cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Y Wladfa
Craidd y Wladfa yw Dyffryn Camwy, tua 60 km i'r de o Borth Madryn. Afon Camwy (Río Chubut) yw prif ffynhonnell ddŵr yr ardal. Ystyr yr enw gwreiddiol Chupat yn iaith y Tehuelches brodorol yw 'Tryloyw'. Y prif drefi yw Rawson, prifddinas y dalaith ers 1884, Gaiman, y dref fwyaf Cymreig yn yr ardal, Dolavon a Threlew. Tua 500 milltir i'r gorllewin o Ddyffryn Camwy, yng Nghwm Hyfryd wrth draed yr Andes ceir Esquel a Threvelin, dwy dref arall a sefydlwyd gan y Cymry.
Heddiw, mae tua 150,000 o bobl yn byw yn yr ardal a thua 72,685 ohonynt yn ddisgynyddion i'r Cymry. Mae tua 5,000 ohonynt yn siarad Cymraeg a channoedd yn dysgu'r iaith. Yn ôl Cathrin Williams, sydd wedi ysgrifennu llawer am y Wladfa, "Bellach mae pobl ifanc yn hapus i fy nghyfarch yn Gymraeg ar y stryd ac yn gallu cynnal sgwrs ac iddi ddyfnder. Diflannodd yr hen gywilydd ac yn ei le daeth balchder."
Datblygu'r syniad
Bu nifer o ymdrechion i sefydlu gwladfeydd o'r fath yn yr Unol Daleithiau, ac un yn Ne America pan sefydlodd Thomas Benbow Phillips (1829–1915) wladfa Gymreig yn Rio Grande do Sul, Brasil yn 1851. Ymhen dwy flynedd roedd tua chant o Gymry yno, ond erbyn diwedd 1854, roedd y rhan fwyaf o'r sefydlwyr wedi gwasgaru; yn ôl Phillips, yn bennaf oherwydd i lawer ohonynt, oedd yn gyn-lowyr, symud i weithio i weithfeydd glo ym Mrasil.
Yn 1856, ffurfiwyd cymdeithas yn Camptonville, Califfornia, i geisio sefydlu gwladfa Gymreig. Yma, i bob golwg, y soniwyd gyntaf am Patagonia fel lleoliad posibl i'r Wladfa yma. Gyrrwyd llythyron i bapurau Cymraeg i ofyn am gefnogaeth, a threfnodd Michael D. Jones gyfarfod cyhoeddus yn Y Bala, lle ffurfiwyd cymdeithas arall. Dilynwyd hon gan gymdeithasau eraill yng Nghymru, gyda'r gymdeithas yng Nghaernarfon yn arbennig o bwysig.
Un o'r arweinwyr pwysicaf yn yr Unol Daleithiau oedd Edwin Cynrig Roberts (1838–1893). Roedd ef yn enedigol o bentref Cilcain yn Sir Fflint, ond ymfudodd gyda'i deulu i Wisconsin yn 1847. Daeth yn amlwg yn y mudiad gwladfaol, a phan fethwyd trefnu i garfan o Gymry o America deithio i Batagonia yn 1859, bwriadodd ymfudo yno ar ei ben ei hun. Fe'i perswadiwyd i deithio i Gymru i chwilio am eraill a oedd yn barod i ymfudo i Batagonia, a daeth i gysylltiad â Michael D. Jones. Teithiodd drwy Gymru yn siarad ar y pwnc, a daeth yn rhan o gymdeithas o'r enw Cymdeithas Wladychol Lerpwl oedd wedi ei ffurfio yn Lerpwl yn 1861 i drefnu'r fenter. Ymhlith yr arweinwyr roedd Lewis Jones a Hugh Hughes (Cadfan).
ABL2
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn ABL2 yw ABL2 a elwir hefyd yn ABL proto-oncogene 2, non-receptor tyrosine kinase (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 1, band 1q25.2.
Y Wladfa
Datblygu'r syniad
Cysylltodd y Gymdeithas â chynrychiolydd yr Ariannin yn Lerpwl, Samuel R. Phibbs. Yn unol â'i gyngor ef, sefydlwyd bwrdd o ymddiriedolwyr i gysylltu â llywodraeth yr Ariannin, yn cynnwys Michael D. Jones a'r Capten Love Jones-Parry o Fadryn. Daeth y Gymdeithas yn "Bwyllgor Cenedlaethol", a chyhoeddodd lyfryn Llawlyfr y Wladychfa Gymreig (1862), a chyfnodolyn pythefnosol Y Ddraig Goch.
Henriëtte Calais
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Gwlad Belg oedd Henriëtte Calais (1863 – 1951).
Y Wladfa
Paratoi ar gyfer yr ymfudo
bawd|Love Jones-Parry
ABL2
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn ABL2.
Y Wladfa
Paratoi ar gyfer yr ymfudo
Yn 1862 aeth Lewis Jones a'r Capten Love Jones-Parry o Fadryn i Buenos Aires ar ran y Pwyllgor, lle buont yn trafod telerau gyda swyddogion y llywodraeth. Wedi peth trafod, aethant ymlaen i Batagonia i weld a oedd yr ardal yn addas ar gyfer sefydlwyr Cymreig. Ariannwyd hyn yn bennaf gan Jones-Parry, a dalodd o leiaf £750 o'i boced ei hun. Cyraeddasant mewn llong fechan o’r enw "Candelaria", a gyrrwyd hwy gan storm i fae a enwyd ganddynt yn "Borth Madryn" ar ôl cartref Jones-Parry. Heddiw gelwir y bae yn Bae Newydd (Golfo Nuevo) a'r dref a dyfodd gerllaw’r man y glaniodd y ddau yn Puerto Madryn. Dychwelodd y ddau i Buenos Aires ar gyfer trafodaethau pellach gyda'r llywodraeth. Nid oedd llywodraeth Ariannin yn barod i ystyried annibyniaeth i'r gwladfaoedd Cymreig, ond cytunwyd y byddai'n cael ei chydnabod yn swyddogol fel talaith o'r Ariannin unwaith yr oedd ei phoblogaeth yn cyrraedd 20,000. Gwnaed cytundeb ar 25 Mawrth 1863. Dychwelodd Lewis Jones a Love Jones-Parry i Gymru gydag adroddiad ffafriol dros ben - rhy ffafriol fel y gwelwyd yn nes ymlaen.
