hiraf a dyfnaf y byd a'r llwybr gwastad, lefel isel cyntaf trwy'r Alpau, twnnel 57.1 km (35.5 mi) o'r enw Twnnel Sylfaen Gotthard, a agorwyd fel rhan fwyaf y prosiect Cyswllt Rheilffordd Newydd trwy'r Alpau (NRLA) ar ôl 17 mlynedd o waith.
Y Swistir yw un o'r gwledydd glanaf a'r gorau, yn amgylcheddol, ymhlith cenhedloedd y byd datblygedig; roedd yn un o'r gwledydd a arwyddodd Protocol Kyoto ym 1998 a'i gadarnhau yn 2003. Gyda Mecsico a De Corea mae'n ffurfio'r Grŵp Uniondeb Amgylcheddol (EIG). Ceir o fewn y wlad llawer o weithgaredd a rheoliadau ailgylchu gwastraff ac mae'n un o'r ailgylchwyr gorau yn y byd, gyda 66% i 96% o ddeunyddiau ailgylchadwy yn cael eu hailgylchu. Roedd Mynegai Economi Werdd Fyd-eang 2014 yn gosod y Swistir ymhlith y 10 economi werdd orau yn y byd.
Pe Baech Chi'n Fi
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Y Swistir
Iechyd
Amcangyfrifir bod un o bob chwech o bobl yn y Swistir yn dioddef o salwch meddwl.
Diwylliant
bawd|Cyngerdd Alphorn yn Vals Mae tair o brif ieithoedd Ewrop yn swyddogol yn y Swistir. Nodweddir ei diwylliant gan amrywiaeth o arferion traddodiadol. Gall rhanbarth fod â chysylltiad diwylliannol cryf â'r wlad gyfagos sy'n rhannu ei hiaith, gyda'r wlad ei hun wedi'i gwreiddio yn niwylliant gorllewin Ewrop. Mae'r diwylliant Rhufeinig ynysig yn Graubünden (Canton y Grisons) yn nwyrain y Swistir yn eithriad, dim ond yng nghymoedd uchaf afon Rhein a'r Inn y mae wedi goroesi ac cheisia gynnal ei draddodiad ieithyddol prin.
Mae'r Swistir yn gartref i lawer o gyfranwyr nodedig at lenyddiaeth, celf, pensaernïaeth, cerddoriaeth a'r gwyddorau. Yn ogystal, denodd y wlad nifer o bobl greadigol yn ystod aflonyddwch neu ryfel yn Ewrop. Ceir tua 1,000 o amgueddfeydd trwy'r wlad ac mae'r nifer wedi mwy na threblu er 1950. Ymhlith y digwyddiadau diwylliannol pwysicaf a gynhelir yn flynyddol mae Gŵyl Paléo, Gŵyl Lucerne, Gŵyl Jazz Montreux, Gŵyl Ffilm Ryngwladol Locarno a'r Art Basel.
Cyfryngau
Gwarantir rhyddid y wasg a'r hawl i fynegiant rhydd yng nghyfansoddiad ffederal y Swistir. Mae Asiantaeth Newyddion y Swistir (SNA) yn darlledu gwybodaeth 24 awr y dydd mewn tair o'r pedair iaith genedlaethol - ar wleidyddiaeth, economeg, cymdeithas a diwylliant. Mae'r SNA yn cyflenwi ei newyddion i bron pob un o gyfryngau'r Swistir a chwpl o ddwsin o wasanaethau cyfryngau tramor.
Yn hanesyddol mae'r Swistir wedi brolio i'r nifer fwyaf o deitlau papurau newydd a gyhoeddwyd yn gymesur â'i phoblogaeth a'i faint. Y papurau newydd mwyaf dylanwadol yw'r Tages-Anzeiger Almaeneg a Neue Zürcher Zeitung NZZ, a'r Le Temps yn yr iaith Ffrangeg, ond mae gan bron bob dinas o leiaf un papur newydd lleol. Mae'r amrywiaeth ddiwylliannol yn cyfrif am amrywiaeth o bapurau newydd.
