cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hebog Awstralia
Teulu
Mae'r hebog Awstralia yn perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Sparta, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Sparta, gan gynnwys:
Bwlbwl daear
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Bwlbwl daear (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: bwlbwliaid daear) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllastrephus terrestris; yr enw Saesneg arno yw Terrestrial brownbul. Mae'n perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. terrestris, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r bwlbwl daear yn perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Cudyll coch mawr
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cudyll coch mawr (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cudyllod cochion mawr) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Falco rupicoloides; yr enw Saesneg arno yw Greater kestrel. Mae'n perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae) sydd yn urdd y Falconiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. rupicoloides, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Teulu
Mae'r cudyll coch mawr yn perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Rawlins, Wyoming
Dinas yn, yn nhalaith Wyoming, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Rawlins, gan gynnwys:
Patterson, Arkansas
Dinas yn, yn nhalaith Arkansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Patterson, gan gynnwys:
Helena Schrammówna
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Olchowa, Gwlad Pwyl oedd Helena Schrammówna (24 Gorffennaf 1879 – 18 Chwefror 1942).
Bu farw yn Olchowa, Sanok County ar 18 Chwefror 1942.
Marie Louise Amiet
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Molsheim, Ffrainc oedd Marie Louise Amiet (17 Ebrill 1879 – 1944).
Nicole Eisenberg
Arlunydd benywaidd o Ffrainc yw Nicole Eisenberg (6 Chwefror 1939).
Elena Popea
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Brașov, Rwmania oedd Elena Popea (15 Ebrill 1879 – 19 Mehefin 1941).
Bu farw yn Bwcarést ar 19 Mehefin 1941.
Nicole Eisenberg
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Ffrainc.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Cudyll troedgoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cudyll troedgoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cudyllod troedgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Falco vespertinus; yr enw Saesneg arno yw Western red-footed falcon. Mae'n perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae) sydd yn urdd y Falconiformes.
Cudyll rhesog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cudyll rhesog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cudyllod rhesog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Falco zoniventris; yr enw Saesneg arno yw Madagascar banded kestrel. Mae'n perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae) sydd yn urdd y Falconiformes.
Galt, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Galt, gan gynnwys:
Cudyll troedgoch
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. vespertinus, sef enw'r rhywogaeth.
Cudyll rhesog
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. zoniventris, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r cudyll rhesog yn perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Cudyll troedgoch
Teulu
Mae'r cudyll troedgoch yn perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Lake Winnebago, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Lake Winnebago, gan gynnwys:
Helma
Arlunydd benywaidd o'r Almaen yw Helma (8 Mai 1940).
Fe'i ganed yn Berlin a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Almaen.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Bwlbwl y dail
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Bwlbwl y dail (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: bwlbwliaid y dail) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllastrephus scandens; yr enw Saesneg arno yw Leaf-love. Mae'n perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. scandens, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r bwlbwl y dail yn perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Ulysses Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Ulysses Township, gan gynnwys:
Kimmswick, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Kimmswick, gan gynnwys:
Melysor adeinfelyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Melysor adeinfelyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: melysorion adeinfelyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phylidonyris novaehollandiae; yr enw Saesneg arno yw Yellow-winged honeyeater. Mae'n perthyn i deulu'r Melysorion (Lladin: Meliphagidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. novaehollandiae, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r melysor adeinfelyn yn perthyn i deulu'r Melysorion (Lladin: Meliphagidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Disgrifiad
Mae'r aderyn tua 18 cm (7.1 modfedd) o hyd ac mae'n ddu yn bennaf, gydag iris wen, tufftiau gwyn ar yr wyneb ac ymylon melyn ar ei blu adenydd a'i gynffon. Mae'n aderyn prysur iawn ac anaml y bydd yn eistedd yn ddigon hir i roi golygfa estynedig. Pan fydd perygl yn agosáu at y melysor hwn, megis aderyn ysglyfaethus, bydd grŵp ohonynt yn ffurfio gyda'i gilydd ac yn rhoi galwad o rybudd.
Mae'r ddau ryw yn edrych yn debyg ac eithrio bod benywod, ar gyfartaledd, ychydig yn llai. Mae gan y melysor adeinfelyn ifanc (<1 oed) liw tebyg ond mae ganddo lygaid llwyd a phig-wefys (gape) melyn a 'wisgers' ger y ffroenau. Ymddengys ei bod yn rhywogaeth unweddog yn gymdeithasol heb unrhyw arwydd o fridio ar y cyd, ond nid yw'r arsylw hwn wedi'i lwyr archwilio eto.
Bridio
Mae ymddygiad bridio'r melysor adeinfelyn wedi ei astudio yn gymharol dda. Yn ne a dwyrain Awstralia, mae bridio'n digwydd yn aml yn ystod yr hydref a'r gwanwyn, er y gall rhai poblogaethau arfordirol fridio ar unrhyw adeg o'r flwyddyn o dan amodau addas, gan gynnwys digon o fwyd ac absenoldeb tywydd garw. Yng Ngorllewin Awstralia, gwelwyd eu bod yn bridio unwaith y flwyddyn o fis Gorffennaf i fis Tachwedd, pan fo neithdar yn doreithiog
Mewn tiriogaethau bridio, mae gwrywod yn treulio cyfran fawr o'u hamser yn amddiffyn tiriogaeth y nyth a'r adnoddau bwyd, tra bod y benywod yn buddsoddi cyfran fawr o'u hamser mewn llafur atgenhedlu gan gynnwys adeiladu nythod, magu, a mwyafrif y gofal nythu. Fodd bynnag, nid yw'r rolau hyn yn gwbl llym (Lambert a Oorebeek, arsylwi). Mae hefyd yn gyffredin i fenywod ddefnyddio adnoddau bwyd sy'n agos at y nyth, tra bod gwrywod yn mentro ymhellach i ffwrdd, tuag at gyrion y diriogaeth
Dosbarthiad
Mae'r map dosbarthiad y melysor adeinfelyn i'w gael trwy agor y ddolen hon
Alfreda Benge
Arlunydd benywaidd o Awstria yw Alfreda Benge (ganwyd 1940).
