cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yr Oesoedd Canol yng Nghymru
Oes y Tywysogion (1066-1282)
Erbyn 1200 roedd tir Cymru wedi ei rhannu’n ddwy ran, sef y Pura Walia a oedd o dan reolaeth y Cymry a Marchia Walia a oedd o dan reolaeth y Normaniaid. Roedd yr Arglwydd Rhys o'r Deheubarth ac Owain Gwynedd, tywysog Gwynedd, yn ffigurau allweddol yn hanes Cymru yn y cyfnod hwn, gan adennill llawer o dir a chipio cestyll y Normaniaid ar ddiwedd y 12g. Cipiodd yr Arglwydd Rhys Gastell Aberteifi yn 1165 a’i ail-adeiladu yn 1171, gan gynnal eisteddfod gyntaf Cymru yno yn 1176. bawd|204x204px|Marwolaeth Llywelyn Fawr yn 1282 Owain Gwynedd oedd Tywysog Gwynedd yng ngogledd Cymru, a oedd yn cynnwys Gwynedd a Phowys, o 1137 hyd at ei farw yn 1170. Ymladdodd yn erbyn tywysogion Cymreig eraill, y Normaniaid a brenhinoedd Lloegr i ennill yr hawl i fod yr un cyntaf i ddefnyddio teitl ‘Tywysog Cymru’.
Erbyn 1258 roedd Llywelyn ap Gruffudd, tywysog Gwynedd, wedi sefydlu ei hun fel rheolwr y rhan fwyaf o Gymru. Atgyfnerthodd ei awdurdod yn 1267 pan ffurfiodd gytundeb gyda Harri III, brenin Lloegr, sef Cytundeb Trefaldwyn. Enwyd y cytundeb ar ôl y man lle cyfarfu’r ddau ger y rhyd ger tref Trefaldwyn. Roedd Harri III yn cydnabod yn y cytundeb mai Llywelyn oedd Tywysog swyddogol Cymru. Drwy gael yr hawl i ddefnyddio’r teitl ‘Tywysog Cymru’ roedd Llywelyn yn gorfod talu gwrogaeth i Harri III a swm o 30,000 marc.
Nid oedd perthynas cystal rhwng Llywelyn ag Edward I, a ddaeth yn frenin Lloegr yn 1272. Roedd Edward yn awyddus i ehangu awdurdod coron Lloegr, ac er mwyn gwneud hynny, roedd rhaid yn ei olwg ef reoli’r Cymry afreolus. Gwrthododd Llywelyn dalu gwrogaeth i Edward ac achosodd hyn i Edward ymosod ar Lywelyn a Chymru yn 1276 ac yna yn nes ymlaen yn 1282.
Lladdwyd Llywelyn Ein Llyw Olaf yng Nghilmeri yn 1282, a gyda hynny daeth llinach tywysogion Cymru i ben.
Yr Oesoedd Canol Diweddar 1282 - 1485
alt=|bawd|175x175px|Castell Caernarfon. Un o'r Cestyll Edward I Anfonwyd unig etifedd Llywelyn, sef ei ferch Gwenllian, i’r lleiandy yn Sempringham, swydd Lincoln, fel na fyddai disgynyddion o waed brenhinol Cymru yn medru codi yn erbyn coron Lloegr eto. Ar hynny, crewyd teitl newydd ‘Tywysog Cymru’ gan Edward I a fyddai’n cael ei roi i fab cyntafanedig brenin Lloegr o hynny ymlaen. Cyflwynodd Edward ei fab hynaf fel Tywysog Cymru i bobl Cymru yng Nghastell Caernarfon yn 1301. Roedd yr arwisgiad yn weithred symbolaidd, gan ei fod yn dangos mai coron Lloegr bellach oedd yn rheoli Cymru.
Er mwyn sefydlogi ei bŵer aeth Edward ati yn syth i adeiladu cyfres o gestyll ar hyd arfordir gogledd-orllewin Cymru, er enghraifft, yn Harlech, Caernarfon a Chonwy a Biwmares. Roedd y rhain yn gestyll consentrig ac wedi eu llunio ar batrwm y cestyll cadarn a oedd yn gyffredin yng ngwledydd y Dwyrain Canol lle ymladdwyd y Croesgadau.
Cnap Twt
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Yr Oesoedd Canol yng Nghymru
Yr Oesoedd Canol Diweddar 1282 - 1485
Yn y cyfnod ar ôl 1282 bu gwrthryfeloedd achlysurol yn erbyn y gyfundrefn newydd, er enghraifft, Gwrthryfel Maelgwn ap Rhys Fychan yng Ngheredigion yn 1294-95, a Gwrthryfel Llywelyn Bren, Arglwydd Senghennydd, a gychwynnodd yn 1316. Cyhoeddodd Owain Glyn Dŵr ei hun yn Dywysog Cymru ar 16 Medi 1400 yng Nglyndyfrdwy, Corwen, ac arweiniodd nifer o wrthryfeloedd yn erbyn brenin Lloegr ar ddechrau’r 15g.
Caneri Principé
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. rufobrunneus, sef enw'r rhywogaeth.
Yr Oesoedd Canol yng Nghymru
Cymdeithas a gwaith
alt=|bawd|424x424px|Cantrefi Cymru yn yr oesoedd canol Tywysogion oedd yn rheoli rhanbarthau mawr yng Nghymru fel Gwynedd, Morgannwg a'r Deheubarth yn ystod yr Oesoedd Canol. O fewn y rhanbarthau hyn roedd rhanbarthau llai oedd yn cael eu galw'n gantrefi. Ac o fewn y rhanbarthau llai hynny roedd rhanbarthau llai eto o’r enw cymydau. Roedd gan bob cwmwd arweinydd oedd yn ffyddlon i dywysog ei ranbarth.
Caneri Principé
Teulu
Mae'r caneri Principé yn perthyn i deulu'r Pincod (Lladin: Fringillidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Yr Oesoedd Canol yng Nghymru
Cymdeithas a gwaith
Rhannwyd y gymdeithas yn grwpiau gwahanol o bobl, gyda’r tywysog neu’r brenin yn bennaeth, wedyn yr uchelwyr, yna’r gwŷr rhydd a’r taeogion. Roedd y tywysog yn rheoli'r deyrnas tra byddai’r uchelwyr yn rheoli’r cymydau. Roedd cwmwd yn debyg i ardal.
Koshkonong, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Koshkonong, gan gynnwys:
Powder Blue
Ffilm ddrama am LGBT gan y cyfarwyddwr Timothy Linh Bui yw Powder Blue a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Los Angeles.