Ym mis Medi 1863, rhoddwyd gwybod i'r Pwyllgor fod Cyngres Ariannin wedi gwrthod cadarnhau'r cytundeb. Roeddynt yn ofni y byddai gwledydd Prydain yn defnyddio presenoldeb y gwladfaoedd fel esgus i gipio Patagonia. Penderfynodd y Pwyllgor wneud cais am dir ar yr un telerau ag ymfudwyr cyffredin, a gyrrwyd Samuel Phibbs i Buenos Aires i drafod cytundeb newydd â'r llywodraeth. Yn Hydref 1864, derbyniodd y Pwyllgor lythyr oddi wrth Guillermo Rawson, Gweinidog y Fewnwlad, yn cynnig 25 cuadra (tua 100 acer) o dir yn Nyffryn Camwy i bob teulu.
Ar 12 Mawrth 1865, gadawodd Edwin Cynrig Roberts a Lewis Jones a'i wraig Ellen am Buenos Aires ar y stemar Córdoba. Erbyn iddynt gyrraedd Buenos Aires, roedd yr Ariannin mewn rhyfel yn erbyn Paragwâi, ac nid oedd llawer o gymorth i'w gael. Gyda chymorth Thomas Duguid, llwyddwyd i gael dwy long, y Juno a'r Mary Ellen. Hwyliasant tua'r de, a chyrraedd tref fechan Patagones, y man mwyaf deheuol lle'r oedd cymuned Ewropeaidd, ar 24 Mai. Casglasant anifeiliaid, bwyd a nwyddau yn barod i'w gyrru i'r Guolfo Nuevo ar gyfer yr ymfudwyr. Dychwelodd Lewis Jones i Batagones i gasglu rhagor o nwyddau, gan adael Edwin Roberts yno gyda nifer o weision i warchod y gweddill. Cafodd Edwin Roberts rai problemau, gan gael ei adael ar waelod ffynnon am ddwy noson gan y gweision, nes i un ohonynt ddychwelyd i'w achub.
Y Mimosa
bawd|chwith|Edwin Cynrig Roberts
Ar yr 28 Mai, 1865 gadawodd y llong Mimosa borthladd Lerpwl am Batagonia, gyda thua 160 o ymfudwyr ar ei bwrdd. Ceir rhestr lawn o'r teithwyr yn yr erthygl ar y Mimosa. Deuai cryn nifer ohonynt o ardaloedd diwydiannol Aberpennar ac Aberdâr, efallai oherwydd dylanwad y Parchedig Abraham Mathews, gweinidog o Aberdâr oedd yn un o'r arweinwyr. Roedd nifer o lowyr a chwarelwyr, ysgolfeistr, adeiladwr, a meddyg, ond dim ond ychydig iawn o ffermwyr.
Cyrhaeddodd y llong y Bae Newydd (Golfo Nuevo) ger Porth Madryn (Puerto Madryn heddiw) ar 28 Gorffennaf, ac roedd Lewis Jones ac Edwin Cynrig Roberts yno yn barod i'w cyfarfod. Mae traddodiad iddynt lochesu yn yr ogofâu ar lan y môr yn Puerto Madryn, ond ymddengys hyn yn annhebygol.
150px|bawd|Stamp answyddogol i ddathlu canmlwyddiant glanio'r 'Mimosa' (1865-1965) Roedd taith o 37 milltir o'r man lle glaniodd yr ymfudwyr i Ddyffryn Camwy, dros dir anial. Gyrrwyd tair mintai o'r dynion ieuanc i baratoi'r ffordd, a gadawodd y fintai gyntaf dan arweiniad Edwin Cynrig Roberts ar 1 Awst. Bu'r daith yn un anodd iawn, ond llwyddasant i gyrraedd y dyffryn ac ymsefydlu mewn hen amddiffynfa a alwasant wrth yr enw "Caer Antur". Roedd Lewis Jones wedi dychwelyd i Batagones i geisio mwy o nwyddau, a dychwelodd gyda dwy long, y Mary Ellen a'r Rio Negro, oedd yn cludo catrawd o filwyr i drosglwyddo'r tir i'r ymfudwyr. Cariwyd tua hanner y mamau a'r plant i Ddyffryn Camwy yn y Mary Ellen; mordaith a droes yn un enbyd oherwydd storm. Dychwelodd y llong am y gweddill, a chafwyd mordaith well y tro yma.
Wedi rhannu'r tir yn ffermydd, cynhaliwyd seremoni i drosglwyddo'r tiroedd i'r Cymry. Ail-enwyd Caer Antur yn Pueblo de Rawson, neu "Trerawson" yn fersiwn y Cymry, ar ôl Guillermo Rawson; daeth yn ddinas Rawson, prifddinas talaith Chubut heddiw.
Blynyddoedd cynnar 1866–1888
bawd|200px|Lewis Jones bawd|Fersiwn o'r anthem cenedlaethol wedi ysgrifennu ar gyfer pobl y Wladfa. 1875
Tanagr mynydd torwinau
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr mynydd torwinau (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod mynydd torwinau) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Delothraupis castaneoventris; yr enw Saesneg arno yw Chestnut-bellied mountain tanager. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Carreg y Diocyn
Mae Carreg y Diocyn yn gopa mynydd a geir yn Arenig i'r de o Lyn Celyn, ger y Bala;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 659metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Tanagr mynydd torwinau
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn D. castaneoventris, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Carreg y Diocyn
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; nid yw'r copa hwn, bellach, wedi'i gofrestru. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 673 metr (2208 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 20 Tachwedd 2009.
Tierras Hechizadas
Ffilm ddrama yw Tierras Hechizadas a gyhoeddwyd yn 1948. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Tanagr mynydd torwinau
Teulu
Mae'r tanagr mynydd torwinau yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Y Wladfa
Blynyddoedd cynnar 1866–1888
Plannwyd cnydau, ond methodd y cynhaeaf oherwydd diffyg glaw. Bu cweryl pan gwynodd rhai o'r fintai nad oedd y wlad mor addas ag yr oedd Lewis Jones wedi ei adrodd, a symudodd yntau i Buenos Aires i weithio fel argraffydd am gyfnod. Ni ddaeth y gwladfaoedd i gysylltiad â'r brodorion lleol hyd 19 Ebrill 1866 pan gyrhaeddodd y pennaeth Francisco a'i wraig Rawson a dod ar draws gwledd briodas ddwbl – Edwin Cynrig Roberts ag Ann Jones, a'i brawd hi, Richard Jones Glyn Du â Hannah Davies. Yn ystod Gorffennaf cyrhaeddodd dau lwyth, sef Tehuelches deheuol y 'cacique' Gallach a Tehuelches Gorllewinol y "cacique" Chiquichano. Dysgasant i'r Cymry sut i hela yn null y brodorion, a bu hyn yn gymorth mawr iddynt gael digon i'w fwyta. Gydag ychydig eithriadau, datblygodd cysylltiadau arbennig o dda rhwng y Cymry a'r Tehuelche.
Methodd y cynhaeaf eto yn nechrau 1867, a phenderfynodd nifer o'r ymfudwyr symud i ran arall o'r Ariannin. Pan glywodd Lewis Jones am hyn, dychwelodd i'r Wladfa. Roedd wedi cael addewidion am gymorth gan lywodraeth yr Ariannin, a llwyddodd i ddarbwyllo'r mwyafrif ohonynt i aros am flwyddyn arall. Ym mis Tachwedd yr un flwyddyn, cafodd Rachel Jenkins, gwraig Aaron Jenkins, y syniad o dorri camlesi i ddod a dŵr o Afon Camwy i ddyfrhau'r tir. Dyna yw'r chwedl, ond y gwir yw, gwyddai'r arloeswyr am yr angen i ddyfrhau ers cyn gadael Cymru, a chafwyd sawl arbrawf llwyddiannus yn ystod 1866, fel yr edrydd John Jones (ieu) yn ei lythyrau. Cyfraniad mawr Aaron a Rachel Jenkins oedd darganfod bod y tir du (a anwybyddid hyd at hynny), sef y mwyafrif o dir dyffryn Camwy, yn ffrwythlon dim ond iddo gael ei ddyfrhau. Cafwyd cynhaeaf llwyddiannus, a gwelwyd mai hau a dyfrhau'r tir du oedd yr allwedd i ddatblygiad y Wladfa. Yn Chwefror 1868 collwyd y llong Denby, gyda llawer o ddynion ifainc y Wladfa arni. Sefydlwyd Gaiman yn 1874 ar lannau Afon Camwy.
Ym 1885, sefydlwyd cwmni cydweithredol y Compañía Mercantil de Chubut, a fu'n rhan bwysig yn natblygiad y Wladfa. Mae'n debyg mai'r cwmni yma oedd y cwmni cydweithredol cyntaf o'i fath yn yr Ariannin.
Roedd aber Afon Camwy yn anodd iawn i longau fynd iddi, gan nad oedd llawer o ddyfnder a'r sianel yn newid yn barhaus. Roedd angorfa llawer gwell ym Mhorth Madryn, a phenderfynwyd fod angen rheilffordd i gysylltu rhan isaf Diffryn Camwy a Phorth Madryn. Yn 1884, awdurdododd Cyngres Ariannin adeiladu rheilffordd y Ferrocarril Central del Chubut ("Rheilffordd Ganolog Chubut") gan gwmni Lewis Jones y Cia. Roedd yn anodd codi digon o arian yn lleol, felly aeth Lewis Jones i Brydain i chwilio am arian, a chafodd gymorth y peiriannydd Asahel P. Bell. Dechreuodd y gwaith ar y rheilffordd yn 1886, gyda chymorth 465 o ymfudwyr Cymreig eraill a gyrhaeddodd ar y stemar Vesta. Tyfodd tref ym mhen y rheilffordd, a galwyd hi ar ôl Lewis Jones: Trelew. Tyfodd Trelew yn gyflym, ac yn 1888 daeth yn bencadlys y Compañía Mercantil del Chubut.
Roedd yn awr yn bosibl danfon cynnyrch yr ardal i Buenos Aires. Estynnwyd y rheilffordd hyd at Gaiman ym 1909 ac wedi hynny hyd at Ddôl y Plu.
I gyfeiriad yr Andes: Cwm Hyfryd 1883–1909
Erbyn hyn roedd y cyfan o'r tir addas yn Nyffryn Camwy eisoes yn cael ei ffermio, a dechreuodd y Cymry fforio tua'r gorllewin i gyfeiriad yr Andes. Heblaw'r gobaith o ddarganfod mwy o dir amaethyddol, roedd gobaith o ddarganfod aur. Daeth John Daniel Evans yn amlwg fel un oedd yn awyddus i fforio’r Paith. Ym mis Tachwedd 1883 arweiniodd grŵp tua'r Andes. Ar y ffordd, daethant ar draws mintai o filwyr yn dwyn carcharorion Tehuelche i Valcheta, rhan o un o ymgyrchoedd olaf Concwest yr Anialwch. Penderfynodd rhai o'r grŵp droi yn ôl, ond aeth pedwar yn eu blaenau dan arweiniad John Evans. Erbyn diwedd Chwefror 1884, roeddynt wedi cyrraedd Afon Gualjaina, ac yno roedd tri aelod o'r llwyth oedd dan arweiniad y cacique Foyel. Roedd un o'r tri, Juan Salvo, yn eu hadnabod, a dywedodd ei fod yn amau eu bod yn ysbïo dros y fyddin, Ceisiodd ei harwain at Foyel, a phan wrthodasant, datblygodd cweryl. Penderfynodd y pedwar dychwelyd i ran isaf Dyffryn Camwy, 600 km i ffwrdd, gyda rhyfelwyr Foyel yn ei dilyn. Ar 4 Mawrth ymosodwyd arnynt, a lladdwyd tri chydymaith Evans. Anelodd Evans, ar gefn ei geffyl Malacara, tua dibyn serth, a llamodd y ceffyl i lawr y dibyn ac i fyny'r ochr arall. Ni feiddiai'r un o'r ymosodwyr geisio ei ddilyn, a llwyddodd John Evans i ddychwelyd i'r Wladfa yn ddiogel. Cafodd y man lle bu'r ymosodiad yr enw Dyffryn y Merthyron (Sbaeneg:Valle de los Mártires).
Yn 1884 penodwyd Luis Jorge Fontana (1846–1920) yn llywodraethwr cyntaf tiriogaeth newydd Chubut. Gofynnodd y Cymry iddo am ganiatâd i fynd ar deithiau i gyfeiriad yr Andes i chwilio am dir ffrwythlon newydd, gan fod y cyfan o'r tir addas yn Nyffryn Camwy eisoes yn cael ei ffermio. Penderfynodd Fontana fynd gyda hwy, ac yn 1885 arweiniodd daith cwmni a elwid y Rifleros del Chubut, oedd yn cynnwys nifer o Gymry o'r Wladfa, John Daniel Evans yn eu plith, i fforio rhan uchaf Dyffryn Camwy i gyfeiriad yr Andes. Ar y daith yma y cafwyd hyd i'r diriogaeth a alwyd yn valle 16 de Octubre, neu Cwm Hyfryd i'r Cymry. Roedd yn amlwg yn ardal ffrwythlon, a threfnwyd i wladychwyr Cymreig symud yno o ran isaf Dyffryn Camwy. Ym mis Hydref 1891 mudodd John Evans a’i deulu i Gwm Hyfryd ac adeiladodd felin yno, a’r felin hon a roes yr enw Trefelin i’r dref.
Pan gododd cynnen rhwng yr Ariannin a Tsile oherwydd bod y ddwy wlad yn hawlio sofraniaeth dros yr ardal, gwahoddwyd y Deyrnas Gyfunol i gyflafareddu. Y gŵr a benodwyd i wneud y gwaith oedd Sir Thomas Holdich, a benderfynodd gynnal pleidlais i setlo'r mater 30 Ebrill, 1902. Er bod Tsile yn cynnig dwywaith cymaint o dir iddynt, dewisodd mwyafrif llethol y Gwladfaoedd aros o dan faner yr Ariannin, yn bennaf oherwydd nad oeddent am osod ffin rhyngddynt eu hunain a'u teuluoedd yn Nyffryn Camwy. Yn ddiweddarach sefydlwyd tref Esquel.
Tua dechrau'r 20g symudodd Llwyd ap Iwan, mab Michael D. Jones, a'i deulu i Gwm Hyfryd (yn ddiweddarach Colonia 16 de octubre). Roedd yn gyfrifol am gangen Rhyd y Pysgod (Arroyo Pescado) o'r Compañía Mercantil  del Chubut, tua 30 km o Esquel. Ar 29 Rhagfyr 1909, daeth dau ysbeiliwr Americanaidd o'r enw Wilson ac Evans, a saethwyd Llwyd ap Iwan yn farw wrth iddynt geisio dwyn arian oddi yno. Cred rhai awduron mai Butch Cassidy a'r Sundance Kid oedd y ddau yma, ond ymddengys fod y ddau yma eisoes wedi eu lladd ym Molifia cyn dyddiad y llofruddiaeth.
Anawsterau yn Nyffryn Camwy 1899–1916
Dioddefodd rhan isaf Dyffryn Camwy oherwydd effeithiau nifer o lifogydd difrifol yn y 1890au a'r 1900au, gan beri difrod difrifol yn nhref Rawson ac i raddau yn Gaiman, er na effeithiwyd Trelew. Bu anghydfod rhwng y Cymry a'r llywodraeth, oedd yn mynnu bod pob dyn o oed milwrol yn drilio bob dydd Sul. Nid oedd y Cymry yn gwrthod drilio fel y cyfryw, ond yr oeddynt yn amharod i wneud ar y Sul. Carcharwyd rhai ohonynt, ond yn y diwedd cafwyd cyfaddawd wedi i'r Arlywydd Julio Argentino Roca gymryd diddordeb yn y mater.
Problem arall oedd nad oedd unrhyw dir addas i'w ffermio yn weddill i'w rannu i newydd-ddyfodiaid. Hyn yn anad dim, efallai, a barodd i 234 adael y Wladfa am Lerpwl ar y llong Orissa ar 14 Mai 1902. Aeth 208 ohonynt ymlaen i Ganada, gan gyrraedd Saskatchewan ddiwedd Mehefin, er i rai teuluoedd ddychwelyd i'r Wladfa yn nes ymlaen. Symudodd eraill i dalaith Río Negro yn yr Ariannin.
Newydd-ddyfodiaid oedd wedi methu cael tir oedd llawer ohonynt, a daeth mwy o fewnfudwyr o Gymru yn eu lle. Erbyn diwedd y 19g roedd tua 4,000 o bobl o dras Gymreig yn byw yn Chubut. Cyrhaeddodd tua 1000 o fewnfudwyr Cymreig rhwng 1886 a 1911, ond rhoddodd y Rhyfel Byd Cyntaf ddiwedd ar fewnfudiad o Gymru, ac ni ail-ddechreuodd ar ôl y rhyfel, er i rai unigolion symud i'r Wladfa. Barn Glyn Williams yw na ymfudodd mwy na tua 2,300 o Gymry i Batagonia. Rhwng 1910 a 1916, ymfudodd cyfanswm o 151 o drigolion y Wladfa i Awstralia.
Crefydd
Cred Robert Owen Jones fod Ymneilltuaeth Gymraeg wedi bod yn allweddol i sicrhau ymwybyddiaeth gymdeithasol gref, er yn cydnabod mai mynd allan i gael tir y gwnaethant i ddianc rhag gorthrwm meistri tir Yng nghanol amodau cyntefig y misoedd a'r blynyddoedd cynnar ni fyddai yn syndod i weld diffyg trefn a diffyg arweiniad, ond fel arall y bu. Yng nghanol y pentref adeiladwyd capel a ddefnyddid yn ogystal i wasanaethau ac ysgol Sul, ond hefyd i'r ysgol ddyddiol, fel llys barn, siambar i'r cyngor llywodraethol, ac weithiau hyd yn oed fel carchar.
Tri chapel oedd yn y Dyffryn yn 1879 ond erbyn 1896 roedd yno 17.
Y Wladfa heddiw
Er i'r mewnfudwyr fynd i'r Wladfa er mwyn cadw eu hiaith a'u traddodiadau, daeth Sbaeneg i fod yn iaith swyddogol ym 1880 a thros y blynyddoedd roedd nifer y bobl yn siarad Cymraeg yn lleihau. Ond mae cysylltiadau rhwng y Wladfa a Chymru yn cryfhau ers y 1960au. Dechreuodd y Swyddfa Gymreig ariannu cyrsiau Cymraeg ar gyfer pobl y Wladfa gan anfon athrawon atynt i gryfhau'r iaith. Mae'r rhaglen hon yn parhau hyd heddiw, dan nawdd Llywodraeth Cymru.
Allan o'r tua 150,000 o bobl sy'n byw yn yr ardal mae tua 20,000 ohonynt yn ddisgynyddion i'r Cymry. Mae tua 5,000 ohonynt yn siarad Cymraeg a nifer eraill yn dysgu'r iaith. Gelwir tafodiaith yr ardal yn Gymraeg y Wladfa.
Cafwyd ffrae yn 2009 pan wrthododd swyddogion tollau a mewnfudo'r DU fynediad i wledydd Prydain i ddwy Archentwraig Gymreig o'r Wladfa a oedd wedi trefnu dod i aros yng Nghymru am gyfnod i aros gyda theuluoedd lleol yng ngogledd Cymru er mwyn gwella eu Cymraeg. Cawsant eu hanfon yn ôl i'r Ariannin ar ôl glanio yn y maes awyr. Protestiodd nifer o bobl yn erbyn penderfyniad yr awdurdodau a chynhaliwyd cyngerdd yn Nyffryn Nantlle i'w cefnogi.
Llenyddiaeth y Wladfa
Cyhoeddwyd llawer o farddoniaeth ac ysgrifau'r cyfnod cynnar yn Y Drafod, y newyddiadur pythefnosol a gychwynnwyd gan Lewis Jones. Efallai mai prif lenorion y Wladfa oedd Eluned Morgan, awdur nifer o lyfrau megis Dringo'r Andes a ystyrir yn glasuron, ac R. Bryn Williams, a enillodd gadair yr Eisteddfod Genedlaethol am ei awdl Patagonia ac a oedd hefyd yn awdur nifer o nofelau megis Bandit yr Andes. Ymhlith llenorion y Wladfa yn y cyfnod diweddar, gellir nodi Irma Hughes de Jones.
Cyhoeddwyd nifer o gyfrolau o atgofion am y Wladfa, yn eu plith Atgofion o Batagonia (1980) gol. R. Bryn Williams, sy'n cynnwys ysgrifau gan nifer o drigolion y Wladfa, Pethau Patagonia (1984) gan Marian Elias ar sail cyfweliadau gyda Fred Green, Atgofion am y Wladfa (1985) gan Valmai Jones a Nel fach y bwcs (1992) gan Marged Lloyd Jones.
Blueberry
Ffilm am y Gorllewin gwyllt llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Jan Kounen yw Blueberry a gyhoeddwyd yn 2004. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Blueberry ac fe’i cynhyrchwyd ym Mecsico, Ffrainc a'r Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Arizona a chafodd ei ffilmio yn Almería. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Gale Anne Hurd.
Flesh For The Beast
Ffilm arswyd a ffilm sombi gan y cyfarwyddwr Terry West yw Flesh For The Beast a gyhoeddwyd yn 2003. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Caroline Munro, Aldo Sambrell, Ruby Larocca a Barbara Joyce.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Blueberry
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ernest Borgnine, Vincent Cassel, Michael Madsen, Juliette Lewis, Eddie Izzard, Vahina Giocante, Djimon Hounsou, Colm Meaney, Tchéky Karyo, Val Avery, Temuera Morrison, Geoffrey Lewis, François Levantal, Jan Kounen, Hugh O'Conor, Tetsuo Nagata, Dominique Bettenfeld, Nichole Hiltz, Pascal Demolon, Guillermo Arévalo Valera a Juan Manuel Bernal Chávez. Mae'r ffilm Blueberry (ffilm o 2004) yn 124 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Flesh For The Beast
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Terry West ar 29 Medi 1965 yn Lake Worth, Texas.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Terry West nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sant-Armael
Mae Sant-Armael (Ffrangeg: Saint-Armel) yn gymuned yn department Mor-Bihan (Ffrangeg: Morbihan), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Blueberry
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Million Dollar Baby sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Tetsuo Nagata oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Bénédicte Brunet sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, Blueberry, sef cyfres o lyfrau comics gan yr awdur Jean Giraud.
Auf Der Suche
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwr Jan Krüger yw Auf Der Suche a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc a'r Almaen.
Blueberry
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jan Kounen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Y Wladfa
Adar y Wladfa
Luiz Carrizo, tud. 7. Cymraeg, gwyddonol, Saeneg a Sbaeneg yn eu trefn.
Sant-Armael
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Y Wladfa
Adar y Wladfa
CNOCELL MAGELLAN Campephilus magellanicus Magellanic woodpecker Carpintero gigante
Tierras Hechizadas
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Carlos Cores, Domingo Sapelli, Ernesto Bianco, Fernando Labat, Malisa Zini a Norma Giménez.
Auf Der Suche
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper.
Tierras Hechizadas
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1948. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Treasure of the Sierra Madre sy’n ffilm antur (cowboi i ryw raddau), gan John Huston. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Auf Der Suche
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jan Krüger ar 23 Mawrth 1973 yn Aachen.
Tierras Hechizadas
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Auf Der Suche
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jan Krüger nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Che Fanno i Nostri Supermen Tra Le Vergini Della Jungla?
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Bitto Albertini yw Che Fanno i Nostri Supermen Tra Le Vergini Della Jungla? a gyhoeddwyd yn 1970. Fe'i cynhyrchwyd gan Italo Martinenghi yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Bitto Albertini a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Sante Maria Romitelli.
Los Extermineitors
Ffilm gomedi llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Carlos Galettini yw Los Extermineitors a gyhoeddwyd yn 1989. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Lalo Fransen.
Y Wladfa
Adar y Wladfa
TAPACWLO CHUCAO Schlerochilus rubecula Chucao tapaculo Chucao
Che Casino... Con Pierino
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Bitto Albertini yw Che Casino... Con Pierino a gyhoeddwyd yn 1982. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Rhufain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Bitto Albertini a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nico Fidenco.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alfredo Adami, Italo Vegliante, Marcello Martana, Nino Terzo a Roberto Gallozzi. Mae'r ffilm Che Casino... Con Pierino yn 83 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1982. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner sef film noir, dystopaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Luigi Ciccarese oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Daniele Alabiso sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bitto Albertini ar 5 Medi 1923 yn Torino a bu farw yn Zagarolo ar 1 Gorffennaf 1991.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Bitto Albertini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
We Make Movies
Ffilm gomedi yw We Make Movies a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Un Tipo De Suerte
Ffilm gomedi yw Un Tipo De Suerte a gyhoeddwyd yn 1938. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
We Make Movies
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Los Extermineitors
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Guillermo Francella, Aldo Barbero, Emilio Disi, Héctor Echavarría, Patricia Saran, Hugo Quiril, Néstor Varzé, Miguel Ramos ac Omar Pini.
Y Wladfa
Adar y Wladfa
CONDOR YR ANDES Vultur gryphus Andean condor Condor
Un Tipo De Suerte
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Carlos Enríquez, Mapy Cortés, Carlos Morganti, Eduardo Sandrini a Segundo Pomar.
Che Fanno i Nostri Supermen Tra Le Vergini Della Jungla?
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sal Borgese, Femi Benussi, Brad Harris, George Martin, Frank Braña a Rafael Albaicín. Mae'r ffilm Che Fanno i Nostri Supermen Tra Le Vergini Della Jungla? yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Y Wladfa
Adar y Wladfa
CARACARA CYFFREDIN BARCUD MAWR Caracara plancus Southern crested caracara Carancho
Vierzon
Tref a chymuned yng ngorllewin canolbarth Ffrainc Vierzon, ac yn ganolfan weinyddol ei arrondisement yn département Cher.
Caroline Furness
Gwyddonydd Americanaidd oedd Caroline Furness (24 Mehefin 1869 – 9 Chwefror 1936), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel seryddwr.
Los Extermineitors
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1989. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Batman sef ffilm drosedd llawn cyffro gan Tim Burton. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Che Fanno i Nostri Supermen Tra Le Vergini Della Jungla?
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1970. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Patton sef ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr ffilm Franklin J. Schaffner. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.
We Make Movies
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Y Wladfa
Adar y Wladfa
DIWCON Xolmis pyrope Fire-eyed diucon Diucón
Che Fanno i Nostri Supermen Tra Le Vergini Della Jungla?
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bitto Albertini ar 5 Medi 1923 yn Torino a bu farw yn Zagarolo ar 1 Gorffennaf 1991.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Bitto Albertini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sant-Aleustr
Mae Sant-Aleustr (Ffrangeg: Saint-Allouestre) yn gymuned yn department Mor-Bihan (Ffrangeg: Morbihan), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Afon Cher
250px|bawd|Afon Cher yn llifo trwy [[Saint Georges sur Cher]] Mae Afon Cher yn afon sy'n tarddu yn y Combrailles yng nghanolbarth Ffrainc. Ei hyd yw 320 km.
Ar ei glannau saif Montluçon, Vierzon a dinas hynafol Tours. Ar ôl llifo trwy'r lleoedd hyn mae'n rhedeg yn gyfochrog ag Afon Loire cyn ymuno â hi.
Sant-Aleustr
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Un Tipo De Suerte
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1938. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Bringing Up Baby sef ffilm gomedi Americanaidd gan Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Y Wladfa
Adar y Wladfa
ERYR BRONDDU Geranoaetus melanoleucus Black-chested Buzzard- Eagle Áquila mora
Vierzon
Saif y dref fach hanesyddol ar lan Afon Cher. Codwyd yr eglwys rhwng y 12fed a'r 15g.
John Gwenogfryn Evans
Paleograffydd a golygwr hen lawysgrifau Cymreig oedd John Gwenogvryn Evans (20 Mawrth 1852 – 25 Mawrth 1930).
Imperative Concrete, Ass Chasing Its DNA
Ffilm arbrofol gan y cyfarwyddwyr Jan Krogsgård a Henrik Brahe yw Imperative Concrete, Ass Chasing Its DNA a gyhoeddwyd yn 1994. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Mae'r ffilm yn 4 munud o hyd.
Caroline Furness
Manylion personol
Ganed Caroline Furness ar 24 Mehefin 1869 yn Cleveland ac wedi gadael yr ysgol leol mynychodd Brifysgol Columbia a Choleg Vassar.
Los Extermineitors
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carlos Galettini ar 1 Ionawr 1938 yn Buenos Aires.
Vierzon
Gefeilldref
- El Jadida
Caroline Furness
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
John Gwenogfryn Evans
Cafodd ei eni yn Llanybydder, Sir Gaerfyrddin. Un o'i athrawon oedd William Thomas (Gwilym Marles). Astudiodd ddiwinyddiaeh a daeth yn weinidog i'r Undodiaid ond oherwydd afiechyd rhoddodd y gorau i'r weinidogaeth ym 1880. Roedd ganddo ddiddordeb dwfn mewn hen lawysgrifau Cymreig, gan sefydlu ei wasg ei hun ym Mhwllheli er mwyn eu cyhoeddi.
Bañeros Ii, La Playa Loca
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Carlos Galettini yw Bañeros Ii, La Playa Loca a gyhoeddwyd yn 1989. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Cafodd ei ffilmio ym Mar del Plata. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Salvador Valverde Calvo a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Lalo Fransen.
The Lone Wolf
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Herbert Brenon yw The Lone Wolf a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Bañeros Ii, La Playa Loca
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Guillermo Francella, Emilio Disi, Luis Cordara, Mónica Gonzaga, Bettina Vardé, Gino Renni, Joe Rígoli, Juan Manuel Tenuta a Patricia Saran.
The Lone Wolf
Y prif actor yn y ffilm hon yw Bert Lytell. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Arachne
300px|bawd|Chwedl Arachne gan [[Diego Velázquez]]
Ym mytholeg Roeg, yr oedd Arachne yn ferch ddiwyd o dalaith Lydia yn Asia Leiaf a gurodd y dduwies Athena mewn gornest gweu brodwaith.
Imperative Concrete, Ass Chasing Its DNA
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1994. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Forrest Gump ffilm glasoed gan Robert Zemeckis. Henrik Brahe oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Jan Krogsgård a Henrik Brahe sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Sant-Aleustr
Poblogaeth
Population - Municipality code56204
Bratz Kidz: Sleep-Over Adventure
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Sean McNamara yw Bratz Kidz: Sleep-Over Adventure a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Los Extermineitors
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Carlos Galettini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Lone Wolf
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. J. Roy Hunt oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Carreg y Foel-gron
Mae Carreg y Foel-gron yn gopa mynydd a geir yn y Moelwynion, ychydig gilometrau i'r dwyrain o Ffestiniog.;. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 472metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
The Lone Wolf
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert Brenon ar 13 Ionawr 1880 yn Dulyn a bu farw yn Los Angeles ar 20 Ionawr 1971. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1911 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg y Brenin.
Carreg y Foel-gron
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; nid yw'r copa hwn, bellach, wedi'i gofrestru. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 501 metr (1644 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 30 Mehefin 2008.
Imperative Concrete, Ass Chasing Its DNA
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jan Krogsgård nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ecuación, Los Malditos De Dios
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Carlos Echevarría, Diego Alonso Gómez a Vanesa González.
Bratz Kidz: Sleep-Over Adventure
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Britt McKillip a Chantal Strand.
Un Tipo De Suerte
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Y Wladfa
Adar y Wladfa
FFLAMINGO CHILE Phoenicopterus chilensis Chilean flamingo Flamenco
Bratz Kidz: Sleep-Over Adventure
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Ecuación, Los Malditos De Dios
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Caroline Furness
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Y Wladfa
Adar y Wladfa
SENOPS GYDDFWYN Pygarrhichas albogularis White-throated Treerunner Picatezna patagarrico
Bañeros Ii, La Playa Loca
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1989. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Batman (ffilm o 1989) sef ffilm drosedd llawn cyffro gan Tim Burton. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Y Wladfa
Adar y Wladfa
GWYACH FAWR Podiceps major Great grebe Huela
CONWRA DEHEUOL Enicognathus ferrugineus Austral Parakeet Cachaña
John Gwenogfryn Evans
Roedd yn gyfaill ac yn wrandawr ar ddarlithoedd Syr John Rhys tra'n byw yn Rhydychen, rhwng 1880 a 1900, a ganddo fo gafodd ei gariad at hen lawysgrifau.
Y Wladfa
Adar y Wladfa
ERYRDYLLUAN EWROP Bubo magellanicus Lesser Horned Owl Tucúquere
John Gwenogfryn Evans
Bu John Gwenogfryn Evans yn ymgyrchu dros gael llyfrgell ddiogel i Gymru. Roedd llyfrau gwerthfawr mewn perygl o gael eu difa gan dân, lleithder a phryfed. Roedd cysylltiad Gwenogvryn Evans â Syr John Williams yn bwysig yn hanes sefydlu Llyfrgell Genedlaethol Cymru
Y Wladfa
Adar y Wladfa
PYSGOTWR TORGOCH Megaceryle torquata Kingfisher Mar�n pescador grande
John Gwenogfryn Evans
Sillafiad "cywir" ei enw, sef y fersiwn a ddefnyddid ganddo fo ei hun, oedd "Gwenogvryn". Gwenogfryn oedd enw a fabwysiadwyd ganddo oherwydd dyna enw ei gartref pan yn fachgen.
The Lone Wolf
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert Brenon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bañeros Ii, La Playa Loca
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carlos Galettini ar 1 Ionawr 1938 yn Buenos Aires.
Marjorie Senechal
Mathemategydd Americanaidd yw Marjorie Senechal (ganed 18 Gorffennaf 1939), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel mathemategydd.
Manylion personol
Ganed Marjorie Senechal ar 18 Gorffennaf 1939 yn St. Louis ac wedi gadael yr ysgol leol mynychodd Brifysgol Chicago, Sefydliad Technoleg Illinois, Prifysgol Smith, Massachusetts.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Bratz Kidz: Sleep-Over Adventure
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Sean McNamara ar 9 Mai 1962 yn Burbank. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1989 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Sean McNamara nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
ACP1
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn ACP1 yw ACP1 a elwir hefyd yn Acid phosphatase 1 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 2, band 2p25.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn ACP1.
Los Superagentes y La Gran Aventura Del Oro
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Carlos Galettini yw Los Superagentes y La Gran Aventura Del Oro a gyhoeddwyd yn 1980. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Guillermo Marín, Martín Karadagian, Atilio Pozzobón, Enrique Kossi, Julio de Grazia, Ricardo Bauleo, Roberto Carnaghi, Susana Traverso, Víctor Bó, Santiago Gómez Cou, Mario Luciani, Lisardo García Tuñón ac Armando Capo.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1980. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Empire Strikes Back sef yr ail ffilm yn y gyfres Star Wars. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carlos Galettini ar 1 Ionawr 1938 yn Buenos Aires.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Carlos Galettini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Crash! Che Botte... Strippo Strappo Stroppio
Ffilm gomedi a ffilm ar y grefft o ymladd gan y cyfarwyddwyr Bitto Albertini a Kuei Chih-hung yw 'Crash! Che Botte... Strippo Strappo Stroppio' a gyhoeddwyd yn 1973. Fe'i cynhyrchwyd gan Run Run Shaw yn yr Eidal a Hong Cong; y cwmni cynhyrchu oedd Shaw Brothers Studio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a Tsieineeg Mandarin a hynny gan Bitto Albertini a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nico Fidenco.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sal Borgese, Yuen Biao, Antonio Cantafora, Jacques Dufilho, Lo Lieh, Isabella Biagini, Alberto Farnese, Cheung Wing Fat, Shih Szu a Robert Malcolm. Mae'r ffilm ''Crash! Che Botte... Strippo Strappo Stroppio yn 102 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio'') o 2.35:1.
The Somme
Ffilm ddogfen heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr M. A. Wetherell yw The Somme a gyhoeddwyd yn 1927. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Geoffrey Barkas.
Crash! Che Botte... Strippo Strappo Stroppio
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bitto Albertini ar 5 Medi 1923 yn Torino a bu farw yn Zagarolo ar 1 Gorffennaf 1991.
The Somme
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Crash! Che Botte... Strippo Strappo Stroppio
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Bitto Albertini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Somme
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1927. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Metropolis ffilm ffuglen wyddonol o’r Almaen gan Fritz Lang. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Freddie Young oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Geoffrey Barkas sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Hot Enough For June
Ffilm gomedi a ffilm am ysbïwyr gan y cyfarwyddwr Ralph Thomas yw Hot Enough For June a gyhoeddwyd yn 1964. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Llundain a chafodd ei ffilmio yn Pinewood Studios. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Lukas Heller a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Angelo Francesco Lavagnino.
The Somme
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm M A Wetherell ar 1 Ionawr 1884 yn Leeds.
Carol plygain
Enghreifftiau o garolau Plygain
Prif garol y Plygain ydy'r olaf yn y gwasanaeth, sef Carol y Swper.
Hot Enough For June
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sylva Koscina, Dirk Bogarde, Noel Harrison, Roger Delgado, Robert Morley a Leo McKern. Mae'r ffilm Hot Enough For June yn 98 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
The Somme
Gweler hefyd
Cyhoeddodd M. A. Wetherell nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hot Enough For June
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1964. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. Strangelove sef ffilm gomedi ddu sy’n dychanu'r Rhyfel Oer a’r gwrthdaro niwclear rhwng yr Undeb Sofietaidd a'r Unol Daleithiau. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ernest Steward oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Alfred Roome sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi'i seilio ar waith cynharach, The Night of Wenceslas, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Lionel Davidson a gyhoeddwyd yn 1960.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ralph Thomas ar 10 Awst 1915 yn Kingston upon Hull a bu farw yn Llundain ar 8 Ionawr 2007. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1956 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
De Nuevo Otra Vez
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Romina Paula yw De Nuevo Otra Vez a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Romina Paula.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Romina Paula ar 14 Mai 1979 yn Buenos Aires.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Romina Paula nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhyfelwyr Angel
Ffilm llawn cyffro o Gweriniaeth Pobl Tsieina yw Rhyfelwyr Angel. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsieina. Lleolwyd y stori mewn un lle, sef Gwlad Tai a chafodd ei saethu yng Ngwlad Tai.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dean Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Dean Township, gan gynnwys:
The Eternal Sin
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Herbert Brenon yw The Eternal Sin a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. J. Roy Hunt oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert Brenon ar 13 Ionawr 1880 yn Dulyn a bu farw yn Los Angeles ar 20 Ionawr 1971. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1911 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg y Brenin.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert Brenon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ymennydd
bawd|200px|Ymennydd Yr organ sy'n rheoli system nerfol mewn fertebratau, a nifer o infertebratau, yw'r ymennydd. Mewn nifer o anifeiliaid, fe'i lleolir yn y benglog.
Redmond, Washington
Dinas yn, yn nhalaith Washington, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Redmond, gan gynnwys:
Tylluan sgrech Puerto Rico
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tylluan sgrech Puerto Rico (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: tylluanod sgrech Puerto Rico) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Otus nudipes; yr enw Saesneg arno yw Puerto Rico screech owl. Mae'n perthyn i deulu'r Tylluanod (Lladin: Strigidae) sydd yn urdd y Strigiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn O. nudipes, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tylluan sgrech Puerto Rico yn perthyn i deulu'r Tylluanod (Lladin: Strigidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Carnedd y Filiast (y Migneint)
Mae Carnedd y Filiast yn gopa mynydd a geir yn Arenig i'r gogledd o Gapel Celyn;, yn ne-ddwyrain Parc Cenedlaethol Eryri yng Ngwynedd. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 354 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.
Saif ar ochr ddwyreiniol y Migneint, i'r gogledd o Lyn Celyn a'r briffordd A4212 rhwng Trawsfynydd a'r Bala, gyda chopa Arenig Fach i'r de-orllewin. Gellir ei ddringo o'r A4212, heibio copa is Foel Boeth. Saif Llyn Hesgyn ar ei ochr ddwyreiniol.
Fy Nhad
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Kodi Ramakrishna yw Fy Nhad a gyhoeddwyd yn 1998. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a hynny gan L. B. Sriram a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Vandemataram Srinivas.
Carnedd y Filiast (y Migneint)
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Hewitt a Nuttall. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 669 metr (2195 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 10 Mawrth 2007.
Fy Nhad
Y prif actor yn y ffilm hon yw Akkineni Nageswara Rao.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1998. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Saving Private Ryan sef ffilm ryfel gan Steven Spielberg a enillod 5 Oscar. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd.
Carnedd y Filiast (y Migneint)
Yr enw
Mae'r enw yn tarddu o lên gwerin. Mae enwau henebion cynhanesyddol sy'n cynnwys yr elfennau miliast neu ast yn cynnwys Llety'r Filiast (Y Gogarth, Llandudno), Llety'r Filiast (ger Rowen), Llech y Filiast (Morgannwg), Carnedd y Filiast (ger Ysbyty Ifan) a Llech yr Ast (Llangoedmor, Ceredigion). Yn chwedl Culhwch ac Olwen mae Gast Rhymni, sef merch yn rhith bleiddast, yn cael ei hela gan y Brenin Arthur. Mae'r filiast yn un o ymrithiadau Ceridwen yn y chwedl Hanes Taliesin.
Fy Nhad
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Kodi Ramakrishna ar 23 Gorffenaf 1949 yn Palakollu a bu farw yn Hyderabad ar 1 Ebrill 2007. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1982 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Margarethe Hübsch
Gwyddonydd o Awstria oedd Margarethe Hübsch (19 Mehefin 1903 – 30 Awst 1983), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel seiciatrydd a niwrolegydd.
Fy Nhad
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Kodi Ramakrishna nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Margarethe Hübsch
Manylion personol
Ganed Margarethe Hübsch ar 19 Mehefin 1903.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Big Lake, Texas
Dinas yn, yn nhalaith Texas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Big Lake, gan gynnwys: