cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Clefyd Crohn
Achos
Tra bo clefyd Crohn yn afiechyd sy'n gysylltiedig ag imiwnedd, nid yw'n ymddangos ei bod yn glefyd awtoimiwn (gan nad yw'r system imiwnedd yn cael ei sbarduno gan y corff ei hun). Nid yw'r union broblem imiwnedd sylfaenol yn glir; fodd bynnag, gall fod yn gyflwr diffyg imiwnedd. Mae tua hanner y risg o gael y clefyd yn gysylltiedig â geneteg gyda mwy na 70 o enynnau wedi cysylltu â'r clefyd. Mae ysmygwyr tybaco ddwywaith mwy tebygol o ddatblygu clefyd Crohn na rhai nad ydynt yn ysmygu. Mae hefyd yn aml yn dechrau ar ôl dioddef pwl o astro-enteritis. Mae diagnosis yn seiliedig ar nifer o ganfyddiadau gan gynnwys biopsi ac ymddangosiad wal y coluddyn, delweddu meddygol a disgrifiad o'r afiechyd gan y claf. Mae cyflyrau eraill a all creu symptomau tebyg yn cynnwys syndrom coluddyn llidus a chlefyd Behçet.
Triniaeth
Nid oes unrhyw feddyginiaethau na gweithdrefnau llawfeddygol a all wella clefyd Crohn. Mae opsiynau triniaeth yn cynnwys lleddfu'r symptomau, ceisio parhad gwellhad dros dro, ac atal atglafychu. Yn y rhai sydd newydd derbyn diagnosis, gellir defnyddio cyffuriau corticosteroid am gyfnod byr i wella'r afiechyd yn gyflym, â meddyginiaeth arall fel naill ai methotrexate neu thiopurin a ddefnyddir i atal atglafychu. Rhan bwysig o'r driniaeth yw rhoi'r gorau i ysmygu ymhlith y rheini sy'n gwneud.
Caiff un o bob pump o bobl â'r clefyd eu derbyn i'r ysbyty bob blwyddyn, a bydd angen llawdriniaeth ar gyfer y clefyd rywbryd dros gyfnod o ddeng mlynedd mewn hanner y cleifion. Er y dylid defnyddio llawdriniaeth cyn lleied â phosib, bydd angen mynd i'r afael â rhai crawniadau, rhwystrau penodol i'r coluddyn, a chanserau. Argymhellir gwirio am ganser y coluddyn trwy golonosgopi yn rheolaidd, gan ddechrau wyth mlynedd ar ôl i'r clefyd ddechrau.
Hanes
Cafodd y clefyd ei enwi ar ôl y meddyg gastroenteroleg Burrill Bernard Crohn o Ysbyty Mount Sinai yn Efrog Newydd. Ym 1932 fe ddisgrifiodd Crohn a dau gyd weithiwr iddo symptomau mewn cyfres o gleifion oedd yn dioddef o lid ar derfyn yr ilëwm yn y coluddyn bach, yr ardal a effeithir fwyaf gan y salwch.
Eglwys Rydd Barhaus yr Alban
bawd|250px|Eglwys Rydd Barhaus Stafain (Staffin)
Enwad Bresbyteraidd Albanaidd yw Eglwys Rydd Barhaus yr Alban (Gaeleg: An Eaglais Shaor Leantainneach, Saesneg: Free Church of Scotland (Continuing)) a sefydlwyd ym mis Ionawr 2000. Mae'n honni bod yn wir barhad o Eglwys Rydd yr Alban, ac felly mae'n defnyddio'r gair parhaus yn ei henw.
Sefydliad
Yn 1996, cafwyd yr Athro Donald Macleod, pennaeth Coleg yr Eglwys Rydd yng Nghaeredin, yn ddieuog o gyhuddiadau o ymosodiad rhyw pan ddyfarnodd siryf fod cynllwyn wedi bod yn ei erbyn. Roedd cymdeithas o'r enw The Free Church Defence Association yn gweld bai "am beidio â dwyn yr Athro Macleod i brawf yn y Gymanfa Gyffredinol ac felly mae'r mwyafrif wedi cefnu ar yr egwyddor mai'r Gymanfa Gyffredinol gyfan a ddylai ymchwilio i honiadau o gamymddwyn, yn hytrach na Phwyllgor y Gymanfa Gyffredinol". Diarddelwyd cadeirydd yr FCDA, y Parch. Morris Roberts, am anufudd-dod fis Mehefin 1999 am wrthod tynnu ei gyhuddiad yn ôl fod y Gymanfa Gyffredinol ym mis Mai y flwyddyn honno yn nodweddiadol am ei "drygioni a['i] rhagrith dybryd ac anwelladwy".
Ym mis Awst 1999, cyfeiriodd cylchgrawn yr FCDA at "ddrygioni diarddel Mr Roberts". Dywedwyd i'r FDCA am ymwahanu erbyn 30 Tachwedd 1999, ond ni wnaeth hyn. Paratowyd cyhuddiadau yn erbyn 22 o weinidogion a wrthododd gydymffurfio, ac mewn gwrandawiad gan Gomisiwn y Gymanfa Gyffredinol ar 19-20 Ionawr 2000, cyhoeddwyd y cyhuddiadau hynny'n berthnasol. Diarddelwyd y 22 weinidog ac ymatebon nhw drwy adael y comisiwn. Ar 20 Ionawr 2000, fe sefydlwyd Eglwys Rydd Barhaus yr Alban pan dderbyniwyd datganiad "Declaration of Reconstitution of the historic Free Church of Scotland". Er bod y rhwyg oherwydd Donald Macleod ar yr wyneb, awgryma Johnston McKay mai ynglŷn â diwinyddiaeth yr oedd mewn gwirionedd, a bod yn yr FCDA yn cynnwys "pobl sydd yn glynu’n fwy cadarn wrth Gyffes Ffydd Westminster".
Materion cyfreithiol
Ar ôl ymadael â'r Eglwys Rydd, aeth yr Eglwys Rydd Barhaus o flaen y Llys Sesiwn, Goruchaf Lys Sifil yr Alban, i geisio perchnogaeth cronfa ganolog ac adeiladau'r Eglwys. Pan anfonwyd yr apêl i Dŷ Allanol y Llys Sesiwn, gwrthododd yr Arglwyddes Paton eu hachos, ond ni chaniataodd absolvitor, sef, ni rwystrwyd yr Eglwys Rydd Barhaus rhag dod â'r achos gerbron y Llys eto. Ym mis Mawrth 2007, aeth Eglwys Rydd yr Alban i gyfraith yn An t-Àth Leathann (Broadford) ar An t-Eilean Sgitheanach (Skye) er mwyn adennill mans yr eglwys. Collodd yr Eglwys Rydd Barhaus yr achos yn y gwrandawiad cyntaf ar ddyfarniad yr Arglwydd Uist, a hefyd eu hapêl i Dŷ Mewnol y Llys Sesiwn.
Mynegodd yr Eglwys Rydd Barhaus ei bwriad i apelio yn erbyn y penderfyniadau hyn, ond yn 2009, nododd Cynhadledd Ryngwladol yr Eglwysi Diwygiedig i Eglwys Rydd Barhaus yr Alban "dynnu ei hapêl yn ôl ar fater sifil a oedd i ddod".
Cydnabyddiaeth
Aelod o International Conference of Reformed Churches ac o Affinity yw'r enwad.
Cynulledifaoedd
Mae gan Eglwys Rydd Barhaus 33 o gynulleidfaoedd yn yr Alban, un yng Nghanada a chwech yn yr Unol Daleithiau. Yn ogystal â hyn mae dwy orsaf bregethu yn yr Unol Daleithiau ac athrofa a fferm arddangos yn Zambia. 2,000 o aelodau sydd gan yr Eglwys er bod y nifer sy'n mynychu'r eglwysi'n uwch. Mae'r eglwysi mwyaf yn Inbhir Nis, Caeredin a Steòrnabhagh (Stornoway), lle mae'r gynulleifa fwyaf.
Athrofa
Mae Eglwys Rydd Barhaus yr Alban yn cynnal athrofa ar gyrion Inbhir Nis (Inverness) ar gyfer hyfforddi ei gweinidogion.
The Stud
Ffilm ddrama sy'n cynnwys elfennau erotig gan y cyfarwyddwr Quentin Masters yw The Stud a gyhoeddwyd yn 1978. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Jackie Collins a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Biddu.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sarah Lawson, Hugh Morton, Walter Gotell, Oliver Tobias, Joan Collins, Mark Burns, Sue Lloyd, Doug Fisher a Peter Dennis. Mae'r ffilm The Stud yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Quentin Masters nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Richland, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Richland, gan gynnwys:
Hugh Dennis
Mae Peter Hugh Dennis (ganed 13 Chwefror 1962) yn gomedïwr, actor, ysgrifennwr, dynwaredwr a throsleisydd Seisnig. Fe'i adnabyddir fel un hanner y ddeuawd gomedi Punt and Dennis gyda'i bartner comedi Steve Punt, a fel Pete Brockman, y tad yn y comedi sefyllfa BBC One Outnumbered. Ers 2005, mae Dennis wedi bod yn banelydd rheolaidd ar y rhaglen gomedi dychanol BBC Two Mock the Week.
Môr Caspia
Môr bychan neu lyn enfawr, wedi ei amgylchynu gan dir, yw Môr Caspia (Perseg: دریای خزر Daryā-ye Khazar, Rwseg: Каспийское море). Saif mewn basn caeedig, hynny yw heb allanfa (neu 'fala') i'r dwr lifo ohono. Mae'n gorwedd rhwng Ewrop ac Asia; i'r dwyrain o'r Cawcasws, i'r gorllewin o stepdir llydan Canolbarth Asia, i'r de o wastadeddau ffrwythlon De Rwsia yn Nwyrain Ewrop, ac i'r gogledd o Lwyfandir mynyddig Iran yng De-orllewin Asia. Mewn geiriau eraill, ceir pum gwlad o'i amgylch: Rwsia, Casachstan, Tyrcmenistan, Iran ac Aserbaijan. Dyma'r corff mwyaf yn y byd o ddŵr mewndirol, ond ceir gwahaniaeth barn ynghylch a ddylid ei ystyried yn llyn mwya'r byd neu'n fôr: er gwaetha'r enw, caiff Môr Caspia fel arfer ei gategoreiddio fel llyn.
Hugh Dennis
Ganwyd Dennis yn Kettering, Swydd Northampton, yn fab i'r athrawes Dorothy M. Dennis (yn gynt, Hinnels) a John Dennis. Mae ganddo un brawd, hefyd o'r enw John, sydd ar hyn o bryd yn gweithio fel Llysgennad Prydain i Angola. Yn fuan ar ôl genediaeth Dennis, symudodd y teulu i Mill Hill yng Ngogledd Llundain wedi apwyntiad ei dad fel offeiriad mewn plwyf yn yr ardal. Aeth ei dad yn ei flaen i ddod yn Esgob Knaresborough, ac wedyn Saint Edmundsbury ac Ipsiwch. Addysgwyd Dennis yng Ngholeg Sant Ioan, Caergrawnt. Yn ystod ei amser yno, chwaraeoedd rygbi gyda'r comedïwr Will Self, ac roedd yn brif bachgen yn ei flwyddyn derfynol.
Môr Caspia
Mae ganddo arwynebedd o (ac eithrio'r morlyn hallt iawn o Garabogazköl), cyfaint o, a halltedd o oddeutu 1.2% (12 g / l), tua thraean halltedd dŵr y môr ar gyfartaledd. Mae hyd y môr yn ymestyn bron i 1,200 cilomedr (750 milltir) o'r gogledd i'r de, gyda lled cyfartalog o 320 km (200 milltir). bawd|chwith|320px|Traeth ger Aktau, Môr Caspia
Nefoedd
bawd|dde|270 px|[[Dante Alighieri|Dante a Beatrice yn syllu ar rannau uchaf y Nefoedd; llun gan Gustave Doré ar gyfer y Divina Commedia.]]
Môr Caspia
Y prif afonydd sy'n llifo iddo yw afon Folga, afon Ural, afon Terek ac afon Koera. Nid oes afon yn llifo allan ohono, felly mae'r dŵr yn hallt. Yn 2004, roedd lefel y dŵr 28 metr (92 troedfedd) yn is na lefel y môr. Mae lefel y dŵr ym Môr Caspia ei hun wedi gostwng yn sylweddol yn y degawdau diwethaf, oherwydd cynnydd yn yr anweddiad, lleihad yn y glawogydd ac effaith adeiladu argaeau i gymryd dŵr o afon Folga. Dechreuodd y cylch olaf o lefel y môr gyda chwymp o 3m (10 tr) rhwng 1929 a 1977, ac yna godiad o 3m (10 tr) rhwng 1977 a 1995. Ers hynny mae osgiliadau llai wedi digwydd. Amcangyfrifwyd mewn astudiaeth gan Academi Gwyddorau Azerbaijan fod lefel y môr yn gostwng mwy na chwe centimetr y flwyddyn oherwydd anweddiad cynyddol oherwydd y codiad mewn tymheredd a achosir gan newid hinsawdd.
Nefoedd
Enw a ddefnyddir mewn nifer o grefyddau am fan lle mae eneidiau'r meirwon yn mwynhau bywyd ar ôl marwolaeth yw Nefoedd neu Nef. Fel rheol mae'n fan lle mae enedidiau'r sawl sydd wedi byw bywyd da yn cael eu gwobrwyo, mewn gwrthgyferbyniad ag Uffern lle4 mae eneidiau drygionus yn cael eu cosbi. Gall "nefoedd" heb briflythyren fod yn air arall am yr wybren. Enw arall a ddefnyddir am y Nefoedd yn aml yw Paradwys, er fod ystyr wreiddiol y gair hwnnw yn wahanol.
Môr Caspia
Ei brif fewnlif o ddŵr croyw yw afon hiraf Ewrop, sef y Volga, sy'n dod i mewn i'r llyn yn y pen gogleddol, bas. Mae dau fasn dwfn yn ffurfio ei barthau canolog a deheuol, sy'n arwain at wahaniaethau llorweddol mewn tymheredd, halltedd ac ecoleg. Mae gwely'r môr yn y de yn cyrraedd 1,023 m (3,356 tr - tua maint yr Wyddfa) o dan lefel y môr, sef yr ail isaf ar y Ddaear ar ôl Llyn Baikal (−1,180 m neu −3,870 tr). Cofnododd trigolion hynafol ei arfordir fod Môr Caspia fel cefnfor, yn ôl pob tebyg oherwydd ei halltrwydd a'i faint enfawr.
Sam Pośród Miasta
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwr Halina Bielińska yw Sam Pośród Miasta a gyhoeddwyd yn 1965. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Pwyl. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg a hynny gan Ireneusz Iredyński a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Włodzimierz Kotoński.
Môr Caspia
Mae Môr Caspia yn gartref i ystod eang o rywogaethau ac efallai ei fod yn fwyaf adnabyddus am ei ddiwydiannau cafiâr ac olew. Niweidiwyd ecoleg y llyn hwn gan lygredd o'r diwydiant olew hyn, ac i raddau llai, gan argaeau ar yr afonydd.
Nefoedd
Cristnogaeth
Syniad a gysylltir yn arbennig a'r Eglwys Gatholig yw fod rhai eneidiau yn mynd yn syth i'r Nefoedd tra mae eraill yn gorfod mwynd trwy'r broses o buredigaeth yn y Purdan yn gyntaf. Cred rhai enwadau Cristnogol eraill yn y posibilrwydd o ryw fath o broses o buro eneidiau ar ôl marwolaeth.
Môr Caspia
Geirdarddiad
Mae'r enw 'Caspian' yn debygol iawn o darddu o enw ar y Caspi, pobl hynafol a oedd yn byw i'r de-orllewin o'r môr yn Transcaucasia. Ysgrifennodd Strabo (a fu farw tua 24 OC) mai "i wlad yr Albaniaid (Cawcasws Albania, nid gwlad Albania) y perthyn y diriogaeth o'r enw "Caspiane", a enwyd ar ôl y llwyth Caspia, fel yr oedd y môr hefyd; ond mae'r llwyth bellach wedi diflannu".
Sam Pośród Miasta
Y prif actor yn y ffilm hon yw Zbigniew Cybulski.
Môr Caspia
Geirdarddiad
Ymhlith Groegiaid a Phersiaid mewn hynafiaeth glasurol hwn oedd "Cefnfor Hyrcania".
David Hanson
Gwleidydd Llafur yw David George Hanson (ganwyd 5 Gorffennaf 1951) a oedd yn Aelod Seneddol dros Delyn, rhwng 1992 a 2019. Cafodd ei eni yn Lerpwl.
Sam Pośród Miasta
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Halina Bielińska ar 14 Awst 1914 yn Warsaw a bu farw yn yr un ardal ar 26 Medi 2013. Derbyniodd ei addysg yn Academi'r Celfyddydau Cain, Warsaw.
Môr Caspia
Geirdarddiad
Mae grwpiau ethnig Twrcaidd fel yr Azerbaijanis a Turkmeniaid yn cyfeirio ato gan ddefnyddio'r enw Khazar / Hazar:
Aame Evaru?
Ffilm am ddirgelwch gan y cyfarwyddwr B. S. Narayana yw Aame Evaru? a gyhoeddwyd yn 1966. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a hynny gan B. S. Narayana.
Môr Caspia
Geirdarddiad
yn Nhwrcmen: Hazar deňizi yn Aserbaijaneg: Xəzər dənizi mewn Tyrceg modern: Hazar denizi.
Aame Evaru?
Y prif actor yn y ffilm hon yw Kongara Jaggayya. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Sam Pośród Miasta
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Môr Caspia
Geirdarddiad
Yn y rhain i gyd, mae'r ail air yn golygu "môr", ac mae'r gair cyntaf yn cyfeirio at y Khazars hanesyddol a oedd ag ymerodraeth fawr wedi'i lleoli i'r gogledd o Fôr Caspia rhwng y 7g a'r 10g.
Daearyddiaeth
Rhennir y Caspian yn dri rhanbarth ffisegol gwahanol: y Caspian Gogleddol, Canol a Deheuol. Y ffin Gogledd-Ganol yw "Trothwy Mangyshlak", sy'n rhedeg trwy Ynys Chechen a Cape Tiub-Karagan. Y ffin Ganol-Ddeheuol yw Trothwy Apsheron, silff o darddiad tectonig rhwng cyfandir Ewrasia a gweddillion cefnforol, sy'n rhedeg trwy Ynys Zhiloi a Cape Kuuli. Bae Garabogazköl yw cilfach ddwyreiniol halwynog y Caspia, sy'n rhan o Turkmenistan ac ar brydiau bu'n llyn ynddo'i hun oherwydd yr isthmws sy'n ei dorri i ffwrdd o'r Caspia.
Aame Evaru?
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1966. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Good, the Bad and the Ugly sef ffilm gomedi gowboi gan Sergio Leone. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd.
David Hanson
Fe'i urddwyd yn Farchog yn Anrhydeddau Pen-blwydd y Frenhines 2020.
Aame Evaru?
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm B S Narayana ar 1 Ionawr 1929 yn Andhra Pradesh.
Mi Amigo El Vagabundo
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Paul Naschy yw Mi Amigo El Vagabundo a gyhoeddwyd yn 1984. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Lleolwyd y stori yn Madrid. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Paul Naschy.
Aame Evaru?
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd B. S. Narayana nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Canolbarth Groeg
Ardal yng nghanolbarth Gwlad Groeg yw Canolbarth Groeg (Groeg: Στερεά Ελλάδα, Stereá Elláda). Mae'n cynnwys rhan ddeheuol tir mawr Groeg (heblaw'r Peloponnesos), yn ogystal ag ynys Euboea.
Mi Amigo El Vagabundo
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1984. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Terminator sef ffilm apocolyptaidd llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Canolbarth Groeg
Ers 1987, mae ei diriogaeth wedi'i rhannu ymhlith y periffereiau (rhanbarthau gweinyddol) Canolbarth Groeg ac Attica, a'r uned ranbarthol Aetolia-Acarnania.
Mi Amigo El Vagabundo
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Paul Naschy ar 6 Medi 1934 ym Madrid a bu farw yn yr un ardal ar 29 Gorffennaf 1961.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Paul Naschy nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sam Pośród Miasta
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Halina Bielińska nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Môr Caspia
Daearyddiaeth
Mae'r gwahaniaethau rhwng y tair rhan yn ddramatig. Mae'r Caspian Gogleddol yn cynnwys y silff Caspia yn unig, ac mae'n fas iawn, gyda llai nag 1% o gyfanswm cyfaint y dŵr a dyfnder cyfartalog o ddim ond 5–6 metr (16-20 tr). Mae'r môr yn amlwg yn dyfnhau tuag at y Caspian Canol, lle mae'r dyfnder ar gyfartaledd yn 190 metr (620 tr). Y Caspian Deheuol yw'r dyfnaf, gyda dyfnderoedd cefnforol o dros 1,000 metr (3,300 tr), yn sylweddol uwch na dyfnder moroedd rhanbarthol eraill, megis Gwlff Persia. Mae'r Caspian Canol a De yn cyfrif am 33% a 66% o gyfanswm cyfaint y dŵr. Mae rhan ogleddol Môr Caspia fel arfer yn rhewi yn y gaeaf, ac yn y gaeafau oeraf mae iâ yn ffurfio yn y de hefyd. The northern portion of the Caspian Sea typically freezes in the winter, and in the coldest winters ice forms in the south as well. bawd|chwith|320px|Y morleidr, a'r [[Cosac Stenka Razin o'r 17g. (Vasily Surikov, 1906)]]
Ladhar Bheinn
Mae Ladhar Bheinn yn gopa mynydd a geir ar y daith o Knoydart i Glen Kingie yn Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd ar y copa.
Môr Caspia
Daearyddiaeth
Mae gan Fôr Caspia nifer o ynysoedd drwyddi draw, pob un ohonynt ger yr arfordiroedd; dim yn rhannau dyfnach y môr. Ogurja Ada yw'r ynys fwyaf, sy'n 37 km (23 milltir) o hyd, gyda gazelles yn crwydro'n rhydd arni. Yng Ngogledd Caspia, mae mwyafrif yr ynysoedd yn fach ac yn anghyfannedd, fel Archipelago Tyuleniy, sy'n warchodfa adar pwysig. Mae gan rai o'r ynysoedd aneddiadau dynol.
Ladhar Bheinn
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Munro, Murdo ac HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghyd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 10 Tachwedd 2008.
Môr Caspia
Ffurfiad
Fel y Môr Du, yr hyn sy'n weddill o'r Môr Paratethys hynafol yw'r Môr Caspia heddiw. Basalt cefnforol safonol yw gwely'r môr, ac nid gwenithfaen cyfandirol. Daeth fewndirol (landlocked) tua 5.5 miliwn o flynyddoedd yn ôl (CP) oherwydd codiad tectonig a chwymp yn lefel y môr. Yn ystod cyfnodau hinsoddol cynnes a sych, bu bron iddo sychu. Mae gwelyau anweddiad tebyg yn sail i Fôr y Canoldir. Oherwydd y mewnlif presennol o ddŵr croyw yn y gogledd, mae dŵr Môr Caspia bron yn ffres yn y gogledd, gan fynd yn fwy hallt tua'r de. Mae'n fwyaf halwynog ar lan Iran, lle nad yw basn y dalgylch yn cyfrannu fawr o lif croyw.
238 CC
4g CC - 3g CC - 2g CC 280au CC 270au CC 260au CC 250au CC 240au CC - 230au CC - 220au CC 210au CC 200au CC 190au CC 180au CC
243 CC 242 CC 241 CC 240 CC 239 CC - 238 CC - 237 CC 236 CC 235 CC 234 CC 233 CC
Marwolaethau
Andragoras, llywodraethwr Persia dros yr Ymerodraeth Seleucaidd
Argia tonto
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Argia tonto sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Argia.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Clotilde Dunant
Enw'i thad oedd Prosper Dunant. Bu'n briod i Firmin Salabert.
548
5g - 6g - 7g
490au 500au510au 520au 530au 540au 550au 560au 570au 580au 590au
543 544 545 546 547 548 549 550 551 552 553
237 CC
280au CC 270au CC 260au CC 250au CC 240au CC - 230au CC - 220au CC 210au CC 200au CC 190au CC 180au CC
242 CC 241 CC 240 CC 239 CC 238 CC - 237 CC - 236 CC 235 CC 234 CC 233 CC 232 CC
Garbh Chioch Mhor
Mae Garbh Chioch Mhor yn gopa mynydd a geir ar y daith o Knoydart i Glen Kingie yn Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd ar y copa.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n MarilynMunroMurdoHuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Brongilgant gain
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Brongilgant gain (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: brongilgantau cain) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Melanopareia elegans; yr enw Saesneg arno yw Elegant crescentchest. Mae'n perthyn i deulu'r Tapacwlos (Lladin: Rhinocryptidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. elegans, sef enw'r rhywogaeth.
Kimberly, Alabama
Dinas yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Woodland Township, Illinois
Treflan yn Carroll Coutny, yn nhalaith Illinois, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Woodland Township, gan gynnwys:
Kimberly, Alabama
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Kimberly, gan gynnwys:
Gwyrddling
Llwyn neu goeden bychan blodeuol a deugotyledon yw'r Gwyrddling (neu'r Helygen Fair). Derbynir y ddau enw, o statws hafal, oherwydd tras hir y cyntaf ac arferiad cyfoes (ond anghywir o ran ei dacsonomeg - nid yw'n aelod o deulu'r helyg) yr ail. Mae'n perthyn i'r teulu Myricaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Myrica gale a'r enw Saesneg yw Bog myrtle. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Helygen Fair, Bwrli, Cwrli, Gwrling, Gwrddling, Gwyrddling, Madrwydd, Madywydd, Madywydd Bêr, Mordywydd a Myrtwydd y Gors.
Disgrifiad
Llwyn bychain collddail, yn aml yn tyfu'n glystyrau sy'n gorchuddio darnau helaeth o dir corsiog. Y blodau melyn-frown yn debyg i gynffonau wyn back byrrion. Fe'u peillir gan y gwynt yn gynnar yn Ebrill a Mai a cheir y blodau gwrywaidd a benywaidd fel arfer ar blanhigion gwahanol. Gorchuddir y planhigyn a chwarennau bychain melyn, llawn ystor persawrus - tebyg i eucalyptus - sy'n gwneud y dail hirgrwn a'r blagur yn arbennig o aroglus.
Cynefin a thiriogaeth
Yn tyfu yn bennaf ar weundiroedd yn rhannau gogledd orllewinal a mwy glawog Prydain ac Iwerddon. Yn lled gyffredin yng Ngwynedd a rhannau o Fôn ar dir na chaiff ei bori ond yn ysgafn ond yn gyfyngedig iawn mewn ardaloedd eraill o Gymru. Yn tyfu fel arfer gyda glaswellt y gweunydd Molinia caerulea a migwyn (rh. Sphagnum). Yn Ewrop mae ganddo ddosbarthiad arfordirol Atlantaidd gogleddol yn ymestyn o Galicia, ar hyd arfordir yr Iwerydd, y Baltig, a hyd gogledd Norwy.
La Tía Tula
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Miguel Picazo yw La Tía Tula a gyhoeddwyd yn 1964. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Antonio Pérez Olea.
Gwyrddling
Palaeobotaneg
Gellir adnabod olion hynafol y gwyrddling ar ffurf paill ac fel olion yn ymylu ar fod yn ffosil. Er hyn, bu dryswch erioed rhwng paill y gwyrddling a phaill y gollen a bu'n rhaid anwybyddu llawer o'r samplau mwyaf anargyhoeddiadol gyda bod anhysonderau rhwng tystiolaeth yr olion paill a thystiolaeth yr olion macrosgopig yn dod i'r amlwg. Yn y ffynhonnell sydd dan sylw yma, fe gyfyngwyd y dystiolaeth i'r olion macrosgopig yn unig.
La Tía Tula
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lola Gaos, Aurora Bautista, Laly Soldevilla, Enriqueta Carballeira, Carlos Estrada, Julia Delgado Caro a Manuel Granada. Mae'r ffilm La Tía Tula yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
547
5g - 6g - 7g
Gwyrddling
Palaeobotaneg
Heddiw cyfyngir y gwyrddling i gorsydd nad ydynt ar y naill law yn rhy sûr (asidig) nac ar y llaw arall, yn rhy 'felys' (ewtroffig). Ar raddfa amser ôl-rewlifol mae bron y cwbl o'r cofnodion yn digwydd ar ôl diwedd Parth Paill VIIa [tua 500CC, dechrau'r Oes Haearn a'r Is-Atlantaidd pan oedd yr hinsawdd yn cynhesu, yn wlypach a phan oedd gweithgareddau amaethyddol llwythau'r Oes Haearn yn gyflym tanseilio'r gorchudd o goed a oedd tan hynny yn ymestun dros 90% o'r tir. ] Hyd ddyddiau Pennington (1969) ni chafwyd tystiolaeth o'r gwyrddling ym Mhrydain cyn hynny (ac eithrio un cofnod o'r cyfnod Atlantaidd 6-3 mil o flynyddoedd CC) ond newidiodd hynny yn ddiweddarach gyda chynrychiolaeth llawer mwy helaeth o'r cyfnod Atlantaidd yn dod i'r fei. Golyga hyn bod y gwyrddling yn rhan o fflora y Mesolithig hwyr a'r Neolithig pan oedd coed yn gorchuddio oddeutu 90% o'r dirwedd
La Tía Tula
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1964. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Dr. Strangelove sef ffilm gomedi ddu sy’n dychanu'r Rhyfel Oer a’r gwrthdaro niwclear rhwng yr Undeb Sofietaidd a'r Unol Daleithiau. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Gwyrddling
Palaeobotaneg
Mae perthynas y gwyrddling a hinsawdd gynnes yn cynnwys hoffter am hinsawdd arfordirol hefyd fel mae ei ddosbarthiad yn Ewrop yn ei awgrymu heddiw gan mai cyfyngedig i arfordiroedd gogledd a gorllewin Ffrainc ac arfordir gogledd Portiwgal [!Galicia?] ydyw.
547
490au 500au510au 520au 530au 540au 550au 560au 570au 580au 590au
La Tía Tula
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Miguel Picazo ar 27 Mawrth 1927 yn Cazorla a bu farw yn Guarromán ar 22 Chwefror 2019. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1960 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gwyrddling
Gofynion hinsoddol a thopograffig
Mae'n ffynnu mewn hinsawdd cefnforol o lawiad yn cyrraedd o leiaf 200 o ddyddiau glaw y flwyddyn. Mae'n blanhigyn sydd yn hoffi'r golau ac mae'n brin lle mae'r golau yn llai na 40% (ond dan rhai amgylchiadau mae'n gallu byw dan gysgod coed). Mae'n arwydd cryf o safle gwlyb, ac yn ffynnu mewn corsdiroedd ac ar y llethrau o'u cwmpas.
Dart Wood
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
547
542 543 544 545 546 547 548 549 550 551 552
Gwyrddling
Edaffig (yn ymwneud a'r pridd)
Mae rôl y gwyrddling fel gosodydd nitrogen yn peri iddo effeithio'n sylweddol ar gyfansoddiad y cymunedau y mae'n rhan ohonynt ac mae'r rhinwedd hwn yn caniatau iddo dyfu ar briddodd o argaeledd isel o Nitrogen. Mae'n tyfu yn nodweddiadol ar gorsydd lefelau isel neu ar lethrau uwch, lle bo'r mawn yn fas (50±80 cm) ac o pH 3.8-6.1.
Dart Wood
Wedi deor o'i ŵy mae'r dart Wood yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
La Tía Tula
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gwyrddling
Edaffig (yn ymwneud a'r pridd)
Mae ei ymlediad trwy'r gwreiddiau yn arwain at batrwm dosbarthiad clystyrog. Gall hyn arwain at dranc glystyrau o'r math oherwydd cysgodi fel sydd yn ymddangos yn yr is-gymuned Carex panicea-Scirpus cespitosus-Erica tetralix sef y gymuned rhostir gwlyb. Profwyd cyd-berthynas negyddol gref iawn rhwng gorchudd a lledaeniad y gwyrddling a lefelau CO2 a H2S.
Mae gwreiddiau'r gwyrddling yn gweithredu fel stôr bwyd at y gaeaf. Mae egin yn brin yn y maes, a chenhedlu yn dibynnu'n helaeth ar rheisomau.
La Tía Tula
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Miguel Picazo nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwyrddling
Botanegol
Mae'r gwyrddling yn blanhigyn deuoecaidd (y ddau ryw ar blanhigion ar wahan) yn groes i'w gefndryd yn y genws. Cyfyd hyn gwestiynnau ynglŷn â'r llwybrau esblygiad rhwng monoeceidd-dra a deuoeceidd-dra. Mae'r graddfa uwch o frig gwryw yn y gwyrddling yn eithriadol mewn rhywogaethau deuocaidd neu led-deuocaidd y tu allan i deulu moron (Umbelliferae).
Terminoleg cynefin
Eir i'r dudalen Cors am gymhlethdodau terminoleg y cynefin hwn.
Adwaith i ffactorau biotig
Tra gall y gwyrddling dyfu i uchder o 250 cm mae pori yn gostwng hyn i 50 cm. Mae geifr yn gostwng y level i lai na hanner yr hyn mae defaid yn ei wneud. Mae gan y gwyrddling nifer o bathogenau ffyngaidd ac yswyr pryfedol. Ymddengys fod yr olew yn cael effaith negyddol ar bryfed sydd yn ei ysu.
Entomolegol
Er gwaetha rhinweddau gwrth-bryfedegol y planhigyn mae'n amlwg i amryw o bryfed ddatblygu'r gallu i ddygymod a hwynt, oherwydd mae'r gwyrddling yn fwyd pennaf i lindys y gwyfynod canlynol yng Nghymru neu Brydain:
Mae'r poblogaethau gogleddol yn fwy amrywiol eu patrwn na'r rhai yn y de, ac efallai bod hyn rhywsut yn gysylltiedig â'r duedd i ffafrio gwyrddling fel bwyd gan y lindys yno, gan i'r rhywogaeth ffafrio helyg ymhellach i'r de. Gall poblogaethau amrywiol gydfyw â rhai unffurf yng Nghymru heb gyd-genhedlu Hynod brin. Nis cafwyd ym Mhrydain ar ôl c.1850 tan 9 Awst 1965 pan gafwyd sbesimen yng ngogledd Cymru (Morfa Harlech) Cafwyd rhagor ychydig yn ddiweddarach yng Nghors Fochno. Maent yn fwy eang eu bwyd ar y Cyfandir Ym Mhrydain fe ddeorodd y lindys ar ôl ffafrio ymborthi ar wyrddling a chorhelygen dros goed fforest sydd fwyd pennaf iddynt ar y Cyfandir.
Air & Api
Ffilm ddrama yw Air & Api a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Indonesia.
Gwyrddling
Entomolegol
Mae'r gwyrddling yn ffurfio rhan o fwyd y gwyfynod canlynol: Clai mannog, Xestia baja; gwyfyn bwâu arian Polia hepatica; pali hardd Lacanobia contigua; pali dwy aren  Papestra biren; teulu'r gwyfynod tai (Oecophoridae), Dasystoma salicella.
Jocelyn Davies
Gwleidydd Cymreig yw Jocelyn Davies (ganwyd 18 Mehefin 1959). Hi yw'r Aelod Cynulliad dros Dwyrain De Cymru ers dyfodiad y Cynulliad ym 1999.
Air & Api
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwyrddling
Entomolegol
CEIR ADRODDIAD MWY CYNHWYSFAWR O'R PRYFED SYDD YN EI YSU YMA
Enwau
Myrica gale (L.): myrica yn golygu persawr (myrike yn hen enw Groegaidd am y tamarisc, i'r hwn y mae'n debyg) a gale yn hen enw Saesneg am y planhigyn
Gellir gwahaniaethu 2-4 Grwp o'r enwau amgen hyn, sef a) Grwp Gwyrddling, b) Grwp Bwrli sydd efallai yn cyd-darddu a gwyrddling, c) Grwp Myrtwydd, tras Beiblaidd? ac ch) Grwp Madywydd, o myrtwydd efallai ond yn amwys ei ystyr?.
Cyfeiriad cynharaf: 15g. (Diw. 16g.) Gwyn 3 175, A ffaling wrddling wyrdd-las / a phinagl aur a phen glas [Deio ab Ieuan Du i’r paun].
Amr. ar yr uchod? Nid oes cyfeiriad yn GPC at cwrli na cwrlid yn yr ystyr arbennig dan sylw. Cyfeiriad nodedig: 1813 Welsh Botanology 162. Gall bwrli (emetig) fod yn ffurf gysefin neu'n amrywiad ar gwrling ayb. Gall fod yn ffurf wallus o cwrli wedi ei gopio wedyn. Bwrli: eg. Bot. Gwyrddling: sweet gale, bog myrtle.
Cyfeiriad cynharaf: 1784 T. Pennant: TW ii. (1883), 307, The Gale, or bog myrtle … is called Bwrli, or the emetic plant.
madywydd [?mad1+ywydd] e.ll. neu eg. Bot. Helyg Mair, gwyrddling, Myrica gale: amr. mordywydd. Cyfeiriadau geiriadurol yn unig sydd i'r rhain ac eithrio: 1707 AB 281c, The Dutch Myrtle or sweet Gale is called in Cardiganshire Mordywydd d.g. myrtle
Myrtwydd [myrt+gwŷdd1] e.ll. (un. b. myrtwydden). Bot. Coed o’r tylwyth Myrtus, yn enw. M. communis, sef llwyn a chanddo ddail bytholwyrdd, blodau persawrus pinc neu wyn, ac aeron dulas: myrtles (cyfeiriadau Beiblaidd gan gynnwys yr enwog "1620 Sech i. 8, yr oedd efe yn sefyll rhwng y myrt-wŷdd (1588 Sech i. 8, myr-wŷdd)". Myrwydd [myrr1+gwŷdd1, cf. 1588 Sech i. 11, coed myrr] e.ll. Coed myrr, yn wallus am fyrtwydd: myrrh-trees, erron. for myrtle trees.
Ffurfiai'r enwau hyn sylfeini cyfenwau ac enwau lleoedd ym Mhrydain. Er enghraift, daw Auchreddie(New Deer heddiw) yn swydd Buchan o'r Gaeleg am "gae gwyrddling". Mae pentref Wyrley (Hen Saesneg: wir = gwyrddling; weah = tir wedi ei glirio, yn golygu 'man lle tyf y gwyrddling'. Oes cliw yma i darddiad yr gair gwyrddling?). Sonnir am y lle yn arolwg Doomsday fel Wirlega yn 1170 (Ekwall 1987). Yn ddiwedddarach cyfyd y cyfenw Worley. Mae tref fach Porsgrunn, yn Norwy wedi ei enwi ar ôl gwyrddling.
Enwau lleoedd
Cors Gwrli (Meirionydd), Gwern y Gwrlid ar dir Gellirydd, Llanaber, Meirion, Werglodd gwrlid yn Betws Bach, Llanystumdwy, Arfon (TE).
Cafwyd y pedwar enw canlynol a allai gyfeirio at y gwyrddling yng Archif Melville Richards. Dengys ffurf yr enw fel y'i cofnodwyd, y dyddiad cynharaf, yr ardal a'r "hen sir": Blaen Cae'r Gwrli (1789, Cororion, Caernarfon); Cae'r-gwrle (1838, Llantrisant, sir amhendant); Gwern y gwrling (1600, Dolbenmaen, Caernarfon); Gwrlin bach (1844, Dolbenmaen, Caernarfon)
Defnydd
Gellir crynhoi rhinweddau'r gwyrddling o dan tri phennawd, Moddion lles a Meddygaeth, (moddion gwrth llyngyr a phryfed, erthylbair a chyfogbair), Diod (sawru brag), a Defnyddioldeb ymarferol (llifo gwlan a chrwyn, gwneud cwyr). Cyflwynir y tri yn fras yn eu trefn.
Ceir amryw o gyfeiriadau at y defnydd o gwrlid neu helyg Mair i gael gwared o chwain o welyau, e. e. "gosod canghenau o hono o amgylch y gwely, a [hel] ymaith y chwain". Ategir hynny gan un enw arno o Northumberland, sef "fleawood". Disgrifir ei ddefnydd i'r perwyl hwn yn fyw iawn gan Richard Adams, Abererch yn ei atgofion am weini fel gwas back yn Crugan, Llanbedrog lle byddai'n lletya yn y llofft stabl yno ac yn cael ei boenydio'n arw gan chwain:
Diolch i'r llwch sych sawrus a oruchuddia'r dail, mae'n dda i gael gwared o lyngyr o'r cylla a cheir amryw o gyfeiriadau at hynny o'r 18g a dechrau'r 19g: "An infusion of the leaves as tea, and an external application of them to the abdomen, are considered as a certain and efficacious vermifuge." "Tarflyngyr llesol ydyw'r llyswydd hwn (y Gwyrddling), gan gymeryd y flail nail! ai yn bylor, neu gwedi eu mwydo mewn dwr berwdig."
Rhoddid y dail, wedi eu sychu, yn y cwpwrdd dillad i roi arogl hyfryd ar y dillad ac i amddiffyn rhag y pry dillad. "Cyn dyddiau'r moth balls doedd dim gwell i'w cael na dail helygen Mair rhwng y dillad i gadw'r gwyfynod neu'r pry cadach draw ohonynt."
Mae'n dda rhag pryfed brathog yn yr haf. Ar Ynys Islay arferir crogi bwnsied o helyg Mair yn y gegin i gadw pryfed ymaith. Mae'n arfer cyffredin gan rai i rwbio'r dail ar eu talcen, gwddw a garddyrnau, neu i roi sbrigyn o'r planhigyn yn y cap i'r un diben. Bydd pysgotwyr yn gwisgo sbrigyn ohono, os yw'n gyfleus ar gael, pan yn eistedd mewn cwmwl o wybed ar lan llyn neu afon yn Eryri.
Erbyn hyn mae cwmni o'r Alban (Scotica Pharmaceuticals) [ddim yn bod bellach 2017?] yn gwerthu eli o'r helygen Fair ar gyfer cerddwyr sy'n cael eu plagio gan y pryfed duon brathog Albanaidd. Mae tyddynwyr ar Ynys Skye hefyd yn marchnata cynnyrch fath dan yr enw Myrica.
Adnabuwyd yn Ffrainc fel erthylbair dan yr enw Herba Myrti Rabantini
"The Gale or bog myrtle... is called Bwrli, or the emetic plant."
"The poor inhabitants [of North Wales] are not inattentive to its virtues, they term it Bwrle, or the emetic plant, and use it for this purpose". Mae'r dail yn cynnwys olewau anweddol a gwenwynig, sydd hefyd yn chwerw a thynhaol ar y croen (astringent).
Fe'i defnyddiwyd fel amnewidyn i hopys yn swydd Efrog lle gelwid y cwrw yn Gale Beer. Sychwyd yr 'aeron' (conau neu moch coed) i'w cynnwys fel sbeis mewn potes Lle nad oedd hopys ar gael i roi blas chwerw ar gwrw defnyddid canghennau'r gwyrddling i'r un diben. Ond, yn ôl Thomas Parry, Glan Gors: "mae yn gofyn ei hir ferwi, neu y mae y ddiod yn chwannog o godi dolur yn y pen"
Yn 2011 rhoddwyd caniatad i berchennog bragdy gasglu cwrlid o dir Cefn uchaf [Llanbedr]. Bwriadai ei ddefnyddio i gynyrchu cwrw. Darllenais hefyd eu bod Llun: y diweddar Wil Jones yn ei ddefnyddio i baratoi ‘snapps’ mewn rhai gwledydd. Evie M Jones yn Llais Ardudwy (trwy law Haf Meredydd) Chwi gofiwch (Bwletin 38) mai o gwyrddling y daw “cwrlid”, sef yr helygen Fair yn amlach i lawer ohonom heddiw.
Yn y 18g, pan wehyddid brethyn cartref yn gyffredin yng Nghymru, defnyddid y rhisgl i liwio gwlan yn felyn ac i lifo crwyn llouau. Ceid yr un defnydd ohono yn Sweden ac yn yr Alban. Gorferwid yr 'aeron' mewn dwr i greu sorod o gwyr i wneud canwyllau. Yng Ngogledd America defnyddir aelod arall o deulu Myrica, y "wax myrtle" neu helygen Fair gwyrog, i'r diben hwn. Berwir y cwyr aroglus i wneud canhwyllau sydd a gales?? mawr amdanynt mewn siopau crefft am eu bod yn gollwng persawr hyfryd with losgi [Baker, M. (1996), Discovering the Folklore of Plants, Shire Books]
Nodweddion eraill
Byddai ffermwyr yn ceisio cadw eu gwartheg godro rhag pori helyg Mair am y byddai blas chwerw y planhigyn yn dod trwodd i'r llefrith a'r 'menyn.
Mae bathodyn llwyth Albanaidd y Campbell wedi ei seilio ar y gwyrddling
Myrtwydden Chile
Coeden fytholwyrdd sy'n tyfu yng nghanol yr Andes, rhwng Chili a'r Ariannin yw Myrtwydden Chile sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Myrtaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Luma apiculata a'r enw Saesneg yw Chilean myrtle.
Fel arfer, mae'n tyfu i uchder rhwng 10–15 m (33–49 tr) - a gall dyfu'n sydyn iawn. Ceir blodau peraroglys.
Genboerne
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Arne Weel yw Genboerne a gyhoeddwyd yn 1939. Fe'i cynhyrchwyd gan John Olsen a Henning Karmark yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Fleming Lynge.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Carl Alstrup, Bjarne Henning-Jensen, Holger Gabrielsen, Jørn Jeppesen, Peer Guldbrandsen, Sigurd Langberg, Aage Schmidt, Gerda Christophersen, Karen Marie Løwert, Minna Jørgensen, Mogens Davidsen, Paul Holck-Hofmann, Arne Westermann, Ragnhild Sannom, Georg Philipp, Karl Goos, Alma Olander Dam Willumsen, Grethe Paaske, Axel Houlgaard, Musse Scheel, Jørgen Rahr, Svend Fridberg a Hans Otto Nielsen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1939. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gone with the Wind sef ffilm Americanaidd am drais, dial a rhamant gan Victor Fleming, George Cukor a Sam Wood. Karl Andersson oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Marie Ejlersen sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arne Weel ar 15 Ionawr 1891 yn Aarhus a bu farw yn Frederiksberg ar 10 Awst 1981. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1910 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arne Weel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Jalal Talabani
Jalal Talabani (Cyrdeg: جه لال تاله بانی / Celal Talebanî / Jelal Talebaní; Arabeg: جلال طالباني, Jalāl Tālabānī) (ganed 12 Tachwedd 1933 ym mhentref Kelkan, Kurdistan; marw 3 Hydref 2017) oedd arlywydd Irac o 2005 hyd 2014. Cafodd ei ethol ar 6 Ebrill, 2005 (cymerodd ei lw ar 7 Ebrill, ac eto ar 22 Ebrill, 2006, o flaen Cynulliad Cenedlaethol Irac). Mae Talabani yn wleidydd profiadol sy'n sefydlydd ac ysgrifennydd cyffredinol un o'r prif bleidiau gwleidyddol Cyrdaidd yn Irac, Undeb Gwladgarol Kurdistan (Patriotic Union of Kurdistan: PUK). Bu'n aelod blaenllaw o Gyngor Llywodraethol Dros Dro Irac, a sefydlwyd gan yr Americanwyr ar ôl cwymp llywodraeth Saddam Hussein mewn canlyniad i oresgyniad y wlad yn 2003.
Turkey Time
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Tom Walls yw Turkey Time a gyhoeddwyd yn 1933. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Lloegr. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Ben Travers a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jack Beaver. Dosbarthwyd y ffilm gan Gaumont-British Picture Corporation.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Dorothy Hyson, Tom Walls, Ralph Lynn a Robertson Hare. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1933. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd King Kong ffilm antur enwog gan y cyfarwyddwyr Merian C. Cooper ac Ernest B. Schoedsack. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Charles Van Enger oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tom Walls ar 18 Chwefror 1883 yn Kingsthorpe a bu farw yn Ewell ar 13 Rhagfyr 2012.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tom Walls nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dryw Ynys Socorro
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Dryw Ynys Socorro (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: drywod Ynys Socorro) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Thryomanes sissonii; yr enw Saesneg arno yw Revillagigedo wren. Mae'n perthyn i deulu'r Drywod (Lladin: Troglodytidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. sissonii, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r dryw Ynys Socorro yn perthyn i deulu'r Drywod (Lladin: Troglodytidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Derwen gorcyn
Coeden fythwyrdd o dde-orllewin Ewrop a gogledd-orllewin Affrica yw'r Dderwen gorcyn (Quercus suber).
bawd|chwith|250px|y boncyff ar ôl symud y corcyn
Wild Wild Winter
Ffilm am arddegwyr am yr arfordir a phartion traeth gan y cyfarwyddwr Lennie Weinrib yw Wild Wild Winter a gyhoeddwyd yn 1966. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Sam Locke.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Val Avery, Dick Miller, Steven Franken, James Frawley, Charla Doherty, Chris Noel a Gary Clarke.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1966. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Good, the Bad and the Ugly sef ffilm gomedi gowboi gan Sergio Leone. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lennie Weinrib ar 29 Ebrill 1935 yn y Bronx a bu farw yn Los Angeles ar 13 Gorffennaf 1964. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1944 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lennie Weinrib nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Castell Morgraig
Adfail a chastell anorffenedig ydy Castell Morgraig ym mwrdeisdref sirol Caerffili a godwyd yn wreiddiol yn y 13g, rywdro rhwng 1243 a 1267. Gellir gweld Dinas Caerdydd o'i waliau a godwyd ar Graig Llanisien. Ceir peth dadl pwy oedd yn gyfrifol am ei godi'n wreiddiol: naill ai Gilbert de Clare neu deulu Llywelyn Bren, Arglwydd Senghennydd.
Yn fras: mae'r gymdeithas hanes lleol (Cymdeithas Hanes Gelligaer) a Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru yn credu mai castell Cymreig ydoedd a Cadw'n credu mai castell Seisnig oedd.
Ynysfor
Clwstwr neu gadwyn o ynysoedd yn y môr yw ynysfor.
Love, Live and Laugh
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr William K. Howard yw Love, Live and Laugh a gyhoeddwyd yn 1929. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Edwin J. Burke.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1929. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Piccadilly ffilm am ferch yn Llundain gan Ewald André Dupont. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Lucien Andriot oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Alfred DeGaetano sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William K. Howard nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Oorummadi Brathukulu
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr B. S. Narayana yw Oorummadi Brathukulu a gyhoeddwyd yn 1976. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan M. B. Sreenivasan.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Madhavi a Rallapalli.
Argia translata
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Argia translata sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Argia.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Oorummadi Brathukulu
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1976. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rocky gan y cyfarwyddwr ffilm John G. Avildsen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm B S Narayana ar 1 Ionawr 1929 yn Andhra Pradesh.
Dziadek Do Orzechów
Ffilm Nadoligaidd gan y cyfarwyddwr Halina Bielińska yw Dziadek Do Orzechów a gyhoeddwyd yn 1967. Fe'i cynhyrchwyd gan Antoni Uniechowski yng Ngwlad Pwyl. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg a hynny gan Halina Bielińska a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Zbigniew Turski.
546
5g - 6g - 7g
Dziadek Do Orzechów
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Halina Bielińska ar 14 Awst 1914 yn Warsaw a bu farw yn yr un ardal ar 26 Medi 2013. Derbyniodd ei addysg yn Academi'r Celfyddydau Cain, Warsaw.
546
490au 500au510au 520au 530au 540au 550au 560au 570au 580au 590au
Dziadek Do Orzechów
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Halina Bielińska nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
546
541 542 543 544 545 546 547 548 549 550 551
Caer Caradoc
Bryn ger Church Stretton ac All Stretton yn Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw Caer Caradoc (yr hen enw: Caer Caradog) gyda bryngaer ar ei gopa. Enwir y bryn a'r gaer ar ôl Caradog. O'r copa ceir golygfeydd gwerth chweil: i'r gogledd gwelir Wrekin, i'r dwyrain Cefn Gweunllwg (Saesneg: Wenlock Edge), i'r gorllewin ceir y Long Mynd, ac ar ddiwrnod clir gellir gweld Bryniau Clwyd yn y gogledd a fflatiau tal Birmingham i'r dwyrain a Bannau Brycheiniog i'r de. Ceir bryn o'r un enw 1 km i'r gorllewin, a cheir Caer Caradog arall yng Ngherrigydrudion. Adeiladwyd y gaer gan barchu tirffurfiau naturiol y mynydd.
Dyma fryncyn G/WB-006 yn Summits on the Air a chyfeirnod grid yr OS yw SO477953. Saif 1,506 tr (459 m) uwch lefel y môr. Cofrestrwyd y fryngaer gan Historic England ar gyfeirnod 1010723.
bawd|chwith|Yn ôl chwedl leol, cuddiodd Caradog mewn ogof ger y copa.
The Barefoot Mailman
Ffilm antur yw The Barefoot Mailman a gyhoeddwyd yn 1951. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Florida ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan James Gunn a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan George Duning.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Terry Moore, Robert Cummings, Ellen Corby, Snub Pollard, Percy Helton, Jerome Courtland, John Russell, Franklyn Farnum, Will Geer, Trevor Bardette, Arthur Shields, Bob Burns, Frank O'Connor, Hank Mann, Harry Tenbrook, Mary Field ac Arthur Space.
Caer Caradoc
Ceir bryngaer o Oes yr Haearn neu efallai ddiwedd Oes yr Efydd ac o'r cyfnod Celtaidd hwn y daw'r enw. Credir fod brwydr bwysig wedi'i hymladd yma: brwydr olaf y 'Brenin Mawr Caradog' yn erbyn y Rhufeiniaid. Yn ôl chwedl leol, cuddiodd Caradog mewn ogof ger y copa, ac mai'r fryngaer hon oedd ei brif gartref ac amddiffynfa.
The Barefoot Mailman
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1951. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Streetcar Named Desire sy’n ffilm am berthynas pobl a’i gilydd ac, yn serennu Marlon Brando, gan y cyfarwyddwr ffilm Elia Kazan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ellis W. Carter oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Aaron Stell sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Caer Caradoc
Caradog
(Brythoneg *Caratācos, Lladin Caratacus neu Caractacus) yn fab i Cunobelinus, brenin llwyth y Catuvellauni, oedd a’u tiriogaeth o gwmpas glan ogleddol Afon Tafwys yn ne-ddwyrain Lloegr. Ymddengys iddo frwydro yn erbyn llwyth cyfagos yr Atrebates a’u gorchfygu. Ffôdd Verica, brenin yr Atrebates, i Rufain ac apeliodd i’r ymerawdwr Claudius am gymorth i adennill ei deynas. Rhoddodd hyn esgus i Claudius ymosod ar Ynys Prydain yn 43 O.C..
The Barefoot Mailman
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Missing Piece
Ffilm ddrama yw The Missing Piece a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Taiwan.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dau Connie Lemmel
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Israel Becker yw Dau Connie Lemmel a gyhoeddwyd yn 1966. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd שני קוני למל ac fe'i cynhyrchwyd gan Mordechai Navon yn Israel. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hebraeg a hynny gan Israel Becker a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Shimon Cohen.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1966. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Good, the Bad and the Ugly sef ffilm gomedi gowboi gan Sergio Leone. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,100 o ffilmiau Hebraeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Israel Becker ar 1 Mehefin 1917 yn Białystok.
Llafn y bladur
Planhigyn blodeuol bychan sy'n hoff o wlyptiroedd yw Llafn y bladur sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Nartheciaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Narthecium ossifragum a'r enw Saesneg yw Bog asphodel. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Llafn y Bladur, Bladurwellt y Fawnog, Brenhines y Gors, Gwayw'r Brain, Gwayw'r Brenin, Serllys y Gors.