Yr Oesoedd Canol yng Nghymru
Cymdeithas a gwaith
Fel uchelwr roeddech yn etifeddu statws eich teulu – ni allech ddod yn uchelwr. Byddent yn rheoli’r tir ac yn penderfynu pa waith roedd yn rhaid i’r taeogion ei wneud. Byddai’r werin, neu’r taeogion, yn talu treth i’r uchelwr am ofalu amdanynt. Roedd y gwŷr rhydd yn rhentu eu tir eu hunain ac yn cael yr hawl i hela a theithio ar hyd y wlad fel y mynnent. Roedden nhw hefyd yn talu trethi i’r uchelwyr am eu gwarchod. Roedd y taeogion a’r caethweision ymhlith grwpiau isaf y gymdeithas. Doedd dim hawliau o gwbl gan y caethweision, ac nid oedd y taeog yn medru gadael y pentref heb ganiatâd yr uchelwr. Nid oeddent yn berchen tir eu hunain, a byddent yn gofalu am gaeau’r uchelwr. Roedd y taeog a’r caethwas yn dlawd iawn.
Powder Blue
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Eddie Redmayne, Patrick Swayze, Riki Lindhome, Jessica Biel, Lisa Kudrow, Forest Whitaker, Kris Kristofferson, Ray Liotta, Sanaa Lathan, Chandler Canterbury, Navid Negahban, Sala Baker, L. Scott Caldwell, Billy Wirth a Ravi Patel. Mae'r ffilm Powder Blue yn 102 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Yr Oesoedd Canol yng Nghymru
Cyfraith Cymru yn yr Oesoedd Canol
alt=|bawd|150x150px|Llun o farnwr o lawysgrif Cyfraith Hywel Hywel ‘Dda’ ap Cadell (880-950) oedd brenin cyntaf teyrnas y Deheubarth yn ne-orllewin Cymru. Llwyddodd i greu’r deyrnas drwy uno teyrnasoedd llai'r de-orllewin, ac erbyn 942 roedd wedi cipio Gwynedd hefyd. Meddiannodd Bowys tua’r un adeg gan ddod yn frenin ar y rhan fwyaf o Gymru. Mae’n bwysig yn hanes Cymru’r Oesoedd Canol oherwydd mai ef greodd y gyfres gyntaf o gyfreithiau i Gymru, sef Cyfraith Hywel Dda. chwith|bawd|208x208px|Testun o gopi o Statud Rhuddlan o'r 15fed ganrif Elfen bwysig yn y gyfraith o ran Hanes Cymru oedd y gyfraith a oedd yn pennu etifeddiaeth. Roedd gan bob mab cydnabyddedig hawl i gyfran o eiddo’r tad. Bu hyn yn arwyddocaol ar gyfer tywysogion y Cymry, gan ei fod yn golygu bod teyrnasoedd yn cael eu rhannu'n gyson heb obaith am undod parhaol. Roedd hyn yn wahanol i deyrnas brenin Lloegr, lle etifeddai’r mab hynaf y deyrnas gyfan.
Powder Blue
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Timothy Linh Bui ar 13 Ebrill 1970 yn Ninas Ho Chi Minh.
Yr Oesoedd Canol yng Nghymru
Cyfraith Cymru yn yr Oesoedd Canol
Ond er mai bwriad Edward oedd rheoli Cymru gyfan, ni lwyddodd i wneud hynny. Gelwid y tir lle mai ‘cyfraith y brenin’ oedd mewn grym yn ‘Dywysogaeth’. Roedd gweddill tir Cymru yn cael ei hadnabod fel y Mers ac o dan reolaeth Arglwyddi’r Mers, sef disgynyddion yr hen arglwyddi Normanaidd. Gan hynny, roedd dwy fath o gyfraith yn bodoli ochr yn ochr â’i gilydd yng Nghymru. Dyma fu’r sefyllfa nes pasio’r Deddfau Uno rhwng Cymru a Lloegr yn 1536 a 1542 pan unwyd Cymru gyfan o dan reolaeth Harri VIII. Wedi hynny, roedd cyfraith Lloegr yn cael ei gweithredu ar draws Cymru gyfan.
Powder Blue
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Timothy Linh Bui nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Yr Oesoedd Canol yng Nghymru
Crefydd a Diwylliant
bawd|200x200px|Adfeilion mynachlog Ystrad Fflur Roedd crefydd yn bwysig iawn ym mywyd pobl yr Oesoedd Canol, gyda’r Eglwys a’r mynachlogydd yn chwarae rôl bwysig yn y gymdeithas. Roedd y mynachlogydd yn cynnig amrywiaeth o wasanaethau oddi mewn i'r gymuned - er enghraifft, fel ysbyty ar gyfer cleifion, lloches a llety i bererinion ac roeddent hefyd yn ganolfannau dysgedig iawn. Mewn cyfnod pan nad oedd gweisg yn bodoli, roedd y mynachod yn gyfrifol am ysgrifennu nifer o lawysgrifau pwysig â llaw. Roedd y mynachlogydd yn hollbwysig i economi Cymru hefyd gan eu bod yn berchen ar diroedd eang, ac roedd y Sistersiaid yn enwedig yn enwog am fagu defaid a chynhyrchu gwlân. chwith|bawd|202x202px|Y llawysgrif hon yw'r copi cynharaf o Frut y Tywysogion. Gyda dyfodiad y Normaniaid i Loegr a Chymru ar ddiwedd yr 11g sefydlwyd Urdd y Sistersiaid yng Nghymru a Lloegr. Yn ystod y 12g sefydlwyd llawer o fynachlogydd Sistersaidd - er enghraifft, Ystrad Fflur yn 1186, a Llywelyn Fawr oedd ei noddwr; Hendy-gwyn, Nedd, Tyndyrn yn hanner cyntaf y 12g a Glyn y Groes ar ddechrau’r 13g. Roedd Ystrad Fflur yn bwysig yn hanes llenyddiaeth a diwylliant Cymru yn ystod y cyfnod hwn oherwydd ei chysylltiad â Brut y Tywysogion, sef un o’r ffynonellau pwysicaf am hanes Cymru cyn y Goncwest Edwardaidd. Sefydlwyd Ystrad Fflur gan yr Arglwydd Rhys ac roedd hefyd yn ganolfan wleidyddol bwysig, gyda Llywelyn Fawr yn galw ynghyd arweinyddion Cymru i Ystrad Fflur yn 1138 er mwyn tyngu llw o ffyddlondeb i’w fab, Dafydd, fel ei olynydd.
Ymwelodd Gerallt Gymro (c.1146-1223) ag Ystrad Fflur tra bu ar ei daith drwy Gymru yn 1188 yn recriwtio milwyr ar gyfer y Croesgadau. Ymwelodd hefyd â'i gefnder, Yr Arglwydd Rhys o'r Deheubarth, yng Nghastell Aberteifi. Ysgrifennodd Gerallt am ei daith drwy Gymru yn ei lyfrau ‘Y Daith drwy Gymru’ a ‘Disgrifiad o Gymru’, lle mae’n rhoi cipolwg i ni ar ffordd o fyw, arferion, a daearyddiaeth Cymru yn y cyfnod hwnnw.
