cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Waunfawr
Yr Hen Waun
Roedd John Jones, Gwastadfaes (taid yr awdur GMJ) yn flaenor uchel ei barch yng nghapel Bethel y Waun yn yr hen amser ac, o bryd i'w gilydd, byddai'n mynychu'r cyfarfodydd yn Ysgoldy Penrallt â chymryd rhan ynddynt. Ni wisgai gôt fawr o gwbl wrth gerdded i fyny'r allt er gwaethaf y tywydd, dim ond sâch ffetan dros ei war â'i ysgwyddau i'w gadw'n sŷch a chynnes. John Jones fyddai'n barnu â chadw trefn ar yr aelodau fyddai'n cymryd rhan yng nghystadleuaethau'r 'Cythraul Canu'. Byddai'r rhain ar brydiau a dweud y lleiaf yn danllyd tu hwnt. Wedi iddo fynd i oedran â methu mwyach gerdded yr allt, derbyniodd fy nhaid ffon gerdded yn anrheg gan yr aelodau am ei wasanaeth â'i gymwynasgarwch i'r Ysgoldy. .
Creuddyn
Daearyddiaeth:
Ysgol:
Waunfawr
Yr Hen Waun
Roedd y gwaith o gyflenwi amghenion y ffatri yn cael ei rannu gan y pentref cyfan - fel hyn:
Cân Hiraeth Dan y Lleufer
Ffilm ddrama am drosedd yw Cân Hiraeth Dan y Lleufer a gyhoeddwyd yn 1985. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Project Shadowchaser
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Meg Foster, Frank Zagarino, Joss Ackland, Martin Kove a Paul Koslo. Mae'r ffilm Project Shadowchaser yn 91 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Waunfawr
Yr Hen Waun
Aeth enwau llawer o nodweddion y plwyf yn anghof gyda'r newid byd diweddarach:
Cân Hiraeth Dan y Lleufer
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1985. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Back to the Future sef ffilm wyddonias Americanaidd am fachgen a’i gar yn cael ei yrru i’r dyfodol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Project Shadowchaser
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1992. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Reservoir Dogs sef ffilm noir am ladrad gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cân Hiraeth Dan y Lleufer
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Waunfawr
Yr Hen Waun
Ymhen amser, daeth tro ar fyd i fywyd yr hen Ffatri Wlan meddai Gwilym. Gyda'r oes a'r ffasiwn yn brysur newid, roedd ei dyfodol dan fygythiad ac yn y fantol. Aeth y dynion i wisgo dilladau diweddaraf y dydd, a'r merched sidanau a ffriliau, ac o ganlyniad Ileihau oedd nifer yr archebion am ei chynnyrch. Roedd y chwareli hefyd erbyn hyn yn dechrau dod i'r amlwg, ac yn denu a chyflogi nifer o ddynion yr ardaloedd o gwmpas.
Llecynnau ar lafar
Cofnododd y diweddar Mary Vaughan Jones (Naturiaethwraig), Plas Glanrafon ar y pryd yr enw hwn yn un o'i "llyfrau cownt" adaryddol a gadwodd yn 1949. Mae'r nodwedd hon yn yr Afon Gwyrfai yn syth o dan y Plas, ac yn ôl pob golwg yn anhysbys i bobl Y Waun erbyn hyn (ond efallai'n fwy hysbys erioed i bobl y Bontnewydd). Dywedodd Arthur Davies, perchennog presennol Y Plas, mai fel Llyn Llam Fawr mae o yn adnabod y llecyn, neu yn amlach, yn ôl plant Y Bontnewydd gerllaw sydd yn mynd yno i ymdrochi yn yr haf, fel Llyn Tchaen.
Project Shadowchaser
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mitchell
Ffilm ddrama llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Andrew V. McLaglen yw Mitchell a gyhoeddwyd yn 1975. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Mitchell ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Ian Kennedy Martin a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Larry Brown.
The Crooked Road
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Phil Rosen yw The Crooked Road a gyhoeddwyd yn 1940. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan William Lava.
John Evans (Y Bardd Cocos)
Ymarddelai'r teitl rhwysgfawr 'Archfardd Cocysaidd Tywysogol'. Yn ei draethawd 'Gwaith yr Awen Rydd a Chaeth' mae'n esbonio fod 'gwaith yr archfardd yn waith caled, fel gwaith ceffyl, yn yr oes bresennol' gan fod neb llawer yn gwerthfawrogi ei ddoniau. Serch hynny roedd ganddo wir athrylith ddiniwed ac mae rhai o'i rigymau yn haeddianol enwog. Dyma enghraifft arall o'i waith, pennill agoriadol ei 'Gân Newydd ar Briodas y Prince of Wales':
A Month in The Country
Ffilm ddrama a seiliwyd ar nofel gan y cyfarwyddwr Pat O'Connor yw A Month in The Country a gyhoeddwyd yn 1987. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Swydd Efrog a chafodd ei ffilmio yn Swydd Buckingham, Radnage, Bray Studios a station Levisham. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Simon Gray a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Howard Blake. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kenneth Branagh, Colin Firth, Natasha Richardson a Patrick Malahide. Mae'r ffilm A Month in The Country yn 92 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1987. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Last Emperor sef ffilm gan Bernardo Bertolucci. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Kenneth MacMillan oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. Mae'r ffilm hon wedi'i seilio ar waith cynharach, A Month in the Country, sef gwaith ysgrifenedig gan yr awdur J. L. Carr a gyhoeddwyd yn 1980.
Mitchell
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Linda Evans, Martin Balsam, John Saxon, Merlin Olsen, Joe Don Baker, Morgan Paull, Harold J. Stone, Rayford Barnes, Jerry Hardin, Buck Young a Robert Phillips. Mae'r ffilm Mitchell (ffilm o 1975) yn 97 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
A Month in The Country
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Pat O'Connor ar 1 Ionawr 1943 yn Ardmore, County Waterford.