Fe'i ganed yn Awstria a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Awstria.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Maharishi Vedic City, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Tyrone Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Maharishi Vedic City, Iowa
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Maharishi Vedic City, gan gynnwys:
Hebog Barbari
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Hebog Barbari (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: hebogiaid Barbari) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Falco pelegrinoides; yr enw Saesneg arno yw Barbary falcon. Mae'n perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae) sydd yn urdd y Falconiformes.
Hebog y Gogledd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Hebog y Gogledd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: hebogiaid y Gogledd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Falco rusticolus; yr enw Saesneg arno yw Gyr falcon. Mae'n perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae) sydd yn urdd y Falconiformes. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain ac mae i'w ganfod yng Nghymru.
Tyrone Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Tyrone Township, gan gynnwys:
Hebog y Gogledd
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. rusticolus, sef enw'r rhywogaeth.
Hebog Barbari
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. pelegrinoides, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia, Ewrop ac Affrica.
Hebog y Gogledd
Teulu
Mae'r hebog y Gogledd yn perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Hebog Barbari
Caiff yr aderyn hwn ei ddefnyddio ar gyfer heboca.
Teulu
Mae'r hebog Barbari yn perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Dublin, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Mym Tuma
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Mym Tuma (23 Medi 1940).
Unity Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Mym Tuma
Fe'i ganed yn Berwyn a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Ida IJzerman
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Bogor, Brenhiniaeth yr Iseldiroedd oedd Ida IJzerman (13 Ionawr 1879 – 2 Gorffennaf 1942).
Reyno, Arkansas
Dinas yn, yn nhalaith Arkansas, yw .
Olga Gimeno
Arlunydd benywaidd o Ffrainc yw Olga Gimeno (1940).
Mym Tuma
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Reyno, Arkansas
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Reyno, gan gynnwys:
Olga Gimeno
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Hebog ystlum
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Hebog ystlum (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: hebogiaid ystlum) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Falco rufigularis; yr enw Saesneg arno yw Bat falcon. Mae'n perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae) sydd yn urdd y Falconiformes.
Bwlbwl Xavier
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Bwlbwl Xavier (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: bwlbwliaid Xavier) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllastrephus xavieri; yr enw Saesneg arno yw Xavier’s greenbul. Mae'n perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Unity Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Unity Township, gan gynnwys:
Ida IJzerman
Bu farw yn Amsterdam ar 2 Gorffennaf 1942.
Fanga crymanbig
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Fanga crymanbig (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: fangáid crymanbig) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Falculea palliata; yr enw Saesneg arno yw Sicklebill. Mae'n perthyn i deulu'r Fangáid (Lladin: Vangidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. palliata, sef enw'r rhywogaeth.
Cudyll coch America
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cudyll coch America (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cudyllod cochion America) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Falco sparverius; yr enw Saesneg arno yw American kestrel. Mae'n perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae) sydd yn urdd y Falconiformes. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain, ond nid yng Nghymru.
Tetraca tywyll
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tetraca tywyll (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tetracaod tywyll) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllastrephus tenebrosus; yr enw Saesneg arno yw Dusky tetraka. Mae'n perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. tenebrosus, sef enw'r rhywogaeth.
Hebog ystlum
Teulu
Mae'r hebog ystlum yn perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Fillmore, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Cudyll coch America
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. sparverius, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America a Gogledd America.
Tetraca tywyll
Teulu
Mae'r tetraca tywyll yn perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Fillmore, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Fillmore, gan gynnwys:
Cudyll coch America
Teulu
Mae'r cudyll coch America yn perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Christa Dichgans
Arlunydd benywaidd o'r Almaen yw Christa Dichgans (6 Ebrill 1940 - 14 Gorffennaf 2018).
Gwybedog torchog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog torchog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion torchog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ficedula albicollis; yr enw Saesneg arno yw Collared flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain ac mae i'w ganfod yng Nghymru.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. albicollis, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ewrop.
Berthe Brincour
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Lwcsembwrg oedd Berthe Brincour (17 Tachwedd 1879 – 15 Mawrth 1947).
Gwybedog torchog
Teulu
Mae'r gwybedog torchog yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Bwlbwl Xavier
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. xavieri, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r bwlbwl Xavier yn perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Flemington, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Flemington, gan gynnwys:
Fanga crymanbig
Teulu
Mae'r fanga crymanbig yn perthyn i deulu'r Fangáid (Lladin: Vangidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Christa Dichgans
Fe'i ganed yn Berlin a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Almaen.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Teyrn bach penllwyd y Gogledd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Teyrn bach penllwyd y Gogledd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: teyrniaid bach penllwyd y Gogledd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllomyias cinereiceps; yr enw Saesneg arno yw Ashy-headed tyrannulet. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. cinereiceps, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r teyrn bach penllwyd y Gogledd yn perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Bourbon, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Bourbon, gan gynnwys:
Gwybedog hanercoler
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. albicollis semitorquata, sef enw'r rhywogaeth.
