cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Hidden
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jack Sholder ar 8 Mehefin 1945 yn Philadelphia. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1982 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Tooting
Hanes
Adeiladodd y Rhufeiniaid ffordd a alwyd wedyn yn Stane Street gan y Saeson, o Lundain (Londinium) i Chichester (Noviomagus Regnorum), a phasiodd drwy Tooting. Mae Ffordd Fawr Tooting High Street wedi ei adeiladu ar y ffordd yma. Yn amseroedd y Sacsoniaid, rhoddwyd Tooting a Streatham (yna Toting-cum-Stretham) i Abaty Cherstey (Abbey of Chertsey). Yn ddiweddrarch rhoddwyd holl neu o leiaf rhan o'r tir, i Suene (Sweyn), a goelwyd ei fod yn Lychlynnwr (Viking). Yn 933, credir bod Brenin Athelstan wedi cadarnhau fod y tiroedd gan gynnwys Totinge (Tooting) ym mherchnogaeth Abaty Chertsey.
The Hidden
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jack Sholder nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tooting
Hanes
Ymddangosa Tooting yn Llyfr Dydd y Farn (1086) fel Toting: cedwid Lower Tooting o Chertsey Abbey gan Haimo y Siryf o Gaint pan oedd ei asedau yn 1 eglwys, 2 1⁄2 yn dir coch (tir aredig) a 5 acer (2 hectar) o ddôl. Galwyd y bobl yno i dalu pedair punt i'r penarglwyddi (overlords). Yn ddiweddarach yng nhyfnod y Normaniaid death i feddiant teulu'r De Gravenel, ac ar eu hôl hwyn fe'i ail-ennwyd  yn Tooting Graveness. Tan newidiadau bychan yn y 19fed ganrif roedd yn cynnwys 2 km2.
Am ganrifoedd gweinyddwyd Upper Tooting, neu Tooting Bec fel rhan o Streatham; roedd yma faenor a gadwyd gan Abaty Hellouin Bec, yn Normandi, ac ychwanegwyd y gair "Bec" i'r enw. Ei asedau, yn ôl Dydd y Farn oedd 5 croen lledr. Roedd yno bump a hanner tir âr (tir coch).
Fel llawer o faestrefi de Llundain, datblygodd Tooting yn hwyr yn ystod Oes Fictoriana. Digwyddodd rhan o'r datblygiad yn yr oes Edwardaidd a chafwyd datblygiad sylweddol arall yn ystod y 1920au â'r 1930au.
Gwleidyddiaeth
Aelod Seneddol tros Tooting yw Dr. Rosena Allin-Khan (Y Blaid Lafur (DU)) ac fe'i hetholwyd yn gyntaf yn 2016 mewn is-etholiad i gynrychioli (etholaeth seneddol Tooting)   yn dilyn etholiad ei rhaglynnydd Sadiq Khan yn Faer ym Mai 2016.
Ers sefydlu etholaeth seneddol Tooting mae'r sedd wedi'i ddal gan y Blaid Lafur.
Trafnidiaeth
de|bawd|Arwydd 'tube' Tooting Broadway Mae Tooting wedi ei sefydlu ar y Northern line— gyda gorsafoedd ar ben a gwaelod y bryn sydd yn gwyro i lawr y Stryd Fawr, Tooting Bec a Tooting Broadway. Gwasanaethir Tooting gan reilffordd genedlaethol yn yr orsaf reilffordd sy'n darparu gwasanaeth uniongyrchol i Sutton drwy Wimbledon, ac i'r gogledd tuag at Farringdon, St Pancras ac ymlaen i Luton.
Mae yno nifer o gysylltiadau bws, gyda theithiau i ac o ganol Llundain, Croydon, Sutton a Kingston ymhlith eraill.
Yn 2015 roedd gorsaf tanddaearol Tooting Broadway yn cael ei gysidro gan TfL fel gorsaf yn y dyfodol ar gyfer datblygiad Crossrail 2. Fel ychwanegiad ar y Northern Line, byddai hyn yn darparu Tooting gyda chysylltiad cyflym ac uniongyrchol i brif orsafoedd Llundain: e.e. Cyffordd Clapham Junction, Victoria, Tottenham Court Road ac Euston.
Ardal cadwriaeth
Penodwyd stâd Totterdown Fields  yn ardal gadwriaeth, ar yr 19fed o Fedi 1978. Hon oedd y 'stâd fythynod' gyntaf a adeiladwyd gan Gyngor Sir Llundain/London County Council rhwng 1901 a 1911 yn cynnwys 1244 o dai unigol a adeiladwyd tros 38 acer (15 hecter).Roedd mudiadau Gardd-Ddinas Ebenezer Howard ac Arts and Crafts yn ddylanwadol ar ddylunio'r stâd.
Mannau agored
de|bawd|Haul tros Comin Tooting Yn gorwedd ar begwn gogleddol Tooting mae ardal fawr, agored, a elwir yn boblogaidd fel Comin Tooting/ Tooting Commons. Yn hanesyddol, arferai'r ardal hon fod yn ddwy ardal ar wahanː Tooting Graveney Common (arferai fod ym mhlwyf Tooting Graveney), a Tooting Bec Common (arferai fod ym mhlwyf Streatham). Yma ceir Tooting Bec Lido, sydd yn 90 medr o hyd a 30 medr o led.
Chwaraeon
Mae Tooting yn rhannu day glwb pêl-droed gyda thref gyfagos Mitcham: Tooting & Mitcham United F.C. a Tooting & Mitcham Wanderers FC.
Mae stadiwm rasio milgwn 'Wimbledon Stadium', ar Plough Lane ar y ffîn rhwng Tooting a Wimbledon. Mae gan AFC Wimbledon gynlluniau ar y gweill i adeiladu eu stadium newydd yno.
Cyfeirnodau diwylliannol
Cyfeirir ffilm o'r Ealing Studios  Kind Hearts and Coronets (1949), gyda Alec Guinness, at Tooting Bec fel man lle roedd un o'r cymeiriadau'n byw. Roedd cyfres gomedi'r  BBC  Hugh & I (1962–67) yn seiliedig ar avenue ffuglennol Lobelia Avenue in Tooting.
Recordiodd Kitchens of Distinction (a ffurfiwyd yn yr ardal)  "On Tooting Broadway Station" ar eu halbwm The Death of Cool (1992).
Daeth cantores a chyfansoddwraig Albannaidd Sandi Thom i amlygrwydd yn dilyn ei  21 pherfformiad via'r wê o'i fflat islawr yn Tooting rhwng Chwefror a Mawrth 2006. Cyrrhaeddodd ei chan "I Wish I Was A Punk Rocker (With Flowers In My Hair)" rif 1 yn siartiau'r DU ar 2il Mehefin 2006.
Ymddangosir Tooting Bec yn y llyfr The Meaning of Liff, a ddiffinnwyd fel sefyllfa lle mae gyrrwr yn canu corn ei gar neu ei char at y car o'i f/blaen, dim ond i ddarganfod fod y car o'i f/blaen wedi ei barcio.
Mae'r ymadrodd "Ting Tong from Tooting" yn gystylliedig â chymeriad Ting Tong o sioe brasluniau comedi o'r DU  Little Britain.
