cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Enwau'r Cymry
Enwau teuluol
7. Evans 231 844
9. Thomas 220 228
10. Roberts 219 694
12. Lewis 198 193
22. Harris 161 505
28. James 151 855
29. Morgan 150 454
30. Hughes 147 802
31. Edwards 147 540
38. Morris 131 499
54. Davis 108 041
56. Price 105 993
59. Griffiths 104 048
75. Lloyd 85 021
76. Ellis 84 914
77. Richards 83 575
85. Powell 76 973
95. Owen 69 870
144. Jenkins 52 608
Yn ôl Rowlands gwnaethpwyd arolwg o lyfrau ffôn Cymru o 1959 gan J Wynne Lewis a gyhoeddwyd yn y Western Mail ar 29 Hydref 1994. Cafodd yntau mai'r un deg cyfenw ag yn y cyfnod 1813-37 a ddigwyddai amlaf yng Nghymru o hyd. Digwyddent yn yr un drefn amlder hefyd heblaw bod Evans yn digwydd yn amlach na Thomas, a Lewis yn amlach na Hughes.
Serch mai enw personol ffurfiol rhyw gyndad neu'i gilydd yw sail mwyafrif llethol cyfenwau Cymreig ffurfiwyd ambell i gyfenw o enwau disgrifiadol yn hytrach nag o enwau personol, e.e. Fel arfer y teuluoedd hynny a fabwysiadodd gyfenw'n gymharol gynnar sydd fwyaf tebygol o fod â chyfenw llai cyffredin. Weithiau gwelir cyfenw Cymreig mewn cofnodion cynnar nas arferir yn gyfenw o gwbl erbyn heddiw. Yn amlach na heb mae'r enwau hyn yn tarddu o'r ardaloedd hynny a fu dan ddylanwad Seisnig neu Normanaidd trwm yn ystod yr Oesau Canol, megis y gororau a De Phenfro. Mae'n debygol bod yr arfer Seisnig o fabwysiadu cyfenw disgrifiadol wedi croesi'r ffin ieithyddol a'i fabwysiadu gan y Cymry Cymraeg a drigai yno neu mewn ardaloedd Cymraeg cyfagos.
Mae ymfudwyr i Gymru drwy'r oesau hefyd wedi dod â'u cyfenwau ganddynt, gan ddechrau adeg y Normaniaid a chan barhau hyd heddiw, ac yn enwedig yn sgil y Chwyldro Diwydiannol ac eto yn ystod y chwarter canrif diwethaf. Mae'r ymfudwyr yma wedi ehangu amrywiaeth cyfenwau'r Cymry cryn dipyn. Wedi dweud hynny, bu i ambell i deulu o ymfudwyr cynnar i Gymru fabwysiadu'r system tadenwau Cymreig. Collodd y teuluoedd hyn eu cyfenwau estron wedi rhai cenedlaethau.
Ychwanegu ail enw
Un enw personol a fyddai'n arfer bod gan bawb, a'i ddilyn gan enw'r tad a'r tad-cu, neu gyfenw. Yn ystod y 19g y dechreuodd y ffasiwn o gael dau enw bedydd. Tyfodd yr arfer ymhlith ymfudwyr o Gymru i America gan mai dyma'r arfer yn America. Rheswm arall dros ychwanegu ail enw oedd er mwyn gwahaniaethu rhwng sawl un â'r un enw. Tyfodd yr arfer hwn ar ddiwedd y 19g. Yn aml cymerwyd cyfenw'r fam yn ail enw ac weithiau cysylltid yr ail enw a'r cyfenw gyda chysylltnod megis Jones-Edwards, Parry-Jones.
Ymlediad enwau Cymreig tu draw i Gymru
Fel ag sydd eisoes wedi ei grybwyll mae ymfudwyr o Gymru wedi mynd ag enwau personol a chyfenwau Cymreig ganddynt. Aeth nifer o Gymry i'r Iwerddon yn sgil cyrchoedd y Normaniaid yno a chyrchoedd y 17g. Soniwyd yn barod am enwau Cymreig yn Lloegr, a rhai ohonynt ddim i'w cael yng Nghymru erbyn hyn. Yn nhiroedd Ymerodraeth Prydain gynt ac yn America, pa le bynnag yr ymfudodd Cymry, y ceir enwau Cymreig hyd heddiw.
Cyfenwau Americanwyr o dras Affricanaidd
Mae John Weston yn yr erthygl 'Why do Welsh names seem to be so common within the African American community?' yn cynnig sawl ffordd y gallai cyfenwau Cymreig fod wedi ymledu ymhlith Americanwyr o dras Affricanaidd. Byddai caethwas, wrth gael ei ryddhau, weithiau yn cymryd enw ei gyn-feistr yn gyfenw, e.e. y cyfenw Gwyn o'r perchennog caethweision James Gwyn o Ogledd Carolina. Ymhlith y caethweision hyn byddai ambell un yn blentyn gordderch i'r perchennog. Felly ymhlith y rhai sy'n dwyn enwau Cymreig heddiw mae rhai sydd â hynafwyr Cymreig hefyd.
Mae Weston hefyd yn awgrymu posibiliadau eraill: Ond nid oes gwaith ymchwil manwl wedi ei gyflawni i allu profi pa mor gymharol bwysig oedd y ffyrdd gwahanol yma o ledaenu enwau Cymreig ymhlith Americanwyr o dras Affricanaidd.
Enwau priod menywod
Yn draddodiadol ni newidiai enw merch adeg ei phriodas. Cyrraedd o Loegr wnaeth yr arfer i wraig gymryd enw ei gŵr yn gyfenw adeg ei phriodas. Ymledodd yr arfer hwn yn araf drwy Gymru. Roedd rhai yn arfer yr hen draddodiad hyd at ganol y 19g. Yn rhai o'r cofrestri plwyf gwelir y ddau arfer yn cydredeg, e.e. yng nghofrestr Llanynys yn 1677 cofnodir Magdalen vch Rees Wynne alias Magdalen Thelwall (gweddw Thomas Thelwall).
Yn hanner olaf yr 20g dechreuodd rhai menywod gadw at eu cyfenw gwreiddiol wrth briodi.
Pseudagrion rufostigma
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Pseudagrion rufostigma sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Pseudagrion.
Jasper Jones
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Rachel Perkins yw Jasper Jones a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Lleolwyd y stori yn Gorllewin Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Antony Partos. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Pseudagrion rufostigma
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Jasper Jones
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Hugo Weaving, Toni Collette, Levi Miller ac Angourie Rice. Mae'r ffilm Jasper Jones yn 105 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Veronika Jenet sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rachel Perkins ar 1 Ionawr 1970 yn Canberra. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1998 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rachel Perkins nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Buhez Santez Nonn
bawd|330px|Fersiwn 1837 o'r ddrama Drama firagl yn yr iaith Lydaweg yw Buhez Santes Nonn (Cymraeg: Buchedd Santes Non). Mae'n destun Llydaweg Canol sy'n adrodd hanes bywyd (buchedd) Non, y santes o Gymraes sy'n fam i Ddewi Sant.
Chroniken Des Grauen Hauses
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Arthur von Gerlach yw Chroniken Des Grauen Hauses a gyhoeddwyd yn 1925. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Zur Chronik von Grieshuus ac fe'i cynhyrchwyd gan Erich Pommer yn yr Almaen; y cwmni cynhyrchu oedd Universum Film AG. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Thea von Harbou a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Gottfried Huppertz.
Buhez Santez Nonn
Roedd yn cael ei pherfformio yn gyhoeddus am ganrifoedd yn pardon Non ym nhref Dirinon, Finisterre, Llydaw, lle credid fod Non wedi'i chladdu.
Chroniken Des Grauen Hauses
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lil Dagover, Paul Hartmann, Rudolf Forster, Rudolf Rittner, Ernst Gronau, Gertrude Welcker, Arthur Kraußneck, Josef Peterhans, Gertrud Arnold a Hermann Leffler. Mae'r ffilm Chroniken Des Grauen Hauses yn 110 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3.
Buhez Santez Nonn
Llyfryddiaeth
Ceir y testun gwreiddiol gyda chyfieithiad Ffrangeg a nodiadau yn:
Chroniken Des Grauen Hauses
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1925. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Gold Rush sef ffilm gomedi Americanaidd am Klondike gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Carl Drews oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur von Gerlach ar 19 Chwefror 1876 yn Berlin a bu farw yn yr un ardal ar 17 Rhagfyr 1976.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur von Gerlach nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Il Raggio Meraviglioso
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Gian Paolo Rosmino a Dillo Lombardi. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1913. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raja Harishchandra sef ffilm fud o India gan Dadasaheb Phalke.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Roberto Danesi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Blwyddyn gyda Iesu
Casgliad o 365 o fyfyrdodau gan Meirion Morris yw Blwyddyn gyda Iesu. Cyhoeddiadau'r Gair a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2006. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Botwm Crys yn cadw lle
Cefn Coed
Gallai Cefn Coed gyfeirio at:
Catherine Molesworth
Arlunydd benywaidd a anwyd ym Mhrydain oedd Catherine Molesworth (1760 – 1836).
Methylffenobarbital
Mae methylffenobarbital, sydd hefyd yn cael ei alw’n meffobarbital (USAN, JAN) ac yn meffobarbiton (BAN), ac yn cael ei farchnata dan enwau brand fel Mebaral, Mephyltaletten, Phemiton, a Prominal, yn gyffur sy’n ddeilliad barbitwrad ac yn cael ei ddefnyddio’n bennaf fel cyffur gwrthgonfylsiwn, ond hefyd fel tawelydd a chyffur gwrthorbryder. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₃H₁₄N₂O₃.
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Vanina
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Arthur von Gerlach yw Vanina a gyhoeddwyd yn 1922. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Vanina ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Lleolwyd y stori yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Carl Mayer.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Paul Wegener, Bernhard Goetzke, Paul Hartmann ac Asta Nielsen. Mae'r ffilm Vanina (ffilm o 1922) yn 69 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1922. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Häxan sef ffilm ddogfen ar wrachyddiaeth gan Benjamin Christensen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Frederik Fuglsang oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur von Gerlach ar 19 Chwefror 1876 yn Berlin a bu farw yn yr un ardal ar 17 Rhagfyr 1976.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur von Gerlach nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhydaman
Tref a chymuned yn ne-ddwyrain Sir Gaerfyrddin yw Rhydaman (Saesneg: Ammanford). Mae ganddi 5,411 o drigolion (Cyfrifiad 2011), 75.88% ohonynt yn siarad Cymraeg yn ôl Cyfrifiad 2001. Mae'r dref wedi'i leoli ar ddiwedd Dyffryn Aman. Roedd Rhydaman yn dref cloddio glo ond erbyn heddiw mae'n ganolbwynt i'r ardal wrth gynnwys amrywiaeth o siopau, bwytai a pharc. Mae Rhydaman wedi gefeillio gyda â Breuillet, Essonne.
Mae'r prif heolydd A483 a A474 yn rhedeg i Rydaman. Mae Gorsaf reilffordd Rhydaman ar llinell Rheilffordd Calon Cymru gyda threnau yn teithio i Lanelli, Abertawe un ffordd a'r Amwythig i'r ffordd arall.
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan a'r Aelod Seneddol yw.
Hanes
Datblygodd yr enw Rhydaman ar 20 Dachwedd 1880 ond mae'r gymuned yn deillio nôl i'r 19g. Roedd y prif heolydd yn teithio trwy'r dref yn hytrach i'r dref. Roedd un heol yn deillio o Landeilo a Llandybie tuag at Fetws a'r heol arall o'r Dyffryn Aman tuag at Benybanc a Thŷ-croes. Roedd y ddwy brif heol yn croesi, sydd nawr yn cael ei adnabod fel Sgwâr Rhydaman. Datblygodd sawl tafarndy ar gyfer y teithwyr ac roedd y Cross Inn yn ddylanwadol iawn (y Sgwâr) - roedd yr ardal yn cael ei hadnabod fel 'Cross Inn'.
Enwi
Roedd pentref arall o'r enw 'Cross Inn' yn bodoli yn Sir Gaerfyrddin, felly roedd angen ail-enwi'r dref. Cynhaliwyd cyfarfod er mwyn newid yr enw, roedd gan aelodau'r Eglwys a Chapel teimladau cryf i gadw'r enw oherwydd enw'r Capel mwyaf yn yr ardal oedd 'Cross Inn Chapel'. Gwelwyd yr enw ar arreg yno o hyd, ond Gellimanwydd yw'r Capel erbyn heddiw. de|bawd|Eglwys yr Holl Seintiau Ar 1af Hydref 1880, rhyddhawyd yr erthygl yn y papur newydd lleol:
Ar 20fed Hydref, aeth aelod o'r pwyllgor i gyfarfod yn Neuadd Ivorites, ar Stryd yr Heol. Penderfynwyd, gan bobl leol a phwysig, fod yr ardal nawr o dan yr enw Rhydaman (Ammanford). Roedd Cadeirydd y cyfarfod (a phennaeth ysgol leol) Watkin Hezekiah Williams (Watcyn Wyn) yn hapus iawn gyda'r newid.
Diwydiant
Roedd galw mawr am glo oherwydd y Chwyldro Diwydiannol am ei fod yn angenrheidiol i gynnal peiriannau stêm. Cychwynnodd glo diddordeb i gwmnïau, ac arwain at reilffordd Llanelli; crëwyd system trafnidiaeth arbennig. Agorodd y rheilffordd gyntaf yn 1840, gan gysylltu Llanelli a Rhydaman, a'n cyrraedd Brynaman erbyn 1842. Datblygodd ymhellach i gyrraedd Llandeilo a'n bellach. Gwelwch Ammanford railway station am fwy.
Dechreuodd nifer o weithwyr glo oherwydd gwaith llaw oedd yr holl waith. Roedd pobl angen tai, gwasanaethau, adloniant ac ysgolion. Yn gyflym iawn, datblygodd y dref ddiwydiannol i dref prysur iawn. Cynyddodd niferoedd poblogaidd a niferoedd o siaradwyr Saesneg yn mewnfudo.
Etholiadau Seneddol
Roedd Rhydaman yn rhan o gyngor Sir Gaerfyrddin hyd at 1885 pan rannodd y Sir ac roedd yn rhan o Barti'r Rhyddfrydwyr hyd at 1918. Parti Llafur sydd yn Llanelli, ers 1922. Yn 1997, roedd Rhydaman yn rhan o Ddwyrain Caerfyrddin a Dinefwr dan Blaid Cymru gydag Adam Price yn 2001.
Llywodraeth Leol
Roedd Rhydaman yn rhan o gyngor Sir Gaerfyrddin ers 1889 hyd at 1974 ac fel arfer o dan gynghorwyr Llafur. Daeth yn rhan o gyngor Dyfed yn 1974 hyd at 1996. Ar ôl cael gwared ar Ddyfed, daeth yn rhan o Sir Gaerfyrddin eto hyd heddiw.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Eisteddfod Genedlaethol
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol yn Rhydaman ym 1922 a 1970. Am wybodaeth bellach gweler:
Papur Bro
Papur bro Rhydaman a'r cylch yw Glo Mân.
Dan Isaac Davies
Addysgwr gwladgarol ac ymgyrchydd dros y Gymraeg oedd Dan Isaac Davies (24 Ionawr 1839 – 28 Mai 1887). Roedd yn un o sylfaenwyr y mudiad cyntaf o'r enw Cymdeithas yr Iaith Gymraeg ac yn ymgyrchydd brwd dros addysg ddwyieithog.
Brodor o blwyf Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin oedd Dan Isaac Davies. Ar ôl cael ei benodi yn brifathro Ysgol y Comin (Ysgol Stryd y Felin yn ddiweddarach) yn Aberdâr yn 1858, dechreuodd ar y gwaith o roi mwy o le ac urddas i'r iaith Gymraeg yn yr ysgol. Roedd yn annog y staff i siarad Cymraeg yn y dosbarth a hynny'n gwbl groes i'r drefn yng Nghymru. Yn 1868 cafodd ei apwyntio'n Arolygydd Ysgolion a rhoddodd hyn y cyfle iddo ehangu ei genhadaeth er gwaethaf gwrthwynebiad gan y sefydliad addysg. Mewn canlyniad goddefwyd rhywfaint o ddefnydd o'r Gymraeg mewn addysg elfennol pan dderbynwyd ei argymhellion gan y Ddirprwyaeth Frenhinol ar Addysg Elfennol yng Nghymru yn 1885.
280au
230au 240au 250au 260au 270au - 280au - 290au 300au 310au 320au 330au
280 281 282 283 284 285 286 287 288 289
Digwyddiadau a Gogwyddion
Pobl Nodweddiadol
R (gwahaniaethu)
Gall R gyfeirio at:
Brian May
Cerddor ac astroffisegydd o Sais yw Brian Harold May, CBE (ganwyd 19 Gorffennaf 1947). Aelod a band Queen yw ef.
Downham West
Plwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr ydy Downham West. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref King's Lynn a Gorllewin Norfolk.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 286.
American Outrage
Ffilm ddogfen yw American Outrage a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr.
Robin prysgoed farfog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Robin prysgoed farfog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: robinod prysgoed barfog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Cercotrichas quadrivirgata; yr enw Saesneg arno yw Eastern bearded scrub robin. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
American Outrage
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Robin prysgoed farfog
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. quadrivirgata, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r robin prysgoed farfog yn perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Pohatcong Township, New Jersey
Treflan yn, yn nhalaith New Jersey, yw .
Arthur Koestler
Llenor a gohebydd papur newydd Hwngaraidd-Brydeinig oedd Arthur Koestler, CBE (5 Medi 1905 – 1 Mawrth 1983) a ysgrifennodd Darkness at Noon. Fe'i ganwyd yn Budapest ond cafodd ei addysg fwy neu lai'n gyfangwbwl yn Awstria. Ym 1931 ymunodd gyda Phlaid Gomiwnyddol yr Almaen, nes iddo gael ei siomi gan athroniaeth Joseph Stalin, ac ymddiswyddo ym 1938. Ym 1940 cyhoeddodd ei nofel Darkness at Noon, nofel gwrth-dotalitaraidd, a gafodd sylw rhyngwladol.
Bu'n briod gyda Dorothy Ascher (1935–50), Mamaine Paget (1950–52) a Cynthia Jefferies a (1965–83).
Ym 1979 clywodd fod ganddo liwcemia. ac ym 1983 cyflawnodd ef a'i wraig hunan-laddiad yn eu cartref yn Llundain.