Mae'r llywodraeth yn gweithredu mwy o reolaeth dros gyfryngau darlledu na'r cyfryngau print, yn bennaf oherwydd cyllid a thrwyddedu. Mae Corfforaeth Ddarlledu’r Swistir, y newidiwyd ei enw yn ddiweddar i SRG SSR, yn gyfrifol am gynhyrchu a darlledu rhaglenni radio a theledu. Dosberthir stiwdios SRG SSR ledled y gwahanol ranbarthau iaith. Cynhyrchir cynnwys radio mewn chwe stiwdio ganolog a phedair stiwdio ranbarthol tra cynhyrchir y rhaglenni teledu yng Ngenefa, Zürich, Basel, a Lugano. Ceir rhwydwaith cebl helaeth hefyd yn caniatáu i'r mwyafrif o'r Swistir gael mynediad i'r rhaglenni o wledydd cyfagos.
Nasiaeschna
Genws o weision neidr ydy Nasiaeschna yn nheulu'r Ymerawdwyr (Lladin: Aeshnidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr.
Coblyn prin
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Coblyn prin (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: coblynnod prin) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Schoutedenapus myioptilus; yr enw Saesneg arno yw Scarce swift. Mae'n perthyn i deulu'r Coblynnod (Lladin: Apodidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. myioptilus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Teulu
Mae'r coblyn prin yn perthyn i deulu'r Coblynnod (Lladin: Apodidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Teenology
Ffilm animeiddiedig yw Teenology a gyhoeddwyd yn 2007. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Teenology ac fe’i cynhyrchwyd yn Iwerddon.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Innocent Sleep
Ffilm ddrama am drosedd yw The Innocent Sleep a gyhoeddwyd yn 1995. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mark Ayres.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Michael Gambon, Annabella Sciorra, John Hannah, Franco Nero a Rupert Graves. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1995. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Braveheart sef ffilm gan Mel Gibson am yr Alban a rhyfel annibyniaeth y genedl, dan arweiniad William Wallace, yn erbyn y goresgynwyr Seisnig o Loegr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mit Versiegelter Order
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwr Karl Anton yw Mit Versiegelter Order a gyhoeddwyd yn 1938. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Neuraeschna
Genws o weision neidr ydy Neuraeschna yn nheulu'r Ymerawdwyr (Lladin: Aeshnidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr.
Mit Versiegelter Order
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1938. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Bringing Up Baby sef ffilm gomedi Americanaidd gan Howard Hawks.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Karl Anton ar 25 Hydref 1898 yn Prag a bu farw yn Berlin ar 22 Awst 2003.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Karl Anton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Just Married
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwr Rudolf Thome yw Just Married a gyhoeddwyd yn 2004. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Million Dollar Baby sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rudolf Thome ar 14 Tachwedd 1939 yn Wallau.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rudolf Thome nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gangway - The Interview
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Andy Brannigan yw Gangway - The Interview a gyhoeddwyd yn 1995. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Mae'r ffilm Gangway - The Interview yn 36 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1995. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Braveheart sef ffilm gan Mel Gibson am yr Alban a rhyfel annibyniaeth y genedl, dan arweiniad William Wallace, yn erbyn y goresgynwyr Seisnig o Loegr.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andy Brannigan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Niles, Ohio
Dinas yn, yn nhalaith Ohio, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Niles, gan gynnwys:
Kornon
Mae Kornon (Ffrangeg: Cournon) yn gymuned yn department Mor-Bihan (Ffrangeg: Morbihan), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code56044
PARP3
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn PARP3 yw PARP3 a elwir hefyd yn Poly(ADP-ribose) polymerase family member 3 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 3, band 3p21.2.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn PARP3.
The Florodora Girl
Ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Harry Beaumont yw The Florodora Girl a gyhoeddwyd yn 1930. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Ralph Spence a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Herbert Stothart.
13 Mawrth
13 Mawrth yw'r deuddegfed dydd ar ddeg a thrigain (72ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (73ain mewn blynyddoedd naid). Erys 293 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.
Le Québec Est Au Monde
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Hugues Mignault yw Le Québec Est Au Monde a gyhoeddwyd yn 1979. Fe'i cynhyrchwyd gan Bernard Lalonde yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
The Florodora Girl
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Marion Davies, Anita Louise, Leo White, Walter Catlett, Robert Bolder a Sam Hardy. Mae'r ffilm The Florodora Girl yn 79 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Le Québec Est Au Monde
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Raymond Barre, Jeanne Sauvé, Pierre Falardeau, Alain Peyrefitte, Georges Dor, Jacques Parizeau, Jean-Luc Pépin, Camil Samson, Gérard D. Levesque, Jacques Lanctôt, Jean Allaire, Louise Beaudoin, Raymond Garneau, Rodrigue Biron a Solange Chaput-Rolland. Mae'r ffilm Le Québec Est Au Monde yn 97 munud o hyd.