Teyrn bach bacsiog
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Teyrn bach bacsiog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: teyrniaid bach bacsiog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllomyias burmeisteri; yr enw Saesneg arno yw Rough-legged tyrannulet. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Gwybedog hanercoler
Teulu
Mae'r gwybedog hanercoler yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Teyrn bach bacsiog
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. burmeisteri, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r teyrn bach bacsiog yn perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Dryw Ciwba
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Dryw Ciwba (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: drywod Ciwba) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ferminia cerverai; yr enw Saesneg arno yw Zapata wren. Mae'n perthyn i deulu'r Drywod (Lladin: Troglodytidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Rita Vandekerckhove
Arlunydd benywaidd o Wlad Belg yw Rita Vandekerckhove (1940).
Adele von Finck
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Buenos Aires, yr Almaen oedd Adele von Finck (6 Chwefror 1879 – 22 Tachwedd 1943).
Rita Vandekerckhove
Fe'i ganed yn Brugge a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yng Ngwlad Belg.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Dryw Ciwba
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. cerverai, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Adele von Finck
Bu farw yn Berlin ar 22 Tachwedd 1943.
Dryw Ciwba
Teulu
Mae'r dryw Ciwba yn perthyn i deulu'r Drywod (Lladin: Troglodytidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Margarete Rudolphi
Bu farw yn Dahlem ar 19 Tachwedd 1954.
Marcelle Krier-Lambrette
Bu'n briod i Étienne Auguste Krier.
Bu farw yn 14ydd ardal Paris ar 16 Mawrth 1951.
Sardis, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Sardis, gan gynnwys:
Elysa Ayala
Awdur ac arlunydd benywaidd a anwyd yn Ecuador oedd Elysa Ayala (1879 – 1956).
Hebog ehedydd y Dwyrain
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. severus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Teulu
Mae'r hebog ehedydd y Dwyrain yn perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Pembroke, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Pembroke, gan gynnwys:
Tetraca pigfyr
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tetraca pigfyr (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tetracaod pigfyr) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllastrephus zosterops; yr enw Saesneg arno yw Short-billed tetraka. Mae'n perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. zosterops, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tetraca pigfyr yn perthyn i deulu'r Bwlbwliaid (Lladin: Pycnonotidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Upper Allen Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Bucklin, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Telor torllwyd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Telor torllwyd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: telorion torllwyd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllolais pulchella; yr enw Saesneg arno yw Buff-bellied warbler. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. pulchella, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Teulu
Mae'r telor torllwyd yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Upper Chichester Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Jaune Quick–to–See Smith
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Jaune Quick–to–See Smith (1940).
Leeton, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Jaune Quick–to–See Smith
Fe'i ganed yn Coast Salish peoples a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Teyrn bach penddu
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. nigrocapillus, sef enw'r rhywogaeth.
Elisabeth Epstein
Artist benywaidd a anwyd yn Zhytomyr, Ymerodraeth Rwsia oedd Elisabeth Epstein (11 Mawrth 1879 – 22 Ionawr 1956).
Teyrn bach penddu
Teulu
Mae'r teyrn bach penddu yn perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Elisabeth Epstein
Bu farw yn Genefa ar 22 Ionawr 1956.
Margaret Benyon
Arlunydd benywaidd o'r Deyrnas Unedig oedd Margaret Benyon (29 Ebrill 1940 – 21 Hydref 2016).
Lilian Davidson
Arlunydd benywaidd a anwyd y Deyrnas Unedig oedd Lilian Davidson (26 Ionawr 1879 – 29 Mawrth 1954).
Margaret Benyon
Fe'i ganed yn Birmingham a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Deyrnas Unedig.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Hebog du
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Hebog du (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: hebogiaid duon) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Falco subniger; yr enw Saesneg arno yw Black falcon. Mae'n perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae) sydd yn urdd y Falconiformes.
Lilian Davidson
Bu farw yn Nulyn ar 29 Mawrth 1954.
Ipswich, De Dakota
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Ipswich, gan gynnwys:
Upper Burrell Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Hebog du
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. subniger, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Awstralia.
Upper Burrell Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Upper Burrell Township, gan gynnwys:
Kempenieg
Mae Kempenieg (Ffrangeg: Campénéac) yn gymuned yn department Mor-Bihan (Ffrangeg: Morbihan), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code56032
Gwybedog llwydlas bach
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog llwydlas bach (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion llwydlas bach) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ficedula basilanica; yr enw Saesneg arno yw Little slaty flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Upper Fairfield Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Gwybedog llwydlas bach
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. basilanica, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Aderyn rhisgl
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn rhisgl (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar rhisgl) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Falcunculus frontatus; yr enw Saesneg arno yw Crested shrike tit. Mae'n perthyn i deulu'r Chwibanwyr (Lladin: Pachycephalidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. frontatus, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r aderyn rhisgl yn perthyn i deulu'r Chwibanwyr (Lladin: Pachycephalidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Florence, De Dakota
Tref yn, yn nhalaith De Dakota, yw .
