cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pencadlys BBC Cymru
Cynlluniwyd yr adeilad gan Foster a'i Bartneriaid, ac mae'n darparu lle ar gyfer 1,200 o staff ar bedwar llawr, gyda gofod ar gyfer swyddfeydd, stiwdios a chynhyrchu. Mae'r adeilad hanner maint y pencadlys blaenorol yn Llandaf. Bydd desgiau ar gael i 750 o staff gyda'r disgwyl na fydd pawb yn gweithio yn yr adeilad ar unrhyw adeg. Bydd y llawr gwaelod yn ofod cyhoeddus a masnachol gyda unedau wedi eu gosod ar gyfer siopau. Mae'r adeilad ar hen safle gorsaf fysiau Caerdydd Canolog. Rhagwelir y bydd tua 50,000 o bobl yn ymweld â'r adeilad newydd bob blwyddyn. Cytunodd y BBC ar brydles 20 mlynedd ar yr adeilad am rent blynyddol o tua £25 fesul troedfedd sgwâr y flwyddyn gyda chwmni Rightacres Property, datblygwr y Sgwâr Canolog.
Symud gweithgareddau o Landaf
Cychwynnodd rhai o staff y BBC symud i'r pencadlys newydd yn Hydref 2019. Roedd oedi yn y broses o symud gwasanaethau i'r adeilad ar ddechrau 2020 oherwydd problemau gyda'r dechnoleg newydd ac roedd angen cymryd fwy o amser i ddatrys hyn.
Trosglwyddwyd gwasanaeth darlledu ac adran gyflwyno BBC Cymru i'r pencadlys ar 15 Gorffennaf 2020, gyda Leanne Thomas yn rhoi'r cyflwyniad i'r rhaglen BBC News at Six. Ar 25 Gorffennaf 2020, symudodd y gorsafoedd radio Radio Cymru a Radio Cymru 2 i'r adeilad newydd. Ar 31 Gorffennaf 2020, symudodd rhaglenni Radio Wales gyda rhaglen "Owen Money’s Golden Hour" am 10:00 y cyntaf i'w ddarlledu o'r adeilad newydd.
Darlledwyd y rhaglen deledu cyntaf o'r adeilad newydd ar 23 Medi 2020, gyda Catrin Heledd yn cyflwyno gêm pêl-droed merched Cymru yn erbyn Norwy. Symudodd prif raglenni newyddion BBC Wales Today a Newyddion (S4C) i'w stiwdios newydd ar 28 Medi 2020.
Afon Nene
Afon yn nwyrain Lloegr yw Afon Nene. Mae gan yr afon dri tharddiad yn Swydd Northampton. Tarddiad y Nene Daventry yw Bryn Arbury; tarddiad y Brampton Nene yw Naseby, a tharddiad y Nene Yelvertoft yw Yelvertoft. Mae’r tair afon yn uno yn Northampton, lle mae Camlas Grand Union yn ymuno â’r Nene hefyd. Mae’r afon yn llifo o Northampton, trwy Great Gidding, Earls Barton, Wellingborough, Thrapston, Oundle, Peterborough, March, Guyhirn, Wisbech, Sutton Bridge, Tydd Gote a Gedney Drove End cyn llifo i‘r Wash.
Gall cychod yn defnyddio’r afon rhwng ei chyffordd gyda Chamlas Grand Union ger Northampton, hyd at y môr 88 milltir i ffwrdd. Mae gan yr afon 38 o lociau. Yn Swydd Northampton, mae’r afon yn llifo o dan Gamlas y Grand Union, rheilffordd yr arfordir gorllewinol a’r M1 a heibio Melin Kislingbury. Mae’n pasio Gwarchodfa Natur Titchmarsh, Rheilffordd Dyffryn Nene ger Wansford, Oundle Marina, Parc Archeologol Flag Fen a Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig Nene Washes, sydd yn 3,700 erw o wlyptir i’r dwyrain o Peterborough.
Mae sawl isafon, megis Afon Welland ac Afon Witham. Mae’r afon yn cysylltu ag Afon Great Ouse yn Salters Lode. Mae’r afon yna’n rhan o gyfundrefn ddraeniad mawr maint 270 milltir sgwâr. Mae pedair traphont reilffordd yn croeso’r afon, yn Irthlingborough, Thrapston, Wansford a Wellingborough. .
bawd|dim|350px|Yr afon ger Wansford, Swydd Gaergrawnt
Gwobr Gerddoriaeth Gymreig
Mae Gwobr Gerddoriaeth Gymreig yn wobr cerddoriaeth flynyddol am yr albwm gorau o Gymru, a ddyfarnir gan arbennigwyr yn y diwydiant. Fe'i sefydlwyd yn 2011 gan John Rostron a Huw Stephens, yn wreiddiol i gyd-fynd a Gŵyl Sŵn, a mae'n parhau fel digwyddiad ar wahan yn yr hydref.
Ers 2018 mae Gwobr Ysbrydoliaeth hefyd yn cael ei roi i unigolyn sydd wedi gwneud cyfraniad i gerddoriaeth Cymreig.
Pik Botha
Gwleidydd o Dde Affrica oedd Roelof Frederik "Pik" Botha (27 Ebrill 1932 – 12 Hydref 2018).
Fe'i hystyriwyd yn rhyddfrydwr - o leiaf o gymharu ag eraill yn y Blaid Genedlaethol a oedd mewn grym, ac ymhlith y gymuned Afrikaner. Treuliodd y rhan fwyaf o'i yrfa yn amddiffyn system apartheid De Affrica yn enwedig yn erbyn y cyfryngau tramor.
Ei lysenw oedd 'Pik' (talfyriad am pikkewyn, Afrikaans am 'penguin') gan ei fod yn sefyll yn debyg i benguin, yn ôl rhai. Roedd y tebygrwydd yn cael ei amlygu pan wisgai siwt.
Tzachi HaLevy
Mae Tzachi Halevy (neu Tsahi HaLevi neu Tzachi HaLevy, Hebraeg: צחי הלוי; ganed 12 Mawrth 1975) yn actor a chanwr adnabyddus ar ffilm a theledu Israel. Mae hefyd wedi dod yn fwy adnabyddus y tu allan i'w famlwad yn sgil darlledu rhaglenni Israeli ar sianeli teledu fel Netflix ac Amazon Prime.
Bywyd Cynnar
Ganed Halevy yn Petah Tikva, Israel. yn fab i dad oedd yn Iddew o Moroco a mam yn Iddewes Iemen. Gan fod ei dad yn gweithio yn swyddfa Prif Weinidog Israel fe deithiodd HaLevy i sawl gwlad fel plentyn. Yn ystod ei wasanaeth filwrol yn Lluoedd Amddiffyn Israel fe weithiodd yn gudd gyda llu arbennig Uned Samson oedd yn canolbwyntio ar gyrchoedd milwrol cudd a chudd-wybodaeth yn erbyn gwrthryfelwyr Paltesteinaidd yn Gaza. Gwasanaethodd yn hwyrach fel swyddog yn Uned Duvdevan, sy'n uned cyrchoedd arbennig elite sy'n nodedig am eu cyrchoedd mewn manau trefol lle byddant yn gwisgo dillad Arabaidd fel cuddwisg.
Cerddoriaeth
Bu'n aelod o'r grwp perfformio Mayumana sy'n cyfuno dawns, cân ac offerynnau taro ers 1999.
Daeth Halevy i enwogrwydd yn 2012 pan aeth i rownd derfynnol (ond nid ennill) cystadleuaeth realiti sioe The Voice Israel. Wedi'r ymddangosiad yma gweithidd ar ei albwm gyntaf, "Kivvunim" ("Cyfeiriadau"), a ryddhawyd yn 2012. Yn 2014, cydweithiodd gydag Idan Raichel ac ysgrifennu cân Ffrangeg, "Petit Roi". Yn 2015, rhyddhaodd y sengl "Tamali Ma'aek" (تملي معاك), fersiwn 'cover' o'r gân Arabeg a berfformiodd mewn sîn enwog yn y gyfres Fauda. Mae'n ymuno ag aelod arall o gast Fauda sydd hefyd yn cyfansoddi a chanu, Idan Amedi.
Bywyd Personol
Bu'n byw yn ninas Tel Aviv ers yr 1990au hwyr.
Mae wedi ysgaru oddi wrth y dawnswraig Israeli, Una Holbrook, ac mae ganddo fab ganddi.
Ar 10 Hydref 2018 priododd y ddarlledwraig adnabyddus Arab-Israeli, Lucy Aharish, mewn seremoni breifat. Ni all parau o wahanol grefydd briodi ei gilydd yn gyfreithlon yn Israel.
Derbyniodd y cwpwl llythryau casineb ac yn sgil un ohonynt, cyfansoddodd Tzachi gân yn seiliedig ar eiriau'r llythyr.
Amlieithog
Oherwydd ei fagwraeth yn teithio gyda'i deulu, mae HaLevy yn siarad pump iaith: Hebraeg, Arabeg, Saesneg, Ffrangeg a Sbaeneg. Bu hefyd yn byw am gyfnod yn Denmarc a Cairo.
Y Ganolfan Ddarlledu, Caerdydd
bawd|Y Ganolfan Ddarlledu Y Ganolfan Ddarlledu oedd cyn-bencadlys BBC Cymru yn ardal Highfields, Llandaf, gogledd Caerdydd. Roedd yn gartref i wasanaethau radio, teledu ac arlein BBC Cymru. Fe'i adeiladwyd yn bwrpasol ar gyfer y BBC ac agorodd yn 1966, pan oedd yn cynnwys tri bloc gyda stiwdios, swyddfeydd a chyfleusterau technegol. Symudodd BBC Cymru i bencadlys newydd yng nghanol Caerdydd gyda'r gwaith o drosglwyddo gwasanaethau yn cychwyn yn 2019 a chwblhau erbyn Medi 2020. Gwerthwyd y tîr i gwmni Taylor Wimpey a bydd y cwmni yn dymchwel y ganolfan ac adeiladu 400 o dai ar y safle.
Hanes
bawd|Ty Oldfield (chwith) gyda rhan o'r Ganofan Ddarlledu yn y cefndir Cynlluniwyd yr adeiliad gan y pensaer Cymreig Dale Owen (1924-97). Fe'i agorwyd yn 1966 a roedd yn bencadlys ar gyfer BBC Cymru hyd at 2020. Roedd yn gartref i stiwdios, swyddfeydd a chyfleusterau technegol. Lleolwyd yr adeilad yn ardal Llandaf, gogledd Caerdydd ger Afon Taf. Mae'n agos at orsaf reilffordd Danescourt a mae sawl gwasanaeth Bws Caerdydd yn rhedeg heibio. Symudodd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC (BBC NOW) a Chorws Cenedlaethol Cymru'r BBC allan o Stiwdio 1 yn y Ganolfan Ddarlledu i adeilad newydd, Neuadd Hoddinott y BBC yng Nghanolfan Mileniwm Cymru yn 2009. Symudodd cyfleusterau stiwdio drama teledu'r BBC allan yn 2011 i adeiladau pwrpasol newydd ym Mhorth y Rhath, Bae Caerdydd.
Ym mis Awst 2013, cyhoeddwyd bod y Ganolfan Ddarlledu a Thŷ Oldfield, ochr draw y ffordd, ar werth, gyda chynlluniau i symud i un pencadlys pwrpasol newydd yng Nghaerdydd erbyn 2018. Dywedodd y BBC fod y "seilwaith sy'n heneiddio yn Llandaf yn amlwg wedi cyrraedd y diwedd ei oes ac mae'n amser i edrych i'r dyfodol". Edrychwyd ar dri safle posib yng Nghaerdydd;
Cadarnhaodd y BBC yn 2015 mai Sgwâr Canolog fyddai lleoliad eu pencadlys newydd.
Rhaglenni
Roedd y Ganolfan yn gartref i Pobol y Cwm ers iddo gychwyn yn 1974 a ffilmiwyd nifer o gyfresi drama a chomedi yma yn cynnwys The Chatterley Affair, Perthyn, High Hopes, Satellite City a The District Nurse.. Mae'r ganolfan yn cynnwys stiwdios ar gyfer rhaglenni newyddion BBC Wales Today a Newyddion. Cynhyrchwyd nifer o raglenni plant Cymraeg yma yn cynnwys Yr Awr Fawr a HAFoc.
Cyhoeddwyd ym mis Mawrth 2009 y byddai'r BBC yn symud ffilmio sioeau megis Casualty a Crimewatch i stiwdios porth y Rhath yng Nghaerdydd.
Opera buffa
bawd|Alessandro Scarlatti, un o brif gyfansoddwyr operâu buffa cynar
Mae Opera Buffa yn derm Eidaleg sy'n golygu opera comig. . Fe'i defnyddir yn bennaf ar gyfer operâu comig Eidalaidd o'r 18 ganrif. Mae opera buffa yn gwrthgyferbynnu ag opera seria (opera ddifrifol) lle'r oedd y stori yn drasiedi. Roedd Opera Seria i fod yn ddifrifol, tra bod opera buffa yn gomedi cerddorol difyr. Fel yr opera seria, cafodd popeth ei ganu, nid oedd unrhyw ddeialog llafar. Roedd hyn yn wahanol i opera comig mewn gwledydd eraill. Mae'r stori yn opera buffa yn cael ei adrodd trwy adroddgan gydag ariâu yn cael eu defnyddio er mwyn i'r cymeriadau ddangos eu teimladau a dangos eu lleisiau.
Yn y 18 ganrif fe ddefnyddiwyd enwau eraill am yr hyn a elwir yn opera buffa heddiw, e.e. Commedia in musica, drama giocosa, operetta, burlesca ac ati. Fel arfer, bu opera buffa yn waith llawn: un fyddai'n cyflenwi adloniant ar gyfer noson gyfan. Roedd yn wahanol i intermezzo neu farsa a oedd yn gomedi cerddorol ber a berfformiwyd yn ystod y toriad rhwng sioeau drasiedi cerddorol, er nad yw'r gwahaniaeth rhwng y ddau bob amser yn amlwg. Daeth yr intermezzo yn hirach ac yn hirach yn ystod y 18 ganrif ac fe'i datblygwyd i opera buffa yn raddol. Roedd intermezzo Pergolesi La Serva Padrone yn intermezzo a ddaeth yn enwog iawn ar ôl ei farwolaeth a chafodd dylanwad mawr ar ddatblygiad opera buffa.
Roedd opera buffa bob amser yn cynnwys llawer o gymeriadu. Dangosodd y cymeriadau wendidau dynol megis twpdra, trachwant, ymffrost, gwanc a rhodres (pobl a oedd yn esgus bod yn ddoeth ac yn bwysig). Maent yn aml yn gwneud hwyl am ben y dosbarth llywodraethol.
Mewn opera buffa roedd yr actio bob amser yn bwysig iawn. Roedd yn sioe fywiog iawn, gyda llawer yn digwydd yn gyflym iawn. Ar ddiwedd pob act, roedd y prif gymeriadau'n canu gyda'i gilydd: gelwir hyn yn ensemble (y gair Ffrangeg ar gyfer gyda'i gilydd).
Dechreuodd opera buffa yn Napoli a'i lledaenu'n raddol i rannau eraill o'r Eidal. Roedd yn arbennig o boblogaidd ar adeg carnifal. Mae cyfansoddwyr pwysig opera buffa yn cynnwys Carlo Goldoni a Baldassare Galuppi.
Erbyn diwedd y 18 ganrif nid oedd bob amser yn bosibl gwahaniaethu rhwng opera buffa ac opera seria. Mae opera Mozart, Don Giovanni, er enghraifft, yn cynnwys llawer o gomedi, ond mae iddi ochr ddifrifol hefyd.
Trychiad conig
[[Delwedd:Conic sections with plane.svg|dde|300px|bawd|Gwahanol fathau o drychiadau conig:
1. Parabola
2. Cylch ac elíps
3. Hyperbola]] lang=cy|300px|bawd|Y pedwar math, wedi'u hamlinellu'n ddu o gwmpas y rhannau lliw. Mewn mathemateg, mae trychiad conig (neu conig ar ei ben ei hun) yn gromlin a geir drwy groestori arwyneb côn gyda phlân. Y tri math yw: hyperbola, parabola ac elíps. Gellir ystyried y cylch fel math arbennig o'r elíps; mor arbennig, caiff ei ystyried ar ei liwt ei hun, ac weithiau fel y pedwerydd math o drychiad conig. Astudiwyd y maes hwn yn gynnar iawn, gan fathemategwyr Groegaidd, gyrhaeddodd ei anterth tua 200 CC, gydag Apollonius o Berga, a astudiai eu nodweddion.
Mae gan drychiadau (neu weithiau 'doriadau') conig y plân Ewclidaidd amryw o nodweddion. Defnyddiwyd llawer o'r rhain fel sail ar gyfer diffiniad o'r trychiadau conig. Mae un 'eiddo' o'r fath yn diffinio conig nad yw'n gylchol i fod yn set o'r pwyntiau hynny y mae eu pellteroedd i ryw bwynt penodol, a elwir yn "ffocws", a rhyw linell benodol, a elwir yn "cyfeirlin" (directrix), mewn cymhareb sefydlog, o'r enw "echreiddiad". Mae'r math o gysig yn cael ei bennu gan werth yr echreiddiad hwn.
Paramedrau'r conig
Mae nifer o baramedrau yn gysylltiedig â thrychiad conig. Y prif echelin yw'r linell sy'n ymuno â ffocws yr elíps neu'r hyperbola, a'r canol yn yr achosion hyn yw canolbwynt y linell sy'n ymuno â'r ffocws. Rhoddir, isod mewn tabl, rai o'r nodweddion cyffredin eraill a / neu baramedrau'r conig.
c
) yw'r pellter o'r canol i'r ffocws (neu un o ddau ffocws).
2ℓ
.
) yw hanner hyd y latus rectum.
p
) yw'r pellter o'r ffocws (neu un o ddau ffocws) i'r cyfeirlin.
a
(a, 0)
, gyda a yn ddi-negatif.
Yr echelin semi-minor yw'r gwerth
b
yn yr hafaliad Cartesaidd safonol yr elíps neu'r hyperbola.
Mae'r canlynol yn gywir:
Mae'r paramedrau'n perthyn i'w gilydd, fel y gwelir yn y tabl isod, ble mae safleoedd arferol yn cael ei gymryd yn ganiataol. Ym mhob achos, hefyd, mae
yn bositif.
Stigmata
bawd|300px|Padre Pio ifanc yn dangos y stigmata.
Stigmata (unigol stigma) yw'r term a ddefnyddir mewn Cyfriniaeth Gristnogol i ddisgrifio ynddangosiad clwyfau, creithiau neu boen corfforol mewn mannau sy'n cyfateb i glwyfau Iesu Grist pan gafodd ei groeshoelio, megis y dwylo, garddyrnau a'r traed. Mae unigolyn sydd â chlwyfau stigmata yn cael ei alw'n Stigmatydd neu Stigmatig.
Mae'r term yn tarddu o linell ar ddiwedd llythyr yr Apostol Paul at y Galatiaid ble mae'n dweud, "yr wyf yn dwyn nodau Iesu yn fy nghorff" (6:17). Stigmata yw lluosog y gair Groeg στίγμα stigma, sy'n golygu nod, tatŵ,  neu seriad fel un a fyddai wedi'i ddefnyddio i adnabod anifail neu gaethwas.
Mae stigmata yn cael eu cysylltu'n bennaf a'r ffydd Gatholig. Mae nifer o'r stigmatiaid sydd wedi'i hadnabod yn aelodau o urddau'r grefydd Gatholig. Sant Ffransis o Assisi oedd y stigmatig cynharaf ar gofnod yn hanes Cristnogaeth. Dros gyfnod o hanner can mlynedd, bu Padre Pio o Pietrelcina o Urdd Brodyr Capwsin Leiaf yn adrodd stigmata a astudiwyd gan nifer o feddygon yn y 20g.
Mae canran uchel (efallai dros 80%) o stigmatiaid yn fenywod. Yn ei gyfrol Stigmata: A Medieval Phenomenon in a Modern Age, mae Ted Harrison yn awgrymu nad oes un mecanwaith sy'n cynhyrchu nodau stigmata. Yr hyn sy'n bwysig, yn ôl Harrison, yw bod y nodau yn cael eu hadnabod gan eraill fel rhai sydd o arwyddocad crefyddol. Mae'r rhan fwyaf o stigmata wedi'u bwrw i lawr fel achosion o dwyll. Mae rhai adroddiadau hefyd wedi cynnwys gweledigaeth o gwpan yn cael ei gyflwyno i'r stigmatig yfed ohono neu'r teimlad o gleddyf finiog yn cael ei gyrru i mewn i'r frest.
Roedd Teresa Helena Higginson a aned yn Nhreffynnon yn gyfrinydd Catholig ac un o'r adroddiadau prin o stigmata sy'n gysylltiedig â Chymru. Dywedir bod ei dwylo a'i thraed wedi gawedu drwy gydol ei hoes.
Jack LaLanne
Corffluniwr ac arbennigwr ffitrwydd ac ymarfer corff Americanaidd oedd Francois Henri LaLanne a adnabyddir ar sgrin fel Jack LaLanne (26 Medi 1914 – 23 Ionawr 2011). Cyflwynodd sioe deledu ymarfer corff am 34 mlynedd.
Lucy Aharish
Mae Lucy Aharish (Arabeg: لوسي هريش‎, Hebraeg: לוסי אהריש‎; ganed 18 Medi 1981) yn gyflwynydd a darlledydd teledu Arab-Israeli. Mae'n cyflwyno rhaglen materion cyfoes y bore ar Sianel 13. Mae hi'n adnabyddus am fod yr Arab cyntaf i gyflwyno rhaglen newyddion Hebraeg ar deledu Israel. Rhwng Gorffennaf 2013 - Ionawr 2016 bu hefyd yn cyflwyno Evening Edition ar y gwasanaeth newyddion sy'n darlledu'n Hebraeg, Saesneg a Ffrangeg i24news. Mae bellach yn gweithio i Reshet 13.
Magwraeth
bawd|Lucy Aharish Ganwyd Lucy Aharish ym 1981 yn ninas deheuol Israel, Dimona ar ffin ogleddol anialwch y Negef. Mae'n ferch Maaruf a Salwa Aharish, Arabaiaid Mwslim o Nasareth a'r unig ddisgybl Arabaidd yn ei hysgol uwchradd.
Magwyd hi ymysg Iddewon o dras Moroco yn y dref, "I am an Arab who grew up among Moroccan Jews. That's the worst. You learn the hard-core shticks; they have a very short fuse. I was a right-wing Muslim, a fan of Beitar (Jerusalem soccer club with nationalistic fans)." Mae hi bellach yn uniaethu gyda'r asgell chwith.
Astudiodd Gwyddoniaeth Gymdeithasol a Theatr ym Mhrifysgol Hebraeg Jerwsalem ac yna newyddiaduraeth yn Ysgol Koteret yn Tel Aviv, cyn parhau â'i haddysg yn yr Almaen am flwyddyn a hanner.
Gyrfa
Mae Lucy Aharish wedi datgan sawl gwaith nad yw hi'n gweld gwrth-ddywediad rhwng bod yn berson Arabaidd ac yn Israeli. Mae hi'n dathlu Diwrnod Annibyniaeth Israel.
Arall
Bu Lucy Aharish yn rhan o'r gast y ffilm Hollywood o World War Z lle mae'n chwarae merch ifanc Balesteinaidd.
Ym mis Gorffennaf 2014, yn ystod cyrch filwrol, 'Protective Edge', gan Israel ar diriogaeth Gaza, fe gollfarnodd Hamas am "chwarae gyda'n bywydau"
Personol
Ar 10 Hydref 2018 priododd Lucy Aharish gyda'r actor a'r canwr Iddewig, Tzachi HaLevy sy'n adnabyddus i dramorwyr am chwarae rhan 'Naor', yn Fauda y ddrama gyfres am wasanaeth cudd Israel sy'n cynnal cyrch yn erbyn Palesteiniaid Bu eu perthynas yn un cudd am bedair mlynedd oherwydd y drwg-deimlad a'r perygl o du'r ddau gymuned crefyddol a chenedlaethol. Derbyniodd y cwpwl llythryau casineb ac yn sgil un ohonynt, cyfansoddodd Tzachi gân yn seiliedig ar eiriau'r llythyr.
Cyhuddodd un aelod seneddol Knesset o blaid asgell dde, y Likud, o Aharish o "swyn-dwyllo Iddew" wrth ei briod. Meddai Oren Hazan MK nad oedd yn beio Aharish, am "swyn-dwyllo enaid Iddewig er mwyn niweidio ein gwlad" yn hytrach dwedodd y byddai'n ei "chroesawu hi i gael troëdigaeth". Rhoddodd y bai ar Halevy "am gymryd Fauda un cam yn rhy bell ... diwedd i gymathu!"
Dwyreinioldeb
Enw ar agweddau o'r celfyddydau yn y Gorllewin sydd yn dynwared neu'n portreadu diwylliannau'r Dwyrain Canol, De Asia, a Dwyrain Asia yw Dwyreinioldeb. Roedd Dwyreinioldeb yn ffurf boblogaidd yn llenyddiaeth a pheintio Ewrop yn y 18g a'r 19g. Datblygodd yn sgil astudiaethau ar hanes, diwylliannau, a chymdeithasau'r Dwyrain gan ysgolheigion o Ewrop yn yr un cyfnod.
Ers i'r ysgolhaig Edward Said gyhoeddi ei lyfr Orientalism yn 1978, defnyddir y gair hefyd yn feirniadol i gyfeirio at agweddau negyddol a nawddoglyd yn y Gorllewin tuag at gymdeithasau Asia a Gogledd Affrica. Yn ôl Said, mae cyfryngau a chelfyddydau'r Gorllewin yn ystyried y cymdeithasau hyn yn ddisymud ac yn annatblygedig yn eu hanfod, gan lunio ffug-bortread o ddiwylliant y Dwyrain a ellir ei hastudio, ei disgrifio, a'i ailgynhyrchu yn y Gorllewin. Ensyniad y fath feddylfryd ydy'r rhagdyb, neu hunan-dyb, taw gwareiddiad datblygedig, rhesymol, ystwyth, a rhagorol yw'r Gorllewin.
Anthropoleg ac ieithyddiaeth
Bu cryn effaith gan astudiaethau Dwyreiniol ar astudiaethau ieithyddol, athronyddol, crefyddol, a chyfreithiol, ac yn bwysig wrth godi seiliau meysydd newydd megis ieitheg, ieithyddiaeth gymharol, anthropoleg ddiwylliannol, gwyddor cymharu crefyddau, a chyfreitheg gymharol. Datblygodd diddordebau newydd ysgolheigion Ewropeaidd yn sgil twf gwladychiaeth ac ymerodraethau gwledydd Ewrop yn Asia ac Affrica. Ymddangosai sawl maes yn ymwneud ag hanes a diwylliant ardaloedd penodol, gan gynnwys Indoleg, Tibetoleg, ac Eifftoleg. Un o hoelion wyth y cyfnod oedd Syr William Jones a ddarganfu'r berthynas rhwng yr ieithoedd Indo-Ewropeaidd. O ganlyniad i'r darganfyddiadau a chysylltiadau newydd rhwng y Gorllewin a'r Dwyrain, cafodd Dwyreinioldeb ddylanwad eang ar gelf Ewrop.
Alan Wynne Williams
Roedd Dr Alan Wynne Williams (ganed 21 Rhagfyr 1945 yn Aelod Seneddol yng Nghaerfyrddin) ac yn aelod o'r Blaid Lafur. Cafodd ei addysgu yn Ysgol Ramadeg Caerfyrddin a Choleg yr Iesu, Rhydychen.
Etholwyd ef yn Aelod Senedd dros sedd Etholaeth Caerdyddin yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1987. Roedd Williams yn ddarlithydd yn Ngoleg y Drindod Caerfyrddin a curodd Ira Walters, ffefryn y cyn-aelod seneddol, Roger Thomas oedd wedi ymddiswyddo yn dilyn cael ei ddal mewn tai bach cyhoeddus ar gyfer rhesymau anweddus a'i ddirywo £75.
Dwyreinioldeb
Anthropoleg ac ieithyddiaeth
Ers canol yr 20g, rhoddir yr enw astudiaethau Asia ar y maes rhyngddisgyblaethol sydd yn ymwneud â gwyddorau cymdeithas yng nghymdeithasau a diwylliannau'r Dwyrain.
Alan Wynne Williams
Cyfeiriwyd at Alan Williams yn watwarus fel "Alan Bach" gan genedlaetholwyr.
Yn dilyn newid yn ffiniau'r yn 1997 enwyd yr etholaeth yn Nwyrain Caerfyrddin a Dinefwr. Yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2001 collodd ei sedd i ymgeisydd Plaid Cymru, Adam Price.
Dwyreinioldeb
Celf a phensaernïaeth
Mae'n debyg taw chinoiserie oedd y mudiad Dwyreinaidd cyntaf yng nghelf Ewrop, a gychwynnai yn niwedd yr 17g. Ceisiai dylunwyr ac arlunwyr Ewropeaidd efelychu cymhlethdod technegol celf Tsieina, yn enwedig yn serameg a'r celfyddydau addurnol. Roedd yn boblogaidd yn enwedig yn y gwledydd a oedd yn masnachu â'r Dwyrain Pell drwy Gwmnïau India'r Dwyrain, sef Lloegr, Denmarc, yr Iseldiroedd, a Ffrainc. Yn niwedd y 18g a dechrau'r 19g, defnyddiwyd "yr arddull Hindŵ" ym mhensaernïaeth Ewrop, yn Lloegr yn bennaf. Ymhlith enghreifftiau o adeiladau sy'n defnyddio nodweddion Indiaidd mae talwyneb Guildhall, Llundain, ac Thŷ Sezincote yn Swydd Gaerloyw. Wedi i argraffiadau blociau pren gyrraedd y Gorllewin o Japan, tua 1860, daeth japonaiserie yn ddylanwad pwysig ar gelf Ewrop a'r Unol Daleithiau, er enghraifft peintiadau Claude Monet a'r Peacock Room gan James McNeill Whistler.
O ran darluniadau Dwyreinaidd yng nghelf Ewrop, portread o wareiddiad dieithr, lliwgar, a dirywiedig a geir gan amlaf. Mae'r mwyafrif o beintiadau Dwyreinaidd yn darlunio diwylliannau Islamaidd y Dwyrain Agos. Peintiai golygfeydd ystrydebol o harimau, brenhinllysoedd, marchnadoedd, ac arwerthiannau caethweision gan arlunwyr megis Eugene Delacroix a Jean-Léon Gérôme. Portreadir pobl y Dwyrain gan amlaf yn ddiog ac yn llygredig, a'r merched yn enwedig mewn modd erotig.
Disgwrs academaidd a gwleidyddiaeth
Yn ei waith Orientalism, mae Edward Said yn ail-ddiffinio'r term gan gyfuno ysgolheictod a chelfyddydau'r Gorllewin sydd yn ymwneud â'r Dwyrain a'u trin mewn dull beirniadol. Gan efelychu'r ôl-drefedigaethwyr Aimé Césaire a Frantz Fanon, dadansoddai Said y disgwrs trefedigaethol a oedd yn parhau i ddiffinio'r berthynas rhwng y Gorllewin a'r Dwyrain hyd yn oed wedi cwymp yr ymerodraethau Ewropeaidd. Amlinella’r broses o greu yr "Orient", ffug-bortread homogenaidd a dychmygol o'r Dwyrain, gan ysgolheigion, llenorion, ac arlunwyr Ewropeaid fel gwrthbwynt i’w Gorllewin gwareiddiedig, uwchraddol hwy. Yn ôl Said, disgwrs hiliol ydy Dwyreinioldeb gan iddo ddi-ystyru profiadau real y Dwyrain a gwadu galluedd ac hanes yr Asiaid a'r Affricanwyr drwy lunio ystrydebau er budd diddordebau gweidyddol, economaidd, a milwrol y Gorllewin.
Yn ôl dealltwriaeth Said ac ôl-drefedigaethwyr eraill, bu'r wybodaeth o'r Dwyrain a luniwyd yn y Gorllewin yn cynorthwyo'r Ewropeaid wrth iddynt ddarostwng ac ecsbloetio'r bobloedd a'r tiriogaethau a orchfygwyd, ac hefyd yn cryfhau gafael yr Ewropeaid ar eu honiad o drefn wyddonol wrthrychol, ddiduedd. Dadleuai bod astudiaethau am bobloedd a diwylliannau tramor, gan gynnwys meysydd ieithyddiaeth ac ieitheg, llenyddiaeth, ac hanes, yn darparu moddion i'r Gorllewin reoli'r bobloedd hynny ac i dra-arglwyddiaethu yn fyd-eang. Cyhuddwyd amgueddfeydd, prifysgolion, a sefydliadau ysgolheigaidd eraill o gynnal a chadw'r Dwyreinioldeb hyn.
Anhwylder diffyg canolbwyntio a gorfywiogrwydd
bawd|300px|Mae'r cortecs cyndalennol chwith yn aml yn cael ei effeithio mewn achosion o anhwylder diffyg canolbwyntio a gorfywiogrwydd. Mae anhwylder diffyg canolbwyntio a gorfywiogrwydd ( Saesneg: attention deficit hyperactivity disorder neu ADHD) yn anhwylder meddyliol o fath newroddatblygol. Mae ei nodweddion yn cynnwys problemau cymryd sylw, gor-weithgaredd, neu anhawster rheoli ymddygiad nad yw'r arferol i berson o'i oedran. Mae'r symtomau yn ymddangos cyn bod y person yn ddeuddeg mlwydd oed, yn ymestyn dros gyfnod o fwy na chwe mis, ac yn achosi problemau mewn o leiaf mwy na dwy sefyllfa (fel ysgol, adref, neu weithgareddau hamdden). Mewn plant, gall problemau cymryd sylw arwain at berfformiad gwael yn yr ysgol. Er ei fod yn achosi amhariaeth, yn arbennig mewn cymdeithas fodern, mae nifer o blant sydd a'r anhwylder yn arddangos rhychwant sylw da ar gyfer tasgau sy'n eu diddori.
Er mai hwn yw'r anhwylder meddyliol sydd cael ei astudio a'i ddiagnosio fwyaf ymhlith plant a phobl ifanc, nid yw'r achos yn hysbys yn y mwyafrif o achosion. Mae'n effeithio tua 5–7% o blant pan yn cael ei adnabod gan ddefnyddio meini prawf DSM-IV ac 1–2% pan yn cael ei adnabod gan ddefnyddio meini prawf ICD-10. Ers 2015 mae wedi'i amcangyfrif ei fod yn effeithio 51.1 miliwn o bobl yn fyd-eang. Mae cyfraddau yn debyg rhwng gwledydd ac yn dibynnu'n bennaf ar y dull o'i adnabod. Mae'r anhwylder yn cael ei adnabod mewn tua tair gwaith yn fwy o fechgyn nag o ferched, er bod tybiaeth nad yw'r anhwylder yn cael ei adnabod mor aml ymhlith merched oherwydd bod y symtomau yn wahanol. Mae tua 30–50% o bobl sydd a'r anhwylder yn eu plentyndod yn parhau i arddangos y symtomau fel oedolion ac mae gan rhwng 2–5% o oedolion y cyflwr. Gall fod yn anodd gwahaniaethu rhwng yr cyflwr a chyflyrau eraill, a gwahaniaethu rhwng gorfywiogrwydd sy'n dal i fod o fewn ystod ymddygiadau normadol.
Mae argymhellion ar gyfer rheoli anhwylder diffyg canolbwynio a gorfywiogrwydd yn amrywio rhwng gwledydd ac fel arfer yn gyfuniad o gwnsela, newidiadau mewn ffordd o fyw, a meddyginiaethau.
Mae llenyddiaeth feddygol wedi disgrifio symtomau tebyg i rai anhwylder diffyg canolbwyntio a gorfywiogrwydd ers y 19g. Mae'r anhwylder a'r driniaeth ohono wedi'i ystyried yn ddadleuol ers y 1970au, gyda meddygon, athrawon, lluniwyr polisi, rhieni a'r cyfryngau yn rhan o'r drafodaeth. Mae pynciau trafod yn cynnwys achosion yr anhwylder a'r defnydd o feddyginiaethau adfywiol i'w drin. Mae'r rhan fwyaf o ddarparwyr gofal iechyd yn derbyn bod yr anhwylder yn bodoli mewn plant ac oedolion, ac mae'r ddadl o fewn i'r gymuned feddygol yn canoli yn bennaf ar y dulliau o'i adnabod a'r driniaeth ohono. Cafodd y cyflwr ei enwi yn anhwylder diffyg canolbwyntio rhwng 1980 a 1987; cyn hynny, roedd yn cael ei alw yn adwaith gorginetig plentyndod (Saesneg: hyperkinetic reaction of childhood).
Freedom Come-All-Ye
Cân brotest, gwrth-imperialaidd yn yr iaith Sgoteg yw Freedom Come-All-Ye. Cyfansoddwyd hi gan Hamish Henderson yn 1960.
Sgi
bawd|Casgliad o wahanol fathau o sgïau alpaidd, gyda rhai traws-gwlad a telemarc ar y chwith. Stribyn o ddeunydd lled-galetsyth sy'n cael ei wisgo o dan y droed i lithro dros eira yw sgi. Gryn dipyn yn hirach o ran hyd nag o led ac fel arfer mewn parau, mae sgïau yn cael eu cysylltu i esgidiau sgïo gan ddefnyddio rhwymau sgïo, gyda sawdl rydd, wedi'i chloi neu wedi'i chysylltu yn rhannol. I ddringo llethrau, gall crwyn sgïo (a wnaed yn wreiddiol o ffwr morloi, ond nawr o ddeunyddiau synthetig) gael eu cysylltu i ochr waelod y sgi.
Freedom Come-All-Ye
Dyma un o ganeuon bwysicaf a mwyaf poblogaidd Henderson. Mae'n cynnig golwg di-ramant, gonest, o ran yr Albanwyr wrth wladychu'r byd fel rhan o Ymerodraeth Prydain. Mae'n deisyfu 'awel newid' ("winds of change") oedd yn chwythu drwy'r byd i ysgibo gormes ac imperialaeth. Mae'n beirnadu rhan milwyr o'r Alban fel milwyr taeog yn ymladd rhyfeloedd imperialaidd ac ymladd dros wlad dramor yn hytrach na bod yn rym dros gyfiawnder.
Sgi
Roedd sgïau wedi'u bwriadu yn wreiddiol i hwyluso teithio dros eira, ond maen nhw bellach yn cael eu defnyddio yn bennaf fel gweithgaredd hamdden wrth sgïo.
Freedom Come-All-Ye
Hanes
Cyhoeddwyd fersiwn gynnar o'r ddau bennill gyntaf mewn cyhoeddiad "Writers against Aparthied" (sic) yn y gwanwdyn yn 1960; gan fod y linell gyntaf yn cyfeirio at araith enwog 'Winds of Change' y Prif Weindiog Prydain, Harold Macmillan a draddodwyd ym mis Chwefror yn 1960 gellid ei ddyddio yn eithaf agos. Recordiwyd Henderson yn canu'r fersiwn 3 pennill o'r gân y flwyddyn honno. Cyfeirir at Nyanga, sef treflan ger Kaaptad yn Ne Affrica oedd wedi bod yn flaenllaw yn gwrthwynebu apartheid yn 1960.
Sgi
Daw'r gair sgi o'r Hen Norwyeg skíð sy'n golygu "pren hollt", "brigyn" neu "sgi". Mae'r gair yn dal i gael ei ddefnyddio mewn Norwyeg Fodern i gyfeirio at goed tân sydd wedi'i hollti a choed ar gyfer adeiladu. Mewn Norwyeg mae'r gair yn cael ei ynganu <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">[ˈʃiː]. Mewn Swedeg, iaith arall a esblygodd o'r Hen Norwyeg, y gair yw skidor.
Freedom Come-All-Ye
Hanes
Cyfeirir at "McLean" yn y gân, sef John Maclean sosialydd a gweriniaethwr Albanaidd a gwrthwynebydd i'r Rhyfel Byd Cyntaf ac oedd o blaid hunanlywodraeth i'r Alban.
Sgi
Cafodd y sgïau pren hynaf yn y byd eu darganfod mewn mannau sydd bellach yn cael eu hadnabod fel Rwsia (tua 6300–5000 CC), Sweden (tua 5200 CC) a Norwy (tua 3200 CC).
Freedom Come-All-Ye
Hanes
Mae tôn y gân yn addasiad o orymdeithgân i'r pibau o'r Rhyfel Byd Cyntaf, "The Bloody Fields of Flanders", a gyfansoddwyd gn John McLellan DCM (Dunoon), a glywyd gan Henderson gyntaf yn cael ei chwarae ar draeth Anzio. Ysgrifennodd y geiriau wedi trafodaeth gyda Ken Goldstein, Americanwr ac ymchwilydd yn School of Scottish Studies, a oedd wedi mwynhau fersiwn Henderson o'r dôn. Yn nes ymlaen, mabwysiadwyd y gân orymdeithwyr mudiad diarfogi niwclear, CND yn ei protest gwrth-Polaris, yn yr Holy Loch yn 1961).
Mae'r gân yn rhan o Adfywiad Gwerin yr Alban, a chanu protest, fel yng Nghymru gyda chaneuon Dafydd Iwan o'r 1960au. Mae'r gân yn boblogaidd gyda'r mudiad annibyniaeth ac asgell chwith yn yr Alban gan fod yn fath o anthem answyddogol. Disgrifiodd Henderson y gân fel "expressing my hopes for Scotland, and for the survival of humanity on this beleaguered planet.".
Efallai mai un syndod yw nad oes fersiwn Gymraeg o'r gân wedi ei chyfieithu neu addasu.
Ffrwd gludiant MPEG
Fformat cynhwysol digidol safonol ar gyfer trosglwyddiad sain, fideo, a Protocol Gwybodaeth System a Rhaglen (Saesneg: Program and System Information Protocol neu PSIP) yw ffrwd gludiant MPEG (ffrwd gludiant, MPEG-TS, MTS neu TS). Mae'n cael ei ddefnyddio mewn systemau darlledu fel DVB, ATSC a IPTV.
Heol y Bont, Aberystwyth
Heol y Bont neu, yn aml ar lafar, Stryd y Bont yw un o brif strydoedd a strydoedd hynaf Aberystwyth. Mae'n arwain i ganol y dref o'r De. Dyma ran o'r hen brif-ffordd i Aberaeron a Caerfyrddin ac mae dal yn swyddogol yn rhan o briffordd (Trunk Road) yr A487
Ffrwd gludiant MPEG
Mae ffrwd gludiant yn dynodi fformat cynhwysol sy'n amgáu ffrydiau elfennol ar ffurf pecynnau, gyda nodweddion cywiro gwallau a phatrwm syncroneiddio ar gyfer cynnal integriti y trosglwyddiant pan fydd y sianel gyfathrebu sy'n cario'r ffrwd yn cael ei diraddio.
Heol y Bont, Aberystwyth
Ar waelod ddeheuol y stryd ceir Pont Trefechan lle bu protest lwyddiannus gyntaf Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn 1963. Ar ben uchaf y dre ceir Cloc Aberystwyth a chyffordd i'r Stryd Fawr. Ceir strydoedd llai yn arwain oddi ar Stryd y Bont; o'r de i'r gogledd ar yr ochr chwith - Tan y Cae (South Rd) a Lôn Rhosmari (Princess St.), ac ar yr ochr dde, y Dan Dre (Mill St), Stryd Powell a'r Lôn Gefn.
Ffrwd gludiant MPEG
Er eu bod yn debyg o ran enw, mae ffrydiau cludiant yn wahanol i ffrwd rhaglen MPEG mewn sawl ffordd bwysig: mae ffrydiau rhaglen wedi'i dylunio ar gyfer cyfryngau cymharol ddibynadwy, fel disgiau (e.e. DVDs), tra bod ffrydiau cludiant wedi'u dylunio ar gyfer trosglwyddiad llai dibynadwy, yn enwedig darlledu dros dir neu trwy loeren. Hefyd, gall ffrwd gludiant yn gallu cario nifer o raglenni.
Heol y Bont, Aberystwyth
Hanes
bawd|Motiff Banc y Ddafad Ddu bawd|Westminster House, Heol y Bont, Aberystwyth Yn y Siarter Frenhinol a roddwyd i Abberystwyth gan Edward I, brenin Lloegr yn 1277 nodwyd yr angen i adeiladu mur ar gyfer amddiffyn y dref. Dechreuwyd adeiladu'r mur a ffos yn 1278. Erbyn 1280 roedd y mur yn amgylchynu ardal o 20 hectar (50 acer). Gellir gweld hen llinell mur y dref wrth edrych ar fap a dilyn strydoedd; Ffordd y Brenin, Stryd y Popty, Heol y Ffynnon Haearn, y Ro Fawr a Dan y Dre. roedd porth ar waelod y Stryd Fawr - tarddiad yr enw Saesneg, Great Darkgate St, ar gyffordd Stryd y Popty a Heol y Ffynnon Haearn ac un arall ar waelod Heol y Bont, ger afon Rheidol. roedd porth arall ar ddiwedd stryd y Stryd y Porth Bach ond doedd dim ynediad i'r traeth o ochr y môr o Heol y Wig, nes yn hwyrach.
Ffrwd gludiant MPEG
Mae manylion ffrwd gludiant i'w canfod yn MPEG-2 Rhan 1, Systemau, a oedd ar un adeg yn cael ei adnabod fel safon ISO/IEC 13818-1 neu ''ITU-T Rec. H.222.0''.
Heol y Bont, Aberystwyth
Hanes
Ar hyd y stryd ceid tai a gerddi ond yna tir agored oedd yno gan mwyaf hyd at ddiwedd 18g. Wrth i'r dref ehangu i'r dwyrain a'r gogledd, collodd Heol y Bont peth o'i phwysigrwydd masnachol gan gadw ei hadeiladau ar gyfer preswylwyr yn hytrach na masnach (fel Heol y Wig a'r Stryd Fawr). Bu fawr o newid yn y dref na nifer ei strydoedd am ganrifoedd ac er, yn 1726 nodwyd bod y boblogaeth wedi tyfu roedd y dref, yn a very black and smoaky place yn ôl Daniel Defoe yn 'A Tour through the Whole Island of Great Britain (cyhoeddwyd gyntaf 1723-26, adargraffwyd 1971).
Tŵf
Mae'r stryd yn nodweddiadol am ei thai phreswyl mawr sy'n dyddio i ddechrau'r 19g, er, mae hen dafarn y Nag's Head sydd yn nodweddiadol am fod yn adeilad deulawr a tho serth yn awgrymu iddi gael ei hadeiladu yn 18g.
Yn ystod dechrau'r 19g daeth y dref yn fwy ffasiynol a llewyrchus fe adeiladwyd tai tref (town houses). Disgrifiwyd T.L.J. Pritchard yn ei New Aberystwyth Guide (Aberystwyth, 1824); The great influx of strangers ... continually increasing jas caused a considerable number of houses to be built and some in a style of superior elegance. ar hyd y stryd gan gynnwys Westminster House gan Pughiaid Abermad a Loveden House (25 Heol y Bont) a adeiladwyd gan Pryses Gogerddan.
Nodweddion
Gyda'i thai tref mawr Sioraidd tri neu bedwar llawr a seler, mae Heol y Bont yn stryd sy'n llawn fflatiau a phreswyliau myfyrwyr a phobl sengl neu gyplau. Prin yw'r teuluoedd bellach. Ceir rhai amrywiaeth fechan o fusnesau ar y stryd gan gynnwys:
Banc y Ddafad Ddu a Banc y Llong
Lleolwyd Banc y Llong ar Heol y Bont yn 1762 a hefyd Banc y Ddafad Ddu ar Stryd y Bont. Dau fanc gynhenid Gymreig o'r 18g.
Tafarn yr Hen Lew Du
bawd|Yr Hen Lew Du, 2014 Lleolir un o dafarnhau hynaf a mwyaf enwog Aberystwyth ar dop Heol y Bont, Tafarn yr Hen Lew Du, Aberystwyth. Roedd yn fan cyfarfod y Cambrian Society a sefydlwyd yn 1822 a hefyd yn fan cyfarfod yr Union Club Society a sefydlwyd yn 1834. Roedd gan y dafarn stablau ar Heol y Wig. Defnyddiwyd yr enw 'Hen' o flaen 'Llew Du' i'w wahaniaethu rhag tafarn y Gogerddan Arms gerllaw a oedd hefyd yn cael ei alw'r 'Llew Du' ar adegau (llew du yw prif ddelwedd arfbais teulu Gogerddan a'r rheswm fod gymaint o dafarnhau Ceredigion gyda thafarndai o'r enw 'Llew Du').
Shadowhunters
Rhaglen deledu Americanaidd yw Shadowhunters a ddatblygwyd gan Ed Decter ar gyfer Freeform. Cychwynodd ar 12 Ionawr 2016.
Darlledwyd 3 cyfres i gyd, gyda hyd at 20 pennod ymhob cyfres. Mae'r gyfres wedi'i seilio ar gyfres o lyfrau o'r enw Mortal Instruments gan Cassandra Clare.
Plot
Mae Clary Fray yn oedolyn arferol sy'n byw yn Brooklyn gyda'i mam. Un diwrnod, mae'n darganfod ei bod yn ddisgynnydd o linell Shadowhunters; pobl sy'n cael eu geni â gwaed angonaidd sy'n ymladd i amddiffyn ein byd rhag ewyllysiau. Ar ôl i ei mam gael ei herwgipio, mae'n rhaid i Clary ymuno â thri Shadowhunter: Jace, Alec ac Isabelle a'i ffrind gorau Simon i geisio ddod o hyd i'w mam ac adfer ei gorffennol.
Cymeriadau
Prif Cymeriadau
Cymeriadau
Pluto (Disney)
Mae Pluto yn gymeriad cartŵn a grëwyd ym 1930 gan gwmni Walt Disney Productions. Pluto yw ci anwes Mickey Mouse. Yn wahanol i'r cymeriadau anifeilaidd eraill sy'n rhannu bydysawd Mickey Mouse nid yw Pluto yn gymeriad anthropomorffig. Ac eithrio ambell fynegiant wynebol dynol, cymeriad ci sydd ganddo nid cymeriad dynol, mae'n cerdded ar bedwar troed ac nid yw'n llefaru. Mae Pluto yn gi o frîd amhenodol gyda blew melyn a chlustiau a chynffon duon.
Ymddangosiad cynnar
Cododd Pluto i enwogrwydd gyda'i rolau mewn cartwnau animeiddiedig. Roedd ei ymddangosiad cyntaf ym 1930 yn y ffilm The Chain Gang, fel gwaetgi oedd yn chwilio am Mickey wedi iddo ffoi o'r carchar. Yn ffilm 1931, The Moose Hunt ymddangosodd gyntaf fel ci anwes Mickey. Ers hynny mae wedi ymddangos mewn dros 75 o ffilmiau. Ei ymddangosiad diweddaraf mewn ffilm theatrig oedd Runaway Brain ym 1995. Ers ei ymddangosiad theatrig diwethaf mae hefyd wedi ymddangos mewn ffilmiau syth i fideo megis Mickey, Donald, Goofy: The Three Musketeers a  Mickey's Magical Christmas: Snowed in at the House of Mouse. Mae wedi ymddangos mewn cyfresi teledu megis Mickey Mouse Clubhouse. Mae hefyd wedi ymddangos yn y gyfres gemau fideo Kingdom Hearts.
Cymeriad
Fel ci anwes nodwedd bwysicaf Pluto yw ei ffyddlondeb i'w feistr Mickey. Ers ei ymddangosiad cyntaf fel gwaetgi, mae ei allu i glywed a dilyn oglau er mwyn canfod unrhyw beth neu unrhyw un wedi bod yn rhan bwysig o'i alluoedd fel cymeriad. Mae ystumiau wyneb Pluto yn dangos ei fod yn ystyrgar ac yn gymeriad sy'n ceisio gweithio allan be i wneud nesaf. Mae Pluto, gan ei fod yn gi, yn syrthio mewn cariad gyda geist yn hawdd. Mae ganddo bump neu chwe chenau efo'i bartner Fifi gan gynnwys Pluto Jr ei fab.
Lleisio
Llesiwyd Pluto yn wreiddiol gan Pinto Clovig rhwng 1931 a 1939 ac eto rhwng 1941 a 1961. Cafodd ei leisio gan Lee Millar rhwng 1939 a 1941, ei leisydd presennol yw Bill Farmer.
Parc Treftadaeth Ferrymead
Mae Parc Treftadaeth Ferrymead yn amgueddfa ger Christchurch, ar Ynys y De, Seland Newydd. Agorwyd y rheilffordd gyntaf yn Seland Newydd ym 1863 rhwng Ferrymead a Christchurch. . Ysbrydolwyd y parc gan y rheilffordd, ac mae rheilffordd y parc treftadaeth yn dilyn rhan o’r hen reilffordd. Mae’r parc yn cynnwys adeiladau o’r 1900au cynnar; mae ysgol, eglwys, gorsaf reilffordd, popty, siop argraffu, sinema, swyddfa’r post, bythynod, gefail, stablau, a siopau eraill. Mae tramffordd, awyrennau a cherbydau, ac mae amryw gymdeithasau’n trefnu’r atyniadau gwahanol.
Mynegiad (mathemateg)
Mynegiad mathemategol yw'r cyfuniad cyfyngedig o symbolau a ffurfiwyd yn dda yn ôl rheolau sy'n dibynnu ar y cyd-destun. Gall symbolau mathemategol ddynodi rhifau (cysonion), newidynnau, gweithrediadau, ffwythiannau, cromfachau, atalnodi, a grwpio i benderfynu ar drefn gweithrediadau - ac agweddau eraill o gystrawen rhesymegol. 'Mynegiad' yw'r weithredu o leisio neu ddweud barn neu ddefnydd unigolyn o iaith, er mwyn trosglwyddo gwybodaeth o ryw fath.
Gall mynegiannau amrywio'n fawr, o'r syml:
Mae'n angenrheidiol fod cystrawen y mynegiad yn cael ei ffurfio'n dda: rhaid i'r gweithredwyr (operators) a ganiateir gael y nifer cywir o fewnbynnau yn y mannau cywir, rhaid i'r nodau sy'n ffurfio'r mewnbynnau hyn fod yn ddilys, bod y gweithrediadau mewn trefn, ac ati. Nid yw rhaffu symbolau sy'n torri rheolau cystrawen yn fynegiant dilys.
Er enghraifft, yn nhrefn arferol mynegiannau rhifyddeg, mae 1 + 2 × 3 yn fynegiad sydd wedi'i ffurfio'n dda, ond nid yw:
Aida
Mae Aida yn opera a gyfansoddwyd gan Giuseppe Verdi ym 1871 gyda libreto Eidaleg gan Antonio Ghislanzoni. Mae'r opera yn adrodd hanes Aida, tywysoges o Ethiopia, sydd wedi cael ei wneud yn gaethferch yn yr Aifft. Mae cadfridog ym myddin yr Aifft, Radamès wedi syrthio mewn cariad ag Aida ac mae'n cael ei rwygo rhwng ei ddyletswyddau fel milwr teyrngar a'i chariad. Er mwyn cymhlethu'r stori ymhellach, mae merch y Brenin, Amneris, mewn cariad â Radamès, er nad yw'n dychwelyd ei theimladau.
Perfformiad cyntaf
Perfformiwyd Aida yn wreiddiol yn yr Aifft ar 24 Rhagfyr 1871 o dan arweiniad Giovanni Bottesini cyn cael ei berfformio yn Ewrop am y tro cyntaf yn La Scala, Milan ar 8 Chwefror, 1872 o dan arweiniad Franco Faccio. Chwaraewyd rhan Aida gan Antonietta Anastasi-Pozzoni a rhan Radamès gan Pietro Mongini yn y perfformiad cyntaf.
Golygfa 1
Golygfa: Neuadd ym mhalas y Brenin; trwy'r giât cefn, mae pyramidiau a themlau Memphis yn weladwy.
Mae Ramfis, archoffeiriad yr Aifft, yn dweud wrth Radamès, y rhyfelwr ifanc, fod rhyfel gyda'r Ethiopiaid yn anochel, ac mae Radamès yn gobeithio y bydd yn cael ei ddewis fel cadlywydd yr Aifft.
Mae Radamès yn breuddwydio am ennill buddugoliaeth ar faes y gad ac am Aida, y gaethferch o Ethiopia, y mae ef yn gyfrinachol mewn cariad a hi. Mae Aida, sydd hefyd yn gyfrinachol mewn cariad â Radamès, yn ferch i Amonesro, Brenin Ethiopia, sydd wedi cael ei chaethiwo. Nid yw ei charcharwyr yn yr Aifft yn ymwybodol phwy ydyw. Mae ei thad wedi ymosod ar yr Aifft i'w rhyddhau o gaethwasanaeth.
Daw'r Brenin i mewn, ynghyd â'r Archoffeiriad, Ramfis, a holl aelodau llys y palas. Mae negesydd yn cyhoeddi bod yr Ethiopiaid, dan arweiniad y Brenin Amonasro, yn gorymdeithio tuag at Thebes. Mae'r Brenin yn cyhoeddi rhyfel ac yn datgan mai Radamès yw'r dyn a ddewiswyd gan y dduwies Isis i fod yn arweinydd y fyddin. Ar ôl derbyn y mandad hwn gan y Brenin, mae Radamès yn mynd i deml Fwlcan i geisio bendith ar ei faich.
Wedi ei gadael ar ei phen ei hun yn y neuadd, mae Aida yn teimlo rhwyg rhwng ei chariad at ei thad, ei gwlad, a Radamès.
Golygfa 2
bawd|Set Teml Fwlcan gan Philippe Chaperon (Cairo 1871) Golygfa: Tu fewn i Deml Fwlcan
Cynhelir seremonïau a dawnsfeydd defodol gan yr offeiriaid. Dilynir hyn gan urddo Radamès i swydd pen gadlywydd lluoedd yr Aifft. Mae pawb sy'n bresennol yn y deml yn gweddïo'n frwd am fuddugoliaeth i'r Aifft ac amddiffyniad dwyfol i'w rhyfelwyr.
Golygfa 1
Golygfa: Siambr Amneris.
Pan fydd Aida yn dod i'r siambr, mae Amneris yn gofyn i bawb arall i ymadael. Mae hi'n ddweud celwydd wrth Aida bod Radamès wedi marw yn y frwydr, i geisio ei thwyllo i fynegi ei chariad tuag ato. Mae'r twyll yn gweithio, mewn galar o glywed y newyddion arteithiol, mae Aida yn cyfaddef bod ei chalon yn perthyn i Radamès yn oes oesol. Mae canfod y gwir yn tanio eiddigedd Amneris gyda chryndod, ac mae hi'n bwriadu cael dial ar Aida. Mae Aida yn cael ei adael yn unig yn y siambr gan alaru.
Golygfa 2
Golygfa: Porth Mawr Ddinas Thebes bawd|Aaida yn Theatr Rufeinig Plovdiv, Bwlgaria Mae Radamès yn dychwelyd yn fuddugol ac mae'r milwyr yn gorymdeithio i mewn i'r ddinas.
Wrth hawlio'r wobr a addawyd iddo gan Frenin yr Aifft, mae Radamès yn pledio iddo waredu bywydau'r carcharorion a'u gosod yn rhydd. Mae'r Brenin yn cydsynio a dymuniad Radamès, ac yn datgan mai Radamès bydd ei olynydd fel Brenin yr Aifft ac y bydd yn cael priodi, Amneris ei ferch i selio'r olyniaeth. Ar awgrym Ramfis, mae'r Brenin yn cytuno i gadw Aida ac Amonasro fel gwystlon i sicrhau na fydd yr Ethiopiaid yn ceisio dial eto am eu trechu.
Act 3
Golygfa: Ar lannau'r Nîl, ger Teml Isis. bawd|chwith|Regina Opera, Brooklyn (2018) Cyflwynir gweddïau yn y deml i'r dduwies Isis ar noswyl priodas Amneris a Radamès. Y tu allan, mae Aida yn aros i gwrdd â Radamès, fel y maent wedi cynllunio gwneud.
Mae Amonasro yn ymddangos ac yn gorchymyn Aida i ganfod lleoliad byddin yr Aifft gan Radamès. Mae Aida, wedi ei thorri rhwng ei chariad at Radamès a'i theyrngarwch i'w thir brodorol a'i thad, yn cytuno'n anfoddog. Pan ma Radamès yn cyrraedd, mae Amonasro yn cuddio tu ôl i graig ac yn gwrando ar y sgwrs. Mae Radamès yn cadarnhau ei fwriad i briodi Aida, ac mae Aida yn ei argyhoeddi i ffoi i'r anialwch gyda hi.
Er mwyn sicrhau eu bod yn dianc yn ddiogel, mae Radamès yn cynnig eu bod yn defnyddio llwybr cudd lle na fydd perygl eu canfod. Mae'n datgelu bod y llwybr yn agos i'r fan lle mae ei fyddin yn paratoi ymosodiad. O glywed hyn mae Amonasro yn dod allan o'i guddfan ac yn datgelu pwy ydyw. Mae Radamès yn sylweddoli ei fod wedi datgelu cyfrinach filwrol hanfodol i'r gelyn ar gam. Ar yr un pryd, mae Amneris a Ramfis yn gadael y deml ac, o weld Radamès yn trafod gyda'r gelyn, yn galw am y gwarchodwyr imperialaidd. Mae Amonasro yn tynnu dagr, gan fwriadu lladd Amneris a Ramfis cyn i'r gwarchodwyr eu canfod, ond mae Radamès yn ei ddiarfogi ac yn ei annog i ffoi gydag Aida. Mae Radamès yn ildio i'r gwarchodwyr imperial wrth i Aida a Amonasro redeg. Mae'r gwarchodwyr yn ei arestio am deyrnfradwriaeth.
Act 4
bawd|100px|Ptah
Golygfa: Neuadd yn nheml cyfiawnder. Ar un ochr mae drws sy'n arwain i gell carchar Radamès.
Mae Amneris yn dymuno achub Radamès. Mae'n galw ar y gwarcheidwad i ddod ag ef iddi hi. Mae'n gofyn i Radamès wadu'r cyhuddiadau, ond mae Radamès, sydd ddim yn dymuno byw heb Aida, yn gwrthod. Mae'n falch o wybod bod Aida yn dal i fyw ac mae'n gobeithio iddi gyrraedd ei gwlad ei hun yn ddiogel.
Ar ochr y llwyfan mae Ramfis yn darllen y cyhuddiadau yn erbyn Radamès ac yn galw arno i amddiffyn ei hun, ond mae'n sefyll yn fud. Mae'n cael ei ddedfrydu i'r gosb eithaf am frad. Mae Amneris yn protestio bod Radamès yn ddieuog, ac yn pledio gyda'r offeiriaid i ddangos trugaredd. Dyw'r offeiriaid ddim yn ildio ac mae'n yn ei ddedfrydu i gael ei gladdu'n fyw. Mae Amneris yn llefain ac yn melltithio'r offeiriaid wrth iddo gael ei dynnu i ffwrdd at ei dynged.
Mae Radamès wedi ei gloi mewn daeargell ar lawr isaf y deml gan gredu ei fod ar ei ben ei hun. Wrth iddo obeithio bod Aida mewn lle diogel, mae'n clywed ochenaid ac yna'n gweld Aida. Mae hi wedi cuddio ei hun yn y ddaeargell er mwyn marw gyda Radamès. Maent yn derbyn eu tynged ofnadwy ac yn ffarwelio â'r Ddaear a'i dristwch. Uchod y gell yn nheml Fwlcan, mae Amneris yn llefain ac yn gweddïo i'r dduwies Isis. Yn y gell isod, mae Aida yn marw ym mreichiau Radamès. Wrth i'r llenni cau clywir yr offeiriaid yn canu clodydd Ptah, duw'r Aifft sy'n helpu pobl ar eu taith i fyd y meirw.
Cyfeiriadau
Ffynonellau
Cymru yng Nghystadleuaeth Junior Eurovision
Cyhoeddwyd ar 9 Mai 2018 byddai Cymru yn cystadlu am y tro cyntaf yng Nghystadleuaeth Junior Eurovision i'w gynnal yn Minsk, Belarus a digwyddodd hynny yn 2018 a 2019. Y darlledwr S4C sy'n gyfrifol am drefniadau Cymru yn y gystadleuaeth. Dewiswyd y cystadleuydd a gynrychiolodd Cymru drwy glyweliadau a ddangoswyd mewn cyfres o dair rhaglen deledu Chwilio am Seren. Enillydd y gyfres ar 9 Hydref oedd Manw o Rostryfan gyda'r gân "Berta" a ysgrifennwyd gan Yws Gwynedd. Daeth Cymru yn olaf yn y gystadleuaeth gyda 29 pwynt.
Bu Cymru yn cymryd rhan yn y gystadleuaeth o'r blaen fel rhan o'r Deyrnas Unedig rhwng 2003 a 2005 drwy rwydwaith ITV. Dangosodd S4C ddiddordeb mewn cystadlu yng ngystadleuaeth 2008 yn Limassol, Cyprus, ond penderfynodd beidio a gwneud hynny.