The Crooked Road
Y prif actor yn y ffilm hon yw Edmund Lowe. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
A Month in The Country
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Pat O'Connor nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Corddi
bawd|Peiriant corddi modern yn yr Iseldiroedd
Mitchell
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd One Flew Over the Cuckoo's Nest sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Harry Stradling oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
The Crooked Road
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1940. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Abe Lincoln in Illinois sef ffilm Americanaidd am fywyd a gwaith Abraham Lincoln, gan John Cromwell. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Corddi
Corddi yw'r broses o droi llaeth neu hufen yn fenyn. fel rheol, mae'r hufen yn cael ei gymeryd oddi ar y llaeth, a'i adael i suro cyn ei gorddi. Defnyddir peiriant corddi i droi neu symud yr hufen nes i'r menyn ffurfio o'r brasder sydd ynddo, gan adael llaeth enwyn yn weddill.
Burnsville, Mississippi
Tref yn, yn nhalaith Mississippi, yw .
Waunfawr
Llecynnau ar lafar
Galwyd yr uchod yn Llyn Tchaen mae'n debyg ar ôl gosod rhyw fath o weiran gyda chadwyn tchaen wrthi fel canllaw. Mae'r gadwyn braff mor sownd ag erioed heddiw ar un ochr "y llam". (2016).
John Evans (Y Bardd Cocos)
Daeth sawl rhigymwr arall i herio ei deitl, fel Elias Jones (Cocosfardd y De) er enghraifft, ac enillodd y geiriau 'cocosfardd' 'cocoswaith' a 'cocosaidd' eu lle yn y geiriaduron, ond ni all neb gystadlu a'r Archfardd ei hun.
Corddi
Arferid corddi â llaw mewn buddai, math o gasgen ar echel y gellid ei throi. Erbyn hyn, defnyddir peiriannau i wneud y gwaith.
Burnsville, Mississippi
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Burnsville, gan gynnwys:
Waunfawr
Llecynnau ar lafar
Carreg plymio gyda phwll dwfn odditani yw hon. Yma aeth plant Croesywaun i nofio yr haf cyn oes y pwll nofio go iawn (mi oedd pwll nofio 'llanw' dros yr aber yng Nghaernarfon ar y pryd). Nid yw'n bell i fyny'r afon Gwyrfai o Bompren Wredog. Mae'r graig yn perthyn i'r oesoedd ond mae'n debyg y bu i'r enw arni fynd ar goll erbyn diwedd y 1950au. Mae'r enw wedi ei gofnodi ym mhapurau Mary Vaughan ac fe soniodd amdano unwaith ar un o raglenni cynnar S4C. Pwll Glas oedd enw'r pysgotwr Trefor Beech ar y pwll gerllaw (cys. pers. DB)
Martyr Worthy
Pentref yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Martyr Worthy. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Itchen Valley yn ardal an-fetropolitan Dinas Caerwynt.
Drudwen Ynysoedd Nuguria
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Drudwen Ynysoedd Nuguria (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: drudwy Ynysoedd Nuguria) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Aplonis feadensis; yr enw Saesneg arno yw Fead Islands starling. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Drudwy (Lladin: Sturnidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Mitchell
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrew V. McLaglen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Crooked Road
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Phil Rosen ar 8 Mai 1888 ym Malbork a bu farw yn Hollywood ar 7 Mai 1958.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Phil Rosen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Drudwen Ynysoedd Nuguria
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. feadensis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r drudwen Ynysoedd Nuguria yn perthyn i deulu'r Adar Drudwy (Lladin: Sturnidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Ffactorau cysefin
Mewn haniaeth rhifau, ffactorau cysefin rhif naturiol (hynny yw, cyfanrif positif) yw rhifau cysefin sy'n ymrannu iddo'n union, heb adael gweddill. Ffactorio yw enw'r broses o ganfod ffactorau o'r fath.
Ffactoriad cysefin
Wrth drafod rhif naturiol, rhestr o'i ffactorau cysefin, ynghyd a'r pŵer uchaf ohonynt sy'n ymrannu iddo'n union yw ffactoriad cysefin. Mae theorem sylfaenol rhifyddeg yn dweud fod gan pob rhif naturiol ffactoriad cysefin unigryw.
Pan mae'r rhifau dan sylw yn fawr iawn, does neb wedi darganfod algorithm effeithiol ar gyfer eu ffactorio (sef, dod o hyd a'i ffactorau). Mae'r system cryptograffeg RSA yn dibynnu ar y ffaith hon.
Waunfawr
Llecynnau ar lafar
Ynysoedd yw rhain yn yr afon Gwyrfai o dan Fron Goediog lle roedd plant y pentre yn gosod rhaffau ac yn bowndian o un ynys a'r llall. Mae Pwll Eilands yn bwll pysgota (TB).
Gellir tybio bod y ffurf eliffant sydd ar y Mynydd Mawr wedi ei serio am byth ar gof pob brodor Y Waun. Dyna'r ffurf a welir o'r pentref, ond nid wrth gwrs o'i ochr arall, Dyffryn Nantlle lle nas gelwir ef hyd yn oed yn Mynydd Mawr ond yn hytrach yn Mynydd y Grug. Ni wyddys pryd yr adnabuwyd y mynydd hwn gyntaf fel Yr Eliffant - benthyciad diweddar gan Saeson cyndyn i fentro dweud yr enw 'iawn' yw 'Reliffant' a llygriadau tebyg ar dafod lleferydd pentrefwyr brodorol.
Mae yna ddelwedd yn Antur Waunfawr yn dyddio o ddiwedd yr 18g yn dangos Y Mynydd Mawr yn ei ogoniant ond â digon o wyriad o'r hyn a welir go iawn i ddangos na welodd yr ysgythrwr unrhyw eliffant yn ffurf y Mynydd Mawr, os wir y gwybu am fodolaeth eliffant o gwbl. 'Nyddfor' oedd un ffurf ar Mynydd Mawr ar lafar hyd hanner cyntaf yr 20g (dywedodd Prys Morgan Jones, Pant Cae Haidd, mai Nyddfor a ddywedai ei dad William pob amser; dywedai Bompren Wredog am y bont bren ger y fferm Gwredog Isa yn yr un modd). Mynyddfawr oedd y ffurf ysgrifenedig a ddefnyddiodd Owain Gwyrfai (gweler Waun Bant isod).
