cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Li Bai
Dyma fras drosiad i'r Gymraeg (noder nad oes goddrych pendant i'r gerdd):
Meddyliau noson dawel
O flaen y gwely y mae lloergan llachar,
Medrai fod yn farrug ar y tir,
Codi pen ac edrych ar y lleuad lachar,
Gostwng pen a meddwl am yr hen gartref.
Dylanwad ar gerddoriaeth
Cyhoeddwyd cyfieithiadau i'r Almaeneg o nifer o gerddi Li Bai gan Hans Bethge ym 1907. Un o'r rhai a'u darllenodd oedd Gustav Mahler, a'u defnyddiodd yn ei gampwaith Das Lied von der Erde, ynghyd â cherddi gan Qian Qi, Meng Haoran a Wang Wei.
Defnyddir rhai o'i gerddi yn y traddodiad shigin yn Japan.
Yn Gymraeg, mae albwm The Gentle Good, y Bardd Anfarwol, wedi'i hysbrydoli gan Li Bai drwyddi draw.
Donde El Bosque Se Espesa
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Miguel Ángel Calvo Buttini yw Donde El Bosque Se Espesa a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Cafodd ei ffilmio ym Madrid. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Miguel Ángel Calvo Buttini.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Aurora Herrero, Juanjo Cucalon, Arantxa Aranguren, Néstor Ballesteros a Puchi Lagarde. Mae'r ffilm Donde El Bosque Se Espesa yn 91 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Miguel Ángel Calvo Buttini ar 19 Mehefin 1962 yn Tudela.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Miguel Ángel Calvo Buttini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
South Witham
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy South Witham. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Kesteven.
Walter Wilkins (marw 1840)
Roedd Walter Wilkins (neu Walter De Winton) (13 Hydref 1809 - 28 Mai 1840) yn wleidydd Cymreig ac yn Aelod Seneddol Chwig/Rhyddfrydol Sir Faesyfed
Pilot Township, Illinois
Treflan yn, yn nhalaith Illinois, yw .
Walter Wilkins (marw 1840)
Bywyd Personol
bawd|chwith|Castell Maeslwch - geograph.org.uk - 36551 Ganwyd Walter yn y Clas-ar-wy, yn fab i Walter Wilkins a Catherine Eliza Marianna Devereux merch 12fed Is-iarll Henffordd. Roedd yn ŵyr i Walter Wilkins (1741-1828) AS Sir Faesyfed rhwng 1796 a 1828.
Pilot Township, Illinois
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Pilot Township, gan gynnwys:
Walter Wilkins (marw 1840)
Bywyd Personol
Roedd y teulu yn honni eu bod yn disgyn o Robert De Wintona, un o gefnogwyr Robert Fitzhamon, a fu'n gyfrifol am ennill Swydd Gaerloyw a Sir Forgannwg i'r Normaniaid yn y 11g; ac mae llygriad o enw eu hynafiaid oedd Wilkins gan hynny penderfynodd y teulu gwneud cais am drwydded Frenhinol ym 1839 i newid eu henw o Wilkins i De Winton.
Robert Q. Marston
Gwobrau
Enillodd Robert Q. Marston y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Walter Wilkins (marw 1840)
Bywyd Personol
Cafodd ei addysgu yng Ngholeg Newydd, Rhydychen
Priododd Julia Cecilia ail ferch y Parch John Collinson rheithor Gateshead, bu iddynt dau fab ac un ferch.
Gyrfa
Roedd yn berchennog ystâd Castell Maeslwch ac ystâd Wallsworth Hall, Tigworth, Swydd Gaerloyw.
Battle in Seattle
Ffilm ddrama llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Stuart Townsend yw Battle in Seattle a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada, Unol Daleithiau America a'r Almaen. Lleolwyd y stori yn Washington a Seattle a chafodd ei ffilmio yn Vancouver.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Bill Clinton, Charlize Theron, Michelle Rodriguez, Woody Harrelson, Ray Liotta, Channing Tatum, Joshua Jackson, Jennifer Carpenter, Connie Nielsen, Ivana Miličević, Gina Holden, Christopher Jacot, Rade Šerbedžija, Andre 3000, Martin Henderson, Tzi Ma, Richard Ian Cox, Ken Kirzinger, Isaach de Bankolé, Haskell Wexler, Barbara Tyson, Brett Dier, Ryan McDonald, Brad Loree, Alberta Mayne, Daniel Bacon, Gary Hudson, Peter Shinkoda ac Adrian Hough. Mae'r ffilm Battle in Seattle yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Barry Ackroyd oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Stuart Townsend ar 15 Rhagfyr 1972 yn Howth. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1993 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Stuart Townsend nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bible Black
bawd|Clawr y llyfr bawd|Sgrinlun o'r gem fideo Gem fideo eroge ydy Bible Black (バイブルブラック) wedi cael ei ddatblygu gan Cwmni ActiveSoft a gweld golau dydd ar 14 Gorffennaf, 2000. Ers y cynta ddod allan mae na lawer iawn o mathau eraill wedi cael ei gyhoeddi e.g. llyfrau, DVDs etc. Cafodd y lluniau eu gwneud gan yr artist Sei Shoujo a fo hefyd sgwennodd y sgript.
Mae'n perthyn i'r genre Hentai.
