cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paarl
Atyniadau Twristaidd
Ceir sawl atyniad unigryw yn Paarl: yn y dref hon sefydlwyd seiliau'r iaith Afrikaans fel iaith lenyddol a swyddogol gan sefydlu mudiad iaith y Genootskap van Regte Afrikaners. Lleolir y gofeb i'r iaith Afrikaans, y Taalmonument ar lethrau Mynydd Paarl lle lleolir yr amgueddfa iaith (Taalmuseum) a'r llwybr iaith Afrikaans trwy Dal Josaphat sy'n dysteb i lwyddiant y mudiad iaith.
Ceir hefyd cyn bencadlys y gymdeithas gydweithredol gwinllanoedd y KWV. Enillodd y KWV enw iddi hyn fel arbenigwyr a safon ei chynhyrchu gwin.
Gordo, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Gordo, gan gynnwys:
Croeslin
bawd|dde|Set deledu, gyda llinell werdd yn dangos y croeslin. bawd|dde|Mae ochrau'r [[ciwb hwn yn 1 uned. Ceir yma ddau groeslin wahanol:
Mewn algebra matricsau, mae croeslin matrics sgwâr yn set sy'n ymestyn o un gornel i'r gornel gyferbyn.
Ceir defnyddiau eraill mewn bywyd pob dydd, nad ydynt yn fathemategol.
Gainesville, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Croeslin
Polygonau
Mae gan unrhyw bolygon n ≥ 3, boed amgrwn neu geugrwm, o groesliniau, gan fod gan pob fertig groesliniau i'r holl fertigau eraill, heblaw ei hun a'r ddwy fertig gyfagos, neu n − 3 croeslin, ac mae pob croeslin yn cael ei rhannu gan ddwy fertig.
Gainesville, Alabama
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Gainesville, gan gynnwys:
Croeslin
Rhanbarthau a ffurfir gan groesliniau
Mewn polygon amgrwm, os nad yw tri croeslin yn gytgroes (concurrent) ar unrhyw un pwynt o'i mewn, yna mae nifer y rhanbarthau mewnol mae'r croesliniau'n eu rhannu yn cael ei ddynodi gan:
Ar gyfer polygonau (gyda'i hochrau yn n, ac n=3, 4, ...) mae nifer y rhanbarthau yn:
Gelwir y gyfres hon yn yr On-Line Encyclopedia of Integer Sequences yn "gyfres A006522".
Croestoriad croesliniau
Os nad oes tri croeslin o bolygon amgrwm yn gydamserol ar bwynt yn y tu mewn i'r polygon, yna rhoddir nifer y croestorfannau mewnol fel \binom n4.
Mae hyn yn wir, er enghraifft, ar gyfer unrhyw bolygon rheolaidd â nifer odrif o ochrau. Mae'r fformiwla yn dilyn o'r ffaith bod pob croestoriad yn cael ei bennu'n unigryw gan bedwar diweddbwynt y ddau groeslin sy'n croesdori: nifer y croestoriadau, felly, yw nifer y cyfuniadau o'r fertigau n, pedwar ar y tro.
Polygonau rheolaidd
Nid oes gan driongl groesliniau.
Mae gan sgwâr ddau groeslin, ac mae'r ddwy groeslin yn gymesur. Mae'r ddwy groeslin yn croesi ei gilydd ar bwynt a elwir yn 'croestorfan' (neu 'pwynt croestoriad') a hynny hyng nghanol y sgwâr. Y gymhareb rhwng y croeslin a'r ochr yw
Mae gan y pentagon rheolaidd bump ochr ac mae pob un yr un hyd. Y gymhareb rhwng y croeslin a'r ochr yw'r hyn a elwir yn Gymhareb Aur, sef:
Mae gan yr hecsagon rheolaidd naw croeslin: chwech byr a thair hir. Mae pob croeslin hir ddwywaith hyd yr ochr ac yn croestori ei gilydd yng nghanol yr hecasgon. Y gymhareb rhwng y croeslin hir a'r ochr, felly, yw 1 i 2.
Ym mhob polygon rheolaidd, mae'r croesliniau'n croestori'r polygon reit yn ei ganol.
Roland Puw
Cefndir
Yn ystod ffyniant y diwydiant copr ddiwedd y 18g, daeth Mynydd Parys yn enwog am yr ardal mwyaf cynhyrchiol yn y byd, o ran copr, a symudwyd tua 44,000 tunnell o fwyn y flwyddyn. Ffurfiwyd Cwmni Mwynglawdd Parys ym 1778, dan reolaeth Thomas Williams, cyfreithiwr-entrepreneur o Lanidan, Ynys Môn.
Marwolaeth
Roedd Puw yn byw yn ei fwthyn hyd at ei farwolaeth ar y 14 Awst 1786. Fe'i claddwyd ym mynwent Eglwys Sant Eleths yn nhref Amlwch.
New Site, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn New Site, gan gynnwys:
Vincent, Alabama
Dinas yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Steve Bannon
Cynhyrchydd ffilm, newyddiadurwr, ac ymgynghorydd gwleidyddol yw Steve Bannon (ganed Stephen Kevin Bannon, 27 Tachwedd 1953). Ef oedd prif strategydd ymgyrch Arlywyddol yr Unol Daleithiau, Donald Trump, o 20 Ionawr hyd 18 Awst 2017.
Personol
Ganed Stephen Kevin Bannon yn Norfolk, Virginia yn fab i Doris Herr a Martin Bannon, gosodwr ceblau ffôn. Roedd y teulu yn rhan o'r "dosbarth gweithiol", yn Gatholig Gwyddelig a chefnogwyr blaid Ddemocraidd. Wedi graddio mewn cynllunio trefol yn 1976 o Brifysgol Virginia Tech, enillodd radd meistr mewn Astudiaethau Diogelwch Cenedlaethol o Brifysgol Georgetown. Yn 1985 cafodd MBA gydag anrhydedd o Ysgol Fusnes Harvard. O ddiwedd y 70au hyd at y 80au cynnar roedd yn swyddog morwrol ar long ddinistiwr Americanaidd, yr USS Paul F. Foster.
Gwleidyddiaeth
Bu Bannon yn gyfarwyddwr gweithredol o Breitbart News, gwefan barn, newyddion asgell dde. Disgrifiodd Bannon y wefan fel llwyfan ar gyfer yr Alt-dde.
Bu'n is-lywydd bwrdd y cwmni dadansoddi data, Cambridge Analytica. Dyma'r cwmni bu'n gweithio ar yr ymgyrch arlywyddol Donald Trump yn 2016 gan ddefnyddio data ddefnyddwyr Facebook mewn ffordd. Ariennir y cwmni yn bennaf gan deulu Mercer Foundation Teulu, cyd-berchennog Breitbart.
Yn ystod yr etholiadau yn 2016 oedd y cydlynydd ymgyrch Trump, a 29 Ionawr 2017 daeth yn aelod o Gyngor y Llywodraeth ar gyfer y Diogelwch Cenedlaethol Trump.
Ar 5 Ebrill 2017 tynnwyd Bannon oddi ar y Cyngor Diogelwch Cenedlaethol. Priodolodd Bannon y penderfyniad hyn i fuddugoliaeth o blaid ceisio rhoi gwedd 'gymhedrol' o dan arweiniad Ivanka Trump, merch yr Arlywydd Trump, a ddaeth yn rhan swyddogol o'r staff Tŷ Gwyn yn ystod yr wythnos cyn y diarddel Bannon
Ar 18 Awst 2017 rhyddhawyd Bonnon o'i swydd fel prif strategydd yn y Tŷ Gwyn. Y diwrnod canlynol, dychwelodd Bannon fel llywydd gweithredol yn Breitbart News.
Ar 9 Ionawr 2018 gadawodd Newyddion Breitbart; mae hyn oherwydd y datguddiadau a adroddwyd yn y llyfr "Fire and Fury" lle fe feirniadodd Ivanka Trump a'i gŵr Jared Kushner. Mae'r penderfyniad yn deillio o fygythiad o golli cefnogaeth ariannol sylweddol gan y biliwnydd Rebekah Mercer, oherwydd barn Bannon o'r y teulu Trump a sgadal 'Russiagate' (lle nodwyd bod Trump wedi cydweithio gyda'r Rwsiaid i ennill yr Arlywyddiaeth.