Pont a thorlan ar y Wyrfai yw hwn, y dorlan wedi ei wneud o lechi lle'r arferai plant Weun (i'w gyferbynnu a phlant Croesweun) fynd i ymdrochi yr haf. Boddwyd bachgen o'r enw David Munro yno yn y 1950au.
Fel Waun bant yr ynganwyd enw'r hafn a redai o Fwlch y Groes wrth odre Moel Eilian (Eilio) yn negawdau canol y ganrif ddiwethaf yn ddiffael. Sylwer fodd bynnag mai fel Waunpant, - ynganiad llafar cwbl ddieithr i bobl Waunfawr heddiw - y dyfynnodd Thomas Williams (1904) eiriau Owen Gwyrfai mewn oes ganrif ynghynt. Sut mae esbonio hynny? Y gyntaf y mae'r glust Cymraeg fodern yn ei ffafrio mae'n siwr. Ai difaterwch am dreiglo sydd yn esbonio sillafiad Owain Williams, ynteu cywirdeb clasurol? Mae perthynas genidol neu perthynol, nid ansoddeiriol, rhwng (w)aun a pant (yn wahanol i (g)waun a fawr, treiglad meddal ar ôl enw benywaidd. Yr hen ddull gan amlaf oedd peidio treiglo gair mewn perthyn golleddol yn y berthynas perthynol (ee. Bangor, Dinas Dysg [Bangor, City of Learning] nid Ddysg fel fyddai cenedl benywaidd dinas yn ei orchymyn fel arall. A ydym yn gweld newid arferion ieithyddol llafar yn iaith Arfon rhwng y 19-20g. yn fan hyn ynteu mympwy. Mae yna gymhlethdod fodd bynnag: ymddengys i Owain Gwyrfai asio waun a pant yn un gair Waunpant, ac wrth wneud hynny, fe ddylid achosi treiglad (cf. Llan Pedr > Llanbedr).
Yn Ysgrifau Wynnstay ymddangosodd y mynydd hwn yn 1538 fel Myleilio. Yn 1783, i’r Cymro di-Gymraeg Thomas Pennant Moel Elian ydoedd. Onid ffurf leol fwy diweddar ar Eilio felly yw Eilian? ''The traveller...will go under Moel Elian, a noble mountain of a stupendous bulk, cloathed with a smooth green turf,and most regularly rounded.
Gallasai disgrifiad Pennant yn hawdd fod yn ddisgrifiad o’r mynydd yn ein canrif ni, ond ar ryw adeg yn y gorffennol mae’n rhaid bod y Foel hon, fel pob “Moel” arall, wedi ei gorchuddio â choed. Ai ar ôl iddynt golli eu coed y cawsant eu galw yn “foel”, ynteu a oedd ystyr gwahanol i’r gair ar un adeg? A beth wnewch chi o’r Foel Goediog ym Meirionnydd?
Yn yr hen gyfreithiau, rhywbeth a saif yn uwch nag ymyl y llestr sy’n ei ddal yw moel (megis a heaped teaspoonful):
13g. llestyr emenyn heb uoyl ydaw [llestr ymenyn heb y foel].
Efallai mai’r cwbl ydi moel felly yw bryncyn sydd yn sefyll uwchlaw’r tir cyfagos? Tybed ai "Moel" oedd enwau'r mynyddoedd hyn felly, yn yr oesoedd pan oedd coed yn cyrraedd eu huchder naturiol ar ein mynyddoedd?
Cwt yw hwn lle cedwid yr hers geffyl ers llawer dydd. Roedd yr hers yn y cwt tan y 1960au ond yn ôl y son mae hi yn awr mewn storfa gan yr Amgueddfa Genedlaethol ym Margam yn aros ei chyfle i ddod adref!
Tai nodedig
Ty anedd ynghanol y pentref, hanner canllath o Eglwys y Waun (Capel Croesywaun gynt), yw Bodlondeb. Yn y 1950au a'r '60au dywedwyd mai rhyw fath o isolation hospital ydoedd, ac roedd pob arwydd arno o nifer o bobl Oes Fictoria - cleifion? - yn pasio trwodd (ee. darnau di-bendraw o getynau clai ym mhridd yr ardd, geudy dwbl yng ngwaelod yr ardd, graffiti wedi eu cerfio ar silffoedd y ffenestri, a stabl geffylau ym mhen arall yr ardd). Fe dâl Bodlondeb ymchwil pellach iddo (DB).
Y tri ty hynaf yn y pentref. Plas Glanrafon yn gartref i deulu Mary Vaughan Jones yn nechrau'r 20g a chynt(?).
Mae'r Garreg Fawr presennol wedi cymryd enw ty canoloesol sydd bellach yn rhan o arddangosga tai yr Amgueddfa Werin yn Sain Ffagan.
Ar gyrion y pentref ehangach.
Ty hynafol cofrestredig yn agos i'r ffin rhwng hen blwyf Betws Garmon a Llanbeblig. Roedd Annie William yn gymeriad lliwgar a fu'n byw yno o ddiwedd y 19g i ganol y ganrif ddiwethaf. Ceir ei hanes a'i llais trwy ddilyn y dolenni hyn (chwilwch am Hanes Lleol
Ger yr [afon Gwyrfai] yn agos i ffin plwyf Llanbeblig a Betws Garmon. Mae Gwilym Moris Jones yn hel atgofion o Richard Jones, cyn breswylydd Cyrnant yma ar wefan Llên Natur.
Yn ardal Bryn Eithin y pentre
Sefydliadau
Y capeli, yr Eglwys, Ysgolion, Band of Hope, Merched y Wawr, Sefydliad y Merched, Cwmni Bysiau Whiteway
Ysgolion
Yn Archifdy Gwynedd, Caernarfon, mae llyfrau log ysgolion cynradd y sir, Ysgol Gynradd Waunfawr yn eu plith. Dyma rai pigion o'r llyfrau hyn:
Gall y rhesymau (a'r esgusodion!) i ddisgyblion beidio ag ymbresenoli yn yr ysgol fod yr un mor ddiddorol (os nad yn fwy!) na gwaith yr ysgol ei hun.