Mae Milky Studio yn y blynyddoedd diwetha wedi creu addasiadau ar gyfer oedolion. Roedd y cynta, Bible Black, yn cynnwys chwech rhan yn darlunio tameidiau o'r gem fideo. Y flwyddyn wedyn daeth OVA dau ran allan dan y teitl Bible Black: Origins a oedd yn rhagflaenu'r fersiwn cyntaf. Yn Ebrill 2004, cynhyrchodd Milky Studio cyfres sequel dan y teitl Bible Black: New Testament, efo'i stori'n dilyn y cymeriadau gwreiddiol deg mlynedd wedi'r cyntaf.
Cafodd y gem ei gyhoeddi eto yn 2006 dan y teitl Bible Black Slim ac yna daeth Bible Black Infection allan yn 2008. Doedd Sei Shoujo ddim yn rhan o'r gwaith yma gan ei fod wedi gadael y cwmni.
Lleoliad
Mewn academi mae'r stori wedi lleoli, ble mae cwfen neu "Clwb Gwrachod" yn gwneud black magic yn y selar o dan yr academi.
7 Croeso i Lundain
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Asad Shan yw 7 Croeso i Lundain a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Asad Shan.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen.
bawd|chwith|110px
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Asad Shan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Chwedlau Odo
Cyfieithiad Cymraeg Canol o gasgliad o bregethau Lladin sy'n cynnwys nifer o chwedlau enghreifftiol neu foeschwedlau am anifeiliaid yw Chwedlau Odo.
Ysgrifennwyd y testun Lladin gwreiddiol, a adnabyddir fel rheol dan yr enw Parabole Sancti, gan Odo o Cheriton (m. 1247), offeiriad a llenor o Sais, o dras Normanaidd, a aned yng Nghaint. Ymddengys y cafodd yr awdur llawer o'i ddeunydd o chwedlau tebyg yn Chwedlau Esop, y Roman de Renard a'r Bwystoriau. Cyfieithwyd y gwaith i'r Gymraeg gan Gymro anhysbys tua diwedd y 14g. Ceir y testun hynaf yn Llawysgrif Llanstephan 4, sydd i'w dyddio i ddegawd gyntaf y 15g, a cheir sawl testun diweddarach yn ogystal.
Anifeiliaid yw'r cymeriadau i gyd ac mae'r chwedlau ar ddull damhegion poblogaidd gyda moeswers ar y diwedd. Amrywia deunydd y chwedlau'n fawr. Storïau cryno am ddigwyddiadau ym myd yr anifeiliaid, sydd mewn gwirionedd yn fyd is-ddynol gyda gwahanol anifeiliaid yn cynrychioli mathau o bobl, yw'r chwedlau hyn. Mae ymddygiad yr anifeiliaid yn dysgu gwers i bobl yn y byd go iawn trwy amlygu rhagoriaethau a gwendidau dynion. Fel sy'n gyffredin yn llenyddiaeth boblogaidd yr Oesoedd Canol, ceir cymysgedd o'r glân a'r brwnt.
Hukkle
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr György Pálfi yw Hukkle a gyhoeddwyd yn 2002. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Hukkle ac fe'i cynhyrchwyd gan Csaba Bereczki a András Böhm yn Hwngari. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieceg a Hwngareg a hynny gan György Pálfi. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Attila Kaszás, Eszter Ónodi, József Farkas, Ferenc Bandi, Józsefné Rácz a Ferenc Nagy. Mae'r ffilm Hukkle (ffilm o 2002) yn 75 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,350 o ffilmiau Tsieceg wedi gweld golau dydd. Gergely Pohárnok oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Gábor Marinkás sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm György Pálfi ar 11 Ebrill 1974 yn Budapest. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Celfyddydau'r Theatr a Ffilm.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd György Pálfi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Libellago dorsocyana
Mursen yn nheulu'r Chlorocyphidae yw'r Libellago dorsocyana. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Entrance
Ffilm arswyd yw Entrance a gyhoeddwyd yn 2011. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Entrance ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Sofliar gennog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Sofliar gennog (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: soflieir cennog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Callipepla squamata; yr enw Saesneg arno yw Scaled quail. Mae'n perthyn i deulu'r Ffesantod (Lladin: Phasianidae) sydd yn urdd y Galliformes.
Entrance
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Sofliar gennog
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. squamata, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Caiff ei fagu er mwyn ei hela.
Teulu
Mae'r sofliar gennog yn perthyn i deulu'r Ffesantod (Lladin: Phasianidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Daniella Monet
Actores, dawnswraig, a chantores Americanaidd yw Daniella Monet (ganwyd 1 Mawrth 1989). Mae hi wedi serennu fel Trina Vega, y chwaer Tori Vega, yn y rhaglen deledu Nickelodeon Victorious.
On The Air
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Herbert Smith yw On The Air a gyhoeddwyd yn 1934. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Lloegr. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Dosbarthwyd y ffilm gan British Lion Films.
Entrance
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
On The Air
Y prif actor yn y ffilm hon yw Davy Burnaby. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Entrance
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
On The Air
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1934. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Thin Man ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Alex Bryce oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert Smith ar 1 Ionawr 1901 yn Llundain a bu farw yn Ramsgate ar 19 Gorffennaf 2003.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert Smith nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Jekyll and Hyde Portfolio
Ffilm drywanu yw The Jekyll and Hyde Portfolio a gyhoeddwyd yn 1971. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1971. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Clockwork Orange sef ffim wyddonias, ddistopaidd am drosedd gan y cyfarwyddwr ffilm Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Deer Hunter
Ffilm ddrama o 1978 am ryfel gan y cyfarwyddwr Michael Cimino yw The Deer Hunter. Mae'n enwog am ei golygfeydd sy'n dangos y Vietcong yn gorfodi carcharorion rhyfel i chwarae rwlét Rwsiaidd. Enillodd pum Gwobr yr Academi, gan gynnwys y Ffilm Orau.
Fe'i cynhyrchwyd gan Michael Cimino, Michael Deeley a Barry Spikings yn Unol Daleithiau America; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: Universal Pictures, EMI Films. Lleolwyd y stori yn Pennsylvania a chafodd ei ffilmio yn Gwlad Tai, Pittsburgh a Bangkok. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg, Saesneg a Rwseg a hynny gan Deric Washburn a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Stanley Myers. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Meryl Streep, Robert De Niro, George Dzundza, Christopher Walken, John Savage, Amy Wright, John Cazale, Joe Grifasi, Rutanya Alda, Pierre Segui, Shirley Stoler a Paul D'Amato. Mae'r ffilm yn 182 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1978. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Deer Hunter sef ffilm ryfel sy'n adrodd stori tri chyfaill Americanaidd a'u gwasanaeth milwrol gorfodol yn Rhyfel Fietnam. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. Vilmos Zsigmond oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Peter Zinner sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Michael Cimino ar 3 Chwefror 1939 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Los Angeles ar 3 Chwefror 2003. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1974 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Michigan State University.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Michael Cimino nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Southrey
Pentref yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Southrey. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Bardney yn ardal an-fetropolitan Gorllewin Lindsey.
Realaeth (celf)
Mudiad celf yn y 19g a darddodd yn Ffrainc oedd Realaeth.
Derwen goch
Llysieuyn blodeuol (neu legume) yw Derwen goch sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Fagaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Quercus rubra a'r enw Saesneg yw Red oak. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Derwen Goch.
Para Nga Qelli
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Suela Konjari a Sejfulla Myftari.
Gönül Kimi Severse
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Asaf Tengiz yw Gönül Kimi Severse a gyhoeddwyd yn 1959. Fe'i cynhyrchwyd yn Nhwrci. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tyrceg.
Para Nga Qelli
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 364 o ffilmiau Albaneg wedi gweld golau dydd.
Gönül Kimi Severse
Y prif actor yn y ffilm hon yw Muzaffer Tema. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Para Nga Qelli
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arian Çuliqi ar 25 Mawrth 1960 yn Shkodër.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arian Çuliqi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gönül Kimi Severse
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1959. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ben-Hur sy’n ffilm epig hanesyddol o’r Unol Daleithiau gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,660 o ffilmiau Tyrceg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Asaf Tengiz ar 1 Ionawr 1929 yn Antalya a bu farw yn Istanbul ar 13 Tachwedd 2014.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Asaf Tengiz nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Carn Mairg
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Munro, Murdo a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 20 Tachwedd 2009.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Jonsi
Rhaglen radio oedd Jonsi a ddarlledwyd ar BBC Radio Cymru rhwng 2.00 a 5.00 y prynhawn, Llun i Gwener. Hyd at Hydref 2008 fe'i ddarlledwyd rhwng 8.30 a 10.30 y bore, Llun i Gwener. Enwyd y rhaglen ar ôl y cyflwynydd, Eifion Jones.
Spanby
Pentref yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Spanby. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gogledd Kesteven.
Jonsi
Jonsi yn gadael Radio Cymru
Ar 21 Hydref, 2010 cyhoeddwyd fod Eifion Jones wedi gadael ei swydd gyda'r BBC a bod Geraint Lloyd yn cymryd ei le. Fodd bynnag, ni roddwyd esboniad pam ei fod yn gadael a gwrthododd y BBC gadarnhau neu wadu fod ei ymadawiad yn ymwneud â chwyn a wnaed yn ei erbyn. Ar 22 Hydref, 2010 cyhoeddodd Golwg 360 mai cydweithwraig fenywaidd a wnaeth gwyn am sylw rhywiol a wnaeth Jones iddi. Dywedwyd ei fod wedi ei wahardd o'i waith am bythefnos tra bod Wendy Rees, y pennaeth ym Mangor yn ymchwilio i'r mater. Serch hynny, mae Jones yn gwadu'r honiad yn llwyr.
I'r Gad: Hanner Canrif o Brotestio dros y Gymraeg
Cyfrol sy'n olrhain y mudiad iaith yng Nghymru, gan nifer o awduron, yw I'r Gad: Hanner Canrif o Brotestio dros y Gymraeg a gyhoeddwyd yn 2013 gan Y Lolfa. Man cyhoeddi: Tal-y-bont, Cymru.
Llyfr lluniau a geiriau sy'n olrhain hanes protest yng Nghymru hyd heddiw. Am y tro cyntaf, mae Arwel Vittle wedi casglu ynghyd y goreuon o luniau protest dros y degawdau. Mae'r casgliad gweledol trawiadol yn weithiau gan rai o ffotograffwyr gorau Cymru gan gynnwys Geoff Charles, Ray Daniel, Jeff Morgan a Marian Delyth.
Botwm Crys yn cadw lle
Yr Undeb Affricanaidd
Sefydliad rhyngwladol yn cynnwys 53 gwlad yn Affrica yw'r Undeb Affricanaidd (Ffrangeg: Union africaine, a dalfyrir i UA; Saesneg: African Union a dalfyrir i AU). Sefydlwyd yr Undeb Affricanaidd ar 9 Gorffennaf 2002, fel olynydd i Gymuned Economaidd Affrica a'r Sefydliad Undod Affricanaidd. Mae ei bencadlys yn Addis Ababa, Ethiopia.
Nôd yr Undeb Affricanaidd yw cydlynu cyfandir Affrica yn wleidyddol ac yn economaidd, i hyrwyddo polisïau ar y cyd ar faterion o ddiddordeb i Affrica; i sicrhau heddwch a sefydlogrwydd ac i hyrwyddo democratiaeth, llywodraeth dda a hawliau dynol.
Richard Doll
Meddyg a ystadegydd nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd Richard Doll  (28 Hydref 1912 - 24 Gorffennaf 2005). Roedd yn ffisiolegydd Prydeinig a ddaeth yn epidemiolegydd. Clodforir ef fel yr unigolyn cyntaf i brofi bod ysmygu'n achosi cancr yr ysgyfaint ac yn cynyddu'r risg o glefydau'r galon. Cafodd ei eni yn Richmond upon Thames, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef yn Ysgol Feddygol Ysbyty St Thomas, Ysgol Westminster, Coleg y Brenin a Llundain. Bu farw yn Rhydychen.
Gussie Moran
Chwaraewraig tenis o Americanes oedd Gertrude Augusta "Gussie" Moran (8 Medi 1923 – 16 Ionawr 2013).
Grugeilun llyfn
Planhigyn blodeuol o faint llwyn ac sy'n tyfu ar yr arfordir yw Grugeilun llyfn sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Frankeniaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Frankenia laevis a'r enw Saesneg yw Sea-heath. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Grugeilyn Llyfn.
Mae i'w ganfod ar hyd a lled Ewrop ond pur anaml y gwelir ef ar arfordir Prydain.
Libellago finalis
Mursen yn nheulu'r Chlorocyphidae yw'r Libellago finalis. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân. Ei unig diriogaeth, bellach yw Sri Lanca.
Cigydd coed Mynydd Kupe
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cigydd coed Mynydd Kupe (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cigyddion coed Mynydd Kupe) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Telephorus kupeensis; yr enw Saesneg arno yw Serle's bush shrike. Mae'n perthyn i deulu'r Cigyddion (Lladin: Laniidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. kupeensis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r cigydd coed Mynydd Kupe yn perthyn i deulu'r Cigyddion (Lladin: Laniidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
John Jacob Abel
Gwobrau
Enillodd John Jacob Abel y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Georgiana McCrae
Arlunydd benywaidd Seisnig a anwyd yn Llundain oedd Georgiana McCrae (15 Mawrth 1804 – 24 Mai 1890).
Enw'i thad oedd George Gordon, 5edDug Gordon.
Carlos Finlay
Meddyg a gwyddonydd nodedig o Cuba oedd Carlos Finlay  (3 Rhagfyr 1833 - 20 Awst 1915). Roedd yn epidemiolegydd Ciwbaidd ac yn cael ei gydnabod fel arloeswr ym maes ymchwilio'r dwymyn felen. Cafodd ei eni yn Camagüey, Cuba ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Thomas Jefferson. Bu farw yn La Habana.
Georgiana McCrae
Bu farw yn Hawthorn ar 24 Mai 1890.
Carlos Finlay
Gwobrau
Enillodd Carlos Finlay y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Marathon (ras)
bawd|300px|Cystadleuwyr ym [[Marathon Berlin 2007.]] bawd|dde|Marathon stryd Ras redeg hirbell yw marathon gyda phellter o 42.195 km (26 milltir a 385 llath) ac sydd fel arfer yn cael ei rhedeg ar dir caled. Caiff y ras ei henwi ar ôl y Groegwr Pheidippides a oedd, yn ôl y chwedl, yn negeswr ym Mrwydr Marathon yn 490 CC ac a redodd yr holl ffordd i Athen.
Tarddiad
Daw'r enw "marathon" o chwedl Pheidippides, negesydd Groegaidd. Yn ôl y chwedl, cafodd ei ddanfon o faes y gad Brwydr Marathon i Athen er mwyn cyhoeddi fod y Persiaiaid wedi'u trechu yn Mrwydr Marathon (lle y bu'n ymladd), a gynhaliwyd yn Awst neu Fedi, 490 BC. Dywedir iddo redeg yr holl daith heb stopio unwaith, gan fynd i mewn i'r neuadd gan gyhoeddi νενικήκαμεν (nenikekamen, "rydym wedi ennill"), cyn syrthio'n farw. Ymddengys yr hanes am y daith o Marathon i Athen am y tro cyntaf ym Moralia gan Plutarch yn y ganrif gyntaf OC, a dyfynna un o weithiau coll Heraclides Ponticus, sy'n rhoi'r enwau Thersipus o Erchius neu Eucles i'r rhedwr. Adrodda Lucian o Samosata (yr 2g OC) yr hanes hefyd, ond rhydd yr enw Philippides (ac nid Pheidippides) i'r chwedl.
Y Farathon Fodern
Cafodd y ras fodern gyntaf ei rhedeg yn 1896 yn y Chwaraeon Olympaidd. Rhedir dros 26 milltir 385 llath yn awr a hynny oherwydd i'r Frenhines Alexandra o Brydain yn 1904 fynnu bod y ras yn terfynnu yn yr union fan yr oedd hi yn sefyll.
Atçalı Kel Mehmet
Ffilm antur gan y cyfarwyddwr Asaf Tengiz yw Atçalı Kel Mehmet a gyhoeddwyd yn 1964. Fe'i cynhyrchwyd yn Nhwrci. Lleolwyd y stori yn Ymerodraeth yr Otomaniaid. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tyrceg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Fikret Hakan a Tijen Par. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1964. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. Strangelove sef ffilm gomedi ddu sy’n dychanu'r Rhyfel Oer a’r gwrthdaro niwclear rhwng yr Undeb Sofietaidd a'r Unol Daleithiau. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,660 o ffilmiau Tyrceg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Asaf Tengiz ar 1 Ionawr 1929 yn Antalya a bu farw yn Istanbul ar 13 Tachwedd 2014.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Asaf Tengiz nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Raymond Cusick
Dylunydd cynhyrchiad teledu o Sais oedd Raymond Patrick Cusick (Mai 1928 – 21 Chwefror 2013). Dyluniodd y Daleks ar y gyfres Doctor Who.
Sheffield, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Sheffield, gan gynnwys:
Derek Tapscott
Chwaraewr pêl-droed oedd Derek Robert Tapscott (30 Mehefin 1932 - 12 Mehefin 2008).
Az Iglói Diákok
Y prif actor yn y ffilm hon yw Csaba Polgár.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 700 o ffilmiau Hwngareg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, His Master's Voice, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Stanisław Lem a gyhoeddwyd yn 1968.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm György Pálfi ar 11 Ebrill 1974 yn Budapest. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Celfyddydau'r Theatr a Ffilm.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd György Pálfi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Faster Than My Mind
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Asatuurs Keim nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Entre Dos Aguas
Ffilm ddogfen a drama gan y cyfarwyddwr Isaki Lacuesta yw Entre Dos Aguas a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Lleolwyd y stori yn Andalucía. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Isa Campo.
Mae'r ffilm Entre Dos Aguas yn 136 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Isaki Lacuesta nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Spridlington
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Spridlington. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gorllewin Lindsey.
James Bulger
Plentyn dyflwydd oed o Kirkby, ger Lerpwl, a gafodd ei herwgipio, ei arteithio ac yna ei lofruddio oedd James Bulger (16 Mawrth 1990 – 12 Chwefror 1993). Mae'r ffynonellau cynnar yn dweud mai 12 Chwefror a gafodd ei herwgipio a'i lofruddio,      ond rhai diweddarach yn dweud 13 Chwefror.        Rydym yn cymryd mai'r rhai cynharaf sydd yn gywir, gan eu bod yn agosach at y dyddiad ac felly'n llai tebyg o fod yn anghywir. Dau fachgen 10 mlwydd oed, Robert Thompson a Jon Venables, wnaeth ei ladd. Tra oedd Bulger â'i fam Denise mewn canolfan siopa, cafodd ei gymryd gan y ddau fachgen a cherddodd gyda nhw am 2.5 filltir. Gwnaethont ei fwrw, rhoi paent yn ei lygaid, gosod batrïau yn ei geg, a thorri ei benglog mewn 10 man. Gosododd Thompson a Venables corff Bulger ar drac rheilffordd mewn ymdrech i wneud i'w farwolaeth edrych fel damwain. Ar ôl hynny torrodd trên ei gorff yn ddwy rhan. Roedd gan ei gorff cymaint o anafiadau, nid oedd modd i batholegwyr ddweud pa anaf yn union a achosodd ei farwolaeth. Gwelodd nifer o bobl eraill y ddau fachgen yn cerdded â Bulger, ond ni wnaethont eu stopio.
Ar ddechrau'r achos, nid oedd yr heddlu yn disgwyl i'r troseddwyr fod mor ifanc â Thompson a Venables, roeddent yn chwilio am ddrwgdybwyr rhwng 12 a 14 oed. Arddangoswyd llun CCTV o'r bechgyn yn arwain Bulger o'r ganolfan siopa yn y cyfryngau, a llwyddodd rhywun i'w hadnabod a chysylltu â'r heddlu. Arestiwyd Thompson a Venables, a chyhuddodd y ddau fachgen y llall o ladd Bulger. Cawsont eu rhoi ar brawf a'u dedfrydu i 8 mlynedd o garchar. Ceisiodd yr Ysgrifennydd Cartref Michael Howard ymestyn y ddedfryd i 15 mlynedd, ond dyfarnodd y Llys Apêl nad oedd ganddo'r grym i wneud hynnny. Rhyddhawyd y llofruddion yn 2001, gan dderbyn enwau newydd, mewn modd tebyg i ddiogelu tystion. Ym Mawrth 2010 bu rhaid i Jon Venables dychwelyd i'r carchar am dorri amodau ei ryddhad.
Mae mam James Bulger, Denise Fergus, wedi datgan llawer o weithiau ei bod yn dymuno i'r llofruddion aros yn y carchar.
Jerry Sadowitz
Digrifwr ar ei sefyll a lledrithiwr Albanaidd yw Jerry Sadowitz (ganwyd 4 Tachwedd 1961) sy'n enwog am ei "hiwmor cyfoglyd".
The Year of Getting to Know Us
Ffilm ddrama a chomedi yw The Year of Getting to Know Us a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan John Swihart. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Christopher Davis
Cyhoeddwr a golygydd o Sais oedd Christopher Davis (28 Mehefin 1941 – 2 Rhagfyr 2012). Cyd-sefydlodd y cwmni cyhoeddi Dorling Kindersley ym 1974 gyda Peter Kindersley a Christopher Dorling.
The Year of Getting to Know Us
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sharon Stone, Lucy Liu, Bree Turner, Jimmy Fallon a Tom Arnold. Mae'r ffilm The Year of Getting to Know Us yn 97 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Dos Rivales Casi Iguales
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Miguel Ángel Calvo Buttini yw Dos Rivales Casi Iguales a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Cafodd ei ffilmio yn Azpeitia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Miguel Ángel Calvo Buttini.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Gaizka Bourgeaud oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Miguel Ángel Calvo Buttini ar 19 Mehefin 1962 yn Tudela.
The Year of Getting to Know Us
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Lisa Rinzler oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Daredevil Kate
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Kenean Buel yw Daredevil Kate a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Dosbarthwyd y ffilm gan Fox Film Corporation.
Fund i Marrëzisë
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Arian Çuliqi yw Fund i Marrëzisë a gyhoeddwyd yn 1995. Fe'i cynhyrchwyd yn Albania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Albaneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1995. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Braveheart sef ffilm gan Mel Gibson am yr Alban a rhyfel annibyniaeth y genedl, dan arweiniad William Wallace, yn erbyn y goresgynwyr Seisnig o Loegr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 364 o ffilmiau Albaneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arian Çuliqi ar 25 Mawrth 1960 yn Shkodër.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arian Çuliqi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Daredevil Kate
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith. Frank Kugler oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Kenean Buel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Malimbe Rachel
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Malimbe Rachel (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: malimbeaid Rachel) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Malimbus racheliae; yr enw Saesneg arno yw Rachel’s malimbe. Mae'n perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Teulu
Mae'r malimbe Rachel yn perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Hwyaden addfain
bawd|Spatula querquedula
Mae'r Hwyaden addfain (Anas querquedula) yn un o deulu'r hwyaid. Mae'n nythu trwy rannau helaeth o Ewrop a gorllewin Asia, ond yn wahanol i'r rhan fwyaf o'r hwyaid mae'r boblogaeth i gyd yn mudo i Affrica yn y gaeaf. Mae'n nythu mewn glaswellt gerllaw corsydd neu lynnoedd.
Gellir adnabod y ceiliog yn hawdd; mae ganddo ben a bron frown a llinell wen amlwg iawn uwchben y llygad, gyda'r gweddill o'r corff yn llwyd. Mae'r iâr yn anoddach ei hadnabod, gan ei bod yn debyg iawn i iâr Corhwyaden, ond mae'r patrwm ar yr wyneb yn wahanol.
Nid yw'r Hwyaden addfain yn aderyn cyffredin yng Nghymru. Mae nifer fychan o barau yn nythu, ac eraill yn cael eu gweld yn y gwanwyn neu'r hydref wrth iddynt basio trwodd.
One Dark Night
Ffilm arswyd a ffilm sombi gan y cyfarwyddwr Tom McLoughlin yw One Dark Night a gyhoeddwyd yn 1983. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd ei ffilmio yn Los Angeles. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Meg Tilly, Elizabeth Daily, Adam West a Kevin Peter Hall. Mae'r ffilm One Dark Night yn 94 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1983. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Star Wars Episode VI: Return of the Jedi sef ffilm ffugwyddonol gan y cyfarwyddwr ffilm Richard Marquand, Cymro o Lanishen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tom McLoughlin ar 19 Gorffenaf 1950 yn Unol Daleithiau America.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tom McLoughlin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Night Mail
Ffilm gyffro gan y cyfarwyddwr Herbert Smith yw Night Mail a gyhoeddwyd yn 1935. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Charles Bennett.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Henry Oscar. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1935. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Mutiny on the Bounty sef ffilm arbrofol Americanaidd yn seiliedig ar nofel o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Alex Bryce oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert Smith ar 1 Ionawr 1901 yn Llundain a bu farw yn Ramsgate ar 19 Gorffennaf 2003.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert Smith nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cobra Woman
Ffilm ddrama llawn antur gan y cyfarwyddwr Robert Siodmak yw Cobra Woman a gyhoeddwyd yn 1944. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Richard Brooks a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Edward Ward. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1944. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Double Indemnity ffilm noir ac addasiad o lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr ffilm Billy Wilder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. W. Howard Greene oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert Siodmak ar 8 Awst 1900 yn Dresden a bu farw yn Locarno ar 14 Mehefin 1997.