Upper Fairfield Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Upper Fairfield Township, gan gynnwys:
Marian Zazeela
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Marian Zazeela (15 Ebrill 1940).
Fe'i ganed yn Efrog Newydd a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Rushville, Indiana
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Rushville, gan gynnwys:
Teyrn bach penllwyd y De
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Teyrn bach penllwyd y De (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: teyrniaid bach penllwyd y De) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllomyias griseocapilla; yr enw Saesneg arno yw Grey-capped tyrannulet. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. griseocapilla, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r teyrn bach penllwyd y De yn perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Yr Wyddfa
Yr Wyddfa yw Mynydd uchaf Cymru, ac hefyd mynydd uchaf Ynys Prydain i'r de o Ben More, (1,085 m/3,560 troedfedd) ym Mharc Cenedlaethol Eryri yng Ngwynedd.
Gwybedog llwydlas bach
Teulu
Mae'r gwybedog llwydlas bach yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Yr Wyddfa
Mae trên bach Rheilffordd yr Wyddfa yn dringo i gopa'r Wyddfa o Lanberis i'r rhai nad ydynt am gerdded i fyny. Adeiladwyd y lein yn 1896. Ar y copa mae Hafod Eryri: canolfan ymwelwyr a thŷ bwyta a agorwyd yn 2009.
Anjolie Ela Menon
Arlunydd benywaidd o India yw Anjolie Ela Menon (1940).
Yr Wyddfa
Mae tua 591,000 o bobl yn cerdded i gopa'r Wyddfa bob blwyddyn, a thua 140,000 arall yn cyrraedd y copa ar y trên bach. Ceir golygfeydd o ardal eang o'r copa; nid yn unig ran helaeth o ogledd a chanolbarth Cymru ond ar ddiwrnod clir Iwerddon (y Weriniaeth a'r Gogledd), Ynys Manaw, yr Alban, a Lloegr. Yr olygfa bellaf rhwng dau bwynt ar ynys Prydain, mewn theori, yw'r olygfa rhwng copa'r Wyddfa a chopa Merrick yn ne'r Alban, pellter o 144 milltir (232 km). Gellir ei gweld o Bleaklow yn y Peak District weithiau hefyd, pellter o 96 milltir.
Neşe Erdok
Arlunydd benywaidd o Twrci yw Neşe Erdok (1940).
Anjolie Ela Menon
Fe'i ganed yng Ngorllewin Bengal a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn India.
Neşe Erdok
Fe'i ganed yn Istanbul a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Nhwrci.
Yr Wyddfa
Yr enw
Yn ôl Bedwyr Lewis Jones, daw'r enw o "gŵydd" ("carnedd") gyda "ma" ("lle") wedi ei gydio wrtho i roi "Gwyddfa". Oherwydd bod "gwyddfa" yn enw cyffredin, rhoddir "yr" o'i flaen i roi "Yr Wyddfa". Yn ôl traddodiad, bedd Rhita Gawr oedd y garnedd. Er nad oes olion yn weddill bellach, mae'n bosibl fod carnedd o Oes yr Efydd wedi bod ar y copa cyn codi'r adeiladau cyntaf o'r cyfnod diweddar yno. Yn ôl Hywel Wyn Owen a Richard Morgan, fodd bynnag, ystyr "gŵydd" ydy 'yr hyn a fedrir ei weld o bell'; sydd hefyd yn golygu 'man claddu'. Fe'i ceir gyntaf yn y 13g.
Neşe Erdok
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Anjolie Ela Menon
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Yr Wyddfa
Yr enw
Mae'r enw Saesneg Snowdon yn tarddu o'r Eingl-Sacsoneg 'snow' a 'dun' sef mynydd neu gaer yn yr eira, er bod arwynebedd yr eira wedi lleihau yn ystod y gaeafoedd diweddar. Y fersiwn cynharaf o'r gair ydy "Snawdune" (1095).
Helena Smith Dayton
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Unol Daleithiau America oedd Helena Smith Dayton (1879 – 1960).
Yr Wyddfa
Yr enw
Ar 17 Hydref 2022 pleidleisiodd awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri i fabwysiadu’n ffurfiol y defnydd o'r enw Cymraeg fel enw swyddogol y mynydd yn Gymraeg a Saesneg.
Fordland, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Yr Wyddfa
Daearyddiaeth a daeareg
Fel y rhan fwyaf o fynyddoedd Eryri, ffurfiwyd creigiau'r Wyddfa yn y cyfnod Ordoficaidd. Yr unig eithriad yw Moel Eilio, y ffurfiwyd ei chreigiau yn y cyfnod Cambriaidd. Creigiau folcanig yw llawer o greigiau'r Wyddfa. Gellir cael hyd i gregyn ffosil ar y copa ambell dro. Mae llawer o'r creigiau yn rhai folcanig, ond nid oes tystiolaeth i'r Wyddfa ei hun fod yn llosgfynydd.
Fordland, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Fordland, gan gynnwys:
Mimi Gross
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Mimi Gross (1940).
Gwybedog Lompobattang
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog Lompobattang (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion Lompobattang) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ficedula bonthaina; yr enw Saesneg arno yw Lompobattang flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Yr Wyddfa
Daearyddiaeth a daeareg
bawd|Yr Wyddfa, yn nyffryn Llanberis
Gwybedog Lompobattang
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. bonthaina, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Yr Wyddfa
Cribau a chopaon
bawd|250px|Yr Wyddfa o lethrau uchaf Glyder Fawr. Y Lliwedd ar y chwith, Crib Goch yn y canol, copa'r Wyddfa i'r dde a Charnedd Ugain ar y dde eithaf.
Gwybedog Lompobattang
Teulu
Mae'r gwybedog Lompobattang yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Yr Wyddfa
Cribau a chopaon
O gwmpas copa'r Wyddfa mae chwe chefnen hir. Nodweddir y llethrau sy'n wynebu'r gogledd a'r dwyrain gan glogwynau serth ond mae'r llethrau sy'n wynebu'r de a'r gorllewin yn tueddu i fod yn llai serth a chreigiog ac yn fwy agored a glaswelltog. Rhwng y cefnennau mae cymoedd wedi eu llunio yn ystod Oes yr Iâ, rhai ohonynt â llynnoedd ynddynt. Yr uchaf o'r mynyddoedd o amgylch yr Wyddfa yw Carnedd Ugain (1,065 m), Crib Goch (923 m), Y Lliwedd (898 m) a'r Aran (747 m).
Mimi Gross
Fe'i ganed yn Efrog Newydd a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Yr Wyddfa
Cribau a chopaon
Y ddwy grib uchaf yw'r grib sy'n arwain tua'r dwyrain dros Garnedd Ugain a Chrib Goch, a'r grib sy'n arwain tua'r de-ddwyrain o gopa'r Wyddfa ei hun dros Fwlch y Saethau i gopa'r Lliwedd. Mae'r ddwy grib yma yn amgylchynu Cwm Dyli. Mae'r grib hiraf yn ymestyn tua'r gogledd-orllewin o'r copa, dros Fwlch Cwm Brwynog i Foel Cynghorion (674 m), yna dros Foel Goch a Foel Gron i gopa Moel Eilio (726 m). Yr ochr arall i Gwm Brwynog mae crib yn ymestyn tua'r gogledd o'r copa tua Llanberis, gyda chlogwyni serth ar yr ochr ddwyreiniol i lawr i Fwlch Llanberis. Ar hyd y grib yma y mae Rheilffordd yr Wyddfa yn esgyn.
Upper Frankford Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Platte City, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Gwybedog bronwinau Ynys Bwrw
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog bronwinau Ynys Bwrw (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion bronwinau Ynys Bwrw) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ficedula buruensis; yr enw Saesneg arno yw Cinnamon-chested flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Norman Park, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Norman Park, gan gynnwys:
Upper Frankford Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Upper Frankford Township, gan gynnwys:
Gwybedog aelwyn Asia
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog aelwyn Asia (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion aelwyn Asia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ficedula hyperythra; yr enw Saesneg arno yw Thicket flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Platte City, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Platte City, gan gynnwys:
Gemma Hartmann
Bu farw yn Rhufain.
Gwybedog aelwyn Asia
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. hyperythra, sef enw'r rhywogaeth.
Wixom, Michigan
Dinas yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Gwybedog bronwinau Asia
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog bronwinau Asia (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion bronwinau Asia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ficedula dumetoria; yr enw Saesneg arno yw Orange-breasted flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Teyrn bach planalto
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Teyrn bach planalto (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: teyrniaid bach planalto) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllomyias fasciatus; yr enw Saesneg arno yw Planalto tyrannulet. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Gwybedog Vaurie
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog Vaurie (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion Vaurie) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ficedula crypta; yr enw Saesneg arno yw Vaurie’s flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Gwybedog aelwyn Asia
Teulu
Mae'r gwybedog aelwyn Asia yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Teyrn bach planalto
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. fasciatus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r teyrn bach planalto yn perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Milner, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Dominique Tremois-Chazot
Arlunydd benywaidd o Ffrainc yw Dominique Tremois-Chazot (1940).
Yr Wyddfa
Cribau a chopaon
Mae crib arall yn arwain tua'r de dros Fwlch Main, ar hyd Allt Maen-deryn a thros Fwlch Cwm Llan i gopa yr Aran, gyda Cwm Llan ei hun rhwng y grib yma a'r Lliwedd.
Gwybedog bronwinau Ynys Bwrw
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. buruensis, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Gwybedog Hartert
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog Hartert (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion Hartert) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ficedula harterti; yr enw Saesneg arno yw Hartert’s flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Catherine Wiley
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Rocky Top, Unol Daleithiau America oedd Catherine Wiley (18 Ionawr 1879 – 16 Mai 1958).
Upper Dublin Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Milner, Georgia
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Milner, gan gynnwys:
Elisabeth Vary
Arlunydd benywaidd o'r Almaen yw Elisabeth Vary (1940).
Teyrn bach pendywyll
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Teyrn bach pendywyll (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: teyrniaid bach pendywyll) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllomyias griseiceps; yr enw Saesneg arno yw Sooty-headed tyrannulet. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Chris Besser
Arlunydd a ffotograffydd benywaidd o Ffrainc yw Chris Besser (1940).
Gwybedog bronwinau Ynys Bwrw
Teulu
Mae'r gwybedog bronwinau Ynys Bwrw yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Mimi Gross
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Teyrn bach tinwinau
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. uropygialis, sef enw'r rhywogaeth.
Wixom, Michigan
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Wixom, gan gynnwys:
Catherine Wiley
Bu farw yn Knoxville, Tennessee ar 16 Mai 1958.
