cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Y Gorau o Dorien B.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anke Blondé nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Toofan
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Najma, Aasia, Kamal Irani, Mustafa Qureshi, Sultan Rahi, Asif Khan ac Afzaal Ahmad.
Paul Turner
Bywgraffiad
Cyfarwyddodd y ffilm Hedd Wyn yn 1992, y ffilm Gymraeg gyntaf i gael ei henwebu am Wobr yr Academi am y Ffilm Iaith Dramor orau. Aeth ymlaen i ennill llu o wobrau rhyngwladol eraill gan ddod â chlod a bri i sinema Cymraeg.
Irene James
Gwleidydd Cymreig ac aelod o'r Blaid Lafur yw Irene James (ganwyd 1952). Cynrychiolodd etholaeth Islwyn yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru o 2003 hyd 2011.
Toofan
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1976. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rocky gan y cyfarwyddwr ffilm John G. Avildsen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 540 o ffilmiau Punjabi wedi gweld golau dydd.
Monty Python Live at The Hollywood Bowl
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ian MacNaughton ar 30 Rhagfyr 1925 yn Glasgow a bu farw ym München ar 15 Medi 2005. Derbyniodd ei addysg yn Strathallan School.
Jenkin Morgan Edwards
Bardd Cymraeg oedd Jenkin Morgan Edwards (1903 - 1978). Roedd yn frodor o Lanrystud, Ceredigion.
Paul Turner
Bywgraffiad
Aeth ymlaen i gyfarwyddo tair ffilm hyd llawn arall gyda'i gwmni cynhyrchu Pendefig - Cwm Hyfryd (1993), Dial (1995) a Porc Pei (1998) - ffilm a gafodd ei throi mewn i gyfres ddrama lwyddiannus ar S4C.
Monty Python Live at The Hollywood Bowl
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ian MacNaughton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Jenkin Morgan Edwards
Canu gwerinol ei naws yw ei farddoniaeth. Enillodd Goron yr Eisteddfod Genedlaethol dair gwaith (1937, 1941, 1944).
Paul Turner
Bywyd personol
Ei ail wraig oedd yr actores Gymreig Sue Roderick.
Irene James
Cyn dod yn aelod Cynulliad, roedd hi'n athrawes yn Ysgol Gynradd Rhisga.
Paul Turner
Bywyd personol
Bu farw yn ei gartref ar fore 1 Tachwedd 2019. Cynhaliwyd ei angladd yn Amlosgfa Caerdydd a Morgannwg ar 18 Tachwedd wedi ei ddilyn gyda dathliad o'i fywyd yn y Manor House, Penarth.
Red River Shore
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Harry Keller yw Red River Shore a gyhoeddwyd yn 1953. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Arthur E. Orloff.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Rex Allen. Mae'r ffilm Red River Shore yn 54 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1953. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Roman Holiday sy’n ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Bud Thackery oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Harold Minter sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry Keller ar 22 Chwefror 1913 yn Los Angeles a bu farw yn yr un ardal ar 2 Mai 1984.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Keller nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
SIN3B
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn SIN3B yw SIN3B a elwir hefyd yn SIN3 transcription regulator family member B (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 19, band 19p13.11.
Peter Pen
Ffilm ddogfen heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Anker Kirkeby yw Peter Pen a gyhoeddwyd yn 1913. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Anker Kirkeby.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1913. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raja Harishchandra sef ffilm fud o India gan Dadasaheb Phalke.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anker Kirkeby nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Indaeschna baluga
Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Indaeschna baluga. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
11 Hydref
11 Hydref yw'r pedwerydd dydd a phedwar ugain wedi'r dau gant (284ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (285ain mewn blynyddoedd naid). Erys 81 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.
Eisteddfod Genedlaethol Cymru Corwen 1919
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol Cymru 1919 yng Nghorwen, Sir Ddinbych.
Bork Havn
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwyr Lars Brydesen a Claus Ørsted yw Bork Havn a gyhoeddwyd yn 1969. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
11 Hydref
Genedigaethau
bawd|130px|dde|[[Emily Davison]] bawd|130px|dde|[[Eleanor Roosevelt]] bawd|130px|dde|[[Dawn French]]
Marwolaethau
bawd|130px|dde|[[Donald Dewar]] bawd|130px|dde|[[Angela Lansbury]]
Bork Havn
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1969. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Midnight Cowboy sef ffilm am ddau gyfaill gan y cyfarwyddwr ffilm John Schlesinger. Claus Ørsted oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Lars Brydesen sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lars Brydesen ar 9 Ionawr 1938 yn Denmarc.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lars Brydesen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwefusau Gwlyb yn y Glaw
Ffilm ramantus yw Gwefusau Gwlyb yn y Glaw a gyhoeddwyd yn 1974. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1974. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather Part II sef rhan dau y gyfres Americanaidd boblogaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lois (ffilm)
Mae Lois yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1999. Cafodd y ffilm ei chynhyrchu gan Eurwyn Williams.
Alexandra Nechita
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Alexandra Nechita (27 Awst 1985).
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Indaeschna grubaueri
Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Indaeschna grubaueri. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Anastasiya Ryabova
Fe'i ganed yn Moscfa a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Undeb Sofietaidd.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Ralph Fiennes
Mae Ralph Nathaniel Twisleton-Wykeham-Fiennes (ynganer /ˈreɪf ˈfaɪnz/) (ganed 22 Rhagfyr 1962) yn actor Seisnig. Mae ef wedi ymddangos mewn ffilmiau megis Schindler's List, Quiz Show, The English Patient, Oscar and Lucinda, Red Dragon, The Constant Gardener, Wallace & Gromit in The Curse of the Were-Rabbit, a'r ffilmiau Harry Potter. Yn ddiweddar, chwaraeodd ran William Cavendish, 5ed Dug Swydd Dyfnaint yn y ffilm The Duchess.
Ef yw'r unig actor erioed sydd wedi derbyn Gwobr Tony am chwarae Hamlet ar Broadway. Yn 2001, derbyniodd Fiennes Gwobr William Shakespeare o'r Theatr Shakespeare yn Washington, D.C..
Mae Fiennes hefyd yn lysgennad i UNICEF.
Pencampwriaethau Cenedlaethol Ras Ffordd Cymru
Pencampwriawth seiclo yw Pencampwriaethau Cenedlaethol Ras Ffordd Cymru.