Canol Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)
Etholaeth Senedd Cymru yw Canol Caerdydd oddi fewn i Ranbarth Canol De Cymru. Etholwyd Jennifer Randerson (Y Democratiaid Rhyddfrydol) fel yr Aelod Cynulliad cyntaf dros y sedd ym 1999 ac fe wasanaethodd tan 2011, pan etholwyd Jenny Rathbone ar ran y Blaid Lafur. Yr aelod presennol dros yr etholaeth yw.
Mynydd yr Hob
chwith|bawd|250px
Mae Mynydd yr Hob (Saesneg: Hope Mountain) yn gopa bryncyn sy'n gorwedd fymryn i'r gorllewin o bentref Yr Hob, ger Caergwrle yn nwyrain Sir y Fflint, tua 6 milltir i'r gogledd o Wrecsam;. Ei uchder yw 330 metr a'i uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 141 m: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf. Mae Parc gwledig Waun y llyn ar ben y mynydd.
Dosbarthiad
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn (mynydd). Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 330 metr (1083 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.
Gweler hefyd
chwith|bawd|250px|Machlud haul dros y llyn
Një Baba Tepër
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Arian Çuliqi yw Një Baba Tepër a gyhoeddwyd yn 2000. Fe'i cynhyrchwyd yn Albania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Albaneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gladiator sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 364 o ffilmiau Albaneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arian Çuliqi ar 25 Mawrth 1960 yn Shkodër.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arian Çuliqi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Carn Gorm
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Munro, Murdo a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Pregeth
Araith ar bwnc diwinyddol neu foesol gan broffwyd, clerigwr neu berson crefyddol arall yw pregeth. Yn y Gorllewin tueddir i gysylltu'r gair â'r Gristnogaeth, ond gellir ei gymhwyso i ddisgrifio areithiau cyffelyb mewn crefyddau eraill yn ogystal, yn enwedig yn achos Iddewiaeth, Islam a Bwdiaeth.
Cristnogaeth
200px|bawd|Y Bregeth ar y Mynydd Ceir sawl enghraifft o'r bregeth yn yr Hen Destament ac enwir un o'i lyfrau yn Llyfr y Pregethwr (Ecclesiastes). Y bregeth enwocaf yn y traddodiad Cristnogol yw'r Bregeth ar y Mynydd, a draddodwyd gan Iesu o Nasareth.
Yng Nghymru daeth y bregeth i fod yn un o brif ffurfiau llenyddol y Cyfnod Modern Cynnar a pharhaodd yn ffurf lenyddol bwysig ar ôl hynny. Ymhlith pregethwyr mwyaf dylanwadol Cymru gellid crybwyll Howel Harris, John Elias, Thomas Charles a Tanymarian. Cyhoeddodd y llenor gwladgarol Emrys ap Iwan sawl pregeth ar bynciau crefyddol, moesol a gwladol.
Islam ac Iddewiaeth
Y Proffwyd Mohamed yw pregethwr enwocaf Islam, ond mae'r grefydd yn parchu'r rhan fwyaf o bregethwyr yr Hen Destament yn ogystal. Yr enw Arabeg am bregeth yw khutba (Arabeg: (خطبة khutbah). Traddodir khutba o flaen gweddïau dydd Gwener mewn mosgiau ac yn ystod Eid ul-Fitr. Ceir khutba fawr yn rhan o'r Hajj ar wastadeddau Arafat, tu allan i Fecca.
Ceir nifer o bregethau yn y llyfrau sanctaidd Iddewig, e.e. y Midrash. Mae Iddewiaeth yn rhannu â'r Gristnogaeth llyfrau'r Hen Destament yn ogystal.
Bwdiaeth
Y bregeth enwocaf yn hanes Bwdiaeth yw pregeth gyntaf Siddhartha Gotama, y Bwdha, sef y Dhammacakkappavattana Sutta, a draddodwyd ym Mharc Ceirw Sarnath, gogledd India.
Beinn Achaladair
Mae Beinn Achaladair yn gopa mynydd a geir chwe milltir i'r gogledd-ddwyrain o bentre bach Bridge of Orchy, ar y daith o Loch Rannoch i Glen Lyon yn Ucheldir yr Alban;. Saif ar y ffin rhwng cynghorau Perth a Kinross ac Argyll a Bute.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Grand Blanc, Michigan
Dinas yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Talwrn y Beirdd
Hanes
Dechreuodd y rhaglen ar Radio Cymru ym 1979, gyda Gerallt Lloyd Owen yn meurynna. Er hynny, roedd y rhaglen yn dilyn patrwm rhaglenni cynt ar y BBC dan yr enw Ymryson y Beirdd, a drefnwyd gan Sam Jones, gyda Robert John Rowlands yn feirniad yn aml. Meuryn oedd enw barddol Robert John Rowlands, a datblygodd ei enw farddol yn air ar gyfer beirniad Ymryson y Beirdd ac yn ddiweddarach yn deitl ar gyfer Gerallt ac yna Ceri Wyn - dywedir hefyd eu bod yn meurynnu neu'n meurynna y gystadleuaeth.
Grand Blanc, Michigan
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Grand Blanc, gan gynnwys:
Etholiad
Mewn gwleidyddiaeth, y weithred o ethol neu ddewis i swydd, yn enwedig aelodau o gorff cynrychioladol fel senedd neu gyngor sir, drwy bleidlais, a'r holl weithrediadau sy'n gysylltiedig â'r cyfryw broses, yw etholiad (neu lecsiwn).
Springthorpe
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Springthorpe. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gorllewin Lindsey.
Blossom Time
Ffilm ar gerddoriaeth a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Paul L. Stein yw Blossom Time a gyhoeddwyd yn 1934. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Fienna. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Heinrich Berté a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan George H. Clutsam.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Richard Tauber, Carl Esmond, Jane Baxter ac Athene Seyler. Mae'r ffilm Blossom Time yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1934. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Thin Man ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Bryan Langley oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Leslie Norman sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Paul L Stein ar 4 Chwefror 1892 yn Fienna a bu farw yn Llundain ar 29 Medi 1972. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1918 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Paul L. Stein nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Entre a Luz E a Sombra
Ffilm ddogfen yw Entre a Luz E a Sombra a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd ym Mrasil. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Portiwgaleg.
Sikken En Nat
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwr Asbjørn Andersen yw Sikken En Nat a gyhoeddwyd yn 1947. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Entre a Luz E a Sombra
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd.
Sikken En Nat
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Helge Kjærulff-Schmidt, Alex Suhr, Bjørn Puggaard-Müller, Eigil Reimers, Grethe Thordahl, Henry Nielsen, Ingeborg Pehrson, Jørn Jeppesen, Knud Heglund, Miskow Makwarth, Poul Müller, Sigurd Langberg, Aksel Stevnsborg, Elsa Kourani, Jørgen Krogh, Arne-Ole David, Bruno Tyron a Vagn Kramer.
Seren goed amethyst
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Seren goed amethyst (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: sêr coed amethyst) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Calliphlox amethysina; yr enw Saesneg arno yw Amethyst woodstar. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: Trochilidae) sydd yn urdd y Apodiformes.
Entre a Luz E a Sombra
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Arizona Stage Coach
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr S. Roy Luby yw Arizona Stage Coach a gyhoeddwyd yn 1942. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Arizona. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Frank Sanucci.
Seren goed amethyst
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. amethysina, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Arizona Stage Coach
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Charles King a Richard Cramer. Mae'r ffilm Arizona Stage Coach yn 58 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Seren goed amethyst
Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.
Sikken En Nat
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Asbjørn Andersen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Arizona Stage Coach
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm S Roy Luby ar 8 Awst 1904 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Los Angeles ar 1 Chwefror 2018.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd S. Roy Luby nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Egy Lány Elindul
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr György Révész yw Egy Lány Elindul a gyhoeddwyd yn 1967. Fe'i cynhyrchwyd yn Hwngari; y cwmni cynhyrchu oedd Mafilm. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hwngareg a hynny gan István Vas a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan György Ránki. Dosbarthwyd y ffilm gan Mafilm.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Zoltán Latinovits, Iván Darvas, Vera Venczel ac Imre Sinkovits. Mae'r ffilm Egy Lány Elindul yn 106 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1967. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd You Only Live Twice sef ffilm llawn cyffro gan Lewis Gilbert. Hyd at 2022 roedd o leiaf 700 o ffilmiau Hwngareg wedi gweld golau dydd. Tamás Somló oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm György Révész ar 16 Hydref 1927 yn Budapest a bu farw yn yr un ardal ar 7 Awst 1989. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Eötvös Loránd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd György Révész nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
They Didn't Know
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Herbert Smith yw They Didn't Know a gyhoeddwyd yn 1936. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Brock Williams.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Eve Gray. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Geoffrey Faithfull oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert Smith ar 1 Ionawr 1901 yn Llundain a bu farw yn Ramsgate ar 19 Gorffennaf 2003.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert Smith nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cliradain dywyll
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw cliradain dywyll, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy cliradenydd tywyll; yr enw Saesneg yw Dusky Clearwing, a'r enw gwyddonol yw Paranthrene tabaniformis. Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r gliradain dywyll yn lindysyn sydd yn bwydo tu fewn i ganghennau a gwreiddiau poplys, helyg a rhafnwydden y môr, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Gesina ter Borch
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Zwolle, yr Iseldiroedd oedd Gesina ter Borch (1631 – 16 Ebrill 1690).
Enw'i thad oedd Gerard ter Borch the Elder.
Bu farw yn Deventer yn 1690.
Libellago hyalina
Mursen yn nheulu'r Chlorocyphidae yw'r Libellago hyalina. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Mami Blue
Ffilm gomedi am deithio ar y ffordd gan y cyfarwyddwr Miguel Ángel Calvo Buttini yw Mami Blue a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Lleolwyd y stori yn Andalucía. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Jesús Ponce.
Carn Mairg - Meall Liath
Mae Carn Mairg - Meall Liath yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Rannoch i Glen Lyon yn Ucheldir yr Alban;. Enw'r fam fynydd ydy Carn Mairg.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Munro Top a Murdo. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Mami Blue
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ruth Gabriel, Chus Lampreave, Fele Martínez, Leandro Rivera, Diogo Morgado, Rui Unas, María Alfonsa Rosso a Lorena Vindel.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Miguel Ángel Calvo Buttini ar 19 Mehefin 1962 yn Tudela.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Miguel Ángel Calvo Buttini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Coeden frech felen
bawd|Aucuba japonica