cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trefynwy
Enw'r papur bro lleol ydy Newyddion Mynwy sy'n cael ei gyhoeddi yn achlysurol gan Cymdeithas Gymraeg Trefynwy a'r cylch.
Richard Dawkins
Yn ogystal â'i waith biolegol, adnabyddir Dawkins am ei farnau ar anffyddiaeth, esblygiad, creadaeth, dyluniad deallus, a chrefydd; beirniad amlwg o greadaeth a dyluniad deallus ydyw. Yn ei lyfr 1986 The Blind Watchmaker, dadleuodd yn erbyn cyfatebiaeth yr oriadurwr, dadl dros fodolaeth creawdwr goruwchnaturiol sy'n seiliedig ar gymhlethdod organebau byw, ac yn lle'r cysyniad hwn disgrifiodd brosesau esblygiadol yn gyfatebol i oriadurwr dall. Ers hynny mae Dawkins wedi ysgrifennu nifer o lyfrau gwyddonol poblogaidd, ac wedi ymddangos yn rheolaidd ar raglenni teledu a radio, gan amlaf yn trafod y pynciau a nodir uchod.
Trefynwy
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Richard Dawkins
Mae Dawkins yn anffyddiwr,  rhydd-feddyliwr, dyneiddiwr seciwlar, sgeptig, rhesymolwr gwyddonol, a chefnogwr i'r mudiad Brights. Fe'i disgrifiwyd weithiau yn y cyfryngau fel "Rottweiler Darwin", yn gyfatebol i'r biolegydd o Sais T. H. Huxley, a adnabyddir fel "Bulldog Darwin" am ei gefnogaeth i ddetholiad naturiol. Yn ei lyfr 2006 The God Delusion, dadleuodd Dawkins ei bod bron yn sicr nad yw creawdwr goruwchnaturiol yn bodoli ac felly mae ffydd grefyddol yn cyfrif fel rhithdyb. Llyfr mwyaf poblogaidd Dawkins yw The God Delusion; mae'r fersiwn Saesneg wedi gwerthu dros 1.5 miliwn o gopïau ac wedi'i gyfieithu i 31 o ieithoedd eraill.
Trefynwy
Oes Newydd y Cerrig
Nodweddir Oes Newydd y Cerrig, neu'r cyfnod Neolithig yng Nghymru gan ddechrau ffermio. Credir fod hyn yn dyddio o tua 4000 CC. Yn 2012, tra'n tyllu mewn ystâd o dai o'r enw 'Parc Glyn Dŵr' yng nghanol Trefynwy, darganfu Martin Tuck o Gymdeithas Archaeoleg Trefynwy olion crannog - tŷ enfawr, hir; mae'r ystâd o dai hwn ar dir fferm 'Crofft-y-Bwla'. Yn 2015 datgelwyd fod yr olion yn mynd yn ôl i'r Oes Efydd ac y bu yno waith adeiladu cychod mewn llyn enfawr, sydd wedi diflannu ers ychydig cyn dyfodiady Rhufeiniaid. Darganfuwyd ffosydd twfn, metr o led, yn sianeli hirion dros bridd a losgwyd ac a ddyddiwyd i Oes Newydd y Cerrig gan system dyddio radiocarbon: 5,000 o flynyddoedd yn ôl (2,917 CC). Mae hyn yn golygu fod y crannog hwn yn Nhrefynwy yn 2,000 o flynyddoedd yn hŷn nag unrhyw anhediad-llyn drwy Gymru a Lloegr.
Erging
Gorweddai Teyrnas Erging, yn bennaf, yn yr hyn sydd erbyn heddiw yng ngorllewin Swydd Henffordd yn Lloegr. Canol y deyrnas oedd yr ardal rhwng afonydd Mynwy a Gwy (Swydd Henffordd), ond ymestynnai hefyd i'r Sir Fynwy fodern ac i'r dwyrain o afon Gwy lle ceir safle tref Rufeinig Ariconium (yn Weston under Penyard heddiw); credir fod yr enw 'Erging' yn deillio o enw'r dref honno a oedd, mae'n bosibl, yn brifddinas y deyrnas fechan.
Richard Dawkins
Dolenni allanol
Gweithiau dethol
Trefynwy
Erging
250px|bawd|dim|Y bont ar Afon Mynwy yn Nhrefynwy
Y cyfnod Rhufeinig
Roedd gan y Rhufeiniaid gaer yma, a alwyd yn Blestium. Cysylltwyd y dref gyda plethwaith o ffyrdd i drefi cyfagos: Glefiwm (Caerloyw) ac Isca Augusta (Caer Rufeinig Caerllion). Credir fod mwyngloddio haearn gerllaw yn Gobaniwm (y Fenni) ac Ariconiwm (Rhosan ar Wy).
Yr Oesoedd Canol
Yn 1067 codwyd castell Normanaidd. Yn y Canol Oesoedd, ffurfiai'r afon un o ffiniau Rhwng Gwy a Hafren. Yn y cyfnod yma gallai llongau gyrraedd cyn belled a Threfynwy. Mae Pont Mynwy yn bont sydd wedi'i chryfhau'n filwrol yn unigryw yng ngwledydd Prydain. Yn ddiweddarach daeth y dref o fewn goruchwyliaeth y Lancastriaid a hi ydy tref genedigol Harri V, brenin Lloegr (20 Mawrth 1413).
Wedi'r Oesoedd Canol
Yn 1536 fe'i gwnaed yn dref weinyddol Sir Fynwy.
Twristiaeth
Mae Trefynwy'n ganolfan dwristaidd eitha poblogaidd gan ei bod wed'i lleoli yn Nyffryn Afon Gwy a ddynodwyd yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig. Mae hefyd yn ardal Gadwraeth Arbennig, yn bennaf oherwydd yr amrywiaeth eithriadol o blanhigion dŵr a geir yn ei dalgylch. Ceir hefyd amrywiaeth o bysgod, sy'n cynnwys poblogaeth sylweddol o eogiaid, ac ymhlith y rhywogaethau llai cyffredin, poblogaeth o'r Gwangen (Alosa fallax). Yn nhalgylch afon Gwy y ceir y boblogaeth fwyaf o'r Dyfrgi yng Nghymru. Nid oes llawer o broblemau llygredd ar hyd yr afon.
Vestalis apicalis
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Vestalis apicalis. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Robert Whytt
Meddyg nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd Robert Whytt (6 Medi 1714 - 15 Ebrill 1766). Meddyg Albanaidd ydoedd, ac yn un o niwroffisiolegwyr blaenaf ei oes. Yng nghynnwys ei ymchwil, amlinellodd arwyddocâd y system nerfol ganolog ar symudiadau, a thynnodd sylw at y gwahaniaeth rhwng gweithredoedd gwirfoddol ac anwirfoddol yn ogystal ag egluro cyfansoddiadau'r adlewyrchiad golau o fewn y llygad. Cafodd ei eni yng Nghaeredin, yr Alban, ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Caeredin. Bu farw yng Nghaeredin.
Gwobrau
Enillodd Robert Whytt y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Whitehill, Hampshire
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 13,259.
Maryland Heights, Missouri
Dinas yn, yn nhalaith Missouri, yw .
Aat Breur-Hibma
Arlunydd benywaidd o Frenhiniaeth yr Iseldiroedd oedd Aat Breur-Hibma (1913 - 31 Rhagfyr 2002).
Baner Singapôr
bawd|Baner Singapôr Baner ddeulliw lorweddol yw baner Singapôr gyda stribed is gwyn a stribed uwch coch a chilgant a phum seren wen yng nghornel uwch yr hòs. Mabwysiadwyd ar 3 Rhagfyr 1959 yn sgil annibyniaeth y wlad oddi ar Brydain. Ni newidiodd y faner pan oedd Singapôr yn un o daleithiau Maleisia yn y cyfnod 1963–5.
Aat Breur-Hibma
Fe'i ganed yn Den Haag a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd ym Mrenhiniaeth yr Iseldiroedd.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Alfonso Cuarón
Cyfarwyddwr, sgriptiwr, cynhyrchydd, a golygydd ffilmiau Mecsicanaidd yw Alfonso Cuarón (ganwyd 28 Tachwedd 1961). Ymhlith ei ffilmiau mae A Little Princess (1995), Y Tu Mamá También (2001), Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (2004), Children of Men (2006), a Gravity (2013).
Snatch
Ffilm am ladrata gan y cyfarwyddwr Guy Ritchie yw Snatch a gyhoeddwyd yn 2000. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Snatch ac fe'i cynhyrchwyd gan Matthew Vaughn yn Unol Daleithiau America a'r Deyrnas Gyfunol Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Guy Ritchie.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Brad Pitt, Robbie Gee, Jason Statham, Guy Ritchie, Benicio del Toro, Julianne Nicholson, Vinnie Jones, Dennis Farina, Rade Šerbedžija, Stephen Graham, Jason Flemyng, Goldie, Ewen Bremner, Velibor Topic, Dave Legeno, Lennie James, Mike Reid, Adam Fogerty, Alan Ford, Sam Douglas, Sorcha Cusack, Ade, Andy Beckwith, Liam McMahon a William Beck. Mae'r ffilm Snatch (ffilm o 2000) yn 104 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gladiator sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Tim Maurice-Jones oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Jon Harris sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Clai cochddu
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw clai cochddu, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy cleiau cochddu; yr enw Saesneg yw Barred Chestnut, a'r enw gwyddonol yw Diarsia dahlii. Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r clai cochddu yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Snatch
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Guy Ritchie nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Beinn Bhuidhe - Stac a'Chuirn
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Corbett Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 15 Ionawr 2003.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Edward Carnes
Argraffydd a llyfrwerthwr Cymreig oedd Edward Carnes (c.1772 - 25 Mai 1828) a oedd yn frawd i William Carnes. Ardal eu mebyd oedd Treffynnon, Sir y Fflint.
Morgrugydd mawr
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. major, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America a Gogledd America.
Teulu
Mae'r morgrugydd mawr yn perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Baner Libia
Baner drilliw lorweddol gyda stribed uwch coch, stribed is gwyrdd, a stribed canol du gyda seren a chilgant gwyn yn ei ganol yw baner Libia.
Yn ystod yr oes drefedigaethol, nid oedd gan Libia faner ei hun. Adeg uno'r tair talaith Cyrenaica, Tripolitania a Fezzan dan y Brenin Idris ym 1947, defnyddiwyd baner Cyrenaica yn faner Teyrnas Unedig Libia. Maes du gyda seren a chilgant gwyn oedd y faner honno, ac ym 1949 ychwanegwyd stribedi gwyrdd a choch i gynrychioli'r ddwy dalaith arall, Tripolitania a Fezzan. Ni newidiodd y faner pan enillodd Libia ei hannibyniaeth ym 1951. Yn sgil coup d'état gan Muammar al-Gaddafi ym 1969, mabwysiadwyd y lliwiau pan-Arabaidd, coch, gwyn a du, i efelychu baner Chwyldro'r Aifft (1952). Ar ôl i Anwar Sadat, Arlywydd yr Aifft, ymgymodi ag Israel, cyflwynodd Gaddafi faner o faes gwyrdd, lliw Islam, yn Nhachwedd 1977 i symboleiddio ei Chwyldro Gwyrdd. Am nifer o flynyddoedd, hon oedd yr unig faner genedlaethol o un lliw plaen. Yn sgil Chwyldro Libia a dymchwel Gaddafi, adferwyd baner 1949 yn faner genedlaethol Libia ar 3 Awst 2011.
Baner unlliw
Mae Baner Libia a elwyd yn faner Libia Arabaidd Jamahiriya yn enwog am fod yn faner ag iddi ddim ond maes werdd heb ddim lliw na motiff arall arni. Mabwysiadwyd y faner ar 19 Tachwedd 1977 ac roedd yn cynnwys maes gwyrdd. Hon oedd yr unig faner genedlaethol yn y byd gydag un lliw yn unig yn ystod y cyfnod hwnnw. Fe'i dewiswyd gan arweinydd Libya Muammar Gaddafi i symboleiddio ei athroniaeth wleidyddol (ar ôl ei Lyfr Gwyrdd). Mae'r lliw gwyrdd yn draddodiadol yn symbol o Islam, gan adlewyrchu baneri gwyrdd hanesyddol y Caliphate Fatimid. Yn Libya, roedd gwyrdd hefyd yn lliw a ddefnyddiwyd yn draddodiadol i gynrychioli rhanbarth Tripolitania. Mae'r faner hon yn parhau i gael ei defnyddio gan deyrngarwyr Gaddafi. Roedd gan y faner ddwy fersiwn, un â chymhareb eang ac un arall â chymhareb lai.
40
0au CC 0au 10au 20au 30au - 40au - 50au 60au 70au 80au 90au
35 36 37 38 39 - 40 - 41 42 43 44 45
Vestalis atropha
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Vestalis atropha. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
The Right One
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Ken Mok yw The Right One a gyhoeddwyd yn 2021. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2021. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Spider-Man: No Way Home sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Jon Watts. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ken Mok ar 5 Gorffenaf 1960 yn Los Angeles. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 75 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ken Mok nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Whitnash
Tref a phlwyf sifil yn Swydd Warwick, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy Whitnash. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Warwick, ac mae'n cydgyffwrdd â threfi Warwick a Royal Leamington Spa.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 9,129.
Batafiaid
bawd|240px|Cynllwyn y Batafiaid dan Claudius Civilis gan [[Rembrandt van Rijn]] Llwyth Almaenaidd yn byw ger aber Afon Rhein yn yr hyn sydd nawr yn wlad yr Iseldiroedd oedd y Batafiaid (Lladin Batavi).
Ceir cyfeiriad atynt gan Iŵl Cesar yn ei lyfr Commentarii de Bello Gallico, lle dywed eu bod yn byw ar ynys a ffurfiwyd lle mae Afon Rhein yn ymrannu yn nifer o afonydd, yn cynnwys y Waal a'r Nederrijn (Rhein Isaf). Ceir cyfeiriadau pellach atynt gan yr haneswyr Rhufeinig Tacitus a Suetonius.
Roeddynt mewn cynghrair a'r Rhufeiniad yng nghanol y ganrif gyntaf, ac yn darparu milwyr cynorthwyol a gymerodd ran mewn llawer o ymgyrchoedd y Rhufeiniaid, yn cynnwys concwest Prydain o 43 OC ymlaen. Yn ystod Blwyddyn y Pedwar Ymerawdwr (69 OC), gwrthryfelodd y Batafiaid yn erbyn Rhufain dan Gaius Julius Civilis. Gallasant ddinistrio rhai llengoedd Rhufeinig a pherswadio llengoedd eraill i ochri gyda hwy yn erbyn Rhufain. Wedi i Vespasian ddod yn ymerawdwr, gyrrwyd byddin dan Quintus Petillius Cerialis i roi terfyn ar y gwrthryfel.
Yn ystod cyfnod Ymerodraeth yr Iseldiroedd, "Batavia" oedd enw'r ddinas sy'n awr yn Jakarta, prifddinas Indonesia. Efallai fod Betuwe, ardal yn nhalaith Gelderland yn yr Iseldiroedd, wedi ei enwi ar ôl y Batafiaid.
Eithinen fân eithin mân
Eraill yn yr un teulu yw: ffa soya (Glycine max), y ffa cyffredin (Phaseolus), pys gyffredin (Pisum sativum), chickpea (Cicer arietinum), cnau mwnci (Arachis hypogaea), pys per (Lathyrus odoratus) a licrs (Glycyrrhiza glabra).
Cheriton, Abertawe
Pentref bychan yng nghymuned Llangynydd, Llanmadog a Cheriton, Sir Abertawe, Cymru, yw Cheriton  (Saesneg: nid oes enw Cymraeg am y pentref ). Saif ar ben gorllewinol penrhyn Gŵyr, tua 12 milltir i'r gorllewin o ddinas Abertawe. Mae'n lle poblogaidd gan dwristiaid yn yr haf oherwydd traethau Bae Broughton. Claddwyd Ernest Jones ym mynwent Eglwys Sant Cadog, sy'n adeilad rhestredig Graddfa I.
Nightmare Cinema
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mick Garris ar 4 Rhagfyr 1951 yn Santa Monica.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Mick Garris nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Immaculate Conception of Little Dizzle
Ffilm drama-gomedi yw The Immaculate Conception of Little Dizzle a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Seattle. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Mae'r ffilm The Immaculate Conception of Little Dizzle yn 98 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Cobbler (copa gogleddol)
Mae Beinn Artair (copa gogleddol) neu The Cobbler (copa gogleddol) yn gopa mynydd a geir ar y daith o Inveraray i Crianlarich yn Ucheldir yr Alban;.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
The Magic of Walt Disney World
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Tom Leetch yw The Magic of Walt Disney World a gyhoeddwyd yn 1972. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Buddy Baker.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1972. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather sef ffilm am gangstyrs Americanaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tom Leetch ar 1 Ionawr 1953.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tom Leetch nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pibydd mawn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pibydd mawn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pibyddion mawn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Calidris alpina; yr enw Saesneg arno yw Dunlin. Mae'n perthyn i deulu'r Pibyddion (Lladin: Scolopacidae) sydd yn urdd y Charadriiformes. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain ac mae i'w ganfod yng Nghymru.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. alpina, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia, Ewrop, Affrica ac Awstralia.
Teulu
Mae'r pibydd mawn yn perthyn i deulu'r Pibyddion (Lladin: Scolopacidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Edward Ford
Meddyg nodedig o Awstralia oedd Edward Ford (15 Ebrill 1902 - 27 Awst 1986). Roedd yn filwr Awstraliaidd, yn academaidd ac yn feddyg. Chwaraeodd ran bwysig yn yr ymgyrch gwrth-malaria yn Ardal Dde Orllewin y Môr Tawel yn ystod yr Ail Ryfel Byd, ac mewn meddygaeth ataliol yn Awstralia ar ôl y rhyfel, ond mae'n fwyaf adnabyddus am ei Lyfryddiaeth o Feddygaeth Awstralaidd. Cafodd ei eni yn Bethanga, Awstralia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Melbourne. Bu farw yn Potts Point.
Gwobrau
Enillodd Edward Ford y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Mistar Urdd
Mistar Urdd (1976- ) yw'r personoliad o logo coch, gwyn a gwyrdd trionglog Urdd Gobaith Cymru
Gwreiddiau
Crëwyd Mistar Urdd ym Medi 1976 gan Wynne Melville Jones, Swyddog Cyhoeddusrwydd yr Urdd ar y pryd. Mewn cyfweliad a'r Western Mail yn 2006 dywedodd Jones "edrychais ar fathodyn yr Urdd - triongl mewn coch, gwyn a gwyrdd - a meddwl ei fod yn fflat a diflas. Tynnais lun gwên arno a gweld trawsnewidiad yn syth, ategais drwyn, llygaid ac aelodau".
Ymddangosodd Mistar urdd fel cymeriad byw am y tro cyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd, Maesteg ym 1979 gyda'r diddanwr Mici Plwm yn gwisgo lifrau'r cymeriad.
Nwyddau
Yn wreiddiol roedd Mistar Urdd yn gymeriad dau ddimensiwn yn cael ei atgynhyrchu ar fathodynnau, llyfrau lloffion a nwyddau eraill. Rhoddwyd contract i gwmni gwneud teganau meddal Wendy Davies, Trefyclo i greu gonciau tri dimensiwn o'r cymeriad; roedd yr archeb gyntaf am werth £50 o deganau ond wedi iddynt werthu mewn dim o dro rhoddwyd ail archeb iddi werth £12,000.
Yn ogystal ag ymddangos ar fathodynnau, mygiau a nwyddau traddodiadol eraill defnyddiwyd y logo ar ddillad hefyd megis pyjamas, capiau nos, crysau a thrôns; ym 1978 achosodd y trôns anghydfod rhyng-eisteddfodol pan orfodwyd stondin yr Urdd ar faes Eisteddfod Ryngwladol Llangollen i roi'r gorau i'w gwerthu gan nad oedd yr eisteddfodwyr rhyngwladol yn credu ei fod yn weddus i werthu dillad isaf mewn eisteddfod.
Tonto Basin Outlaws
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr S. Roy Luby yw Tonto Basin Outlaws a gyhoeddwyd yn 1941. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Montana. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Mae'r ffilm Tonto Basin Outlaws yn 60 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Mistar Urdd
Nwyddau
Bu gonc Mistar Urdd ar daith i'r gofod ym 1998 gyda Dafydd Rhys Williams gofodwr o Ganada o dras Cymreig gan deithio i'r Orsaf Ofod Ryngwladol.
Cigydd coed bronwyrdd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cigydd coed bronwyrdd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cigyddion coed bronwyrdd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Malaconotus gladiator; yr enw Saesneg arno yw Green-breasted bush shrike. Mae'n perthyn i deulu'r Cigyddion (Lladin: Laniidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Mistar Urdd
Pen Gwyn
Yn 1979, cyflwynwyd ffrind i Mistar Urdd o'r enw Pen Gwyn, cymeriad yn hannu o Batagonia. Yn yr 1980au ymddangosodd Mistar Urdd a Pen Gwyn ar ffurf cartŵn yng nghylchgrawn Deryn. Yn ogystal fe ryddhawyd cân Pen Gwyn, wedi'i chyfansoddi gan Geraint Davies a'i pherfformio gan Emyr Wyn
Cigydd coed bronwyrdd
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. gladiator, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r cigydd coed bronwyrdd yn perthyn i deulu'r Cigyddion (Lladin: Laniidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Whittlesey
Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Whittlesey (yn hanesyddol Whittlesea neu Witesie). Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Fenland.
Mistar Urdd
Cerddoriaeth
Mae Mistar Urdd wedi bod yn destun sawl can. Yn 1979 cyhoeddwyd record 7 modfedd gyda dau gan a gyfansoddwyd gan Geraint Davies; ar ochr un roedd y gan Mistar Urdd yn cael ei ganu gan Mistar Urdd ei hun (gan ddefnyddio llais Emyr Wyn) ac yn cynnwys y gytgan enwog:
Whittlesey
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 16,058.
Mistar Urdd
Cerddoriaeth
Ar ail ochr y record mae Ray Gravell yn canu Y Fi, A Mistar Urdd, A'r Crysau Coch
Whittlesey
Mae Caerdydd 241.4 km i ffwrdd o Whittlesey ac mae Llundain yn 116 km. Y ddinas agosaf ydy Peterborough sy'n 8.2 km i ffwrdd.
No Salgas Esta Noche
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Arturo García Buhr yw No Salgas Esta Noche a gyhoeddwyd yn 1946. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan George Andreani.
Mistar Urdd
Cerddoriaeth
Yn 2002 ail recordiwyd cân Mistar Urdd gan CIC yn rhan o ymgyrch gyhoeddusrwydd fawr yn dilyn cyfnod anodd clwy'r traed a genau.
Tonto Basin Outlaws
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ball of Fire sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Mistar Urdd
Cerddoriaeth
Yn 2011 recordiodd y cymeriad Rapsgaliwn o wasanaeth plant Cyw S4C fersiwn newydd rap o gan Mistar Urdd ''Hei! Mistar Urdd a Rapsgaliwn'' er mwyn hybu rhaglenni'r sianel o Eisteddfod yr Urdd, Abertawe a'r fro.
Riseholme, Swydd Lincoln
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Riseholme. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gorllewin Lindsey.
Mistar Urdd
Cerddoriaeth
Ym 1997 cyhoeddodd y grŵp Super Furry Animals y gan Trôns Mr Urdd fel ail ochr i'w record Hermann Loves Pauline yng ngwledydd Prydain ac fel ychwanegiad i fersiwn yr UDA o'u halbwm Mwng.
Roedd y grŵp Angylion Stanli yn canu cân gwatwar mewn gigs yn y 1980au cynar o'r enw Ffa Coffi Mistar Urdd ond gwrthododd cwmni Sain ei recordio.
Estella Canziani
Arlunydd benywaidd a anwyd y Deyrnas Unedig oedd Estella Canziani (12 Ionawr 1887 – 23 Awst 1964).
Mistar Urdd
Cerddoriaeth
Cafwyd can llai ffafriol i Mistar Urdd ar albwm 2005 Malwod a Morgrug gan MC Saizmundo, lle mae'r artist yn sôn am y pleser o gicio Mr Urdd druan.
Tonto Basin Outlaws
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm S Roy Luby ar 8 Awst 1904 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Los Angeles ar 1 Chwefror 2018.
Estella Canziani
Enw'i thad oedd Enrico Francesco Canziani a'i mam oedd Louisa Starr.
Tonto Basin Outlaws
Gweler hefyd
Cyhoeddodd S. Roy Luby nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
A Boy, a Girl and a Dog
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Herbert Kline yw A Boy, a Girl and a Dog a gyhoeddwyd yn 1946. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
No Salgas Esta Noche
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tilda Thamar, Olga Zubarry, Adolfo Linvel, Arturo García Buhr, Enrique Serrano, Alicia Barrié, Carlos Castro, Ángel Walk, Susana Freyre ac Adriana Alcock.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1946. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Yearling ffilm am fachgen yn ei lasoed yn mabwysiadu ewig, gan Clarence Brown. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. José María Beltrán oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arturo García Buhr ar 16 Rhagfyr 1905 yn Buenos Aires a bu farw yn yr un ardal ar 4 Hydref 2001. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1933 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arturo García Buhr nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Anna Howard Shaw
Meddyg, gweinidog, hunangofiannydd, diwinydd a swffragét nodedig o Unol Daleithiau America oedd Anna Howard Shaw (14 Chwefror 1847 - 2 Gorffennaf 1919). Bu'n arweinydd ar fudiad hawliau pleidleisio menywod yn yr Unol Daleithiau. Roedd hi hefyd yn feddyg ac yn un o'r gweinidogion Methodistaidd benywaidd cyntaf yn yr Unol Daleithiau. Fe'i ganed yn Newcastle upon Tyne, Unol Daleithiau America ac fe'i haddysgwyd yn Ysgol Diwinyddiaeth Prifysgol Boston, Ysgol Feddygaeth Prifysgol Boston, Albion College a Phrifysgol Boston. Bu farw yn Nether Providence Township, Pennsylvania.
Gwobrau
Enillodd Anna Howard Shaw y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:
Belle Plaine, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Crisol De Hombres
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Arturo Gemmiti yw Crisol De Hombres a gyhoeddwyd yn 1954. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Juan Ehlert.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arturo Gemmiti nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dancing Beethoven
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Arantxa Aguirre yw Dancing Beethoven a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen a'r Swistir. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg, Sbaeneg, Saesneg, Japaneg a Rwseg a hynny gan Arantxa Aguirre a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ludwig van Beethoven.
Mae'r ffilm Dancing Beethoven yn 80 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. Rafael Reparaz oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arantxa Aguirre ar 1 Ionawr 1965 ym Madrid.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arantxa Aguirre nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Here to Be Heard: The Story of The Slits
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr William E. Badgley yw Here to Be Heard: The Story of The Slits a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan William E. Badgley. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Paul Cook, Don Letts, Ari Up, Dennis Bovell, Hollie Cook, Viv Albertine, Allison Wolfe, Bruce Smith, Palmolive a Tessa Pollitt.
Elm Mills Township, Kansas
Treflan yn, yn nhalaith Kansas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Elm Mills Township, gan gynnwys:
Here to Be Heard: The Story of The Slits
Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 182 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William E. Badgley nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Great Sinner
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Curt Bois, Ludwig Donath, Ludwig Stössel, Friedrich von Ledebur, Gregory Peck, Walter Huston, Ava Gardner, Frank Morgan, Ethel Barrymore, Agnes Moorehead, Melvyn Douglas, Leonid Kinskey, André Charlot, James Anderson a Jean Del Val. Mae'r ffilm The Great Sinner yn 112 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Edward Livingston Trudeau
Gwobrau
Enillodd Edward Livingston Trudeau y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
The Great Sinner
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1950. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All About Eve sy’n ffilm gomedi Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Joseph L. Mankiewicz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. George J. Folsey oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Harold F. Kress sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert Siodmak ar 8 Awst 1900 yn Dresden a bu farw yn Locarno ar 14 Mehefin 1997.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert Siodmak nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Vestalis beryllae
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Vestalis beryllae. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
R. S. Thomas
bawd|Clawr casgliad o waith y bardd bawd|Clawr llyfr, gyda llun o R, S. Thomas bawd|Gororau'r Iaith: R. S. Thomas a'r Traddodiad Cymraeg gan [[Jason Walford Davies]]
Bywgraffiad
Cafodd ei eni yng Nghaerdydd. Ei wraig oedd Mildred Eldridge, arlunydd o Saesnes.
Treuliodd R. S. Thomas gyfnod o ddeuddeg mlynedd yn rheithor plwyf gwledig Manafon, Powys (1942–1954) a ficer plwyf Eglwys Fach, Ceredigion am dair mlynedd ar ddeg (1954–1967). O Eglwys Fach aeth i weinyddu fel ficer Aberdaron yn Llŷn. Ar ei ymddeoliad o'r eglwys yn 1978, aeth i fyw i bentref y Rhiw wrth droed Mynydd Rhiw, hefyd yn Llŷn. Enillodd yr Horst-Bienek-Preis für Lyrik ym 1996.
Yn ôl Dafydd Elis-Thomas, mae'i gyfrol Uncollected Poems (2013; www.bloodaxebooks.com) yn "dangos bod RS wedi creu campweithiau'r 20g mewn sawl math o gerddi: cerddi am natur y greadigaeth a chân yr adar, canu tanbaid serch a chariad, y canu mwyaf deallus am Gymru fel cenedl..."
Ymddangosodd R. S. Thomas ar raglen radio Beti a'i Phobol ar Radio Cymru ym mis Chwefror 1996.
Ruhm
Drama-gomedi ar ffilm gan y cyfarwyddwr Isabel Kleefeld yw Ruhm a gyhoeddwyd yn 2013. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Ruhm ac fe'i cynhyrchwyd gan Sönke Wortmann a Christoph Friedel yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Isabel Kleefeld a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Annette Focks.
Coreithinen
Llysieuyn blodeuol (neu legume) yw Coreithinen sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Fabaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Ulex minor a'r enw Saesneg yw Dwarf gorse. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Eithin Mân, Aith, Eithin Bychan, Eithinen Goraidd.
Ruhm
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Daniel Kehlmann, Senta Berger, Heino Ferch, Justus von Dohnányi, Ursula Strauss, Johanna Gastdorf, Stefan Kurt, Matthias Brandt, Christina Hecke, Julia Koschitz, Gabriela Maria Schmeide, Gerhard Liebmann, Jevgenij Sitochin, Robert Dölle, Lina Beckmann, Thorsten Merten, Jella Haase, Martina Schütze, Oliver Bürgin, Simon Eckert, Susi Stach, Gennadi Vengerov, Axel Ranisch, Albert Kitzl, Katharina Palm a Željka Preksavec. Mae'r ffilm Ruhm (ffilm o 2013) yn 103 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Coreithinen
Eraill yn yr un teulu yw: ffa soya (Glycine max), y ffa cyffredin (Phaseolus), pys gyffredin (Pisum sativum), chickpea (Cicer arietinum), cnau mwnci (Arachis hypogaea), pys per (Lathyrus odoratus) a licrs (Glycyrrhiza glabra).
Ruhm
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Rainer Klausmann oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Andrea Mertens sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Clai engreilyd
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw clai engreilyd, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy cleiau engreilyd; yr enw Saesneg yw Ingrailed Clay, a'r enw gwyddonol yw Diarsia mendica mendica. Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r clai engreilyd yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Beinn Luibhean
Mae Beinn Luibhean yn gopa mynydd a geir ar y daith o Inveraray i Crianlarich yn Ucheldir yr Alban;. Mae'n un o Alpau'r Arrochar yn Ucheldir Argyll, wedi'i leoli i ochr ogleddol Glen Croe, rhwng Loch Long (Swydd Dunbarton) a Loch Fyne yn y gorllewin.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Corbett a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Cinco Fueron Escogidos
Ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr Herbert Kline yw Cinco Fueron Escogidos a gyhoeddwyd yn 1943. Fe'i cynhyrchwyd ym Mecsico. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life and Death of Colonel Blimp sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert Kline ar 13 Mawrth 1909 yn Davenport a bu farw yn Los Angeles ar 10 Mai 1985. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 12 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert Kline nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Whitworth, Swydd Gaerhirfryn
Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerhirfryn, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Whitworth. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Rossendale.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 7,500.
Robin prysgoed euraid
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Robin prysgoed euraid (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: robin prysgoed euraid) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Tarsiger chrysaeus; yr enw Saesneg arno yw Golden bush robin. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. chrysaeus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Teulu
Mae'r robin prysgoed euraid yn perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Parc Coetir y Mynydd Mawr
250px|bawd|Rhan o Barc Coetir y Mynydd Mawr 250px|bawd|Ardal picnic yn y Parc Lleolir Parc Coetir y Mynydd Mawr rhwng pentrefi Dre-fach, Y Tymbl a Cross Hands yn rhan uchaf Cwm Gwendraeth, Sir Gaerfyrddin.
Mae Parc Coetir y Mynydd Mawr yn cynnwys dros 108 hectar (270 erw) o dir cymysgryw gyda rhyw 36 hectar (90 erw) yn goetir conwydd a chollddail. Ceir canran o dir glaswelltog hefyd. Llifa Afon Gwendraeth Fawr ar hyd ei ffin ogleddol.
Mae'r Parc yn cael ei redeg yn rhannol fel prosiect cymunedol gyda sawl grŵp o wirfoddolwyr o'r cymunedau lleol yn cynorthwyo i'w gynnal a'i ddatblygu. Bu rhan helaeth y parc yn dir diffaith gyda nifer o hen domenni sbwriel diwydiannol o gyn byllau'r ardal cyn i'r gwaith o'i glirio a gadael i natur gymryd drosodd eto ddechrau.
Edward Sayers
Meddyg nodedig o Seland Newydd oedd Edward Sayers (10 Medi 1902 - 12 Mai 1985). Meddyg yn hanu o Seland Newydd ydoedd, bu hefyd yn parasitolegydd, cenhadwr Methodistaidd, gweinyddwr meddygol milwrol, a meddyg ymgynghorol. Cynhaliodd astudiaethau maes er mwyn trin malaria, a chafodd ei gyfraniadau eu cydnabod gan ddyfarnu iddo'r wobr Lleng Anrhydedd gan yr Unol Daleithiau. Cafodd ei eni yn Christchurch, Seland Newydd ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Otago a Phrifysgol Meddygaeth Dunedin Otago Dunedin. Bu farw yn Dunedin.
Gwobrau
Enillodd Edward Sayers y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
1550au
15g - 16g - 17g
1500au 1510au 1520au 1530au 1540au - 1550au - 1560au 1570au 1580au 1590au 1600au
1550 1551 1552 1553 1554 1555 1556 1557 1558 1559
Digwyddiadau a Gogwyddion
Arweinwyr y Byd
Clai deusgwar
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw clai deusgwar, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy cleiau deusgwar; yr enw Saesneg yw Double-square Spot, a'r enw gwyddonol yw Xestia triangulum.
Gellir dosbarthu'r pryfed (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r clai deusgwar yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.
Afon Mississippi
Mae Americanwyr Brodorol wedi byw ar hyd Afon Mississippi a'i llednentydd ers miloedd o flynyddoedd. Helwyr-gasglwyr oedd y mwyafrif, ond roedd rhai, fel Adeiladwyr y Mwnt, yn ffurfio gwareiddiadau amaethyddol a threfol gwaraidd iawn. Newidiodd dyfodiad Ewropeaid yn yr 16g y ffordd frodorol o fyw wrth i archwilwyr cyntaf, yna ymsefydlwyr, fentro i'r basn. Gwasanaethodd yr afon yn gyntaf fel rhwystr, gan ffurfio ffiniau ar gyfer Sbaen Newydd, Ffrainc Newydd, a'r Unol Daleithiau cynnar, ac yna fel priffordd i gludo a chyfathrebu newyddion a gwybodaeth.
Clai deusgwar
Ecoleg
Mae'r clai deusgwar yn mynychu cynefinoedd coediog gan fwyaf. Mae'n ymweld â golau trap a siwgwr yn ogystal â rhai blodau. Mae'r lindys amlborthiant (poliffagws) yn gaeafgysgu yn fel rhai eithaf bychan ac yn ymborthi yn y gwanwyn ar amrywiol goed a llwyni. Cafodd yr oedolyn ei ddal mewn trap rheolaidd yn Waunfawr rhwng 1995 a 2017 (SH526601) rhwng wythnos 23 (ail wythnos Mehefin) ac wythnos 34 (wythnos olaf Awst) 306 unigolyn o gyfanswm o 12,785 o unigolion yr yr un trapiau yr un pryd (=2.4%).
Vestalis gracilis
Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Vestalis gracilis. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Clai deusgwar
Dosbarthiad
Mae'r gwyfyn i'w weld ar draws Cymru ac ynysoedd Prydain
Afon Mississippi
Wedi'i ffurfio o haenau trwchus o ddyddodion (deposits) silt yr afon, mae basn y Mississippi yn un o ardaloedd mwyaf ffrwythlon yr Unol Daleithiau; defnyddiwyd agerlongau yn helaeth yn y 19g a dechrau'r 20g i gludo nwyddau amaethyddol a diwydiannol. Yn ystod Rhyfel Cartref America, roedd cipio’r Mississippi gan luoedd yr Undeb yn nodi trobwynt bwysig, tuag at fuddugoliaeth, oherwydd lleoliad strategol yr afon. Oherwydd twf sylweddol ei dinasoedd a'r llongau a'r cychod hwylio gwell a ddisodlodd y cychod stêm, yn ystod degawdau cyntaf yr 20g, adeiladwyd gwaith peirianneg enfawr fel llifgloddiau, lociau ac argaeau.
The Cobbler (copa deheuol)
Mae Beinn Artair (copa deheuol) yn gopa mynydd a geir ar y daith o Inveraray i Crianlarich yn Ucheldir yr Alban;. Y fam fynydd ydy Beinn Artair.
Afon Mississippi
Ers yr 20g, mae Afon Mississippi hefyd wedi gwaethygu o ran llygredd ac mae ganddi broblemau amgylcheddol mawr - yn fwyaf arbennig lefelau maetholion a chemegol uwch o ddŵr ffo amaethyddol, a hi yw'r prif gyfrannwr i "barth marw Gwlff Mecsico".
Wickham
Tref a phlwyf sifil yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr ydy Wickham. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dinas Caerwynt.
Afon Mississippi
Ei chwrs
Lleolir tarddle Afon Mississippi yn y corsdiroedd eang ger Duluth (ar lan Llyn Superior) yng ngogledd Minnesota. Yn y dalaith honno mae hi'n llifo heibio i ddinasoedd Minneapolis a St. Paul. Rhwng de Minnesota a St. Louis mae'r afon yn nodi'r ffin rhwng taleithiau Iowa a Missouri i'r gorllewin a Wisconsin ac Illinois i'r dwyrain. Ger Davenport yn Iowa mae camlas yn cysylltu'r afon â Llyn Michigan, i'r gogledd o Chicago. Yn ymyl St. Louis mae afon fawr Missouri yn ymuno â hi o'r gorllewin. Yn nes ymlaen i'r de, ger tref Cairo, daw Afon Ohio i ymuno â'r afon fawr; mae ffiniau tair talaith - Missouri, Illinois a Kentucky - yn cwrdd yno.
Clai deusgwar
Cylch bywyd
bawd|lindys y clai deusmot, Waunfawr 22 Mai 2017Wedi deor o'i ŵy mae'r clai deusgwar yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn. Mae'r un genhedlaeth y flwyddyn yn hedfan ym misoedd Mehefin a Gorffennaf.
Wickham
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 4,299.
Afon Mississippi
Ei chwrs
Llifa'r afon yn ei blaen trwy'r gwastadiroedd eang i dref Memphis ac yn nodi'r ffin rhwng Arkansas a Tennessee. Yr afon fawr nesaf i ymuno â hi yw Afon Arkansas ac mae'n llifo heibio i iseldiroedd talaith Mississippi ei hun ar ei lan ddwyreiniol. Yna mae'n rhedeg ar hyd y ffin rhwng Louisiana a Mississippi ond am ran olaf ei thaith hir rhed drwy Louisiana yn unig, gan fynd heibio i Baton Rouge a thorri i fyny yn gyfres o sianelu cymhleth a elwir the Passes wrth fynd heibio i Orleans Newydd a chyrraedd Gwlff Mecsico ar isthmws o dir aliwfial sy'n ymestyn allan i'r gwlff hwnnw.
The Cobbler (copa deheuol)
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Corbett Top of Corbett. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 15 Ionawr 2003.
Carmen y Lola
Ffilm ddrama a drama ramantus gan y cyfarwyddwr Arantxa Echevarría yw Carmen y Lola a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd gan Arantxa Echevarría yn Sbaen. Lleolwyd y stori yn Madrid. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Arantxa Echevarría.
Afon Mississippi
Economeg
Yn enwog am ei llongau stêm, mae'n un o afonydd masnachol prysuraf y byd, gyda phorthleoedd pwysig yn St. Louis ac Orleans Newydd. Newidiodd oes yr agerlongau fywyd economaidd a gwleidyddol y Mississippi, yn ogystal â natur teithio ei hun. Newidiwyd y Mississippi yn llwyr erbyn oes yr agerlong wrth iddi drawsnewid yn fasnach dwristaidd lewyrchus.
The Cobbler (copa deheuol)
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Carmen y Lola
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arantxa Echevarría ar 1 Ionawr 1968 yn Bilbo. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Complutense Madrid.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arantxa Echevarría nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hines, Oregon
Dinas yn, yn nhalaith Oregon, yw .
Afon Mississippi
Economeg
400px|bawd|dim|Map o Afon Mississippi
Hines, Oregon
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Hines, gan gynnwys:
Afon Mississippi
Rhaniadau
Gellir rhannu Afon Mississippi yn dair rhan:
Ropsley
Pentref yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Ropsley. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Ropsley and Humby yn ardal an-fetropolitan De Kesteven.
Afon Mississippi
Hyd a dyfnder
Pan gaiff ei fesur o'i ffynhonnell draddodiadol yn Llyn Itasca, mae gan y Mississippi hyd o 2,320 milltir (3,730 km). Pan gaiff ei fesur o fan pellaf y ffynhonnell (sef tarddiad y nant hiraf) hy y ffynhonnell fwyaf pell o'r môr, Gwanwyn Brower yn Montana, mae ganddi hyd o 3,710 milltir (5,970 km), sy'n golygu mai hi yw'r bedwaredd afon hiraf yn y byd ar ôl afon Nîl, Amazonas a'r Yangtze.
Yn ei ffynhonnell yn Llyn Itasca, mae Afon Mississippi tua 3 troedfedd (0.91 m) o ddyfnder. Mae dyfnder cyfartalog Afon Mississippi rhwng Saint Paul a Saint Louis rhwng 9 a 12 troedfedd (2.7–3.7 m), a'r rhan ddyfnaf yw Llyn Pepin, sy'n 20–32 troedfedd (6–10 m) o ddyfnder ar gyfartaledd ac sydd â dyfnder mwyaf o 60 troedfedd (18 m). Rhwng Saint Louis, Missouri a Cairo, Illinois, mae'r dyfnder ar gyfartaledd yn 30 troedfedd (9 m). O dan Cairo, lle mae Afon Ohio yn ymuno â hi, mae'r dyfnder ar gyfartaledd yn 50–100 troedfedd (15–30 m). Mae rhan ddyfnaf yr afon yn New Orleans, lle mae'n cyrraedd 200 troedfedd (61 m) o ddyfnder.
Cymunedau'r afon
Many of the communities along the Mississippi River are listed below; most have either historic significance or cultural lore connecting them to the river. They are sequenced from the source of the river to its end.
Martin Beattie
Canwr o Ddyffryn Ogwen ydy David Martin Beattie (ganwyd 1968) a ganodd y gân fuddugol Cân i Gymru yn 2000: "Cae o Ŷd".
Bu hefyd yn aelod o'r grŵp Machlud ac yna Celt.
El Viaje Extraordinario De Celeste García
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Arturo Infante yw El Viaje Extraordinario De Celeste García a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen a Ciwba. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Arturo Infante. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actor yn y ffilm hon yw María Isabel Díaz.
Endless Nights in Aurora
Ffilm ramantus yw Endless Nights in Aurora a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsieina. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieineeg Mandarin. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
El Viaje Extraordinario De Celeste García
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Endless Nights in Aurora
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
El Viaje Extraordinario De Celeste García
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arturo Infante ar 1 Ionawr 1977 yn Santiago de Cuba.
Endless Nights in Aurora
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,550 o ffilmiau Tsieineeg Mandarin wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
El Viaje Extraordinario De Celeste García
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arturo Infante nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Challenge... a Tribute to Modern Art
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Herbert Kline yw The Challenge... a Tribute to Modern Art a gyhoeddwyd yn 1974. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Trilogia Das Novas Famílias
Mae'r ffilm Trilogia Das Novas Famílias yn 45 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Isabel Noronha ar 18 Mawrth 1964 ym Maputo. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol León.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Isabel Noronha nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Challenge... a Tribute to Modern Art
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert Kline ar 13 Mawrth 1909 yn Davenport a bu farw yn Los Angeles ar 10 Mai 1985.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Herbert Kline nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mae Jemison
Gofodwraig a meddyg Americanaidd yw Mae Carol Jemison (ganwyd 17 Hydref 1956). Hi oedd yr ofodwraig Americanaidd ddu gyntaf.