Yn Abaty Ystrad Fflur hefyd y copïwyd Llawysgrif Hendregadredd. Dyma’r casgliad hynaf o waith beirdd Oes y Tywysogion, sef beirdd a fu’n barddoni rhwng dyfodiad y Normaniaid a lladd Llywelyn ap Gruffydd. Mae’n debyg y cychwynnwyd cofnodi'r gwaith rywbryd ar ôl 1282. Mae’n ddigon posib hefyd bod un gerdd, a blith nifer o gerddi a ychwanegwyd tua 1330, wedi cael ei hysgrifennu yn llaw Dafydd ap Gwilym, un o feirdd pwysicaf Cymru yn ystod yr Oesoedd Canol. Roedd Dafydd yn ôl yr hanes wedi cael rhywfaint o’i addysg gyda’r mynachod yn Ystrad Fflur, ac yno, yn ôl yr hanes, y claddwyd ef, o dan yr ywen. Roedd gan feirdd statws uchel yng nghymdeithas Cymru. Noddwyd beirdd gan lawer o dywysogion Cymru, cyn y Goncwest Edwardaidd. Gruffudd ab yr Ynad Coch oedd un o feirdd amlycaf oes y Tywysogion gan mai ef a gyfansoddodd y farwnad i Lywelyn ap Gruffudd wedi iddo gael ei ladd yng Nghilmeri yn 1282. Parhawyd â'r traddodiad o noddi beirdd yng Nghymru yn y mynachlogydd, nes iddynt gael eu diddymu gan Harri VIII yn 1536 a 1539, gan eu bod hwythau hefyd yn gefnogwyr pwysig i ddysg a diwylliant Cymru.
Cysylltiad ag Ewrop
bawd|Paentiad modern o'r Arglwydd Rhys Un o reolwyr pwysicaf a dylanwadol Cymru yn ystod yr Oesoedd Canol oedd yr Arglwydd Rhys o'r Deheubarth. Ef oedd yn gyfrifol am drefnu cynnal yr Eisteddfod gyntaf erioed yng Nghastell Aberteifi yn 1176. Roedd beirdd o Iwerddon, yr Alban a Ffrainc wedi dod yno i gystadlu. Er mai gŵyl Gymraeg yw’r Eisteddfod mae rhai haneswyr yn meddwl mai o Ffrainc y daw’r syniad yn wreiddiol. Roedd gan yr Arglwydd Rhys gysylltiadau cryf â’r Normaniaid o Ffrainc, ac roedd gŵyl debyg i’r Eisteddfod yn cael ei chynnal yn Auvernge yng Nghanolbarth Ffrainc.
Er bod gan Gymru gysylltiad cryf â Lloegr roedd hefyd yn wlad annibynnol oedd â chysylltiadau cryf â gweddill Ewrop - er enghraifft, mewn masnach, rhannu syniadau, ac roedd yr iaith Gymraeg i’w chlywed mewn mannau ar draws Ewrop.
Dechreuodd y Llychlynwyr ymosod ar ardaloedd yng Nghymru yn y 9g, ac ymhen amser roeddent yn masnachu gyda’r Cymry mewn canolfannau masnach arbennig. Y Llychlynwyr sydd yn gyfrifol am nifer o enwau llefydd yng Nghymru fel:
Mae archeolegwyr wedi darganfod canolfan fasnachu oedd yn bodoli yn ystod y 9fed a’r 10g yn Llanbedrgoch, Ynys Môn. Mae’n debyg ei bod yn ganolfan ar gyfer creu a chyfnewid nwyddau. Mae archeolegwyr wedi darganfod nwyddau fel bwcl belt a thlws o Sgandinafia ac Iwerddon yma.
Sefydlwyd nifer o fynachlogydd Cymru gan fynachod o Ffrainc, fel y Benedictiaid a’r Sistersiaid. Byddai’r mynachod hyn yn teithio i Ffrainc am gyfnod bron bob blwyddyn, ac yn dychwelyd gyda syniadau a thechnegau newydd am bob math o bethau, fel ffermio a physgota.
Social Error
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Harry L. Fraser yw Social Error a gyhoeddwyd yn 1935. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Lee Zahler.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1935. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Mutiny on the Bounty sef ffilm arbrofol Americanaidd yn seiliedig ar nofel o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry L Fraser ar 31 Mawrth 1889 yn Califfornia a bu farw yn Pomona ar 19 Gorffennaf 1986. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1916 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry L. Fraser nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Barton, Ynys Wyth
Pentref yn Ynys Wyth, De-ddwyrain Lloegr, ydy Barton.
Auckland
Dinas fwyaf Seland Newydd yw Auckland (Maori: Tāmaki-makau-rau).
Lleoliad
Fe'i lleolir ar Ynys y Gogledd, ac yn gorwedd rhwng Harbwr Manukau ar Fôr Tasman a Harbwr Waitemata ar y Môr Tawel. Mae tua 50 o losgfynyddoedd yn ardal Auckland. Ffurfiwyd Ynys Rangitoto, yr un diweddaraf, tua 700 mlynedd yn ôl, a dinistriwyd yr anheddiad Maori ar Ynys Mototapu. bawd|chwith|260px|Auckland o Devonport
Hanes
Daeth y Maori i Auckland tua 650 mlynedd yn ôl, ac yn aml, sefydlwyd caerau gan y Maori ar ben yr hen losgfynyddoedd, megis Mynydd Eden ac One Tree Hill. Un o'r enwau Maori yr ardal yw ''Tamaki herenga waka', sy'n golygu 'gorffwysfan llawer o gychod'; harbwr diogel ar eu cyfer nhw.
Ym 1642, darganfuwyd Seland Newydd gan Abel Tasman ac ym 1769, cyrhaeddodd James Cook i fapio'r arfordir. Erbyn 1840 roedd Prydeinwyr wedi cyrraedd; llofnodwyd Cytundeb Waitangi rhyngddynt a'r Maori ar 6ed Chwefror, 1840. Dewisodd William Hobson, rhaglaw cyntaf Seland Newydd Auckland fel prifddinas. Dewisodd Hobson yr enw Auckland, enw ei gyn-gadlywydd, Yr Arglwydd Auckland, rhaglaw India ar adeg honno. Enw teuluol yr arglwydd oedd Eden, enw arall sy'n ymddangos yn yr ardal. Erbyn 1843 roedd gan Auckland dros 3000 o drigolion, ac erbyn diwedd yr 1860au, roedd 12,000 ohonynt.
Prif ardal fasnachol y dref wreiddiol oedd Commercial Bay, rhwng Point Britomart a'r esgair lle mae Heol Swanson heddiw. Gerllaw, i'r gorllewin, roedd Official Bay, lle roedd swyddogion y llywodraeth yn byw. Mechanics Bay oedd yr un nesaf i'r gorllewin, oherwydd gwaith ei drigolion.
Erbyn yr 1890s, clywyd llawer o ieithoedd ar y strydoedd llawn bobl o Ewrop, Tsieina ac India, heb sôn am bobl Maori oedd wedi cyrraedd o ardaloedd gwledig.
Cludiant
bawd|400px|Ynys Rangitoto gyda'r nos Mae Sealink yn cynnig fferi i Ynys Waiheke ac Ynys Great Barrier, ynysoedd mwyaf Gwlff Hauraki. Mae cwmni Fullers hefyd yn cynnig fferi – yn gadael cei o flaen Canolfan Britomart - i Ynysoedd Waiheke a Great Barrier, ac yn mynd ar draws yr harbwr i Devonport, ac i Ynys Rangitoto ac Ynys Motutapu.
Mae gan Auckland maes awyr rhyngwladol, yr un prysuraf yn Seland Newydd, 21 cilomedr i'r de o ganol y ddinas. Côd y maes awyr yw AKL.
'City of Sails'
Hawlir bod gan Auckland mwy o gychod y pen nac unrhyw ddinas arall yn y byd.
Plattycantha acuta
Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Plattycantha acuta. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Gruffudd Maelor I
de|170px|de|Arfbais Gruffudd Maelor I Gruffudd Maelor I neu Gruffudd ap Madog ap Maredudd (bu farw 1191) oedd tywysog cyntaf Powys Fadog.
Bywgraffiad
Priododd Angharad, merch Owain Gwynedd. Mae Gerallt Gymro yn cofnodi ei fod wedi cael ei berswadio gan yr eglwys i ysgaru Angharad yn 1188; gan fod Owain Gwynedd yn frawd i fam Gruffudd roedd y berthynas rhyngddynt yn rhy agos i ganiatau priodas yn ôl rheolau'r eglwys. Mae Brut y Tywysogion yn ei ddisgrifio fel Yr haelaf o holl tywyssogion kymry. Gadawodd ddau fab, Madog ac Owain.
Ysgol Gynradd Rhydypennau
Ysgol gynradd Gymraeg yn Rhydypennau, Bow Street, Ceredigion ydy Ysgol Gynradd Rhydypennau.
Sefydlwyd yr ysgol ym 1876, mae'r adeilad gwreiddiol yn sefyll ar lôn fach rhwng yr A487 a'r B4353 i Landre. Ym 1966 roed 50 o ddisgyblion a 2 athro yn yr ysgol. Yn 1967 agorwyd Ysgol Feithrin wirfoddol yn y pentre i blant rhwng 3 a 4 oed. Wrth i niferoedd y plant cynradd gynyddu’n gyflym symudodd yr Ysgol Feithrin symud i Neuadd Rhydypennau, ac yn ddiweddarach i Ysgoldy’r Eglwys yn Llandre. Agorwyd adeilad newydd ar briffordd yr A487 ym 1973 wedi i'r nifer o ddisgyblion godi dros 200. Symuddod y plant meithrin a'r dosbarth derbyn i'r hen adeilad, ac yno buont hyd mis Hydref 2007. Agorwyd estyniad newydd ar gyfer y plant rhain yn swyddogol ar 10 Tachwedd 2009.
Roedd 192 o ddisgyblion ar gofrestr yr ysgol erbyn 2005. Daeth 18% o'r disgyblion o gartrefi lle siaredir y Gymraeg. Mae yna nawr dros 200 o ddisgyblion yn mynychu'r ysgol, ac yn parhau i addysg uwch yn ysgolion uchaf fel Ysgol Penglais neu Ysgol Penweddig, Mae'r ysgol yma yn cael ei considro'n well na'r Ysgol Cymraeg yn Aberystwyth.
Seleniwm
Elfen gemegol yw seleniwm gyda'r symbol Se a'r rhif atomig 34 yn y tabl cyfnodol.
Jac (arwr)
Mae'n ymddangos mewn straeon megis Jac a'r Goeden Ffa, Jac y lladdwr cewri, a Jac y Rhew. Mae elfennau cyffredin gan arwyr y straeon hyn. Ceir yr un cysyniad yn y cymeriad Saesneg John, y stori Almaeneg Hans im Glück, a'r cymeriad Rwseg Ivan.
Ym mynyddoedd yr Appalachians yng Ngogledd America, hefyd, mae straeon gwerin gydag arwr o'r enw Jack hefyd. Mewn rhai o'r straeon hyn, mae ganddo frodyr o'r enw Will a Tom.
Jac y lladdwr cewri
bawd|Jac yn lladd y cawr Cormoran Stori gwerin yw Jack the Giant-killer. Digwydd yr hanes yn amser y Brenin Arthur. Mae Jac yn ddyn ifanc dewr o Gernyw, sy'n defnyddio ei glyfrwch er mwyn trechu sawl cawr.
Jac a'r goeden ffa
bawd|Lifft ofod - neu goeden ffa Stori i blant yw Jac a'r Goeden Ffa (Jack and the Beanstalk), ail-eiriad o stori Jac y Lladwr Cewri (gw. uchod) yn wreiddiol, sy'n mynd yn ôl i'r 17eg ganrif o leiaf. Ceir sawl fersiwn o'r stori, ond un o'r rhai a ledaenwyd fwyaf yw hwnnw a gyhoeddwyd ym 1860 yn y llyfr English Fairy Tales gan Joseph Jacobs. Mae'r stori wedi eu haddasu llawer o weithiau ar ffurf ffilmiau a chynyrchiadau theatr.
Mae'r stori mor adnabyddus nes roi un o enwau technoleg lifft gofod (beanstalk yn Saesneg).
Stori
Mae Jac yn fab i weddw dlawd. Mae ei fam yn anfon Jac i'r farchnad, er mwyn gwerthu eu buwch olaf, ond mae Jac yn ei chyfnewid am ffeuen hud. Yn gynddeiriog, mae ei fam yn taflu'r ffa o'r ffenestr, a'r diwrnod nesaf mae planhigyn anferthol yn tyfu, sy'n estyn hyd at y cymylau. Mae Jac yn dringo i fyny i'r awyr, ac yn cyrraedd castell mawr sy'n eiddo i gawr. Wrth ymweld ag ystafelloedd y castell, mae'n darganfod iâr hudol sy'n dodwy wyau aur. Mae'n dwyn yr iâr ac yn mynd â hi adref. Yn nes ymlaen, mae'n penderfynu dychwelyd i gastell y cawr gan obeithio darganfod meddyginiaeth hudol. Daw o hud i delyn aur, sy'n dod â iechyd a hapusrwydd i bawb sy'n ei chlywed. Pan mae Jac yn mynd â'r delyn gydag o, mae'r delyn yn galw ar ei pherchennog am help. Mae'r cawr yn rhedeg ar ôl Jac, ond mae Jac yn dringo i lawr y goeden ffa yn gyntaf ac yn ei thorri; mae'r cawr yn syrthio ac yn marw. Diolch i'r iâr a'r delyn hudol, o hynny ymlaen, mae Jac a'i fam yn gyfoethog ac yn byw bywyd dedwydd.
Amrywiadau
Er mwyn osgoi dangos ochr anfoesol gweithredoedd Jac, mae rhai fersiynau yn ychwanegu bod y cawr yn greulon.
Generał - Zamach Na Gibraltarze
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Anna Jadowska yw Generał - Zamach Na Gibraltarze a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Pwyl. Lleolwyd y stori yn Gibraltar. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg a hynny gan Anna Jadowska.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Krzysztof Pieczyński. Mae'r ffilm Generał - Zamach Na Gibraltarze yn 84 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anna Jadowska ar 15 Mehefin 1973 yn Oleśnica. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Ffilm Genedlaethol Łódź.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anna Jadowska nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mary Elizabeth Barkworth
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Rhyfel 1812
Rhyfel rhwng Unol Daleithiau America, yr Ymerodraeth Brydeinig a'u cynghreiriaid oedd Rhyfel 1812. Cyhoeddodd yr Unol Daleithiau ryfel ar yr Ymerodraeth Brydeinig ym Mehefin 1812. Goresgynnwyd Canada gan yr Americanwyr ond cafodd y goresgyniadau eu trechu. Ymosododd y Prydeinwyr ar Washington D.C. yn Awst 1814 a llosgwyd y Tŷ Gwyn a'r Capitol gan y milwyr Prydeinig. Enillodd yr Americanwyr gyfres o frwydrau ym Medi 1814 a Ionawr 1815 gan gynnwys Brwydr Baltimore, yr ysbrydoliaeth am "The Star-Spangled Banner", anthem genedlaethol yr Unol Daleithiau. Llofnodwyd cytundeb heddwch yn Gent, Gwlad Belg, yn Rhagfyr 1814 ond parhaodd y rhyfel hyd Chwefror 1815.
27 Dresses
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Anne Fletcher yw 27 Dresses a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Ninas Efrog Newydd ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Aline Brosh McKenna a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Randy Edelman. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Katherine Heigl, Malin Åkerman, Peyton List, Judy Greer, Krysten Ritter, Melora Hardin, Edward Burns, James Marsden, Alexa Havins, Brian Kerwin, Maulik Pancholy, Michael Mosley, Ronald Guttman a David Castro. Mae'r ffilm 27 Dresses yn 107 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 2.35:1.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Peter James oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Priscilla Nedd-Friendly sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Llinos dân Jameson
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Llinos dân Jameson (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: llinosiaid tân Jameson) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Lagonosticta rhodopareia; yr enw Saesneg arno yw Jameson’s fire finch. Mae'n perthyn i deulu'r Cwyrbigau (Lladin: Estrildidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
27 Dresses
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anne Fletcher ar 1 Mai 1966 yn Detroit.
Llinos dân Jameson
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn L. rhodopareia, sef enw'r rhywogaeth.
27 Dresses
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anne Fletcher nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lleufer o Seoul
Ffilm ddrama sy'n cynnwys elfennau erotig yw Lleufer o Seoul a gyhoeddwyd yn 1991. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1991. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Silence of the Lambs sef Jonathan Demme ffilm Americanaidd gan a oedd yn serennu’r Cymro Anthony Hopkins a’r actores Jodie Foster. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Anahita
250px|bawd|Cerflun yn [[Naqsh i Rustam, Iran, yn dangos Anahita (de) yn rhoi modrwy yn cynrhychioli awdurdod i'r brenin Narses (diwedd y 3edd ganrif OC)]] Anahita yw Duwies y Dyfroedd Pur ym mytholeg Persia. Ei henw llawn oedd Ardvi Sura Anahita. Yn ôl rhai traddodiadau mae hi'n ferch i'r duw Ahura Mazda ond credir ei bod yn ffurf ar y Fam Dduwies yn wreiddiol.
Ffynhonnell bywyd a ffrwythlondeb yw Anahita. Mae dyfroedd y byd yn tarddu ohoni ac yn puro a ffrwythloni popeth. Yn y nefoedd mae môr y bydysawd yn llifo ohoni. Mae hi'n dal a gosgeiddig, hardd iawn a disglair. Mae hi'n gwisgo coron aur gyda wyth pelydr a chant o sêr arni, mantell euraidd a gwddfdorch aur.
Fel yn achos Ahura Mazda, cafodd Anahita le yn Zoroastriaeth, yn arbennig ar lefel poblogaidd.
WHRN
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn WHRN yw WHRN a elwir hefyd yn Whirlin a Deafness, autosomal recessive 31, isoform CRA_a  (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 9, band 9q32.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn WHRN.
Adeline Hugonnard
Arlunydd benywaidd o Ffrainc oedd Adeline Hugonnard (1906 - 1987).
Fe'i ganed yn Saint-Étienne a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Ffrainc.
Bu farw yn Chauffailles.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Ytriwm
Elfen gemegol yw ytriwm gyda'r symbol Y a'r rhif atomig 39 yn y tabl cyfnodol.
The Army Nurse
Ffilm bropoganda yw The Army Nurse a gyhoeddwyd yn 1945. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1945. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anchors Aweigh ffilm ysgafn, fflyffi ar ffurf miwsigal gyda Fran Sinatra, gan y cyfarwyddwr ffilm George Sidney. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
How Green Was My Valley (ffilm)
Ffilm gan John Ford sy'n seiliedig ar y nofel o'r un enw gan Richard Llewellyn yw How Green Was My Valley (Pa mor wyrdd oedd fy nghwm) (1941).
Crynodeb
Hanes un teulu yng nghymoedd glofaol de Cymru yn ystod teyrnasiad Brenhines Fictoria, sef y Morganiaid, sydd yn ganolog i’r stori yn y ffilm hon ac fe’i hadroddir trwy lygaid y mab ieuengaf, Huw. Darlunir uned deuluol glos, gweithgar a chapelgar. Dan ofal y tad, Gwilym, a’r fam, Beth, mae chwech o feibion, Ivor, Davy, Ianto, Gwilym, Owen a Huw ac un ferch, Angharad. Dilynir eu hanes trwy gyfnodau llawen megis priodasau, a hefyd trwy gyfnodau llawn tristwch a chaledi megis damweiniau a streiciau yn y lofa. Yn gefnlun i’r cyfan, mae dadfeiliad y gymuned a llygredigaeth y cwm.
Defnyddir hen emyn-donau fel ‘I Galfaria Trof fy Wyneb’, ‘Calon Lân’ a ‘Cwm Rhondda’ ac alawon gwerin Cymraeg megis ‘Mentra Gwen’ a ‘Claddu’r Mochyn Du’ yn y ffilm.
Manylion technegol
Fformat saethu: 35mm
Lleoliadau saethu: Adeiladwyd y pentref a’r lofa ffuglennol ar ransh Twentieth Century-Fox yn Nyffryn San Fernando, Califfornia. Ffilmiwyd hefyd ym Mynyddoedd Santa Monica ac ar Lwyfan 15 Stiwdios Twentieth century-Fox yn Los Angeles.
Gwobrau:
Marcus Porcius Cato
Roedd Marcus Porcius Cato yn enw ar ddau Rufeinwr adnabyddus:
Aberffraw
Pentref a chymuned ar arfordir gorllewinol Ynys Môn ydy Aberffraw ("y Berffro" ar lafar yn lleol). Saif rhwng Rhosneigr a Llangadwaladr, yng ngogledd Cymru. Mae'n cymryd ei enw o Afon Ffraw. Yn Oes y Tywysogion Aberffraw oedd maenor cwmwd Malltraeth, yng nghantref Aberffraw. Ers cyfnod cynnar iawn roedd yn gartref i brif lys teyrnas Gwynedd, cartref traddodiadol brenhinoedd a thywysogion Gwynedd.
Hanes a thraddodiad
Mae'n debyg mai Aberfrraw oedd un o'r aneddiadau olaf ym Môn a feddiannwyd gan y Rhufeiniaid yn ystod goresgyniad mona. heddiw, mae Aberffraw yn gymuned gymharol fach yn ne-orllewin Ynys Môn. Ond adeg yr Oesoedd Canol roedd yn brif lys i reolwyr teyrnas Gwynedd rhwng c.860 OC hyd c.1170. Hwn oedd canolbwynt eu pŵer.
Mae archaeoleg yn dangos bod Aberffraw wedi bod yn lleoliad pwysig hefyd mewn cyfnod cyn-hanesyddol. Canfuwyd fflintiau Mesolithig, Tomen Gladdu o’r Oes Efydd a chaer Rufeinig yma. Mae hefyd yn cael ei enwi yn Y Mabinogion fel y man lle priodwyd Branwen ferch Llŷr a Matholwch, Brenin Iwerddon.
Mae tystiolaeth yn dangos ei bod hi’n ddigon posib bod maerdref (lle byddai’r taeogion yn byw), eglwys, llys a chaer wedi bod yn Aberffraw ers cyfnod Maelgwn Gwynedd, a oedd yn teyrnasu dros Wynedd yn y 6g OC.
Dinistriwyd eglwys a phalas gwreiddiol Aberffraw yn dilyn concwest Edward 1 o Gymru. Adeiladwyd arddull Normanaidd newydd yn lle'r hen yn y 13eg ganrif. O tua 860OC ymlaen datblygodd Aberffraw i fod yn lleoliad llys Brenhinoedd Gwynedd. Roedd hwn yn dynodi dechrau llinach frenhinol a ddaeth i gael ei hadnabod fel Aberffraw, a barhaodd hyd Concwest Edward I o Gymru yn 1282/3. Roedd Aberffraw yn borthladd pwysig ar gyfer masnachu a physgota, ac amddiffynwyd ef gan Rhodri Mawr a Brenhinoedd Gwynedd rhag ymosodiadau oddi wrth y Llychlynwyr, y Gwyddelod a’r Normaniaid.
Y llys yn Aberffraw oedd canolbwynt pŵer Teyrnas Gwynedd. Oddi yma roedd swyddogion yn casglu trethi ac yn gweinyddu’r gyfraith. Oherwydd ei statws fel llys brenhinol byddai hefyd wedi diddanu'r Brenin, ei deulu a’i wahoddedigion. Wedi ymosodiadau'r Normaniaid yng ngogledd Cymru yn 1086 dechreuodd cyflwr y llys ddirywio, ond cafodd ei atgyweirio a’i adnewyddu fel canolfan pŵer Owain Gwynedd wedi iddo ymsefydlu fel Brenin Gwynedd yn 1137.
Defnyddiwyd rhannau o'r hen waith carreg yn yr eglwys wreiddiol o'r fed ganrif yn iard eiddo'r 'eryrod' ger sgwâr Aberffraw hyd at y 1af ganrif, lle defnyddiwyd rhai o'r cerrig hyn i adeiladu ysgol Soar.
Seremoni Agoriadol pont Aberffraw
Tra bod y bid gwreiddiol dros yr afon Ffraw yn hen iawn, agorwyd y bont newydd sy'n cario'r A4080 ar y 4ydd o Fai 1932.
Eglwys Beuno
Dymunodd y Tywysog Belli i eglwys gael ei hadeiladu yn yr ardal, cysegrwyd yr eglwys gan Saint Bueno ar ddechrau'r 6ed ganrif. Mae tŵr yr eglwys hynafol hon yn nodwedd amlwg yn y pentref. Cysegrwyd yr eglwys i Beuno Sant. Mae ei chynllun corff dwbl yn fwy cyffredin yn Nyffryn Clwyd nag ar yr ynys. Mae'r rhan ddeheuol yn Normanaidd ei phensaernïaeth ac yn dyddio o'r 12g. Mae'r porth deheuol yn dyddio o'r 14g. Ailadeiladwyd y corff gogleddol yn y 19g ar seiliau o'r 16g.
Y pentref heddiw
bawd|300x300px|Hen bont Aberffraw Heddiw, mae'n un o'r pentrefi ar Lwybr Arfordirol Ynys Môn. Yn ôl Cyfrifiad 2001, poblogaeth y pentref oedd 599, gyda 79.8% yn siarad Cymraeg. Mae Traeth Aberffraw, gerllaw, yn draeth llydan, tywodlyd a deniadol, gyda golygfa dda dros Eryri.
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Daearyddiaeth
Tarddiad Afon Ffraw yw Llyn Coron, tua milltir a hanner i'r gogledd-ddwyrain, ac sy'n rhedeg heibio'r pentref, lle ceir pont fwaog a godwyd yn 1731 yn ei chroesi. Bellach mae pont ddiweddarach yn cludo'r A4080 dros yr afon. Mae'r pentref wedi ei leoli ar dir gwastad, tywodlyd braidd, ar lan ogleddol Afon Ffraw. I'r de o'r afon ceir Tywyn Aberffraw. Yr unig adeilad o ddiddordeb heddiw, ar wahân i'r hen bont, yw Eglwys Beuno. alt=|bawd|Tyddyn "Tyn Towyn" ger Porth Nobla; 18fed ganrif.
Atyniadau eraill
Nid nepell o Aberffraw mae Barclodiad y Gawres, carnedd gellog (neu garnedd siambr) gyn-hanesyddol hynod bwysig, ac Eglwys Sant Cwyfan ar Ynys Cribinau sydd wedi ei lleoli mewn llecyn anghyffredin iawn.
Enwogion
Am y tywysogion a gysylltir ag Aberffraw, gweler Teyrnas Gwynedd.
15 Ebrill
15 Ebrill yw'r pumed dydd wedi'r cant (105ed) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (106ed mewn blynyddoedd naid). Erys 260 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.
Genedigaethau
bawd|140px|dde|[[Leonardo da Vinci]] bawd|140px|dde|Fonesig [[Emma Thompson]] bawd|140px|dde|[[Emma Watson]]
Marwolaethau
bawd|140px|dde|[[Abraham Lincoln]] bawd|140px|dde|[[Greta Garbo]]
Songs and Saddles
Ffilm am y Gorllewin gwyllt am gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Harry L. Fraser yw Songs and Saddles a gyhoeddwyd yn 1938. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1938. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Bringing Up Baby sef ffilm gomedi Americanaidd gan Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry L Fraser ar 31 Mawrth 1889 yn Califfornia a bu farw yn Pomona ar 19 Gorffennaf 1986. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1916 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry L. Fraser nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Great Radium Mystery
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Robert Hill yw The Great Radium Mystery a gyhoeddwyd yn 1919. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Cleo Madison. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1919. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Broken Blossoms sef ffilm fud rhamantus o Unol Daleithiau America gan yr Americanwr o dras Gymreig D. W. Griffith.