Rhestrir isod yr enillwyr mewn amryw o gategorïau (ni chynhelir pob categori oedran na ras ferched pob blwyddyn; cynhelir hwy yn ôl y galw). Cynhelir y pencampwriaethau hyn bob blwyddyn oni bai iddynt gael eu gohirio am ryw reswm neu'i gilydd.
SASH1
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn SASH1 yw SASH1 a elwir hefyd yn SAM and SH3 domain containing 1 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 6, band 6q24.3-q25.1.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn SASH1.
Northaw
Pentref yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, ydy Northaw. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Northaw and Cuffley yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Welwyn Hatfield.
David Miall Edwards
Diwinydd a llenor Cymreig oedd David Miall Edwards (22 Ionawr 1873 – 29 Ionawr 1941). Ysgrifennai mewn Cymraeg a Saesneg ar ddiwinyddiaeth gan gymryd safbwynt Rhyddfrydiaeth a bu'n olygydd Y Dysgedydd ac Yr Efrydydd.
Ganed Edwards yn Llanfyllin, Powys yn 1873 yn fab i William a Jane Edwards. Cafodd ei addysg yn Ysgol Ramadeg Llanfyllin, Prifysgol Bangor, Coleg Bala-Bangor a Choleg Mansfield, Rhydychen. Ar ôl cyfnod fel gweinidog aeth yn athro diwinyddiaeth yn y Coleg Coffa, Aberhonddu lle arhosodd hyd ei ymddeoliad yn 1934.
Gwasanaethodd fel Gweinidog yr Annibynnwyr Capel Salem, Blaenau Ffestiniog 1900 i 1904 a Chapel y Plough, Aberhonddu 1904 i 1909.
Kreuzkölln
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anna de Paoli nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lucia d'Avila Freire de Carvalho
Mae Lucia d'Avila Freire de Carvalho (ganwyd:  1938) yn fotanegydd nodedig a aned yn Brasil. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: Universidad de São Paulo.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Duegredynen Wyddelig
Mae'n frodorol o dde Ewrop a Gogledd Affrica.
12 Hydref
12 Hydref yw'r pumed dydd a phedwar ugain (285ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (286ain mewn blynyddoedd naid). Erys 80 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.
Edward Evan
Roedd yn frodor o blwyf Aberdâr, Morgannwg (Rhondda Cynon Taf heddiw), lle y'i ganed yn 1716. Gweithiodd fel prentis saer yn ei ieuenctid ond yn ddiweddarach prynodd fferm a daeth yn weinidog Presbyteraidd. Bu farw yn 1798.
Fracture
Ffilm drosedd llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Gregory Hoblit yw Fracture a gyhoeddwyd yn 2007. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Fracture ac fe'i cynhyrchwyd gan Charles Weinstock yn Unol Daleithiau America; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: New Line Cinema, Castle Rock Entertainment. Lleolwyd y stori yn Los Angeles. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Daniel Pyne a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mychael Danna. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Edward Evan
Fe'i cofir am ei unig gyfrol o gerddi, Caniadau Moesol a Duwiau, a gyhoeddwyd yn 1804 chwe mlynedd ar ôl ei farwolaeth. Roedd yn gyfrol boblogaidd iawn a ailargraffwyd dair gwaith dan y teitl Afalau'r Awen.
12 Hydref
Genedigaethau
bawd|130px|dde|[[James Ramsay MacDonald]] bawd|130px|dde|[[Luciano Pavarotti]]
Marwolaethau
bawd|130px|dde|[[Edith Cavell]] bawd|130px|dde|[[John Denver]]
Fracture
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Anthony Hopkins, Fiona Shaw, Ryan Gosling, Zoe Kazan, Rosamund Pike, Billie Burke, Embeth Davidtz, David Strathairn, Billy Burke, Bob Gunton, Cliff Curtis, Xander Berkeley, Josh Stamberg a Judith Scott. Mae'r ffilm Fracture (ffilm o 2007) yn 112 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Kramer Morgenthau oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan David Rosenbloom sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gregory Hoblit ar 27 Tachwedd 1944 yn Abilene, Texas. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Califfornia, Berkeley.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gregory Hoblit nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Coed Caer Llan
Mae Coed Caer Llan wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 01 Ionawr 1981 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 5.53 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
The American Game
Ffilm ddogfen yw The American Game a gyhoeddwyd yn 1979. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1979. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Apocalypse Now sy'n seiliedig ar y nofel fer ''Heart of Darkness gan Joseph Conrad.
Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Llwybr Defaid (ffilm)
Ffilm Gymraeg yw Llwybr Defaid a ddarlledwyd gan S4C yn 1993. Awdur y ddrama oedd Mei Jones a mae'r stori yn adrodd hanes Morris (Llion Williams) sydd wedi treulio blynyddoedd yng ngharchar ar ôl ei gyhuddo o lofruddio'i wraig. Cafodd ei fab yn y ffilm ei chwarae gan Gwion Iwan.
Cyfarwyddwyd y ffilm gan Siôn Humphreys a cynhyrchwyd gan ei gwmni Ffilmiau Bryngwyn.
Serin sitron
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Serin sitron (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: seriniaid sitron) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Serinus citrinella; yr enw Saesneg arno yw Citril finch. Mae'n perthyn i deulu'r Pincod (Lladin: Fringillidae) sydd yn urdd y Passeriformes. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain, ond nid yng Nghymru.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. citrinella, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r serin sitron yn perthyn i deulu'r Pincod (Lladin: Fringillidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Hair I Go Again
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Steve McClure yw Hair I Go Again a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Mae'r ffilm yn 106 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Golygwyd y ffilm gan Steve McClure sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Merthyr Tudful a Rhymni (etholaeth)
Gall Merthyr Tudful a Rhymni gyfeirio at:
Tammy and The Doctor
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Harry Keller yw Tammy and The Doctor a gyhoeddwyd yn 1963. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Los Angeles. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Oscar Brodney a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Frank Skinner.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Peter Fonda a Sandra Dee.
Nick Park
Gwneuthurwr ffilmiau o Loegr yw Nicholas Wulstan "Nick" Park, CBE (ganed 6 Rhagfyr 1958), mae'n cynhyrchu ffilmiau wedi'u hanimeiddio yn drwy gyfrwng y Saesneg. Cafodd ei enwebu am Oscar bump gwaith ac mae e wedi ennill pedwar o Wobrau'r Academi. Mae'n fwyaf adnabyddus am greu'r cymeriadau Wallace and Gromit.
Tammy and The Doctor
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1963. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd From Russia with Love sef yr ail ffilm yn y gyfres James Bond. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Russell Metty oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Boda madfallod
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Boda madfallod (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: bodaod madfallod) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Kaupifalco monogrammicus; yr enw Saesneg arno yw Lizard buzzard. Mae'n perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae) sydd yn urdd y Falconiformes.
Tammy and The Doctor
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry Keller ar 22 Chwefror 1913 yn Los Angeles a bu farw yn yr un ardal ar 2 Mai 1984.
Nick Park
Cafodd ei eni ym Mhreston, Swydd Gaerhirfryn, Lloegr.
Boda madfallod
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn K. monogrammicus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Tammy and The Doctor
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Keller nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Wamac, Illinois
Dinas yn, yn nhalaith Illinois, yw .
Limnetron antarcticum
Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Limnetron antarcticum. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1921
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol Cymru 1921 yng Nghaernarfon.
Baba
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Anna Eborn yw Baba a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Mae'r ffilm Baba (ffilm o 2019) yn 29 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Nadim Carlsen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anna Eborn ar 1 Ionawr 1983.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anna Eborn nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
William Edwards (Gwilym Callestr)
Bardd Cymraeg oedd William Edwards (1790 - 1855). Roedd yn adnabyddus wrth ei enwau barddol Gwilym Callestr neu, yn llai aml, Wil Ysgeifiog.
Ganed y bardd ym Mhlas Iolyn ger Caerwys, Sir y Fflint yn 1790. Saer melin oedd wrth ei alwedigaeth. Cystadleuai yn eisteddfodau'r cyfnod a daeth yn adnabyddus am ei ffraethineb. Dioddefai amhariad ar ei feddwl, o ganlyniad i oryfed efallai, a diweddodd ei oes yng ngwallgofdy Dinbych lle bu farw yn 1855.
Cyfansoddodd englyn am gath dafarn:
Cath fraith, cath ddiffaith, cath ddu - cath lygod, Cath Loegr a Chymru: Cath, cath, cath, ei bath ni bu, Cath y fall, cei wyth felly.
Dwyrain Casnewydd
Hefyd:
Patricia Berjak
Roedd Patricia Berjak (ganwyd: 29 Rhagfyr 1939) yn fotanegydd nodedig a aned yn Ne Affrica. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: Prifysgol Witwatersrand.
At Gå Op Ad Væggen
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Anker Li yw At Gå Op Ad Væggen a gyhoeddwyd yn 1997. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Anker Li.
Patricia Berjak
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
At Gå Op Ad Væggen
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Suzanne Brøgger, Klaus Rifbjerg, Ulrich Horst Petersen a Niels Barfoed.
Patricia Berjak
Bu farw yn 2015.
At Gå Op Ad Væggen
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Titanic sef ffilm ramant Americanaidd'' gan y cyfarwyddwr James Cameron. Casper Høyberg oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Mette Zeruneith sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anker Li nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Disgyblion y Drwg
Ffilm ddrama yw Disgyblion y Drwg a gyhoeddwyd yn 1974. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Duegredynen werdd
Rhedynen yw Duegredynen werdd sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Aspleniaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Asplenium viride a'r enw Saesneg yw Green spleenwort. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Duegredynen Werdd, Duegredynen Gwyrdd, Mynyddog a Duegredynen Las.
Mae'n frodorol o Ewrop, America ac Asia.
Tweet's Ladies of Pasadena
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Timothy Carey yw Tweet's Ladies of Pasadena a gyhoeddwyd yn 1970. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Timothy Carey.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1970. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Patton sef ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr ffilm Franklin J. Schaffner. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Russ Kingston oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Timothy Carey ar 11 Mawrth 1929 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Los Angeles ar 19 Hydref 1952. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1951 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Timothy Carey nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Limnetron debile
Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Limnetron debile. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Cykelhelten
Ffilm i blant gan y cyfarwyddwr Anker Li yw Cykelhelten a gyhoeddwyd yn 1995. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Cykelhelten ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg a hynny gan Anker Li.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1995. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Braveheart sef ffilm gan Mel Gibson am yr Alban a rhyfel annibyniaeth y genedl, dan arweiniad William Wallace, yn erbyn y goresgynwyr Seisnig o Loegr. Hyd at 2022 roedd dros fil o ffilmiau Daneg wedi gweld golau dydd. Peter Bech oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Jesper W. Nielsen sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anker Li nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Innocent Lies
Ffilm ddrama a seiliwyd ar nofel gan y cyfarwyddwr Patrick Dewolf yw Innocent Lies a gyhoeddwyd yn 1995. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc a'r Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alexandre Desplat. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Crëyr hirbig
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. sumatrana, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r crëyr hirbig yn perthyn i deulu'r Crehyrod (Lladin: Ardeidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Innocent Lies
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Keira Knightley, Gabrielle Anwar, Joanna Lumley, Marianne Denicourt, Stephen Dorff, Alexis Denisof, Donal McCann, Bernard Haller, Melvil Poupaud, Adrian Dunbar, Yvon Back a Florence Hoath. Mae'r ffilm Innocent Lies yn 85 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Pryniant Louisiana
bawd|300px|Pryniant Louisiana (yr ardal ganolog)
Innocent Lies
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1995. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Braveheart sef ffilm gan Mel Gibson am yr Alban a rhyfel annibyniaeth y genedl, dan arweiniad William Wallace, yn erbyn y goresgynwyr Seisnig o Loegr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Patrick Blossier oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Joëlle Hache sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi'i seilio ar waith cynharach, Towards Zero, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Agatha Christie a gyhoeddwyd yn 1944.
Pryniant Louisiana
Pryniant Louisiana (Y Louisiana Purchase) yw'r tir a brynwyd gan lywodraeth Unol Daleithiau America oddi wrth Ffrainc am 27,267,622 o ddoleri ar 30 Ebrill 1803. Roedd y tir yn cynnwys ardal eang yn gorwedd rhwng Afon Mississippi a mynyddoedd y Rockies. Dwblodd y Pryniant faint yr Unol Daleithiau gan sicrhau ei dominyddiaeth yng Ngogledd America o hynny ymlaen.
Innocent Lies
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Patrick Dewolf ar 3 Mehefin 1950 ym Mharis.
Pryniant Louisiana
Louisiana (yn wahanol i'r dalaith o'r un enw) oedd yr enw roddodd y Ffrancod ar ardal anferth a ddaeth i'w meddiant yn 1682. Roedd yn cynnwys y cyfan o'r hyn sy'n ganolbarth yr Unol Daleithiau heddiw, o'r Llynnoedd Mawr yn y gogledd i Gwlff Mexico yn y de-orllewin ac o'r trefedigaethau Prydeinig ar yr arfordir dwyreiniol i'r Rockies (ac eithrio Texas). Yn 1763 fe'i ildiwyd i Sbaen a Phrydain Fawr, ond yn 1800 rhoddwyd y rhan orllewinol yn ôl i Ffrainc gan y Sbaenwyr. Dyma'r diriogaeth a werthwyd i'r Unol Daleithiau yn 1803.
Innocent Lies
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Patrick Dewolf nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ethiopia
Gwlad tirgaeedig yng ngogledd-ddwyrain Affrica yw Gweriniaeth Ddemocrataidd Ffederal Ethiopia neu Ethiopia; yr hen enw Cymraeg iddi oedd Abyssinia. Mae'n ffinio ag Eritrea i'r gogledd, Swdan a De Swdan i'r gorllewin, Cenia i'r de a Somalia a Jibwti i'r dwyrain. Yn y cyfrifiad diwethaf, roedd y boblogaeth yn ; Addis Ababa yw'r brifddinas, ac mae ganddi hithau boblogaeth o.
Mae gan Ethiopia arwynebedd o 1,100,000 km sgwar (420,000 milltir sgwar). Mae'n gartref i 117 miliwn o drigolion (dwywaith maint gwledydd Prydain yn y 2020au; hi felly yw'r 12fed wlad fwyaf poblog yn y byd a'r ail fwyaf poblog yn Affrica ar ôl Nigeria. Gorwedd y brifddinas genedlaethol (a'r ddinas fwyaf), Addis Ababa, sawl cilomedr i'r gorllewin o Rift Dwyrain Affrica sy'n hollti'r wlad yn blatiau tectonig gwahanol: platiau tectonig Affrica a Somalia.
Ei hanes yn grynno
Diorseddwyd yr ymerawdwr Iyasu yn 1916, daeth ei fodryb Zewditu yn ymerodres, ac enwyd Tafari Makonnen yn aer i'r goron ac yn llywodraethwr y deyrnas.
Pan ddaeth Tafari Makonnen yn ymerawdwr yn 1930 ar farwolaeth Zewditu, cymerodd yr enw Haile Selassie, sy'n golygu "Grym y Drindod". Yn ystod ei deyrnasiad o 45 mlynedd, gwnaeth Haile Selassie lawer i geisio moderneiddio Ethiopia, ac enillodd boblogrwydd mawr yn Affrica a thu hwnt. Daeth i amlygrwydd byd-eang yn 1936 trwy ei araith i Gynghrair y Cenhedloedd yn condemnio defnydd yr Eidal o arfau cemegol yn eu hymdrech i oresgyn Ethiopia.
Aeth Haile Selassie yn fwy ceidwadol wrth iddo heneddio, a theimlai carfan yn Ethiopia nad oedd y wlad yn cael ei moderneiddio'n ddigon cyflym. Bu gwrthryfel yn ei erbyn, a diorseddwyd ef ar 12 Medi 1974.
Yn anatomegol, ymddangosodd bodau dynol modern (Homo sapiens) yn gyntaf yn Ethiopia gan ymledu i'r Dwyrain Agos ac mewn mannau eraill yn y cyfnod Paleolithig Canol. Mae Ethiopia neu ogledd-ddwyrain Affrica wedi'i chynnig fel urheimat tebygol ar gyfer y teulu Affroasiatic o ieithoedd, a oedd, yn ôl y ddamcaniaeth hon, wedi'i wasgaru i'r cilgant Ffrwythlon cyn y cyfnod Neolithig gan boblogaeth a oedd wedi datblygu patrymau cynhaliaeth o gasglu planhigion dwys ac amaethu. Byddai'r patrymau cynhaliaeth hyn hefyd yn datblygu i fod yn batrymau cynhaliaeth mwy disgybledig (ffermio) a arferir yn yr Ethiopia fodern. Yn 980 CC, ymestynnodd Teyrnas D'mt ei deyrnas dros Eritrea a rhanbarth gogleddol Ethiopia, tra bod Teyrnas Aksum wedi cynnal gwareiddiad unedig yn y rhanbarth am gyfnod o 900 mlynedd. Cyrhaeddodd Cristnogaeth yn y 4g a chyflwynwyd Islam yn y 7g. Ar ôl cwymp Aksum yn 960, roedd amrywiaeth o deyrnasoedd, cydffederasiynau llwythol yn bennaf yn bodoli yn Ethiopia gyda'r llinach Zagwe yn rheoli'r rhannau gogledd-canolog nes cael ei dymchwel gan Yekuno Amlak yn 1270 gan uno Ymerodraeth Ethiopia a'i linach Solomonaidd a hawliai eu bod yn tarddu o linach Beiblaidd y brenin Solomon a brenhines Sheba o dan eu mab Menelik I. Erbyn y 14g, tyfodd yr ymerodraeth mewn bri trwy ehangu ei thiriogaeth, drwy ymladd yn erbyn pobloedd cyfagos, yn fwyaf nodedig yn Rhyfel Ethiopia-Adal (1529-1543) a gyfrannodd at ddarnio'r ymerodraeth a syrthio o dan math o ddatganoli o'r enw Zemene Mesafint yng nghanol y 18g. Daeth yr Ymerawdwr Tewodros II a'r Zemene Mesafint i ben ar ddechrau ei deyrnasiad yn 1855, gan ailuno a moderneiddio Ethiopia.
Frequency
Ffilm ffantasi llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Gregory Hoblit yw Frequency a gyhoeddwyd yn 2000. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Frequency ac fe'i cynhyrchwyd gan Gregory Hoblit, Toby Emmerich a Hawk Koch yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Ninas Efrog Newydd a chafodd ei ffilmio yn Ninas Efrog Newydd a Toronto. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Toby Emmerich. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Ethiopia
Ei hanes yn grynno
O 1878 ymlaen, lansiodd yr Ymerawdwr Menelik II gyfres o ymosodiadau o'r enw Ymestyniadau Menelik, a arweiniodd at ffin bresennol Ethiopia. Yn allanol, daeth Cytundeb dadleuol Wuchale yn 1889 i ben gyda chyfres o ryfeloedd pan drechodd Ethiopia yr Eidal yn 1896 yn ystod 'Yr Ymgiprys am Affrica'; gan adael Ethiopia a Liberia fel cenhedloedd Affricanaidd annibynnol. Ym 1935, meddiannwyd Ethiopia gan yr Eidal Ffasgaidd a'i hatodi ag Eritrea a Somaliland a ddaliwyd gan yr Eidal, gan ffurfio Dwyrain Affrica Eidalaidd yn ddiweddarach. Ym 1941, rhyddhaowyd Ethiopia gan uned filwrol Arbegnoch Ethiopia a rhan o fyddin Lloegr yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Daeth y Derg, jwnta milwrol gyda chefnogaeth Sofietaidd, i rym ym 1974 ar ôl diorseddu'r Ymerawdwr Haile Selassie a llinach Solomon, gan reoli'r wlad am bron i 17 mlynedd; dyma fan cychwyn Rhyfel Cartref Ethiopia. Yn dilyn trechu'r Derg yn 1991, dominyddwyd y wlad gan Ffrynt Democrataidd Chwyldroadol Pobl Ethiopia (EPRDF) a chrewyd cyfansoddiad newydd a ffederaliaeth ar sail ethnigrwydd. Ers hynny, dioddefodd Ethiopia o wrthdaro rhyng-ethnig hir a oedd heb ei datrys yn 2022 ac ansefydlogrwydd gwleidyddol.
Frequency
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Brian Greene, Dennis Quaid, Jim Caviezel, Elizabeth Mitchell, Marin Hinkle, Michael Cera, Dick Cavett, Andre Braugher, Peter MacNeill, Melissa Errico, Jordan Bridges, Noah Emmerich, Nesbitt Blaisdell, Terry Serpico, Catherine Burdon, David Huband, Jennifer Baxter, Timothy Brown, Shawn Doyle, Colm Magner, Dan Johnson, Kirsten Bishop a Stephen Joffe. Mae'r ffilm Frequency (ffilm o 2000) yn 118 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Ethiopia
Ei hanes yn grynno
Mae Ethiopia'n wladwriaeth aml-ethnig gyda dros 80 o wahanol grwpiau ethnig, gyda'r mwyafrif yn Gristnogionh ac yn Islamiaid. Yn wahanol i Gymru, mae'r wladwriaeth sofran hon yn aelod sefydlol o'r Cenhedloedd Unedig, y Grŵp o 24 (G-24), y Mudiad Amhleidiol, y G77 a Sefydliad Undod Affrica. Addis Ababa yw pencadlys yr Undeb Affricanaidd, y Siambr Fasnach a Diwydiant Pan-Affricanaidd, Comisiwn Economaidd y Cenhedloedd Unedig dros Affrica, Llu Wrth Gefn Affrica a llawer o'r cyrff anllywodraethol byd-eang sy'n canolbwyntio ar Affrica. Ystyrir Ethiopia'n bŵer sy'n dod i'r amlwg ac yn wlad sy'n datblygu, gyda'r twf economaidd cyflymaf yng ngwledydd Affrica Is-Sahara oherwydd buddsoddiad uniongyrchol tramor ar ehangu amaethyddiaeth a gweithgynhyrchu. Fodd bynnag, o ran incwm y pen a’r Mynegai Datblygiad Dynol, mae'n wlad dlawd, gyda chyfraddau uchel o dlodi, lle torrir llawer o hawliau dynol, a lle ceir cyfradd llythrennedd o 49% yn unig. Amaethyddiaeth yw'r sector mwyaf yn Ethiopia; roedd yn cyfrif am 36 y cant o CMC y wlad yn 2020.
Frequency
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gladiator sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Alar Kivilo oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan David Rosenbloom sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Ethiopia
Cynhanes
bawd| Penglog hominid yr [[Homo sapiens idaltu]] bawd| [[Afon Kibish|Kibish yw'r safle y ffosil hynaf o esgyrn dynol yn fydeang; credir ei fod yn 195,000 o flynyddoedd oed. Mae gweddillion y benglog yn 40,000 o flynyddoedd yn hŷn nag yn safle archaeolegol Herto, Ethiopia.]] Mae nifer o ddarganfyddiadau pwysig wedi gyrru Ethiopia a'r ardal gyfagos i'r blaen o ran paleontoleg. Hyd yn hyn, yr hominid hynaf a ddarganfuwyd yn Ethiopia yw'r Ardipithicus ramidus sy'n 4.2 miliwn oed a ddarganfuwyd yn 1994. Y darganfyddiad hominid mwyaf adnabyddus yw'r Australopithecus afarensis (neu Lucy). Caiff ei adnabod yn lleol fel Dinkinesh, a daethpwyd o hyd i'w hesgyrn yn Nyffryn Awash yn Rhanbarth Afar ym 1974 gan Donald Johanson; mae'n un o’r ffosilau Australopithecaidd mwyaf cyflawn a ddarganfuwyd erioed. Cyfeiria enw tacsonomig Lucy (afar-ensis) at y rhanbarth hwn lle gwnaed y darganfyddiad. Amcangyfrifir iddi fyw 3.2 miliwn o flynyddoedd yn ôl.
Frequency
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gregory Hoblit ar 27 Tachwedd 1944 yn Abilene, Texas. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Califfornia, Berkeley.
Ethiopia
Cynhanes
Mae Ethiopia hefyd yn cael ei hystyried yn un o safleoedd cynharaf ymddangosiad bodau dynol fodern, sef yr Homo sapiens. Cloddiwyd yr hynaf o'r darganfyddiadau ffosil lleol hyn, gweddillion Omo, yn ardal de-orllewinol Omo Kibish ac maent wedi'u dyddio i'r Paleolithig Canol, tua 200,000 o flynyddoedd yn ôl. Yn ogystal, darganfuwyd sgerbydau o Homo sapiens idaltu ar safle yn nyffryn Canol Awash. Wedi'u dyddio i tua 160,000 o flynyddoedd yn ôl (CP), gallant gynrychioli isrywogaeth ddiflanedig o Homo sapiens, neu hynafiaid uniongyrchol bodau dynol (anatomegol) fodern. Ers hynny mae ffosilau Homo sapiens hynafol a gloddiwyd ar safle Jebel Irhoud ym Moroco wedi'u dyddio i gyfnod cynharach, sef tua 300,000 o flynyddoedd yn ôl, ond Omo-Kibish I (Omo I) o dde Ethiopia yw'r sgerbwd Homo sapiens modern hynaf yn 2022 (196 ± 5 ka).
Yn ôl rhai ieithyddion, cyrhaeddodd y poblogaethau Affro-asiaidd cyntaf y rhanbarth yn ystod y cyfnod Oes Newydd y Cerrig (sef Neolithig) o'u mamwlad yn Nyffryn y Nîl, neu'r Dwyrain Agos. Cynigia'r mwyafrif o ysgolheigion heddiwbod y teulu Affro-asiaidd o ieithoedd wedi datblygu yng Ngogledd-ddwyrain Affrica oherwydd yr amrywiaeth o linachau pwysig yn y rhanbarth hwnnw: dyma arwydd eitha sicr o darddiad ieithyddol.
Yn 2019, darganfu archaeolegwyr loches mewn graig sy'n 30,000 oed: o Oes Ganol y Cerrig ar safle Fincha Habera ym Mynyddoedd Bale ar uchder o 3,469 metr uwchben lefel y môr. Ar yr uchder hwn mae pobl yn agored i hypocsia ac i dywydd eithafol. Yn ôl astudiaeth a gyhoeddwyd yn y cyfnodolyn Science, honir mai dyma'r aneddiad dynol barhaol gynharaf mor uchel a ddarganfuwyd hyd yma. Darganfuwyd miloedd o esgyrn anifeiliaid, cannoedd o offer carreg, a lleoedd tân hynafol, a thaflwyd golau newydd ar ddiet y brodorion a oedd yn cynnwys llygod-twrch-daear enfawr.
Frequency
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gregory Hoblit nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ethiopia
Geirdarddiad
Mewn epigraffau Greco-Rufeinig, roedd Aethiopia yn doponym penodol ar gyfer Nubia hynafol. Mor gynnar â c. 850, mae'r enw Aethiopia i'w gael mewn llawer o gyfieithiadau o'r Hen Destament mewn cyfeiriad at Nubia. Yn y testunau Hebraeg hynafol defnyddir yr enw Kush yn hytrach na Nubia. Fodd bynnag, yn y Testament Newydd, mae'r term Groeg Aithiops i'w weld, gan gyfeirio at un o weision Kandake, brenhines Kush.
Yn Gymraeg (fel y Saesneg), ac yn gyffredinol, y tu allan i Ethiopia, roedd y wlad hon unwaith yn cael ei hadnabod fel Abyssinia. Deilliodd y toponym hwn o ffurf Ladinaidd yr hen Habash.
Crefydd
Mae tua hanner y boblogaeth yn aelodau o Eglwys Uniongred Ethiopia, a'r hanner arall yn ddilynwyr Islam.
Llywodraeth a gwleidyddiaeth
bawd| Tŷ Cynrychiolwyr y Bobl yw tŷ isaf Cynulliad Seneddol Ffederal Ethiopia Gweriniaeth seneddol ffederal yw Ethiopia, lle mae'r Prif Weinidog yn bennaeth ar y llywodraeth, a'r Arlywydd yn bennaeth ar y wladwriaeth, ond gyda phwerau seremonïol yn bennaf. Mae pŵer gweithredol yn cael ei arfer gan y llywodraeth a phŵer deddfwriaethol ffederal a freiniwyd yn y llywodraeth a dwy siambr y senedd. Tŷ'r Ffederasiwn yw siambr uchaf y ddeddfwrfa bicameral gyda 108 o seddi, a'r siambr isaf yw Tŷ Cynrychiolwyr y Bobl (HoPR) gyda 547 o seddi. Dewisir Tŷ’r Ffederasiwn gan y cynghorau rhanbarthol tra bod Aelodau Seneddol yr HoPR yn cael eu hethol yn uniongyrchol; yn eu tro, maent yn ethol yr arlywydd am dymor o chwe blynedd a’r prif weinidog am dymor o 5 mlynedd.
Ar sail Erthygl 78 o Gyfansoddiad Ethiopia 1994, mae'r Farnwriaeth yn gwbl annibynnol o'r weithrediaeth (yr ecseciwtif) a'r ddeddfwrfa. Er mwyn sicrhau hyn, penodir yr is-lywydd a Llywydd y Goruchaf Lys gan y Senedd ar enwebiad gan y Prif Weinidog. Unwaith y caiff ei ethol, nid oes gan y weithrediaeth unrhyw awdurdod i'w ddiswyddo. Mae barnwyr eraill yn cael eu henwebu gan y Cyngor Gweinyddol Barnwrol Ffederal (Federal Judicial Administrative Counci; FJAC) ar sail meini prawf tryloyw ac argymhelliad y Prif Weinidog ar gyfer penodi i'r HoPR. Ym mhob achos, ni all barnwyr gael eu tynnu oddi ar eu dyletswydd oni bai eu bod wedi ymddeol, yn torri rheolau disgyblaeth, yn anghydnaws difrifol, neu'n aneffeithlon-anabl oherwydd afiechyd. I'r gwrthwyneb, mae gan bleidlais fwyafrifol HoPR yr hawl i ddileu sancsiwn ar lefel y farnwriaeth ffederal neu gyngor y wladwriaeth mewn achosion o farnwyr y wladwriaeth. Yn 2015, cwestiynwyd dilysrwydd y ddarpariaeth hon mewn adroddiad a baratowyd gan Freedom House.
Yn ôl y Mynegai Democratiaeth a gyhoeddwyd gan yr Economist Intelligence Unit yn y Deyrnas Unedig ddiwedd 2010, roedd Ethiopia yn “gyfundrefn awdurdodaidd” ("authoritarian regime"), yn safle 118 o blith 167 o wledydd y byd. Roedd Ethiopia wedi gostwng 12 lle ar y rhestr ers 2006, ac roedd adroddiad o 2010 yn priodoli’r gostyngiad hwn i frwydr y llywodraeth ar weithgareddau’r gwrthbleidiau, y cyfryngau, a chymdeithasau sifil cyn etholiad seneddol 2010, y dadleuodd yr adroddiad ei fod wedi gwneud Ethiopia yn wladwriaeth un blaid de facto. Fodd bynnag, ers penodi Abiy Ahmed yn brif weinidog yn 2018, mae'r sefyllfa wedi newid er gwell.
Milwrol
Llu Amddiffyn Cenedlaethol Ethiopia yw'r fyddin fwyaf yn Affrica ac fe'i cyfarwyddir gan y Weinyddiaeth Amddiffyn. Mae canghennau milwrol eraill yn cynnwys gwŷr traed, llu awyr a llu llynges. Ers 1996, nid oes gan Ethiopia dirgaeedig unrhyw lynges ond yn 2018 dywedodd y Prif Weinidog Abiy Ahmed ar deledu’r wladwriaeth: “Fe wnaethon ni adeiladu un o’r lluoedd daear (gwŷr traed) ac awyr (awyrlu) cryfaf yn Affrica... dylem adeiladu llynges yn y dyfodol."
Gorfodi'r gyfraith
Mae'r cyfansoddiad yn gwarantu gorfodi'r gyfraith i Heddlu Ffederal Ethiopia (EFP). Mae'r EFP yn gyfrifol am ddiogelu a lles y cyhoedd ar lefel ffederal. Wedi'i sefydlu ym 1995, arolygwyd yr heddlu ffederal gan Gomisiynydd yr Heddlu Ffederal ers Hydref 2000; yna mae'r Comisiynydd Heddlu Ffederal yn adrodd i'r Weinyddiaeth AmddiffynMae gan yr heddlu ffederal y gallu i benodi comisiynau heddlu rhanbarthol, i'w cynorthwyo. Yn annibynnol, mae'r milisia lleol yn cynnal diogelwch yr ardal leol.
Y dyddiau hyn, mae llwgrwobrwyo yn bryder sylfaenol, yn enwedig gan yr heddlu traffig. Roedd creulondeb yr heddlu yn ymddangos yr un mor ddifrifol yn ystod y 2000-20au. Ar 26 Awst 2019, aeth fideo o ddyn â gefynnau yn cael ei guro gan ddau heddwas yn Addis Ababa yn feiral. Dywedir bod camymddwyn diweddar gan yr heddlu yn fethiant gan Gomisiynydd yr Heddlu Ffederal i gadw at Erthygl 52 o'r cyfansoddiad, sy'n nodi ymchwiliad i ddefnydd anghyfreithlon o rym, a diswyddo'r swyddog sy'n camymddwyn.
Hawliau Dynol
Mae troseddu yn erbyn hawliau dynol yn aml yn cyd-fynd a dioddef trais ethnig a chymunedol yn y wlad. Mewn gwrthdystiad yn 2016, cafodd 100 o brotestwyr heddychlon eu lladd gan y llywodraeth yn rhanbarthau Oromia ac Amhara. Mae'r Cenhedloedd Unedig wedi galw ar ei harsylwyr ar lawr gwlad yn Ethiopia i ymchwilio i'r digwyddiad hwn, fodd bynnag mae llywodraeth Ethiopia a arweinir gan EPRDF wedi gwrthod yr alwad hon. Mae’r protestwyr yn protestio yn erbyn tir-gipio a diffyg hawliau dynol sylfaenol fel y rhyddid i ethol eu cynrychiolwyr mewn etholiad. Enillodd yr EPRDF a ddominyddir gan TPLF 100% mewn etholiad llawn twyll; mae hyn wedi arwain at brotestiadau ar raddfa nas gwelwyd mewn cyn hynny.
Yn ôl arolygon yn 2003 gan y Pwyllgor Cenedlaethol ar Arferion Traddodiadol yn Ethiopia, mae priodas trwy gipio merched yn cyfrif am 69% o briodasau'r wlad, gyda thua 80% yn Oromia, a 92% yng Nghenhedloedd y De a Rhanbarth y Bobl. Mae newyddiadurwyr ac actifyddion wedi cael eu bygwth neu eu harestio am eu darllediadau o bandemig COVID-19 yn Ethiopia.
Hawliau LHDT
Mae gweithredoedd cyfunrywiol yn anghyfreithlon yn Ethiopia. Yn ôl cod cosbi Erthygl 629, mae gweithgaredd rhwng pobl o'r un rhyw yn cael eu cosbi am rhwng 15 mlynedd i fywyd yn y carchar. Mae Ethiopia wedi bod yn wlad geidwadol, yngymdeithasol ac mae mwyafrif y bobl casau pobl LHDT ac mae erledigaeth yn gyffredin ar sail normau crefyddol a chymdeithasol. Daeth cyfunrywioldeb i’r amlwg yn y wlad ers methiant apêl 2008 i Gyngor y Gweinidogion, a dechreuodd LGBT ffynnu rhyw ychydig mewn dinasoedd metropolitan mawr, fel Addis Ababa.
Adrannau gweinyddol
bawd|Map o ranbarthau a pharthau Ethiopia Cyn 1996, rhannwyd Ethiopia yn un-de-tri talaith, llawer ohonynt yn deillio o ranbarthau hanesyddol. Bellach mae gan y genedl system lywodraethol haenog sy'n cynnwys llywodraeth ffederal sy'n goruchwylio taleithiau rhanbarthol, parthau, ardaloedd (woreda), a chebelau ("cymdogaethau").
Rhennir Ethiopia yn un-deg-un talaith rhanbarthol ethnig ymreolaethol (Kililoch; unigol cilil) a dwy ddinas siartredig: Addis Ababa a Dire Dawa. Rhennir y cilloch yn chwe deg wyth parth, ac yna ymhellach yn 550 woredas a sawl woreda arbennig.
Mae'r cyfansoddiad yn neilltuo pŵer helaeth i wladwriaethau rhanbarthol, a all sefydlu eu llywodraeth a'u democratiaeth eu hunain cyn belled â'i fod yn unol â chyfansoddiad y llywodraeth ffederal. Mae gan bob rhanbarth ar ei frig gyngor rhanbarthol lle caiff aelodau eu hethol yn uniongyrchol i gynrychioli'r rhanbarthau ac mae gan y cyngor bŵer deddfwriaethol a gweithredol i gyfarwyddo materion mewnol y rhanbarthau.
Ar ben hynny, mae Erthygl 39 o Gyfansoddiad Ethiopia yn rhoi'r hawl i bob gwladwriaeth ranbarthol ymwahanu o Ethiopia. Ceir dadl, fodd bynnag, ynghylch faint o’r pŵer a warantir yn y cyfansoddiad sy’n cael ei roi i’r gwladwriaethau mewn gwirionedd. Mae'r cynghorau yn rhoi eu mandad ar waith drwy bwyllgor gwaith a chanolfannau sectoraidd rhanbarthol. Ceir strwythur cywrain o sefydliadau cyhoeddus, cynghorau, ecseciwtif a'r sector gyhoeddus sy'n cael ei ailadrodd ar y lefel nesaf (y woreda).
Daearyddiaeth
Yn 426372.61 sqmi, Ethiopia oedd 28ain wlad fwyaf yn y byd yn 2022, sy'n debyg o ran maint i Bolifia.
