cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gwenllian (cerdd)
Cerdd Gymraeg gan Myrddin ap Dafydd ydy "Gwenllian", sy'n adrodd hanes y Y Dywysoges Gwenllian, merch Llywelyn Ein Llyw Olaf, Tywysog Cymru, a'i wraig Elinor, Arglwyddes Cymru. Cymharai'r bardd fywyd Gwenllian ac yr iaith Gymraeg.
Cywydd yw mesur y gerdd.
Ysgrifennwyd y gerdd yn 1993. Pwrpas y gerdd yn rhannol oedd cymryd rhan yn yr ymgyrch i roi cofeb yn abaty Sempringham, Swydd Lincoln er cof am Y Dywysoges Gwenllian. Cafoddd Gwennllian ei herwgipio i'r abaty pan oedd yn faban, a gorfodwyd hi i fyw yno drwy ei hoes ar ôl iddi golli ei rhieni. Ni wyddai hi ei hanes nac ei chefndir a bu farw heb allu siarad Cymraeg o gwbl.
Can y milwr (cerdd)
Cerdd Gymraeg gan Karen Owen ydy "Cân y Milwr". Cerdd am ryfel yw hi, a'r atgofion o fachgen yn cael ei yrru i rhyfel Affganistan. Sonir am y gofal yr oedd yn ei gael gan y fyddin, a'i swydd yno.
Jonjoe Kenny
Mae Jonjoe Kenny (ganwyd 15 Mawrth 1997) yn bêl-droediwr sy'n chwarae i Everton F.C. a Lloegr dan 21. Mae'n enedigol o Lerpwl, Lloegr.
Can y milwr (cerdd)
Mae'r gerdd yn delyneg ar fydr ac odl.
Jonjoe Kenny
Ymddangosodd yn gyntaf yn yr Uwch Gynghrair i Everton F.C., gan ddod yn lle Matthew Pennington yn erbyn Norwich City, ar 15 Mai 2016. Roedd ei ail ymddangosiad yn yr uwch gynghrair yn eilydd eto, ar gyfer Mason Holgate yn erbyn C.P.D. Dinas Abertawe ar 6 Mai 2017.
Can y milwr (cerdd)
Karen Owen
Mae Karen Owen yn fardd, golygydd a newyddiadurwraig, ac wedi ennill dros 30 o gadeiriau mewn eisteddfodau lleol, yn ogystal wedi dod yn agos iawn i ennill y Goron yn yr Eisteddfod Genedlaethol Cymru dwy waith.
Un o hoff straeon sgrin fawr Karen Owen yw Hedd Wyn (ffilm) gan ei fod o'n "arwr o filwr cyffredin", sy'n dangos ei bod yn poeni am y bobl cyffredin, a fod y testun o ryfel yn rhywbeth pwysig iddi hi.
Jonjoe Kenny
Mae Jonjoe Kenny wedi bod yn rhan o dimau Lloegr dan 16,17,18,19,20 a 21. Chwaraeodd tair waith i Loegr dan 16, 10 gwaith i Lloegr dan 17 gan sgorio unwaith, tair gwaith i Loegr dan 18, 10 gwaith i Loegr dan 19, 14 gwaith i Loegr dan 20 ac 13 gwaith i Loegr dan 21.
Bu'n chwarae pêl-droed yn proffesiynol ers Gorffennaf 2014 ac ymunodd gydag academi Everton pan oedd yn naw oed.
Gwobrau
Oxford United
Can y milwr (cerdd)
Iaith ac Arddull
Tra'i cludir o adre', fel bwled trwy'r gwynt,
Potel chwyth
Offeryn cerddorol yw potel chwyth sy'n cynhyrchu sain pan fydd cerddor yn chwythu aer dros agoriad botel. Mae poteli chwyth, fel y jwg cerddorol, weithiau yn cael eu defnyddwyr gan berfformwyr cerddoriaeth werin.
Jonjoe Kenny
Gwobrau
Lloegr dan 17
Potel chwyth
Mae poteli chwyth yn cynhyrchu sain trwy golofn o aer sy'n dirgrynu,  a gellir eu twinio trwy ychwanegu dwr neu dywod iddynt. Mae'r nodyn rhif 76 (neu 77 os yw'r rhifo yn dechrau gydag 1) ym manyleb General MIDI wedi ei aseinio i'r botel chwyth.
Can y milwr (cerdd)
Iaith ac Arddull
Mae'r eironi yn pwysleisio er ei fod wedi cael ei ladd yn y rhyfel, mae'r elfen o ryfel yn dal i barhau.
Jonjoe Kenny
Gwobrau
Lloegr dan 20
Can y milwr (cerdd)
Iaith ac Arddull
Mae'r gerdd yma yn ymdrin â'r themâu Rhyfel a Chreulondeb, yn ogystal â Gwerthoedd Cymdeithas.
Ciwboid
Ciwboidau petryal
Mewn ciwboid petryal, mae pob ongl yn ongl sgwâr, a'r ochrau gwrthwynebol yn gyfath (yn hafal). Oherwydd hyn, gellir galw'r math hwn o giwboid yn "brism ongl sgwâr" neu'n "baralelepip rheolaidd".
Ceir hefyd "giwboid sgwâr", lle mae dwy ochr yn sgwariau. Mae ganddo'r symbol Schläfli o {4} × { }, a dyblir ei gymesuredd o [2,2] i [4,2], trefn 16.
Mae'r ciwb yn achos arbennig o'r ciwboid sgwâr, gyda phob ochr yn sgwariau. Mae ganddo'r symbol Schläfli o {4,3}, a chodir ei gymesuredd o [2,2], i [4,3], trefn 48.
Os yw dimensiynau ciwboid petryal yn a, b ac c, yna mae ei gyfaint yn abc ac mae ei arwynebedd arwyneb yn 2(ab + ac + bc).
Hyd croeslin y gofod mewnol yw
Yn y byd real, defnyddir siapiau ciwbig yn aml ar gyfer blychau, cypyrddau, ystafelloedd, adeiladau, cynwysyddion, llyfrau, sgriniau teledu a chyfrifiadurol, peiriannau golchi a sychu, ac ati. Mae ciwboidau ymysg y solidau hynny sy'n gallu brithweithio gofod 3-dimensiwn. Mae'r siâp yn eithaf hyblyg gan y gall gynnwys llawer o giwboidau llai, e.e. ciwbiau siwgr mewn blwch, blychau mewn cwpwrdd, cypyrddau mewn ystafell, ac ystafelloedd mewn adeilad.
Naomi Jones
Mae Naomi Jones (ganwyd Tachwedd 1955) wedi bod yn weithwraig yn y diwydiant darlledu yng Nghymru ers canol yr 1970au. Bu'n gyflwynydd teledu ac yna cynhyrchydd teledu Cymraeg.
Bywyd cynnar
Ganed Naomi Jones yn un o tri o blant i'r cerflunydd Jonah Jones a'r awdur Iddewig, Judith Maro a magwyd hi yn Eifionydd lle'r oedd gan ei thâd stiwdio yn Nhremadog.
Gyrfa
Aeth ymlaen i sefydlu cwmni animeiddio, Cartŵn Cymru gan gynhyrchu cyfresi animeiddio gwreiddiol yn y Gymraeg. Un o'u cyfresi mwyaf poblogaidd oedd Hanner Dwsin sef cartŵn am anturiaethau grŵp pop 'Hanner Dwsin'.
Mae'n gynhyrchydd i gwmni Cartŵn Cymru sydd wedi eu lleoli yn Abertawe. hefyd yn gyfrifol am gyfresi animeiddio eraill megis Testament: The Bible in Animation (1996); Gwr y Gwyrthiau / The Miracle Maker (2000); Otherworld/Y Mabinogi (2003) a Friends and Heroes (2007-2008).
Bywyd personol
Mae ganddi ddau o blant. Mae'n byw yn y Mwmbwls wedi blynyddoedd yng Nghaerdydd.
C.P.D. Gwalchmai
Mae C.P.D Gwalchmai yn dim pêl-droed o Walchmai yn Ynys Mon. Sefydlwyd yn 1946. Mae'n chwarae ei gemau cartef yn Maes Meurig. Ei rheolwr yw Martin Jones, ac mae'r clwb yn rhan o Gynghrair Gwynedd.
Hanes
Daeth eu llwyddiant mewn cynghrair cyntaf a gofnodwyd yn nhymor 1951/1952, pan ddaeth yn Bencampwyr Adran 3B. Ers hynny mae'r clwb wedi parhau'n llwyddiannus trwy fod yn bencampwyr Cynghrair Ynys Môn mewn deg achlysur arall. Dros y blynyddoedd, mae'r clwb wedi cyflawni llwyddiant mawr mewn amrywiaeth o gystadleuaethau, gan gyrraedd 49 rownd derfynol, ennill 26, ac ennill y N.W.C.F.A cwpan dair gwaith. Daeth y cyfnod mwyaf llwyddiannus i'r clwb pan ddaeth William 'Wil Daddy' Williams a Henry Owen 'Harry Lee' Williams yn rheolwyr yn y 1970au cynnar. Yn ystod eu cyfnodau fel rheolwyr fe enillon nhw lawer o dlysau gan gynnwys chwe pencampwriaethau'r Gynghrair, tair Cwpan Dargie a phum Cwpan Megan. Yn 2003, ddaeth Paul Owen yn rheolwr y clwb, gyda Kenny Jones yn ymuno yn hwyrach, fel cyd-reolwr. Yna, cyrhaeddodd dair rownd derfynol yn ystod y tymor 2004/05. Yn nhymor 2007/08 enillodd y clwb Gynghrair Ynys Môn yn ogystal â dod yn ail yng Nghwpan Elias. Yn sgil ennill cynghrair Môn, gwnaeth y clwb ennill dyrchafiad i Gynghrair Gwynedd.
C.P.D. Glyn Ebwy
Roedd Clwb Pêd-droed Glyn Ebwy (Ebbw Vale FC) yn dîm pêl-droed yn nhref Glyn Ebwy, Blaenau Gwent.
Hanes
Chwaraeodd Glyn Ebwy yn nhymor hanesyddol gyntaf Cynghrair Genedlaethol Cymru (a enwir nawr yn Uwch Gynghrair Cymru) yn 1992–93. Gorffennodd y clwb yn 11eg y tymor hwnnw ond daethant yn 3ydd yn 1996-97 ac 1997-98. Roedd y brodyr David Giles (cyn chwaraer ryngwladol i Gymru) a Paul yn rhan anatod o'r llwyddiant hynny a'r Rheolwr oedd John Lewis.
Roedd y clwb yn chwarae ar faes Eugene Cross yn y dref.
Chwaraeodd y Clwb yn Ewrop sawl gwaith ond diarddelwyd hwy o'r Gynghrair cyn dechrau tymor 1998–99 gan ddod i ben fel busnes yn fuan wedyn. Eu gêm ddiwethaf oedd yn erbyn Kongsvinger o Norwy yng nghystadleuaeth 1998 Cwpan Intertoto UEFA.
Clwb Newydd
Sefydlwyd Clwb newydd, C.P.D. Tref Glyn Ebwy (Glyn Ebbw Town FC) yn 2008 ond daeth hwnnw i ben yn haf 2018 oherwydd diffyg arian. er cedwir cyfrif trydar @EbbwValeFC yn enw'r clwb.
Southern Football League (Lloegr)
Pencampwyr (1): 1922–23 Pencampwyr Rhan Cymru (2): 1921–22, 1922–23
Cynghrair Cymru (Y De)
Pencampwyr (2): 1952–53, 1987–88
Cwpan Cymru
Enillwyr (1): 1925–26
Cwpan Cynghrair Cymru
Ail (1): 1996
Cwpan Cynghrair Cymru (Y De)
Enillwyr (3): 1927, 1956, 1957 Ail (1): 1929
Aelodau Sefydlol o: Cynghrair Hŷn De Cymru (South Wales Senior League); Cynghrair Cwm Rhymni (Rhymney Valley League) ac Uwch Gynghrair Cymru
Cinderella (ffilm Disney 2015)
Ffilm ffantasi rhamantus 2015 yw Cinderella a gyfarwyddwyd gan Kenneth Branagh, gyda sgript sgript a ysgrifennwyd gan Chris Weitz, a chyd-gynhyrchwyd gan Walt Disney Pictures, Kinberg Genre, Allison Shearmur Productions, a Beagle Pug Films.
Mae'r ffilm wedi ei seilio ar y stori werin o'r un enw ac wedi'i ysbrydoli'n rhannol gan ffilm animeiddiedig Walt Disney yn 1950 o'r un enw. Mae'r ffilm yn cynnwys cast ensemble gan gynnwys Lily James fel y cymeriad eponymous a Cate Blanchett fel y llysfas, gyda Richard Madden, Stellan Skarsgård, Holliday Grainger, Sophie McShera, Nonso Anozie, Derek Jacobi, a Helena Bonham Carter.
Cefndir
Dechreuodd datblygu ar gyfer ail-lunio'r ffilm animeiddiedig wreiddiol ym mis Mai 2010, gyda'r cynhyrchydd Simon Kinberg ynghlwm wrth y prosiect. Ar ddiwedd mis Ionawr 2013, arwyddodd Branagh ymlaen i gyfarwyddo, gyda llogi Weltz i adolygu sgript gan Aline Brosh McKenna. Ym mis Tachwedd 2012, dechreuodd castio gyda Blanchett oedd y cyntaf i arwyddo; Yn y pen draw, cafodd James ei chwarae yn y rôl deiliadol ym mis Ebrill 2013. Dechreuodd prif ffotograffiaeth yn Stiwdios Pinewood yn Swydd Buckingham, Lloegr ar 23 Medi, 2013 a daeth i ben ar Ragfyr 14.
Plot
Ar ôl colli ei mam yn ifanc, mae Ella yn addo dilyn dymuniadau marw ei mam: cael dewrder a bod yn garedig. Ychydig flynyddoedd yn ddiweddarach, mae tad Ella yn chwarel y Fonesig Tremaine, gweddw hen gydnabyddiaeth, sydd â dwy ferch ei hun, Drisella ac Anastasia. Mae Ella yn croesawu ei cham-ffrind newydd, er gwaethaf agweddau annymunol y stepistiaid. Pan fydd tad Ella yn mynd dramor i fusnes, mae Lady Tremaine yn datgelu ei natur greulon ac eiddigedd yn araf, gan ei bod yn gwthio Ella i roi'r gorau iddi ei ystafell wely i'r stepistiaid ar gyfer yr atig.
Ymyl
Ym maes geometreg, mae ymyl yn ffin, neu'n fan ble mae dwy ochr yn cyfarfod. Ym myd polygonau a pholyhedronau gellir ei ddiffinio fel math o linell segment sy'n cysylltu dau fertig ('corneli'). Pan fo'r segment rhwng dau fertig yn pasio y tu allan neu'r tu fewn i bolyhedron neu bolytopau uwch-ddimensiwn, gelwir ef yn "groeslin".
Gall 'ymyl' fod yn air gwrywaidd neu fenywaidd.
Nifer o ymylon mewn polyhedron
Mae gan ochrau bob polygon amgrwm nodweddion Euler:
ble mae V yn cynrychioli'r fertigau, E yw'r nifer o ymylon ac F yw'r nifer o ochrau. Mae'r hafaliad hwn yn cael ei nabod fel "fformiwla polyhedron Euler". Gwelir yma fod y nifer o ochrau'n ddau yn llai na chyfanswm y fertigau ac ochrau. Er enghraifft mae gan y ciwb 8 fertig a 6 ochr, ac felly ceir 12 ymyl.
Ffractal
Set fathemategol yw ffractal sy'n ail-adrodd mewn modd anfeidraidd. Fe'u gwelir yn aml ym myd natur oherwydd eu tueddiad i ymddangos yn debyg ar bob graddfa, fel y gwelir wrth chwyddo'r Set Mandelbrot yn fwy ac yn fwy, ar y dde. Mae ffractalau yn dangos patrymau tebyg ar raddfeydd gynyddol fychan, sydd hefyd yn cael ei ddisgrifio fel 'cymesuredd ehangol' neu 'gymesuredd datblygol'; os yw'r dyblygiad hwn yn union yr un fath ar bob graddfa, fel gyda'r sbwng Menger, fe'i gelwir yn "batrwm hunan-debygol" (self-similar pattern).
Mae'r elfen o "raddfa" a "hunan-debygrwydd" yn dod yn fwy eglur pan feddyliwn am gamera'n zwmio i fewn, gan chwyddo'r llun, fel y gwelir y manylion lleiaf. Ond gyda lens, ceir terfyn i'r chwyddo; gyda ffractaliaeth gellir parhau i chwyddo i mewn i'r llun yn ddiddiwedd, gyda'r patrwm yn ailadrodd drosodd a throsodd.
Diwinyddiaeth Gatholig
Diwinyddiaeth sydd yn seiliedig ar ddysgeidiaeth ac athrawiaeth yr Eglwys Gatholig Rufeinig yw diwinyddiaeth Gatholig. Ei phrif ffynhonnell ydy'r Ysgrythur Lân, hynny yw testunau'r Beibl Cristnogol a gydnabyddir yn ganonaidd gan yr Eglwys Gatholig, ynghyd â'r hyn a elwir y traddodiad sanctaidd. Dywedir bod gan yr Eglwys Gatholig Rufeinig, yn rhinwedd yr olyniaeth apostolaidd a hawliai'r Pab, awdurdod arglwyddol i ddehongli'r Beibl.
Cytunwyd ar brif ddysgeidiaeth yr Eglwys Fore mewn cynghorau eglwysig, megis Cyngor Cyntaf Nicaea (325), a chrynhoid credoau'r grefydd mewn cyffesion ffydd, yn enwedig Credo'r Apostolion a Chredo Nicaea. Yn yr Oesoedd Canol, datblygodd diwinyddiaeth Gatholig ar y cyd ag athroniaeth ysgolaeth ym mhrifysgolion Cristnogol Ewrop. Yn sgil Cyngor Trent (1545–63), datblygodd diwinyddiaeth amddiffynnol ymhlith Catholigion mewn ymateb i'r Diwygiad Protestannaidd. Ers yr 16g, cyhoeddir catecismau sydd yn amlinellu athrawiaeth grefyddol yr Eglwys Gatholig Rufeinig.
Tammy Jones
Bywyd cynnar
Cychwynnodd Jones ganu yn ifanc iawn a chanodd am y tro cyntaf yn bedair blwydd oed ym mhriodas ei chwaer. Bu'n cystadlu mewn eisteddfodau ar draws Cymru yn canu penillion a chanu gwerin. Roedd hefyd yn aelod o gôr plant Wili Parry ym Methesda.
Roedd gweddill y teulu yn gerddorol a roedd ei brawd Now (Owen Glyn Jones) yn canu gyda Hogia Llandegai.
Gyrfa gerddorol
Daeth yn berfformiwr rheolaidd ar y radio a'r teledu yng Nghymru, yn canu yn Saesneg ac yn Gymraeg. Ymddangosodd ar sioeau teledu BBC Cymru megis Hob Y Deri Dando a Clywch, Clywch, yn ogystal â sioe deledu ei hun o'r enw Tammy.
Ryddhawyd ei record Cymraeg cyntaf yn 1965 o dan y teitl 'Helen Wyn a Hebogiaid y Nos'. Dilynwyd hyn gyda record deuawd gyda Aled Hughes 'Caneuon Aled a Helen Wyn'.
Yn 1966, recordiodd ei albwm Caneuon i'r Plant fel Helen Wyn, yna 'Moliannwn/Scarlet Ribbons' fel Tammy Jones. Yn 1967, recordiodd 'Edelweiss/All The Love in the World', a'r LP The World of Tammy Jones ac yn 1968, recordiodd yr albwm 'Gwenno Penygelli/Twll Bach y Clo'.
Yn 1969 rhyddhaodd ei sengl cyntaf ar CBS Records: 'Lai Lai Lai/Pren Helyg' yn Gymraeg, a 'Lai Lai Lai/Willow Tree' yn Saesneg.
Drwy'r 1960au, daeth Jones yn berfformiwr cabaret yn perfformio caneuon fel  "No Regrets", "My Way" a "The Day That the Rains Came Down". Gyda llais wedi ei hyfforddi ar gyfer opera yn Ysgol Gerddoriaeth y Guildhall, Llundain, dyma oedd ei chryfder am flynyddoedd.
Dilynwyd hyn gan ymddangosiadau gwadd ar deledu Seisnig gyda Benny Hill, Tom Jones, The Bachelors, Dick Emery a Morecambe and Wise, ynghyd ag ymddangosiadau yn y London Palladium a'r Royal Variety Performance o flaen Y Dywysoges Anne. Gwnaeth ymddangosiadau cabaret yn genedlaethol a rhyngwladol, gyda ymweliadau i Wlad Pwyl, Israel, Simbabwe, America, Canada, Affrica, Ewrop, Awstralia, Seland Newydd a'r Ariannin.
Fe'i 'darganfuwyd' ar sioe dalent poblogaidd ITV, Opportunity Knocks, lle enillodd am chwe wythnos yn olynol yn 1975. Yn ystod ei chyfnod ar y sioe, cafwyd y nifer uchaf o bleidleisiau a gofnodwyd erioed ar y sioe. Yn dilyn hyn ryddhaodd ei record mwyaf llwyddiannus, "Let Me Try Again", a gyrhaeddodd #5 ar y Siart Senglau y DU. Yn 1975, Jones oedd yr artist benywaidd o wledydd Prydain a werthodd fwyaf o recordiau yn seiliedig ar ei gwerthiant rhyngwladol.
Yn 1976, Jones rhyddhaodd sengl o'r enw "Love's a Carousel", y gân a berfformiodd ar raglen y BBC A Song for Europe yn y Royal Albert Hall, cystadleuaeth i ddewis cynrychiolydd y DU ar gyfer Cystadleuaeth Cân Eurovision. Cystadlodd yn erbyn Frank Ifield a Tony Christie, gyda Jones yn gorffen yn y chweched safle allan o ddeuddeg o gystadleuwyr. Yr enillwyr oedd Brotherhood of Man, a aeth ymlaen i ennill yr Eurovision yn y rownd derfynol yn Yr Hâg gyda "Save Your Kisses for Me". Rhyddhaodd Jones albwm o'r un enw yn fuan ar ôl hynny, ond ni wnaeth y sengl na'r albwm gyrraedd  siartiau y DU.
Yn dilyn hyn enillodd Jones y cynhyrchiad rhyngwladol cyntaf o Opportunity Knocks a gysylltwyd drwy loeren gyda Awstralia. Rhyddhaodd albymau yn y DU, yn canu gyda chefnogaeth cerddorfa 30 darn ac, yn 1976, fe'i pleidleisiwyd yr ail canwr benywaidd gorau ym Mhrydain.
XXL (clwb)
Clwb nos hoyw yn Llundain yw XXL sy'n bennaf yn darparu ar gyfer yr is-grŵp hoyw'r eirth. Sefydlwyd y clwb nôl yn 2000 gan Mark Ames â'i bartner ar y pryd, David Dindol. Bu iddynt wahanu yn 2005, ac yn dilyn hyn fe brynodd Marc gyfran ei gyn-bartner. XXL yw'r lleoliad mwyaf ymroddedig yr "eirth"  yn y Deyrnas Unedig a'r byd. Nid yn unig yw'n ddisgo wythnosol hynnaf sîn yr eirth, ond hefyd mae'n ddisgo wythnosol hynnaf Llundain, heb golli noson mewn tros 16 mlynedd.
Lleoliad
Lleolir XXL yn Southwark, ar gornel Stryd Southwark a Ffordd Blackfriars. Adnabyddir y lleoliad presennol fel Pulse tra oedd y lleoliad blaenorol (ar yr un stryd) o'r enw Arcadia. Mae'r ddau leoliad yn cynnwys nifer o fŵau rheilffordd.
Hanes
Mae gwefan XXL yn cynnwys hanes y clwb ers ei lansio yn 2000. Teimlodd Mark Ames yn siomedig gyda'r diffyg darpariaeth adloniant ar gyfer Cymuned Eirth Llundain y tu allan i un bar yn Soho.
Yn 2003, crëwyd Bear Necessities gan XXL yn Llundain a elwir erbyn hyn yn "Pride Eirth Llundain XXL", dathliad penwythnos gyfan o bopeth "mawr, hoyw a blewog" gyda digwyddiadau ledled y wlad. Flwyddyn yn ddiweddarach datblygwyd hyn i fod yn "Pride Eirth Llundain". Yn 2004 ehangwyd yr ŵyl i gynnwys y gymuned lledr i fod yn "Pride Eirth a Lledr 2006". Mae'r ddau is-ddiwylliant yn gorgyffwrdd ac mae nifer o ffetiswyr lledr yn ymweld â XXL.
Mae XXL hefyd yn gweithredu'n ryngwladol yn Ewrop a'r UDA yn ogystal â nosweithiau misol yn ail-ddinas y DdU sef Birmingham, a digwyddiadau eraill hefyd. Yn 2014 lansiwyd digwyddiad misol gan XXL yng Nglasgow.
Mae polau piniwn mewn cylchgronau megis Gay Times, Pink Paper a Boyz yn rheolaidd yn rhoi XXL ymysg y ddau glwb nos gora'n Llundain. XXL  hefyd oedd noddwr teitl Cwpan Bingham (2006) yn Efrog Newydd. Yn 2007 bu i'r clwb ehangu ac amrywio'i brand drwy lansio nosweithiau newydd, gan ymestyn ei apêl y tu hwnt i'r gynulleidfa graidd. Yn 2009 daeth Ames yn hyrwyddwr hoyw'r  flwyddyn yn ôl darllenwyr cylchgrawn Boyz yn Llundain ac a enwyd fel eicon hoyw mewn pol piniwn yng nghylchgrawn  'QX' Llundain. Yng Nhwobrau Boyz 2017, pleidleiswyd XXL  yn y clwb gyda, gyda dau o DJ's XXL (Joe Egg a David Robson) yn ymddangos yn y 10 Uchaf DJ mwyaf poblogaidd.
Ar hyn o bryd mae pedwar DJ preswyl yn XXL, sef: Alex Logan (o 2004), Joe Egg (o 2007), David Robson (o 2015 ymlaen) a Paul Morrell (o 2016 ymlaen). Mae Logan a Morrell yn chwarae 'contemporary house' a dawns cymysg gyda llwythol ymylol yn y brif ystafell; o bryd i'w gilydd ymunai  Mark Ames ei hun. Chwareir Egg a Robson set eclectig o gerddoriaeth cyfoes a phop retro, roc, indi, 'soul', R&B, bashment a disgo yn yr ystafell llai, a elwir yn 'The Fur Lounge'.
Yn 2015, cyhoeddwyd bod DJ gwadd rheolaidd yn chwarae'n y brif ystafell gan gylchdroi ar sail fisol rhwng sesiynau wythnosol y trigolion. Y DJs yma ar y funud yw'r Hoxton Whores (a ddechreuodd eu preswylfa ar 11 Gorffennaf 2015), Moto Blanco (dechreuodd Haf 2015), Sin Morera (gyntaf yn 2017), a Pagano, a ymddangosodd gyntaf yn Haf 2016.
Richarlison de Andrade
Mae Richarlison de Andrade neu, fel arfer, Richarlison (ganwyd yn Brasil, 10 Mai 1997) yn pêl-droediwr sydd yn chwarae i Everton.
Enillodd ei gap cyntaf i uwch-dîm Brasil yn 2018 - yn erbyn yr Unol Daleithiau America, a phedwrd diwrnod wedyn, sgoriodd ei gôl cyntaf yn erbyn El Salvador.
Gyrfa Clwb
Roedd Richarlison yn chwarae i Fluminese yn Brasil ac roedd yn dangos llawer o addewid gan chwarae tymor llawn yn Uwch Gynghrair Brasil gan sgorio 8 gôl yn 12 gêm. Yn Awst 2017 arwyddodd Watford Richarlison am ffi o £12 miliwn. Rheolwr Watford ar yr pryd oedd Marco Silva a dyfynnodd Richarlison fod oedd Silva fel tad iddo, gan ddod yr holl ffordd allan i Frasil er mwyn ei arwyddo. Chwaraeodd Richarlison pob gem i Watford yn yr Uwch Gynghrair yn 2017-18 gan sgorio pum gôl.
Yng Ngorffennaf 2018, symudodd Richarlison i Everton am ffi o £35 miliwn - gan ailgyfuno'r chwaraewr hefo'i cyn-rheolwr Marco Silva. Mae o'n gwisgo rhif 30 ar gefn ei grys. Sgoriodd ei gôl cyntaf i Everton yn erbyn Wolverhampton Wanderers mewn gem cydradd o 2-2. Sgoriodd Richarlison y ddwy gôl i Everton yn y gêm yma.
Bywyd personol
Mae Richarlison wedi'i llofnodi hefo Nike am cyfnod o dri mlynedd yn 2015. Er bod o'n chwarae yn Lloegr dydy o ddim yn siarad Saesneg ac felly mae o wedi dechrau dysgu Saesneg ac mae'n cael tri gwers pob wythnos. Mae'n chwaraewr frwd o'r gem Counter-Strike ac mae'n chwarae'r gem hefo'i ffrindiau Brasilaidd.
Kurt Zouma
Dechreuodd Zouma ei yrfa yn Saint-Étienne, gan wneud ei ymddangosiad proffesiynol yn 16 oed. Enillodd y Coupe De La Ligue gyda'r clwb yn 2013 ac ymunodd â Chelsea F.C. am £12,000,000 yn Ionawr 2014. Yng Ngorffennaf 2017 ymunodd Zouma â Stoke City F.C. ar fenthyg ar gyfer y tymor 2017/2018.
Saint-Étienne
Chelsea F.C. Ffrainc dan 20
Llinell rif
Mewn mathemateg sylfaenol, mae llinell rif yn ddarlun o linell geometrig, syth, graddedig sy'n cynrychioli rhifau real, ac a ddynodir gan \mathbb{R}. Tybir bod pob pwynt are y linell yn cyfateb i rif real, a phob rhif real yn cyfateb i bwynt.
Mae'r cyfanrifau yn aml yn cael eu dangos fel pwyntiau wedi'u marcio'n arbennig a'u gosod yn drefnus gyda'r gofod rhyngddynt yn gyfartal. Er nad yw'r ddelwedd hon ond yn dangos yr holl gyfanswm o -9 i 9, mae'r llinell mewn gwirionedd yn cynnwys yr holl rifau real, gan barhau am byth ym mhob cyfeiriad. Mae hefyd yn cynnwys y rhifau sydd heb eu marcio rhwng y cyfanrifau e.e. 1.5 neu 1.57. Fe'i defnyddir yn aml fel cymorth wrth addysgu adio a thynnu syml, yn enwedig fel canllaw er mwyn egluro rhifau negyddol. Canllaw tebyg yw'r thermomedr.
center
Mewn mathemateg pellach, mae'r termau llinell rif real, neu linell real yn cael eu defnyddio fel arfer i nodi'r cysyniad uchod fod pob pwynt ar linell syth yn cyfateb i un rhif real, a'r gwrthwyneb.
The Vampire Diaries
Cyfres deledu drama goruwchnaturiol Americanaidd yw The Vampire Diaries a ddatblygwyd gan Kevin Williamson a Julie Plec, yn seiliedig ar y gyfres lyfrau poblogaidd o'r un enw a ysgrifennwyd gan L. J. Smith. Cafodd y gyfres ei ddangos ar The CW rhwng 10 Medi 2009 a 10 Mawrth 2017, gan gynhyrchu 171 pennod dros wyth tymor.
Trosolwg
Mae'r gyfres wedi'i gosod yn nhref ffuglennol Mystic Falls, Virginia, tref sy'n gyfrifol am hanes rhyfeddol ers ei setliad o ymfudwyr o Loegr Newydd ddiwedd y 19eg ganrif. Mae'n dilyn bywyd Elena Gilbert (Nina Dobrev), merch yn eu harddegau sydd newydd golli'i rhieni mewn damwain car, wrth iddi syrthio mewn cariad â fampir 162 oed, o'r enw Stefan Salvatore (Paul Wesley). Mae eu perthynas yn dod yn fwy cymhleth wrth i frawd hyfryd Stefan, Damon Salvatore (Ian Somerhalder) ddychwelyd, gyda chynllun i ddod o hyd i'w hen gariad Katherine Pierce, fampir sy'n edrych yn union fel Elena. Er bod Damon yn groes a'i frawd i ddechrau oherwydd ei fod wedi ei orfodi i fod yn fampir, mae'n cysoni â Stefan yn ddiweddarach ac yn cwympo mewn cariad ag Elena, gan greu triongl cariad ymhlith y tri. Mae'r ddau frawd yn amddiffyn Elena gan eu bod yn gwynebu eu gelynion a bygythiadau amrywiol i'w tref, gan gynnwys Katherine. Mae hanes y brodyr a mytholeg y dref yn cael eu datgelu trwy gefnogaeth fras wrth i'r gyfres fynd rhagddo.
Francisco Suárez
Diwinydd Catholig ac athronydd gwleidyddol o Sbaen oedd Francisco Suárez (5 Ionawr 1548 – 25 Medi 1617). Efe oedd un o brif feddylwyr y Gwrth-Ddiwygiad, ac ymdriniasai ei waith â phynciau'r ddeddf naturiol, hawliau dynol, sofraniaeth, a brenhiniaeth. Yn ei ysgrifau ceir cyfraniad pwysig at athroniaeth y gyfraith a datblygiad cynnar cyfraith ryngwladol. Tynna llawer o'i waith ar ddysgeidiaeth Sant Tomos o Acwin, ac os Tomos oedd y cyntaf a'r pwysicaf o'r athronwyr ysgolaidd gellir ystyried Suárez yn yr olaf o'r traddodiad hwnnw ac olynydd mwyaf y Brawd Du o Acwin.
Roedd Suárez yn awdur hynod o doreithiog, a seiliai'r mwyafrif o'i gyhoeddiadau ar ei ddarlithoedd. Fe'i ystyrir yn ysgolhaig hyddysg a manwl yn ei ddadleuon. Ymhlith ei brif weithiau mae sylwebaeth mewn pum cyfrol ar y Summa Theologica gan Domos o Acwin (1590–1603), Disputationes Metaphysicae (2 chyfrol, 1597), De Legibus (1612), a De Divina Gratia (cyhoeddwyd yn 1620 wedi ei farw).
Bywgraffiad
Ganwyd yn Granada yn fab i gyfreithiwr cefnog. Cafodd ei addysg yn y gyfraith ganonaidd yn Salamanca o 1561 i 1564, pryd ymunodd â'r Iesuwyr. Fe barhaodd i astudio diwinyddiaeth ac athroniaeth ar ben ei hun. O 1571 i 1580 fe addysgai diwinyddiaeth yng ngholegau'r Iesuwyr yn Ávila, Segovia, a Valladolid. Aeth i Rufain yn 1580 i addysgu yn y Coleg Rhufeinig am bum mlynedd. Dychwelodd i Sbaen yn 1585 i addysgu yn Alcalá a Salamanca. Fe gafodd ei benodi'n athro gan y Brenin Felipe II yn 1593, ac enillodd doethuriaeth o Évora yn 1597. Y flwyddyn honno, fe'i benodwyd i'r broffesoriaeth ddiwinyddol ym Mhrifysgol Coimbra ym Mhortiwgal, a daliai'r swydd honno hyd 1616. Bu farw yn Coimbra yn 69 oed.
Teseract
bawd|[[Diagram Schlegel o'r teseract.]] Analog pedwar-dimensiwn o'r ciwb yw teseract o fewn maes geometreg. Mae'r teseract i'r ciwb, yr hyn yw'r ciwb i'r sgwâr. Yn union fel y mae gan arwyneb y ciwb chwe ochr sgwâr, mae uwcharwynebau'r teseract yn cynnwys wyth cell ciwbig. Mae'r tesseract, hefyd, yn un o'r chwech polytop-4 rheolaidd amgrwm.
Gelwir y teseract hefyd wrth yr enwau canlynol: wyth-cell, C8, octachoron (rheolaidd), octahedroid, prism ciwbig a tetraciwb. Hwn yw'r hyperciwb 4-dimensiwn o fewn y teulu o hyperciwbiau.
Yn ôl yr Oxford English Dictionary, bathwyd y gair teseract yn 1888 gan Charles Howard Hinton yn ei lyfr A New Era of Thought, ac mae'r gair yn air cyfansawdd o'r Groeg τέσσερεις ακτίνες (téssereis aktines, "pedwar pelydryn"), sy'n cyfeirio at y bedair linell a ddaw o bob fertig. Y sillafiad gwreiddiol oedd "tessaract".
Geometreg
Gellir llunio teseract mewn sawl ffordd. Fel polytop rheolaidd gyda thri ciwb wedi'i plygu i'w gilydd o gwmpas pob ymyl, mae ganddo symbol Schläfli {4,3,3} a chyfesuredd hyperoctahedral yn nhrefn 384. O'i lunio fel hyperprism 4D a wnaed o ddau giwp paralel (cyfochrog), gellir ei enwi fel y symbol Schläfli cyfansawdd {4,3} × { }, gyda threfn cymesuredd o 96. Fel deubrism 4-4, a lluoswm Cartesaidd o ddau sgwâr, gellir ei enwi gyda symbol Schläfli cyfansawdd {4}×{4}, gyda threfn cymesuredd o 64. Fel orthotop, caiff ei ddynodi gan y symbol Schläfli cyfansawdd { } × { } × { } × { } neu { }4, gyda threfn cymesuredd o 16.
Gan fod pob fertig o'r teseract gyferbyn a 4 ymyl, mae ffigwr fertig o'r teseract yn tetrahedron rheolaidd. Gelwir y polytop deuol o'r teseract yn "hecsadecachoron rheolaidd", neu 16-cell, gyda'r symbol Schläfli o {3,3,4}.
O fewn gofod pedwar dimensiwn Euclidaidd, nodir y teseract arferol mewn dull crynno-amgrwm (convex hull) o'r pwyntiau (±1, ±1, ±1, ±1). H.y. mae'n cynnwys y pwyntiau:
Taflunio i ddau ddimensiwn
Gellir dychmygu llunio hyperciwb fel hyn:
Mae'n bosibl taflunio terseractau i mewn i ofod tri- a dau—dimensiwn, fel y gellir taflunio ciwb i ofod dau-ddimensiwn.
Cynewulf
Bardd yn yr Hen Saesneg, iaith yr Eingl-Sacsoniaid, a flodeuai yn yr 8g neu'r 9g oedd Cynewulf. Priodolir iddo bedair cerdd a gofnodwyd mewn llawysgrifau yn niwedd y 10g: Elene a The Fates of the Apostles yn Llyfr Vercelli, a Christ II a Juliana yn Llyfr Caerwysg.
Yn hanesyddol cafodd y gerdd ddefosiynol The Dream of the Rood ei phriodoli iddo hefyd, ond bellach ni chydnabyddir unrhyw dystiolaeth dros hynny.
Yr awdur
Ni wyddys unrhyw ffeithiau am fywyd Cynewulf. Priodolir y pedair cerdd i'r enw hwnnw, neu Cynwulf, mewn llythrennau rwnig, sydd yn ymddangos mewn diweddglo i bob un gerdd ar ffurf acrostig neu ddychymyg. Mae odlau yn y gerdd Elene yn dangos iddo ysgrifennu yn nhafodiaith naill ai Northymbria neu Fersia, yn hytrach nag iaith Sacsoneg y Gorllewin. Mae'n bosib yr oedd Cynewulf yn glerigwr dysgedig, oherwydd y mae'r holl farddoniaeth yn seiliedig ar ffynonellau Lladin. Yn y 19g, ysgrifennwyd bywgraffiadau dychmygol o Cynewulf gan hanesyddion llenyddol, a fe gafodd ei gysylltu gydag Esgob Ynys Metgawdd, un o aelodau Pumed Gyngor Clofesho (803), neu abad o Drebedr yn y 9g a ddaeth yn Esgob Caerwynt.
Elene
Cerdd o 1,321 o linellau ydy Elene, sy'n ymddangos yn Llyfr Vercelli. Hanes ydyw o ddarganfyddiad y Wir Groes gan y Santes Helena, mam yr Ymerawdwr Cystennin Fawr.
The Fates of the Apostles
Merthyroleg ar fydr, mewn 122 o linellau, ydy The Fates of the Apostles sydd yn traddodi cenadaethau a marwolaethau'r Deuddeg Apostol. Mae'n dilyn Andreas yn Llyfr Vercelli, a weithiau fe'i ystyrir yn rhan olaf y gerdd honno. Er gwaethaf y themâu tebyg, cerdd ar wahân a chanddi strwythur ei hunan ydy The Fates of the Apostles. Agora'r gerdd yn adroddiant y llais cyntaf, a chlo'r bardd gan ymofyn ar y darllenwr a'r gwrandäwr i weddïo amdano ac i wrando'n astud i glywed enw'r bardd.
Juliana
Buchedd y Santes Iwliana mewn 731 o linellau yw Juliana, yn Llyfr Caerwysg, yn seiliedig ar waith rhyddiaith yn yr iaith Ladin. Cafodd Iwliana ei charcharu am iddi wrthod priodi'r Rhufeiniwr anghred Eleusius, a llwyddodd i amddiffyn ei henaid rhag temtiadau'r Diafol cyn iddi farw'n ferthyres.
Arddull
Nodir barddoniaeth Cynewulf gan themâu a thechnegau sydd yn tynnu ar y traddodiad Lladin, yn enwedig yr arddull rhethregol clasurol sydd mor wahanol i gylchymadroddion y llên Eingl-Sacsoneg. Câi'r cerddi eu lliwio â delweddaeth yr arwrgerdd Germanaidd a bywyd y werin Eingl-Sacsonaidd, yn enwedig yn y disgrifiadau o frwydrau a mordeithiau. Fel arfer, mae Cynewulf yn dilyn ei ffynonellau yn agos, gan ychwanegu dim ond myfyrdodau ac epilogau sydd yn galw ar y darllenwr i weddïo dros y bardd. Rhennir y cerddi hirach, Elene a Juliana, yn ganiadau (fitts), yn debyg o ran hyd i farddoniaeth Guthlac B a The Phoenix yn Llyfr Caerwysg.
John Edward Jones (Nevada)
Bywgraffiad
Ganed Jones yn Llanfihangel yng Ngwynfa Sir Drefaldwyn yn fab i Edward Jones a Mary ei wraig. Fodd bynnag symudodd ei deulu i Iowa ym 1856. Derbyniodd ei addysg elfennol yn ysgolion cyffredin ei Gymru frodorol. Graddiodd o Brifysgol Talaith Iowa ym 1865. Priododd Elizabeth Weyburn ar 25 Tachwedd, 1880, bu iddynt ddau o blant, Edith ac Arvin.
Gyrfa
Fel dyn ifanc, bu Jones yn gweithio fel glowyr, ffermwr ac athro. Ym 1867, bu'n gweithio ar adeiladu'r Rheilffordd Union Pacific. Wrth ymgartrefu yn Eureka, Nevada ym 1869, bu'n chware ran wrth drefnu milisia Nevada ym 1876 gan gael ei ddyrchafu'n uwchgapten.
Bu Jones yn gweithio ym meysydd mwyngloddio ac amaethyddiaeth hyd 1883, pan gafodd ei benodi'n Ddirprwy Gasglwr Refeniw Mewnol Nevada. O 1886 i 1894, roedd yn Syrfëwr Cyffredinol Nevada, gan wasanaethu am ddau dymor.
Ymddiswyddodd Jones o swydd y Syrfëwr Cyffredinol, ym 1894 er mwyn sefyll fel ymgeisydd yn yr etholiad ar gyfer penodi Llywodraethwr Nevada ar docyn y Blaid Arian (The Silver Party). Enillodd yr etholiad gan gychwyn ar ei waith fel Llywodraethwr ym mis Ionawr 1895. Yn ystod ei ddaliadaeth, cefnogodd rhaglenni dyfrhau a sefydlodd llyfrgell gyhoeddus gyntaf y wladwriaeth yn Reno, Nevada. Yn ystod ei gyfnod fel llywodraethwr bu'n fyw yn Carson City, Nevada. Wedi derbyn diagnosis meddygol o ganser yn nhymor yr Hydref 1895, cymerodd gyfnod o absenoldeb, gan roi cyfrifoldebau'i swydd i'r Is lywodraethwr Reinhold Sadler. Teithiodd i San Francisco, California i geisio gwellhad.
Marwolaeth
Bu farw Jones, wedi colli ei frwydr gyda chanser, ar 10 Ebrill, 1896, yn San Francisco yn 55 mlwydd oed. Claddwyd ei weddillion ym Mynwent Lone Mountain, Carson City, Nevada.
Ryan Kelley
Mae Ryan Jonathan Kelley (ganed 31 Awst 1986) yn actor Americanaidd sy'n fwyaf adnabyddus am ei rôlau fel Jordan Parrish yn y rhaglen MTV Teen Wolf a fel Ben Tennyson yn Ben 10.
Modrwy (mathemateg)
Mewn mathemateg, mae modrwy yn un o'r strwythurau algebraidd sylfaenol a ddefnyddir mewn algebra haniaethol. Mae'n cynnwys set sydd â dau weithred deuaidd sy'n cyffredinoli gweithrediadau rhifyddol adio a lluosi. Trwy'r cyffredinoli hwn, mae theoremau rhifyddeg yn cael eu hymestyn i wrthrychau nad ydynt yn rhifiadol megis polynomialau, cyfresi, matricsau a ffwythiannau.
Mae'r fodrwy yn perthyn i "grŵp Abelaidd", gydag ail gweithrediad deuol, cysylltiol - a dosbarthol dros y weithrediadau'r grŵp Abelaidd. Mae gan y fodrwy, fel arfer, elfen unfathiant (identity element), ond nid gan bob awdur. Drwy estyniad o'r cyfanrifau, gelwir y gweithrediadau grŵp Abelaidd yn "adio" ac enw'r ail weithrediad deuaidd yn "lluosi".
Datblygwyd y cysyniad o fodrwy rhwng y 1870au a'r 1920au. Mae'r cyfranwyr allweddol yn cynnwys Dedekind, Hilbert, Fraenkel, ac Emmy Noether. Ffurfiolwyd y cysyniad yn gyntaf o fewn damcaniaeth rhifau, a modrwyau polynomial o fewn geometreg algebraidd a damcaniaeth sefydlynnau (invariant theory). Wedi hynny, bu'r cysyniad yn ddefnyddiol mewn canghennau eraill o fathemateg, megis geometreg a dadansoddiad mathemategol.
Diffiniad
Yr enghraifft enwocaf o fodrwy yw'r set o bob cyfanrif, \mathbb{Z}, sy'n cynnwys y rhifau
Mae nodweddion cyfarwydd ar gyfer adio a lluosi cyfanrifau yn gweithredu fel model ar gyfer gwirebau'r modrwyau.
1. Mae R yn grŵp Abelaidd, dan adio, sy'n golygu fod: 2. Monoid yw R, mewn lluosi, sy'n golygu fod: 3. Mae lluosi yn ddosbarthol, o ran adio:
Gofod pedwar dimensiwn
Mae gofod pedwar dimensiwn neu ofod 4D yn estyniad mathemategol o'r cysyniad o ofod tri dimensiwn neu 3D. Gofod tri dimensiwn yw'r cyffredinoliad symlaf posibl o'r arsylwiad bod angen tri rhif yn unig, a elwir yn ddimensiynau, i ddisgrifio maint neu leoliadau gwrthrychau yn y byd real. Er enghraifft, gellir canfod cyfaint blwch petryal trwy fesur ei hyd (yn aml wedi'i labelu x), lled (y), a dyfnder (z). Mae geometreg gofod pedwar dimensiwn yn llawer mwy cymhleth na gofod tri dimensiwn, oherwydd y rhyddid ychwanegol.
Dechreuodd y syniad o ychwanegu pedwerydd dimensiwn yng nghanol y 1700au gan Joseph-Louis Lagrange, yna ffurfiolwyd y cysyniad yn 1854 gan Bernhard Riemann. Ym 1880 poblogeiddiodd Charles Hinton y syniadau hyn mewn traethawd o'r enw Beth yw'r Pedwerydd Dimensiwn? Y ffurf symlaf o ddull Hinton yw dylunio dau giwb cyffredin wedi'u gwahanu gan bellter "anweledig", ac yna tynnu llinellau rhwng eu fertigau cyfatebol. Gellir gweld hyn yn yr animeiddiad ary dde, sy'n dangos ciwb mewnol bychan oddi mewn i giwb allanol mwy. Mae'r wyth llinyn sy'n cysylltu fertigau'r ddau giwb yma'n cynrychioli un cyfeiriad yn y pedwerydd dimensiwn "anweledig".
Mae gofod o ddimensiynau uwch wedi dod yn un o'r sylfeini ar gyfer mynegi mathemateg a ffiseg modern yn ffurfiol. Ni allai rhannau helaeth o'r pynciau hyn fodoli yn eu ffurf cyfredol heb ddefnyddio gofod o'r fath. Mae cysyniad Einstein o ofod-amser yn defnyddio gofod 4D o'r math hwn, er bod ganddo strwythur Minkowski sydd ychydig yn fwy cymhleth na gofod Euclidaidd 4D.
Gellir disgrifio lleoliadau unigol mewn gofod 4D fel fectorau neu n-tuples, hynny yw, fel rhestri trefnus o rifau megis (t, x, y, z).
Fectorau
Yn fathemategol, mae gofod pedwar-dimensiwn yn ofod sydd angen pedwar paramedr er mwyn nodi pwynt ynddo. Er enghraifft, gall unrhyw bwynt gael fector a sy'n hafal i
Gall hyn gael ei sgwennu yn nhermau pedwar fector safonnol (e1, e2, e3, e4), a roddir gan fel bod y fector cyffredinol a yn
Mae lluoswm y dot (dot product) gofod Euclidaidd tri dimensiwn yn cyffredinoli yn bedwar dimensiwn fel
Gellir ei ddefnyddio i gyfrifo norm neu hyd y fector, a chyfrifo neu ddiffinio yr ongl rhwng dau fector di-sero fel
Mae gofod-amser Minkowski yn ofod pedwar dimensiwn gyda'i geometreg wedi'i ddiffionio gan baru nad yw'n dirywio (non-degenerate pairing) yn wahanol i'r dot-luoswm:
Er enghraifft, mae'r pellter wedi'i sgwario rhwng pwyntiau (0,0,0,0) a (1,1,1,0) yn 3 - o fewn gofod Euclidaidd a Minkowskian 4-gofod; mae codi b_4 yn lleihau'r pellter metrig. Mae hyn yn arwain at sawl paradocs ymddangosoadol o fewn "perthnasedd".
Gellir defnyddio'r "lluoswm allanol" (exterior product) mewn ambell gymhwsiad, ac mae'n cael ei ddiffinio fel
Melissa Ponzio
Mae Melissa Ponzio (ganed 3 Awst 1972) yn actor Americanaidd sy'n fwyaf adnabyddus am ei rôl fel Melissa McCall yng nghyfres MTV Teen Wolf a fel Karen ar The Walking Dead. Yn diweddar, mae Ponzio wedi serennu fel Donna Robbins yn Chicago Fires.
Shelley Hennig
Mae Shelley Catherine Hennig (ganed 2 Ionawr 1987) yn actor a model Americanaidd sy'n fwyaf adnabyddus am ei rôl fel Malia Tate ar rhaglen deledu MTV Teen Wolf ac am ennill y teitl "Miss Teen USA" yn 2004.
Bywyd cynnar
Ganed Hennig yn Metairie, Louisiana. Enillodd y teitl "Miss Louisiana Teen USA" yn 2004.
Renia Spiegel
Awdur dyddiadur a barddoniaeth o gyfnod yr Holocost oedd Renia Spiegel (18 Mehefin 1924 – 30 Gorffennaf 1942). Fe'i ganwyd yn ferch i Rose a Bernard Spiegel ac yn chwaer hŷn i Ariana yn Uhryńkowcach yr hyn a oedd ar y pryd ardal (powiat) o fewn talaith Ternopil, bellach sy'n rhan o'r Wcrain ac fe'i elwir yn Uhrynkivtsi. Fe fu farw'n ifanc, newydd droi ei phenblwydd yn 18 mlwydd yng nghetto Przemysl oherwydd ei thras Iddewig. Roedd wedi ysgrifennu dyddiadur a oedd yn cynnwys barddoniaeth ymysg adroddiadau eraill o'i bywyd o fewn y ghetto'n ystod cyfnod yr Holocost.
Bywgraffiad
Cafodd ei magu yn Uhryńkowcach lle roedd ei thad yn dir feddiannwr. Bu i'w chwaer iau Arianna, dyfu i fod yn actores yn ystod yr ugain mlynedd rhwng y rhyfeloedd, ac fe'i gelwir gan y wasg yn "y Shirley Temple o Wlad Pwyl". Ym mis Ionawr 1939, aeth Renia i fyw gyda'i nain a'i thaid yn Przemysl, lle bu'n ddisgybl yn yr ysgol i ferched y dref sef Ysgol Marii Konopnickiej, a bu'n cyhoeddi ei barddoniaeth ym mhapur newydd yr ysgol.
Dechreuodd ysgrifennu ei dyddiadur ar 31 Ionawr 1939 a oedd erbyn ei ddiwedd wedi cyrraedd bron i 700 tudalen o hyd. Yn dilyn Rhyfel Amddiffynnol 1939 (Wojna obronna 1939 roku) a'r  ymosodiad Sofietaidd ar Wlad Pwyl ym mis Medi 1939. Arhosodd Renia Spiegel ac Ariana'n y dref, a oedd yn o fewn y ffiniau  parth tiriogaeth yr Undeb Sofietaidd a oedd wedi ei gytuno gan yr Almaen â'r Undeb Sofietaidd yng Nghytundeb Ffiniau Almaenig-Sofietaidd 06.10.39. Yn dilyn ymddygiad ymosodol y drydedd Reich ar yr Undeb Sofietaidd a gorchfygaeth gyfan y Natsïaid o Przemysla, fe orfodwyd Renia a holl Iddewon yr ardal i symud i ghetto o fewn y dref. Fe saethwyd Renia Spiegel yn farw gan y Natsïaid yn y ghetto ddyddiau'n unig ar ôl cyrraedd ei phenblwydd yn ddeunaw oed ar 30 Gorffennaf 1942.
Coffâd
Yn 2015, cychwynnodd Elizabeth Bellak (Ariana) sefydliad a enwyd ar ôl ei chwaer sef Sefydliad Renee Spiegel, ac yn yr un flwyddyn trefnwyd gan y sefydliad i gael y cystadleuaeth barddoniaeth. Mae  Sefydlaid Renee Spiegel ar gyfer annog pobl ifanc hyd at 20 oed o amgylch y byd i farddoni yn yr iaith Bwyleg. Cyhoeddwyd  rhifyn cyntaf o ddyddiadur Reina Spiegel ym Mhwyleg ym Mehefin 2016. Mae cynlluniau ar y gweill i wneud ffilm am Renia ac Ariana Spiegel gan Tomas Magierskiego, sef awdur y sgript, Dyddiadur Renia Spiegel a chyfarwyddir gan Barbara Płocice. Datgannwyd y cynlluniau fel rhan o'r 8fed Dathlu Diwrnod Rhyngwladol y Cofio o Dioddefwyr yr Holocost yn y Carpathians, yn ogystal ag yn y Teatrze Kamienica w Warszawie ar 14 Medi 2016.
Cellfur
Haen strwythurol o gwmpas rhai mathau o gelloedd yw cellfur, ychydig y tu allan i'r gellbilen. Gall fod yn wydn, yn hyblyg, ac weithiau'n anhyblyg. Mae'n cefnogi'r gell, yn strwythurol ac yn ei hamddiffyn. Mae hefyd yn gweithredu fel hidlydd. Mae cellfuriau'n bresennol yn y rhan fwyaf o brocariotau (heblaw am facteria mycoplasma), algâu, planhigion a ffwng, ond anaml iawn mewn ewcaryotau eraill gan gynnwys anifeiliaid.
Un o brif swyddogaethau'r gellfur yw i weithredu fel cynhwysydd gwasgedd, gan atal gor-ehangiad y gell pan ddaw dŵr i mewn, drwy osmosis.
Mae cyfansoddiad cellfuriau'n amrywio rhwng rhywogaethau a gall ddibynnu ar y math o gell a'r cam o fewn ei datblygiad. Ffurfir cellfuriau cynradd celloedd planhigion tir o'r polysaccharidau seliwlos, hemiseliwlos a phectin. Yn aml, mae polymerau eraill fel lignin, suberin neu cutin yn ymsefydlu o fewn waliau'r gellfur. Mae cellfuriau algâu yn cynnwys glycoproteinau a polysacaridau (e.e. carageenan ac agar), ond ni cheir y rhain mewn planhigion y tir. Mewn bacteria, mae'r gellfur wedi'i wneud o beptidoglycan ac mewn ffwng, N-acetylglucosamin polymer chitin yw deunydd y gellfur.
JR Bourne
Mae David Bourne (ganed 8 Ebrill 1970), a adnabwyd yn broffesiynol fel JR Bourne, yn actor Canadaidd sy'n fwyaf adnabyddus am ei rôlau fel Martouf yn Stargate SG-1 a Chris Argent ar raglen MTV Teen Wolf. Ers haf 2017, roedd Bourne yn ymddangos wrth ochr Paula Patton ar gyfres ddrama ABC Somewhere Between.
Dydd y Cofio
Dydd y Cofio neu Ddydd y Coffa yw'r diwrnod a ddynodir i goffau diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf, a'r rhai a laddwyd yn y gwrthdaro hwnnw, yn arbennig y rhai a oedd yn gwasanaethu mewn lluoedd arfog. Tarddodd Dydd y Cofio o Ddydd y Cadoediad, sy'n cael ei gynnal ar 11 Tachwedd am mai ar y dyddiad hwnnw y daeth y Rhyfel Byd Cyntaf i ben yn 1918. Peidiodd yr ymladd yn ffurfiol "ar yr unfed awr ar ddeg, ar yr unfed diwrnod ar ddeg, ar yr unfed mis ar ddeg", yn unol a'r cadoediad a arwyddwyd gan gynrychiolwyr yr Almaen a'r Entente rhwng 5ː12 a 5ː20 y bore hwnnw. Daeth y Rhyfel Byd Cyntaf i ben yn swyddogol gydag arwyddo Cytundeb Versailles ar 28 Mehefin 1919. bawd|Nodi Sul y Cofio yn Senedd Cymru, 2009.
Cynhaliwyd y digwyddiad cyntaf i gofnodi'r dyddiad gan frenin Lloegr George V. Cynhaliwyd gwledd ym Mhalas Buckingham ar 10 Tachwedd 1919 i anrhydeddu Arlywydd Ffrainc, a Dydd y Cadoediad ar dir y palas y bore canlynol. Mae'n cael ei weld fel achlysur sy'n cael ei nodi yng ngwledydd y Gymanwlad yn benodol. Yn Iwerddon, er enghraifft, cynhelir Diwrnod Cenedlaethol o Goffhad ym mis Gorffennaf. Er i nifer o Wyddelod ymladd ym myddin Prydain, mae Dydd y Cofio wedi bod yn destun dadleuol yno. Yng Nghymru, mae Sul y Cofio yn cael ei gynnal ar y dydd Sul agosaf at 11 Tachwedd. Cynhelir gwasanaethau coffa ar y dyddiad hwnnw, yn aml wrth gofebau. Bydd munud neu ddau funud o ddistawrwydd yn aml yn cael ei gynnwys mewn gwasanaethau, gyda'i ddechrau a'i ddiwedd yn cael eu nodi gan swn penodol.
Daeth y pabi coch yn arwydd Dydd y Cofio oherwydd y gerdd "In Flanders Fields" gan y meddyg o Ganada Lefftenant-Cyrnol John McCrae. Ar ôl darllen y gerdd, ysgrifennodd yr Athro Moina Michael o Brifysgol Georgia y gerdd "We Shall Keep the Faith," a gwneud adduned i wisgo'r pabi coch ar y dyddiad hwnnw. Ymledodd yr arferiad trwy Ewrop a gwledydd yr Ymerodraeth Brydeinig a'r Gymanwlad o fewn tair blynedd. Bu Madame Anne E. Guerin yn hyrwyddo'r arferiad yn ddiflino yn Ewrop a gwledydd y Gymanwlad. Yng ngwledydd Prydain, aeth yr Uwch-gapten George Howson ati i feithrin yr achos gyda chefnogaeth y Cadfridog Haig. Gwisgwyd pabi am y tro cyntaf yn seremoni 1921. Gwisgwyd pabi go iawn i ddechrau. Roedd y pabi yn blodeuo ar draws rhai o'r meysydd a welodd frwydro ffyrnig yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Daeth y lliw coch yn symbol o'r gwaed a dywalltwyd yn y rhyfel.
Isaac Lahey
bawd|[[Daniel Sharman, sy'n chwarae Lahey]]
Mae Isaacy Lahey yn cymeriad ar yr rhaglen MTV Teen Wolf. Mae'r actor Saesneg Daniel Sharman yn ei chwarae. Mae Lahey yn cymeriad sy'n aildwymo yn cyfres 2 a 3 o'r rhaglen.
Jordan Pickford
Mae bellach yn gael ei ystyried yn eang fel y gôl-geidwad gorau yn Uwch Gynghrair Lloegr.
Chofefei Tzion
Roedd Chofefei Tzion (Hebraeg: חובבי ציון, Cymraeg: "Carwyr Seion") yn fudiad boblogaidd cymdeithasol a chenedlaetholgar Iddewig a oedd yn weithgar yn ail hanner 19g a dechrau'r 20g. Nod y mudiad oedd i'r Iddewon "ddychwelyd" dychwelyd i Seion (Israel) ac adeiladu mamwlad Iddewig ym Mhalesteina. Ynganner yr enw fel Chofefei Tzion gydag 'ch' Gymraeg. Ceir gwahanol siallafiadau gan gynnwys Chovevei Zion ac yn fwy cyffredin yn Saesneg a trawslythreniad Hebraeg, Hovevei Zion.
Hanes
Sefydlwyd y mudiad yn ninas Odessa, ar y pryd yn rhan o Ymerodraeth Rwsia yn 1881 gan Leon Pinsker, meddyg, ar ôl terfysgoedd a pogroms gwrth-Iddewig yn 1881. Enw gwreiddiol y mudiad oedd "Cariad at Seion", roedd yn enghraifft o Seioniaeth gynnar. Ei bwriad oedd deffro ysbryd a hyder yr Iddewon ynddynt eu hunain fel cenedl ac iddynt ymfudo i Balesteina i greu cenedl fydd ag iddi diriogaeth ac iaith (fel norm mudiadau cenedlaetholaidd eraill Ewrop).
Er bod nifer o brosiectau a syniadau tebyg wedi cael ei cynnig gan unigol fel Rabbi Zvi Hirsch Kalischer a Yehuda Hay Alkalai, yr athronydd Moses Hess, yr awduron David Gordon, Peretz Smolensk a'r ieithydd ac adferwr yr iaith Hebraeg, Eliezer Ben-Yehuda, Chofefei Tsion oedd y mudiad llawr gwlad boblogaidd gyntaf i ddatblygu a gweithredu delfrydau Seioniaeth a hynny cyn Cyngres enwog Seionistwyr y byd yn Basle, Y Swistir yn 1897.
Roedd sawl cymdeithas Iddewig hefyd am hyrwyddo sefydlu gwladfa Iddewig ar dir Israel. Sefydlwyd grŵp Seionyddol yn Warsaw gan Ludwik Lejzer Zamenhof. Yr amcan cyffredin oedd y syniad nad oedd iachawdwriaeth posibl ar gyfer yr Iddewon ond yn eu gwledydd eu tarddiad, a thrwyd "dychwelyd i Seion".
Cyd-destun - Erlid
Yn y 1880au, roedd tonnau o pogromau gwrth-Iddewig yn Rwsia (1881-1884). Ac roedd cyflwynwyd Deddfau Mai gan y Tsar Alecsander III o Rwsia oedd yn cyfyngu ar hawliau'r Iddewon ynghyd â gwrthdystiadau gwrth-semitig Lundain yn plannu hadau fod angen gweithredu, ym meddwl Dr Pinsker. Yn 1882 cyhoeddodd ei lyfr dylanwadol, Auto-Emancipation (Selbstemanzipation) yn Almaeneg.
Cynhadledd yn Katowice, Gwlad Pwyl, oedd y cyfarfod swyddogol cyntaf y mudiad. Daeth 35 o gynrychiolwyr o wahanol wledydd ynghyd o dan gadeiryddiaeth Pinkser gan gefnogi maniffesto i'r mudiad. Galwir y gynghrair yn wreiddiol yn "Cofnod Moses," er anrhydedd i Moses Montefiore, am ei weithredoedd o blaid yr Iddewon y Eretz (tir) Israel.
Lled y mudiad Carwyr Seion ar draws y byd Iddewig. Yng nghanol a dwyrain Ewrop mabwysiadwyd ganddo ffurf mudiad mwy diwylliannol.
roedd sefydlu'r mudiad yn adlewyrchiad o ffordd yng nghroesffordd Iddewon Ewrop gyda rhai yn dadlau dros gymathu llwyr i'r byd mwyafrifol Cristnogol, seciwlar, ac eraill am wrthwynebu cymhathu llwyd. Yr ail grŵp yma, y rhai nad oedd am gymhathu'n llwyr, ddaeth yn sylfeini ac arweinwyr Hovevei Tzion, a'r mudiad Seionaidd yn ei chyfanrwydd.
Cyngres Kattowitz, 1884
Yn y Gyngres yn 1884 yn Kattowitz (oedd, ar y pryd yn rhan o'r Ymerodraeth Almaenig, bellach, Katowice yng Ngwlad Pŵyl), cynnigiodd Herman Tzvi Shapira, sefydlu cronfa i brynu tir ym Mhalesteina. Dyma'r gronfa a ddaeth maes o law yn Gronfa Genedlaethol Iddewig (Saesneg: Jewish National Fund). Yn ail gynhadledd Cariadon Seion a gynhaliwyd yn Drusknik yn 1887, ymddangosodd ganghytuno rhwng arweinwyr ifanc lleyg (Menachem Meir Dizengoff a Usishkin) a thueddiadau crefyddol uniongred, o dan arweiniad Rabbi Samuel Mohaliver.
Yn ystod y drydedd gynhadledd, cytunwyd ar i Hovevei Tsion, fod yn gymdeithas oedd yn hyrwyddo lledaeniad Hebraeg modern, ac yn cyhoeddi nifer o weithiau llenyddol yn yr iaith hon.
Ym 1890, gyda chymeradwyaeth y llywodraeth Rwsia, crewyd 'Cymdeithas er Cefnogi ffermwyr a chrefftwyr Iddewig yn Syria a Phalesteina', a drefnodd gweithgareddau'r mudiad Seionaidd yn yr Ymerodraeth Rwsia. Gelwir pwyllgor canolog y sefydliad yn Pwyllgor Odessa. Yn 1892 roedd gan y mudiad oddeutu 14,000 cefnogwyr yn Russia.