Tooting oedd gosodiad i'r drama Brydeinig-Tamil 2013 o'r un enw Gangs of Tooting Broadway.
Yn y ffilm Johnny English Reborn, mae Agent Tucker yn byw yn Tooting.
Gwnaed gyfres ddogfen lewyrchus Channel 4 24 Hours in A&E yn Ysbyty San Siôr/St George's Hospital yn Tooting.
Manila, Arkansas
Dinas yn, yn nhalaith Arkansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Manila, gan gynnwys:
Alpau Morol
250px|bawd|Map yr Alpau Morol Cadwyn o fynyddoedd yn ne-orllewin yr Alpau yw'r Alpau Morol (Ffrangeg: Alpes maritimes, Eidaleg: Alpi Marittime). Mae prif grib y gadwyn yn dynodi'r ffin rhwng Ffrainc (département Alpes-Maritimes) a'r Eidal (Talaith Cuneo), gyda'r rhan fwyaf o'r gadwyn yn gorwedd yn Ffrainc. Mae bwlch mynydd Col de Tende yn gwahanu'r Alpau Morol a'r Alpau Ligwraidd ac mae Bwlch Maddalena yn ei gorwedd rhyngddynt a'r Alpau Cottaidd. Ceir Parc Cenedlaethol Mercantour yn yr Alpau Morol.
Y gopa uchaf yw Monte Argentera (3297 metr / 10,794 troedfedd).
Llifa sawl afon trwy'r Alpau Morol, yn cynnwys Afon Roya, Afon Var ac Afon Verdon a'u llednentydd ar yr ochr Ffrengig; a'r Stura di Demonte a llednentydd eraill Afon Tanaro ac Afon Po ar yr ochr Eidalaidd.
Destiny in Space
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Ben Burtt yw Destiny in Space a gyhoeddwyd yn 1994. Fe'i cynhyrchwyd gan Graeme Ferguson yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Maribeth Solomon. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Norman Thagard, Ulf Merbold, Roberta Bondar, Lyman Spitzer, Ronald J. Grabe, David C. Hilmers, Stephen S. Oswald a William F. Readdy.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1994. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Forrest Gump ffilm glasoed gan Robert Zemeckis. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. David Douglas oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Warren Mitchell
Fe'i ganwyd yn  Stoke Newington Llundain, yn fab masnachwr. Cafodd ei addysg yn yr Ysgol Southgate, ac yng Ngholeg y Brifysgol, Rhydychen. Ffrind Richard Burton oedd ef.
Drei Tage Auf Leben Und Tod
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Heinz Paul yw Drei Tage Auf Leben Und Tod a gyhoeddwyd yn 1929. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Hella Moja.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Carl de Vogt, Fritz Kampers, John Mylong, Angelo Ferrari, Arthur Duarte, Arthur Reinhardt, Charles Vanel a Carl Walther Meyer. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Destiny in Space
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ben Burtt nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bomb Disposal Officer: Baby Bomb
Ffilm gyffro yw Bomb Disposal Officer: Baby Bomb a gyhoeddwyd yn 1994. Fe'i cynhyrchwyd yn Hong Cong. Lleolwyd y stori yn Hong Cong.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1994. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Forrest Gump ffilm glasoed gan Robert Zemeckis.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Corgoblyn torwyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Corgoblyn torwyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: corgoblynnod torwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Collocalia esculenta; yr enw Saesneg arno yw White-bellied swiftlet. Mae'n perthyn i deulu'r Coblynnod (Lladin: Apodidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. esculenta, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r corgoblyn torwyn yn perthyn i deulu'r Coblynnod (Lladin: Apodidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Drei Tage Auf Leben Und Tod
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1929. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Piccadilly ffilm am ferch yn Llundain gan Ewald André Dupont. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Viktor Gluck oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Heinz Paul ar 13 Awst 1893 ym München a bu farw yn Karlsfeld ar 16 Ebrill 1971.
Gwobr Lenyddol Nobel
Gwobr lenyddol ac un o'r Gwobrau Nobel yw Gwobr Lenyddol Nobel.
Drei Tage Auf Leben Und Tod
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Heinz Paul nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tindale Crescent
Ardal faestrefol Bishop Auckland yn Swydd Durham, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Tindale Crescent. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Bishop Auckland yn awdurdod unedol Swydd Durham.
Avveel
Tref yng ngogledd y Ffindir a chanol cymuned Aanaar yw Avveel (yn Sameg Aanaar; Sameg gogleddol: Avvil; Sameg Sgolt: Âˊvvel; Ffinneg: Ivalo). Roedd 3,175 o drigolion yn byw yn y dref yn 2011.
Marie-France Vignéras
Mathemategydd Ffrengig yw Marie-France Vignéras (ganed 29 Gorffennaf 1946), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel mathemategydd ac academydd.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Darwin, Tiriogaeth y Gogledd
Prifddinas Tiriogaeth y Gogledd, Awstralia, yw Darwin. Hi yw'r ddinas fwyaf yn y diriogaeth, gyda phoblogaeth o tua 111,000 o bobl. Mae’n borthladd ar Fôr Timor. Mae twristiaeth yn bwysig; mae Litchfield, Ceunant Katherine a Kakadu yn atyniadau cyfagos, ac mae Gerddi Botaneg George Brown yn gyrchfan ymwelwyr bwysig, ac mae Parc Genedlaetho Charles Darwin ac Amgueddfa filwrol Darwin yn agos i’r ddinas.
Tywydd
Mae gan Darwin hinsawdd trofannol, ac mae dwy dymor, Gwlyb, rhwng Dachwedd a Ebrill, a Sych, rhwng Mai a Hydref. Achoswyd difrod mawr gan Gylchwynt ‘Tracy’ ym 1974.
Hanes
Enwyd Darwin ar ôl Charles Darwin ym 1839 yn ystod trydedd môrdaith Y Beagle. Sefydlwyd Darwin ym 1869 a thyfodd y ddinas yn gyflym ar ôl darganfod Aur yn Pine Creek, tua 200 cilomedr i’r de o Darwin. Daeth y borthladd yn bwysig yn ystod y rhyfel. Crewyd ffordd tarmac i Darwin o’r reilffordd a Adelaide i Alice Springs. Ymosodwyd ar y ddinas 64 o weithiau gan awyrennau Siapaneiaidd yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Erbyn hyn, mae’r reilffordd yn estyn hyd at Darwin.
Cludiant
Mae trên i deithwyr, Y Ghan, yn mynd dwywaith bob wythnos i Adelaide. Prif bwrpas y reilffordd yw cludu nwyddau i’r porthladd.
Mae Maes awyr rhyngwladol Darwin 13 cilomedr o’r ddinas. Mae awyrennau yn mynd i Singapôr, i ynysoedd i’r gogledd, megis Dwyrain Timor, yn ogystal â dinasoedd eraill Awstralia.
Trefnwyd rhwydwaith o wasanaethau bws gan Buslink a Territory Transit
Mae Sealink NT yn gyfrifol am 2 fferi lleol, i Mandorah ar ochr arall y harbwr, ac i Ynysoedd Tiwi, i’r gogledd o’r ddinas.
Diwylliant
Sefydlwyd Gŵyl Bougainvillea ym 1978, yn ŵyl flodeuol. Newidiwyd yr ŵyl yn ystod y 90au i gynnwys y celfydyddau, a newidiwyd ei henw i Gŵyl Darwin yn 2003, sydd erbyn hyn yn parhau am 18 diwrnod.
Mae Clwb Rheilffordd Darwin yn leoliad pwysig ar gyfer cerddoriaeth. Ac mae Clwb gwerin Top End yn cyfarfod yno'n rheolaidd.
Todhills, Swydd Durham
Pentref yn Swydd Durham, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Todhills. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Spennymoor yn awdurdod unedol Swydd Durham.
Bomba Saha Rosa
Ffilm yn yr iaith Singhalesisch o Sri Lanka yw Bomba Saha Rosa. Fe'i cynhyrchwyd yn Sri Lanka.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 14 o ffilmiau Singhalesisch wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gŵydd Orinoco
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gŵydd Orinoco (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: gwyddau Orinoco) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Neochen jubatus; yr enw Saesneg arno yw Orinoco goose. Mae'n perthyn i deulu'r Hwyaid (Lladin: Anatidae) sydd yn urdd y Anseriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn N. jubatus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r gŵydd Orinoco yn perthyn i deulu'r Hwyaid (Lladin: Anatidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Moreton-in-Marsh
Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerloyw, De-orllewin Lloegr yw Moreton-in-Marsh. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Cotswold.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 3,493.
Vengeance of a Snow Girl
Ffilm ar y grefft o ymladd gan y cyfarwyddwr Lo Wei yw Vengeance of a Snow Girl a gyhoeddwyd yn 1971.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1971. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Clockwork Orange sef ffim wyddonias, ddistopaidd am drosedd gan y cyfarwyddwr ffilm Stanley Kubrick.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lo Wei ar 12 Rhagfyr 1918 yn Jiangsu a bu farw yn Hong Cong ar 26 Mai 2015. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1949 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lo Wei nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
William Rees Morgan Davies
Roedd Syr William Rees Morgan Davies (11 Mai 1863 – 14 Ebrill 1939) William Rees-Davies yn gyfreithiwr Cymreig a fu'n gwasanaethu fel barnwr yng Ngwasanaeth Cyfreithiol yr Ymerodraeth Brydeinig bu hefyd yn gwasanaethu fel Aelod Seneddol Rhyddfrydol Sir Benfro rhwng 1892 a 1898
Bywyd Personol
Ganwyd Rees-Davies yn Aberdaugleddau, yn fab i Syr William Davies, cyfreithiwr a Martha Rees Morgan ferch hynaf Thomas Morgan, Hwlffordd, ei wraig. Bu Syr William yn rhagflaenydd Rees-Davies fel AS Sir Benfro.
Cafodd ei addysgu yng Ngholeg Eton a Neuadd y Drindod, Caergrawnt, gan raddio'n BA ym 1885.
Priododd Florence Beatrice ym 1898, roedd hi yn ferch i John Birkett, o Rickmansworth, Swydd Hertford. Ni fu iddynt blant. Bu hi farw ym 1910. Ym 1913, priododd Hilda Kathleen, merch W. E. Blennerhasset Atthill o Faversham, Swydd Gaint. Bu iddynt un mab sef William Rupert Rees-Davies AS Ceidwadol etholaethau ardal Thanet Caint rhwng 1953 a 1983.
Gyrfa
Wedi graddio aeth Rees-Davies i astudio yn y Deml Ganol, gan gael ei alw i'r Bar ym 1887. Bu'n gweithio fel bargyfreithiwr ar gylchdaith Deheudir Cymru gan wasanaethu fel erlynydd y goron, gan amlaf. Bu'n gwasanaethu fel Ynad Heddwch ar fainc Sir Benfro, mainc Swydd Gaint a mainc Aberdaugleddau.
Gyrfa Wleidyddol
Ym 1891 cyhoeddodd Syr William Davies nad oedd am amddiffyn ei sedd yn yr etholiad nesaf. Dewiswyd ei fab yn olynydd iddo. Llwyddodd Rees-Davies i gadw'r sedd i'r Rhyddfrydwyr yn etholiad cyffredinol 1892 ac i'w amddiffyn yn etholiad cyffredinol 1895. Bu'n gwasanaethu fel Ysgrifennydd Seneddol Preifat i Ganghellor y Trysorlys, Syr William Harcourt, rhwng 1893 ac 1895.
Noson Petersburgaidd
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwyr Vera Stroyeva a Grigori Roshal yw Noson Petersburgaidd a gyhoeddwyd yn 1934. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Петербургская ночь ac fe’i cynhyrchwyd yn yr Undeb Sofietaidd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwseg a hynny gan Serafima Roshal a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Dmitri Kabalevsky.
William Rees Morgan Davies
Gwasanaeth ymerodrol
Penodwyd Rees-Davies yn Dwrnai Cyffredinol y Bahamas ym 1898. Ym 1902 fe'i penodwyd yn Adfocad y Brenin ar Ynys Cyprus.
Pasos De Héroe
Ffilm am arddegwyr yw Pasos De Héroe a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Colombia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Ballarat
180px|bawd|Ballarat bawd|left
Pasos De Héroe
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
William Rees Morgan Davies
Gwasanaeth ymerodrol
Ym 1907, fe'i penodwyd yn Dwrnai Cyffredinol Hong Cong. Fel Twrnai Cyffredinol roedd hefyd yn aelod o Gyngor Gweithredol a Chyngor Deddfwriaethol y diriogaeth.
Ballarat
Mae Ballarat yn ddinas fawr yn nhalaith Victoria, Awstralia, gyda phoblogaeth o tua 90,000 o bobl.
Mur Mawr Gwyrdd
de|bawd|350x350px| Llun lloeren o'r Sahara. Mae'r Mur Mawr Gwyrdd neu Fur Mawr Gwyrdd y Sahara a'r Sahel (, Saesneg: Great Green Wall of the Sahara and the Sahel) yn fenter flaenllaw Affrica i frwydro yn erbyn cynyddu'r anialwch. O dan arweiniad yr Undeb Affricanaidd, nod y fenter yw trawsnewid bywydau miliynau o bobl trwy greu brithwaith o dirweddau gwyrdd a ffrwythlon ledled Gogledd Affrica.
William Rees Morgan Davies
Gwasanaeth ymerodrol
Fe'i penodwyd yn Gwnsler y Brenin ym 1908.
Noson Petersburgaidd
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lyubov Orlova, Boris Dobronravov a Kseniya Tarasova. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Mur Mawr Gwyrdd
Y syniad gwreiddiol oedd llinell o goed o'r dwyrain i'r gorllewin yn ffinio Anialwch y Sahara. Mae nod y Mur Mawr Gwyrdd wedi esblygu i fod yn fosaig o ymyriadau sy'n mynd i'r afael â'r heriau sy'n wynebu'r bobl yn y Sahel a'r Sahara. Mae'n rhaglen o ddatblygiad gwledig, gyda nod cyffredinol y bartneriaeth i gryfhau hydwythedd rhanbarthol a systemau naturiol gyda rheolaeth gadarn ar yr ecosystem, amddiffyn treftadaeth wledig, a gwell amodau byw.
Ballarat
Eisteddfod Fwyaf Ewroasia
Ers 1965 cynhaliwyd yr eisteddfod yn Theatr Ei Mawrhydi yn Ballarat; hwn yw theatr hynaf Awstralia sy'n dal i'w gynnal. Mae'n derbyn nawdd gan Lywodraeth Awstralia.
Mur Mawr Gwyrdd
Mae'r prosiect yn ymateb i effaith gyfunol sychder a diraddio adnoddau naturiol mewn ardaloedd gwledig. Mae'n bartneriaeth sy'n cefnogi cymunedau sy'n gweithio tuag at reolaeth gynaliadwy a defnydd coedwigoedd ac adnoddau naturiol eraill. Mae'n ceisio helpu cymunedau i addasu at newid yn yr hinsawdd, yn ogystal â gwella diogelwch bwyd.
Disgwylir i boblogaeth y Sahel ddyblu erbyn 2039, sydd wedi ychwanegu brys at y prosiect.
Ballarat
Eisteddfod Fwyaf Ewroasia
Ymhlith y cyn-enillwyr y mae:
Mur Mawr Gwyrdd
Hanes
Yn y 1950au gwnaeth yr archwiliwr Prydeinig Richard St. Barbe Baker alldaith yn y Sahara. Yn ystod yr alldaith 25,00 milltir cynigiodd "ffrynt gwyrdd" i weithredu fel byffer coed 30 milltir i ddal nôl yr anialwch a oedd yn ehangu. Ail-ymddangosodd y syniad yn 2002, yn yr uwchgynhadledd arbennig yn N'Djamena, prifddinas Tsiad, ar achlysur Diwrnod y Byd i Frwydro yn Erbyn Diffeithdirio a Sychder. Fe'i cymeradwywyd gan Arweinwyr y Gynhadledd ac aelodau'r Gymuned Gwladwriaethau Sahel-Sahara yn ystod eu seithfed sesiwn a gynhaliwyd yn Ouagadougou, prifddinas Bwrcina Ffaso, ar 1–2 Mehefin 2005. Cymeradwyodd yr Undeb Affricanaidd ef yn 2007 fel "Mur Mawr Gwyrdd y Sahara a Menter y Sahel" (GGWSSI).
Arweiniodd gwersi a ddysgwyd o Argae Gwyrdd Algeria a Mur Gwyrdd Tsieina at ddull amlsector integredig. Menter plannu coed yr oedd yn wreiddiol, a esblygodd y prosiect yn rhaglen o ddatblygiad. Yn 2007, cyfarwyddodd CHSG y prosiect i fynd i'r afael ag effeithiau cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol dirywiad tir a chynyddu'r anialwch. Wedi hynny, creodd y gwledydd Burkina Faso, Jibwti, Eritrea, Ethiopia, Mali, Mawritania, Niger, Nigeria, Senegal, Swdan a Chad yr Asiantaeth Led-Africanaidd y Mur Mawr Gwyrdd (PAGGW).
Yn 2014, lansiodd yr Undeb Ewropeaidd a Sefydliad Bwyd ac Amaeth y Cenhedloedd Unedig, mewn cydweithrediad â phartneriaid Affricanaidd eraill, y rhaglen Gweithredu yn Erbyn Cynnydd yr Anialwch, i adeiladu ar y prosiect Mur Mawr Gwyrdd. Creodd Nigeria asiantaeth dros dro i gefnogi datblygiad y Mur Mawr Gwyrdd.
William Rees Morgan Davies
Gwasanaeth ymerodrol
Ym 1912, fe'i penodwyd yn Brif Ustus Hong Cong gan ddal y swydd hyd iddo ymddeol ym 1924.
Gáregasnjárga
Pentref yng ngogledd y Ffindir yw Gáregasnjárga (Ffinneg: Karigasniemi). Mae wedi'i leoli yn ardal bwrdeistrefol Ohcejohka yn nhalaith y Lapdir, 102 km o ganol tref Ohcejohka. Mae'r iaith Sameg gogleddol yn cael ei siarad yn yr ardal.
Mur Mawr Gwyrdd
Hanes
Erbyn 2016, roedd tua 15 y cant o'r ardal targed wedi'i blannu. Yn 2016, roedd gan 21 o wledydd brosiectau yn ymwneud â'r Mur Mawr Gwyrdd, gan gynnwys adfywiad naturiol a gefnogir gan ffermwyr.
Prif egwyddorion
Mae'r prosiect yn cwmpasu'r llain Sahara, ei ffiniau gogledd a de, gan gynnwys gwerddonau'r Sahara, a llefydd fel Cabo Verde. Mae'r Mur Mawr Gwyrdd yn bwriadu cryfhau'r mecanweithiau presennol i wella eu heffeithlonrwydd trwy synergedd a gweithgareddau gydlynu. Mae'r prosiect $8 biliwn yn bwriadu adfer 100 miliwn hectr (1 miliwn km²) o dir diraddiedig erbyn 2030, a fyddai'n creu 350,000 o swyddi gwledig ac yn amsugno 250 miliwn o dunelli o o'r awyrgylch.
Ghostheads
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Brendan Mertens yw Ghostheads a gyhoeddwyd yn 2016. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Ghostheads ac fe’i cynhyrchwyd yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
William Rees Morgan Davies
Marwolaeth
Wedi ymddeol, symudodd i Folkestone, Caint. Lle fu farw yn 75 mlwydd oed.
Gámasmohkki
Pentref bach yng ngogledd y Ffindir yw Gámasmohkki (Ffinneg: Kaamasmukka). Mae wedi'i leoli yn ardal bwrdeistrefol Ohcejohka yn nhalaith y Lapdir. Mae'r iaith Sameg gogleddol yn cael ei siarad yn yr ardal.
Ghostheads
Mae'r ffilm Ghostheads (ffilm o 2016) yn 73 munud o hyd.
Ballarat
Aur
Darganfuwyd aur yn yr ardal rhwng Ballarat a Bendigo, yng nghanolbarth Victoria ym 1851.
Ghostheads
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Brendan Mertens sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Noson Petersburgaidd
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1934. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Thin Man ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,700 o ffilmiau Rwseg wedi gweld golau dydd. Dmitry Feldman oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Vera Stroyeva ar 4 Hydref 1903 yn Kyiv a bu farw ym Moscfa ar 4 Gorffennaf 2012.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Vera Stroyeva nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ghostheads
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Brendan Mertens ar 25 Rhagfyr 1984.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Brendan Mertens nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hilde Und Die Vier Ps
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Heinz Paul yw Hilde Und Die Vier Ps a gyhoeddwyd yn 1936. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Grethe Weiser, Carl Auen, Walter Steinbeck, Gerhard Dammann, Ethel Reschke, Ludwig Manfred Lommel, Friedl Haerlin, Gaston Briese, Werner Stock a Hilde Schneider. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Heinz Paul ar 13 Awst 1893 ym München a bu farw yn Karlsfeld ar 16 Ebrill 1971.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Heinz Paul nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Geelong
Geelong yw’r ddinas ail fwyaf yn nhalaith Victoria, Awstralia, gyda phoblogaeth o tua 205,000 o bobl.
Fe’i lleolir tua 75 cilometr i'r de-orllewin o brifddinas Victoria, Melbourne.
180px|bawd|canol|Geelong yn Victoria
Betsy Repelius
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Amsterdam, Brenhiniaeth yr Iseldiroedd oedd Betsy Repelius (31 Ionawr 1848 – 23 Ionawr 1921).
Bu farw yn Amsterdam ar 23 Ionawr 1921.
Maria-Theresia Schafmeister
Gwyddonydd o'r Almaen yw Maria-Theresia Schafmeister (ganed 10 Tachwedd 1958), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel daearegwr.
Manylion personol
Ganed Maria-Theresia Schafmeister ar 10 Tachwedd 1958 yn Essen ac wedi gadael yr ysgol dechreuodd ar yrfa academaidd. Ymhlith yr anrhydeddau a gyflwynwyd iddi am ei gwaith mae'r canlynol: Gwobr-Karl-Heinrich-Heitfeld.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Güneş Ne Zaman Doğacak
Ffilm wleidyddol yw Güneş Ne Zaman Doğacak a gyhoeddwyd yn 1977. Fe'i cynhyrchwyd yn Nhwrci. Lleolwyd y stori yn Tyrcmenistan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tyrceg.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1977. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Star Wars Episode IV: A New Hope sef ffilm wyddonias a sgriptiwyd gan y cyfarwyddwr ffilm George Lucas. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,660 o ffilmiau Tyrceg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Toft Hill, Swydd Durham
Pentref yn Swydd Durham, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Toft Hill.
Bacharuddin Jusuf Habibie
'''Bacharuddin Jusuf dr. ir. Habibie', hefyd Rudy Habibie neu B.J. Habibie'' (ganed 25 Mehefin 1936; m. 11 Medi 2019) oedd trydydd Arlywydd Indonesia, o 1998 hyd 1999.
Ganed ef yn Pare Pare ar ynys Sulawesi, ac astudiodd yn Bandung cyn astudio technoleg awyrennau yn yr Almaen. Bu'n gweithio i gwmni Messerschmitt-Bölkow-Blohm yn Hamburg am gyfnod, cyn dychwelyd i Indonesia i ddod yn gyfarwyddwr cwmni awyrennau.
Daeth yn weinidog dros dechnoleg dan yr arlywydd Suharto yn y cyfnod 1978-1998, yna yn 1998 yn Is-arlywydd. Pan orfodwyd Suharto i ymddiswyddo ym mis Mai 1998 daeth yn Arlywydd. Y flwyddyn wedyn ymddiswyddodd, a dilynwyd ef gan Abdurrahman Wahid (Gus Dur).
Abdurrahman Wahid
Abdurrahman Wahid, hefyd Gus Dur (7 Medi 1940 - 30 Rhagfyr 2009) oedd pedwerydd Arlywydd Indonesia, o 1999 hyd 2001.
Ganed ef yn Jombang, Dwyrain Jafa. Bu yn arweinydd plaid Islamaidd y Nahdlatul Ulama, a sylfaenodd y Partai Kebangkitan Bangsa (PKB, "Plaid Deffroad y Bobl"), wedi cwymp yr Arlywydd Suharto. Daeth yn Arlywydd yn 1999, a chymerodd gamau i ddemocrateiddio'r wlad, gan ddileu nifer o ddeddfau oedd yn rhoi Sineaid ethnig dan anfantais. Wedi cyfnod o salwch a chyhuddiadau o lygredd ymysg rhai o'r bobl o'i gwmpas, collodd ei swydd ym mis Gorffennaf 2001. Dilynwyd ef gan Megawati Sukarnoputri.
The Road to Freedom
Ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr Brendan Moriarty yw The Road to Freedom a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Cambodia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Elias Wynne Cemlyn-Jones
Bargyfreithiwr ac awdur oedd Elias Wynne Cemlyn-Jones (16 Mai 1888 – 6 Mehefin 1966).
The Road to Freedom
Y prif actor yn y ffilm hon yw Joshua Fredric Smith. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Elias Wynne Cemlyn-Jones
Ganwyd Elias Wynne ar 16 Mai 1888 yn ardal Gwredog, Amlwch, Ynys Môn, yn fab i John Cemlyn Jones, o Gaerffili a Gaynor Hannah, merch John Elias Jones o Benmaenmawr. Bu farw ei dad pan oedd yn blentyn, ond derbyniodd addysg breifat yn Ysgol Mostyn, Parkgate, Swydd Gaer, yna yn Ysgol Amwythig ac ar ól hynny yn Llundain. Cyfreithiwr oedd ei dad, ac felly, nid annisgwyl iddo ddewis llwybr tebyg a dilyn gyrfa fel bargyfreithiwr. Daeth cyfle iddo yn ei ugeiniau cynnar i deithio a gweld ychydig o'r byd gyda'i fodryb, sef chwaer ei fam. Yn ystod y grand tour hwn rhwng 1910-11, ymwelodd y ddau â Thaleithiau Unedig (America), Canada, Japan, Korea, Tsieina a gwledydd eraill. Wedi dychwelyd i Brydain, rhwng 1912-14 cafodd gyfle i barhau á'i yrfa trwy weithio'n fel ysgrifennydd preifat i Syr Ellis Jones Ellis-Griffith, A.S. yn y Swyddfa Gartref, ond pan ddaeth y Rhyfel Byd Cyntaf, 1914-18, bu'n gwasanaethu fel capten gyda'r Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig. Priododd Muriel Gwendoli yn 1914, sef merch Owen Owen, Machynlleth a Lerpwl, perchennog y gadwen fawr o siopau, a ganwyd iddynt ddau fab a dwy ferch.
The Road to Freedom
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Elias Wynne Cemlyn-Jones
Wedi'r Rhyfel Mawr
Wedi'r gyflafan, gwasanaethodd ar nifer o bwyllgorau a chyrff cyhoeddus, e.e. Cyngor Sir Món o 1919 ymlaen (ac fel cadeirydd a henadur yn 1938-30), Cymdeithas y Cynghorau Sir, Cyngor Canolog Whitley, y Gwasanaeth Iechyd, Cyngor Amgueddfa Genedlaethol Cymru, Cyngor Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor a.y.b. Safodd fel ymgeisydd Rhyddfrydol yn Ne Croydon yn 1923, ac yn Mrycheiniog a Maesyfed yn 1929, ond yn aflwyddiannus.
The Road to Freedom
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Brendan Moriarty ar 1 Ionawr 1989.
Elias Wynne Cemlyn-Jones
Taith mawr Rwsia
Erbyn 1931 penderfynodd fynd ar daith arall, o 7000 o filltiroedd trwy Rwsia, gyda Frank Owen i ddal awyrgylch y wlad wedi'r chwyldro ar gyfer nofel yr oedd y ddau'n cydweithio arni. Cyhoeddwyd disgrifiodd o'r daith yn Y Ford Gron, Medi 1931, a chyhoeddwyd y nofel, Red Rainbow, yn 1932. Ynddi, trwy adrodd stori gyffrous, ceisiai'r awduron rybuddio'r cyhoedd ym Mhrydain o nerth bygythiol Rwsia.
The Road to Freedom
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Brendan Moriarty nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Elias Wynne Cemlyn-Jones
Yr Ail Ryfel Byd
Pan ddaeth yr Ail Rhyfel Byd, 1939-46, bu'n gwasanaethu y tro hwn gyda'r War Agricultural Executive Committee ar Ynys Món. Cafodd ei urddo'n farchog yn 1941.
Bu farw Elias Wynne ar 6 Mehefin 1966 ac fe'i claddwyd yn Amlwch, Ynys Món.
Yell
Un o'r ynysoedd sy'n ffurfio ynysoedd Shetland, i'r gogledd o dir mawr yr Alban, yw Yell. Hi yw ynys ail-fwyaf y Shetland, ar ôl Mainland. Saif i'r gogledd-ddwyrain o Mainland ac i'r de-orllewin o Unst. Roedd y boblogaeth yn 2001 yn 957. Y prif bentref yw Mid Yell.
Elias Wynne Cemlyn-Jones
Ffynhonellau
Who's who in Wales, A & C Black, (1937)
Yell
Ceir cysylltiad fferi a Mainland, Unst a Fetlar. Mae'r ynys yn nodedig am ei bywyd gwyllt, yn cynnwys dyfrgwn.
250px|bawd|dim|Lleoliad Yell
Bondi Tsunami
Ffilm gomedi yw Bondi Tsunami a gyhoeddwyd yn 2004. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Mae'r ffilm Bondi Tsunami yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Million Dollar Baby sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Shoot to Kill
Ffilm llawn cyffro llawn antur gan y cyfarwyddwr Roger Spottiswoode yw Shoot to Kill a gyhoeddwyd yn 1988. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Seattle a chafodd ei ffilmio yn San Francisco a Vancouver. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan John Scott.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Clancy Brown, Sidney Poitier, Kirstie Alley, Tom Berenger, Andrew Robinson, Richard Masur, Milton Selzer, Janet Rotblatt, Kevin McNulty, Frederick Coffin a Robert Lesser. Mae'r ffilm Shoot to Kill yn 109 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Hard sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Michael Chapman oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan George Bowers sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Roger Spottiswoode ar 5 Ionawr 1945 yn Ottawa.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Roger Spottiswoode nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Zhu Xi
Ysgolor Conffiswsiaidd oedd Zhū​ Xī​ neu Chu Hsi (18 Hydref 1130 - 23 Ebrill 1200) a anwyd yn Youxi, Fujian, Tsieina yn ystod cyfnod Brenhinllin Sòng Cháo (960-1279). Daeth i fod yn resymegydd Neo-Gonffiwsiaidd mwyaf dylanwadol yn Tsieina drwy ddilyn yr ysgol o feddwl a elwir yn 'Ysgol yr Egwyddor'. Mae ei gyfraniad i athroniaeth Tsieineaidd yn cynnwys y 'llyfrau' neu'r dogfennau canlynol: Dyrchafu'r Lunyu (Yr Analectau) gan Conffiwsiws, y Meniciws, Y Ddysgeidiaeth Fawr a'r Chung Yung (neu'r Canol Llonydd) a elwir Y Pedwar Llyfr. Mae ei athroniaeth yn ymwneud ag ymchwilio i bethau (gewu) a'r synthesis o holl gysyniadau Conffiwsiaeth.
Cyfres (daeareg)
Mewn daeareg, rhaniad o amser yw Cyfres, a elwir weithiau'n Epoc, sy'n fyrrach nag Oes ac yn hirach na Chyfnod. Ar hyn o bryd, rydym yn byw yng Nghyfres yr Holocen yn y cyfnod Cwaternaidd.
Gelwir haenau o greigiau wedi'u ffurfio (neu eu 'dyddodi') yn ystod cyfres ddaearegol hefyd yn 'gyfres stratigraffig'.
Dyddiadur Owen Edwards, Fron Olau, Penmorfa
Dyddiadur Owen Edwards, Fron Olau, Prenteg, ger Tremadog (Ganwyd plwyf Penmorfa 1788, marw Llangybi 1831). Dyddiadau ei ddyddiadur 1820-1827.
Yn lle cocos bydd tatws, a merlod lle bu morloi
Sion Dafydd (1813)
Ffermwr yn ardal Penmorfa, Tremadog, oedd Owen Edwards. Roedd yn ddyn addysgiedig yn defnyddio safon uchel o Gymraeg ac yn ddylanwadol yn ei gymdeithas. Cychwynnodd y dyddiaduron sydd ar gael i ni yn 1820 gan barhau am 7 mlynedd. Ysgrifennwyd y dyddiadur rhwng Ionawr 1820 a Mawrth 1827. Roedd hwn yn gyfnod pwysig yn hanes amaethyddiaeth Cymreig, yn enwedig yn yr ardal arbennig hon sef ardal Tremadog, Penmorfa a Phrenteg; roedd Maddocks wedi codi ei gob mawr naw mlynedd cyn i OE ddechrau y dyddiadur fel y mae wedi goroesi i ni (Mae'n ddifyr meddwl fod Twm o'r Nant wedi gweithio ar y cob yn ei henaint, ac mai yn y set fawr ym Mheniel Tremadog y gwelwyd o'n gyhoeddus am y tro olaf! ). Mae’r gwaith pob dydd a gofnododd yn destament byw i’r broses o ddiwyllio pellach y Traeth Mawr, y gwastadedd hwnnw rhwng Aberglaslyn a Phorthmadog heddiw.
Daeth y dyddiadur i’r fei am y tro cyntaf yn 2017 trwy law teulu o Bwllheli a Chaernarfon, ac mae ar gael i’w weld yn archifdy Gwasanaethau Archifau Gwynedd yng Nghaernarfon (Côd Catalog Xxxx 465433). Cafodd ei drawsgrifio gan wirfoddolwyr dan ochl Prosiect Llên Natur Cymdeithas Edward Llwyd (fel pob un o’r dyddiaduron yn y gyfres hon, mae’r trawsgrifiad o 2,677 o gofnodion i’w weld ar Dywyddiadur gwefan Llên Natur.
Mae’r dyddiadur yn ymdrin â nifer o themáu
Crefydd a Gwyliau
Yn cael Testamentau o Siop Wm.Williams sef hanner gwerth fy rhagdaliad at y Bibl Gymdeithas Tremadoc
Fi yn mynd i Dremadoc i’r Gwylmabsant ac yn dyfod adref erbyn dau o’r gloch. 23 Ebrill 1821
Gødning
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Per Larsen yw Gødning (Dokumentarfilm) a gyhoeddwyd yn 1987. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Dyddiadur Owen Edwards, Fron Olau, Penmorfa
Tremadog
Tref fodel newydd ei gwblhau yn ystod cyfnod dyddiadur Owen Edwards oedd Tremadog. Fe'i codwyd gan William Alexander Madocks ar dir a adenillwyd o'r môr trwy gyfrwng cob byr arbrofol a gwblhawyd ym 1806. Cynlluniwyd y dre'n ofalus, gyda sgwar, egiwys a chapel anghydffurfiol, marchnad, neuadd y dref, gwesty, theatr a neuadd ddawns a'i ffatri wlan ei hun er mwyn creu gwaith. Aeth Madocks cyn belied ag adeiladu camlas i Dremadog a gellir dilyn cwrs y toriad o hyd. Cyn 1830, Tremadog oedd canolfan yr ardal ond collodd ei amlygrwydd yn sgil twf Porthmadog a ddatblygodd yn nes at yr harbwr.
Gødning
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1987. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Last Emperor sef ffilm gan Bernardo Bertolucci.
David Carradine
Roedd David Carradine (8 Rhagfyr 1936 – 3 Mehefin 2009), ganwyd John Arthur Carradine, yn actor Americanaidd a oedd yn fwyaf adnabyddus am ei waith yn y gyfres deledu Kung Fu yn ystod y 1970au ac yn fwy diweddar am y rhan chwaraeodd yn y ffilm Kill Bill. Cafodd ei enwebu am Wobr Golden Globe ar bedair achlysur wahanol.
Gødning
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Per Larsen ar 24 Ionawr 1920.
Dyddiadur Owen Edwards, Fron Olau, Penmorfa
Teulu
Ganed OWEN EDWARDS ym Mhenmorfa yn y flwyddyn 1788, yn fab ieuengaf i RICHARD ac ANN EDWARDS (nee Owen, Gorffennaf 18, 1751 – Tachwedd 28, 1825). Priodwyd y ddau ar Ionawr 1, 1781. EDWARD PRITCHARD (EDWARDS) oedd eu mab hynaf, a aned yn y flwyddyn 1782 ym Mhenmorfa, ond bu farw yn 1801. WILLIAM EDWARDS oedd eu hail fab, Mehefin1783 – Ebrill 24,1817.
Gødning
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Per Larsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dyddiadur Owen Edwards, Fron Olau, Penmorfa
Teulu
Roedd RICHARD EDWARDS yn denant ar Fron Oleu, Penmorfa, Sir Gaernarfon, ac yn berchen ar nifer o ffermydd ym Mhlwyf Llanfair, Sir Feirionydd. Bu farw yn 1811 (cyn Gorffennaf 19), ac yn ôl ei ewyllys, Mawrth 20,1811, (i) etifeddodd ei weddw, ANN, Ty Coch, Llanfair am y gweddill o’i hoes. Etifeddodd ei fab, WILLIAM, Drws yr Ymlid a Llwyn Hir ym Mhlwyf Llanfair; ac OWEN, Ty Mawr, Penmorfa. Owen oedd i barhau gyda thenantiaeth ei dad o Fron Olau – Owen Ormsby oedd berchen ar Fron Olau, lle trigai Owen Edwards a’i deulu. Claddwyd Richard ym Mhlwyf Llanfair, Sir Feirionydd.
Ganed ANN EDWARDS (mam Owen) yn ferch i William ac Elizabeth Owen yn Llanfihangel y Traethau, a hanai o deulu Rhydderch Owen, Crafnant, Llanfair, Sir Feirionydd, a Richard Poole, Cae Nest, Llanbedr, Sir Feirionydd. Roedd ganddi ddwy chwaer, sef Catherine a Gwen. Roedd Ann yn weddw ers 1811. Yn ôl ewyllys ei gŵr, (Richard Edwards), pe na bai Ann yn dymuno byw gydag Owen yn Fron Olau, neu gyda William yn Llanfair, Sir Feirionydd, roedd hawl iddi fyw yn ddi-rent yn ffermdy Ty Mawr, a safai nepell o Fron Olau. Mae’n ymddangos yn yr ewyllys nad oedd cyflwr y ty yn addas iddi fyw ynddo, oherwydd i Richard Edwards gyfeirio i Owen atgyweirio ac addasu’r ty pe bai Ann yn dymuno byw ynddo. Bu’n byw yn Fron Olau gydag Owen a’r teulu. Mae nifer o sylwadau iddi fynd i’r Seiat misol yn Tremadoc, i bregethau yn Erw Suran (fferm gyfagos), i aros nosweithiau yn y Gesail a Cefncoch ac i ymweld â thrigolion Carreg y Felin, Cae’r Eithin Tew, Bettws Fawr, Carleg y Ty a Tyn Llan, Criccieth. Symudodd i fyw i Bwllheli ar ddydd Calan Mai, 1822. Dychwelodd i Fron Olau am dair wythnos rhwng Awst a Medi 1825, efallai am ei bod yn wael; bu farw ddiwedd Tachwedd 1825 ym Mhwllheli.
Claddwyd Ann ym mynwent Eglwys Beuno Sant, Penmorfa; mae’r gist i’w gweld o flaen y llidiart i’r fynwent. Mae’r geiriau isod wedi eu torri ar y garreg: <BLOCKQUOTE>Islaw y feddlech hon y claddwyd ''ANN gwraig y diweddar Richard Edwards o’r Fron Oleu Tachwedd yr 28 1825 yn 74 o ei hoedran Claddwyd ef yn Llanfair Sir Feirionydd yn Gorffenaf 1811. Y Feddlech hon a roddwyd gan OWEN EDWARDS, mab y dywydedig RICHARD ac ANN EDWARDS hwn a symudodd efo phedwar o blant o’r Fron Oleu i’r Cefn Cynferch Plwyf Llanarmon yn Mai 1827 wedi claddu ei wraig ELEANOR yn Llangybi Tachwedd 11, 1826 Am hynny nid oes a ymyro neb o’r''
Fron Oleu a’r Beddau hyn mwy</BLOCKQUOTE>
Priodwyd OWEN EDWARDS ac ELEANOR (ELIN), nee Owen, ar 19 Ebrill, 1821 yn Llangybi, Sir Gaernarfon. OWEN EDWARDS. Disgrifir ei swydd fel “Yeoman” ar dystysgrif genedigaeth Ann yn 1821; fel “gentleman” ar dystysgrifau geni'r plant eraill.
Ganwyd i Owen ac Eleanor Edwards tair merch ac un mab, sef Ann 31-1-1821; Elizabeth 10-5-1823; William 21-7-1824; Eleanor 11-2 -1827.