Enwau difyr
Tyddyn uchaf y plwyf mae'n debyg, ar rostir Cefn Du, yw hwn ac yn un o nifer yn dwyn yr un enw ar draws gogledd Cymru. Croniclodd Edward Llwyd lawer yn ei Parochialia, ynghyd â sawl Mwdwl Eithin o'r un ystyr. A'r ystyr hwnnw oedd man i gyhoeddi newyddion mawr trwy losgi coelcerth o eithin. Mae'r eithin mân yn ffynu o'i gwmpas o hyd (Dyma enghraifft o'r syniad hwn gan Foneddigesau Llangollen 16 Mawrth 1789: A Bonfire illuminated to Celebrate the happy restoration of His Majesty's health, our Benefactor (cf. beacon, pendas eithin, mwdwl eithin yn Parochialia Edward Llwyd) [Y brenin Sior III yn cael ffitia o wallgofrwydd])
Enw tyddyn ar odre Cefn Du yw hwn ac mae ffynnon o ddwr clir gerllaw a ddefnyddwyd o fewn cof hen drigolion fel cyflenwad dŵr.
Yn ôl un hen drigiannydd y rhan hon o'r pentref, sef y diweddar Doris Roberts, ty unnos oedd Nyth Dryw. Gweddillion adeilad bychan iawn ydyw, wedi hen fynd a'i ben iddo, i'w weld o lôn Pant Defaid ynghanol cae dros y ffordd i'r tyddyn hwnnw. Serch ei ddiffyg rhodres mae natur caboledig ei gerrig yn awgrymu hanes mwy cymhleth. Ychwanegodd Doris iddi gofio lladd-du yn un o adeiladau Pant Defaid a allai fod yn berthynnol i Nyth Dryw.
Yr Ala Bowls oedd hwn yn wreiddiol, bowling alley, man difyrrwch i chwarelwyr yn gysylltiedig â'r Quarryman's Arms a safai lle mae Lôn Croeswaun yn cwrdd â'r Lôn Bost - Garej Non gynt, a Snowdonia Fire Protection rwan.
Natur a Bywyd Gwyllt
Mae dyled mawr i Mary Vaughan Jones (Naturiaethwraig) gan yr olyniaeth o naturiaethwyr ac amgylcheddwyr a fu'n byw neu'n gweithio, neu sydd yn byw, yn y Waunfawr [Tom Ellis Jones (athro), John Barnes (Fach Goch), HH Jones, Dr. Michael Hull, Rhys Jones (Tegannedd), Ann Jones 'Croesor', Graham Williams, Duncan Brown, Des Cartwright, Arthur Davies (Plas Glanrafon), David Greasley]. Gadawodd fyrdd o nodiadau heb eu trefnu i'w cadw gan Antur Waunfawr ac fe'i tynnir arnynt yn helaeth yma, rhai ohonynt wedi ei trin i'w cyhoeddi yma a thraw.
Mae tri prif ffactor amgylcheddol dros y cyfnod hwn sydd wedi effeithio ar ymddangosiad ac ecoleg y pentref a'i gyffiniau:
Gwiberod: "Roedd coedydd glannau'r Wyrfai yn gynefin gwiberod flynyddoedd yn ôl. Rwy'n cofio Mam a finnau'n yn edrych dros fferm Gwredog Isaf a hithau'n dweud 'maen nhw wedi cael tatws hadyd o Iwerddon - fydd yna ddim nadroedd yna rwan' ". Dyma mae'n debyg oedd "rhesymeg" mam Mary yn y cofnod - Sant Padrig a waredodd Iwerddon o'i nadroedd - Iwerddon yn ddiarhebol ddibynnol ar datws - felly - tatws Iwerddon yn cael gwared o nadroedd pa le bynnag y'u plennir."
Cofia Arthur Davies (perchen cartref genedigol(?) MVJ ac yn naturiaethwr ei hun), ei fam ddi-Gymraeg yn sôn y dylai'r plant gadw draw o "Adder Hill".
I ble yr aeth y gwiberod; mae'r cynefin o eithin a rhedyn yn llygad yr haul yno o hyd - rhywfaint? Ond mae llawer mwy o goed yno heddiw fel sydd wedi ymledu yn gyffredinol ers y cyfnod yna, a diau bod hynny wedi cyfrannu at eu tranc. . Byddai Frank, a mam Mary, a llawer un arall hefyd, yn ddigon balch o weld eu cefnau mae'n siwr. (DB).
Mae tranc y rhywogaethau hyn yn y plwyf ar ôl y Rhyfel yn cyd-fynd a thranc cyffredinol a ddigwyddodd iddynt traws-gwlad yn y cyfnod hwnnw. Nythodd y 'rygarug' am y tro olaf yn ardal y Waunfawr (sgwâr 10Km yr Arolwg Ordnans SH56) yn y cyfnod 1968-72. Digwyddodd hyn oherwydd mecaneiddio'r cynhaeaf gwair a thorri gwair ynghynt yn y flwyddyn, a thwf mwy diweddar yn yr arwynebedd sulwair. Er nad oedd y durtur erioed yn gyffredin yn Arfon fe nythodd yno am y tro olaf yn yr un cyfnod. . Cofnododd Mary Vaughan Jones yn ei nodiadau nodiadau am adar Plas Glanrafon NA welodd regen ŷd na thurtur y flwyddyn honno, ond mae'r sylw yn awgrymu ei bod hi'n gyfarwydd â nhw yno.
Prinhaodd y ddau yma yn ddiweddarach na'r uchod yng nghyffiniau'r pentref. Mewn recordiad o sgwrs rhwng Mary Vaughan Jones ac Annie Williams, Llwyn Bedw mae awyrgylch arbennig y 1950 i'w clywed, gyda chân y gylfinir yn y cefndir tua diwedd y sgwrs yn tynnu sylw'r ddwy. Collodd y gornchwiglen ei thir yn y mân gorsydd oherwydd ffactorau eraill nad ydynt yn rhai arbennig o leol i'r Waunfawr ond ni fu'r ymgeledd a gafodd llwynogod ym mhlanhigfa'r Donen Las yn gymorth iddynt ar eu nythod yn y gwanwyn.