Athroniaeth
bawd|Steve Bannon a Reince Priebus mewn cynhadledd ar ddyfodol Ceidwadaeth, 2017
Economeg
Mae Bannon yn hyrwyddo lleihau mewnfudo a chyfyngderau ar farchnad rydd, yn enwedig gyda Xeina a Mecsico. Mae'n ffafrio codi trethi ffederal UDA i 44% i rai sy'n ennill dros $5 miliwn y flwyddyn er mwyn talu am dorri trethi i'r dosbarth canol. Mae hefyd yn gefnogol i gynyddu gwariant cyhoeddus ar is-adeiladedd, gan ddisgrifio ei hun fel "the guy pushing a trillion-dollar infrastructure plan". Mae Bannon yn wrthwynebus i'r wlad yn rhoi 'bailout' i fusnes gan eu disgrifio fel "socialism for the very wealthy".
Rhyfel
Ar y cyfan, mae Bannon yn sgeptig o ymyrraeth filwrol yr UDA mewn gwledydd tramor gan wrthwynebu ymestyn ymyrraeth America yn Afghanistan, y Rhyfel yn Syria, ac argyfwng Venesuela. Fel Prif Strategydd y Tŷ Gwyn, gwrthwynebodd ymosodiad ar Syria, ond uwch-benderfynwyd drosto gan Jared Kushner, Prif Gynghorydd i'r Arlywydd, Donald Trump.
Pleidiau Cenedlaetholaidd Asgell Dde Tramor
Cred Bannon yn ymladd yn erbyn mewnfudo o wledydd nad sy'n rhan o'r traddodiad 'Cristnogol', "bancwyr byd-eang". Mae wedi ei ddylanwadu gan sawl athronydd asgell lle a cheidwadol gan gynnwys Julius Evola, er fod Evola yn gwrthddweud nife o safbwyntiau Cristnogol.
Goldville, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Goldville, gan gynnwys:
Maple Grove, Michigan
Treflan yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Maple Grove, gan gynnwys:
Celf tir
Math o gelf weledol yw Celf Tir lle gwneir defnydd o goed, carreg, traethau a'r tiriogaeth yn gyffredinol i roi mynegiant gelfydyddol. Caiff ei adnabod hefyd dan enwau Celf Daear, celf amgylcheddol a gwaith daear (eathworks). Bydd y gwaith yn aml mewn ardaloedd gwledig a gwneir defnydd o ffotograffiaeth a ffilm i gofnodi a hysbysu'r celf a grëwyd.
Cyd-destun
Daeth celf tir i'r amlwg yn ystod yr 1960-70au yn UDA a Phrydain. Tyfodd y gelfyddyd gyda'r mudiad gwyrdd ac ecolegol ac mae'n rhan o bryder dros ddyfodol trefol a masnachol celfyddyd a bywyd cyfoes.
Yn y 1960au a'r 1970au, datblygodd celf tir fel protest yn erbyn "masnacheiddio difrïol" o gelf yn America. Yn ystod y cyfnod hwn, gwrthododd lladmeryddion celf tir yr amgueddfa neu'r oriel fel lleoliad ar gyfer gweithgaredd artistig. Datblygwyd prosietctau tirlun cofiadwy a ddatblygodd y tu hwnt i gyrraedd cerflunio traddodiadol a'r farchnad gelf fasnachol. Serch hynny, defnyddiwyd ffotograffau i ddogfennu'r celf tir a byddai rheini'n cael eu harddangos mewn orielau confensiynol neu manau cyhoeddus eraill.
Dylanwadau
Ysbrydolwyd celf tir gan y celf minimal a chelf gysyniadol a hefyd gan symudiadau celf Avant-garde megis De Stijl, Ciwbiaeth, Minimaliaeth, a gwaith Constantin Brâncuşi a Joseph Beuys. Roedd llawer o'r artistiaid bu'n gysylltiedig â chelf tir hefyd yn gysylltiedig â chelf minimal a chysyniadol. Mae dyluniad Isamu Noguchi yn 1941 ar gyfer Contoured Playgroud yn Efrog Newydd weithiau'n cael ei ddehongli fel darn cynnar o gelfyddyd tir er nad yw'r artist ei hun wedi galw'n "gelf tir" ond yn hytrach fel "cerflunwaith".
Celf Tir Cymreig
Ceir enghraifft o gelt tir yng Nghymru ym Mharc Penallta, ar dir hen waith glo Penallta, ger Hengoed yng Nghwm Rhymni. Ei enw yw 'Sultan the Pit Pony' ac mae'n deyrnged i'r merlod bu'n gweithio dan ddaear yn y meysydd glo.
Efallai un o'r gweithiau celf tir Cymreig gwleidyddol mwyaf enwog oedd gwaith yr artists Paul Davies yn greu 'map' o Gymru allan o fwd mewn Eisteddfod genedlaethol.
Ceir enghraifft o ddyluniau o gerbyd Land Rover ar Traeth Coch, Ynys Môn er, efallai nad yw hwn yn ysbryd amgylcheddol a gwrth-fasnachol yr artistiaid cynharaf.
Fformiwla cwadratig
alt=Roots of a quadratic function|bawd|231x231px|Ffwythiant cwadratig gyda'r gwreiddiau x=1 a x=4
Mewn algebra elfennol, y fformiwla cwadratig yw ateb yr hafaliad cwadratig. Mae ffyrdd eraill o ddatrys yr hafaliad cwadratig yn hytrach na defnyddio'r fformiwla cwadratig e.e. ffactoreiddio, cwblhau'r sgwâr, neu graffio. Yn aml, defnyddio'r fformiwla cwadratig yw'r ffordd hawddaf o wneud hyn.
Yr hafaliad arferol yw:
Yma, mae
x
yn cynrychioli gwerth anhybys, gyda
a
,
b
, ac
c
yn gysonyn, a
yn anhafal i 0. Gellir gwiro fod y fformiwla cwadrig yn bodloni'r hafaliad cwadratig trwy fewnosod y cyntaf i mewn i'r olaf. Gyda'r paramedriad uchod, y fformiwla cwadratig yw:
Gelwir pob un o'r atebion a roddir gan y fformiwla cwadratig yn 'wraidd' yr hafaliad cwadratig. O ran geometreg, mae'r gwreiddiau hyn yn cynrychioli'r gwerthoedd
unrhyw barabola - a roddir yn benodol fel
. Yn ogystal â bod yn fformiwla a fydd yn cynhyrchu seros unrhyw parabola, bydd y fformiwla cwadratig yn rhoi echel cymesuredd y parabola, a gellir ei ddefnyddio i benderfynu sawl sero real sydd gan yr hafaliad cwadratig.
Lled-ddargludydd
bawd|Diagram band Mae lled-ddargludydd yn fath o ddeunydd sydd gyda dargludiad trydanol rhwng dargludyddion megis copr, aur, ac ynysyddion megis plastig a gwydr. Geill y rhinwedd dargludo gael ei addasu trwy ddulliau fel dopio, sydd yn cyflwyno amhurdebau i'r prif ddeunydd. Golyga hyn bod strwythur deunydd o'r unfath yn amrywio o un ardal i'r llall. Pan fo dwy ardal gyda phriodwedd dopio gwahanol yn bodoli o fewn yr un crisial, ceir cysylltle lled-ddargludol. Ymddygiad cludyddion gwefr ger y cysylltle lled-ddargludol yw sail cydrannau electronig megis diodau, transistorau a nwyddau electronig modern.
Nid yw lled-ddargludd pur yn ddefnyddiol iawn gan nad yw'n ddargludydd da nac yn ynysydd da. Nodwedd pwysig lled-ddargludydd yw'r gallu i reoli dargludiad trydanol gyda dopio a presenoldeb maes trydanol. Bydd dopio a phresenoldeb maes trydanol yn symud y band dargludo neu'r band ynysu yn agosach i'r lefel Fermi, gan gynyddu'r nifer o stadau rhannol llawn.
Jackson's Gap, Alabama
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Jackson's Gap, gan gynnwys:
Maple Ridge, Michigan
Cymuned heb ei hymgorffori (unincorporated community) yn Arenac County, yn nhalaith Michigan, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Maple Ridge, gan gynnwys:
Aertex
Mae'r cwmni'n berchen ar y nod masnach ar gyfer y ffabrig Aertex, deunydd cotwm wedi ei wehyddu'n ysgafn sy'n cael ei ddefnyddio i wneud crysau a dillad isaf. Mae cwmni Aertex yn gwerthu amrywiaeth o ddillad dynion.
Hanes
Ym 1887 bu Lewis Haslam yn aros mewn gwesty iechyd yn Western Ho!, Dyfnaint. Aeth i drafodaeth gyda dau feddyg, Syr Benjamin Ward Richardson a Dr Richard Green am y pwysigrwydd o wisgo dillad oedd yn caniatáu i'r croen anadlu. Roedd y triawd yn anhapus efo dillad isaf cotwm traddodiadol oedd wedi gweu yn dynn ac yn cadw aer rhag y croen. Roedd dillad isaf wedi eu gwneud o wlanan yn wych tra'n newydd ac yn flewog, gan eu bod yn trapio aer yn y blew, ond o olchi gwlanen roedd yn colli ei naws blewog ac yn troi'n ffelt a oedd yn waeth na chotwm am gadw'r aer i ffwrdd o'r croen. Gan fod Haslam yn berchen ar nifer o fusnesau cotwm penderfynodd y tri i ymchwilio i'r posibilrwydd o wehyddu cotwm mewn ffordd newydd byddai'n caniatáu i gadw aer o fewn ystof ac anwe'r ffabrig. Roedd yr ymchwiliadau'n llwyddiannus. Ym 1888 sefydlodd y cwmni busnes Aertex ym Manceinion i gynhyrchu'r defnydd newydd oedd yn caniatáu i'r croen anadlu a hefyd yn creu rhwystr rhwng gwres y corff ac oerni'r hinsawdd.
Yn dilyn y llwyddiant hwn, daeth Lewis Haslam yn Aelod Seneddol Bwrdeistrefi Sir Fynwy.
Gwerthiant
Roedd y cwmni yn llwyddiant ar unwaith. Erbyn 1891 roedd Aertex wedi ei sefydlu fel un o hanfodion cypyrddau dillad yn y dosbarth canol. Bu'r fforiwr Cymreig, H. M. Stanley yn gwisgo dillad Aertex ar rai o'i deithiau, ac wedi cyflwyno'r teulu brenhinol i'r defnydd. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, cynhyrchwyd rhan o wisg swyddogol Byddin Tir y Merched allan o Aertex. Roedd pob un o luoedd tir Prydain a'r Gymanwlad yn y Dwyrain Pell a'r Dwyrain Canol, yn gwisgo crysau a siacedi Aertex. Dynodwyd y gwisgoedd hyn fel Jungle Green ar gyfer y Dwyrain Pell a Drill Khaki ar gyfer y Dwyrain Canol.
Ym 1959 bu Aertex, a chwmni diodydd poeth Ovaltine, yn noddi ffilm hyfforddi a gynhyrchwyd gan y Gymdeithas Pêl-rwyd. Erbyn y 1960au roedd Aertex wedi dod yn rhan hanfodol o ddillad chware ystod eang o gampau gan gynnwys tenis, criced, pêl-rwyd, a phêl droed. Roedd pencampwyr Wimbledon a thîm pêl droed Lloegr ar gyfer Cwpan y Byd ym Mecsico 1970 yn gwisgo dillad a gynhyrchwyd allan o ddefnydd Aertex.
Bu Aertex yn parhau i fod yn ddefnydd ar gyfer dillad chwaraeon ymhell i'r 80au gyda chwmnïau megis Adidas yn defnyddio ei phriodweddau unigryw ar gyfer eu dillad.
Aertex Heddiw
Yn 2018 roedd Aertex yn dal i gael ei werthu trwy'r DU ac yn rhyngwladol trwy ei siop ar lein. Mae'r defnydd yn dal yn boblogaidd ar gyfer dillad ysgol. Mae'r cwmni'n cynhyrchu crysau polo, crysau a dillad isaf ei hun yn ogystal â darparu defnydd i gwmnïau eraill.
Sylvan Springs, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Sylvan Springs, gan gynnwys:
Harpersville, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Harpersville, gan gynnwys:
Grove Hill, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Grove Hill, gan gynnwys:
Prawf Turing
bawd|Y "dehongliad safonol" o'r prawf Turing. Person C, yr holwr, sy'n cael y dasg o benderfynu pa berson - A neu B - sy'n gyfrifiadur a pha un yw'r bod dynol. Mae'r holwr wedi'i gyfyngu i ddefnyddio ymatebion i gwestiynau ysgrifenedig wrth ddod i benderfyniad. Prawf o allu peiriant i arddangos ymddygiad deallus sy'n cyfateb i, neu'n ddiwahaniaeth i, ymddygiad bod dynol yw prawf Turing. Cafodd y prawf ei ddatblygu gan Alan Turing yn 1950. Cynigiodd Turing bod arfarnwr dynol yn dyfarnu sgyrsiau iaith naturiol rhwng bod dynol a pheiriant a oedd wedi'i ddylunio i gynhyrchu ymatebion dynol eu natur. Byddai'r arfarnwr yn ymwybodol bod un o'r ddau bartner yn y sgwrs yn beiriant, a byddai'r cyfranogwyr wedi'u gwahanu oddi wrth ei gilydd. Byddai'r sgwrs yn cael ei chyfyngu i sianel testun yn unig fel bysellfwrdd a sgrin fel na fyddai'r canlyniad yn dibynnu ar allu'r peiriant i gyflwyno'r geiriau ar lafar. Os na all yr arfarnwr ddweud gyda sicrwydd pa un yw'r peiriant a pha un yw'r bod dynol, mae'r peiriant yn pasio'r prawf. Nid yw canlyniadau'r prawf yn dibynnu ar allu i roi atebion cywir i gwestiynau, ond yn seiliedig ar debygrwydd yr atebion i'r rhai y byddai bod dynol yn eu rhoi.
Cafodd y prawf ei gyflwyno gan Turing mewn papur a gyhoeddodd yn 1950 o dan y teitl "[//en.wikipedia.org/wiki/Computing_Machinery_and_Intelligence Computing Machinery and Intelligence]", tra oedd yn gweithio ym [//en.wikipedia.org/wiki/University_of_Manchester Mhrifysgol Manceinion] (Turing, 1950; p. 460). Mae'n cychwyn trwy ofyn a yw peiriannau yn gallu 'meddwl'. Oherwydd bod ' meddwl' yn anodd i'w ddiffinio, mae Turing yn dewis cyfnewid y cwestiwn gydag un arall, sef: 'A oes cyfrifiaduron digidol dychmygus a fyddai'n gwneud yn dda yn y gem ddynwared?'  Mae'r cwestiwn hwn, yn ôl Turing, yn un sy'n gallu cael ei ateb. Mae gweddill y papur yn dadlau yn erbyn yr holl wrthwynebiadau i'w ddatganiad bod peiriannau yn gallu 'meddwl '. Ers i Turing gyflwyno ei brawf, mae wedi bod yn ddylanwadol dros ben a'i feirniadu yn ogystal, ac mae wedi dod yn gysyniad pwysig yn athroniaeth deallusrwydd artiffisial.