Upper Dublin Township, Pennsylvania
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Upper Dublin Township, gan gynnwys:
Teyrn bach aelwyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Teyrn bach aelwyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: teyrniaid bach aelwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllomyias plumbeiceps; yr enw Saesneg arno yw Plumbeous-crowned tyrannulet. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Dominique Tremois-Chazot
Fe'i ganed yn Dornecy a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Ffrainc.
Elisabeth Vary
Fe'i ganed yn Nghwlen (Cologne) a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Almaen.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Teyrn bach pendywyll
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. griseiceps, sef enw'r rhywogaeth.
Gwybedog Hartert
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. harterti, sef enw'r rhywogaeth.
Martha Jungwirth
Arlunydd benywaidd o Awstria yw Martha Jungwirth (15 Ionawr 1940).
Yr Wyddfa
Llynnoedd ac afonydd
bawd|Llyn Glaslyn, gyda [[Llyn Llydaw yn y cefndir]]
Gwybedog Vaurie
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. crypta, sef enw'r rhywogaeth.
Gertrude Fiske
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Boston, Unol Daleithiau America oedd Gertrude Fiske (16 Ebrill 1879 – 1960).
Gemma Hartmann
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Dominique Tremois-Chazot
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Teyrn bach tinwinau
Teulu
Mae'r teyrn bach tinwinau yn perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gwybedog glas brongoch
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog glas brongoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion glas brongoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ficedula hodgsonii; yr enw Saesneg arno yw Rusty-breasted blue flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Elena Asíns
Arlunydd benywaidd o Sbaen oedd Elena Asíns (1940 - 14 Rhagfyr 2015).
Gwybedog Hartert
Teulu
Mae'r gwybedog Hartert yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Teyrn bach Sclater
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Teyrn bach Sclater (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: teyrniaid bach Sclater) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllomyias sclateri; yr enw Saesneg arno yw Sclater's tyrannulet. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Chris Besser
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Yr Wyddfa
Llynnoedd ac afonydd
Ceir cryn nifer o lynnoedd mawr a bach yn y cymoedd ar ochrau'r Wyddfa. Y mwyaf o'r rhain yw:
Teyrn bach pendywyll
Teulu
Mae'r teyrn bach pendywyll yn perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gwybedog Vaurie
Teulu
Mae'r gwybedog Vaurie yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gwybedog glas brongoch
Teulu
Mae'r gwybedog glas brongoch yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Elena Asíns
Fe'i ganed yn Madrid a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Sbaen.
Yr Wyddfa
Llynnoedd ac afonydd
O gwmpas y llethrau isaf ceir llynnoedd eraill: Llyn Padarn, Llyn Peris, Llyn Gwynant, Llyn Cwellyn a Llyn y Gadair.
Gwybedog bronwinau Asia
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. dumetoria, sef enw'r rhywogaeth.
Teyrn bach Sclater
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. sclateri, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r teyrn bach Sclater yn perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Teyrn bach aelwyn
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. plumbeiceps, sef enw'r rhywogaeth.
Martha Jungwirth
Fe'i ganed yn Fienna a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Awstria.
Yr Wyddfa
Llynnoedd ac afonydd
Mae nifer o afonydd yn tarddu ar yr Wyddfa, yn eu plith Afon Glaslyn, sy'n tarddu yn Llyn Glaslyn ac yn llifo trwy Llyn Llydaw ac i lawr i Nant Gwynant. Ym mhentref Beddgelert mae Afon Colwyn, sy'n tarddu ar lethrau Yr Aran ar ochr ddeheuol yr Wyddfa yn ymuno â hi. Ymhellach i'r gogledd-orllewin mae'r nentydd yn llifo i mewn i Afon Gwyrfai, tra mae'r nentydd ar yr ochr ddwyreiniol yn llifo i Nant Peris ac yn y pen draw i Afon Seiont.
Gwybedog bronwinau Asia
Teulu
Mae'r gwybedog bronwinau Asia yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Teyrn bach aelwyn
Teulu
Mae'r teyrn bach aelwyn yn perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Yr Wyddfa
Tywydd
Mae llethrau'r Wyddfa yn un o'r lleoedd gwlypaf yng Nghymru ac ym Mhrydain, gyda chyfartaledd o dros 4,500 mm (180 modfedd) o law y flwyddyn. Ceir eira yn aml ar y llechweddau uchaf yn yr hydref, gaeaf a'r gwanwyn, a gall orwedd hyd fis Mehefin mewn ambell gwm cysgodol sy'n wynebu tua'r gogledd. Fodd bynnag mae'r eira ar yr Wyddfa wedi gostwng fwy na 55% ers 1994.
Armande Oswald
Arlunydd benywaidd o'r Swistir yw Armande Oswald (ganwyd 7 Gorffennaf 1940).
Yr Wyddfa
Bywyd Gwyllt
Yn wreiddiol roedd coedwigoedd yn tyfu ar y rhan fwyaf o lethrau'r Wyddfa, heblaw y llethrau uchaf un a'r mannau creigiog. Y rhywogaethau nodweddiadol oedd derw, ynn, bedw, cyll a chriafolen. Erbyn hyn mae'r coed wedi diflannu oddi ar y rhan fwyaf o'r llethrau, ac mae pori gan ddefaid a geifr gwyllt yn eu cadw yn laswelltir. Dim ond ar y llethrau isaf yn Nant Gwynant y mae ychydig o goedwig naturiol yn weddill. Ar un adeg, yn ôl Edward Lhuyd, roedd y goedwig mor drwchus yn Nant Gwynant fel y gallai dyn ar geffyl gwyn farchogaeth o Lyn Dinas i Ben-y-gwryd heb fod yn weladwy ond mewn dau le.
Armande Oswald
Fe'i ganed yn Neuchâtel a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Swistir.
Yr Wyddfa
Bywyd Gwyllt
Ar y clogwyni lle na all y defaid gyrraedd, yn arbennig ar Glogwyn Du'r Arddu, ceir amrywiaeth o blanhigion arctig-alpaidd, rhai ohonynt yn eithriadol o brin. Yr enwocaf o'r rhain yw Lili'r Wyddfa (Lloydia serotina), sydd yn tyfu ar glogwyni serth yn wynebu tua'r gogledd neu'r gogledd-ddwyrain. Ceir Grug mêl (Calluna vulgaris) a Llus (Vaccinium myrtillus) ar sgri gweddol sefydlog. Mae rhan helaeth o’r Wyddfa yn ardal o ddiddordeb gwyddonol arbennig (ADdGA).
Joan Snyder
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Joan Snyder (16 Ebrill 1940).
Gwybedog mwgimaci
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog mwgimaci (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion mwgimaci) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ficedula mugimaki; yr enw Saesneg arno yw Mugimaki flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Martha Jungwirth
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Elena Asíns
Bu farw yn Azpirotz.
Fremont Hills, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Joan Snyder
Fe'i ganed yn Highland Park a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Bu'n briod i Larry Fink.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Armande Oswald
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Gwybedog mwgimaci
Teulu
Mae'r gwybedog mwgimaci yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gwybedog narsisws
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog narsisws (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion narsisws) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ficedula narcissina; yr enw Saesneg arno yw Narcissus flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Teyrn bach gwyrdd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Teyrn bach gwyrdd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: teyrniaid bach gwyrddion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllomyias virescens; yr enw Saesneg arno yw Greenish tyrannulet. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn P. virescens, sef enw'r rhywogaeth.
Gwybedog narsisws
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. narcissina, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia ac Awstralia.
Teyrn bach gwyrdd
Teulu
Mae'r teyrn bach gwyrdd yn perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gwybedog narsisws
Teulu
Mae'r gwybedog narsisws yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gwen-Lin Goo
Fe'i ganed yn Honolulu a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Yr Wyddfa
Bywyd Gwyllt
bawd|100px|Lili'r Wyddfa
Higginsville, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Higginsville, gan gynnwys:
Gwybedog gyddfwyn Asia
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog gyddfwyn Asia (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion gyddfwyn Asia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ficedula monileger; yr enw Saesneg arno yw White-gorgetted flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Yr Wyddfa
Bywyd Gwyllt
Mae Chwilen yr Wyddfa (Chrysolina cerealis) wedi ei henwi ar ôl y mynydd; dim ond yn Eryri y ceir y rhywogaeth yma. Dim ond ar yr Wyddfa ei hun y mae chwilen arall, Nebria nivalis wedi ei darganfod. Ymhlith adar nodweddiadol y llechweddau a'r clogwyni mae Tinwen y Garn, Corhedydd y waun, Mwyalchen y Mynydd, y Frân Goesgoch a'r Gigfran.
Gwen-Lin Goo
Bu farw yn Honolulu.
Chaffee, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Fremont Hills, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Fremont Hills, gan gynnwys:
Chaffee, Missouri
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Chaffee, gan gynnwys:
Gwen-Lin Goo
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Gwybedog Damar
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog Damar (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion Damar) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ficedula henrici; yr enw Saesneg arno yw Damar flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Yr Wyddfa
Bywyd Gwyllt
Erbyn hyn mae rhan helaeth o'r Wyddfa yn eiddo i'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol; prynwyd stad 1559 ha (3851 acer) Hafod y Llan ar ochr ddeheuol y mynydd yn 1998 yn dilyn apêl am arian. Bwriedir cymryd camau i adfer y llysdyfiant naturiol. Un agwedd ar hyn yw difa Rhododendron ponticum sydd yn bla ar rai o lechweddau isaf yr Wyddfa.
Amaethyddiaeth a diwydiant
Ceir gweddillion cytiau o Oes yr Efydd ac Oes yr Haearn ar lechweddau isaf yr Wyddfa, er enghraifft yng Ngwm Dyli ac uwchben Llanberis. Mae amaethyddiaeth wedi bod yn bwysig ers canrifoedd, ond gan nad yw'r Wyddfa yn addas ar gyfer tyfu cnydau, canolbwyntir ar gadw da byw. Defaid yw'r mwyaf cyffredin o'r rhain bellach, ond yn y gorffennol roedd gwartheg yn fwy niferus. Ar un adeg arferid mynd â'r da byw i fyny i'r "hafod" ar y llechweddau uchaf i bori yn ystod yn haf, ac yna eu symud i lawr i'r "hendre" ar dir is dros y gaeaf. Gellir gweld gweddillion nifer o hafotai o'r canol oesoedd ar yr Wyddfa, yn arbennig yng Nghwm Brwynog.
Corunna, Michigan
Dinas yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Teyrn bach Reiser
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Teyrn bach Reiser (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: teyrniaid bach Reiser) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phyllomyias reiseri; yr enw Saesneg arno yw Reiser's tyrannulet. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Corunna, Michigan
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Corunna, gan gynnwys:
Gwybedog gyddfwyn Asia
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn F. monileger, sef enw'r rhywogaeth.
Lake Lafayette, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Gwybedog gyddfwyn Asia
Teulu
Mae'r gwybedog gyddfwyn Asia yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Yr Wyddfa
Amaethyddiaeth a diwydiant
Tua chanol y 18g datblygodd mwyngloddiau copr ar lethrau'r Wyddfa, yn enwedig yng Nghwm Dyli, ar lethrau'r Lliwedd ac o gwmpas Cwm Llan. Y fwyaf o'r rhain oedd y Snowdon, uwchben Llyn Glaslyn. Yn wreiddiol cludid y mwyn copr i lawer at lannau Llyn Cwellyn ar slediau a dynnid gan geffylau. Pan adeiladwyd y ffordd newydd o Lanberis i Ben-y-gwryd, datblygodd Llwybr y Mwynwyr ar gyfer dod â'r mwyn copr i lawr i Ben-y-pass. Gellir gweld llawer o olion y diwydiant yma, yn cynnwys barics y mwynwyr, yng Nghwm Dyli.
Bu hefyd nifer o chwareli llechi ar lethrau'r Wyddfa, er enghraifft uwchlaw Llanberis, ger Rhyd Ddu ac yng Nghwm Llan, megis Chwarel Glanrafon, Chwarel Hafod y Llan a Chwarel Bwlch Cwmllan, er nad oedd yr un o'r rhain ar raddfa fawr iawn ac eithrio Glanrafon.
Upper Gwynedd Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Mae'r dreflan wedi'i henwi felly oherwydd iddi gael ei setlo'n wreiddiol i raddau helaeth gan ymfudwyr o Wynedd a rhannau eraill o Ogledd Cymru yn yr 17eg a'r 18fed ganrif. Yn y dyddiau cynnar, roedd y mwyafrif o'r trigolion yn siarad Cymraeg
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Upper Gwynedd Township, gan gynnwys:
Yr Wyddfa
Amaethyddiaeth a diwydiant
Yn 1906, agorwyd gorsaf trydan dŵr yng Nghwm Dyli oedd yn cyflenwi trydan i amryw o chwareli a diwydiannau eraill. Mae pibell yn cario dŵr o Lyn Llydaw i'r orsaf drydan.
Dringo'r Wyddfa
Fodd bynnag, mae'n debyg, os gwir yr hanes o gwbl, mai ar y llethrau isaf y bu hyn. Dringodd Pennant y mynydd ei hun yn 1773, a gwnaeth ei ddisgrifiadau yn Tour in Wales a Journey to Snowdon lawer i boblogeiddio'r mynydd. Yr arferiad yn ystod y 19g oedd defnyddio tywysydd i ddangos y ffordd i'r copa, a bu cryn nifer o ddynion a bechgyn lleol yn gweithio fel tywysyddion. Y llwybr o Lyn Cwellyn oedd y mwyaf poblogaidd yn y cyfnod cynnar.
Erbyn hyn mae tua 350,000 o bobl yn cerdded i gopa'r Wyddfa bob blwyddyn, ac mae erydu yn broblem ar nifer o'r llwybrau. Yn rhannol oherwydd y nifer fawr o bobl sy'n dringo'r Wyddfa, ceir damweiniau yma bob blwyddyn, a damweiniau angheuol bron bob blwyddyn. Gall y mynydd fod yn beryglus yn y gaeaf pan mae eira a rhew yn gorwedd, ac i ddringo Crib Goch, er enghraifft, mewn eira rhaid wrth yr offer angenrheidiol a phrofiad o'u defnyddio. Yn y gorffennol bu nifer o ddamweiniau angheuol ar ran uchaf Llwybr Llanberis yn y gaeaf; pan fo eira yn gorchuddio'r llwybr roedd cerddwyr yn dueddol i ddilyn y rheilffordd, sy'n arwain hebio ymyl Clogwyn Coch. Gellir cael rhew yma, gyda'r canlyniad fod cerddwyr yn llithro dros ymyl y dibyn; er enghraifft lladdwyd tri bachgen ysgol fel hyn yn 1972. Erbyn hyn mae arwyddion yn rhybuddio cerddwyr i gadw at y llwybr yn hytrach na dilyn y rheilffordd. Tim Achub Mynydd Llanberis sy'n gyfrifol am ddelio ag unrhyw argyfyngau ar yr Wyddfa.
Fel rheol mae cyrraedd y copa a dychwelyd yn cymryd 4 neu 5 awr, ond mae rhedwyr ym medru gwneud y daith mewn llawer llai o amser. Cynhelir Ras yr Wyddfa yn flynyddol o bentref Llanberis i gopa'r Wyddfa ac yn ôl, a'r record ar hyn o bryd yw 1 awr 2 funud a 29 eiliad gan Kenny Stuart o Keswick yn 1985. Y record i gopa'r Wyddfa yw 39 munud a 47 eiliad gan Robin Bryson o Iwerddon.
Llwybrau i'r copa
Mae cryn amrywiaeth o lwybrau i ben yr Wyddfa, gan gynnwys nifer yn cychwyn o Pen-y-pass. Dyma rai o'r prif lwybrau:
Llwybr y Mwynwyr
260px|bawd|Maen yn nodi'r gyffordd rhwng llwybr Llanberis a llwybr Pyg