Gwiwerod cochion yn unig oedd yng Nghoed Cyrnant ac Alltgoed Mawr (yr unig drwch o goed hyd y '60au) ym mlynyddoedd y 1960au. Gwiwerod llwydion oedd wedi cymryd eu lle erbyn yr diwedd y '70au.
Gweddillion gweundir anial a diwylliant tyddynna oedd dyffryn Gwyrfai yn nechrau'r cyfnod o fewn cof trigolion presennol Waunfawr (2017). Gyda daliadau ffermydd yn mynd yn llai niferus ac yn fwy eu maint gwelodd y naturiaethwr fu'n drigiannydd tymor hir yn y pentref lanw a thrai sylweddol ym mywyd y goedwig dros ei oes. Yn chwedegau'r ganrif ddiwethaf roedd chwerthiniad ceiliog y gnocell werdd i'w glywed o gwmpas y pentref yn gyffredin, a chak-chak y gnocell fraith yn brin os y'i clywyd o gwbl. Ffafriwyd y gnocell werdd gan y tir llwm agored, pan oedd twmpethi morgrug yn helaeth a phan oedd coedlannau yn brinach ac yn gyfyngedig i'r dyffryn isaf. Ond gyda'r trai yn y diwydiant ffermio, asiodd y coedlannau ac ymledodd y coed ac a chyda hwynt y gnocell fraith. Ambell waith yn unig, yng nghyffiniau'r Alltgoed Mawr a Pharc Dydli y clywir y gnocell werdd heddiw ond mae'r gnocell fraith erbyn hyn i'w weld ar fyrddau adar y fro (arferiad arall sydd wedi cynyddu dros y cyfnod), a sgrechod coed i'w gweld a thylluannod brych i'w clywed llawer pellach ar hyd ochrau dyffryn Gwyrfai heddiw na chynt.
Manteisiodd bâr neu ddau o frain goesgoch ar unigrwydd Chwarel Fawr Cefn Du i nythu ynddo yn nechrau'r chwedegau ac maent i'w gweld yn fforio am bryfed yn y porfeydd ymylol gerllaw heddiw hefyd. Cawsant eu ffafrio yn y cyfamser gan yr ymdrechion cadwriaethol glewion i'w gwarchod. Felly hefyd yr hebog tramor ddaeth yn ol o ebargofiant, oherwydd gwenwyn ar gnydau, yn y chwedechau i'w fri presennol - nythant yn yr un math o le a'r brain coesgoch. Stori debyg i'r hebog sydd i'r dyfrgi ond fe gymerodd fwy o amser iddo yntau ymadfer.
Diflannodd y grugiar o rostir Cefn Du am gyfnod maith ar ôl y chwedegau oherwydd llosgi di-reol a gor bori'r comin. Dangosasant arwyddion o ail ymsefydlu yn y tair blynedd diwethaf fodd bynnag gyda theulu yn cael ei weld yn 2017 am y tro cyntaf ers blynyddoedd.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Aberchirder
Pentref yn Swydd Aberdeen, yr Alban, ydy Aberchirder (Gaeleg yr Alban: Obar Chiardair; Sgoteg: Fogieloan).
Y ddinas agosaf ydy Aberdeen sy'n 54.9 km i ffwrdd.
Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,149 gyda 88.25% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 9.92% wedi’u geni yn Lloegr.
Gwaith
Yn 2001 roedd 482 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:
Weymouth, Massachusetts
Dinas yn, yn nhalaith Massachusetts, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Weymouth, gan gynnwys:
Carnedd gron Mynydd Llangors
Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: BR309.
Carnedd arall gerllaw
Ceir carnedd arall gerllaw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: BR059.
Aboyne
Pentref yn Swydd Aberdeen, yr Alban, ydy Aboyne (Gaeleg yr Alban: Abèidh; Sgoteg: Abyne).
Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,202 gyda 74.43% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 19.35% wedi’u geni yn Lloegr.
Gwaith
Yn 2001 roedd 967 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:
Eglwys ar y Gwaed
bawd|de|200px|Eglwys ar y Gwaed, Ekaterinburg
151
1g - 2g - 3g
100au 110au 120au 130au 140au - 150au - 160au 170au 180au 190au 200au
146 147 148 149 150 - 151 - 152 153 154 155 156
Bwlbwl aelfelyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Bwlbwl aelfelyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: bwlbwliaid aelfelyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Hypsipetes indicus; yr enw Saesneg arno yw Golden-browed bulbul. Mae'n perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. indicus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r bwlbwl aelfelyn yn perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Orionothemis
Genws o weision neidr ydy Orionothemis yn nheulu'r Picellwyr (Lladin: Libellulidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr.
Gun The Man Down
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Andrew V. McLaglen yw Gun The Man Down a gyhoeddwyd yn 1956. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Burt Kennedy a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Henryk Wars. Dosbarthwyd y ffilm gan Batjac Productions.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Robert J. Wilke, Angie Dickinson, James Arness, Pedro González González, Don Megowan, Harry Carey, Emile Meyer a Frank Fenton. Mae'r ffilm yn 76 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o sgrin llydan (sef 1.85:1).
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1956. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Searchers sy’n ffilm bropoganda gwrth-frodorion America gan y cowbois gwyn, gan y cyfarwyddwr ffilm John Ford. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. William H. Clothier oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan A. Edward Sutherland sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrew V McLaglen ar 28 Gorffenaf 1920 yn Llundain a bu farw yn Friday Harbor, Washington ar 25 Awst 1960.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrew V. McLaglen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Huw Ceredig
Actor a chenedlaetholwr o Gymro oedd Huw Ceredig, ganwyd Huw Ceredig Jones (22 Mehefin 1942 – 16 Awst 2011) a chaiff ei adnabod yn bennaf am ddarlunio cymeriadau mewn rhaglenni teledu Cymraeg ac ambell ffilm.
Bywgraffiad
Ganwyd ym Mrynaman ym 1942, yn fab i'r Parchedig Gerallt Jones, ac Elizabeth J. Griffiths, athrawes Cymraeg. Roedd yn un o deulu Bois y Cilie, ac roedd yn frawd i'r ddau wleidydd Dafydd Iwan ac Alun Ffred Jones, ac Arthur Morus. Magwyd Ceredig yn Llanuwchllyn ac addysgwyd ef yng Ngholeg Llanymddyfri, un o'i athrawon yno oedd y chwaraewr a'r hyfforddwr rygbi Carwyn James. Aeth ymlaen i hyfforddi fel athro yng Ngholeg y Drindod, Caerfyrddin.
Cymerodd ail-forgais ar ei dŷ er mwyn prynu offerynnau ar gyfer y band newydd Cymreig Edward H. Dafis a chyflwynodd hwy i'r llwyfan am y tro cyntaf yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Rhuthun ym 1973.
Chwaraeodd gymeriad Reg Harris ar opera sebon S4C Pobol y Cwm am 29 mlynedd o 1974 hyd 2003. Chwaraeodd hefyd ran tad Rhys Ifans a Llŷr Ifans fel "Fatty Lewis" yn y ffilm gomedi dywyll Gymreig Twin Town. Bu hefyd yn actor llais gan gyfrannu at gartwnau SuperTed, ac yn ddiweddarach Meees.
Roedd yn byw yn Nhrelales, ac yn briod â Margaret a roedd ganddynt ddwy ferch. Bu farw Huw Ceredig ar 16 Awst 2011 wedi salwch hir dymor. Roedd Ioan Gruffudd, a chwaraeodd ran ei fab ar Pobol y Cwm am ddeng mlynedd, yn un o'r rhai a roddodd deyrnged iddo. Cynhaliwyd ei angladd yng Nghapel Tabernacl, Pen-y-bont ar Ogwr ar 22 Awst 2011.
A Bunch of Amateurs
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Andy Cadiff yw A Bunch of Amateurs a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd gan David Parfitt yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Burt Reynolds, Imelda Staunton, Samantha Bond a Derek Jacobi.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Mark Thornton sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andy Cadiff nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Orthetrum
Genws o weision neidr ydy Orthetrum yn nheulu'r Picellwyr (Lladin: Libellulidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr.
Fron Goch (bryngaer)
Mae Fron Goch yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Glantwymyn, Powys, Cymru; cyfeirnod OS: SH822013.
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: MG332. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.
Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonyn nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.
Target Kolkata
Ffilm Bengaleg o India yw Target Kolkata. Fe'i cynhyrchwyd yn India.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1930 o ffilmiau Bengaleg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mattingley
Pentref a phlwyf sifil yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Mattingley Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Hart.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 583.
Orthemis
Genws o weision neidr ydy Orthemis yn nheulu'r Picellwyr (Lladin: Libellulidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr.
Bore Heb Ymadael
Ffilm ddrama a ffilm ramantus yw Bore Heb Ymadael a gyhoeddwyd yn 1985. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1985. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Back to the Future sef ffilm wyddonias Americanaidd am fachgen a’i gar yn cael ei yrru i’r dyfodol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Till Death
Ffilm arswyd llawn cyffro yw Till Death a gyhoeddwyd yn 2021. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2021. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Spider-Man: No Way Home sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Jon Watts.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Casserole Club
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Steve Balderson yw The Casserole Club a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Rob Kleiner. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kevin Richardson, Jane Wiedlin a Daniela Sea. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Steve Balderson ar 19 Ionawr 1975 ym Manhattan.
Iowa
Talaith yn Unol Daleithiau America yw Iowa. Enwyd ar ôl yr Iowa, llwyth Americanaidd Brodorol.
Wang Yani
Arlunydd benywaidd o Gweriniaeth Pobl Tsieina yw Wang Yani (2 Mai 1975).
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Gweriniaeth Pobl Tsieina.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Turtur Inca
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Turtur Inca (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: turturod Inca) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Scardafella inca; yr enw Saesneg arno yw Inca dove. Mae'n perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae) sydd yn urdd y Columbiformes.
Carn Bwlch y Cloddiau
Carnedd gron sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Carn Bwlch y Cloddiau, Esgair Wen, yng nghymuned Llangurig, Powys;. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog (Saesneg: ring cairn) sy'n fath cwbwl wahanol i garnedd.
Turtur Inca
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. inca, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Medstead, Hampshire
Pentref a phlwyf sifil yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Medstead. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dwyrain Hampshire.
Turtur Inca
Teulu
Mae'r turtur Inca yn perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Carn Bwlch y Cloddiau
Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: MG087.
Antonina Polozhy
Roedd Antonina Polozhy (12 Mai 1917 – 20 Tachwedd 2003) yn fotanegydd nodedig a aned yn Rwsia. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: Prifysgol Tomsk. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Herbarium.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Bu farw yn 2003.
The Little Rowdy
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Harry Beaumont yw The Little Rowdy a gyhoeddwyd yn 1919. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1919. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Broken Blossoms sef ffilm fud rhamantus o Unol Daleithiau America gan yr Americanwr o dras Gymreig D. W. Griffith.
Alford, Swydd Aberdeen
Tref yn Swydd Aberdeen, yr Alban, ydy Alford (Gaeleg yr Alban: Àfard).
The Little Rowdy
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry Beaumont ar 10 Chwefror 1888 yn Abilene a bu farw yn Providence Saint John's Health Center ar 12 Mehefin 1977. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1911 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Alford, Swydd Aberdeen
Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,925 gyda 86.39% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 9.45% wedi’u geni yn Lloegr.
The Little Rowdy
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Beaumont nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Alford, Swydd Aberdeen
Mae Caerdydd 301.8 km i ffwrdd o Alford ac mae Llundain yn 194.5 km. Y ddinas agosaf ydy Lincoln sy'n 48.1 km i ffwrdd.
Gwaith
Yn 2001 roedd 871 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:
Mengham
Pentref ar Ynys Hayling yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Mengham.
Cragen Arch yn Glanio ar y Ddaear
Ffilm ddrama a ffilm ramantus yw Cragen Arch yn Glanio ar y Ddaear a gyhoeddwyd yn 1985. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1985. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Back to the Future sef ffilm wyddonias Americanaidd am fachgen a’i gar yn cael ei yrru i’r dyfodol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Die Todesstrahlen des Dr. Mabuse
Ffilm wyddonias am drosedd gan y cyfarwyddwr Hugo Fregonese yw Die Todesstrahlen des Dr. Mabuse a gyhoeddwyd yn 1964. Fe'i cynhyrchwyd gan Artur Brauner yn yr Eidal, Ffrainc a'r Almaen; y cwmni cynhyrchu oedd CCC Film. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Ladislas Fodor a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Carlos Diernhammer.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Peter van Eyck, Wolfgang Preiss, Reinhard Kolldehoff, Ernst Schröder, Dieter Eppler, Walter Rilla, O. E. Hasse, Erich Fiedler, Siegfried Schürenberg, Friedrich Schoenfelder, Fritz Tillmann, Arnold Marquis, Valéry Inkijinoff, Claudio Gora, Yoko Tani, Yvonne Furneaux, Charles Fernley Fawcett, Robert Beatty, Leo Genn, Feodor Chaliapin Jr., Gustavo Rojo, Heinz Giese a Rika Dialina. Mae'r ffilm yn 91 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hugo Fregonese ar 8 Ebrill 1908 ym Mendoza a bu farw yn Buenos Aires ar 17 Ionawr 1987. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1943 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Oxythemis
Genws o weision neidr ydy Oxythemis yn nheulu'r Picellwyr (Lladin: Libellulidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr.
Wanda Truszkowska
Roedd Wanda Truszkowska (ganwyd: 8 Ebrill 1917) yn fotanegydd nodedig a aned yng Ngwlad Pwyl.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Bu farw yn 2004.
Die Todesstrahlen des Dr. Mabuse
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hugo Fregonese nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
SART3
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn SART3 yw SART3 a elwir hefyd yn Squamous cell carcinoma antigen recognized by T-cells 3 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 12, band 12q23.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn SART3.
Carn Fach, Esgair Wen
Carnedd gron sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Carn Fach, ar Esgair Wen yng nghymuned Llangurig, Powys;. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog (Saesneg: ring cairn) sy'n fath cwbwl wahanol i garnedd.
Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: MG088.
150
1g - 2g - 3g
Marwolaethau
150er
Rock and Roll's Greatest Failure: Otway the Movie
Ffilm ddogfen Saesneg o Y Deyrnas Gyfunol yw Rock and Roll's Greatest Failure: Otway the Movie gan y cyfarwyddwr ffilm Steve Barker. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Cafodd y ffilm hon ei chynhyrchu gan Mick Taylor a Jason Brooks.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Steve Barker nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Liebe, Liebe – Aber Verlier Den Kopf Nicht
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Zoran Čalić yw Liebe, Liebe – Aber Verlier Den Kopf Nicht a gyhoeddwyd yn 1981. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Љуби, љуби, ал' главу не губи ac fe’i cynhyrchwyd yn Iwgoslafia.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jelena Žigon, Milan Srdoč, Mija Aleksić, Marko Todorović, Dragomir Bojanić, Tanja Bošković, Rialda Kadrić, Vladimir Petrović, Boro Begović, Dara Čalenić, Milan Puzić a Vesna Čipčić. Mae'r ffilm Liebe, Liebe – Aber Verlier Den Kopf Nicht yn 90 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1981. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raiders of the Lost Ark sef ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm Steven Spielberg. Hyd at 2022 roedd o leiaf 750 o ffilmiau Serbeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Zoran Čalić ar 4 Mawrth 1931 ym Mrenhiniaeth Iwcoslafia a bu farw yn Beograd ar 25 Mawrth 2000.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Zoran Čalić nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ieuan Wyn Jones
Gwleidydd Cymreig yw Ieuan Wyn Jones (ganwyd 22 Mai 1949). Bu'n Arweinydd Plaid Cymru rhwng 2006 a 2012 ac ef oedd Dirprwy Brif Weinidog Cymru o 2007 hyd 2011. Ymddiswyddodd o'r Cynulliad ar 20 Mehefin 2013 i weithio ym Mharc Gwyddoniaeth Ynys Môn ond dychwelodd at wleidyddiaeth ym Mehefin 2017 pan ymgeisiodd eto yn etholaeth Ynys Môn yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2017.
Teulu, addysg a gyrfa
Fe'i ganed yn Ninbych yn fab i weinidog gyda'r Bedyddwyr ac yn siaradwr Cymraeg. Aeth i Ysgol Ramadeg Pontardawe, ac Ysgol y Berwyn, Y Bala. Astudiodd y gyfraith ym Mholitecnic Lerpwl, lle y cyfarfu â Dafydd Elis Thomas ac yn ddiweddarach aeth i Brifysgol Llundain.
Roedd yn briod i Eirian Llwyd hyd at ei marwolaeth yn 2014 ac roedd ganddynt dri o blant. Yn ei amser hamdden mae'n mwynhau astudio hanes lleol, cerdded a chwaraeon. Yn fab i weinidog, mae'n flaenor yn ei gapel lleol ac yn pregethu yn achlysurol. Derbyniwyd yn aelod o'r Orsedd yn 2001.
Gweithiodd fel cyfreithiwr o 1974 tan ei ethol yn aelod seneddol dros Ynys Môn yn 1987. Bu'n Gadeirydd Plaid Cymru rhwng 1980 a 1982 a rhwng 1990 a 1992. Ef oedd Cyfarwyddwr Ymgyrchu y Blaid yn Etholiadau Cynulliad 1999.
Cynrychiolodd Sir Fôn fel aelod seneddol dros Blaid Cymru o 1987 hyd 2001 ac yn y Cynulliad o Fai 1999 hyd 2013. Daeth yn Llywydd Plaid Cymru yn dilyn ymddeoliad Dafydd Wigley ac yn dilyn etholiad 2003 daeth Dafydd Iwan yn Llywydd, ac etholwyd Ieuan Wyn Jones yn Arweinydd Grŵp Plaid Cymru yn y Cynulliad. Cymerodd drosodd o Mike German fel Dirprwy Brif Weinidog Cymru yn y llywodraeth glymblaid Llafur - Plaid Cymru yn 2007, a daliodd y swydd hyd i'r Blaid Lafur ffurfio llywodraeth leiafrifol yn 2011. Yn 2007 fe enwyd Jones yn "Wleidydd y Flwyddyn" gan BBC Cymru, ar eu rhaglen am.pm..