Loxley, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Loxley, gan gynnwys:
Cylched gyfannol
Mae gan ICau ddwy brif fantais drosl cylchedau arwahanol: cost a pherfformiad. Mae'r gost yn isel oherwydd fod y sglodyn, gyda eu holl gydrannau, yn cael eu hargraffu fel uned gan ffotolithograffi yn hytrach na chael eu hadeiladu un transistor ar y tro. Ar ben hynny, mae pecynnau IC yn defnyddio llawer llai o ddeunydd na chylchedau arwahanol. Mae'r perfformiad yn uchel oherwydd bod cydrannau'r IC yn gallu switsho'n gyflym ac yn defnyddio ychydig iawn o bŵer oherwydd eu maint bychan ac agosrwydd y cydrannau. Prif anfantais ICau yw'r gost uchel o'u dylunio nhw a chynhyrchu y masgiau-ffoto anghenrheidiol. Mae'r gost gychwynnol uchel yn golygu fod IC yn fwy ymarferol pan mae disgwyl cynhyrchu nifer fawr ohonynt.
Microbrosesydd
bawd|Texas Instruments TMS1000. bawd|Intel 4004. bawd|Motorola 6800. Prosesydd cyfrifiadur yw microbrosesydd sy'n cynnwys swyddogaethau uned brosesu canolog ar un cylched gyfannol (IC), neu ar y mwyaf ychydig o gylchedau gyfannol. Mae'r microbrosesydd yn gylched cyfannol ddigidol amlbwrpas, a yrrir gan gloc, yn defnyddio cofrestr, sy'n derbyn data deuol fel mewnbwn, yn prosesu hynny yn ôl y cyfarwyddiadau wedi'u gadw yn ei gof, ac yn darparu canlyniadau fel allbwn. Mae microbrosesyddion yn cynnwys rhesymeg cyfuniadol a rhesymeg dilyniannol digidol. Mae microbrosesyddion yn gweithredu ar rifau a symbolau a gynrychiolir yn y system rhifo deuaidd.
Gwnaed gwahaniaeth sylweddol i bŵer prosesu drwy osod CPU cyfan ar un sglodyn (neu nifer fach o sglodion), gan gynyddu effeithlonrwydd. Mae proseswyr cylched gyfannol yn cael eu cynhyrchu mewn niferoedd mawr iawn drwy brosesau awtomatig, gan arwain at gost isel fesul-uned. Mae proseswyr sglodyn-sengl yn cynyddu dibynadwyedd am fod llawer llai o gysylltiadau trydanol a allai fethu. Yn gyffredinol, wrth i gynlluniau microbrosesydd wella, mae'r gost o gynhyrchu sglodion (gyda cydrannau llai o faint a adeiladwyd ar sglodion lled-ddargludyddol yr un maint) yn aros yr un fath.
Cyn bodolaeth microbrosesyddion, adeiladwyd cyfrifiaduron bach drwy ddefnyddio raciau o gylchedau bwrdd gyda llawer iawn o gylchedau cyfannol graddfa canolig a bach. Roedd microbrosesyddion yn cyfuno hyn i mewn i un neu fwy o ICau graddfa-fawr. Mae'r cynnydd parhaus mewn cymwysterau microbrosesyddion wedi disodli mathau eraill o gyfrifiaduron bron yn gyfan gwbl, gydag un neu fwy o microbrosesyddion yn cael eu defnyddio mewn popeth o'r systemau mewnblanedig lleiaf a dyfeisiau llaw i'r cyfrifiaduron prif ffrâm a'r uwchgyfrifiaduron mwyaf.
Cynhyrchu yng Nghymru
Datblygwyd a cynhyrchwyd y rhan fwyaf o ficrobrosesyddion cynnar gan gwmnïau Americanaidd fel Texas Instruments ac Intel yn y 1970au a datblygodd ardal Dyffryn Silicon yng ngogledd Califfornia o amgylch y cwmnïau cynnar. Erbyn y 1990au roedd y rhan fwyaf o waith cynhyrchu prosesyddion wedi symud i wledydd yn Asia, fel Taiwan, Tsieina, De Corea a Siapan.
Mae nifer o gwmnïau wedi cynhyrchu microbrosesyddion mewn ffatrioedd yng Nghymru.
Yn 1980 adeiladodd y cwmni Prydeinig Inmos ffatri yng Nghasnewydd i gynhyrchu sglodion RAM a microbrosesydd newydd oedd yn cael ei ddatblygu, y Transputer. Daeth Inmos yn rhan o gwmniau aral yn ddiweddarach a gwerthwyd y ffatri i International Rectifier. Gwerthwyd y ffatri i gwmni Neptune 6 yn 2017.
Mae cwmni IQE yn cynhyrchu yn hen ffatri LG yng Nghasnewydd ac yn cynhyrchu cylchedau cyfannol cyfansawdd, bydd yn debyg o gael ei defnyddio mewn ffonau symudol Apple.
Carolina, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Carolina, gan gynnwys:
Cysonyn
Mae ganddo, felly, ddau ystyr gwahanol:
1. Gall gyfeirio at rif sefydlog sydd wedi'i ddiffinio'n dda neu wrthrych mathemategol arall. Defnyddir y term 'cyson mathemategol' (a 'chysonyn ffisegol') weithiau i wahaniaethu rhwng yr ystyr hwn â'r un sy'n dilyn:
2. Gall cyson hefyd gyfeirio at ffwythiant (neu swyddogaeth) cysonyn, neu ei werth (mae'n nodi'n digwydd yn aml). Cynrychiolir cysonyn o'r fath yn aml gan newidyn nad yw'n dibynnu ar y prif newidyn/au yn y broblem a astudir. Mae hyn yn wir, er enghraifft, am gysonyn integreiddiol sy'n gysonyn ffwythiannol, fympwyol (nid yw'n dibynnu ar y newidyn integreiddiol) wedi'i ychwanegu at anneilliad (antitiderivative) penodol i gael yr holl anneilliadau o'r ffwythiant a roddir.
Er enghraifft, mae ffwythiant cwadratig cyffredinol yn cael ei ysgrifennu'n aml fel:
ble mae a, b ac c yn gysonion (neu'n baramedrau), ond lle mae x yn newidyn, sy'n gweithredu fel dalfan (placeholder) i'r ymresymiad o'r ffwythiant a astudir.
Ffordd fwy eglur i ddynodi'r swyddogaeth hon yw:
sy'n gwneud statws y ffwythiant-ymresymiad o x yn glir, a thrwy hynny daw statws cyson a, b ac c yn gliriach. Yn yr enghraifft hon, a, b ac c yw cyfernod (coefficient) y polynomial. Gan fod c yn digwydd mewn ymadrodd nad yw'n cynnwys x, gelwir hyn yn "derm cyson y polynomial" a gellir ei ystyried fel cyfernod x0 ; mae unrhyw derm polynomialaidd neu fynegiant gradd sero yn gysonyn.
Y ffwythiant cyson
Gellir defnyddio'r cysonyn i ddiffinio ffwythiant cyson (constant function) sy'n anwybyddu ei ymresymiadau ac sy'n rhoi yr un gwerth bob amser. Mae gan ffwythiant cyson un newidyn, fel f(x)=5, ac mae ganddo graff sy'n linell syth llorweddol, sy'n gyfochrog ag echel-x. Mae ffwythiant o'r fath bob amser yn cymryd yr un gwerth (yn yr achos hwn, 5) gan nad yw ei ymresymiad yn ymddangos yn yr ymadrodd sy'n diffinio'r ffwythiant.
Cysonion mathemategol ndoedig
Mae rhai gwerthoedd yn digwydd yn aml mewn mathemateg ac fe'u dynodir, fel arfer, gan symbolau penodol. Gelwir y symbolau safonol hyn a'u gwerthoedd yn gysonion mathemategol. Er enghraifft:
Lewis Haslam
Roedd Lewis Haslam, (25 Ebrill 1856 - 12 Medi 1922) yn fasnachwr cotwm o Swydd Gaerhirfryn a wasanaethodd fel Aelod Seneddol Rhyddfrydol Bwrdeistrefi Sir Fynwy o 1906 hyd ddiddymu'r sedd ym 1918 ac wedyn yn Aelod Seneddol Rhyddfrydol Casnewydd o 1918 hyd ei farwolaeth ym 1922
Set (mathemateg)
bawd|Yn y [[diagram Venn hwn, mae A yn is-set o B.]] Mewn mathemateg, mae set (enw benywaidd; 'grŵp' ar lafar gwlad) yn gasgliad o wrthrychau gwahanol, a ystyrir fel gwrthrych. Er enghraifft, mae'r rhifau 2, 4, a 6 yn unedau unigryw wrth eu hystyried ar wahân, ond pan gânt eu hystyried ar y cyd, mewn grŵp, maent yn ffurfio set sengl o dri (hy tri mewn nifer), a gaiff ei sgwennu fel {2,4,6}. Mae'r cysyniad o set yn un o feysydd craidd mathemateg. Fe'i datblygwyd ar ddiwedd y 19g ac mae 'theori set', bellach, yn rhan anhepgor o fathemateg. Yn y byd addysg, addysgir pynciau elfennol y theori set megis diagramau Venn yn y blynyddoedd cynnar, tra bod cysyniadau mwy cymhleth yn cael eu haddysgu fel rhan o radd prifysgol.
Lewis Haslam
Bywyd Personol
Ganwyd Haslam yn Bolton, Swydd Caerhirfryn yn fab i John Haslam, masnachwr cotwm a Jane née Cook ei wraig.
Set (mathemateg)
Cafodd y gair Almaeneg am 'set', sef menge, ei fathu gan Bernard Bolzano, un o arloeswyr y maes hwn, yn ei lyfr Paradocsau'r Anfedirol (Paradoxien des Unendlichen; 1851).
Lewis Haslam
Bywyd Personol
Cafodd ei addysgu yn ysgol Castle Howard yng Nghaerhirfryn ac Ysgol a Choleg Prifysgol Llundain. .
Set (mathemateg)
Disgrifio setiau
Ceir dwy ffordd o ddisgrifio aelodau o set. Un ffordd yw trwy ddefnyddio rheol neu ddisgrifiad semantig:
Lewis Haslam
Bywyd Personol
Priododd Helen Norma Dixon ym 1893, roedd hi yn ferch i Henry Dixon, llawfeddyg o Walington, Swydd Rydychen. Bu iddynt dwy ferch.
Set (mathemateg)
Disgrifio setiau
Yr ail ffordd yw trwy estyniad - hynny yw, gan restru pob aelod o'r set oddi fewn i gromfachau gwefus:
Lewis Haslam
Gyrfa
bawd|chwith|Hysbyseb Cymreig am ddillad isaf Aertex Roedd Haslam yn ŵr busnes efo nifer o ddiddordebau, ei brif swydd oedd fel perchennog melinau cotwm yn Swydd Gaerhirfryn. Roedd ymysg Aelodau Seneddol cyfoethocaf ei ddydd. Mae'n cael ei gofio yn bennaf fel un o ddyfeiswyr y tecstil Aertex a chyfarwyddwr cwmni o'r un enw oedd yn creu'r defnydd. Penderfynodd ef a dau ŵr meddygol o'i gydnabod i ddyfeisio Aertex er mwyn gwneud dillad isaf oedd yn caniatáu awyru'r croen.
Gyrfa Wleidyddol
Safodd Haslam ei etholiad cyntaf yn etholaeth Westhoughton, Swydd Caerhirfryn yn etholiad cyffredinol 1892 fel yr ymgeisydd Rhyddfrydol ond ni fu'n llwyddiannus. Safodd eto dros y Rhyddfrydwyr yn etholaeth Stamford yn Swydd Lincoln, ym 1900, eto heb lwyddiant. Cafodd ei ethol ar ei drydydd ymgais yn etholiad cyffredinol 1906 gan lwyddo cael ei ethol yn Aelod Seneddol Bwrdeistrefi Sir Fynwy. Llwyddodd i gadw ei sedd yn nwy etholiad 1910. Oherwydd cychwyn y Rhyfel Byd Cyntaf ym 1914 ni fu etholiad arall hyd 1918. Yn etholiad 1918 diddymwyd etholaeth Bwrdeistrefi Sir Fynwy. Safodd Haslam fel yr ymgeisydd Rhyddfrydol yn etholaeth newydd Casnewydd gan lwyddo i'w gipio i'r Blaid Ryddfrydol gan gadw'r sedd hyd ei farwolaeth ym 1922.
Roedd Haslam yn gefnogwr o Ewgeneg a Darwiniaeth Newydd theorïau oedd yn credu bod modd gwella'r genedl trwy fridio dethol; caniatáu i'r iach o gorff a meddwl planta a rhwystro'r gwan rhag planta. Fe dalodd am y gost o sicrhau bod yr ail gyfrol o gofiant Francis Galton gan Karl Pearson yn cael ei gyhoeddi. Galton oedd prif ladmerydd Ewgeneg yn ail hanner yr 19 ganrif, a bathwr y term Saesneg eugenics
Gwasanaethodd fel Ynad Heddwch dros Swydd Caerhirfryn.
Marwolaeth
Bu farw Haslam yn Pulborough, Gorllewin Sussex, wedi llawdriniaeth aflwyddiannus i drin anhwylder yn ei stumog a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Sutton, Sussex.
Diwylliant materol
Enw ar yr holl wneuthurbethau, adeiladwaith, a gwrthrychau a greir gan fodau dynol yw diwylliant materol. Mae offer, arfau, addurniadau, dodrefn, gweithiau celf, dillad, ac adeiladau i gyd yn enghreifftiau o ddiwylliant materol. Ffordd arall o'i ddiffinio yw'r hyn a fyddai'n parhau i fodoli ar y ddaear, am gyfnod o leiaf, os oedd y ddynolryw wedi darfod o'r tir.
Mae diwylliant materol yn tynnu sylw anthropolegwyr ac ysgolheigion astudiaethau diwylliannol, yn ogystal ag archaeolegwyr sydd yn dod o hyd i arteffactau ac olion adeiladau fel tystiolaeth o gymdeithasau hanesyddol.
Siart bar
bawd|320px|Canran grwpiau ar [[Rhestr Goch yr IUCN|Restr Goch yr IUCN; 2007.]] bawd|320px|Siart llinell llorweddol. Danfonwyd y trydariad yma yn dilyn ymddangosiad arweinyddion y pleidiau mewn dadl ar y teledu. Mae siart bar neu ar lafar gwlad 'graff bar' yn fath o ddiagram sy'n cyflwyno categoriau o ddata drwy ddefnyddio bariau petryal. Mae'r rhain yn betryalau lle mae eu huchder neu eu hyd yn gyfranneddol (proportional) â'r gwerthoedd y maent yn eu cynrychioli. Gellir plotio'r bariau yn fertigol neu'n llorweddol. Gelwir siart bar fertigol weithiau'n "graff llinell".
Mae siart bar yn dangos cymariaethau rhwng categorïau sy'n gwbwl ar wahân. Mae un echel y siart yn dangos y categorïau penodol sy'n cael eu cymharu, ac mae'r echelin arall yn cynrychioli gwerth mesuredig. Mae rhai graffiau bar yn cyflwyno bariau wedi'u clystyru mewn grwpiau o fwy nag un, gan ddangos gwerthoedd mwy nag un newidyn.
Mae llawer o ffynonellau yn nodi mai William Playfair (1759-1824) a ddyfeisiodd y siart bar.
Histogram
Math o siart bar yw histogram, lle cysylltir y categoriau, fel eu bod yn llifo e.e. o ran amser. Yn wahanol i'r siart bar, un newidyn yn unig sydd ynddo. 660px Mae'r histogram hwn yn dylunio'n weledol data am fioamrywiaeth yn y stod y Ffanerosöig. Mae'r echel x yn cynrychioli amser. Canlyniad yr holl fariau yw eu bod yn ffurfio llinell, yn eitha naturiol. Gweler hefyd: siart llinell.
Marengo, Michigan
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Marengo, gan gynnwys:
Avant-garde
bawd|The Love of Zero, ffilm fer avant-garde o 1927 gan Robert Florey
Mae'r term avant-garde yn dod o'r Ffrangeg, golyga yn llythrennol 'blaen leng' neu 'blaengad'. Defnyddir ac arddelir y term gan bobl mewn gweithiau celf arbrofol neu an-uniongred, cerddoriaeth neu gymdeithas a gall gynnig beirniadaeth neu gritic yn y berthynas rhwng y cynhyrchydd a'r consiwmydd.
Bydd yr avant-garde yn gwthio ffinio o'r hyn sy'n dderbyniol fel norm, yn enwedig ym maes diwylliant. Gwelir hi fel bathodyn o'r hyn yw moderniaeth, yn wahanol i ôl-foderniaeth. Bydd nifer o artistiaid yn uniaethu gyda'r mudiad avant-garde ac yn dal i wneud gan olrhain y traddodiad o fudiad Dada i'r Situationists ac i'r artistiaid ôl-fodern ddechrau'r 1980au.
Mae'r avant-garde hefyd yn hyrwyddo diwygiadau cymdeithasol radical. Dyma oedd gwraidd ystyr dyfyniad Olinde Rodrigues yn ei erthygl "L'artiste, le savant et l'industriel" ("Yr artist, y gwyddonydd a'r diwydiannwr", 1825) sy'n cynnwys y cyfeiriad cyntaf i'r term "avant-garde" yn ei ystyr gyfoes. Galwodd Rodrigues ar i artistiaid "wasanaethu fel 'avant-garde' y bobl", gan fynnu "mae angen grym y ceflyddydau yn y modd mwyaf unionsyth a cyflymaf" er mwyn diwygiad cymdeithasol, gwleidyddol ac economaidd.
Cysyniad a Dadansoddiad
bawd|Karlheinz Stockhausen (1980) bawd|enghraifft o gelf Ciwbiaeth, 'Mann im Café', 1914 gan Juan Gris Her oesol yr avant-garde yw y bydd syniadaeth ac yn enwedig celf a cherddorieth, yn aml, yn dod brif-ffrwd. Bryd hynny, y cwestiwn mawr yw: a yw'r datblygiad yn y gelfyddyd honno'n avant-garde neu beidio?
Nodwyd hyn gan ddeallusion Ysgol Frankfurt yn yr 1930au a'r 1940au. Gwelir y feirniadaeth a'r drafodaeth hyn yng ngwaith Theodor Adorno a Max Horkheimer yn eu traethawd, The Culture Industry: Enlightenment as Mass-Deception (1944), a hefyd Walter Benjamin yn ei waith dylanwadol iawn, The Work of Art in the Age of Mechanical Reproductio (1935, adolygwyd, 1939). Mae Greenberg yn defnyddio'r gair Almaeneg 'kitsch' i ddisgrifio'r gwrthwyneb llwyr i ddiwylliant avant-garde, a bathodd aelodau Ysgol Frankfurt y term, diwylliant torfol (mass culture) i gyfeirio at ddiwylliant ffug oedd yn gyson cael ei chynhyrchu gan y diwydiant diwylliant newydd (oedd yn cynnwys geist masnachol, y diwydiant ffilm, y diwydiant recordiau cerddoriaeth pob a'r cyfryngau megis teledu a radio). Cyfeirion nhw at dwf diwydiant yma a olygai fod rhagoriaeth celfyddydol yn cael ei fesur wrth ei werth ariannol: gwerth nofel oedd ei werthiant; cerddoriaeth os oedd yn ennill 'disg aur' ac ar frig y siartiau. Yn y ffordd yma, roedd gwerth artistig gelfyddydol oedd mor bwysig i'r avanguardiaid yn cael ei golli a gwerthiant yn dod yn unig wir ffordd o fasur llwyddiant a gwerth unrhyw beth. Roedd diwylliant comsiwmer nawr yn rheoli.
Cerddoriaeth
Bydd cerddoriaeth avant-gard yn aml yn herio syniadaeth ar harmoni, melodi a rhyddm.
Gall cerddoriaeth avant-garde gyfeirio at unrhyw fath o gerddoriaeth o fewn ei strwythurau cydnabyddiedig, ond sy'n ceisio ymestyn ffiniau newydd mewn rhyw fodd. Ymysg rhai o gyfansoddwyr avant-garde enwog y 20g mae Arnold Schoenberg, Igor Stravinsky, Philip Glass, John Cage, Morton Feldman, Richard Strauss (yn ei waith cynharaf) a Karlheinz Stockhausen. Ceir hefyd gyfansoddwyr avant-garde benywaidd megis Pauline Oliveros, Diamanda Galás, Meredith Monk, a Laurie Anderson.
Ceir diffiniad arall o gerddoriaeth avant-garde sy'n ei wahaniaethu oddi wrth moderniaeth. Dywed Peter Bürger, er enghraifft, fod avant-gardiaeth yn ymwrthod â 'chelf fel sefydliad' ac yn herio moesau cymdeithasol ac artistig a gan hynny'n cynnwys ffactorau gwleidyddol, cymdeithasol a diwylliannol. Yn ôl y cyfansoddwr a'r cerddor Larry Sitsky, dydy rhai o gyfansoddwyr modernaidd yr 20g cynnar ddim i'w hystyried fel avant-gardiaid, mae'r rhain yn cynnwys Arnold Schoenberg, Anton Webern, a Igor Stravinsky ac eraill, gan fod eu "modernism was not conceived for the purpose of goading an audience."
Theatr
Mae avant-garde yn gryf iawn ym maes theatr a chelfyddyd perfformio, ac mae hynny'n aml wrth gydweithio â datblygiadau ym myd cerddoriaeth, sain a chyfryngau gweledol. Ymysg y mudiadau a gyfrannodd neu a ddatblygodd yn y traddodiad avant-garde mae Fluxus, Happenings, a Neo-Dada.
Celf
Ceir nghreifftiau o gelf a dderbyniwyd yn hwyrach ymlaen fel avant-garde a datblygiad hanes celf y Gorllewin:
Avant-garde Cymraeg
Gellir gweld elfennau o syniadaeth avant-garde mewn diwylliant Gymraeg mewn sawl maes. Gall hyn gynnwys cerddoriaeth a pherfformiadau'r grŵp pop o'r 1980-90au, Traddodiad Ofnus gyda Gareth Potter a Mark Lugg neu waith y cwmni theatr Brith Gof. Roedd elfen avant-garde yn nofel Jerry Hunter, Ebargofiant (Gwasg y Lolfa, 2014).
Taran
300px|bawd|Taran yw'r swn sy'n cael ei greu gan [[Mellten|fellten.]] Taran yw'r sŵn sy'n cael ei achosi gan fellten. Yn dibynnu ar bellter a natur y fellten, gall amrywio o swn cracio sydyn i ddwndwr hir ac isel. Mae'r cynnydd sydyn mewn pwysedd a thymheredd o ganlyniad i'r fellten yn achosi i'r aer o'i amgylch ac o'i mewn i ehangu yn gyflym. Mae'r ehangiad hwn yn creu siocdon sonig, tebyg i daran sonig, sydd weithiau yn cael ei galw yn 'glep' neu'n 'rhuad'. bawd|Clep taran Mae fflachiad mellten, wedi'i ddilyn ar ôl peth amser gan ddwndwr taran, yn dangos bod sŵn yn teithio'n arafach o lawer na golau. Gan ddefnyddio'r pellter hwn, mae'n bosib amcangyfrif pellter y fellten trwy amseru'r bwlch rhwng gweld y fellten a chlywed y daran. Cyflymder sŵn mewn aer sych yw tua 343 medr yr eiliad neu 768 milltir yr awr (1,236 cilomedr yr awr) ar dymheredd o 20 °C (68 °F). Mae tua 5 eiliad i bob milltir (neu 3 eiliad i bob cilomedr). Oherwydd byrder y pellter rhwng y fellten a'r sawl sy'n ei gweld, gellir ystyried cyflymder golau yn y nesaf peth i ddim. Gellir amcancyfrif felly bod y fellten filltir i ffwrdd am bob 5 eiliad cyn y bydd swn y daran i'w glywed. Anaml y clywir taran o bellter sy'n fwy na 12 milltir (20 cilomedr).
Hanes celf y Gorllewin
bawd|120px|Gwener Willendorf (tua 28,000–25,000 CC). Paentiadau mewn ogofâu a modelau bychain o anifeiliaid a ffigurynnau benywol yw'r celfyddyd-weithiau cynharaf. Enghraifft o gelfyddyd Baleolithig yw Gwener Willendorf, cerflun yn ei grynder o ferch lond ei chroen sy'n symbol o ffrwythlondeb. Erbyn y cyfnod Neolithig, roedd pobl yn codi adeiladwaith carreg a henebion, megis y gromlech a strwythurau post a chapan.
Yn ystod yr Henfyd, ymddangosodd celfyddyd grefyddol, celfyddyd frenhinol, cerfwedd, a cholofnau yn gyntaf yn y Dwyrain Agos. Dangosir syniadaeth grefyddol a mytholegol hefyd gan ddiwylliannau Môr Canoldir. Amlygir delfryd anfarwolaeth yn yr Hen Aifft gan ddefnydd carreg fel uned adeiladu ac arwyneb arlunio. Ceir olion o gelfyddyd y gwareiddiad Egeaidd, megis Ffresgo'r Toreador (Minoa) a Phorth y Llewod (Mycenae). Arloesodd yr Hen Roegwyr y dulliau a elwir heddiw yn "glasurol", gyda ffurfiau delfrydol o'r corff dynol, gan gynnwys y dyn noeth, a phensaernïaeth colofnau yn y dulliau Dorig, Ïonaidd a Chorinthaidd. Datblygwyd eu dulliau a thechnegau gan y Rhufeiniaid, sy'n enwog am eu brithweithiau a cherfluniau marmor.
bawd|Les Joueurs de cartes gan [[Paul Cézanne (1892–1895). Cafodd farciau brws adeiladol Cézanne cryn ddylanwad ar fynegiadaeth a chiwbiaeth ddadansoddol.]] Adeg yr Oleuedigaeth, adfywiodd nifer o'r hen arddulliau, yn bennaf Gothig a chlasurol, a datblygodd ffurf newydd ar realaeth. Cafwyd dylanwadau pwysicach gan y mudiad Rhamantaidd: tirluniau llawn awyrgylch, portreadau o'r gorffennol, golygfeydd estron (er enghraifft, dwyreinioldeb), cynrychioli dosbarth cymdeithasol, a symboleiddio cyfiawnder cymdeithasol a gwleidyddiaeth chwyldroadol. Yn ail hanner y 19eg ganrif, Argraffiadaeth ac Ôl-argraffiadaeth oedd y prif fudiadau arlunio.
Roedd yr 20g yn gorwynt a thawddlestr o fudiadau: yr avant-garde, ffofyddiaeth, celfyddyd ddi-ffiguraidd, ciwbiaeth, gludwaith a chydosodiad, celfyddyd fideo a digidol, dyfodolaeth, Dada, swrealaeth, mynegiadaeth haniaethol, celfyddyd bop, Minimaliaeth, cysyniadolaeth, celfyddyd gorfforol, celfyddyd berfformiadol, ac ôl-foderniaeth.
Fulton, Alabama
Tref yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Fulton, gan gynnwys:
GIF
dde|bawd|200x200px|Gellir defnyddio GIF i ddangos animeiddiad, fel yn yr enghraifft hon o Grud Newton. Fformat ffeil bitmap yw GIF (/dʒɪf/ JIF neu /ɡɪf/ GHIF), sy'n llythrenw o'r Saesneg 'Graphics Interchange Format '. Cafodd y fformat ei ddatblygu gan dim dan arweiniad y gwyddonydd cyfrifiadurol Steve Wilhite yn Compuserve ar 15 Mehefin, 1987. Mae wedi dod i gael ei ddefnyddio'n helaeth ar y We fyd-eang oherwydd y gefnogaeth eang iddo a'i hygludedd.
Mae'r fformat yn gallu cynnal hyd at 8 bit y picsel, gan ganiatau 256 o wahanol liwiau o'r palet gofod lliw RGB 24-bit. Mae hefyd yn gallu cael ei ddefnyddio ar gyfer animeiddiadau ac yn caniatau palet  hyd at 256 o liwiau i bob ffrâm. Mae'r cyfyngiadau hyn yn gwneud GIF yn llai addas ar gyfer atgynhyrchu ffotograffau a delweddau eraill gyda graddiannau lliw, ond yn addas ar gyfer delweddau symlach fel graffigau neu logos gydag ardaloedd o liw solet.
Mae delweddau GIF yn cael eu cywasgu gan ddefnyddio techneg  Lempel–Ziv–Welch (LZW) i leihau maint y ffeil heb ddiraddio'r ansawdd weledol. Rhoddwyd patent ar y dechneg gywasgu hon yn 1985. Bu dadl ynghylch y trwyddedu rhwng deiliad y patent ar y feddalwedd, Unisys, a Compuserve yn 1994 a arweiniodd at ddatblygu'r safon PNG (Portable Network Graphic). Erbyn 2004, roedd yr holl batentau perthnasol wedi dirwyn i ben.
De Stijl
bawd|250px|Composition décentralisée gan [[Theo van Doesburg, 1924, Solomon R. Guggenheim Museum, New York Bequest, Richard S. Zeisler, 2007]] bawd|dde|Rood-blauwe stoel, (cadair coch a glas) dyluniwyd gan [[Gerrit Rietveld, fersiwn neb liwiau 1919, fersiwn gyda lliwiau 1923]] bawd|dde|Neuadd ddawns Cafe Aubette yn [[Strasbourg, Theo van Doesburg mewn cydweithrediad â Sophie Taeuber-Arp a Jean Arp, 1929]]
Mae De Stijl ("Yr Arddull" / "Y Steil" mewn Iseldireg - ynganer fel 'stail' yn Gymraeg), yn fudiad celf Avant-garde a ddaeth i'r amlwg yn yr Iseldiroedd ym 1917 nes 1931 gan argymell adnewyddu esthetig yn seiliedig ar fireinio ffurfiol a garedu elfennau nad oedd yn hanfodol i'r gelfyddid. Fe elwir y mudiad hefyd weithiau yn Neoplasticism (Nieuwe Beelding  mewn Iseldireg). Roedd y mudiad Avant-garde yn integreiddio'r gwahanol gelfyddydau (pensaernïaeth, dylunio diwydiannol, y celfyddydau gweledol) i greu aestheteg newydd gyflawn i'r amgylchedd dynol yn seiliedig ar werthoedd plastig newydd, cyffredinol ac phurach. [1] Ymysg yr artistiaid mwyaf amlwg roedd Piet Mondrian (1872-1944), Theo van Doesburg (1883-1931), Bart van der Leck (1876-1958), Georges Vantongerloo neu Huszár Wilmore (cerflunydd).
Cyd-destun
Dylanwadwyd ar grŵp artistiaid De Stijl gan y mudiad Ciwbiaeth ond gyda dechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf ynyswyd yr Iseldiroedd (oedd yn niwtral) ac wedi eu amgau gan yr Almaen. Roedd un o brif artistiaid y mudiad, Mondrian yn gyfarwydd iawn â mudiadau celf ryngwladol ac wedi byw ym Mharis a oedd yn ganolfan celf y byd, ar y pryd (a lle newidiodd sillafiad ei enw o Mondriaan). Roedd yn digwydd bod wedi dychwelyd i'w famwlad pan ddarganfyddodd nad oedd modd iddo adael y wlad oherwydd gwarchae y Rhyfel. Creuwyd De Stijl felly mewn awyrgylch o ynysrwydd celfyddydol lle gorfodwyd i'r artistiaid drafod a chreu mudiad o fewn eu cyd-destun ei hunain yn yr Iseldiroedd.
Arddull
Roedd hyrwyddwyr De Stijl o blaid celf pur haniaethol ac iwnifersal trwy leihau hanfodion y gwaith celf i'r elfen symlaf mewn ffurf a lliw; symleiddiwyd y gweledol i'r unionsyth fertigol a llorweddol, gan ddefnyddio dim ond y lliwiau primaidd (coch, glas, melyn), du, gwyn, a llwyd.
Ynghyd â Mondrian, sefydlodd van Doesburg y cylchgrawn De Stijl, prif gyhoeddiad y mudiad yn y nifer cyntaf a ymddangosodd y maniffesto Neoplasticism.
Mae damcaniaethau Mondrian, yn tarddu o weithiau ciwbaidd Georges Braque a Picasso a Theosoffi (hynny yw, i drawsffurfio crefydd fewn i wyddor), gan honni broses o echdynnu cyson lle bydd ffurfiau'n cael eu lleihau fewn i llinellau llorweddol a fertigol, ac lliwiau mewn du, gwyn, llwyd a thair cynradd.
Ysgrifennodd Mondrian yn ei erthygl 'Neo-Plastigaeth mewn Celf Darluniol' yng nghylchgrawn De Stijl, ''As a pure representation of the human mind, art will express itself in an aesthetically purified, that is to say, abstract form. The new plastic idea cannot therefore, take the form of a natural or concrete representation – this new plastic idea will ignore the particulars of appearance, that is to say, natural form and colour. On the contrary it should find its expression in the abstraction of form and colour, that is to say, in the straight line and the clearly defined primary colour.''
Achosodd ddogma gormodol Mondrian wrthdaro ffyrnig o fewn y mudiad, roedd Mondrian yn erbyn llinellau diagonal tra bod van Doesburg o'u plaid. Fodd bynnag, ystyrir y mudiad De Stijl, yn un darddiadau'r mudiadau dros dyrchafu'r ffurf geometrig haniaethol. Gwelir ei dylanwad mewn gweithiau celf, pensaerniaeth, ffasiwn hyd heddiw.
Prif nodweddion De Stijl
Gall rhai o nodweddion ffurfiol y genre hon gynnwys:
John Paul Getty III
John Paul Getty III (4 Tachwedd 1956 (y mae rhai ffynonellau yn dweud 5 Tachwedd) – 5 Chwefror 2011), a elwir hefyd yn Paul Getty, oedd yr hynaf o bedwar o blant John Paul Getty Jr ac Abigail (née Harris), ac yn ŵyr i'r teicŵn olew J. Paul Getty. Ei fab yw'r actor Balthasar Getty.
Bywyd cynnar
Bu Getty'n treulio'r rhan fwyaf o'i blentyndod yn Rhufain lle roedd ei dad yn bennaeth ar isadran Eidalig busnes olew'r teulu Getty. Cafodd ei rieni ysgariad ym 1964 pan oedd yn wyth mlwydd oed, ac ailbriododd ei dad gyda'r model ac actores Talitha Pol ym 1966. Roedd y teulu yn byw bywyd hipi gan dreulio llawer o amser ym Mhrydain a Moroco yn ystod y 1960au. Bu Getty'n aros yn Rhufain gyda'i fam, Gail, a mynychodd Ysgol Ryngwladol Brydeinig, St George. Yn gynnar ym 1972, cafodd ei ddiarddel o St George ar ôl paentio geiriau chwe throedfedd o uchder yng nghyntedd yr ysgol oedd yn sarhau pennaeth yr ysgol. Yn ddiweddarach y flwyddyn honno bu ei lysfam farw o orddos heroin yn Rhufain, a symudodd ei dad yn ôl i'r Deyrnas Unedig. Roedd Paul yn parhau i fyw yn yr Eidal gan ddilyn ffordd bohemian o fyw, yn mynychu clybiau nos a chymryd rhan mewn protestiadau adain chwith. Roedd ganddo gryn dalent artistig ac yn ennill arian o wneud gemwaith, gwerthu darluniau, ac yn ymddangos mewn ffilmiau fel ecstra. Talodd y cylchgrawn Eidaleg Playmen $1,000 iddo am ymddangos yn noeth mewn taenfa ddwbl a chlawr ei rhifyn Awst 1973, a ryddhawyd y mis ar ôl iddo gael ei herwgipio.
Herwgipio
Cafodd Getty ei herwgipio yn y Palazzo Farnese yn Rhufain am 3 y bore ar 10 Gorffennaf 1973 pan oedd yn 16 mlwydd oed. Yn ôl ei gariad, Martine Schmidt, roedd wedi crybwyll y syniad o drefnu i gael ei herwgipio gan fân droseddwyr pan oedd y cwpl yn brin o arian, ond newidiodd ei feddwl gan fod y ddau ohonynt wedi dechrau cael gwaith modelu rheolaidd ar gyfer ffotograffwyr. Dywedodd "nad oedd Paul eisiau cael ei herwgipio bellach, ond bod yr herwgipwyr yn ei ddilyn ef." Rhoddwyd mwgwd dros ei ben a'i gluo i ogof lle cafodd ei dal yn garcharor. Gofynnodd yr herwgipwyr am bridwerth o $17 miliwn ($UDA) (sy'n cyfateb i tua £93 miliwn yn 2018) yn gyfnewid am ei ddychwelyd yn ddiogel. Pan ddaeth y gorchymyn pridwerth bu rhai aelodau o'r teulu yn amau bod Paul wedi trefnu'r herwgipiad ei hun gan eu bod wedi ei glywed yn cellwair am wneud hynny er mwyn caffael ar gyfran gyfoethog ei daid. Heb dderbyn ymateb gan y teulu danfonodd yr herwgipwyr ail orchymyn pridwerth, ond cafodd ei oedi gan streic gan weithwyr post yr Eidal.
Gofynnodd John Paul Getty Jr. i'w dad J. Paul Getty yr hynaf am yr arian, ond fe wrthododd, gan ofni y byddai ei 13 ŵyr arall yn troi'n dargedau i herwgipwyr eraill. Wrth i amser fynd heibio bu triniaeth Paul gan ei garcharwyr gwaethygu; maent yn cymryd ymaith ei radio, lladd aderyn roedd wedi dofi ac yn rhoi gwn wrth ei dalcen gan chwarae rwlét Rwsieg.
Ym mis Tachwedd 1973, derbyniodd papur newydd dyddiol amlen yn cynnwys cudyn o wallt coch, clust dynol, a bygythiad gan yr herwgipwyr i ymyrryd â Paul ymhellach oni bai eu bod yn cael eu talu $3.2 miliwn (sy'n cyfateb i £10.74 miliwn yn 2018). Mae'r llythyr yn darllen, "Dyma glust cyntaf Paul. Os bydd y teulu ymhen ddeng niwrnod, yn dal i gredu mai jôc yw hon, yna bydd y glust arall yn cyrraedd. Mewn geiriau eraill, bydd yn cyrraedd ychydig o ddarnau ar y tro." Dechreuodd iechyd Paul i ddirywio'n gyflym. Cafodd y clwyf lle bu ei glust ei heintio, a chafodd niwmonia a achoswyd gan dymheredd oer y gaeaf. Roedd ei garcharorion yn ofni am y dirywiad ac yn rhoi dosau mawr o benisilin iddo, a achosodd iddo gael alergedd i'r gwrthfiotig ac yn effeithio ymhellach ar ei iechyd. Priodolodd cofiannydd Getty, John Pearson, ei alcoholiaeth ddiweddarach i'r dognau mawr o frandi a gafodd yn ystod misoedd olaf ei gaethiwed i'w gadw'n gynnes ac yn lliniaru'r boen.
Bywyd diweddarach
Ym 1974, priododd Getty yr Almaenes Gisela Martine Zacher (née Schmidt) a oedd yn bum mis yn feichiog. Roedd wedi ei hadnabod hi a'i chwaer Jutta cyn ei herwgipio. Roedd yn 18 oed pan anwyd ei fab Balthazar ym 1975. Bu'r cwpl ysgaru ym 1993.
Bu Getty yn actio mewn rhai ffilmiau Ewropeaidd, gan chwarae rhannau ategol yn ffilm Raúl Ruiz Getty The Territory a ffilm  Wim Wenders The State of Things. Bu ef a'i wraig yn byw am gyfnod yn Ninas Efrog Newydd lle roeddent yn rhan o griw celfyddydol Andy Warhol.