Rart at Være Ren
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Ib Dam yw Rart at Være Ren a gyhoeddwyd yn 1957. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Henning Nystad.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1957. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Bridge on the River Kwai sy’n ffilm ryfel llawn propaganda a wnaed yn America-Lloegr, gan y cyfarwyddwr ffilm David Lean. Ib Dam oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
The Great Radium Mystery
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert Hill nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rart at Være Ren
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ib Dam yn Denmarc.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ib Dam nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mélica Muñoz-Schick
Botanegydd o Tsile oedd Mélica Muñoz-Schick (ganwyd 1941).
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Teraz Ja
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Anna Jadowska yw Teraz Ja a gyhoeddwyd yn 2005. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Pwyl. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg a hynny gan Anna Jadowska.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Agnieszka Warchulska.
Bathingbourne
Pentrefan yn Ynys Wyth, De-ddwyrain Lloegr, ydy Bathingbourne.
Rodeo King and The Senorita
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Philip Ford yw Rodeo King and The Senorita a gyhoeddwyd yn 1951. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Stanley Wilson.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Rex Allen. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1951. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Streetcar Named Desire sy’n ffilm am berthynas pobl a’i gilydd ac, yn serennu Marlon Brando, gan y cyfarwyddwr ffilm Elia Kazan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Walter Strenge oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Robert M. Leeds sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Philip Ford ar 16 Hydref 1900 yn Portland, Maine a bu farw yn Los Angeles ar 5 Gorffennaf 1952. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1916 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Philip Ford nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Virgin Mission
bawd|Poster Teitl llawn yr OVA (ffilm) hentai yma ydy AIKa R-16: Virgin Mission; mae'n ffilm wedi'i animeiddio gan Studio Fantasia. Dyma rhagflaenydd y gyfres OVA Agent Aika, hefyd gan Studio Fantasia. Mae'n cymryd lle 10 mlynedd cyn y digwyddiadau sydd yn Agent Aika. Caiff ei ddilyn gan Aika Zero.
Mae dwy gân poblogaidd yn y ffilm: "Sailing To The Future" gan Ami Koshimizu a "Rise" gan Ami Koshimizu i gloi'r ffilm.
Ysgol Gynradd Rhydypenau
Ysgol gynradd gymunedol cyfrwng Saesneg yn ardal Cyncoed, Caerdydd ydy Ysgol Gynradd Rhydypenau (Saesneg: Rhydypenau Primary School). Mae'n gwasanaethu plant 3–11 oed yn ardal Cyncoed. Addysgir y plant meithrin a'r dosbarth derbyn yn yr adeilad gwreiddiol parhaol a adeiladwyd yn 1936 ar gyfer tua 160 o ddisgyblion. Mae gweddill y disgyblion yn cael eu addysgu mewn adeiladau dros-dro a adeiladwyd yn ystod yr 1940au a'r 1960au.
Roedd 441 o ddisgyblion ar gofrestr yr ysgol erbyn Tachwedd 2005, ac yn ychwanegol, 78 o blant meithrin yn mynychu yn rhan amser. Daeth 10% o'r disgyblion o gartrefi lle siaradwyd y Saesneg fel ail-iaith. Cafodd yr ysgol ei feirniadu'n hallt yn adroddiad Estyn a gyhoeddwyd yn 2006, am ddiffyg eu defnydd a dysgu o'r Gymraeg fel ail-iaith, ac am beidio creu digon o ymwybyddiaeth am Gymru a'i diwylliant.
Plattycantha cornuta
Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Plattycantha cornuta. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Teraz Ja
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2005. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd V for Vendetta sef ffilm wyddonias, ddystopaidd llawn cyffro gan James McTeigue. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,350 o ffilmiau Pwyleg wedi gweld golau dydd. Robert Mleczko oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anna Jadowska ar 15 Mehefin 1973 yn Oleśnica. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Ffilm Genedlaethol Łódź.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anna Jadowska nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Saturday's Children
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Gregory La Cava yw Saturday's Children a gyhoeddwyd yn 1929. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alois Reiser.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1929. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Piccadilly ffilm am ferch yn Llundain gan Ewald André Dupont. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gregory La Cava ar 10 Mawrth 1892 yn Towanda, Pennsylvania a bu farw ym Malibu, Califfornia ar 11 Rhagfyr 1981. Derbyniodd ei addysg yn Urdd Myfyrwyr Celf Efrog Newydd.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gregory La Cava nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwalch y pysgod
Aderyn ysglyfaethus yn byw yn bennaf ar bysgod yw Gwalch y pysgod (enw gwyddonol: Pandion haliaetus). Mae ganddo ddosbarthiad eang iawn trwy'r byd, ac yn un o'r ychydig adar sydd i'w cael ar bob cyfandir heblaw yr Antarctig. Mae'n 60 cm mewn hyd a 180 cm o adain i adain. Brown ydy rhan uchaf ei gorff a'r rhan isaf yn wyn; mae ymylon ei lygaid a'i esgyll yn blu du.
Y Cynllun Gorau – Dim Cynllun
Drama-gomedi Cantoneg o Hong Cong yw Y Cynllun Gorau – Dim Cynllun gan y cyfarwyddwr ffilm Patrick Kong. Fe'i cynhyrchwyd yn Hong Cong. Lleolwyd y stori mewn un lle, sef Hong Cong.
Gwalch y pysgod
Mae'n nythu gerllaw llynnoedd ac afonydd fel rheol, ond ambell dro gerllaw dwr hallt. Ran amlaf mae'r nyth, sy'n gasgliad sylweddol iawn o frigau, mewn coeden, ond gall nythu ar lawr os yw mewn lle diogel, er enghraifft ar ynys fechan ynghanol llyn.
Iac
Math o fuwch blewog a welir yn yr Himalayas yng nghanol Asia ac yd at Mongolia a Rwsia yw iac (ffurfiau lluosog: iaciaid, iacod) neu ych crwbi (Bos grunniens am yr un wedi'i ddofi, Bos mutus am yr anifail gwyllt – gweler isod).
Y Cynllun Gorau – Dim Cynllun
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 200 o ffilmiau Cantoneg wedi gweld golau dydd.
Gwalch y pysgod
Diflannodd yr aderyn ysglyfaethus hwn o wledydd Prydain yn 1916; cafodd ei ddifa'n llwyr o'r Alban yn nechrau'r 20g gan erledigaeth dyn: saethu a chasglu wyau, ond dychwelodd y gwalch i nythu yno yn y 1950au ac erbyn 2012 roedd yno mwy na 200 o barau.
Step Up
Ffilm ddrama am gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Anne Fletcher yw Step Up a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Baltimore, Maryland ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Aaron Zigman.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mario, Rachel Griffiths, Channing Tatum, Alyson Stoner, Jenna Dewan, Drew Sidora, Heavy D, Deirdre Lovejoy a Josh Henderson. Mae'r ffilm Step Up yn 98 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Gwalch y pysgod
Hanesyddol
A oedd yna weilch y pysgod yng Nghymru cyn i’r par ddechrau nythu ym Morthmadog 5 mlynedd yn ol? Mae yna son am “eryr” yn dal pysgodyn yn stori Culhwch ac Olwen yn y Mabinogi - ond gallasai hwnnw fod yn eryr môr. Y dystiolaeth gryfaf o walch pysgod digamsyniol yw arfbais dinas Abertawe, sydd yn dyddio o’r 13g. Mae enw carfan rygbi’r Gweilch yn atgof o hyn, ond nid yw'n glir ai dyma'r rheswm am yr enw.
Step Up
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Michael Seresin oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Nancy Richardson sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anne Fletcher ar 1 Mai 1966 yn Detroit.
Gwalch y pysgod
Heddiw
chwith|bawd|290px|Fideo dwyieithog o Weilch y pysgod yn Hafren, Canolbarth Cymru yn 2016. chwith|bawd|290px|Y Ganolfan Wylio yn Nyffryn Dyfi. Yn 2004 nythodd yng Nghymru am y tro cyntaf, hyd y gwyddom, a hynny ger Llyn Glaslyn. Yn 2005 magodd pâr gerllaw Porthmadog ddau gyw a sefydlodd yr RSPB ganolfan ymwelwyr gerllaw'r nyth. Daeth tua 50,000 o bobl i'w gweld yn ystod yr haf. Mae'n nhw yn dal yno, a bellach, ceir pâr arall yn nythu yng Nghors Dyfi, ble ceir cuddfan i'w gwylio. Man arall da i'w gwylio rhwng Mawrth a Medi yw Canolfan Ymwelwyr yr RSPB ger Pont Croesor, Porthmadog.
Step Up
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anne Fletcher nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwalch y pysgod
Heddiw
Mae'r adar sydd yng Nghymru yn fudol ac erbyn mis Medi maent yn gadael am wledydd cynhesach Gorllewin Affrica.
Iac
Yr enw
Daw'r gair Cymraeg "iac" drwy'r Saesneg yak o'r gair Tibeteg གཡག་(g.yag neu gyag) – sydd mewn Tibeteg yn cyfeirio at y gwryw o'r rhywogaeth. Eu henw ar y fenyw ydy dri neu nak. Mae'r gair Cymraeg, fel y Saesneg, yn cyfeirio at y ddau ryw.
Y Cynllun Gorau – Dim Cynllun
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Patrick Kong nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bras penrhesog y De
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Bras penrhesog y De (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: breision penrhesog y De) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Arremonops conirostris; yr enw Saesneg arno yw Black-striped sparrow. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. conirostris, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r bras penrhesog y De yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Rock Island, Washington
Dinas yn, yn nhalaith Washington, yw .
Y Ddisgen Wasgaredig
Mae'r Ddisgen Wasgaredig yn rhanbarth o Gysawd yr Haul tu hwnt i Neifion. Mae'r Ddisgen Wasgaredig yn ardal â phlanedau bach rhewllyd gwasgarog. Wrth gylchdroi'r Haul mae pellter y gwrthrychau hyn oddi ar yr Haul yn newid o ryw 30 o unedau seryddol i ryw 100 o unedau seryddol. Credir bod yr orbitau eithafol hyn wedi cael eu hachosi gan symudiadau'r cewri nwy.
Rock Island, Washington
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Rock Island, gan gynnwys:
Kyuubi
Yn y gyfres manga ac anime Naruto, y nawfed bwystfil cynffonnog yw y Kyuubi (九尾 - Japaneg). Mae'r bwystfil yma wedi'i seilio o fewn Naruto Uzumaki, yn dilyn y ddigwyddiad deuddeg blwyddyn cyn lle y mae'r cyfres yn dechrau.
bawd|Clogyn y Kyuubi wrth iddo ddechrau rheoli Naruto
Cefndir
chwith|bawd|Clogyn y Kyuubi wrth iddo ddechrau rheoli Naruto
Edrychiad
Cadno oren ei flew gyda llygaid coch yw'r Kyuubi, gyda nodweddion dynol ar adran uchaf ei gorff. Fel yr awgryma ei enw, mae ganddo naw cynffon; er hynny, ar ôl i'r sêl rhwng y Kyuubi a Naruto wanhau, mae cynffonnau y Kyuubi yn dod allan un ar y tro. I ddechrau, mae llygaid Naruto yn troi'n goch fel llygaid y Kyuubi. Mae Chakra lliw coch yn dechrau gollwng o Naruto ac yn creu clogyn o'r gwmpas; gelwir hon the Demon Fox's Cloak. Yna, mae un cynffon ar y tro yn cael ei greu. Mae chwimdra mae'r cynffonnau yn cael eu creu yn dibynnu ar gracrwydd Naruto. Ar adegau, rydym yn gweld y Kyuubi o fewn isymwybod Naruto. Rhyw fath o garchar yw hon gyda'r llawr wedi'i orchuddio â dŵr. Ar gât y carchar, mae darn o bapur sydd yn darllen y gair "seal" (封 - Japaneg).
bawd|Y Kyuubi tu fewn isymwybod Naruto
Personoliaeth
Bwystfil gas, creulon, galluog a dichellgar yw'r Kyuubi. Mi fydd y Kyuubi yn cymryd pob cyfle i gymryd rheolaeth dros Naruto trwy ecsbloetio'i wendidau, gan gynnig rhoi pwer iddo os yw Naruto yn gadael iddo cymryd rheolaeth. Mae'r Kyuubi hefyd yn ceisio temptio Naruto i dorri'r sêl.
Medrau
Mae gan y Kyuubi gyflenwad enfawr Chakra, a gall un trawiad o'i gynffonnau achosi tsiwnami neu fynyddoedd i gwympo. Oherwydd Jinchuuriki y Kyuubi yw Naruto, mae Chakra y Kyuubi hefyd yn achosi i anafiadau Naruto gwella yn gyflymach nag arfer. Mae hefyd gan Naruto gynydd yng nghryfder a chyflymder.
Ligue 1
Ligue 1 (Cymraeg: Cynghrair 1) yw prif adran bêl-droed Ffrainc. Mae 20 tîm yn cystadlu yn y gynghrair gyda timau yn disgyn i - ac yn esgyn o - Ligue 2. Mae'r tymor yn rhedeg rhwng Awst a Mai. Ffurfiwyd Ligue 1 ar 11 Medi 1932 o dan yr enw National cyn newid i Adran 1 wedi blwyddyn o fodolaeth. Newidiwyd enw'r gynghrair i Ligue 1 yn 2002.
Kroeshañveg
Mae Kroeshañveg (Ffrangeg: Croixanvec) yn gymuned yn department Mor-Bihan (Ffrangeg: Morbihan), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.