Cychwynodd swydd fel Cyfarwyddwr Gweithredol Parc Gwyddoniaeth Menai yn 2013 ac arweiniodd y prosiect drwy ei gyfnod datblygu. Bydd yn ymddeol yng Ngwanwyn 2018 ond yn parhau i fod yn gyfarwyddwr gyda cwmni M-SParc.
Arddull personol
Disgrifir Jones fel cyd-drafodwr craff iawn, ac yn "ddyn o egwyddorion, sydd hefyd yn ddyn dibynadwy ac yn wrandawr da." Cyfarfu Dafydd Elis-Thomas, Llywydd y Cynulliad gyda Ieuan Wyn Jones dros 30 mlynedd yn ôl mewn coleg yn Lerpwl (y Liverpool Polytechnic) a dywedodd amdano, "mae'n drefnydd da o gryfder anferthol". Dywedodd hefyd fod Jones yn siarad gyda phob aelod o'i grwp yn unigol cyn gwneud penderfyniad, a bod Llywodraeth y Cynulliad yn cyflawni'r hyn mae'n ei addo.
Mae ei arddull yn llawer mwy addfwyn a thawel nag arddull Rhodri Morgan. Disgrifiwyd Jones gan arweinydd y Blaid Geidwadol fel "person y medrwch ddibynnu arno" ac "mae ganddo bâr saff iawn o ddwylo... arweinydd da hefyd i'w blaid."
Pragmatydd ydy Jones yn y bôn gan lywio'i ffordd drwy'r canol - rhwng elfennau sosialaidd aelodau de Cymru ac ymgyrchwyr iaith Môn a Gwynedd. Tra'n siarad am sefyllfa Gogledd Iwerddon yn Stormont ar 16 Gorffennaf 2007, dywedodd Jones, "Gwelsom yng Nghymru, hefyd, bleidiau'n dod at ei gilydd i rannu rhaglen llywodraethu a rhannu'r penderfyniad i lwyddo i wella ansawdd bywydau pobl, yr holl bobl drwy'r holl wlad...".
Y Drych Cristianogawl
bawd|Tudalen gyntaf Y Drych Cristianogawl Y Drych Cristianogawl (sic) oedd y llyfr cyntaf i gael ei argraffu yng Nghymru. Yn ôl traddodiad cafodd ei gyhoeddi yn ddirgel mewn ogof ar Benrhyn Rhiwledyn yn y Creuddyn yn yr hen Sir Gaernarfon yn 1585. Yr awdur oedd Robert Gwyn neu Gruffydd Robert, sy'n enwog am ei lyfr gramadeg Dosparth Byrr ar y rhann gyntaf i ramadeg Cymraeg (1567).
Disgrifiad a hanes
Traethawd byr ar gariad at Dduw o safbwynt Catholig yw'r Drych Cristianogawl. Cafodd ei sgwennu gan Gruffydd yn Yr Eidal lle bu'n gyfyffeswr i'r Cardinal Carlo Borromeo ac yn Ganon Diwinyddol yn Eglwys Gadeiriol Milan. Fel nifer o'i gyd-Gatholigion ffoes i'r cyfandir er mwyn osgoi'r erledigaeth ar y ffydd yng ngwledydd Prydain. Yr argraffydd oedd Rhosier Smyth, cydymaith Gruffydd. Yn ôl y ddalen teitl cafodd ei gyhoeddi yn Rouen, ond ceisio taflu llwch yn llygaid yr awdurdodau Protestannaidd oedd y cyhoeddwyr. Anfonwyd y traethawd fesul taflen mewn ysgrifen i Gymru.
Ballater
Tref yn awdurdod unedol Swydd Aberdeen, yr Alban, ydy Ballater (Gaeleg yr Alban: Bealadair).
Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,446 gyda 79.05% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 14.38% wedi’u geni yn Lloegr.
Mae Caerdydd 619.2 km i ffwrdd o Ballater ac mae Llundain yn 644.2 km. Y ddinas agosaf ydy Aberdeen sy'n 57 km i ffwrdd.
Gwaith
Yn 2001 roedd 641 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:
Bowery Battalion
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Leo Gorcey, Huntz Hall, David Gorcey a William Benedict. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1951. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Streetcar Named Desire sy’n ffilm am berthynas pobl a’i gilydd ac, yn serennu Marlon Brando, gan y cyfarwyddwr ffilm Elia Kazan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Beaudine ar 15 Ionawr 1892 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Canoga Park ar 3 Medi 1947.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Beaudine nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
SLK
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn SLK yw SLK a elwir hefyd yn STE20 like kinase (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 10, band 10q24.33-q25.1.
I Girovaghi
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Hugo Fregonese yw I Girovaghi a gyhoeddwyd yn 1956. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Sisili. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Giuseppe Berto a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Angelo Francesco Lavagnino.
SLK
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn SLK.
I Girovaghi
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Peter Ustinov, Carla Del Poggio, Luciano Vincenzoni, Abbe Lane, Angelo Dessy, Giuseppe Porelli a Rocco D'Assunta. Mae'r ffilm I Girovaghi yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1956. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Searchers sy’n ffilm bropoganda gwrth-frodorion America gan y cowbois gwyn, gan y cyfarwyddwr ffilm John Ford. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Alvaro Mancori oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Mario Serandrei sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hugo Fregonese ar 8 Ebrill 1908 ym Mendoza a bu farw yn Buenos Aires ar 17 Ionawr 1987. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1943 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hugo Fregonese nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Love Bite
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jessica Szohr, Kierston Wareing, Timothy Spall, Ed Speleers a Luke Pasqualino. Mae'r ffilm Love Bite yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol'' gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.