Gorwedd rhan fawr o Ethiopia yng Nghorn Affrica, sef y rhan fwyaf dwyreiniol o dir Affrica. Y tiriogaethau sydd â ffiniau ag Ethiopia yw Eritrea i'r gogledd ac yna, gan symud i gyfeiriad clocwedd, Djibouti, Somaliland, Somalia, Kenya, De Swdan a Swdan. O fewn Ethiopia ceir ucheldir eang o fynyddoedd a llwyfandiroedd dyranedig wedi'u rhannu gan Ddyffryn yr Hollt Enfawr (Great Rift Valley), sy'n gorwedd o'r de-orllewin i'r gogledd-ddwyrain ac wedi'i amgylchynu gan iseldiroedd, paith, neu led-anialwch. Mae yna amrywiaeth eang o dir gydag amrywiadau eang o wahanol hinsawdd, priddoedd, llystyfiant naturio a phatrymau anheddu.
Mae Ethiopia yn wlad ecolegol amrywiol, sy'n amrywio o'r anialwch ar hyd y ffin ddwyreiniol i'r coedwigoedd trofannol yn y de i'r Afromontane helaeth yn y rhannau gogleddol a de-orllewinol. Llyn Tana yn y gogledd yw tarddiad y Nîl Las. Mae ganddi hefyd lawer o rywogaethau endemig, yn enwedig y gelada, y creigafr (ibecs) a blaidd Ethiopia (Canis simensis). Mae'r amrywiaeth uchder wedi rhoi amrywiaeth o ardaloedd ecolegol unigryw i'r wlad, ac mae hyn wedi helpu i annog esblygiad rhywogaethau endemig mewn unigeddau ecolegol.
Hinsawdd
bawd| Dosbarthiad hinsawdd Köppen o Ethiopia Y math pennaf o hinsawdd yw'r monsŵn trofannol, gyda nifer o amrywiadau a achosir gan y tirffurfiau. Mae Ucheldir Ethiopia yn gorchuddio'r rhan fwyaf o'r wlad ac mae gan y mynyddoedd hyn hinsawdd sydd ar y cyfan yn llawer oerach na rhanbarthau eraill sy'n debyg iawn i'r Cyhydedd. Mae'r rhan fwyaf o ddinasoedd mawr y wlad wedi'u lleoli ar uchder o tua 2,000-2,500 metr uwch lefel y môr, gan gynnwys prifddinasoedd hanesyddol fel Gondar ac Axum.
Mae'r brifddinas fodern, Addis Ababa, wedi'i lleoli ar odre Mynydd Entoto ar uchder o tua 2,400 metr ac mae'n profi hinsawdd fwyn trwy gydol y flwyddyn. Gyda thymheredd gweddol unffurf trwy gydol y flwyddyn, mae'r tymhorau yn Addis Ababa yn cael eu diffinio'n bennaf gan lawiad: tymor sych o Hydref i Chwefror, tymor glawog ysgafn o Fawrth i Fai, a thymor glawog trwm o Fehefin i Fedi. Y glawiad blynyddol cyfartalog yw tua 1,200 mm. Er mwyn cymharu, y man gwlypaf yng Nghymru yw'r Crib Goch yn Eryri, Gwynedd lle ceir 4,473 mm o law ar gyfartaledd, y flwyddyn.
Ar gyfartaledd ceir saith awr o heulwen y dydd. Y tymor sych yw'r amser mwyaf heulog o'r flwyddyn, er hyd yn oed ar anterth y tymor glawog yma yng Ngorffennaf ac Awst ceir sawl awr o heulwen braf pob dydd. Y tymheredd blynyddol cyfartalog yn Addis Ababa yw 16 °C, gyda thymheredd uchaf dyddiol ar gyfartaledd o rhwng 20 - 25 °C trwy gydol y flwyddyn, ac isafbwyntiau dros nos o 5 - 10 °C ar gyfartaledd.
Mae Ethiopia yn agored i lawer o effeithiau newid hinsawdd ee cynnydd mewn tymheredd a newidiadau mewn dyodiad. Mae newid yn yr hinsawdd yn bygwth diogelwch bwyd a'r economi, sy'n seiliedig ar amaethyddiaeth. Gorfodwyd llawer o Ethiopiaid i adael eu cartrefi a theithio cyn belled â'r Gwlff, De Affrica ac Ewrop.
Ers Ebrill 2019, mae Prif Weinidog Ethiopia, Abiy Ahmed, wedi hyrwyddo prosiect a elwir yn Beautifying Sheger, sy'n ceisio lleihau effeithiau negyddol newid hinsawdd - ymhlith pethau eraill - yn y brifddinas Addis Ababa. Y Mai canlynol, cynhaliodd y llywodraeth "Dine for Sheger", digwyddiad codi arian er mwyn talu rhywfaint o'r $1. biliwn sydd ei angen drwy'r cyhoedd. Codwyd $25 miliwn drwy'r gost o fynychu'r digwyddiad a rhoddion.
Högre Ändamål
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Rune Carlsten yw Högre Ändamål a gyhoeddwyd yn 1921. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Rune Carlsten.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Ivar Nilsson. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1921. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Kid sef ffilm gomedi a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rune Carlsten ar 2 Gorffenaf 1890 yn Stockholm a bu farw yn Täby ar 18 Hydref 1931.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rune Carlsten nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
DOCK9
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn DOCK9 yw DOCK9 a elwir hefyd yn Dedicator of cytokinesis 9 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 13, band 13q32.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn DOCK9.
Duwies driphlyg
Gall Duwies driphlyg neu Duwies Driphlyg gyfeirio at:
Warden, Washington
Dinas yn, yn nhalaith Washington, yw .
Gorllewin Casnewydd
Ceir dwy etholaeth ar gyfer Gorllewin Casnewydd yn ne-ddwyrain Cymru:
Warden, Washington
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Warden, gan gynnwys:
Norton, Swydd Hertford
Ardal faestrefol Letchworth yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, ydy Norton. Roedd yn un o'r tri phentref gwreiddiol a gafodd eu hymgorffori yn Letchworth Garden City. (Willian ac Old Letchworth oedd y ddau arall.)
Grand Tetons
Cadwyn o fynyddoedd gosgeiddig yn nhalaith Wyoming, Yr Unol Daleithiau, yw'r Grand Tetons (enw Ffrangeg). Mae'n rhan o fynyddoedd y Rockies yng Ngogledd America.