Carnedd gron Y Glog Fawr
Carnedd gron (Saesneg: round cairn) sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Carnedd gron Y Glog Fawr, yng nghymuned Rhaeadr Gwy, Powys;. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog (Saesneg: ring cairn) sy'n fath gwahanol.
The Florodora Girl
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1930. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All Quiet on the Western Front ffilm Almaenig, Ffraneg a Saesneg gan Lewis Milestone a Nate Watt. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Oliver T. Marsh oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Carnedd gron Y Glog Fawr
Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: RD213.
Le Québec Est Au Monde
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hugues Mignault nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Florodora Girl
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry Beaumont ar 10 Chwefror 1888 yn Abilene a bu farw yn Providence Saint John's Health Center ar 12 Mehefin 1977. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1911 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Beaumont nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Carnedd gron Y Glog Fawr
Mae'r brodorion a'u cododd hefyd yn gyfrifol am godi carneddau, beddrodau siambr, twmpathau, cylchoedd cerrig, bryngaerau, cytiau Gwyddelod a meini hirion.
Quidhampton, Hampshire
Pentref yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Quidhampton. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Overton yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Basingstoke a Deane.
Drishti
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Govind Nihalani yw Drishti a gyhoeddwyd yn 1990. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd दृष्टि (1990 फ़िल्म) ac fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi a hynny gan Govind Nihalani a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Kishori Amonkar.
Rwy'n Colli Chi
Ffilm ddrama yw Rwy'n Colli Chi a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Drishti
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1990. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pretty Woman sef un o ffilmiau mwyaf llwyddiannus Disney gan ddod ag incwm o hanner biliwn o ddoleri i’r cwmni. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd. Govind Nihalani oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Rwy'n Colli Chi
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Drishti
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Govind Nihalani ar 19 Awst 1940 yn Karachi. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1962 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Govind Nihalani nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cymunedau Cantal
150px|chwith|Arfbais Ain Dyma restr o gymunedau yn Département Cantal yn rhanbarth Auvergne-Rhône-Alpes, Ffrainc
Carnedd gron Garn Wen, Treflys
Carnedd gron sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Carnedd gron Garn Wen, yng nghymuned Treflys, Powys;. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog sy'n fath gwahanol.
Juliette Contandriopoulos
Roedd Juliette Contandriopoulos (1922 – 2011) yn fotanegydd nodedig a aned yn Ffrainc. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd University of Western Australia.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Notoaeschna
Genws o weision neidr ydy Notoaeschna yn nheulu'r Ymerawdwyr (Lladin: Aeshnidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr.
Ffenigl-y-moch gwridog
Planhigyn blodeuol ydy Ffenigl-y-moch gwridog sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Apiaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Peucedanum ostruthium a'r enw Saesneg yw Masterwort. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Llysiau'r Ddannoedd, Dyfrforonen Sypflodeuog, Llysiau'r Ddannodd, Pelydr Gau Ysbaen, Poerlys, Poethwraidd a Sinsir y Gors. Mae'n frodorol o ganol a de Ewrop.
Fe'i defnyddir i roi blas ar wirod. Defnyddiwyd ei ddail a'i wreiddiau yn y gorffennol fel medygyniaethau naturiol i anhwylderau yn y croen, y treuliad, chwysu, ffliw ac anwyd.
Henriette Grahnert
Arlunydd benywaidd o'r Almaen yw Henriette Grahnert (1977).
Fe'i ganed yn Dresden a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Almaen.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Popstars: The Rivals
Rhaglen deledu realiti yw Popstars, a rhagflaenydd y gyfres Idol. Dechreuodd y gyfres yn Seland Newydd ym 1999 pan ffurfiodd y cynhyrchydd Jonathan Dowling grŵp o ferched o'r enw TrueBliss. Yna gwerthodd Dowling y fformat i Screentime yn Awstralia a werthodd y syniad i'r DU cyn i'r rhaglen fynd yn fyd-eang.
Gellir dadlau mai Girls Aloud o fersiwn y DU o'r sioe deledu yw'r grŵp mwyaf enwog a llwyddiannus i gael ei greu gan y rhaglen.
The Mysterious Monsters
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Robert Guenette yw The Mysterious Monsters a gyhoeddwyd yn 1976. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Robert Guenette.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert Guenette ar 12 Ionawr 1935 yn Holyoke, Massachusetts a bu farw yn Los Angeles ar 23 Hydref 1994. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1962 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert Guenette nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ramridge Park
Pentrefan yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Ramridge Park. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Penton Grafton yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Test Valley.
