cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Llenyddiaeth Gymraeg
Parhad
Ond cymerodd amser i ddiwylliant Cymru newid. Parhaodd y traddodiad barddol trwy gydol y ganrif, er ei wanychu'n raddol wrth i'r beirdd golli nawdd. Cynhyrchodd y ganrif rhai o feirdd mwyaf dosbarth Beirdd yr Uchelwyr, e.e. Lewis Môn (c.1480-1520), Tudur Aled (c.1480-1525), Lewys Morgannwg (c.1520-50), Gruffudd Hiraethog (m. 1564), Wiliam Llŷn (m. 1580) a Wiliam Cynwal (m. 1587). Ceir nifer o destunau rhyddiaith sy'n perthyn i draddodiad yr Oesoedd Canol hefyd, e.e. Cronicl anferth Elis Gruffydd o Chwech Oes y Byd a nifer o gyfieithiadau ac addasiadau o weithiau Lladin, Ffrangeg a Saesneg, i gyd yn destunau llawysgrif.
The Belko Experiment
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Julia Wong sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Llenyddiaeth Gymraeg
Canu rhydd newydd a'r ddrama
Mae'n ddiamau fod canu rhydd, cerddi digynghanedd, wedi bod yn rhan o lenyddiaeth Gymraeg ers yr Oesoedd Canol cynnar, ond yn y 16g ceir toreth o gerddi ar fesurau a thonnau newydd, nifer fawr ohonynt yn dangos dylanwad canu poblogaidd tebyg yn Lloegr. Ond daeth hen ffurfiau cynhenid Gymraeg i'r amlwg yn ogystal â cheir carolau cynghanedig, cwndidau a mesurau eraill.
The Belko Experiment
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Greg McLean ar 1 Ionawr 1953 yn Awstralia. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2001 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Llenyddiaeth Gymraeg
Canu rhydd newydd a'r ddrama
Ceir nifer fychan o destunau dramâu mydryddol poblogaidd hefyd, yn cynnwys hanes y Croeshoelio ac Ymddiddan yr Enaid a'r Corff. Perthyn i lenyddiaeth uwch yw'r ddrama Troelus a Chresyd, a gyfansoddwyd ar ddiwedd y ganrif.
The Belko Experiment
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Greg McLean nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llenyddiaeth Gymraeg
Rhyddiaith newydd
Gellir dosbarthu'r rhyddiaith newydd, ffrwyth y Dadeni Dysg, yn ddwy ffrwd, un gan awduron dyneiddiol Protestannaidd a'r llall gan y Gwrth-ddiwygwyr Cymreig.
Cyhoeddwyd Yn y lhyvyr hwnn gan Syr John Price yn 1546, y llyfr Cymraeg cyntaf i gael ei argraffu. Dilynwyd hynny yn 1567 gan Oll Synnwyr Pen Kembero ygyd William Salesbury. Yn 1567 cyhoeddoedd William Salebury y Testament Newydd yn Gymraeg a chyfieithiad o'r Llyfr Gweddi Gyffredin. Ond Y Drych Cristianogawl, gwaith y Gwrth-Ddiwygwyr, oedd y llyfr cyntaf i gael ei argraffu yng Nghymru, a hynny yn y dirgel. Gruffydd Robert oedd yr awdwr, ac ef hefyd a ysgrifennodd y Dosbarth Byrr ar y rhann gyntaf i ramadeg cymraeg yn 1567.
Yr ail ganrif ar bymtheg
Yr argraff gyffredinol a geir wrth edrych ar lenyddiaeth Gymraeg yr 17g yw un o gyfnod o ddirywiad cyson ac unffurfiaeth lethol. Mae hyn yn adlewyrchu cyflwr gwleidyddol Cymru yn y ganrif honno a'r ffaith fod nifer o'r uchelwyr, noddwyr llên uchel a dysg, yn ymbellhau o'u gwreiddiau. Mae'n ganrif a ddominyddir gan grefydd ac nid yw'n syndod i gael fod y mwyafrif helaeth o'i llyfrau yn llyfrau crefyddol, gan gynnwys gwaith y ffigyrau llenyddol pwysicaf.
Barddoniaeth
Er gwaethaf y colli nawdd roedd y traddodiad barddol yn araf i edwino ond edwino a wnaeth. Mae'r llond llaw o feirdd da fel Siôn Philyp a'i frawd Rhisiart (Philypiaid Ardudwy), a Siôn Tudur, yn eithriad i'r rheol. Ymhlith yr olaf o'r beirdd proffesiynol oedd Owen Gruffudd a Rhys Cadwaladr, ar ddiwedd y ganrif a dechrau'r ganrif nesaf, ond digon dinod ac ystrydebol yw eu canu mewn cymhariaeth â beirdd mawr yr 16g.
Mae'n ddarlun tipyn mwy iach yn y canu rhydd, gyda beirdd fel Edward Morris o'r Perthillwydion a Huw Morris yn canu'n rhwydd ar y mesurau carolaidd yn ogystal ag ar y mesurau caeth. Canu i fân uchewlyr lleol ac er mwyn diddanu'r werin a wnai'r beirdd hyn, heb lawer o uchelgais llenyddol nac awydd newid. Yn is o lawer eu crefft ceid ugeiniau o feirdd llai yn canu ar donau poblogaidd. Roedd llawer o'r canu hwn yn gysylltiedig â gwyliau'r flwyddyn ac yn rhan o draddodiad gwerinol sy'n parhau i'r 18g. O'r un cyfnod daw llawer o'r Hen Benillion hefyd, cynnyrch barddonol gorau'r ganrif efallai, er iddynt gael eu diystyru'n llwyr ar y pryd.
Un o lenorion mwyaf dylanwadol y ganrif oedd Rhys Prichard ('Y Ficer Pritchard' neu'r 'Hen Ficer'). Cyfansodd yr Hen Ficer nifer o bennillion syml, gwerinol, ar bynciau crefyddol. Fe'u cyhoeddwyd fel Canwyll y Cymry yn 1681, ddeugain mlynedd ar ôl marwolaeth yr Hen Ficer, a daethant mor bwysig â'r Beibl a'r cyfieithiadau o Daith y Pererin ym mywyd crefyddol y werin.
Rhyddiaith
Cyfieithiadau ac addasiadau o weithiau crefyddol Saesneg yw trwch rhyddiaith y ganrif. Ar ei dechrau roedd y Gwrthddiwygwyr Cymreig yn weithgar o hyd (gweler uchod). Mae gweddill rhyddiaith y ganrif bron i gyd yn gynnyrch clerigwyr Eglwys Loegr a'r Piwritaniaid. O blith y cannoedd o awduron mae enwau Rowland Vaughan o Gaer Gai, John Davies (Mallwyd), Oliver Thomas, a Charles Edwards yn sefyll allan.
Perthyn i ddosbarth neilltuol yw Morgan Llwyd o Wynedd, awdur sawl cyfrol o ryddiaith gyfriniol gan gynnwys Llyfr y Tri Aderyn, sy'n un o gampweithiau mawr llenyddiaeth Gymraeg.
Rhaid crybwyll yn ogystal gwaith ysgolheigion fel John Davies o Fallwyd a Thomas Jones, awdur Y Gymraeg yn ei Disgleirdeb (1688). Dyma ganrif fawr y copïwyr llawysgrifau Cymreig yn ogystal, gwŷr a weithiai'n ddistaw yn y cefndir i ddiogelu etifeddiaeth lenyddol Cymru a gosod un o'r sylfeini ar gyfer adfywiad y 18g.
Barddoniaeth ac Anterliwtiau
150px|bawd|[[Lewis Morris]] Ceir dwy brif ffrwd ym marddoniaeth Gymraeg y 18g, sef y canu gwerinol ei naws ar y naill law a'r farddoniaeth ddiwylliedig a ysgrifennwyd gan nifer gymharol fychan o lenorion ymwybodol ar y llall.
Erbyn dechrau'r ganrif roedd yr hen draddodiad barddol wedi darfod, ond roedd canu gan feirdd gwlad yn parhau ac yn dod fwyfwy i'r amlwg wrth i'r ganrif fynd heibio. Y 18g oedd canrif fawr baledwyr Cymru. Cenid nifer o garolau (cerddi poblogaidd pur wahanol i'r garol fodern) a rhigymau ac roedd yr hen benillion mor boblogaidd ag erioed. Roedd llyfrau'n dod yn rhad i'w argraffu a cheir sawl casgliad o gerddi gan feirdd fel Elis y Cowper a Dafydd Jones, yr argraffydd o Drefriw. Cymerodd barddoniaeth Gymraeg agwedd wleidyddol yng ngwaith Jac Glan-y-gors ac Iolo Morganwg.
Cafwyd adfywiad yn nhraddodiad cerdd dafod yn ystod y ganrif, diolch yn bennaf i waith yr hynafiaethwyr. Tyfodd cylch llenyddol arbennig ym Môn a adnabyddir heddiw fel Cylch y Morrisiaid, oedd yn cynnwys Lewis Morris a'i frodyr, Goronwy Owen ac Ieuan Fardd (Ieuan Brydydd Hir). Beirdd eraill sy'n perthyn i'r un ysgol o feirdd clasurol a rhamantaidd yw Edward Richard a John Morgan.
Un o nodweddion hynotaf y ganrif yw'r anterliwtiau. Math o ddramâu mydryddol yw'r anterliwtiau a berfformid yn y ffeiriau a'r gwyliau mabsant ac achlysuron eraill. Prif feistr yr anterliwt oedd Twm o'r Nant, a oedd yn fardd da yn ogystal. Cyfyngid yr anterliwt i'r gogledd.
Dyma un o ganrifoedd mawr yr emyn yn Gymraeg yn ogystal, canrif William Williams Pantycelyn, Morgan Rhys ac Ann Griffiths.
Rhyddiaith
Fel yn achos yr 17g, mae'r mwyafrif helaeth o ryddiaith y 18g yn waith crefyddol, yn gyfieithiadau, traethodau ac esboniadau a thractau duwiol amrywiol. Ond cynhyrchiodd y ganrif rhai o awduron rhyddiaith gorau'r iaith Gymraeg, yn cynnwys Ellis Wynne, awdur Gweledigaethau'r Bardd Cwsc, Theophilus Evans a ysgrifennodd y gyfrol ddylanwadol Drych y Prif Oesoedd, Edward Samuel a Thomas Roberts, Llwynrhudol. Yn sefyll allan ar ben ei hun y mae'r gyfres o lythyrau a ysgrifennwyd gan y Morrisiaid a'r enghreifftiau prin ond gwerthfawr o ryddiaith fwrlesg gan Lewis Morris.
Y bedwaredd ganrif ar bymtheg
bawd|150px|chwith|Y Gymraes yn Llên Menywod y Bedwaredd Ganrif ar Bymtheg gan [[John Rowlands 1998]] Cynrychiola llenyddiaeth Gymraeg y 19g "y cyfnod mwyaf cynhyrchiol" yn holl hanes llenyddiaeth Gymraeg, yn ôl Thomas Parry yn ei lyfr Hanes Llenyddiaeth Gymraeg hyd 1900 (1944), "a'r cyfnod a welodd gyfnewidiadau mawr iawn ym mhob agwedd ar fywyd y genedl—yn grefyddol, yn addysgol, yn gymdeithasol, yn wleidyddol. Ni bu mewn unrhyw ganrif arall gynifer o wŷr ymroddgar ac o arweinyddion tanbaid, ac y mae gweithgarwch llawer un ohonynt... bron yn syfrdanol." Dyma gyfnod Daniel Owen, Ceiriog, Islwyn, Gwilym Hiraethog a llenorion cyfarwydd eraill. Dechreuodd gyda Twm o'r Nant, Iolo Morganwg a mudiad y Gwyneddigion ac aeth allan gyda tho newydd a gynrychiolir gan Owen Morgan Edwards, Emrys ap Iwan ac eraill, a gyda Syr John Morris-Jones yn gosod sylfeini ysgolheictod modern. Cyhoeddwyd nifer fawr o lyfrau, papurau newydd, cylchgronau a gweithiau cyfeiriadol fel Y Gwyddoniadur Cymreig, ac roedd amlder darllenwyr Cymraeg yn golygu bod y wasg Gymraeg yn ffynnu fel na fu erioed o'r blaen ac yn llawer mwy felly nag yn yr 20g neu'r ganrif bresennol. Ac eto, er gwaethaf y toreithrwydd hynny mae'r rhan fwyaf o haneswyr llên yn barnu o hyd, fel Thomas Parry, mai "cyfartaledd bychan iawn o gynnyrch y ganrif" sydd o safon boddhaol. Ond gan fod cynnyrch y ganrif mor helaeth ac amrywiol ceir llawer o weithiau sydd o werth parhaol er hynny ac mae diddordeb hanesyddol llenyddiaeth y ganrif yn uchel, fel drych i'r gymdeithas Gymraeg a Chymreig a'i meddylfryd.
Vorarlberg
Talaith yng ngorllewin Awstria yw Vorarlberg (Alemanneg: Vorarlbearg). Roedd y boblogaeth yn 2001 yn 360,168, yr ail-leiaf ymhlith taleithiau Awstria. Y brifddinas yw Bregenz, gyda phoblogaeth o 27,193, ond y ddinas fwyaf yw Dornbirn gyda phoblogaeth o 43,583.
bawd|dim|250px|Lleoliad Vorarlberg yn Awstria
Mae Vorarlberg yn ffinio yn y gogledd ar yr Almaen, yn y dwyrain ar dalaith Tirol, yn y de ac yn y gorllewin ar Liechtenstein a'r Swistir. Rhennir y dalaith yn bedair ardal (Bezirke):
bawd|dim|750px|Golygfa yn Vorarlberg
Doe Lea
Pentref yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Doe Lea. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Ault Hucknall yn ardal an-fetropolitan Bolsover.
Aderyn mêl cefnfrown
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn mêl cefnfrown (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar mêl cefnfrown) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Prodotiscus regulus; yr enw Saesneg arno yw Wahlberg’s Honeybird. Mae'n perthyn i deulu'r Mêl-gogau (Lladin: Indicatoridae) sydd yn urdd y Piciformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. regulus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r aderyn mêl cefnfrown yn perthyn i deulu'r Mêl-gogau (Lladin: Indicatoridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Devoured
Ffilm arswyd sy'n llawn arswyd seicolegol gan y cyfarwyddwr Greg Olliver yw Devoured a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Dinas Efrog Newydd.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Greg Olliver nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rottweiler
bawd|Ci Rottweiler
Ulo
Un o seintiau cynnar Cymru oedd Ulo (neu Iulo). Ychydig iawn sy'n hysbys amdano.
Rottweiler
Ci gwaith sy'n tarddu o'r Almaen yw'r Rottweiler (lluosog: cŵn Rottweiler).
Above & Beyond
Grŵp Cerddoriaeth trans yw Above & Beyond. Sefydlwyd y band yn Llundain yn 2000. Mae Above & Beyond wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Anjunabeats.
King of The Turf
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Alfred Edward Green yw King of The Turf a gyhoeddwyd yn 1939. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan George Bruce.
Rottweiler
Disgyna'r brîd o hen gi gwartheg a ddaethpwyd i ardal Rottweil yn ne'r Almaen gan y Rhufeiniaid. O'r Oesoedd Canol hyd wawr yr oes fodern bu'r cigydd Almaenig yn hebrwng ei gi Rottweiler i'r farchnad gyda chwdyn arian am ei wddf ac yn tynnu cert llawn cig. Nid cymar y cigydd yn unig bu'r Rottweiler. Roedd yn warchotgi cymwys i'r marchnadwr ar ei daith, yn ogystal â sodli gwartheg y porthmon wrth eu gyrru ar y ffordd. Ers gwahardd sodli gwartheg yn yr Almaen ar ddechrau'r 20g, defnyddid y Rottweiler yn gi tynnu, ci heddlu, ci tywys, ci chwilio ac achub, a chi anwes.
King of The Turf
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Dolores Costello, Adolphe Menjou, William Demarest a Walter Abel. Mae'r ffilm King of The Turf yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Rottweiler
Ci mawr a chydnerth yw'r Rottweiler. Mae ganddo gorff cryf gyda chefn byr, a choesau cyhyrog o hyd canolig. Câi'r gynffon ei docio gan amlaf. Côt o flew byr a bras sydd ganddo, melyn a du: du gyda marciau melynddu neu liw mahogani ar y pen, y frest a'r coesau. Mae'n sefyll 56 i 68.5 cm ac yn pwyso rhwng 41 a 50 kg.
King of The Turf
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1939. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gone with the Wind sef ffilm Americanaidd am drais, dial a rhamant gan Victor Fleming, George Cukor a Sam Wood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Ulo
Hanes a thraddodiad
Mae'n bosibl mai Cymreigiad o'r enw personol Lladin Julius yw Ulo (trwy Iulo). Ceir sant adnabyddus o'r enw Julian (neu Julius) a ferthyrwyd yng Nghaerleon tua'r flwyddyn 304 OC. Ond mae'r eglwysi a lleoedd eraill a gysylltir â fo i gyd yn ne Cymru. Yn ogystal ni cheir enghraifft o'r ffurf Ulo yn y lleoedd hynny.
King of The Turf
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Edward Green ar 11 Gorffenaf 1889 yn Perris a bu farw yn Hollywood ar 9 Medi 1984.
Ulo
Hanes a thraddodiad
Cysylltir Sant Ulo â thri llecyn yng ngogledd-orllewin Cymru. Ar Ynys Môn ceir yr enw 'Capel Ulo' ar fferm ger Caergybi ond nid oes unrhyw olion hynafol i'w gweld yno heddiw. Gerllaw y fferm roedd 'Ffynnon Ulo' i'w cael ar un adeg. 'Capelulo' yw'r enw amgen am bentref Dwygyfylchi, rhwng Penmaenmawr a thref Chonwy. Nid oes olion capel yno heddiw ond roedd y gair 'capel' yn gallu golygu "cell feudwy" yn yr hen oesoedd; adeilad syml o bren fyddai fel rheol.
King of The Turf
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alfred Edward Green nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Landrevarzeg
Mae Landrevarzeg (Ffrangeg: Landrévarzec) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code 29106
Gweler hefyd
Cymunedau Penn-ar-Bed
Newyn Mawr Iwerddon
bawd|310px|Paentiad yn Ffordd Whiterock, [[Belfast.]]
Effeithiodd Newyn Mawr Iwerddon (Gwyddeleg: An Gorta Mór, hefyd An Drochshaol) ar boblogaeth Iwerddon rhwng 1845 a 1849. Achos uniongyrchol y newyn oedd meicro-organeb llwydni o'r enw Phytophthora infestans, oedd yn ymosod ar datws ac yn peri iddynt bydru. Effeithiodd P. infestans ar datws trwy ran helaeth o Ewrop, gan achosi prinder bwyd mewn nifer o fannau, ond roedd amgylchiadau arbennig yn Iwerddon a droes y newyn yn drychineb genedlaethol. Credir i oddeutu miliwn o bobl farw o newyn neu o glefydau a achoswyd gan newyn, a gorfodwyd nifer fawr o bobl yr ynys i ymfudo. Amcangyfrifir i boblogaeth Iwerddon ostwng o tua 20% hyd 25% rhwng 1845 a 1852 o ganlyniad. bawd|200px|chwith|Bridget O'Donnel a'i phlant yn ystod y newyn, 1849
O tua 1800, roedd tlodion Iwerddon wedi dibynnu bron yn llwyr ar datws am eu bwyd. Yn 1845, methodd y cynhaeaf tatws oherwydd y clwyf tatws. Yn 1846, methodd y cynhaeaf eto. Nid oedd y clwyf tatws yn broblem yn 1847 oherwydd tywydd anarferol o sych, ond oherwydd y sychder, bychan oedd y cynhaeaf, a gwnaed y sefyllfa'n waeth wrth i glefyd teiffws ymledu. Yn 1848 dychwelodd y clwyf tatws, ac ym mis Rhagfyr ymledodd colera trwy boblogaeth oedd eisoes wedi ei gwanhau yn fawr. 1849 oedd y flwyddyn waethaf, gyda'r cynhaeaf yn methu eto. Dim ond yn 1850 y cafwyd cynhaeaf tatws boddhaol, er fod y clwyf yn parhau'n broblem mewn rhai ardaloedd.
Er 1801, pan basiwyd y Ddeddf Uno, roedd Iwerddon yn rhan o'r Deyrnas Unedig ac yn cael ei rheoli o'r senedd yn Llundain. Yn hydref 1845, prynodd llywodraeth Dorïaidd Syr Robert Peel werth £100,000 o Indrawn o'r Unol Daleithiau, a gyrhaeddodd Iwerddon yn Chwefror 1846, ond nid oeddynt yn dymuno gwneud gormod rhag amharu ar weithgareddau preifat. Diddymwyd y Ddeddf Yd, ond ni chafodd hyn lawer o effaith. Ym Mehefin 1846, syrthiodd y llywodraeth, a daeth llywodraeth Chwigaidd dan yr Arglwydd John Russell i rym. Dechreuodd y llywodraeth yma raglen o weithiau cyhoeddus, yna rhoddodd y gorau i'r rhain a dechreuodd system o gymorth uniongyrchol. Ni chai neb gymorth oni bai ei fod yn gyntaf yn ildio'r holl dir a feddai, a rhwng hyn a't ffaith fod tenantiaid yn methu talu rhenti, gyrrwyd miloedd lawer oddi ar y tir, 90,000 yn 1849, a 104,000 yn 1850. Roedd bwyd yn cael ei allforio o Iwerddon i Loegr trwy gydol y newyn.
Yn 1845, ar ddechrau'r newyn, amcangyfrifir fod poblogaeth Iwerddon yn 8 miliwn. Gostyngodd y boblogaeth i'r hanner o ganlyniad i'r newyn a'r effeithiau a ddaeth yn ei sgîl, a hyd yn oed yn 1911 dim ond 4.4 miliwn oedd poblogaeth yr ynys.
Cafodd y newyn effaith fawr ar y farn gyhoeddus yn Iwerddon, gan arwain at gynnydd yn y gefnogaeth i fudiadau cenedlaethol. Arweiniodd hefyd at greu cymunedau Gwyddelig mewn gwledydd eraill oedd yn casau llywodraeth Prydain oherwydd yr hyn a welid fel ei difaterwch yn wyneb dioddefaint y Gwyddelod, neu hyd yn oed, ym marn rhai, yn ymgais fwriadol i ddifa'r Gwyddelod.
Moxie
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Amy Poehler yw Moxie a gyhoeddwyd yn 2021. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Moxie ac fe'i cynhyrchwyd gan Amy Poehler yn Unol Daleithiau America; y cwmni cynhyrchu oedd Paper Kite Productions. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Clark Gregg, Marcia Gay Harden, Amy Poehler, Kevin Dorff, Ike Barinholtz, Patrick Schwarzenegger, Sydney Park, Josie Totah, Lauren Tsai, Josephine Langford, Nico Hiraga a Hadley Robinson. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2021. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Spider-Man: No Way Home sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Jon Watts. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amy Poehler nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Adam de la Halle
Bardd Ffrangeg a cherddor o Ffrainc oedd Adam de la Halle, neu Adam le Bossu (c. 1237 - 1288).
Union City, Georgia
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Union City, gan gynnwys:
C.P.D. Nefyn Unedig
Clwb pêl-droed rhan amser o Gymru yw Clwb pêl-droed Nefyn Unedig (Saesneg: Nefyn United Football Club). Lleolir y clwb yn Nefyn ar Benrhyn Llŷn, Gwynedd. Maent ar hyn o bryd yn chwarae yng Nghynghrair Undebol y Gogledd.
Jack Russell
Gallai Jack Russell gyfeirio at un o sawl gŵr:
Pwdl
bawd|Pwdl
Ci sy'n tarddu o'r Almaen, mae'n debyg, yw'r Pwdl (lluosog: pwdlau).
Rotorua
Dinas yn Ynys y Gogledd, Seland Newydd yw Rotorua. Mae'r rhan fwyaf o'r ddinas yn Nhalaith Bay of Plenty, ond mae rhan arall y ddinas yn Nhalaith Waikato. Mae'r ddinas ar lannau Llyn Rotorua, un o 18 o lynnoedd gerllaw, ac yn rhan o Ardal Folcanic Taupo. Mae ffynnon boeth Pohutu Geyser yn Nyffryn Daearwresol Whakarewarewa yn codi hyd at 30 medr tua 20 gwaith pob dydd.
Harold II, brenin Lloegr
Ef oedd y cyntaf o dri brenin Lloegr i farw mewn rhyfel. Mab Godwin, Iarll Wessex, a'i wraig Gytha Thorkelsdóttir oedd Harold. Priododd Ealdgyth, merch Ælfgar, Iarll Mersia, a gweddw Gruffudd ap Llywelyn.
Dove Holes
Pentref yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Dove Holes. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Chapel-en-le-Frith yn ardal an-fetropolitan High Peak.
John Morgan (ysgolhaig)
Ysgolhaig, bardd a llenor Cymraeg oedd John Morgan (7 Chwefror 1688 – 28 Chwefror 1733 neu 1734). Roedd yn glerigwr Anglicanaidd a oedd yn gasglwr llawysgrifau Cymreig ac yn gyfaill i Edward Lhuyd a Moses Williams. Cyfansoddodd nifer o gerddi Cymraeg yn ogystal â gweithiau rhyddiaith.
Gyrfa
Ganed John Morgan ym mhlwyf Llangelynin, Meirionnydd, yn 1688. Cafodd ei addysg brifysgol yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen. Daeth yn gurad a threuliodd gyfnodau ym mhlwyfi Llandegfan, Môn, a Llanfyllin, Maldwyn, cyn symud dros Glawdd Offa i ofalu am guradaeth ym Matchin, Essex, lle daeth yn rheithor y plwyf. Yno daeth i gysylltiad â bywyd llenyddol Cymry Llundain. Bu farw yn 1733.
Gwaith llenyddol
Cyfansoddodd nifer o gerddi Cymraeg, yn cynnwys carolau, pennillion serch a chaneuon ar bynciau moesol. Cyfansoddodd englynion coffa i'w gyfaill Edward Lhuyd.
Ei brif waith rhyddiethol yw Myfyrdodau Bucheddol ar y Pedwar Peth Diweddaf. Cyhoeddodd yn ogystal gyfieithiad o'r Lladin i'r Gymraeg o un o lythyrau Tertullian.
BBC One
thumb BBC One (neu BBC1 fel y’i hadwaenid gynt) ydy prif sianel deledu y Gorfforaeth Ddarlledu Brydeinig. Cafodd ei lansio fel Gwasanaeth Teledu’r BBC ar 2 Tachwedd, 1936 a’r sianel oedd system darlledu cyhoeddus rheolaidd cyntaf y byd, er i’r BBC ddechrau darlledu teledu trwy sawl fformat ers 1929.
Cover Up
Ffilm du sy'n llawn dirgelwch gan y cyfarwyddwr Alfred Edward Green yw Cover Up a gyhoeddwyd yn 1950. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Dennis O'Keefe a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Hans J. Salter.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Dennis O'Keefe, William Bendix, Art Baker a Barbara Britton. Mae'r ffilm Cover Up yn 82 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1950. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All About Eve sy’n ffilm gomedi Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Joseph L. Mankiewicz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ernest Laszlo oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Edward Green ar 11 Gorffenaf 1889 yn Perris a bu farw yn Hollywood ar 9 Medi 1984.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Aradon
Mae Aradon (Ffrangeg: Arradon) yn gymuned yn department Mor-Bihan (Ffrangeg: Morbihan), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
BBC Two
bawd|200px|Logo BBC Two yng Nghymru bawd|200px|Logo BBC 2W
Ail sianel deledu'r BBC yw BBC Two. Dechreuodd yn 1964 a honno oedd y sianel gyntaf i ddarlledu'n rheolaidd mewn lliw. Cafodd y sianel ei chreu i gynnig rhaglenni mwy amrywiol ac uchelgeisiol na sianel gyntaf y BBC. Erbyn hyn, er bod y ffigyrau gwylio'n llai nag ar gyfer BBC One, mae rhaglenni mwyaf poblogaidd y sianel yn llwyddo i ddenu miliynau o wylwyr.
Captain Kidd
Ffilm clogyn a dagr am berson nodedig gan y cyfarwyddwr Rowland V. Lee yw Captain Kidd a gyhoeddwyd yn 1945. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Norman Reilly Raine a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Werner Janssen. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Charles Laughton, Abner Biberman, Randolph Scott, John Carradine, Reginald Owen, Gilbert Roland, Harry Cording, John Qualen, Henry Daniell, Sheldon Leonard, William Farnum, Barbara Britton, Frederick Worlock, Lumsden Hare, Frank Mills ac Edgar Norton. Mae'r ffilm Captain Kidd yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1945. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anchors Aweigh ffilm ysgafn, fflyffi ar ffurf miwsigal gyda Fran Sinatra, gan y cyfarwyddwr ffilm George Sidney. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Archie Stout oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rowland V Lee ar 6 Medi 1891 yn Findlay, Ohio a bu farw yn Palm Desert ar 18 Hydref 2000. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1917 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rowland V. Lee nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cwtiad-wennol torchog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cwtiad-wennol torchog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cwtiad-wenoliaid torchog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Glareola pratincola; yr enw Saesneg arno yw Pratincole. Mae'n perthyn i deulu'r Cwtiad-wenoliaid (Lladin: Glareolidae) sydd yn urdd y Charadriiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn G. pratincola, sef enw'r rhywogaeth.
Mae ar adegau i'w ganfod ar draethau arfordir Cymru. Ar restr yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur (UICN), caiff y rhywogaeth hon ei rhoi yn y dosbarth 'Lleiaf o Bryder' o ran niferoedd, bygythiad a chadwraeth.
Teulu
Mae'r cwtiad-wennol torchog yn perthyn i deulu'r Cwtiad-wenoliaid (Lladin: Glareolidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
FLI1
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn FLI1 yw FLI1 a elwir hefyd yn Friend leukemia virus integration 1, isoform CRA_c (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 11, band 11q24.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn FLI1.
Landudal
Mae Landudal (Ffrangeg: Landudal) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Gweler hefyd
Cymunedau Penn-ar-Bed
Rhoslefain
Pentref bychan yn ne Gwynedd yw Rhoslefain. Fe'i lleolir yn ardal Meirionnydd ar briffordd yr A493 rhwng Llangelynnin, i'r gorllewin, a Llanegryn i'r dwyrain. Mae'n rhan o Gymuned Llangelynnin.
Mae Bae Ceredigion tua milltir i'r gorllewin o'r pentref. I'r gogledd mae cyfres o fryniau yn codi i gyfeiriaid Cader Idris.
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Llanfair, Gwynedd
Pentref, cymuned a phlwyf eglwysig yn Ngwynedd, Cymru, yw Llanfair. Saif ger y briffordd A496 tua milltir a hanner i'r de o Harlech, hanner ffordd rhwng y dref honno a phentref Llanbedr. Ar un adeg bu gwaith llechi yn bwysig i'r economi lleol.
Mae'r pentref dafliad carreg o lan y môr gyda golygfa dros Fae Ceredigion i benrhyn Llŷn a bryniau Eryri. I'r gogledd mae Morfa Harlech yn dechrau ac yn ymestyn i'r Traeth Bach. Y tu ôl i'r pentref, i'r dwyrain, mae rhes o fryniau'n codi; ceir nifer o hynafiaethau arnynt, yn cynnwys siambrau claddu a meini hirion. I'r de-orllewin, hanner milltir i ffwrdd, ceir pentref bychan Llandanwg a'i eglwys hynafol. Mae nifer o dai ac adeiladau eraill y pentref yn enghreifftiau da o adeiladwaith lleol â cherrig mawr.
Eglwys Fair yw eglwys y plwyf. Ceir ysgrîn o'r 17g ynddi. Yno hefyd gellir gweld beddfaen y llenor Ellis Wynne, awdur Gweledigaethau y Bardd Cwsc, a gladdwyd yno yng Ngorffennaf 1734.
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Robert McNamara
Gweithredwr busnes o Americanwr oedd Robert Strange McNamara (9 Mehefin 1916 – 6 Gorffennaf 2009) a wasanaethodd fel Ysgrifennydd Amddiffyn yr Unol Daleithiau yng ngweinyddiaethau'r arlywyddion John F. Kennedy a Lyndon B. Johnson o 1961 hyd 1968. Roedd ganddo rhan flaenllaw wrth ddwysháu ymyrraeth yr Unol Daleithiau yn Rhyfel Fietnam. Wedi iddo adael y llywodraeth ffederal, roedd yn Llywydd Banc y Byd o 1968 hyd 1981. Roedd McNamara hefyd yn gyfrifol am sefydlu dadansoddi systemau ym maes polisi cyhoeddus, a ddatblygodd yn ddisgyblaeth dadansoddi polisi.
Ym 1995 cyhoeddodd ei hunangofiant, In Retrospect: The Tragedy and Lessons of Vietnam.
Brech ieir
bawd|dde|200px|Plentyn gyda'r frech ieir. Afiechyd heintus ydy brech ieir (Saesneg: Chickenpox) sy'n tarddu o'r feirws varicella zoster (VZV). Brech (Saesneg: rash) pothellog sy'n ymddangos yn gyntaf ar y pen a gweddill y corff mewn dwy neu dair ton. Mae'r frech yma'n cosi'n arw ac mae'r claf yn wirioneddol angen crafu'r pothellau hyn sy'n diflannu ohonynt eu hunain heb adael creithiau, fel arfer.
Mae'r cyfnod heintus yn para rhwng 10 a 21 diwrnod ac mae'r frech yn ymledu drwy besychu neu dishan neu gyffyrddiad.
Pur anaml mae'r claf yn marw o'r afiechyd hwn. Yn eironig iawn, mae'n llawer gwaeth mewn oedolyn nag ydyw mewn plentyn. Mae'r risg yn waeth, wrth gwrs, i ferch feichiog neu berson gydag imiwnedd isel e.e. cleifion sydd ar chemotherapi.
Un cymhlethdod a all godi yn hwyr yn y dydd ydy'r eryr (neu'r shingles) sef y feirws varicella zoster yn ailgodi, flynyddoedd yn ddiweddarach ar ôl y frech goch gwreiddiol gan ailheintio'r claf. Ymddengys fod y feirws yma'n medru cysgu yn y corff am gyfnod hir cyn ailgodi.
Mae rhai anifeiliaid eraill yn medru dal y frech ieir e.e. epaod.
Jack Russell (bridiwr ci)
Gweinidog a bridiwr ci oedd y Parch John "Jack" Russell (21 Rhagfyr 1795 – 28 Ebrill 1883).
Sara Manchipp
Model a chyflwynwraig yw Sara Manchipp (ganwyd tua 1990) Mae hi'n enedigol o Faglan. Aeth i Ysgol Gyfun Ystalyfera ac yna astudiodd lefel A mewn Seicoleg; Cyfathrebu a Diwylliant yng Ngholeg Castell-nedd Port Talbot. Graddiodd o Brifysgol Abertawe gyda gradd mewn Seicoleg a Chwnsela a mae'n dychwelyd i astudio gradd ôl-raddedig.
Enillodd gystadleuaeth Miss Cymru yn 2011 ac aeth ymlaen i gystadleuaeth Miss Byd 2013 yn Llundain, lle cyrhaeddodd rhai o'r rowndiau terfynol ond aeth allan cyn y rownd gyn-derfynol.
Joe Montana
Cyn-chwaraewr pêl-droed Americanaidd dros y New England Patriots yw Joseph Clifford "Joe" Montana, Jr. (ganwyd 11 Mehefin 1956). Cafodd ei eni yn New Eagle, Pennsylvania. Chwaraeodd fel quarterback dros y San Francisco 49ers (1979-1992) ac y Kansas City Chiefs (1993, 1994) yn yr NFL.
Mesa, Idaho
Cymuned heb ei hymgorffori (unincorporated community) yn, yn nhalaith Idaho, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Mesa, gan gynnwys:
Gwefeistr
Person sydd yn gyfrifol am ddylunio, datblygu, marchnata, neu gynnal a chadw gwefan yw gwefeistr.
Y Deri Arms
Tafarn ddychmygol yr opera sebon Pobol y Cwm yw'r Deri Arms. Yn Mehefin 2011 codwyd set pwrpasol ar gyfer y dafarn ynghyd â lleoliadau allanol yn stiwdios Porth y Rhath ym Mae Caerdydd. Cyn hynny roedd set sefydlog tu cefn i swyddfeydd a stiwdios y BBC yn Llandaf. Mewn cyfresi cynnar ffilmiwyd rhai golygfeydd allanol y tu allan i dafarn y Sportman's Rest yn Llanbedr-y-fro, ger Caerdydd.
Wine Country
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Amy Poehler yw Wine Country a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd gan Amy Poehler a Morgan Sackett yn Unol Daleithiau America Lleolwyd y stori yn Califfornia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Emily Spivey a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Lisa Coleman a Wendy Melvoin.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tina Fey, Amy Poehler, Maya Rudolph, Cherry Jones, Rachel Dratch, Jason Schwartzman, Jon Glaser, Ana Gasteyer, Emily Spivey, Paula Pell, Greg Poehler a Maya Erskine. Mae'r ffilm Wine Country yn 103 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Tom Magill oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Julie Monroe sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Amy Poehler ar 16 Medi 1971 yn Newton, Massachusetts. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1996 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg yn Burlington High School.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amy Poehler nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Valhermoso Springs, Alabama
Cymuned heb ei hymgorffori (Saesneg: unincorporated community) yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Valhermoso Springs, gan gynnwys:
The Guitar
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Amy Redford yw The Guitar a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Amos Poe a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan David Mansfield. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Saffron Burrows. Mae'r ffilm The Guitar yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Bobby Bukowski oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Amy Redford ar 22 Hydref 1970 yn Santa Monica. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Colorado Boulder.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Amy Redford nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Schnauzer
Ci sy'n tarddu o'r Almaen yw'r Schnauzer. Ceir tri brîd: Mawr, Safonol, a Bach. Ystyrir y meintiau Mawr a Safonol yn gŵn gwaith a'r maint Bach yn ddaeargwn.
O'r Schnauzer Safonol y datblygodd y ddau frîd arall. Mae paentiadau ohono sy'n dyddio'n ôl i'r 15g. Yn wreiddiol roedd yn warchotgi a llygotgi gydag enw fel ci dewr a deallus. Mae ganddo drwyn barfog a chôt o flew gwrychog o liw du neu frith "pupur a halen". Mae ganddo daldra o 43 i 51 cm (17 i 20 modfedd). Mae'n gi cryf sy'n boblogaidd fel gwarchotgi a chi cymar, a negesydd, ci'r Groes Goch, a chi heddlu.
Datblygodd y Schnauzer Bach o Schnauzers Safonol bychain ac Affenpinsieri. Arddangoswyd fel brîd ar wahân yn gyntaf ym 1899. Mae ganddo daldra o 30.5 cm i 35.5 cm (12 i 14 modfedd). Mae ei gôt yn frith pupur a halen, arian a du, neu'n ddu. Er ei faint mae hefyd yn frîd cryf, ac yn fywiog, ac yn anifail anwes poblogaidd.
Datblygodd y Schnauzer Mawr gan ffermwyr gwartheg Bafaraidd oedd ar eisiau ci gwartheg yn debyg i'r Schnauzer Safonol ond yn fwy o faint. I ddatblygu'r brîd hwn cafodd y Schnauzer Safonol ei groesi ag amrywiaeth o gŵn gwaith, ac yn hwyrach Ci Mawr Denmarc du. Mae'n gi cryf gyda chôt wrychog o liw pupur a halen, du, neu felyn a du. Mae ganddo daldra o 60 i 70 cm (23.5 i 27.5 modfedd). Yn ogystal â'i waith fel ci gwartheg cafodd ei ddefnyddio hefyd yn hanesyddol fel ci cigydd a gwarchotgi mewn bragdai. Ers dechrau'r 19g, defnyddiwyd fel ci heddlu ar draws yr Almaen.
Aderyn mêl cefnwyrdd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn mêl cefnwyrdd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar mêl cefnwyrdd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Prodotiscus zambesiae; yr enw Saesneg arno yw Green-backed Honeybird. Mae'n perthyn i deulu'r Mêl-gogau (Lladin: Indicatoridae) sydd yn urdd y Piciformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. zambesiae, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r aderyn mêl cefnwyrdd yn perthyn i deulu'r Mêl-gogau (Lladin: Indicatoridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Lieselotte Friedlaender
Darlunydd benywaidd a anwyd yn Hamburg, yr Almaen oedd Lieselotte Friedlaender (4 Mai 1898 – 18 Rhagfyr 1973).
Doveridge
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Doveridge. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dyffrynnoedd Swydd Derby.
Lieselotte Friedlaender
Bu farw yn Berlin ar 18 Rhagfyr 1973.
Doveridge
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,760.
Shiwawa
bawd|Shiwawa
Ci arffed sy'n tarddu o Fecsico yw'r Shiwawa (lluosog: shiwawaod, shiwawas), y Tsiwawa (lluosog: tsiwawas) neu'r Siwawa (lluosog: siwawas). Hwn yw'r brîd lleiaf o gi. Enwir y ci hwn ar ôl talaith Chihuahua. Credir iddo tarddu o'r Techichi, ci bach mud a gedwir gan y Tolteciaid ers y 9g.
Mae ganddo daldra o 13 cm (5 modfedd) ac yn pwyso 0.5 i 3 kg (1 i 6 o bwysau). Mae ganddo ben crwn, clustiau mawr sy'n sefyll i fyny, llygaid mawr, a chorff bach. Gall ei flew fod yn loyw ac yn llyfn neu'n hir a meddal, ac mae ei liw yn amrywio.
Landudeg
Mae Landudeg (Ffrangeg: Landudec) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg Finistère), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code 29108
Gweler hefyd
Cymunedau Penn-ar-Bed
Gwybedog-delor torfelyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog-delor torfelyn (enw lluosog: gwybedog-delorion torfelyn, sy'n enw gwrywaidd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Abroscopus superciliaris; yr enw Saesneg arno yw Yellow-bellied flycatcher warbler. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
The Locals
Ffilm arswyd a ffilm sombi gan y cyfarwyddwr Greg Page yw The Locals a gyhoeddwyd yn 2003. Fe'i cynhyrchwyd yn Seland Newydd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Gwybedog-delor torfelyn
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. superciliaris (sef enw'r rhywogaeth). Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Hysgi
Math o gi a ddefnyddir i dynnu ceir llusg yw hysgi.
Selattyn
Pentref yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw Selattyn (neu Sylatyn). Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Selattyn and Gobowen yn awdurdod unedol Swydd Amwythig.
Saif ger tref Croesoswallt. Mae'n gorwedd ar y ffin â Chymru ac mae ganddo gysylltiadau cryf â hanes a diwylliant Cymru. Hyd gyfnod y Deddfau Uno roedd Selattyn a'r ardal o'i gwmpas yn rhan o Gymru.
Yn Selattyn ceir plasdy hynafol Brogyntyn, canolfan ystad fawr a chwaraeodd ran bwysig yn hanes gogledd Cymru yn y cyfnod modern a chartref i gasgliad pwysig o lawysgrifau Cymreig a ddiogelir heddiw yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.
Draycott, Swydd Derby
Pentref yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Draycott. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Draycott and Church Wilne yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Erewash.
François Falc'hun
Ieithydd a dorrai ei gŵys ei hun oedd François Falc'hun (hefyd Frañsez Falc'hun) (20 Ebrill 1901 – 13 Ionawr 1991) a adnabyddir oherwydd ei gysyniadau unigryw a dadleol am y Llydaweg. Roedd yn Athro ym Mhrifysgolion Rennes a Brest. Yn wahanol i farn ieithwyr eraill, credai François Falc'hun mai o'r Galeg y tarddodd y Llydaweg ac nid o Frythoneg y mewnlifiad i Lydaw o Ynys Prydain. Iaith y Celtiaid yng ngorllewin a chanolbarth Ewrop, yn bennaf yn y rhanbarth a adnabyddir fel Gâl) oedd y Galeg. Roedd Falc'hun hefyd yn offeiriad Pabyddol.
Roedd ei feirniaid yn honi fod agenda gwleidyddol i'w syniadau er mwyn hybu cenedlaetholdeb Ffrengig.
Syniadau
Roedd gwaith cynnar Falc'hun yn cynnwys gwaith ar Jean-Marie Perrot. Roedd ef wedi creu orgraff arbennig a elwir yn Orgraff y Brifysgol; disgwylid y byddai'r orgraff hwnnw yn cymryd drosodd oddi wrth y sillafu "Perunvan", a ddefnyddiwyd rhwng 1911 ac 1941. 'Doedd ei sillafu ef (Falc'hun) ddim yn cydnabod y "zh" sydd mor nodweddiadol heddiw o'r Llydaweg (Breizh). Roedd ei orgraff o hefyd yn gwadu'r confensiwn Llydewig, arferol, o ddefnyddio "c'h" (tebyg i'r "ch" Cymraeg) ac a fathwyd yn yr 17g. Gwelir y lythyren hon yn sillafiad Ffrengig ei enw ef ei hun.
Yn 1951 y datblygodd ei ddadl ynglŷn â tharddiad y Llydaweg, gan ddadlau i'r mewnlifiaid Celteg Ynysig ddod wyneb yn wyneb â Galeg y Galiaid yn hytrach na Lladin ac i'r ddwy iaith Gelteg uno i greu Llydaweg. Honodd yn groes i arbenigwyr y cyfnod, sef Joseph Loth a Léon Fleuriot fod tafodiaith ardal Gwened (neu "Vannes") sydd yn nwyrain Llydaw bron yn gyfangwbwl yn Aleg. "I am convinced that the dialect of Vannes, especially in southern Blavet, is a Gallic survival, little influenced by British contributions, and other dialects are simply Gaulish marked by the language of origin of the island immigrants".
Codi nyth cacwn
Daeth dadleuon Falc'hun yn asgwrn a grafwyd ac a ddadleuwyd yn ei gylch am flynyddoedd wedi idoo gyhoeddi ei lyfr Perspectives nouvelles sur l’histoire de la langue bretonne (Perspectifau Newydd ar Hanes y Llydaweg) oherwydd ei fod yn cysylltu syniadau ieithyddol gyda rhai gwleidyddol.
Mae'r ieithydd Léon Fleuriot yn cytuno gyda barn Falc'hun i'r Llydaweg gael ei dylanwadu gan y Gelteg, ond yn anghytuno gyda dadl Falc'hun fod tafodiaith Gwened wedi tarddu o'r Galeg.
Yn ôl cyfaill iddo, Françoise Morvan, dioddefodd Falc'hun nifer o alwadau ffôn ffiaidd gan Lydawyr pybyr.
The Locals
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kate Elliott, Dwayne Cameron a Paul Glover. Mae'r ffilm The Locals yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Greg Page nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Duckmanton
Pentref yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Duckmanton.
Accadde Al Penitenziario
Ffilm am garchar gan y cyfarwyddwr Giorgio Bianchi yw Accadde Al Penitenziario a gyhoeddwyd yn 1955. Fe'i cynhyrchwyd gan Felice Zappulla a Fortunia Film yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Rhufain. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Ettore Scola a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nino Rota.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alberto Sordi, Aldo Fabrizi, Nino Besozzi, Riccardo Billi, Memmo Carotenuto, Peppino De Filippo, Mario Riva, Walter Chiari, Gianni Baghino, Ignazio Balsamo, Mino Doro, Antonio Nicotra, Carlo Romano, Flora Lillo, Lianella Carell, Mara Berni a Pietro Carloni. Mae'r ffilm Accadde Al Penitenziario yn 92 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1955. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rebel Without a Cause sy’n ffilm glasoed gan y cyfarwyddwr ffilm oedd Nicholas Ray. Tonino Delli Colli oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giorgio Bianchi ar 18 Chwefror 1904 yn Rhufain a bu farw yn yr un ardal ar 19 Ebrill 2005.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Giorgio Bianchi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
System rheoli cynnwys
System meddalwedd a ddefnyddir ym mhroses rheoli cynnwys yw system rheoli cynnwys. Mae'n hwyluso trefn, rheolaeth, a chyhoeddiad corff mawr o ddogfennau a chynnwys eraill, megis delweddau ac adnoddau amlgyfrwng. MediaWici yw un enghraifft o system rheoli cynnwys.
Silver Dollar
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Alfred Edward Green yw Silver Dollar a gyhoeddwyd yn 1932. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Colorado. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Carl Erickson. Dosbarthwyd y ffilm gan First National.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Edward G. Robinson, Aline MacMahon a Bebe Daniels. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1932. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Tarzan The Ape Man ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. James Van Trees oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Edward Green ar 11 Gorffenaf 1889 yn Perris a bu farw yn Hollywood ar 9 Medi 1984.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Alfred Edward Green nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
In Luna
Y rhyddhad gyntaf o ganeuon gan Georgia Ruth ydy'r record estynedig In Luna, a gyhoeddwyd yn 2012.
Cyfrannwyr
Llais, organ a thelyn: Georgia Ruth
Bas Dwbl: Pete Walton
Charles Watkin Williams-Wynn (1775–1850)
Roedd Y Gwir Anrhydeddus Charles Watkin Williams-Wynn (9 Hydref, 1775 – 2 Medi, 1850) yn wleidydd Cymreig. Bu'n cynrychioli'r sedd bwdr enwog Hen Sallog (Old Sarum) o 1797 i 1799 ac yna etholaeth Sir Drefaldwyn o 1799 i 1850. Gwasanaethodd fel gweinidog mewn gweinyddiaethau Torïaidd a Chwigaidd. Roedd yn Dad Tŷ'r Cyffredin (yr aelod efo'r cyfnod hiraf o wasanaeth di-dor) rhwng 1847 a 1850.
In Luna
Cyfrannwyr
Fibraffon: David Wrench
Charles Watkin Williams-Wynn (1775–1850)
Bywyd personol
bawd|chwith|Charles Watkin Williams-Wynn yw'r bachgen yn y llun hwn gan [[Joshua Reynolds o'i fam, Charlotte Williams-Wynn, a'i phlant.]] Roedd Charles Watkin yn ail fab i Syr Watkin Williams-Wynn, 4ydd Barwnig Wynnstay, Rhiwabon a Charlotte (née Grenville) ei wraig. Roedd y Ledi Charlotte yn ferch i George Grenville, Prif Weinidog Prydain (1763–1765) ac yn chwaer i William Wyndham Grenville, Barwn 1af Grenville (Prif Weinidog 1806–1807).
In Luna
Cyfrannwyr
Drymiau: Pete Richardson
Charles Watkin Williams-Wynn (1775–1850)
Bywyd personol
Addysgwyd Williams-Wynn yn Ysgol Westminster ac Eglwys Crist, Rhydychen gan raddio B.A. ym 1795, ac M.A. ym 1798. Cyfaill ysgol iddo oedd y bardd Robert Southey a bu Williams-Wynn yn noddi ei yrfa farddonol.
Priododd Mary Cunliffe, merch Syr Foster Cunliffe, 3ydd Barwnig, ym 1806. Bu iddynt saith o blant, dau fab a phum merch. Roedd eiumerch hynaf Charlotte Williams-Wynn yn ddyddiadurwr nodedig; bu ei fab hynaf, Charles Watkin Williams-Wynn (1822-1896), hefyd yn gwasanaethu fel AS Sir Drefaldwyn.
Gyrfa
Galwyd Williams-Wynn i'r Bar yn Lincoln's Inn ym 1798 a bu'n gweithio fel bargyfreithiwr yng Nghylchdeithiau Rhydychen a Gogledd Cymru. Cafodd ei benodi yn feinciwr ym 1835. Bu yn Gofiadur Llys Sirol Croesoswallt 1798-1835
Gyrfa wleidyddol
Ym 1797 cafodd Williams-Wynn ei ethol i'r senedd fel un o'r ddau aelod a etholwyd gan lond llaw o fwrdeiswyr absennol ar gyfer etholaeth bwdr Hen Sallog o dan nawdd Richard Wellesley, 2il Iarll Mornington. Pan ddaeth hen sedd ei daid Syr Watkin Williams-Wynn, 3ydd Barwnig, Sir Drefaldwyn, yn rhydd ym 1799 ymddiswyddodd fel aelod Hen Sallog a chael ei ethol dros Sir Drefaldwyn gan dal y sedd am 51 mlynedd ganlynol.
Ym 1806 fe'i penodwyd yn Is-ysgrifennydd Gwladol dros yr Adran Gartref yn y Weinyddiaeth a arweiniwyd gan ei ewythr yr Arglwydd Grenville. Parhaodd yn y swydd hyd ddymchwel y llywodraeth y flwyddyn ganlynol. Roedd Williams-Wynn yn aelod gweithgar o'r Senedd ac yn cael ei ystyried yn awdurdod ar drefn Tŷ’r Cyffredin, gan hynny cafodd ei enwebu ar gyfer swydd y Llefarydd ym 1817, ond oherwydd nam ar ei leferydd awgrymodd rhai o'i wrthwynebwyr mai Squeaker byddai nid Speaker a chafodd ei orchfygu ar bleidlais gan Charles Manners Sutton.