ELEANOR (ELIN) EDWARDS nee Owen
Ganed pedwar o blant i Owen ac Elin. 1. ANN (bach) EDWARDS. Ganed Ionawr 26, 1821 yn Fron Oleu. Bedyddiwyd hi yn y cartref bum niwrnod yn ddiweddarach gan y Parch. Jeffrey Holland, Rheithor Dolbenmaen. Ychydig iawn a fyddai Owen sôn am ei blant yn y dyddiadur – ar eu genedigaeth, bedydd ac yn ystod salwch. Fis Chwefror / Mawrth 1823, hithau’n ddyflwydd oed, bu’n wael am dros bythefnos – Mawrth 25, nodir “…neithiwr yn disgwyl iddi ymadael am bedair awr…”, ond fe oroesodd. Cafodd gyfnod o salwch wedyn yn ystod Medi 1823, ac yn Hydref nodir “…Y Meddyg Williams, Plas Hen yn rhoi’r Brech y Buwchod i Ann a Bessan [eu merch Elizabeth, neu Betsan]…” Bu Ann bach yn wael drachefn am ychydig ddyddiau yn ystod Mai, 1825, a Chwefror 1827 “…Ann bach [4 oed] yn dechreu Crynnu.” Bu farw yn Llangybi Awst 1832 yn 11 oed; claddwyd hi ym medd ei rhieni 31 Awst, 1832. 2. ELIZABETH EDWARDS (Betsan neu Bessan). Ganed Ebrill 24, 1823. Bedyddiwyd hi ar Fai 10fed yn Fron Oleu gan y Parch. Jeffrey Holland. Erbyn iddi gyrraedd 3 mis oed, roedd wedi derbyn dwy frechiad ‘brech y Fuwch’. Bu farw yn 1832 yn Llangybi. 3. WILLIAM ROBERT EDWARDS. Ganed Gorffennaf 21, 1824. Bedyddiwyd ef yn ôl yr un drefn â’i chwiorydd ar Hydref 28, 1824. Un cofnod arall sydd amdano, sef iddo fod yn sal pan oedd yn flwydd a hanner oed. Bu farw yn1837 yn 13 oed. 4.ELEANOR OWEN EDWARDS (Elin).Ganed Mawrth 23, 1826. Bu farw ei mam, Elin, pan oedd y baban yn saith mis oed. Bedyddiwyd hithau yn ôl yr un drefn yn y cartref ar Chwefror 11, 1827. Priododd â William Williams o Langybi, 29 Ebrill 1856. Yn 1860, ganed iddynt fab, William Owen Edwards Williams. Bu farw Eleanor yn Ysgubor Hen, Llanystumdwy ar Dachwedd 23,1884.
Beddlech Owen ac Eleanor Edwards: Buddiol in’ yw boddloni Ys Duw a wnaeth disdawn ni.
''Islaw y Feddlech hon y claddwyd ELEANOR Merch Robert Owen o’r Tyn’Llan, Llangybi, O Elizabeth ei Wraig, a gwraig OWEN EDWARDS o’r Fron Oleu, Plwy Penmorfa, Tachwedd yr 11, 1826, yn y 32 Flwyddyn o ei hoedran. Symudodd OWEN EDWARDS o’r Fron Oleu i’r Cefn Cynferch, Plwy Llanarmon, yn Mai 1827''
''Yma hefyd y claddwyd y dywededig OWEN EDWARDS, Yr hwn a fu farw Tach 5, 1831 Yn 43 o ei oedran.''
''Hefyd, Awst 21, 1832 y claddwyd ANN Merch hynaf OWEN ac ELEANOR EDWARDS''
Yn 11 mlwydd o ei hoedran
YMWELWYR â Fron Olau
OWEN EDWARDS, Tyddyn y Gwynt, Llanfair – ewythr i’r awdur. Galwai yn Fron Olau yn ystod dyddiau cyntaf o fis Ionawr yn flynyddol i dalu ei “ardreth” ac “ardreth y Brenhin”. Hefyd, deuai i dalu’r “gweddill o’i ardreth” ac “ardreth y Brenhin” cyn diwedd fis Mai. Ymddengys bod gwahaniaeth rhwng “ardreth” ac “ardreth y Brenhin”.
RICHARD ELLIS a MARY ELLIS, Penarth, Llanbedr, Harlech. Cefnder a chyfnither i Owen Edwards. ANN EDWARD, Penarth, Llanbedr. Modryb i Owen Edwards. ELIZABETH OWEN, Ty’n Llan, Llangybi? Mam yng nghyfraith Owen Edwards ELIZABETH GRIFFITH, Llangybi? Chwaer yng nghyfraith Owen Edwards. MR JEFFREY HOLLAND. Y Rheithor o Ddolbenmaen? Bedyddiai ef y plant yn eu cartref – Fron Olau. MARI THOMAS, Dolbenmaen. Bydwraig a fyddai’n aros yn Fron Olau am tua pythefnos wedi genedigaeth y babanod. MORRIS JONES, siopwr Tremadoc, a’i wraig – ymwelwyr cyson. Mr WILLIAMS, Aberglaslyn. Ffrind.
EWYLLYS RICHARD EDWARDS
Dyddiedig 20/03/1811. Caniatawyd y Cymmunbrawf: Probate granted 1 Nov. 1811.
Y cymwynaswyr oedd:
Ann Edwards, ei wraig - Ty Coch, Llanfair, Sir Feirionydd am ei hoes, ac yna i William Edwards eu mab. Bu farw Tachwedd 1825
William Edwards, ei fab hynaf - Drws yr Ymlyd a Llwyn Hir, Plwyf Llanfair, Sir Feirionydd. Bu farw 1817.
Owen Edwards, ei fab ieuengaf - Ty Mawr, Penmorfa, ac arian.
Beth oedd wedi digwydd parthed ewyllys Richard Edwards yn 1824 - 13 mlynedd wedi ei farwolaeth? .
Mae Beibl Teulu Owen Edwards yng ngofal aelod o’i deulu erbyn hyn. Yn anffodus, nid yw’n cynnwys tudalennau gyda manylion genedigaethau, priodasau a marwolaethau’r aelodau, ond y mae yn cynnwys ô lei law mewn ysgrifen a phaentiadau celf.
EWYLLYS RICHARD EDWARDS
Dyddiedig 20/03/1811. Caniatawyd y Cymmunbrawf: 1 Nov. 1811.
Y cymyndderbynwyr oedd:
Ann Edwards, ei wraig - Ty Coch, Llanfair, Sir Feirionydd am ei hoes, ac yna i William Edwards eu mab. Bu farw Tachwedd 1825
William Edwards, ei fab hynaf - Drws yr Ymlyd a Llwyn Hir, Plwyf Llanfair, Sir Feirionydd. Bu farw 1817.
Owen Edwards, ei fab ieuengaf - Ty Mawr, Penmorfa, ac arian.
Beth oedd wedi digwydd parthed ewyllys Richard Edwards yn 1824 i achosi "talu toll stamp arni" - 13 mlynedd wedi ei farwolaeth? .
Croesi’r traeth
Fe adeiladodd Madog ffordd o Danyrallt i Towyn/Porthmadog (heibio Ffarm Yard). Yr oedd hon yn cyfarfod yr hen lwybr ar draws y traeth yn ymyl Pen Mount. Mae’n debyg ei fod yn defnyddio’r hen lwybr yma i Minffordd. Llawer byrach na mynd drwy Towyn/Porthmadog. Sut oedd croesi'r Glaslyn ar y llwybr hwn.
Ffordd newydd Gwernddwyryd
"Sion Griffith, Tyddyn mawr y Pennant yn cynnyg talu tair Ceiniog y bunt o dreth dros y Wernddwirig yn lle naw ceiniog oedd pawb drwy’r plwy yn ei dalu am y flwyddyn 1818" Gwernddwyryd ydi’r safle (SH532406). Mae bron yn bendant bod OE yn cyfeirio at adeiladu'r ffordd a elwir yn lôn Rhyddros heddiw sef y ffordd fawr rhwng Dolbenmaen a Penmorfa/ Thremadog. Mae’r hen lôn yn amlwg yn cychwyn i gyfeiriad Cwm Pennant, tros y bont i gyfeiriad Golan a Phenmorfa
Prenteg i Lanfrothen
Yr oedd llwybrau yn cael ei sefydlu o ardal Prenteg i gyfeiriad Llanfrothen