Capan eira
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Capan eira (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: capanau eira) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Microchera albocoronata; yr enw Saesneg arno yw Snowcap. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. albocoronata, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.
Teulu
Mae'r capan eira yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Ysgol Gyfun Bro Myrddin
Ysgol uwchradd yng Nghroesyceiliog, Caerfyrddin ydy Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Myrddin, mae'n gwasanaethu ardal tref Caerfyrddin, Dyffryn Tywi, a rhannau eraill o orllewin, gogledd, a de Sir Gaerfyrddin. Ers 2016 mae wedi bod yn ysgol categori 2CH ydyw, yn ôl diffiniad Llywodraeth Cymru. Mewn ysgol o'r fath addysgir pob pwnc ac eithrio’r Gymraeg a’r Saesneg drwy gyfrwng y Gymraeg yn unig i bob disgybl. Y pennaeth presennol yw Dr Llinos Jones, hi yw'r pedwerydd olynydd i'r swydd ers sefydlu'r ysgol ym mis Medi 1978.
Hanes
bawd|200px|Eisteddfod yr Ysgol, 2009 Roedd sefydlu'r ysgol yn 1978 yn gryn sialens gan nad oedd yr awdurdod addysg yn gweld galw uniongyrchol am addysg uwchradd Gymraeg, er bod sawl ysgol gynradd leol yn bodoli cyn hynny gan gynnwys, Ysgol y Dderwen yn nhref Caerfyrddin ei hun. Roedd adnoddau cyntefig iawn am ychydig dros bymtheg mlynedd.
bawd|200px|Bro Myrddin o Bryn Alltycnap dde|bawd|200px|Arwydd y Mynediad Yn ddiweddar mae'r ysgol wedi lansio ymgyrch i wella darpariaeth pynciau cyfoes megis Adeiladwaith a Thrin Gwallt ac ym Medi 2008 agorwyd y ganolfan Sgiliau, mewn cydweithrediad efo Ysgol Uwchradd y Frenhines Elisabeth, Ysgol Gyfun y Strade, ac Ysgol Gyfun Maes-Yr-Yrfa.
Cynhelir Eisteddfod Ysgol yn flynyddol yn neuadd yr ysgol, a cynhelir mabolgampau ar drac rhedeg Caerfyrddin, yn Nhre Ioan ger Ysgol Uwchradd y Frenhines Elisabeth.
Addysg
Ysgol Bro Myrddin sydd â canlyniadau TGAU gorau yn Sir Gaerfyrddin, heblaw Ysgol Bonedd St. Michael's, Llanelli. Enillodd tua 84% o ddisgyblion graddau TGAU A*–C yn 2007, sydd yn ffigwr uchel. Mae'r ysgol yn rhoi pwyslais ar gyfathrebu trwy gyfrwng y Gymraeg, ac mae hyn yn cael ei hatgyfnerthu gan wasanaethau boreol, gwersi a phrofiadau niferus eraill o fewn a thu allan i'r ysgol.
Cyn-ddisgyblion enwog
Gweler hefyd y categori: Pobl addysgwyd yn Ysgol Gyfun Bro Myrddin
Pseudagrion salisburyense
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Pseudagrion salisburyense sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Pseudagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Fuego En La Sangre (ffilm, 1953)
Y prif actorion yn y ffilm hon yw María Dolores Pradera, Conchita Bautista, Antonio Casas, António Vilar, Luis Induni, Marisa de Leza, Rafael López Somoza a Modesto Cid. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1953. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Roman Holiday sy’n ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Juan Pallejá sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ignacio Farrés Iquino ar 25 Hydref 1910 yn Valls a bu farw yn Barcelona ar 5 Ionawr 2005. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1934 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Der Elegante Dreh
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Hans Anselm Perten yw Der Elegante Dreh a gyhoeddwyd yn 1979. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Francis Durbridge.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1979. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Apocalypse Now sy'n seiliedig ar y nofel fer ''Heart of Darkness gan Joseph Conrad.
Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hans Anselm Perten ar 12 Awst 1917 yn Bydgoszcz a bu farw yn Rostock ar 30 Gorffennaf 1968.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hans Anselm Perten nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Jan Nigro
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Seland Newydd.
C.P.D. Y Trallwng
Mae Clwb Pêl-droed Y Trallwng (Saesneg: Welshpool Town Football Club) yn glwb pêl-droed sy'n chwarae ar Faes-y-dre yn Y Trallwng.
Jan Nigro
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Drayton, Norfolk
Pentref a phlwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Drayton. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Broadland.
Llyn Lluncaws
Llyn yn Y Berwyn, Powys, gogledd-ddwyrain Cymru, yw Llyn Lluncaws. Mae'n gorwedd wrth droed Cadair Berwyn a'i gymydog Moel Sych, tua 670m i fyny ac felly'n un o'r llynnoedd uchaf yng Nghymru.
Rhed ffrwd Nant-y-llyn allan o'r llyn gan ddisgyn i'r de i ymuno ag Afon Rhaeadr.
Pique Dame
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Arthur Wellin yw Pique Dame a gyhoeddwyd yn 1918. Fe'i cynhyrchwyd gan Rudolf Dworsky yn Ymerodraeth yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1918. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Shoulder Arms sef ffilm fud a chomedi o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arthur Wellin ar 31 Hydref 1880 yn Berlin. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1915 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Wellin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Paris After Dark
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Curt Bois, George Sanders, Peter Lawford, Philip Dorn, Brenda Marshall, Madeleine LeBeau, Paul Weigel, Marcel Dalio, Gaston Glass, Maurice Marsac, Michael Visaroff, Ryszard Ordyński, Ann Codee, Jean Del Val ac Eugene Borden. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life and Death of Colonel Blimp sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Lucien Andriot oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Léonide Moguy ar 14 Gorffenaf 1898 yn St Petersburg a bu farw ym Mharis ar 31 Mai 1944.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Léonide Moguy nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Eddie May
Chwaraewr a rheolwr pêl-droed o Loegr oedd Edwin Charles May (19 Mai 1943 – 14 Ebrill 2012). Fe'i ganed yn Epping, a chwaraeodd i Dagenham, Southend a Wrecsam. Bu hefyd yn rheolwr Clwb pêl-droed Caerdydd.
Cytundeb Kyoto
Protocol yn ymwneud â chynhesu byd-eang a baratowyd ar gyfer y Cenhedloedd Unedig gan un o'i is-bwyllgorau (Confesniswn fframwaith y Newid mewn Hinsawdd) ydy Cytundeb Kyoto (neu Protocol Kyoto; Saesneg: Kyoto Protocol). Fe'i luniwyd yng 'Nghynhadledd y Cenhedloedd Unedig ar yr Amgylchedd a'i Ddatblygiad' (neu i roi ei lysenw: 'Earth Summit' a gyfarfu yn Rio de Janeiro, Brasil, ers 14 Mehefin 1992. Pwrpas y cytundeb yw stabilization of greenhouse gas concentrations in the atmosphere at a level that would prevent dangerous anthropogenic interference with the climate system. Gweler isod am fanylion - y pum prif bwrpas.
Pwrpas y cytundeb
bawd|dde|300px|1. UDA a Chanada 2. Gorllewin Ewrop 3. Dwyrain Asia Gomiwnyddol 4. Dwyrain Ewrop a Chyn-daleithiau Sofietaidd 5. India a de-ddwyrain Asia 6. Awstralia, Japan a Thaleithiau'r Môr Tawel 7. Canol a de America 8. y Dwyrain Canol 9. Affrica bawd|300px|dde|Y 5 prif Nwy Tŷ Gwydr, a sut maen nhw wedi cynyddu ers ddechrau'r 80au.
Pwrpas y cytundeb hwn ydy cadw lefelau'r nwyon tŷ gwydr sy'n cael eu carthu i'r amgylchedd ar lefel saff, lefel nad yw'n peryglu'r system hinsawdd.
Mae'r 'Intergovernmental Panel on Climate Change' (IPCC) wedi rhagweld cynnydd cyfartalog yn nhymheredd y blaned o 1.4°C (2.5°F) i 5.8 °C (10.4°F) rhwng 1990 a 2100.
Y cam cyntaf yn unig yw Protocol Kyoto i lawer o bobl, gan y bydd gofynion y protocol yn cael eu haddasu nes y cyrhaeddir y nôd, sef Erthygl 4.2 o Erthygl yr UNFCC.
Yn Kyoto, Japan y cafodd y cytundeb hwn ei wyntyllu a hynny yn Rhagfyr 1997, gyda rhai gwledydd yn ei arwyddo ar 16 Mawrth 1998 hyd 15 Mawrth 1999. Daeth i rym ar 16 Chwefror 2005 yn dilyn cadarnhad gan Rwsia ar 18 Tachwedd 2004. Ers Mai 2008 mae 181 gwlad ac un mudiad economaidd rhanbarthol wedi'i arwyddo ac wedi cadarnhau, sef dros 61.6% o'r allyriant - o wledydd Atodiad 1.
Pum congl-faen y protocol yw:
Gwledydd Prydain
Ymddengys fod Gwledydd prydain ar y llwybr cywir yn ôl yr hyn mae wedi ei wneud hyd yma a'r cynlluniau (deddfwriaethol) mae wedi ei baratoi. Mae'r lefel allyriant y nwyon tŷ gwydr wedi gostwng yng Ngwledydd Prydain ond mae'r allyriant blynyddol o garbon deuocsid wedi codi tua 2% ers i'r Blaid Lafur ddod i bwer yn 1997. Ymddengys felly (yng ngwanwyn 2009) yn bur annhebyg y bydd y llywodraeth yn cadw at ei air (gweler eu maniffesto) i leihau'r lefel o garbon deuocsid sy'n cael ei bwmpio i'r awyr. Roeddent wedi dweud y byddai Gwledydd Prydain yn lleihau'r allyriant o CO2 20% o lefelau 1990.
Ffrainc
Yn 2004, fe gaeodd Ffrainc eu gorsaf lo olaf a daw 80% o'u trydan o bwer niwclear. ac felly, bach iawn yw'r allyriant o CO2
Ar Ôl y Rhyfel - y Byd
Ffilm ddrama yw Ar Ôl y Rhyfel - y Byd a gyhoeddwyd yn 1988. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd После войны — мир ac fe’i cynhyrchwyd yn yr Undeb Sofietaidd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwseg a hynny gan Valery Zalotukha a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Sandor Kalloś.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Yuriy Nazarov, Aleksei Serebryakov a Vitaly Bazin. Mae'r ffilm Ar Ôl y Rhyfel - y Byd yn 72 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Hard sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,700 o ffilmiau Rwseg wedi gweld golau dydd. Aleksei Chardynin oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Teriparatid
Mae teriparatid yn fath o hormon parathyroid wedi’i ffurfio drwy ailgyfuno DNA  sy’n cynnwys y 34 asid amino cyntaf (terfynfa-N), sef rhan bioactif yr hormon. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₈₁H₂₉₁N₅₅O₅₁S₂. Mae teriparatid yn gynhwysyn actif yn Forteo a Forsteo.
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Teriparatid, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Pseudagrion samoensis
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Pseudagrion samoensis sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Pseudagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Llyn Celyn
O ganlyniad i greu'r gronfa, boddwyd pentref Capel Celyn, rhywbeth fu'n achos llawer o ddicter yng Nghymru gyda llu o brotestiadau ac ymosodiadau â ffrwydron yn erbyn y gwaith adeiladu gan Owain Williams, Emyr Llewelyn, John Albert Jones ac eraill. Tyfodd Byddin Rhyddid Cymru a Mudiad Amddiffyn Cymru o'r gweithgareddau lled-filwrol hyn. Roedd y pentref yn un o gadarnleoedd y diwylliant Cymraeg, a bwriad y gronfa oedd cyflenwi dŵr i Lerpwl a'r cyffiniau yng ngogledd-orllewin Lloegr. Llwyddodd Cyngor Dinas Lerpwl i gael y ddeddf angenrheidiol trwy San Steffan er i 35 allan o 36 Aelod Seneddol Cymru bleidleisio yn erbyn y mesur. Bu hyn yn achos cynnydd sylweddol yn y gefnogaeth i Blaid Cymru. Yn Hydref 2005, cytunodd Cyngor Dinas Lerpwl i ymddiheuro'n gyhoeddus am y digwyddiad.
Adeiladwyd y gronfa i reoli llif Afon Dyfrdwy fel bod modd tynnu dŵr ohoni yn is i lawr. Mae dŵr yn cael ei ollwng o'r gronfa i Afon Tryweryn ac felly i Afon Dyfrdwy. Oherwydd fod modd rheoli'r llif, mae'r rhan o Afon Tryweryn islaw'r argae yn boblogaidd ar gyfer canŵio gan ymwelwyr.
R (cyfrifiadureg)
bawd|200px
Afon Svislach
250px|bawd|Afon Svislach yn llifo trwy [[Minsk]] Afon yn Belarws yw Afon Svislach (Belarwseg: Свíслач, Сьвíслач Svislach; Rwseg: Сви́слочь, Svisloch). Mae'n un o ledneintiau afon Biarezina. Ei hyd yw 327 km (203 milltir).
R (cyfrifiadureg)
Mae R yn iaith rhaglennu sy'n gôd agored ac yn amgylchedd meddalwedd ar gyfer cyfrifiadura ystadegol a graffeg. Defnyddir yr iaith 'R' yn eang gan ystadegwyr a gwyddonwyr trin data i ddatblygu meddalwedd pellach sy'n ymwneud ag elfennau o ystadegaeth
Dengys ymchwiliad i ieithoedd ymdrin a data gan Rexer's Annual Data Miner Survey fod R wedi cynyddu cryn dipyn o ran poblogrwydd yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Un o brosiectau GNU ydy R. Y côd agored a ddefnyddir yw C a Fortran. Mae R yn rhydd ac am ddim ac ar gael ar drwydded GNU (General Public License), a cheir fersiynnau gwahanol ar gyfer gwahanol fathau o systemau gweithredu.
Afon Svislach
Mae afon Svislach yn llifo trwy ddinas Minsk, prifddinas Belarws.
Môr Bohai
Môr ger arfordir Tsieina yw Môr Bohai (渤|渤, Bó Hǎi), hefyd Gwlff Bohai neu Bo Hai. Mae'n ffurfio rhan fewnol y Môr Melyn, ac yn cael ei wahanu oddi wrth y gweddill o'r môr hwnnw gan ddau benrhyn, Liaodong a Shandong.
290au
2g - 3g - 4g
240au 250au 260au 270au 280au - 290au - 300au 310au 320au 330au 340au
Môr Bohai
Mae gan y môr arwynebedd o tua 78,000 km². Oherwydd ei fod yn agos i Beijing, mae'n un o'r moroedd prysuraf yn y byd. Llifa afon Huang He i mewn iddo.
Beinn Bhreac (726m)
Mae Beinn Bhreac  neu Mam Hael yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Linnhe i Loch Etive yn Ucheldir yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Graham a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
290au
290 291 292 293 294 295 296 297 298 299
Digwyddiadau a Gogwyddion
Pobl Nodweddiadol
The Boy and The Bridge
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Kevin McClory yw The Boy and The Bridge a gyhoeddwyd yn 1959. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Kevin McClory a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Malcolm Arnold.
Kellogg, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Glenys Cour
Arlunydd ac aelod o Grŵp Cymreig a ddysgwyd yn yr ysgol yn y 1940au yw Glenys Irene Cour, MBE (née  Carthew; ganwyd Mawrth 1924).
Kellogg, Iowa
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Kellogg, gan gynnwys:
Glenys Cour
Cafodd ei geni yn Abergwaun, yn ferch i Thomas Millet Carthew, rheolwr pwll glo, a'i wraig Maggie Harries. Cafodd ei addysg yng Ngholeg Celf Caerdydd. Priododd y cerflunydd Ronald Cour.
The Boy and The Bridge
Mae'r ffilm The Boy and The Bridge yn 91 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1959. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ben-Hur sy’n ffilm epig hanesyddol o’r Unol Daleithiau gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Edward Scaife oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Kevin McClory ar 8 Mehefin 1926 yn Dulyn a bu farw yn yr un ardal ar 18 Mawrth 1970.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Kevin McClory nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hi-Jacked
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Sam Newfield yw Hi-Jacked a gyhoeddwyd yn 1950. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Hi-Jacked ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Orville H. Hampton a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Paul Dunlap.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1950. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All About Eve sy’n ffilm gomedi Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Joseph L. Mankiewicz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Philip Tannura oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Sam Newfield ar 6 Rhagfyr 1899 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Los Angeles ar 22 Ionawr 2012.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Sam Newfield nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sioned James
Cerddor ac arweinydd cerddorol o Gymraes oedd Sioned Nest James (10 Medi 1974 – 19 Gorffennaf 2016) oedd yn adnabyddus fel sylfaenydd y côr llwyddiannus Côrdydd.
Bywyd cynnar ac addysg
Ganwyd Sioned yng Nghaerfyrddin a'i magwyd yn Llandysul, Sir Gaerfyrddin. Mynychodd Ysgol Dyffryn Teifi. Yn ei ieuenctid roedd yn aelod o sawl côr, gan gynnwys Cantorion Teifi, Côr Ieuenctid Cenedlaethol Cymru a Chôr Bach Abertawe o dan arweiniad John Hugh Thomas. Cafodd y cyfle cyntaf i arwain gan Islwyn Evans, pan oedd Sioned yn 16 oed, a hynny gyda Ysgol Gerdd Ceredigion.
Graddiodd o Brifysgol Caerdydd gyda gradd dosbarth cyntaf yn 1997, ac yn 2000 fe sefydlodd ei chôr ei hun, sef Côrdydd, yn y brifddinas. Cafodd y côr sawl llwyddiant, gan ennill Côr Radio'r Flwyddyn y BBC yn 2003, a daeth yn fuddugol yng nghystadleuaeth Côr Cymysg i lai na 45 o leisiau yn yr Eisteddfod Genedlaethol nifer o weithiau.
Gyrfa
Roedd hefyd yn gweithio fel asiant ar gyfer actorion a chyflwynwyr teledu ac fel darlithydd rhan amser ar y cwrs Theatr, Cyfryngau a Cherddoriaeth ym Mhrifysgol Cymru, Y Drindod Dewi Sant.
Yn ystod ei gyrfa fe gydweithiodd â chyfansoddwyr adnabyddus gan gynnwys Morten Lauridsen, Eric Whitacre a Paul Mealor.
Bu farw yn 41 mlwydd oed. Mewn teyrnged iddi dywedodd yr arweinydd corau Huw Foulkes: "Mae cyfraniad Sioned wedi bod yn hynod amhrisiadwy i fyd corawl yng Nghymru a thu hwnt.". Dywedodd Golygydd Radio Cymru, Betsan Powys oedd hefyd yn aelod o'r côr: "Roedd Sioned yn gerddor hyd flaenau ei bysedd, yn arweinydd wrth reddf. Roedd hi'n rhyferthwy o bersonoliaeth, yn llachar, yn llawn hiwmor, un o'r bobl brin hynny oedd yn gallu ac yn mynnu gwneud i bethau ddigwydd".
Bywyd personol
Roedd yn briod a'r cyflwynydd teledu Gareth Roberts.
Bill Cracks Down
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr William Nigh yw Bill Cracks Down a gyhoeddwyd yn 1937. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1937. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life of Emile Zola sef ffilm Americanaidd hanesyddol gan y cyfarwyddwr William Dieterle. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. William Nobles oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Nigh ar 12 Hydref 1881 yn Berlin a bu farw yn Burbank ar 2 Chwefror 1993. Mae ganddi o leiaf 7 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Nigh nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bob Dydd Bendithiaf Di
Cyfres o astudiaethau beiblaidd yn canolbwyntio ar y flwyddyn a'i thymhorau gan Ieuan Elfryn Jones yw Bob Dydd Bendithiaf Di. Cyhoeddiadau'r Gair a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
.by
Côd ISO swyddogol Belarws yw .by (talfyriad o Byelorus).
Bob Dydd Bendithiaf Di
Disgrifiad byr
Rhennir y gyfrol yn bedair adran, i gyd-fynd â'r pedwar tymor, a cheir un astudiaeth ar ddeg ym mhob adran.
Maria Cosway
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Fflorens, yr Eidal oedd Maria Cosway (11 Mehefin 1760 – 5 Ionawr 1838).
Bu'n briod i Richard Cosway.
Bu farw yn Lodi ar 5 Ionawr 1838.
300au
3g - 4g - 5g
250au 260au 270au 280au 290au - 300au - 310au 320au 330au 340au 360au
300 301 302 303 304 305 306 307 308 309
Digwyddiadau a Gogwyddion
Minsk
250px|bawd|Sgwar y Fuddugoliaeth, Minsk Prifddinas a dinas fwyaf Belarws, ar lannau afonydd Svislach a Niamiha, yw Minsk (Belarwseg: Мінск, Менск; Rwseg: Минск). Minsk hefyd yw pencadlys Cymanwlad y Gwladwriaethau Annibynnol (CIS). Fel prifddinas y wlad, mae gan Minsk statws weinyddol arbennig ym Melarws a hi hefyd yw canolfan weinyddol voblast (talaith) Minsk a raion (dosbarth) Minsk. Mae ganddi boblogaeth o 1,814,700 (2007).
Mae'r cyfeiriadau cynharaf at Minsk yn dyddio o'r 11g (1067). Yn 1242, daeth Minsk yn rhan o Ddugiaeth Fawr Lithwania, a derbyniodd ei breintiau trefol yn 1499. Yn 1569 daeth yn brifddinas Voivodaeth Minsk yng Nghymanwlad Gwlad Pwyl a Lithwania. Cafodd ei chipio gan Rwsia yn 1793, mewn canlyniad i Ail Raniad Gwlad Pwyl. O 1919 hyd 1991, Minsk oedd prifddinas SSR Byelorws.
310au
3g - 4g - 5g
260au 270au 280au 290au 300au - 310au - 320au 330au 340au 350au 360au
310 311 312 313 314 315 316 317 318 319
Digwyddiadau a Gogwyddion
Cordwellt cyffredin
Planhigyn blodeuol Monocotaidd a math o wair yw Cordwellt cyffredin sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Poaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Spartina anglica a'r enw Saesneg yw Common cord-grass. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Cordwellt, Cortwellt.
John Fogerty
Canwr, cyfansoddwr a gitarydd Americanaidd yw John Cameron Fogerty (ganwyd 28 Mai 1945). Daeth i ymlygrwydd fel un o aelodau'r band "Creedence Clearwater Revival". Ymhlith ei ganeuon mwyaf poblogaidd y mae: Proud Mary a Born on the Bayou.
Action in Arabia
Ffilm ryfel a ffilm am ysbïwyr gan y cyfarwyddwr Léonide Moguy yw Action in Arabia a gyhoeddwyd yn 1944. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Syria. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Philip MacDonald a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Roy Webb. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Cordwellt cyffredin
Gall dyfu bron mewn unrhyw fan gan gynnwys gwlyptiroedd, coedwigoedd a thwndra. Dofwyd ac addaswyd y planhigyn gan ffermwyr dros y milenia; chwiorydd i'r planhigyn hwn yw: india corn, gwenith, barlys, reis ac ŷd.
Action in Arabia
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Robert Armstrong, Virginia Bruce, George Sanders, Alan Napier, Michael Ansara, Gene Lockhart, H. B. Warner, Marcel Dalio, Georges Renavent, Jamiel Hasson, André Charlot a Gino Corrado. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1944. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Double Indemnity ffilm noir ac addasiad o lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr ffilm Billy Wilder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Léonide Moguy ar 14 Gorffenaf 1898 yn St Petersburg a bu farw ym Mharis ar 31 Mai 1944.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Léonide Moguy nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bantu (pobl)
250px|bawd|Mam a phlentyn [[Makua (pobl)|Makua, y grŵp Bantu fwyaf ym Mosambic.]] Defnyddir y term Bantw am uwch-grŵp ethnig yng nghanolbarth, dwyrain a de Affrica sy'n siarad un o'r ieithoedd Bantu. Mae'n cynnwys dros 400 o grwpiau ethnig, gan gynnwys y Zulu, y Kikuyu, y Kongo, y Tutsi, yr Hutu, y Tswana, y Swazi, a'r Swahili.
Hanes
Ystyr y gair "Bantu" neu air tebyg mewn llawer o'r ieithoedd Bantu yw "pobl" neu "y bobl". Y farn gyffredinol ar hyn o bryd yw bod y Bantu wedi tarddu o ardal ger ffîn dde-orllewinol Nigeria a Camerŵn tua 5,000 o flynyddoedd yn ôl (3000 CC). Dros gyfnod o ganrifoedd, bu lledaeniad graddol tua'r dwyrain a thua'r de. Roeddyny y bobl amaethyddol, ac yn raddol disodlwyd yr helwyr-gasglwyr oedd yn byw yn Affrica i'r de o'r cyhydedd.
Yn y 14eg a'r 15g, datblygodd gwladwriaethau Bantu pwerus yn rhan ddeheuol Affrica, yn arbennig yn ardal afon Zambezi, lle adeiladwyd Simbabwe Fawr gan y brenhinoedd Monomatapa.
Amgueddfa Glofa Cefn Coed
250px|bawd|Amgueddfa Glofa Cefn Coed. 250px|bawd|Hen injan yn yr Amgueddfa Lo. Lleolir Amgueddfa Glofa Cefn Coed (Saesneg: Cefn Coed Colliery Museum) yn Y Creunant ger Castell-nedd, Castell-nedd Port Talbot.
Sefydlwyd glofa Cefn Coed yn y 1920au ond mae hanes mwyngloddio am lo yn ardal Cwm Dulais yn dechrau yn y 18g pan agorodd Syr Herbert Mackworth lofa Onllwyn. Glofa glo carreg oedd Glofa Cefn Coed, a hynny'n lo carreg o'r ansawdd uchaf. Daeth y glo cyntaf i'r wyneb yn 1930. Erbyn 1945 roedd 908 o ddynion yn gweithio yno. Cafodd ei genedlaetholi a dod yn eiddo'r Bwrdd Glo Cenedlaethol newydd. Daeth cynhyrchu glo i ben yn 1958.
Tylluan Chaco
Mae'r Dylluan Chaco (Lladin: Strix chacoensis) yn aelod o deulu'r Strigidae, fel y rhan fwyaf o ddylluanod. Mae ei diriogaeth yn cynnwys De America (Bolifia, Paragwâi a gogledd yr Ariannin).
Schwarzwaldmädel
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Arthur Wellin yw Schwarzwaldmädel a gyhoeddwyd yn 1920. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Schwarzwaldmädel ac fe'i cynhyrchwyd gan Max Maschke yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Robert Heymann a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Leon Jessel.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1920. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Cabinet of Dr. Caligari sef ffilm arswyd Almaeneg gan Robert Wiene. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Ernst Plhak oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arthur Wellin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Adult Life Skills
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Rachel Tunnard yw Adult Life Skills a gyhoeddwyd yn 2016. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd How to Live Yours ac fe’i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Swydd Efrog. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jodie Whittaker, Edward Hogg ac Alice Lowe. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rachel Tunnard nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dunton, Norfolk
Pentref a phlwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Dunton. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gogledd Norfolk.
Glenarden, Maryland
Dinas yn, yn nhalaith Maryland, yw .
Geoff Holmes
Chwaraewr criced o Gymro oedd Geoffrey Clarke Holmes (16 Medi 1958 - 23 Mawrth 2009). Roedd yn chwarae criced dros glwb criced Morgannwg.
Glenarden, Maryland
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Glenarden, gan gynnwys:
Avon Fantasy Reader
250px|bawd|Clawr rhifyn 13 yr Avon Fantasy Reader (1950). Cylchgrawn Americanaidd oedd yr Avon Fantasy Reader a ailgyhoeddai straeon ffuglen wyddonol a ffantasi gan awduron ifainc nad oedd yn adnabyddus ar y pryd ond sy'n cynnwys rhai a gydnabyddir erbyn hyn fel awduron mawr y genres hynny. Roedd yr awduron a gyhoeddwyd gan y cylchgrawn yn cynnwys H. P. Lovecraft, Ray Bradbury, Robert Bloch, Clarke Ashton Smith, Murray Leinster, Algernon Blackwood a William Hope Hodgson. Nodweddir cloriau'r cylchgrawn gan luniau yn arddull lliwgar y comics ffantasi a ffuglen wyddonol a phosteri 'ffilmiau B' a fu mor boblogaidd yn America'r 1950au. Cyhoeddwyd yr Avon Fantasy Reader o 1946 hyd 1952 mewn rhediad o 18 rhifyn. Erbyn heddiw mae copïau o'r cylchgrawn yn gasgliadwy iawn.
Cyfamodwyr
Gallai Cyfamodwyr gyfeirio at fwy nag un mudiad. Gallai gyfeirio at:
Hell's Kitchen
Ffilm ddrama am drosedd gan y cyfarwyddwr Tony Cinciripini yw Hell's Kitchen a gyhoeddwyd yn 1998. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Dinas Efrog Newydd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Joseph Arthur. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Angelina Jolie, Rosanna Arquette, Mekhi Phifer, William Forsythe, Johnny Whitworth, Martin Shakar a Stephen Payne. Mae'r ffilm Hell's Kitchen yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tony Cinciripini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pseudagrion schmidtianum
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Pseudagrion schmidtianum sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Pseudagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Tsieineeg Mandarin
Tafodiaith Tsieineeg ydy Mandarin (中文 ZhongWen; 汉语 HanYu 普通话 "yr iaith gyffredin"). Y dafodiaith "safonol" ydyw, gyda'r gair "mandarin" yn cyfeirio at y swyddog a gaed yn y Tsieina draddodiadol (er nad yw'r gair "mandarin" ei hun yn air Tsieineaidd).
Seilir Mandarin i ryw raddau ar dafodiaith Beijing, gan hepgor acen gref brodorion y ddinas honno. Hon yw'r iaith a ddefnyddir gan ddarllenwyr newyddion ar y teledu a'r radio.
Dylid nodi fod gwahaniaethau mawr rhwng yr iaith lafar a'r iaith a ddefnyddir mewn dogfennau swyddogol lle gwelir o bryd i'w gilydd eiriau a chystrawen yr iaith glasurol. Oherwydd i nifer o silliau ddatblygu'n debyg i'w gilydd crëwyd yn yr iaith lafar yr arfer o ychwanegu gair arall at un o'r geiriau hyn er mwyn arbed camddealltwriaeth. Gan fod y lluniau Hanzi (汉字) yn glir eu hystyr nid oes rhaid gwneud hyn wrth ysgrifennu. Dyma un rheswm am yr agendor rhwng yr iaith lafar a'r iaith ysgrifenedig.