Feng Ydw I
Ffilm ddrama yw Feng Ydw I a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Curiosity of Chance
Ffilm am arddegwyr am LGBT yw The Curiosity of Chance a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America a Gwlad Belg. Lleolwyd y stori yn Ewrop. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Michael Gleissner, Brett Chukerman, Tad Hilgenbrink, Chris Mulkey, Magali Uytterhaegen, Kacy Andrews a Pieter Van Nieuwenhuyze.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Mark Rees sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Saraswati
Duwies doethineb, gwyddoniaeth, iaith a cherddoriaeth yng nghrefydd Hindŵaeth yw Saraswati (hefyd Sarasvati). Mae hi'n wraig i'r Brahma, Creawdwr y Bydysawd. Yn ôl yr ysgrythurau Hindŵaidd, Saraswati a greodd Devanagari, yr wyddor Sanscrit.
Ganed Saraswati o Brahma ei hun. Gwyn yw ei lliw. Mae hi'n cael ei phortreadu yn ferch ddeniadol, heb freichiau ychwanegol fel rheol. Ei virhana ("cerbyd") yw'r paun ac mae hi'n ei farchogaeth gan ddal y vina (offeryn cerdd linynnol) yn ei llaw.
Yn wreiddiol, duwies yr afon o'r un enw, un o'r saith afon sanctaidd, oedd hi. Yn yr agwedd honno fe'i cysylltir â ffrwythlondeb.
Cyfeirir at Saraswati yn y Rig Veda fel Vach (lleferydd), ymgnawdoliad y Gair, Mam y Duwiau a Goleuni'r Rishis (doethion). Fe'i henwir yn y Mahabharata fel mam y rishi Sarasvata.
Basheerinte Premalekhanam
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Aneesh Anwar yw Basheerinte Premalekhanam a gyhoeddwyd yn 2017. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ബഷീറിന്റെ പ്രേമലേഖനം ac fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Malaialeg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Farhaan Faasil.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 600 o ffilmiau Malaialam wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Renjith Touchriver sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Aneesh Anwar ar 30 Mehefin 1981 yn Thalassery.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Aneesh Anwar nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Kiss of Araby
Ffilm antur gan y cyfarwyddwr Phil Rosen yw Kiss of Araby a gyhoeddwyd yn 1933. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn y Dwyrain Canol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Maria Alba. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Phil Rosen ar 8 Mai 1888 ym Malbork a bu farw yn Hollywood ar 7 Mai 1958.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Phil Rosen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Teerpu
Ffilm ddrama yw Teerpu a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan K. Chakravarthy.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd One Flew Over the Cuckoo's Nest sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Coblyn Bradfield
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Coblyn Bradfield (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: coblynnod Bradfield) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Apus bradfieldi; yr enw Saesneg arno yw Bradfield's swift. Mae'n perthyn i deulu'r Coblynnod (Lladin: Apodidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. bradfieldi, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r coblyn Bradfield yn perthyn i deulu'r Coblynnod (Lladin: Apodidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Marie-Hélène Sachet
Roedd Marie-Hélène Sachet (1922 – 1986) yn fotanegydd nodedig a aned yn Ffrainc.
Cwmin
Planhigyn blodeuol ydy Cwmin sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Apiaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Cuminum cyminum a'r enw Saesneg yw Cumin.
Marie-Hélène Sachet
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Cwmin
Defnyddir ei hadau, a leolir o fewn y ffrwyth, mewn prydau bwyd sawl gwlad, yn gyfan neu wedi'u malu. Caiff y cwmin hefyd ei ddefnyddio fel meddygaeth naturiol i wella anhwylder y cylla neu'r bol ac annwyd cyffredin hefyd.
Lil Bub & Friendz
Ffilm ddogfen Saesneg o Unol Daleithiau America yw Lil Bub & Friendz gan y cyfarwyddwr ffilm Andy Capper$$$ Juliette Eisner. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd y ffilm hon ei chynhyrchu gan Juliette Eisner a’r cwmni cynhyrchu a’i hariannodd oedd VICE Films.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andy Capper$$$ Juliette Eisner nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Oligoaeschna
Genws o weision neidr ydy Oligoaeschna yn nheulu'r Ymerawdwyr (Lladin: Aeshnidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr gan gynnwys:
Owain Meirion
Baledwr oedd Owain Meirion neu Owen Gruffydd (1803 – 22 Mehefin 1868), a anwyd yn Y Bala.