cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gwynt y Môr
Cwmni ynni NPower Renewables sydd y tu ôl i'r cynllun ac mae'n cynhyrchu 576MW gyda 160 melin wynt neu 'dyrbein', sef digon o drydan i gyflenwi 400,000 o dai: 35% o holl dai Cymru. Roedd cyfanswm y gost o'u hadeiladu oddeutu £90 miliwn, gydag 1.2 o hynny'n mynd i Siemens am gysylltiadau ac offer trydanol. Cwmniau o Gymru oedd y gweddill.
Cawsant ganiatâd i ddechrau ar y gwaith gan Adran Ynni a Newid Hinsawdd llywodraeth San Steffan ar yr ail o Ragfyr 2008. Mae'n golygu codi 250 o dyrbinau anferth o fewn 8 milltir i'r arfordir; os gweithredir y cynllun yna hon fydd yr ail fferm wynt fwyaf yn y byd.
Bydd y trydan yn dod i'r lan rhwng y Rhyl a Llanddulas a'r ganolfan trwsio a chadw ym Mhorth Mostyn.
Wrth agor y gwaith ym Mehefin 2015 dywedodd y Prif Weinidog Carwyn Jones, “Mae agor Gwynt y Môr yn gymaint o gyrhaeddiad a bydd yn parhau i sicrhau nifer o fanteision i ranbarth y Gogledd. Yn ystod y cyfnod adeiladu, roedd cwmnïau lleol ymysg y rhai a wnaeth elwa a bydd y safle yn rhoi gwaith o ansawdd da a chyfleoedd am flynyddoedd maith... Fel Llywodraeth rydym eisiau symud at ddyfodol carbon isel ac mae’r Gogledd yn benodol mewn lle da i fanteisio ar hynny.”
Manylion technegol
Defnyddir tyrbinau o fewn yr amrediad 3MW i 5MW gyda'r llafnau'n 165m o uchder (uchafswm), uchder mwyaf yr hwb a diametr y rotor fydd rhwng 98m a 134m. Amcangyfrifir bod y pellter rhwng y tyrbinau o gwmpas 450m i 1000m, gyda lleiafswm y bwlch sydd rhyngddynt o leiaf 350m i ganiatáu micro-leoli rhwng y tyrbinau gwynt.
Gwrthwynebiad
bawd|Gwynt y Môr o Riwledyn, [[Llandudno]] Mae'r cynllun yn un dadleuol iawn, yn enwedig yn lleol. Mae'n cael ei wrthwynebu yn ei ffurf bresennol, neu yn gyfangwbl, gan Llywodraeth Cymru, Cyngor Sir Conwy, cynghorau tref Bae Colwyn a Llandudno a nifer o ymgyrchwyr. Mae'r penderfyniad gan Adran Ynni llywodraeth y DU i wrthod yr alwad am ymchwiliad cyhoeddus gan y cyrff hyn a gwrthwynebwyr eraill wedi codi gwrychyn nifer o bobl, yn cynnwys yr Aelod Cynulliad lleol, Gareth Jones, sydd wedi galw y penderfyniad yn "annemocrataidd" am ei fod yn groes i ddymuniad Llywodraeth Cymru a phobl leol. Mae Plaid Cymru a'r Democratiaid Rhyddfrydol wedi datgan na ddylai San Steffan wneud penderfyniad dadleuol fel hyn yn groes i ewyllys y Cynulliad ac yn galw am ddatganoli hyn a materion tebyg i Gymru (fel sy'n bod yn yr Alban yn barod).
Trefi Llandudno a Bae Colwyn sydd ymhlith y rhai fydd yn cael eu heffeithio'n fwyaf gan y fferm wynt, sy'n weladwy o Landudno yn y gorllewin hyd ardal Y Rhyl i'r dwyrain. Mae twristiaeth yn elfen bwysig iawn yn yr economi lleol ac ofnir y bydd yn dioddef. Mae eraill yn gwrthwynebu ar seiliau amgylcheddol neu yn syml am fod y cynllun yn mynd i ddifetha'r olygfa allan i'r môr.
The Overnight
Mae'r ffilm The Overnight yn 79 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Gwynt y Môr
Gwrthwynebiad
Yn wreiddiol, honodd y gwrthwynebwyr bod y ffigwr o "ddigon o ynni ar gyfer 680,000 o dai" yn gamarweiniol iawn hefyd, gan ei fod yn dibynnu ar amgylchiadau delfrydol sy ddim yn debyg o ddigwydd yn aml. Dadleir hefyd fod y cyflenwad pŵer o ynni gwynt yn ansefydlog ac felly bydd rhaid wrth gyflenwad cyfatebol gan bwerdai confensiynol o hyd, rhag ofn.
The Overnight
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. John Guleserian oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Chris Donlon sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Barwnigiaid Williams-Wynn
Teitl ym Marwnigiaeth Lloegr yw Barwnigaeth Williams, ac yn ddiweddarach Barwnigaeth Williams-Wynn', o Gray's Inn yn Middlesex. Crewyd ar 6 Gorffennaf 1688 ar gyfer y gwleidydd a'r cyfreithiwr William Williams. Gwasanaethodd fel Llefarydd Tŷ'r Cyffredin rhwng 1680 ac 1681. Cynyrchilodd yr ail Farwnig Dinbych yn y Tŷ Cyffredin. Eisteddodd y trydydd fel Aelod Seneddol dros Sir Ddinbych, ac yn Jacobiad blaenllaw. Roed yn ŵr i Jane (Thelwall gynt), hen-wyres Syr John Wynn, Barwnig 1af Gwydir. Roedd Syr John Wyn yn etifeddwr yn lliniach gwrywol tŷ tywysogaidd Aberffraw, trwy ei hynafiad Owain Gwynedd, ac yn ymhonnwr i'r teitl Tywysog Cymru. Etifeddodd ystadau Wynnstay trwy ei wraig yn 1718, ar farwolaeth Syr John Wynn, 5ed Barwnig Gwydir (gweler Barwnigion Wynn), a cymerodd yr ail gyfenw, Wynn, yr un flwyddyn.
The Overnight
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Patrick Brice ar 23 Ebrill 1983 yn Grass Valley.
Barwnigiaid Williams-Wynn
Cynyrchiolodd y pedwerydd Barwnig Swydd Amwythig a Sir Ddinbych yn y senedd ac Arglwydd Raglaw Sir Feirionnydd. Eisteddodd y pumed Barwnig dros Biwmares a Sir Ddinbych a hefyd yn Arglwydd Raglaw Sir Feirionnydd. Roed y chweched yn Aelod Seneddol Ceidwadol dros Sir Ddinbych am dros 40 mlynedd. Eisteddodd y seithfed Barwnig fel Aelod Seneddol dros Sir Ddinbych am gyfnod byr yn 1885 cyn i'r etholaeth gael ei ddiddymu. Roedd yr wythfed Barwnig yn Arglwydd Raglaw Sir Ddinbych. Roedd y degfed Barwnig yn Arglwydd Raglaw Sir Ddinbych a Clwyd.
The Overnight
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Patrick Brice nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Barwnigiaid Williams-Wynn
Cafodd hen-wyr ail fab y Barwnig cyntaf, John Williams, ei greu'n Farwnig Bodelwyddan, yn 1798 (gweler Barwnigion Williams am fwy o wybodaeth). Roedd y gwleidydd blaenllaw Charles Watkin Williams-Wynn yn ail fanb i'r pedwerydd Barwnig. Roedd ei hen-wyr ef, John Francis Williams-Wynne yn Arglwydd Raglaw Sir Feirionnydd a Gwynedd.
Gynacantha basiguttata
Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Gynacantha basiguttata. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Caer Rufeinig Pen-llwyn
Caer Rufeinig ydy Caer Rufeinig Pen-llwyn sydd wedi'i lleoli yng nghymuned Melindwr, Ceredigion;.
Mae'r safle yng ngofal CADW ac yn agored i'r cyhoedd. Cofrestrwyd yr heneb hon gyda'r rhif SAM unigryw: CD134.
Barwnigiaid Williams-Wynn
Honnai rhai fod perthnasau byw o'r teulu Wynn yn byw yn yr Unol Daleithiau, sy'n honni i fod yn ddisgynyddion Owen Wynn neu Hugh Wynn, sydd i fod wedi ymfudo yno yn yr 17g. Er, ni chysidrir ffynonellau'r honiadau rhain i fod yn ddibynadwy, mae'r cysylltiadau wedi cael eu creu yn ddiweddarach yn ôl pob tebygrwydd. Os oedd unrhyw feibion neu wyrion o Owen Wynn yn fyw yn 1719, mi fuasen nhw wedi etifeddu'r Farwnigiaeth. Ni hawliodd neb y teitl felly mae'n debyg nad oedd meibion na wyrion i Owen Wynn yn byw yn Lloegr Newydd.
Bricket Wood
Pentref yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, ydy Bricket Wood. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil St Stephen yn ardal an-fetropolitan Dinas ac Ardal St Albans.
Ar Yeddi Yaşlı Oğlan
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Rüfat Şabanov yw Ar Yeddi Yaşlı Oğlan a gyhoeddwyd yn 1986. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwseg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Leonid Vaynşteyn.
Gwynt y Môr
Ffermydd gwynt gerllaw
Ceir dwy fferm gerllaw: Fferm wynt North Hoyle, sy'n cynhyrchu 60MW o drydan a Fferm wynt gwastadeddau'r Rhyl.
Ar Yeddi Yaşlı Oğlan
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1986. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Aliens sef ffilm wyddonias llawn arswyd a chyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,700 o ffilmiau Rwseg wedi gweld golau dydd. Arif Narimanbekov oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rüfat Şabanov nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Stina Rosenberg
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Sweden.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Safle Rufeinig Llanymddyfri
Caer Rufeinig ydy Safle Rufeinig Llanymddyfri sydd wedi'i lleoli yng nghymuned Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin;.
Mae'r safle yng ngofal CADW ac yn agored i'r cyhoedd. Cofrestrwyd yr heneb hon gyda'r rhif SAM unigryw: CM188.
Der Letzte Mieter
Ffilm ddrama llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Gregor Erler yw Der Letzte Mieter a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Gregor Erler.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Pegah Ferydoni, Matthias Ziesing a Wolfgang Packhäuser.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.
Déjà Vu (ffilm, 2015)
Ffilm gomedi yw Déjà Vu a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsieina. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieineeg Mandarin.
Der Letzte Mieter
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gregor Erler ar 1 Ionawr 2000 yn Berlin.
Déjà Vu (ffilm, 2015)
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Der Letzte Mieter
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gregor Erler nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Déjà Vu (ffilm, 2015)
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,550 o ffilmiau Tsieineeg Mandarin wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
El Caso Matías
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Aníbal Di Salvo yw El Caso Matías a gyhoeddwyd yn 1985. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alfredo Alcón, Víctor Laplace, Dora Baret, Arturo Maly, Luis Medina Castro, Javier Portales, Paulino Andrada ac Omar Pini. Mae'r ffilm El Caso Matías yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Aníbal Di Salvo ar 5 Hydref 1924.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Aníbal Di Salvo nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
GABARAP
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn GABARAP yw GABARAP a elwir hefyd yn GABA type A receptor-associated protein (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 17, band 17p13.1.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn GABARAP.
Cae Maes-y-ffynnon
Mae Cae Maes-y-ffynnon wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 30 Mawrth 1984 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 1.79 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Aderyn drycin Manaw
Mae'r rhywogaeth yma yn nythu ar hyd glannau rhan ogleddol Môr Iwerydd, yn enwedig ar ynysoedd; gydag ynysoedd Cymru yn un o'u cadarnleoedd. Amcangyfrifwyd yn 1997-8 fod 102,000 o barau yn nythu ar Ynys Sgomer oddi ar arfordir Sir Benfro, yn ôl pob tebyg y nifer mwyaf yn y byd, gyda 46,000 arall yn nythu ar Ynys Sgogwm. Mae nifer fawr hefyd yn nythu ar Ynys Enlli.
Marcel Duchamp
Gyda Pablo Picasso ac Henri Matisse mae Duchamp yn cael ei gyfrif fel un o'r tri artist arloesol a ddiffiniodd y newidiadau chwyldroadol yn y byd celf yn ystod degawdau cyntaf yr 20g.
Er dim mor enwog â Picasso, bu gwaith arloesol Duchamp yn hynod o bwysig i gelfyddyd avant garde. Gwrthododd Duchamp waith Matisse a llawer o arlunwyr eraill fel rhywbeth a oedd ond ar gyfer y llygaid yn lle'r meddwl.
Aderyn drycin Manaw
Mae'r aderyn yn 30–38 cm o hyd a 76–89 cm ar draws yr adenydd, gyda chefn du a bol gwyn. Fel eraill o'r teulu mae ganddo ddull nodweddiadol o hedfan, gan ddal yr adenydd yn llonydd am gyfran helaeth o'r amser wrth hedfan yn isel dros y tonnau. Gellir gweld niferoedd mawr ohonynt yn mynd heibio'r arfodir yn yr hydref. Mae'n bwydo ar bysgod bychain ac anifeiliad bychain eraill.
Gallant fyw yn eithriadol o hir. Yn 2003-04 ystyrid Aderyn drycin Manaw oedd yn nythu ar Ynys Copeland yng Ngogledd Iwerddon y aderyn gwyllt hynaf yn y byd. Cafodd ei fodrwyo ym mis Gorffennaf 1953 pan oedd eisoes yn bump oed o leiaf, ac erbyn mis Gorffennaf 2003 yr oedd o leiaf 55 oed. Credir bod aderyn arall a fodrwywyd ar Ynys Enlli yn 1957 wedi teithio dros 8 miliwn km (5 miliwn o filltiroedd) yn ystod ei fywyd hyd yma; roedd yr aderyn yma yn dal yn fyw yn 2004.
Marcel Duchamp
Bywyd cynnar
bawd|300px|dde|Brodyr Duchamp: Marcel, Jacques Villon a Raymond Duchamp-Villon yn nghardd stiwdio Jacques Villon, 1914 Ganwyd yn Blainville-Crevon, Normandi, Ffrainc. Yn fab i beintiwr, mewn teulu diwylliedig a oedd yn arfer darlunio, darllen a chwarae cerddoriaeth a gwyddbwyll gyda'i gilydd. O saith plentyn y teulu bu farw un yn ifanc ac fe ddaeth bedwar arall yn arlunwyr llwyddiannus.
Aderyn drycin Manaw
Hanes
A chofio mai puffin oedd enw gwreiddiol yr adar (eu cywion yn arbennig) sy'n nythu mewn tyllau mewn porfeydd arfordirol mae'r cofnodion hyn yn nodi safle tebygol hanesyddol sydd efallai yn anghof erbyn hyn:
Bu dryswch rhwng yr aderyn drycin a’r pal yn hanesyddol: 1 felly aderyn drycin Manaw - dydi’r pal ddim yn mudo 2 felly y pal - enw gwyddonol heddiw am y pal yw ... Fratercula 3 felly y pâl - ystyr coulterneb yw trwyn fel cwlltwr.
Marcel Duchamp
Bywyd cynnar
Enillodd wobrau am fathemateg a chelf tra'n ysgol. Dysgodd technegau arlunio o dan athro a geisiodd ei ddylanwadu i ffwrdd o Argraffiadaeth (Impressionism) a chelfydd avant garde arall.
Astuddiodd mewn coleg gelf ym Mharis rhwng 1904 a 1905 ond roedd well ganddo chwarae biliards na fynychu’r dosbarthiadau. Yn ystod y cyfnod yma fe werthodd gartwnau a oedd yn dangos ei hiwmor digywilydd. Bu llawer o'r cartwnau yn chwarae gweledol ar eiriau, bu'r chwarae rhwng symbolau a geiriau'n amlwg yn ei waith ddiweddarach. Yn dilyn ei wasanaeth milwrol fe weithiodd i argraffydd yn Rouen ble dysgodd teipograffi a sgiliau argraffu, rhywbeth a ddefnyddiodd yn nes ymlaen.
Diolch i'w frawd Jaques Villon a oedd yn aelod o'r Académie royale de peinture et de sculpture dylanwadol fe gafodd waith Duchamp ei gynnwys mewn arddangosfeydd pwysig ym 1908 a ddaeth yn gyfaill gyda'r arlunydd Francis Picabia a'i gyflwynodd i fywyd crand a cheir cyflym. Ym 1911, yng nghartref ei frawd Jaques, cynhaliwyd sesiynau trafod gydag arlunwyr Ciwbaidd yn cynnwys Robert Delaunay, Fernand Léger a Jean Metzinger. Er i Duchamp peidio ag ymuno llawer yn y sgyrsiau, fe ddechreuodd ddefnyddio arddull Ciwbaidd yn ei waith ond yn hefyd yn ceisio cyfleu symudiad.
Gwaith cynnar
Gwaith nodweddiadol cyntaf Duchamp oedd Nu descendant un escalier, 1912, sef peintiad o berson noeth yn cerdded i lawr grysau. Mae'r darlun yn cyfleu symudiad mecanyddol y ffigwr gan gyfuno elfennau tameidiog Ciwbiaeth a symudiad deinamig Dyfodoliaeth (Futurism). Cafodd y gwaith ei ddylanwadu gan waith ffotograffig arloesol cynnar, a oedd am y tro cyntaf, yn gallu dangos symudiadau wedi'u dal yn gwbl llonydd. Yn ddiweddarach ym 1912 fe beintiodd ei ddarlun olaf i gynnwys elfennau Ciwbiaeth ac yn araf trodd i arddull mwy technegol.
Ym 1913, fe ddechreuodd waith fel lyfrgellydd er mwyn cael cyflog byw ac i ganolbwyntio ar ei astudiaethau a oedd yn gyfuniadau o gelfyddyd a gwyddoniaeth.
Ar ddechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf fe lwyddodd osgoi gael ei recriwtio i'r fyddin ac yn y flwyddyn canlynol symudodd i'r Unol Daleithiau. Er mawr ei syndod, fe ddarganfuwyd ei fod yn 'celebrity' wrth gyrraedd Efrog Newydd ble ddaeth yn gyfaill gyda'r ffotograffydd Man Ray ac yn denu clych o gefnogwyr cyfoethog. Gyda Man Ray a'r patron Katherine Dreier fe sefydlodd y Société Anonyme ym 1920 yn casglu ac yn deilio gyda gweithiau ac yn arddangos celf trwy'r 1930au.
Dada a chelf barod (Readymades)
bawd|150px|Hugo Ball yn perfformio yn y clwb Cabaret Voltaire
Fe denodd y fudiad arlunwyr a llenorion ifanc, galluog ac fe ledodd waith a dylanwad Dada o'r celfyddydau weledol a pherfformio i lenyddiaeth, barddoniaeth a theatr. Ysgrifennwyd y grŵp maniffestos a datblygwyd theorïau radicalaidd, wrth sefydliadol.
Cyfraniad mwyaf adnabyddus Duchamp i Dada oedd ei ymgais i gynnwys wrinal a brynwyd mewn siop plymwr, a lofnododd gyda'r enw 'R. Mutt', fel cerflun mewn arddangosfa gelf pwysig ym 1917. Gwrthodwyd y 'cerflun' am iddo 'beidio bod yn gelf'. Union bwriad Duchamp oedd i brofocio, greu helynt ac i herio'r syniadau confensiynol o beth yw gelf, pwy sydd yn penderfynu ei gwerth a'i phisiau. Wrth i Duchamp symud i ffwrdd o beintio ar gynfas arferai Duchamp cyflwyno pethau pob dydd fel olwyn beic neud rac dal boteli gwin fel darnau o gelf. Mewn cyfweliad teledu BBC gyda Joan Bakewell ym 1966 dywedodd:
"My idea was to choose an object that wouldn't attract me, either by its beauty or by its ugliness. To find a point of indifference in my looking at it, you see."
Fe gollodd Duchamp ddiddordeb yn Dada pan ddychwelodd i Baris ar ôl y Rhyfel Byd Cyntaf, gan unwaith eto symudodd ymlaen i feysydd newydd.
Y Gwydr Mawr
Rhwng 1915 a 1923 fe weithiodd ar Y briodferch wedi'i thynnu'n noeth gan ei hen lanciau, Hyd yn oed (Y Gwydr Mawr) -teitl gwreiddiol La Mariée mise à nu par ses célibataires, même (Le Grand Verre). Gwaith cymhleth a wnaethpwyd o ddau ddarn o wydr mawr gydag elfennau eraill fel wifr ffiws a llwch, pethau wedi'u darganfod a darnau o astudiaethau llafurus. Cyhoeddodd nodiau Y Bocs Gwyrdd i gyd fynd a'r profiad gweledol er bod y nodiadau'n ychwanegu at y cymhlethdod yn hytrach na'i egluro. Cyhoeddodd Duchamp fod y gwaith 'heb ei orffen' ym 1923. Ar y ffordd adref o'i ymddangosiad gyntaf fe gafodd y gwydr ei gracio, Duchamp yn derbyn yr elfennau newydd fel cyfraniad i'r darn yn hytrach na difrod.
Gwaith cinetig
Gweler diddordeb Duchamp yn waith cinetig (symudiad) yn ei nodiadau cynnar ar gyfer Y Gwydr Mawr. Ym 1920 gyda chymorth ei ffrind Man Ray creuwyd cerflun gydag elfennau'n symud gyda chymorth modur.
Ar ôl iddo ddychwelyd i Baris ym 1923, yn dilyn perswâd André Breton, fe greodd teclyn gweledol. Rotative Demisphère, optique de précision (Hanner-sffêr, cylchdro, optegol manwl) yn glôb wedi'i dorri yn ei hanner, gyda chylchoedd duon wedi'u peintio arno, wrth iddo gael ei droelli roedd y cylchoedd yn ymddangos i symud ymlaen ac yn ôl.
Awgrymodd Duchamp y gair mobile am o waith 3 dimensiwn gyda darnau symudiol wrth y cerflunydd Alexander Calder a defnyddir yr enw hyd heddiw.
O gelf i gwyddbwyll
Ym 1918, gadawodd Duchamp byd celfyddydol Efrog Newydd am gyfnod, gan stopio ei waith ar y Gwydr Mawr i fynd i Buenos Aires i chwarae gwyddbwyll am naw mis. Erbyn 1923 nid celf ond gwyddbwyll oedd ei brif ddiddordeb mewn bywyd. Cymerodd ran yng nghystadlaethau gwyddbwyll fawr Ffrainc trwy'r 1920au a 1930au gan ennill y teitl 'Meistr'. Roedd ei wraig mor anhapus gyda'i obsesiwn gludodd y darnau i'r bwrdd. Erbyn canol y 1930au cyrhaeddodd Duchamp uchafbwynt ei alluoedd mewn gwyddbwyll a sylweddolodd nad oedd yn debygol o fod yn chwaraewr lefel uchaf un. Canolbwyntiodd ar ysgrifennu newyddiadurol am wddbywll. Tra roedd llawer o'i ffrindiau'n gwerthu eu gweithiau celf i gyfoethogion dywedodd Duchamp; ''Rwyf yn ddioddefwr gwyddbwyll, mae ganddi holl harddwch celf – a llawer mwy. Does dim modd ei ddifetha gyda masnach. Mae gwyddbwyll yn fwy pur na chelf ac Os ddaw Bobby Fischer ataf am gyngor, yn bendant buaswn i ddim ceisio i'w troi i ffwrdd o wyddbwyll – na fyddai'n bosib – ond fuaswn ddweud yn gwbl glir wnaeth fyth ennill arian o wyddbwyll, gan fyw fel mynach ac yn cael ei wrthod yn fwy nac unrhyw arlunydd gobeithiol wrth drio ennill enw a chael ei dderbyn''
Rhan mewn celf yn ddiweddarach
Er i Duchamp peidio cael ei ystyried fel arlunydd gweithgar o'r 1930au ymlaen, fe gyd weithiodd hyd ddiwedd ei fywyd. Teithiodd rhwng Ffranc a'r Unol Daleithiau gan ymgartrefu yn Greenwich Village, ardal Bohemaidd o Efrog Newydd ym 1942. Cydweithiodd gyda Swrealwyr fel Max Ernst, er iddo beidio ag ymaelodi a'r mudiad er gwaethaf anogaeth André Breton. Bu'n olygydd y cylchgrawn Swrealaeth VVV a fu'n olygydd cynorthwyol cylchgrawn View.
Yn y 1950au bu'n gymorth i ddarganfod arlunwyr ifanc fel  Robert Rauschenberg a Jasper Johns a chyd sylfaenydd y grŵp llenyddol Oulipo ym 1960.
Yn ystod y 1960au cynhaliwyd nifer o arddangosfeydd o'i waith cynnar gan nifer o orielau mawr y byd gan bwysleisio ei le allweddol mewn celf yr 20g.
Cae Penmaes
Mae Cae Penmaes wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 3 Mehefin 1992 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 6.28 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Gynacantha bayadera
Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Gynacantha bayadera. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Cae Penmaes
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Seibert, Colorado
Tref yn, yn nhalaith Colorado, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Seibert, gan gynnwys:
Back Door Channels: The Price of Peace
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Harry Hunkele yw Back Door Channels: The Price of Peace a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Boutros Boutros-Ghali, Jimmy Carter, Wolf Blitzer, Henry Kissinger, Zbigniew Brzezinski, André Azoulay a Leon Charney.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inglourious Basterds sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry Hunkele yn Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Hunkele nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Brookmans Park
Pentref yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, ydy Brookmans Park. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil North Mymms yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Welwyn Hatfield.
Gavrilo Princip
Llofrudd yr Archddug Franz Ferdinand a'i wraig Sofía Chotek oedd Gavrilo Princip (25 Gorffennaf 1894 - 28 Ebrill 1918). Trwy hyn, dechreuodd y gyfres o ddigwyddiadau a arweiniodd at ddechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf.
Ganed Princip yn Obljaj, Bosnia-Hertsegofina. Roedd yn aelod o'r cylch "Bosnia Ieuanc", oedd dan reolaeth "Y Llaw Ddu", plaid oedd yn dymuno uno Bosnia gyda Serbia. Ar 28 Mehefin 1914, roedd yr Archddug Franz Ferdinand, aer coron ymerodraeth Awstria-Hwngari, yn ymweld â Sarajevo. Saethwyd ef a'i wraig gan Princip, a buont farw yn fuan wedyn.
Ceisiodd Princip ei ladd ei hun, ond methodd, a chymerwyd ef i'r ddalfa gan yr heddlu. Dedfydwyd ef i garchar am oes, a bu farw o'r diciâu yng ngharchar yn 1918.
I Shot Billy The Kid
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr William Berke yw I Shot Billy The Kid a gyhoeddwyd yn 1950. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Don "Red" Barry. Mae'r ffilm I Shot Billy The Kid yn 57 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1950. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All About Eve sy’n ffilm gomedi Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Joseph L. Mankiewicz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ernest Miller oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Berke ar 3 Hydref 1903 ym Milwaukee a bu farw yn Los Angeles ar 9 Chwefror 2009. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1922 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Berke nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Lake Stevens, Washington
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Lake Stevens, gan gynnwys:
15 Medi
Genedigaethau
bawd|130px|dde|[[Agatha Christie]] bawd|130px|dde|[[Chimamanda Ngozi Adichie]] bawd|130px|dde|[[Y Tywysog Harri, Dug Sussex]]
Marwolaethau
bawd|130px|dde|[[Eddie Butler]]
Caer Rufeinig Mynydd Myddfai
Caer Rufeinig ydy Caer Rufeinig Mynydd Myddfai sydd wedi'i lleoli yng nghymuned Myddfai, Sir Gaerfyrddin;.
Mae'r safle yng ngofal CADW ac yn agored i'r cyhoedd. Cofrestrwyd yr heneb hon gyda'r rhif SAM unigryw: CM194.
Janet Sprent
Mae Janet Sprent (ganwyd:  1934) yn fotanegydd nodedig a aned yn y Deyrnas Unedig. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: Prifysgol Llundain. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Universidade Federal Rural de Pernambuco.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Y Myfyriwr Poblogaidd
Ffilm ddrama yw Y Myfyriwr Poblogaidd a gyhoeddwyd yn 1977. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1977. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Star Wars Episode IV: A New Hope sef ffilm wyddonias a sgriptiwyd gan y cyfarwyddwr ffilm George Lucas. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Richard Rodney Bennett
Cyfansoddwr Seisnig oedd Syr Richard Rodney Bennett, CBE (29 Mawrth 1936 - 24 Rhagfyr 2012).
Fe'i ganwyd yn Broadstairs, Caint, yn fab i'r pianydd Joan Esther (Spink) a'r awdur RRodney Bennett (1890-1948). Cafodd ei addysg yn yr Ysgol Leighton Park, Reading, a'r Royal Academy of Music.
Şüvəlan gülləri
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Rüfat Şabanov yw Şüvəlan gülləri a gyhoeddwyd yn 1981. Fe’i cynhyrchwyd yn Azerbaijan Soviet Socialist Republic.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1981. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raiders of the Lost Ark sef ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm Steven Spielberg.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rüfat Şabanov ar 22 Mehefin 1922.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rüfat Şabanov nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dryw prysgoed Papwa
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Dryw prysgoed Papwa (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: drywod prysgoed Papwa) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Sericornis papuensis; yr enw Saesneg arno yw Papuan sericornis. Mae'n perthyn i deulu'r Dreinbig (Lladin: Acanthizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. papuensis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r dryw prysgoed Papwa yn perthyn i deulu'r Dreinbig (Lladin: Acanthizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Aalkkoottathil Thaniye
Ffilm ddrama a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr I. V. Sasi yw Aalkkoottathil Thaniye a gyhoeddwyd yn 1984. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ആൾക്കൂട്ടത്തിൽ തനിയെ ac fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Malaialeg a hynny gan M. T. Vasudevan Nair a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Shyam.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mohanlal, Mammootty, Balan K. Nair a Seema.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1984. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Terminator sef ffilm apocolyptaidd llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 600 o ffilmiau Malaialam wedi gweld golau dydd. Jayanan Vincent oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm I V Sasi ar 28 Mawrth 1948 yn Kozhikode a bu farw yn Chennai ar 2 Gorffennaf 2009. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1968 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd I. V. Sasi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Elfael Uwch Mynydd
Yn yr Oesoedd Canol, un o ddau gwmwd cantref Elfael yn ardal Rhwng Gwy a Hafren oedd Elfael Uwch Mynydd. Gyda chwmwd Elfael Is Mynydd, ffurfiai cantref Elfael.
Roedd y cwmwd yn gorwedd yn rhan ogleddol Elfael. Ffiniai â chwmed Is Mynydd i'r de, rhan o Gantref Selyf a Buellt i'r gorllewin, Maelienydd i'r gogledd, a Maesyfed (neu 'Llythyfnwg') i'r dwyrain.
Elfael Is Mynydd
Yn yr Oesoedd Canol, un o ddau gwmwd cantref Elfael yn ardal Rhwng Gwy a Hafren oedd Elfael Is Mynydd. Gyda chwmwd Elfael Uwch Mynydd, ffurfiai cantref Elfael.
Roedd y cwmwd yn gorwedd yn rhan ddeheuol Elfael. Ffiniai â chwmwd Uwch-mynydd a Maesyfed i'r gogledd, rhannau o Frycheiniog i'r gorllewin a'r de, a rhan o Swydd Henffordd yn Lloegr i'r dwyrain.
Caer Rufeinig Pumsaint
Caer Rufeinig ydy Caer Rufeinig Pumsaint neu Luentinum sydd wedi'i lleoli yng nghymuned Cynwyl Gaeo, Sir Gaerfyrddin;.
Mae'r safle yng ngofal CADW ac yn agored i'r cyhoedd. Cofrestrwyd yr heneb hon gyda'r rhif SAM unigryw: CM226.
Jack Klugman
Actor Americanaidd oedd Jack Klugman (27 Ebrill 1922 – 24 Rhagfyr 2012).
Fe'i ganwyd yn Philadelphia, yn fab Rose a Max Klugman. Priododd Brett Somers yn 1953 (m. 2007).
Tanagr sgarff felen
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr sgarff felen (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod sgarff felen) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Iridosornis reinhardti; yr enw Saesneg arno yw Yellow-scarfed tanager. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn I. reinhardti, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r tanagr sgarff felen yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Fumiko Nakashima
Arlunydd benywaidd o Fecsico yw Fumiko Nakashima
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd ym Mecsico.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Boris Yeltsin
Arlywydd cyntaf Ffederasiwn Rwsia o 1991 i 1999 oedd Boris Nikolayevich Yeltsin (1 Chwefror, 1931 – 23 Ebrill, 2007). Bu ei gyfnod yn un o newid arwyddocaol yn hanes Rwsia – oes cwymp comiwnyddiaeth a chyflwyniad democratiaeth i'r wlad yn ogystal â phroblemau gwleidyddol a chymdeithasol megis llygredigaeth.
Voyonkor Sundor
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Animesh Aich yw Voyonkor Sundor a gyhoeddwyd yn 2017. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ভয়ংকর সুন্দর ac fe'i cynhyrchwyd gan Animesh Aich ym Mangladesh. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Bengaleg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Emon Saha.
Cae Pwll-y-bo
Mae Cae Pwll-y-bo wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 31 Rhagfyr 1985 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 0.25 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Voyonkor Sundor
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Parambrata Chatterjee, Syed Hasan Imam, Ashna Habib Bhabna a Khairul Alam Sabuj. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Cae Pwll-y-bo
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Caer Rufeinig Dinefwr
Caer Rufeinig ydy Caer Rufeinig Dinefwr sydd wedi'i lleoli yng nghymuned Llaeilo, Sir Gaerfyrddin;.
Voyonkor Sundor
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Blade Runner 2049 sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1930 o ffilmiau Bengaleg wedi gweld golau dydd.
bawd|chwith|110px
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Animesh Aich nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhyfel Cartref America
Roedd yr Ymwahanwyr, sef yr un ar ddeg talaith a oedd eisiau torri’n rhydd oddi wrth Undeb Unol Daleithiau America, yn cefnogi parhad caethwasiaeth. Dadleuent mai hawliau’r taleithiau unigol oedd y grym sofran terfynol oddi mewn i’r Undeb. Yn nhaleithiau’r De roedd y niferoedd mwyaf o gaethweision ynghyd â’r ganran uchaf o deuluoedd gwynion oedd yn berchen ar gaethweision. Perchnogion planhigfeydd fyddai’n aml yn arwain y mudiad Ymwahanu, a byddai’r gwrthwynebiad iddynt yn dod oddi wrth ffermwyr nad oedd yn gaethfeistri ac nad oedd ganddynt lawer o gysylltiad (os o gwbl) â chaethwasiaeth y trefedigaethau.
Roedd mwyafrif helaeth y Gogleddwyr yn gwrthod y gwahanu ac yn ei weld yn ddirmyg bradwrus ar y Cyfansoddiad. Roeddent yn cysylltu ymwahanu ag anarchiaeth ac ofnent y byddai’n arwain at rannu’r Unol Daleithiau. Roedden nhw o blaid cadw’r Undeb.
Datganiad Rhyddfreinio
Dechreuodd yr ymladd ar 12 Ebrill 1861, pan ymosododd y gwrthryfelwyr ar Fort Sumter yn nhalaith De Carolina. Erbyn 1862 roedd brwydro ar raddfa eang wedi datblygu, gyda niferoedd mawr yn cael eu lladd. Ym mis Medi 1862, cyhoeddodd Lincoln ryddid y caethion. Hwn oedd y Datganiad Rhyddfreinio - dogfen a fyddai’n drobwynt pwysig o ran rhyddhau’r caethion. Wrth i’r rhyfel fynd yn ei flaen, cynyddodd y pwysau ar Lincoln i ryddhau’r caethweision, ac wedi buddugoliaeth yr Undeb yn Antietam cyhoeddodd Lincoln y Datganiad Rhyddfreinio. Dywedai’r Datganiad y byddai’r holl gaethweision a oedd o dan reolaeth y Taleithiau Cynghreiriol / Cydffederal yn rhydd o 1 Ionawr 1863 ymlaen. Roedd y Datganiad yn strôc wleidyddol ysbrydoledig oherwydd llwyddodd Lincoln i fodloni ceidwadwyr y Gogledd, tawelu’r Radicaliaid yn y Gyngres a chreu cefnogaeth i’r Undeb yn Ewrop. Roedd hefyd yn annog caethweision i ddianc wrth i filwyr y Gogledd agosáu.
Fodd bynnag, ni wnaeth y Datganiad Rhyddfreinio roi terfyn ar gaethwasiaeth ym mhobman na rhyddhau ‘pob caethwas’. Ond fe newidiodd y rhyfel, ac i gefnogwyr yr Undeb, o 1863 ymlaen roedd y rhyfel bellach yn rhyfel yn erbyn caethwasiaeth hefyd.
Milwyr Du'r Undeb
Roedd recriwtio dynion du yn cynnig cyfleoedd newydd i ddynion gwyn gael comisiynau, oherwydd roedd dynion du yn gwasanaethu mewn catrodau ar wahân dan arweiniad swyddogion gwyn. Lladdwyd llawer mwy o filwyr du na rhai gwyn gan nad oedd y Gynghrair yn fodlon trin milwyr du fel carcharorion rhyfel. Golygai’r polisi hwn na chaent gyfle i gael eu cyfnewid am garcharorion y Gynghrair. Cafodd milwyr du a ddaliwyd eu trin yn giaidd, a byddent naill ai’n cael eu gorfodi i ddychwelwyd i fod yn gaethweision neu’n cael eu dienyddio. Digwyddodd un o’r hanesion mwyaf cywilyddus yn Fort Pillow, Tennessee, ym 1864 pan lofruddiwyd 262 o filwyr du mewn gwaed oer gan filwyr buddugoliaethus y Gynghrair. Ond roedd cadfridogion y Gogledd yn edrych ar y defnydd o filwyr du, yn enwedig cyn-gaethweision, fel arf pwerus yn erbyn y Gynghrair.
Brwydrau
Erbyn 1862 roedd y de wedi darganfod cadfridogion athrylithgar yn Robert E. Lee a "Stonewall" Jackson, ac enillasant nifer o fuddugoliaethau dros yr Undebwyr. Lladdwyd Jackson mewn camgymeriad gan ei filwyr ei hun ym mrwydr Chancellorsville ym Mai 1863, a gorchfygwyd Lee ym Mrwydr Gettysburg yn nhalaith Pennsylvania ym mis Gorffennaf 1863. Yn y gorllewin, cipiodd byddin dan Ulysses S. Grant ddinas Vicksburg yn nhalaith Mississippi, a thrwy hynny enillodd yr Undebwyr reolaeth dros Afon Mississippi.
Erbyn 1864 roedd y diwedd yn nesáu, wrth i fanteision yr Undeb o ran poblogaeth fwy ac economi gryfach ddechrau cael effaith. Bu brwydro ffyrnig rhwng Grant a Lee yn nhalaith Virginia yn ystod haf 1864 a chipiodd William Tecumseh Sherman ddinas Atlanta, Georgia. Yn 1865, ildiodd Lee ei fyddin i Grant yn Appomatox a daeth y rhyfel i ben. Rhyddhawyd y caethion i gyd.
Un hanesyn diddorol yw y dywedir fod y ddau Arlywydd oedd yn gwrthwynebu ei gilydd yn y rhyfel, sef Abraham Lincoln a Jefferson Davis, o dras Gymreig.
Diwedd y Rhyfel Cartref
Y sgil diwedd y Rhyfel Cartref roedd yn rhaid datrys dwy broblem bwysig ar yr un pryd, sef sut i gael y De i ailymuno â’r Undeb a sut i ddiffinio statws y dynion du rhydd yng nghymdeithas America. Roedd gwrthdaro gwleidyddol dwys yn nodweddu’r blynyddoedd yn union ar ôl y rhyfel rhwng 1865 a 1877; aeth y genedl i’r afael â’r heriau hyn yn y cyfnod sy’n cael ei alw'n ‘ailymgorfforiad’ (the reconstruction).
Roedd y gwrthdaro dros yr Ailymgorfforiad wedi dechrau hyd yn oed cyn i’r rhyfel ddirwyn i ben. Yn Rhagfyr 1863, cyhoeddwyd Datganiad Amnest ac Ailymgorfforiad gan Abraham Lincoln, a oedd yn amlinellu llwybr a fyddai’n caniatáu i bob talaith yn y de ailymuno â’r Undeb. Cynigiodd Lincoln raglen Ailymgorfforiad nad oedd yn llym, ac a ddeilliai o’i awydd i wella clwyfau rhyfel mor gyflym â phosibl a rhoi terfyn ar yr elyniaeth rhwng y Gogledd a’r De.
Llofruddiaeth Abraham Lincoln
Ar 14 Ebrill 1865, ddyddiau wedi i’r rhyfel ddod i ben, gyda’r De yn ildio ar 9 Ebrill 1865, saethwyd Lincoln gan un a gydymdeimlai â’r Cydffederalwyr, sef John Wilkes Booth. Roedd olynydd Lincoln, Andrew Johnson, yn wrthwynebydd di-flewyn-ar-dafod i’r caethfeistri cyfoethog yn y De, ac fel seneddwr o’r De roedd wedi gwrthod ymuno â’r Gynghrair, gan ddewis cefnogi’r Undeb. Dywedodd Johnson ei bod yn fwriad ganddo gyflawni polisïau Ailymgorfforiad Lincoln, er ei fod, yn wahanol i Lincoln, yn credu y dylid cosbi’r De am ei rôl yn y rhyfel.
Kocan Kadar Konuş
Ffilm comedi rhamantaidd yw Kocan Kadar Konuş a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Nhwrci. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tyrceg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Rhyfel Cartref America
Llofruddiaeth Abraham Lincoln
Olynodd Andrew Johnson Lincoln fel yr Arlywydd newydd. Unwaith y daeth i’w swydd, mabwysiadodd Johnson bolisi llai llym na’r hyn a ddisgwylid. Erbyn diwedd 1865, roedd Johnson wedi caniatáu i Alabama, Florida, Georgia, Mississippi, Gogledd Carolina, De Carolina a Texas greu llywodraethau sifil newydd oedd mewn gwirionedd yn adfer y sefyllfa fel yr oedd cyn y rhyfel. Derbyniodd swyddogion y fyddin Gydffederal a pherchenogion planhigfeydd mawr swyddi taleithiol. Etholwyd cyn-gynghreiriaid Cydffederal a chadfridogion i’r Gyngres. Anfonodd talaith Georgia Alexander Stephens, y cyn is-arlywydd Cydffederal, i Washington fel seneddwr.
Kocan Kadar Konuş
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Murat Yıldırım, Ezgi Mola a Muhammet Uzuner. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Rhyfel Cartref America
Y Trydydd Gwelliant ar Ddeg
Pasiwyd y Trydydd Gwelliant ar Ddeg i gyfansoddiad America yn Ionawr 1865. Gwaharddwyd caethwasiaeth yn yr Unol Daleithiau ac roedd yn rhaid i bob talaith yn y De dderbyn y gwelliant os oedd am ailymuno ag Unol Daleithiau America.
Kocan Kadar Konuş
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,660 o ffilmiau Tyrceg wedi gweld golau dydd.
Rhyfel Cartref America
Y Trydydd Gwelliant ar Ddeg
Roedd cynllun Ailymgorffori Johnson yn sicrhau y dylai pob talaith dderbyn y gwelliant a gwarantu rhai hawliau sylfaenol i gaethion rhydd - gallent briodi, bod yn berchen ar eiddo, gwneud cytundebau, a thystio mewn llys yn erbyn dynion du eraill. Ond pasiodd taleithiau’r De y ‘codau du’ oedd yn cyfyngu ar weithgareddau caethion rhydd. Sefydlodd rhai codau arwahanu hiliol mewn mannau cyhoeddus; roedd y rhan fwyaf ohonynt yn gwahardd priodasau rhynghiliol, ynghyd â hawl dynion du i wasanaethu ar reithgor a rhoi tystiolaeth mewn llysoedd yn erbyn dynion gwyn. Er bod y ‘codau du’ yn golygu nad oedd y caethion rhydd yn gaethweision bellach, nid oeddent mewn gwirionedd wedi eu rhyddhau'n llwyr.
Wedi diwedd y Rhyfel Cartref pasiodd UDA nifer o ddiwygiadau a chyfreithiau a ychwanegwyd at Gyfansoddiad UDA a oedd yn gwella hawliau pobl ddu. Roedd 14eg Gwelliant y Cyfansoddiad (1868) yn rhoi statws cydradd cyfreithiol i gaethweision a rhyddhawyd wedi’r Rhyfel Cartref ac i bobl ddu UDA. Golygai hyn eu bod yn cael statws dinasyddion cydradd ac yn 1870 pasiwyd y Pymthegfed Gwelliant a roddai hawl i ddynion du bleidleisio.
Parhaodd y frwydr yn erbyn hiliaeth yn UDA oherwydd roedd rhagfarnau, casineb ac erledigaeth yn parhau i frawychu, achosi tensiynau, a lladd. Roedd hiliaeth yn parhau i fodoli yn y taleithiau deheuol, ac erbyn diwedd y 19eg ganrif roedd y KKK wedi ei sefydlu, gan gyrraedd ei anterth o ran aelodaeth yn y 1920au. Gwelodd y 20g ymgyrch newydd i ddileu'r rhagfarnau a’r anghyfiawnderau hyn gyda’r Mudiad Hawliau Sifil ac arweinyddion fel Martin Luther King yn dod i flaen y gad.
U2AF2
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn U2AF2 yw U2AF2 a elwir hefyd yn U2 small nuclear RNA auxiliary factor 2 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 19, band 19q13.42.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn U2AF2.
Buckland, Swydd Hertford
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, ydy Buckland. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dwyrain Swydd Hertford.
Gynacantha bispina
Gwas neidr gymharol fawr o deulu'r Aeshnidae ('Yr Ymerawdwyr') yw'r Gynacantha bispina. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Petrisen fynydd frongoch
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. mandellii, sef enw'r rhywogaeth.
The Barn Theatre: Tomorrow's Stars Today
Ffilm ddogfen am berson nodedig gan y cyfarwyddwr Phil Wurtzel yw The Barn Theatre: Tomorrow's Stars Today a gyhoeddwyd yn 2016. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Mae'r ffilm The Barn Theatre: Tomorrow's Stars Today yn 75 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling.
Mae ganddi o leiaf 27 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Phil Wurtzel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhos (Dyfed)
Roedd cantref Rhos yn un o saith gantref teyrnas Dyfed. Gorwedd ei diriogaeth yng ngorllewin Sir Benfro heddiw.
Roedd Rhos yn gantref amaethyddol a oedd yn gorwedd ar Fae Sain Ffraid rhwng afon Cleddau Wen a Hafan Milffwrdd. Felly mae'n benrhyn gyda dŵr ar ddwy ochr (yn o ystyron rhos yn nhafodiaith Dyfed yw 'pentir' neu 'penrhyn'). Ffiniai i'r gogledd â chantref Pebidiog ac i'r dwyrain â chantref Daugleddau.
Rhywbryd yn yr Oesoedd Canol, rhanwyd y cantref yn ddau gwmwd, sef :
Ei ganolfan eglwysig bwysicaf oedd eglwys Ismel Sant yn Llanisan-yn-Rhos, ar lan Milffwrdd, un o saith esgobdai Dyfed. Ymhlith ei ganolfannau lleyg pwysicaf yr oedd Castell Gwalchmai a Hwlffordd. Ychydig iawn a wyddys am ei hanes cynnar. Fel y rhan fwyaf o'r rhan hon o Sir Benfro, gwelodd y cantref newid mawr gyda dyfodiad y Normaniaid ar ddiwedd yr 11g. Yn ogystal â'r ffaith fod yr arglwyddi estron newydd yn rheoli'r wlad, cafwyd mewnlifiad sylweddol o Ffleminiaid ar ddechrau'r 12g, fel rhan o bolisi Harri I o Loegr o goloneiddio Cymru. Mewn canlyniad bu trai mawr ar yr iaith Gymraeg a daeth Rhos, dan y llurguniad Saesneg o'i enw, Roose, yn galon yr hyn a elwir weithiau yn "Lloegr Fach yng Nghymru." Er bod tystiolaeth fod llawer mwy o Fflemeg na Saesneg yn cael ei siarad yno ar un adeg, daeth y Saesneg yn brif, os nad unig iaith yr ardal gyda threiglad amser.
Gyda Deddfau Uno 1536, creuwyd cantref newydd (hundred), seiliedig ar yr un Cymreig cynharaf. Hwlffordd oedd canolfan weinyddol yr uned newydd.
Sudhamoy Babur Advut Galpo
Y prif actor yn y ffilm hon yw Manoj Mitra.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1930 o ffilmiau Bengaleg wedi gweld golau dydd.
Tymor Cariad
Ffilm ramantus yw Tymor Cariad a gyhoeddwyd yn 1977. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Sudhamoy Babur Advut Galpo
bawd|chwith|110px Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1989 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Anindya Chatterjee nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Adored
Ffilm ddrama yw The Adored a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol.
Tymor Cariad
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1977. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Star Wars Episode IV: A New Hope sef ffilm wyddonias a sgriptiwyd gan y cyfarwyddwr ffilm George Lucas. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Penelope Wilton
Mae Wilton wedi cael gyrfa eang ar y llwyfan, yn derbyn chwe enwebiad Gwobr Olivier. Fe'i henwebwyd ar gyfer Man and Superman (1981), The Secret Rapture (1988), The Deep Blue Sea (1994), John Gabriel Borkman (2008) a The Chalk Garden (2009), cyn ennill y Wobr Olivier yn 2015 ar gyfer yr Actore Orau ar gyfer Taken at Midnight. Mae ei ymddangosiadau ffilm yn cynnwys Clockwise (1986), Calendar Girls (2003), Shaun of the Dead (2004), Match Point (2005), Pride & Prejudice (2005), The Girl (2012), The Best Exotic Marigold Hotel (2012), The Second Best Exotic Marigold Hotel (2015) a The BFG (2016).
Esquerra Republicana de Catalunya
Plaid genedlaetholgar, adain-chwith yn anelu at annibyniaeth Catalwnia yw'r Esquerra Republicana de Catalunya (Catalaneg), yn golygu Chwith Weriniaethol Catalwnia. ERC neu Esquerra (Chwith) yn fyr.
The Adored
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: