cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wink, Texas
Dinas yn, yn nhalaith Texas, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Wink, gan gynnwys:
Briwlys y gors
Planhigyn blodeuol dyfrol yw Briwlys y gors sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Lamiaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Stachys palustris a'r enw Saesneg yw Marsh woundwort. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Briwlys y Gors, Briwlys y Taeog, Briwlys yr Afon, Llys yr Archoll.
Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn tyfu mewn cynefinoedd oer a thymherus (neu gynnes) yn hemisffer y Gogledd a'r De fel y'i gilydd.
Carrie Fisher
Actores, sgriptiwr ac awdur Americanaidd oedd Carrie Fisher (21 Hydref 1956 - 27 Rhagfyr 2016). Mae'n fwyaf adnabyddus am ei phortread o gymeriad Princess Leia yn y gyfres ffilm Star Wars wreiddiol ac am ei nofel Postcards from the Edge.
Bywyd personol
Roedd gan Carrie Fisher anhwylder deubegwn. Roedd hi'n ferch i'r actores Debbie Reynolds a'r canwr Eddie Fisher.
Priododd y canwr Paul Simon yn Awst 1983; ysgarodd ym 1984.
Yr Ergyd Olaf
Nofel gan yr awdur Cymraeg Llwyd Owen ydy Yr Ergyd Olaf. Cafodd ei chyhoeddi gan wasg Y Lolfa ym mis Tachwedd 2007.
Prynhawn Da
Rhaglen gylchgrawn ar S4C yw Prynhawn Da a gynhyrchir gan gwmni Tinopolis. Mae'n chwaer rhaglen i'r rhaglen nosweithiol Heno.
Cychwynodd yn 1998 o dan y teitl P'nawn Da a roedd y cyflwynwyr gwreiddiol yn cynnwys Lyn Ebenezer ac Elinor Jones.
Yn 2006 fe'i ail-enwyd yn Wedi 3 ac ymunodd John Hardy a Rhodri Owen fel cyflwynwyr. Yn 2012 gwobrwyd cytundeb newydd gan S4C i gwmni cynhyrchu Tinopolis a fe newidiwyd yr enw i Prynhawn Da.
Mary Steenburgen
Actores Americanaidd yw Mary Steenburgen (ganwyd 8 Chwefror 1953).
Nicolai Gogol
bawd|240px|Portread o Gogol gan [[Alexander Ivanov.]] Nofelydd a dramodydd Wcreinaidd yn yr iaith Rwseg oedd Nicolai Fassiliefits Gogol (Rwseg: Николай Васильевич Гоголь, Wcraineg: Микола Васильович Гоголь, Mykola Vassyliovytch Hohol) (20 Mawrth 1809 - 4 Mawrth 1852. Ei waith enwocaf yw'r nofel Eneidiau Meirwon (1842).
Ganed Gogol yn Sorotchints, Poltava, yn yr Wcráin. Symudodd i St Petersburg gyda'r bwriad o wneud gyrfa iddo'i hun mewn gweinyddiaeth. Cyhoeddodd ei waith llenyddol cyntaf, dan ffugenw, yn 1829, cerdd ramantus dan y teitl Hanz Küchelgarten, ond ni chafodd dderbyniad da.
Angelagrion fredericoi
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Angelagrion fredericoi sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Angelagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Hinsawdd y Canoldir
Mae hinsawdd y tir o amgylch y Môr Canoldir yn arbennig. Mae'r hafau yn boeth a sych, a'r gaeafau yn fwyn a gwlyb. 300px|de|bawd|Hinsawdd y Canoldir 300px|de|bawd|[[Olewydden (tystiolaeth o hinsawdd y Canoldir)]] Mae hinsawdd tebyg hefyd ym;-
Mae'r lleoedd hyn i gyd;-
Fe fydd bodoliaeth olewydd yn dystiolaeth o hinsawdd y Canoldir.
Tirlun nodweddiadol y Canoldir yw Chaparral ac fe fydd llawer o'r planhigion yn endemig.
Balthus
Arlunydd Pwyleg-Ffrengig oedd Balthasar Klossowski de Rola (29 Chwefror 1908 – 18 Chwefror 2001), a adnabyddid dan y llysenw Balthus.
Torrodd ei dir ei hun, gan wrthod confensiwn a chelf yr oes. Mynnodd y dylai ei waith gael eu gweld - yn hytrach na darllen amdano, a gwrthododd unrhyw gais i greu bywgraffiad ohono. Yn 1968, mewn ateb i Oriel y Tate, dywedodd: "NO BIOGRAPHICAL DETAILS. BEGIN: BALTHUS IS A PAINTER OF WHOM NOTHING IS KNOWN. NOW LET US LOOK AT THE PICTURES. REGARDS. B."
Magwraeth
Ganwyd Balthus yn Paris, a noddwyd ei waith cynnar gan y bardd Almaeneg Rainer Maria Rilke a gan Maurice Denis, Pierre Bonnard a Pierre Matisse. Hanesydd celf oedd ei dad Erich Klossowski, a sgwennodd yn helaeth am Honoré Daumier, ac roedd ei fam, Elisabeth Dorothea Spiro (a adnabyddid fel Baladine Klossowska), yn rhan o ddiwylliant celf elitaidd Paris. bawd|chwith|La Leçon de guitare (1934); olew ar gynfas.
Athronydd oedd ei frawd Pierre Klossowski, a'r prif ddylanwad arno oedd Marquis de Sade. Roedd llawer o enwogion yn ymweld â'u cartef gan gynnwys André Gide a Jean Cocteau, a ysbrydolwyd gan y cartref i sgwennu'r nofel Les Enfants Terribles (1929).
Ryan Dolan
Canwr o Iwerddon yw Ryan Dolan (ganwyd 22 Gorffennaf 1985).
The Skin Game
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Edmund Gwenn, Meggie Albanesi, Malcolm Keen, Helen Haye, Mary Clare, Dawson Millward, Ivor Barnard a Jack Hobbs. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1921. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Kid sef ffilm gomedi a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm B E Doxat-Pratt ar 1 Ionawr 1886.
Dawn On The Great Divide
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Howard Bretherton yw Dawn On The Great Divide a gyhoeddwyd yn 1942. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Edward J. Kay.
Tanagr ystlysfrown
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr ystlysfrown (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod ystlysfrown) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Thlypopsis pectoralis; yr enw Saesneg arno yw Brown-flanked tanager. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Dawn On The Great Divide
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
René Fabre
Meddyg nodedig o Ffrainc oedd René Fabre (29 Mehefin 1889 - 4 Hydref 1966). Bu'n ddeon Gyfadran Fferylliaeth Paris. Cafodd ei eni yn Annecy, Ffrainc a bu farw ym Mharis.
Dawn On The Great Divide
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1942. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Casablanca sy’n glasur o ffilm Americanaidd am ramant a rhyfel, gan y cyfarwyddwr ffilm Michael Curtiz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Burton, Gowy
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Burton.
Marceau Bilhaut
Meddyg a llawfeddyg nodedig o Ffrainc oedd Marceau Bilhaut  (28 Mawrth 1848 - 16 Hydref 1925). Bu'n feddyg yn y Fyddin. Cafodd ei eni yn Long, Ffrainc a bu farw ym Mharis.
Burton, Gowy
Mae ganddo boblogaeth o oddeutu 50.
Marceau Bilhaut
Gwobrau
Enillodd Marceau Bilhaut y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
René Fabre
Gwobrau
Enillodd René Fabre y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Tanagr ystlysfrown
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. pectoralis, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r tanagr ystlysfrown yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Owen Morgan Edwards
Arolygwr ysgolion, llenor a chyhoeddwr cylchgronau i oedolion ac i blant oedd Owen Morgan Edwards (26 Rhagfyr 1858 – 15 Mai 1920).
Street of Pain
Ffilm gomedi yw Street of Pain a gyhoeddwyd yn 2003. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Steve Carell, Eric Stonestreet, Ian Gomez a Dyllan Christopher.
Riding Gogleddol Swydd Efrog
Un o dri israniad hanesyddol Swydd Efrog, gogledd-ddwyrain Lloegr, oedd Riding Gogleddol Swydd Efrog (Saesneg: North Riding of Yorkshire). Rhwng 1889 a 1974 roedd yn sir weinyddol (enw swyddogol: County of York, North Riding).
Dawn On The Great Divide
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Howard Bretherton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Owen Morgan Edwards
Bywgraffiad
Ganwyd Edwards ar 26 Rhagfyr 1858 yng Nghoed-y-pry, Llanuwchllyn, yn fab i Owen Edwards, ffermwr, ac Elizabeth. Cafodd ei addysg yn ysgol y plwyf cyn mynychu Ysgol Ramadeg y Bala, ac yna Coleg Prifysgol Cymru Aberystwyth. Oddi yno aeth i Glasgow am gyfnod ac yna i Goleg Balliol, Rhydychen lle roedd yn un o sefydlwyr Cymdeithas Dafydd ap Gwilym. Graddiodd gyda gradd dosbarth cyntaf mewn Hanes Modern.
Riding Gogleddol Swydd Efrog
bawd|dim|Lleoliad y Riding Gogleddol (coch) a gweddill [[Swydd Efrog (gwyrdd) yn Lloegr]]
Badri
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Puri Jagannadh yw Badri a gyhoeddwyd yn 2000. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a hynny gan Puri Jagannadh.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ameesha Patel, Prakash Raj, Pawan Kalyan a Renu Desai.
Owen Morgan Edwards
Bywgraffiad
Cafodd yrfa hir fel golygydd cylchgronau. Dechreuodd fel cyd-olygydd Cymru Fydd (1889–1891), cylchgrawn y mudiad gwleidyddol o'r un enw (gweler Cymru Fydd). Yn 1891 dechreuodd olygu a chyhoeddi y cylchgrawn Cymru (1891–1920) yn fisol, a adwaenir yn aml fel y "Cymru Coch", oherwydd lliw y clawr. Yn yr un flwyddyn dechreuodd gyhoeddi y cylchgrawn misol i blant Cymru'r Plant; ar ei anterth yn 1900 roedd hwn yn gwerthu tua 40,000 o gopïau y mis, sy'n ei wneud y cyhoeddiad mwyaf poblogaidd erioed yn hanes Cymru.
Badri
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gladiator sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd. Madhu Ambat oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Bro a Bywyd: Gwynfor Evans
Bywgraffiad Gwynfor Evans wedi'i olygu gan Peter Hughes Griffiths yw Bro a Bywyd: Gwynfor Evans. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol yn y gyfres Bro a Bywyd a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Riding Gogleddol Swydd Efrog
Roedd yn ffinio â Riding Dwyreiniol Swydd Efrog a Riding Gorllewinol Swydd Efrog i'r de, Westmorland i'r gorllewin, a Swydd Durham i'r gogledd.
Badri
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Puri Jagannadh ar 1 Medi 1966 yn Visakhapatnam. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2000 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Owen Morgan Edwards
Bywgraffiad
Roedd yn aelod o'r Blaid Ryddfrydol a daeth yn Aelod Seneddol dros Feirionnydd ym 1899, yn dilyn marwolaeth Thomas Edward Ellis ym mis Ebrill 1899. Ni fwynhaodd fywyd y senedd ac felly ni ymgeisiodd i gael ei ail-ethol ym 1900.
Ymgyrch 021
Ffilm am ysbïwyr gan y cyfarwyddwyr Summer Bodhi Nicks a Jami yw Ymgyrch 021 a gyhoeddwyd yn 2014. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd او ٹو ون ac fe’i cynhyrchwyd yn Pacistan. Lleolwyd y stori yn Affganistan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Wrdw.
Owen Morgan Edwards
Bywgraffiad
Yn 1907 dewiswyd ef yn brif arolygydd ysgolion Cymru. Ynghyd a'r gwaith hwnnw roedd yn ymroddedig i greu yn ei gyd-Gymry falchter yn eu hanes, ei hiaith a'u diwylliant, ac i'r perwyl hyn fe ysgrifennodd nifer o lyfrau Cymraeg wedi eu hysgrifennu mewn arddull a oedd yn apelio at y darllenydd cyffredin.
Bro a Bywyd: Gwynfor Evans
Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle
Badri
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Ymgyrch 021
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Street of Pain
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwybedog Abysinia
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog Abysinia (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion Abysinia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Melaeornis chocolatinus; yr enw Saesneg arno yw Abyssinian slaty flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. chocolatinus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Teulu
Mae'r gwybedog Abysinia yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Panthéon Paris
Adeilad yn ninas Paris yw'r Panthéon. Yma y claddwyd llawer o enwogion Ffrainc.
Owen Morgan Edwards
Bywgraffiad
Golygodd a chyhoeddodd ddwy gyfres bwysig o glasuron rhyddiaith a barddoniaeth Cymraeg, sef Cyfres y Fil (37 cyfrol) a Llyfrau ab Owen. Cyhoeddodd yn ogystal Cyfres Clasuron Cymru. Cafodd y llyfrau bach deniadol, rhad a safonol hyn ddylanwad mawr ar feddylfryd y Cymry.
Panthéon Paris
Adeiladwyd y Panthéon yn y 18g fel eglwys. Tarawyd Louis XV, brenin Ffrainc yn ddifrifol wael yn 1744, a gwnaeth adduned y byddai'n adeiladu eglwys yn gysegredig i sant Geneviève. Ni orffennwyd y gwaith adeiladu hyd 1790.
Owen Morgan Edwards
Bywgraffiad
Gwnaethpwyd yn Farchog ym 1916 a gwobrwywyd gyda gradd anrhydedd o Brifysgol Cymru ym 1918. Bu farw ei wraig ym 1919, a bu farw yntau yn Llanuwchllyn ym 1920. Aeth ei fab, Ifan ab Owen Edwards ymlaen i sefydlu Urdd Gobaith Cymru. Enwyd Ysgol O M Edwards yn Llanuwchllyn ar ei ôl er mwyn ei anrhydeddu.
Panthéon Paris
Ymhlith yr enwogion sydd wedi eu claddu yma mae:
Badri
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Puri Jagannadh nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ymgyrch 021
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 320 o ffilmiau Wrdw wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Summer Bodhi Nicks nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Owen Morgan Edwards
Llyfrau O. M. Edwards
Llyfrau a gyhoeddwyd ar ôl ei farwolaeth
Angelagrion nathaliae
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Angelagrion nathaliae sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Angelagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Creag Meagaidh - Meall Coire Choille-rais
Mae Creag Meagaidh - Meall Coire Choille-rais yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Lochy i Loch Laggan yn Ucheldir yr Alban;. Enw'r fam-fynydd yw Creag Meagaidh.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Munro Top a Murdo. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Creiddylad
Merch eithriadol o deg y ceir ei hanes yn y chwedl Culhwch ac Olwen yw Creiddylad. Yn y chwedl Gymraeg Ganol gynnar honno mae hi'n ferch i Lludd Llaw Eraint.
Yn Culhwch ac Olwen, mae Gwyn ap Nudd (brenin y Tylwyth Teg yn llên gwerin Cymru) yn cipio'r forwyn Creiddylad ar ôl iddi redeg i ffwrdd gyda Gwythyr ap Greidawl, ymgeisydd Gwyn am ei chariad. Mae'r Brenin Arthur yn barnu ar yr anghydfod ac yn penderfynu fod y ddau ymgeisydd, Gwyn a Gwythyr, i ymladd ei gilydd o hynny allan bob Nos Galan Mai. Creiddylad yw'r wobr gyda'r buddugwr yn ei chael am flwyddyn. Mae hon yn frwydr symbolaidd efallai sy'n cynrychioli'r ymryson oesol rhwng y gaeaf a'r haf gyda Creiddylad yn cynrychioli y dduwies Natur. Ceir elfen o Gristioneiddo yn y chwedl: bydd Gwyn a Gwythyr yn ymladd ei gilydd dros y ferch hyd Ddydd Brawd, ond y tro olaf hwnnw bydd y buddugwr yn cadw Creiddylad am byth.
Diddorol sylwi fod yr enwau Lludd (tad Creiddylad) a Nudd (tad Gwyn) yn gytras, gyda'r ddau yn ffurf ar enw's duw Celtaidd Nodons, yn ôl pob tebyg.
Mae rhai awduron llyfrau poblogaidd ar fytholeg Geltaidd yn ceisio uniaethu Creiddylad a Cordelia, ferch Llŷr, y ceir ei chwedl yn ffug-hanes Sieffre o Fynwy, ond 'Cordelia' yw'r enw a geir yn y fersiynau Cymraeg o waith Sieffre a does dim llawer mewn cyffredin rhwng y ddau gymeriad.
Herbert Hoover
31ain Arlywydd yr Unol Daleithiau (1929-1933) oedd Herbert Clark Hoover (10 Awst 1874 - 20 Hydref 1964). Roedd hefyd yn peiriannydd mwyngloddio, dyngarwr a gweinyddwr llwyddiannus.
Love On a Bet
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Leigh Jason yw Love On a Bet a gyhoeddwyd yn 1936. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan P. J. Wolfson a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alberto Colombo. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Gene Raymond. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Robert De Grasse oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Mary Ann Bickerdyke
Meddyg a nyrs nodedig o Unol Daleithiau America oedd Mary Ann Bickerdyke  (19 Gorffennaf 1817 - 8 Tachwedd 1901). Bu'n gyfrifol am sefydlu 300 o ysbytai maes yn ystod Rhyfel Cartref America. Fe'i ganed yn Knox County, Unol Daleithiau America a bu farw yn Bunker Hill.
Love On a Bet
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Leigh Jason ar 26 Gorffenaf 1904 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Woodland Hills ar 12 Mehefin 1943.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Leigh Jason nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mary Ann Bickerdyke
Gwobrau
Enillodd Mary Ann Bickerdyke y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:
Cigfa
Cigfa (Cymraeg Canol: Kigua) yw gwraig Pryderi fab Pwyll, brenin Dyfed, yn y Drydedd o Bedair Cainc y Mabinogi.
Philippa o Hainault
Gwraig a brenhines Edward III, brenin Lloegr, oedd Philippa o Hainault (24 Mehefin 1314 – 15 Awst 1369).
Betty Ladler
Arlunydd benywaidd o'r Deyrnas Unedig oedd Betty Ladler (1914 - 2004).
Cigfa
Cyfeirir at Gigfa ar ddiwedd y Gainc Gyntaf, Pwyll Pendefig Dyfed. Ar ôl marwolaeth ei dad mae Pryderi yn ehangu terfynau ei deyrnas i gynnwys Seisyllwg ac yn mynnu cael gwraig. Ei ddewis yw 'Cigfa, ferch [G]wyn Gohoyw, fab Gloyw Walltlydan, fab Casnar Wledig'.
Ni cheir sôn amdani wedyn tan y Drydedd Gainc. Mae Pryderi yn gwahodd ei gyfaill ffyddlon Manawydan i briodi ei fam weddw Rhiannon, sy'n hardd o hyd, a byw gydag ef a Chigfa yn Nyfed. Ond cyn bo hir mae rhyw hud dinistriol yn syrthio ar y deyrnas sy'n troi'n anialdir diffrwyth; diflanna pawb ac eithrio Pryderi, Cigfa, Manawydan a Rhiannon. Un diwrnod, wrth hela, mae Pryderi yn dilyn twrch gwyn (lliw anifeiliaid yr Arallfyd Celtaidd, fel yn achos helgwn Arawn) ac yn mynd ar goll. Â Rhiannon i chwilio amdano. Daw o hyd iddo yn eistedd yn llonydd wrth ymyl adeilad diarth a'i ddwylo ar bair euraidd ac wrth geisio ei ryddhau mae hithau yn cael fod ei dwylo'n ynghlwm wrth y pair ac yn methu symud. Erys Manawydan a Cigfa gyda'i gilydd a llwyddant o'r diwedd i ryddhau Rhiannon a Pryderi ar ôl iddynt ddal lleidr yn rhith llygoden feichiog sy'n troi allan i fod yn wraig Llwyd fab Cil Coed, gelyn Rhiannon. Ar ôl iddynt bygwth crogi'r llygoden mae Llwyd yn codi'r hud oddi ar y wlad ac yn rhyddhau Pryderi a'i fam.
Cafwyd sawl cais i esbonio enw Cigfa. Yn Iwerddon ceir duwies Geltaidd o'r enw Cichmuine a gysytllir â dŵr ac mae cic- yn rhan o saw enw arall yn ogystal, e.e. Nant Cichmann. Mae'n bosibl mai "cig" yw'r cig- yn ei henw. Posiblrwydd arall yw ei fod yn gytras â'r gair Gwyddeleg cích "bron" (mae bron ei hun yn digwydd mewn enwau ar ferched, e.e. Bronwen). Yn chwedlau Iwerddon ceir merch neu dduwies o'r enw Ciochba sy'n wraig i un o'r Partholon (dyna'r unig gyfeiriad ati). Mae W. J. Gruffydd yn dadlau fod cymeriad Cigfa yn ychwanegiad diweddarach i'r chwedl yn y Pedair Cainc.
Philippa o Hainault
Cafodd ei eni yn Valenciennes, Fflandrys, merch Gwilym I, Iarll Hainault, a'i wraig Jeanne o Valois. Priododd Edward III y 24 Ionawr 1328.
Wise Girl
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Leigh Jason yw Wise Girl a gyhoeddwyd yn 1937. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Allan Scott a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Roy Webb.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ray Milland a Miriam Hopkins. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1937. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Life of Emile Zola sef ffilm Americanaidd hanesyddol gan y cyfarwyddwr William Dieterle. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Jack Hively sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Leigh Jason ar 26 Gorffenaf 1904 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Woodland Hills ar 12 Mehefin 1943.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Leigh Jason nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Brillepingviner
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Hakon Mielche yw Brillepingviner a gyhoeddwyd yn 1954. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc.
Carn Liath (1006m)
Mae Carn Liath yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Lochy i Loch Laggan yn Ucheldir yr Alban;.
Brillepingviner
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1954. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rear Window sy’n ffilm llawn dirgelwch, gan y cyfarwyddwr ffilm enwog Alfred Hitchcock. Peter Ambrosius Rasmussen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Carn Liath (1006m)
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Munro a Murdo. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Hidden Enemy
Ffilm gyffro gan y cyfarwyddwr Howard Bretherton yw Hidden Enemy a gyhoeddwyd yn 1940. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Brillepingviner
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hakon Mielche nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hidden Enemy
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Briwlys melyn bythol
Planhigyn blodeuol dyfrol yw Briwlys melyn bythol sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Lamiaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Stachys recta a'r enw Saesneg yw Perennial yellow-woundwort. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Briwlys-melyn Bythol.
Hidden Enemy
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1940. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Abe Lincoln in Illinois sef ffilm Americanaidd am fywyd a gwaith Abraham Lincoln, gan John Cromwell.
Briwlys melyn bythol
Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn tyfu mewn cynefinoedd oer a thymherus (neu gynnes) yn hemisffer y Gogledd a'r De fel y'i gilydd.
Hidden Enemy
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Howard Bretherton ar 13 Chwefror 1890 yn Tacoma a bu farw yn San Diego ar 3 Mehefin 2020.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Howard Bretherton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Betty Ladler
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn y Deyrnas Unedig.
Kingsley, Iowa
Dinas yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Betty Ladler
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Kingsley, Iowa
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Kingsley, gan gynnwys:
Jean Froissart
Hanesydd o Ffrainc oedd Jean Froissart (c. 1337 – c. 1405) a oedd yn un o gronolegwyr pwysicaf Yr Oesoedd Canol yn Ffrainc. Chroniques (Croniclau) Froissart yw un o'n prif ffynonellau am hanes y Rhyfel Can Mlynedd. Roedd yn fardd dawnus yn ogystal. Daeth yn hanesydd y frenhines Philippa o Hainault, gwraig Edward III, brenin Lloegr.
Fe'i ganwyd yn Valenciennes, Hainault.
Ağarza Quliyev. Kino tarixində imzası olan...
Ffilm Aserbaijaneg o Aserbaijan yw 'Ağarza Quliyev. Kino tarixində imzası olan. (film, 2013)'. Fe'i cynhyrchwyd yn Aserbaijan.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Arawn
Arawn yw brenin Annwn (Annwfn) yng Nghainc Cyntaf y Mabinogi. Dim ond yn y Pedair Cainc y ceir cyfeiriad ato, ond erys cof amdano yn y dywediad traddodiadol a geir mewn chwedl werin o Geredigion,
250px|bawd|Pwyll yn hela yng Nglyn Cuch; yn y cefndir mae Arawn, sydd wedi gosod ei gŵn ar y carw. Ysgythriad yng nghyfieithiad [[Charlotte Guest o'r Mabinogion (ail argraffiad, 1877).]]
Ym mhennod agoriadol y chwedl, mae Pwyll Pendefig Dyfed yn mynd i hela â'i helgwn yng Nglyn Cuch, Dyfed. Mae'n anfon ei helgwn ei hun ar garw sydd eisoes wedi'i ladd gan helgwn rhyfeddol Arawn. Mae disgrifiad yr helgwn hyn yn un o'r darnau mwyaf cofiadwy ac adnabyddus yn y Pedair Cainc. Roeddent o liw 'claerwyn llathraidd ("disglair"), ac eu clustieu yn gochion. Ac fal y llathrai ("disgleiriai") wyned y cwn, y llathrai coched eu clustieu'.
Daw Arawn i'r golwg, yn marchogaeth march brychlas (erchlas) gyda 'gwisg o frethyn llwyd amdano yn wisg hela'. Cwyna wrth Bwyll am fod mor anghwrtais. Disgrifia ei hun fel 'brenin coronog' yn ei deyrnas ei hun.
I wneud iawn am ei ansyberwydd (anghwrteisi) cytuna Pwyll i gyfnewid lle ag Arawn am flwyddyn. Ar ddiwedd blwyddyn o wledda a phob hyfrydwch yn y byd paradwysaidd hwnnw (dim ond yn ddiweddarach y daethpwyd i gysylltu'r fersiwn Cymreig o'r Arallfyd Celtaidd ag Uffern) mae Pwyll yn ymladd yn lle Arawn â Hafgan ac yn ei drechu gan achub y deyrnas. Er bod Arawn wedi rhoi ei bryd a'i wedd ei hun i Bwyll, arosodd Pwyll yn ffyddlon ac ni chafodd gyfathrach â gwraig Arawn, er iddynt gysgu yn yr un gwely ac iddi ymbil arno a chwyno am ei ddiethrwch. Am fod Pwyll wedi ymddwyn mor gwrtais a bonheddig ac wedi trechu Hafgan hefyd, mae'n ennill cyfeillgarwch Arawn.
Ar ôl dychwelyd i'w deyrnas, cyfeirir at Bwyll fel 'Pwyll Pen Annwfn'. Er mwyn diolch i Bwyll mae Arawn yn rhoi anrheg o foch arbennig iddo; dyma'r moch hud mae Gwydion yn dwyn o lys Pryderi yn y Bedwaredd Gainc.
Efallai fod chwedloniaeth y tymhorau, gyda brenin yr haf yn mynd dan y ddaear yn y gaeaf, yn rhan o gefndir y chwedl. Sylwer nad oes cysylltiad amlwg rhwng y Cwn Annwn a geir mewn chwedlau gwerin diweddarach a helgwn Arawn yn y Pedair Cainc; ni chysylltir enw Arawn â Chwn Annwn chwaith. Mae Robert Graves a'i ddilynwyr yn cysylltu Arawn â'r gerdd 'Cad Goddau' yn Llyfr Taliesin, ond does dim cyfeiriad ato yn y testun ei hun.
Good Sport
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Kenneth MacKenna yw Good Sport a gyhoeddwyd yn 1931. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Linda Watkins. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1931. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (1931) ffilm arswyd, Americanaidd gan James Whale. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Charles G. Clarke oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Alex Troffey sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Roubaix, Une Lumière
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Arnaud Desplechin yw Roubaix, Une Lumière a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Lleolwyd y stori yn Nord a Roubaix. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg.
Good Sport
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Kenneth MacKenna ar 19 Awst 1899 yn Canterbury, New Hampshire a bu farw yn Glendale ar 19 Mehefin 1995.
Roubaix, Une Lumière
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Léa Seydoux, Sara Forestier, Roschdy Zem ac Antoine Reinartz. Mae'r ffilm Roubaix, Une Lumière yn 119 munud o hyd.
Good Sport
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Kenneth MacKenna nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Roubaix, Une Lumière
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Parasite sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arnaud Desplechin ar 31 Hydref 1960 yn Roubaix. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1984 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Institut des hautes études cinématographiques.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arnaud Desplechin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Creag Meagaidh - Sron a'Choire
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Munro Top a Sub Murdo. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 15 Ionawr 2003.
Paul-Gabriel Le Preux
Gwobrau
Enillodd Paul-Gabriel Le Preux y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Irish Luck
Ffilm am ddirgelwch gan y cyfarwyddwr Howard Bretherton yw Irish Luck a gyhoeddwyd yn 1939. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Edward J. Kay.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1939. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gone with the Wind sef ffilm Americanaidd am drais, dial a rhamant gan Victor Fleming, George Cukor a Sam Wood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Howard Bretherton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Naughty Duchess
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Tom Terriss yw The Naughty Duchess a gyhoeddwyd yn 1928. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Tom Terriss.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw H. B. Warner, Gertrude Astor a Duncan Renaldo. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o 4:3.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1928. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Circus ffilm gomedi, fud, Americanaidd gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tom Terriss ar 28 Medi 1872 yn Llundain a bu farw yn Ninas Efrog Newydd ar 29 Mehefin 2007. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1914 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tom Terriss nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Super Rugby
Cystadleuaeth Rygbi'r undeb proffesiynnol yw Super Rugby. Caiff ei gyastadlu rhwng nifer o dimau o Seland Newydd, Awstralia, De Affrica, yr Ariannin a Siapan, a'r gystadleuaeth yw lefel uchaf Rygbi proffesiynol yn y gwledydd hynny.
Cyn-dîmau
Datgelwyd yn ystod 2016-17 y byddai tri tîm yn gadael Super Rugby ar ddiwedd y tymor yn dilyn penderfyniad i leihau'r gystadleuaeth o 18 tîm i 15, dau ohonynt o Dde Affrica a'r llall o Awstralia. Datgelwyd mae'r Cheetahs a'r Southern Kings byddai'r tîmau o Dde Affrica, ac ar ôl cyfnod lle bu eu dyfodol yn ansicr, datgelwyd y byddai'r ddau dîm yn ymuno â'r Pro14 i chwarae yn erbyn timau o Iwerddon, Cymru, yr Alban a'r Eidal o 2017-18 ymlaen. Datgelwyd yn ystod 2016-17 y byddai tri tîm yn gadael Super Rugby ar ddiwedd y tymor yn dilyn penderfyniad i leihau'r gystadleuaeth o 18 tîm i 15, dau ohonynt o Dde Affrica a'r llall o Awstralia. Datgelwyd taw'r Western Force byddai'n gadael o Awstralia (roedd yn ansicr un ai nhw neu'r Rebels fyddai'n cael eu dewis), gan ei adael yn ansicr beth fydd dyfodol y tîm.
The Lost World of The Crystal Skull
Ffilm ddogfen yw The Lost World of The Crystal Skull a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Iwerddon. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan John Rolls.
Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwythyr ap Greidawl
Cymeriad yn y chwedl gynnar Culhwch ac Olwen yw Gwythyr ap Greidawl (Cymraeg Canol: Gwythyr uab Greidawl).
Yn Culhwch ac Olwen, mae Gwyn ap Nudd - brenin y Tylwyth Teg yn llên gwerin Cymru - yn cipio'r forwyn Creiddylad ferch Llŷr ar ôl iddi redeg i ffwrdd gyda Gwythyr ap Greidawl, ymgeisydd Gwyn am ei chariad. Mae'r Brenin Arthur yn barnu ar yr anghydfod ac yn penderfynu fod y ddau ymgeisydd, Gwyn a Gwythyr, i ymladd ei gilydd o hynny allan bob Nos Galan Mai. Creiddylad yw'r wobr gyda'r buddugwr yn ei chael am flwyddyn. Mae hon yn frwydr symbolaidd efallai sy'n cynrychioli'r ymryson oesol rhwng y gaeaf a'r haf gyda Creiddylad yn cynrychioli y dduwies Natur. Ceir elfen o Gristioneiddo yn y chwedl: bydd Gwyn a Gwythyr yn ymladd ei gilydd dros y ferch hyd Ddydd Brawd, ond y tro olaf hwnnw bydd y buddugwr yn cadw Creiddylad am byth.
Diddorol sylwi fod yr enwau Lludd (tad Creiddylad) a Nudd (tad Gwyn) yn gytras, gyda'r ddau yn ffurf ar enw's duw Celtaidd Nodons, yn ôl pob tebyg.
Sherman Township, Iowa
Treflan yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Honeymoon Lane
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr William James Craft yw Honeymoon Lane a gyhoeddwyd yn 1931. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Sherman Township, Iowa
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Sherman Township, gan gynnwys:
Honeymoon Lane
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1931. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (1931) ffilm arswyd, Americanaidd gan James Whale. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William James Craft ar 1 Ionawr 1887 yn Toronto a bu farw yn Hollywood ar 12 Awst 2009. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1910 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William James Craft nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pantheon (gwahaniaethu)
Gallai Pantheon gyfeirio at:
パンテオン
Bernardo Atxaga
Awdur a llenor Basgaidd yw Bernardo Atxaga (ganwyd 27 Gorffennaf 1951) (defnyddia'r ffugenw Joseba Irazu Garmendia).
Ganwyd Atxaga yn Asteasu, Gipuzkoa, Gwlad y Basg. Derbyniodd ddiploma mewn economeg oddi wrth Brifysgol Bilbo, ac fe astudiodd athroniaeth ym Mhrifysgol Barcelona. Gweithiodd fel economegydd, gwerthwr llyfrau, Athro ar yr iaith Fasgeg, cyhoeddwr, ac ysgrifennwr sgriptiau ar gyfer y radio hyd at 1980 pan ymroddodd ei hun yn llwyr i ysgrifennu.
Cyhoeddwyd ei waith cyntaf, sef antholeg am awduron Basgeg, yn 1972. Cyhoeddwyd ei stori fer gyntaf, Ziutateaz ("Am y Ddinas"), yn 1976. Ymddagosodd ei gasgliad cyntaf o gerddi, Etiopia ("Ethiopia"), yn 1978. Mae wedi ysgrifennu dramau, geiriau i ganeuon, nofelau a straeon byrion. Daeth ei lyfr o straeon byrion, Obabakoak ("Unigolion a phethau o Obaba"), a gyhoeddwyd yn 1988, â llawer o amlygrwydd a gwobrau iddo, gan gynnwys Gwobr Lenyddol Genedlaethol Sbaen. Mae'r llyfr wedi ei gyfieithu i fwy na 20 iaith.
Mae'n byw yn Reno, UDA ar hyn o bryd.
Burtonwood
Pentref yn sir seremonïol Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Burtonwood. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Burtonwood and Westbrook yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Warrington.
Anisagrion allopterum
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Virginia Gibson
Dawnswraig, cantores, ac actores Americanaidd oedd Virginia Gibson (9 Ebrill 1925 – 25 Ebrill 2013).
Pladurbig pigddu
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pladurbig pigddu (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pladurbigau pigddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Campylorhamphus falcularius; yr enw Saesneg arno yw Black-billed scythebill. Mae'n perthyn i deulu'r Cropwyr (Lladin: Dendrocolaptidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. falcularius, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
Teulu
Mae'r pladurbig pigddu yn perthyn i deulu'r Cropwyr (Lladin: Dendrocolaptidae) sydd o bosib yn is-deulu'r Adar pobty.
Caldecott, Swydd Gaer
Pentref bychan yn sir seremonïol Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Caldecott.
Atami
Dinas fechan yng nghanolbarth Japan yw Atami (Japaneg: 熱海市 Atami-shi). Mae wedi'i lleoli yn nwyrain talaith Shizuoka yn rhanbarth Chūbu ar ynys Honshu.
Caldecott, Swydd Gaer
Mae ganddo boblogaeth o oddeutu 24.
Briwlys y gwrych
Planhigyn blodeuol dyfrol yw Briwlys y gwrych sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Lamiaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Stachys sylvatica a'r enw Saesneg yw Hedge woundwort. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Briwlys y Gwrych, Briwlys y Goedwig.
Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn tyfu mewn cynefinoedd oer a thymherus (neu gynnes) yn hemisffer y Gogledd a'r De fel y'i gilydd.
Pierre Lasjaunias
Meddyg nodedig o Ffrainc oedd Pierre Lasjaunias (15 Gorffennaf 1948 - 1 Gorffennaf 2008). Bu'n Llywydd ar Ffederasiwn Neuroradioleg Ymyriadol y Byd. Cafodd ei eni yn Paris, Ffrainc a bu farw yn Zürich.
Gwobrau
Enillodd Pierre Lasjaunias y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Tanagr coch a melyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tanagr coch a melyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod coch a melyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Thlypopsis ruficeps; yr enw Saesneg arno yw Rust and yellow tanager. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. ruficeps, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r tanagr coch a melyn yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: Emberizidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Bro a Bywyd: Iorwerth Cyfeiliog Peate 1901-1982
Disgrifiad byr
Casgliad o ffotograffau du-a-gwyn gyda thestun perthnasol yn olrhain hanes bywyd a gwaith Iorwerth Peate (1901-1982), bardd, llenor, ysgolhaig a Churadur cyntaf Amgueddfa Werin Cymru, gyda'r testun yn cynnwys detholiadau o'i waith.
Emyr Wyn
Actor a chanwr yw Emyr Wyn (ganwyd Medi 1952). Mae'n fwyaf adnabyddus am chwarae y cymeriad Dai 'Sgaffalde' ym Mhobol y Cwm.
Bywyd cynnar
Ganwyd Emyr Wyn Evans yng Nghaerfyrddin. Fe wnaeth ei enw yn ifanc iawn fel canwr soprano pan oedd yn ddisgybl yn Ysgol Ramadeg Llanelli, gan ryddhau sawl record yn cynnwys 'Llais Swynol Emyr Wyn'. Yn 1974 fe roedd yn aelod cychwynnol o'r grŵp gwerin Mynediad am Ddim.
Gyrfa
Ar ddiwedd yr 1970au roedd Emyr Wyn yn un o gyflwynwyr y rhaglen deledu i blant, Yr Awr Fawr. Fe ymddangosodd fel y cymeriad Sam Crosby yn y ffilm deledu Y Dyn 'Nath Ddwyn y Dolig (1985). Chwareodd ran y Parchedig J.S. Jones ar y comedi sefyllfa Teulu'r Mans. Ar ddechrau'r 1990au roedd yn un o'r perfformwyr ar y rhaglen ddychan Pelydr X ar S4C.
Yn 2004 fe ymunodd a'r opera sebon Pobol y Cwm gan chwarae cymeriad Dai 'Sgaffalde' Ashurst.
Mechanic Alludu
Ffilm trac sain gan y cyfarwyddwr B. Gopal yw Mechanic Alludu a gyhoeddwyd yn 1993. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a hynny gan Anand Satyanand a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Raj-Koti.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1993. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Jurassic Park a gyfarwyddwyd gan Steven Spielberg. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd. Lok Singh oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm B Gopal yn Prakasam.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Paul Shane
Actor teledu o Sais oedd Paul Shane (ganwyd George Frederick Speight; 19 Mehefin 1940 – 16 Mai 2013) a ymddangosodd yn y gyfres gomedi Hi-de-Hi!.
Creag Meagaidh - An Cearcallach
Mae Creag Meagaidh - An Cearcallach yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Lochy i Loch Laggan yn Ucheldir yr Alban;. Y fam-fynydd yw Creag Meagaidh.
Gwybedog aelwyn Affrica
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog aelwyn Affrica (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion aelwyn Affrica) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Melaeornis cinerascens; yr enw Saesneg arno yw White-browed forest flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. cinerascens, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Teulu
Mae'r gwybedog aelwyn Affrica yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
J. A. Hobson
Economegydd a damcaniaethwr cymdeithasol o Sais oedd John Atkinson Hobson (6 Gorffennaf 1858 – 1 Ebrill 1940) sydd yn nodedig am ei astudiaeth o imperialaeth.
Bywyd cynnar ac addysg
Ganed John Atkinson Hobson yn Iron Gate, Derby, ar 6 Gorffennaf 1858 yn ail fab i William Hobson (1825–1897) a'i wraig Josephine (Atkinson gynt). Sefydlydd a golygydd y Derbyshire Advertiser oedd William Hobson, a fu ddwywaith yn faer Derby. Mathemategydd oedd Ernest William Hobson, brawd hŷn John. Derbyniodd John ei addysg fel disgybl dydd yn Ysgol Derby o 1868 i 1876, ac astudiodd y clasuron yng Ngholeg Lincoln, Rhydychen.
Trychineb Armero
bawd|Canlyniadau'r drychineb: adfeilion adeiladau Armero a ddinistriwyd gan y lleidlif. Lleidlifoedd a llifoedd o graig folcanig a achoswyd gan echdoriad Nevado del Ruiz ar 13 Tachwedd 1985 oedd trychineb Armero a ddifethodd Armero a threfi cyfagos yng nghanolbarth Colombia gan ladd rhyw 23,000 o bobl.
Echdorodd y strato-losgfynydd yn nhalaith Tolima yn yr Andes ar ôl 69 mlynedd o fudandod. Cafodd y llywodraeth sawl rhybudd gan fylcanolegwyr ers mis Medi 1985, ond ni wnaed fawr o ymdrech i symud pobl o'r ardal. Ffrwydrodd lludw a chreigiau pyroclastig o grater Nevado del Ruiz, gan doddi rhewlifoedd y llosgfynydd ac achosi pedwar lahar i lithro i lawr y llethrau am 50 km yr awr. Cyflymodd y llifoedd mewn ceunentydd cul ac ymunodd â chwech afon ar droed y llosgfynydd.
Cafodd Armero, tref ail fwyaf Tolima a leolir rhyw 80 km o'r brifddinas Bogotá, ei gladdu gan laid a rwbel gan ladd 20,000 allan o 29,000 o drigolion. Yn ogystal, cafodd tua 3000 arall eu lladd mewn trefi a phentrefi cyfagos gan gynnwys Chinchiná. Delwedd enwocaf y drychineb oedd y lluniau o Omayra Sánchez, merch 13 oed a gafodd ei dal yn y llanastr am dridiau cyn iddi farw.
Hon oedd yr echdoriad a achosodd y nifer fwyaf o farwolaethau yn yr 20g yn ail yn unig i losgfynydd Mount Pelée ar Martinique ym 1902 a laddodd 29,000 o bobl.
Cecilie Dahl
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Christiania, Norwy oedd Cecilie Dahl (26 Mawrth 1858 – 5 Awst 1943).
Enw'i thad oedd Ludvig Wilhelm Dahl.
Bu farw yn Oslo ar 5 Awst 1943.
King of The Royal Mounted
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Howard Bretherton yw King of The Royal Mounted a gyhoeddwyd yn 1936. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Howard Bretherton ar 13 Chwefror 1890 yn Tacoma a bu farw yn San Diego ar 3 Mehefin 2020.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Howard Bretherton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Anisagrion inornatum
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Anisagrion inornatum sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Anisagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Laughing at Danger
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1940. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Abe Lincoln in Illinois sef ffilm Americanaidd am fywyd a gwaith Abraham Lincoln, gan John Cromwell. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
The Plebian
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Miguel M. Delgado yw The Plebian a gyhoeddwyd yn 1953. Fe'i cynhyrchwyd ym Mecsico. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Manuel Esperón.
Laughing at Danger
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Howard Bretherton ar 13 Chwefror 1890 yn Tacoma a bu farw yn San Diego ar 3 Mehefin 2020.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Howard Bretherton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Plebian
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mimí Derba, Carlos Riquelme, Rosario Granados, Alfredo Varela Jr., Antonio Raxel, "Chula" Prieto, Rosita Arenas, Lupe Carriles, Wolf Ruvinskis, José Baviera a Luis Beristáin. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1953. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Roman Holiday sy’n ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Miguel M Delgado ar 17 Mai 1905 yn Ninas Mecsico a bu farw yn yr un ardal ar 1 Tachwedd 1967.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Miguel M. Delgado nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pierre Lefort
Meddyg, firolegydd, llawfeddyg nodedig o Ffrainc oedd Pierre Lefort (18 Hydref 1767 - 13 Ionawr 1843). Treuliodd ei fywyd yn astudio'r Dwymyn Felyn. Cafodd ei eni yn Mers-les-Bains, Ffrainc a bu farw yn Amiens.
Reverse Runner
Ffilm gomedi yw Reverse Runner a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Steve Moneghetti, Bruce McAvaney, Dave Callan a Justin Kennedy. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Capenhurst
Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy Capenhurst. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Gorllewin Swydd Gaer a Chaer.
Reverse Runner
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Capenhurst
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 380.
Matthew Francis
Bardd a nofelydd o Sais yw Matthew Francis (ganwyd 1956) sydd yn byw yng Nghymru ac yn addysgu ysgrifennu creadigol Saesneg ym Mhrifysgol Aberystwyth.
Spymate
Ffilm antur gan y cyfarwyddwr Robert Vince yw Spymate a gyhoeddwyd yn 2006. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Spymate ac fe’i cynhyrchwyd yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Owain Williams (gwleidydd)
Un o'r tri a garcharwyd yn dilyn ffrwydro trosglwyddydd trydan yng Nghapel Celyn yw Owain Williams (neu Now Bom) yn enw Mudiad Amddiffyn Cymru. Ysgrifennodd yr hanes mewn cyfrol o'r enw Cysgod Tryweryn yn 1995.
Spymate
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Emma Roberts, Debra Jo Rupp, Pat Morita, Christopher Potter, Musetta Vander, Richard Kind a Chris Potter. Mae'r ffilm Spymate (ffilm o 2006) yn 84 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Matthew Francis
Ganwyd yn Hampshire a mynychodd Ysgol Dinas Llundain. Astudiodd yng Ngholeg Magdalene, Caergrawnt, ac ar ôl gweithio yn y diwydiant technoleg gwybodaeth am ddegawd fe enillodd ei ddoethuriaeth o Brifysgol Southampton.
Owain Williams (gwleidydd)
Roedd yn un o sefydlwyr Cymdeithas Cyfamod y Cymry Rhydd (Saesneg: The Society of the Covenant of the Free Welsh), neu'r Cyfamodwyr, sef Mudiad cenedlaetholgar Cymreig a sefydlwyd yn 1987 oherwydd anfodlonrwydd at yr hyn a welid fel diffyg ymateb Plaid Cymru i broblem y mewnlifiad i Gymru.
Spymate
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Mike Southon oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Owain Williams (gwleidydd)
Bu'n gynghorydd ar Gyngor Sir Gwynedd ers blynyddoedd. Ar 5 Mai 2008, etholwyd ef yn arweinydd grŵp Llais Gwynedd ar y cyngor.
Spymate
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert Vince ar 1 Ionawr 1962 yn Vancouver. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2000 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert Vince nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol: