cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
BTS
Aelodau
RM (Kim Namjoon), Jin (Kim Seokjin), Suga (Min Yoongi), J-Hope (Jung Hoseok) Jimin (Park Jimin), V (Kim Taehyung) a Jungkook (Jeon Jungkook). Rhyddhawyd BTS albwm newydd o'r enw Map Of The Soul: Persona ar 12 Ebrill 2019, gyda'r trac teitl "Boy with Luv" gyda'r canwr Americanaidd Halsey.
Brooklyn Nine-Nine
Cyfres gomedi heddlu Americanaidd yw Brooklyn Nine-Nine, a ddechreuodd ar 17 Medi 2013 ar Fox. Mae wedi ei leoli yn Brooklyn, Efrog Newydd ac mae'n dilyn Jake Peralta (Andy Samberg), detectif NYPD anaeddfed ond talentog yng nghanolfan heddlu 99fed Brooklyn.
Adam Small
Gyrfa
Ar ôl iddo adael ysgol yn 1953, astudiodd Small ym mhrifysgolion Cape Town, Llundain a Rhydychen, a chwblhaodd ei radd feistr MA mewn athroniaeth Nicolai Hartmann a Friedrich Nietzsche ym 1963. Dechreuodd ei yrfa academaidd fel darlithydd mewn athroniaeth ym Mhrifysgol Fort Hare ac, yn 1960, daeth yn bennaeth Adran Athroniaeth Prifysgol Gorllewin y Penrhyn, Westerm Cape (UWC), a sefydlwyd wedyn fel sefydliad academaidd ar gyfer y Gymuned Lliw. Oherwydd ei fod yn rhan o'r Mudiad Ymwybyddiaeth Du, bu'n rhaid iddo ymddiswyddo yn 1973. Symudodd i Johannesburg, lle penodwyd ef yn bennaeth gwasanaethau cymunedol myfyrwyr Prifysgol Witwatersrand. Ar ôl dychwelyd i'r Cape ym 1977, daeth yn gyfarwyddwr Sefydliad Gwaith Cymunedol Western Cape ac ailddechreuodd ei yrfa academaidd yn UWC yn 1984. Ar ôl gwasanaethu tair blynedd ar ddeg fel pennaeth yr Adran Gwaith Cymdeithasol, ymddeolodd yn 1997.
Mae ei farddoniaeth yn ceisio adlewyrchu, a rhoi llais, ac felly statws i Affricaneg trigolion tlawd y Kaaps, gan yn aml plethu Saesneg i'r cerddi.
Yn yr un modd ceisiodd ei ddramâu roi llais a mynegiant i fywyd a phrofiadau Affricaneg y penrhyn. Sefydlodd gwmni drama,Cape Flats Players.
Cydnabyddiaeth
Enillodd Adam Small sawl wobr a chydnabyddiaeth am ei waith, yn enwedig wedi cwymp Apartheid. Dyfarnwyd iddo Radd Anrhydedd ym Mhrifysgol Stellenbosch iddo yn 2015 am ei gyfraniad i "symud ffiniau llenyddaeth De Affrica, ategu at yr iaith Affricaneg, ac, mewn modd sensitif drwy rhoi mynegiant gref i materion roedd eraill yn petruso eu cydnabod, a gan hynny, rhoi lais i'r di-lais."
Dyfarnwyd iddo Wobr Hertzog yn 2012 am ei ddramâu hyd at 1983. Er bod y gymuned lenyddol a'r cyhoedd fel ei gilydd wedi llawnhau yn y newyddion, fe achosodd y penderfyniad ddadl o fewn Academi lenoddol De Affrica gan iddi torri rheoliadau oedd yn nodi y gellid ond dyfarnu'r wobr mewn genre penodol ar yr amod bod yr awdur wedi cyhoeddi gwaith newydd ac arwyddocaol o fewn y genre berthnasol yn ystod y tair blynedd flaenorol.
Cydnabyddwyd cyfraniad Adam Small i fyd y theatr yn Ne Affrica ac i theatr v yn benodol gan enwi campws theatr Adam Small-teaterkompleks ym Mhrifysgol Stellenbosch ar 23 Tachwedd 2018.
Cynhaliwyd Adam Small-fes (Gŵyl Adam Small) ym mhentref Pniel ger Stellenbosch yn 2018 oedd yn ddathliad o lenyddiaeth, llyfrau, cerddoriaeth a barddoniaeth Affricaneg.
Iard sgrap Dai Woodham
Roedd Iard sgrap Dai Woodham yn iard sgrap yn y Barri, Bro Morgannwg, ac oedd yn allweddol yn hanes Rheilffyrdd treftadaeth Prydain. Daeth dros 80% o’r locomotifau sydd yn rhedeg arnynt heddiw o Iard sgrap Dai Woodham. Aeth 297 locomotifau i’r iard a chafodd 213 eu hachub a throsglwyddo i reilffyrdd treftadaeth. .
Hanes
Sefydlwyd y cwmni gan Albert Woodham yn 1892 gyda iard yn Heol Thomson, Y Barri. Prynwyd ac ailwerthwyd pren, raffau a metal o’r cymniau yn ardal Dociau’r Barri. Gadawodd un o’i feibion, Dai, y fyddin ym 1947, a chymerodd y cwmni drosodd, yn ei ailenwi'r Brodir Woodham. .
Yn y 1960au, penderfynwyd cael gwared o locomotifau stêm Rheilffyrdd Prydeinig; sgrapiwyd llawer gan weithdai y rheilffyrdd, ond aeth rhai i gwmnïau sgrap dros Brydain. Cymerodd y Brodir Woodham llawer ohonynt, a miloedd o wagenni hefyd. Roedd sgrapio wagenni’n broses cyflymach ac yn rhatach, felly cadwyd y locomotifau wrth gefn. Sylweddolwyd yn gyflym gan reilffyrdd treftadaeth, a gan unigolion hefyd, bod nifer fawr o locomotifau stêm ar gael i brynu. Roedd Dai Woodham yn ddyn busnes, ond datblygwyd perthynas rhyngddo a’r rheilffyrdd treftadaeth. Arhosodd locomotifau yn y iard sgrap tra chodwyd digon o arian i’w prynu. Erbyn 1987, roedd y locomotifau i gyd wedi gadael yr iard. Prynwyd y 10 olaf gan y cyngor lleol; rhai o’r deg wedi cael eu hatgyweirio, a’r gweddill wedi defnyddio i drwsio locomotifau eraill. .
Archie Hughes
Chwaraewr pêl-droed proffesiynol o Gymru oedd Archie Hughes (2 Chwefror 1919 – 1992).
Roedd William Arthur Hughes, oedd yn cael ei adnabod fel 'Archie', yn dod o Fae Colwyn a chwaraeodd fel gôl-geidwad i Huddersfield Town (1939-1946), Tottenham Hotspur (1946-48), Blackburn Rovers (1948-50), Nelson (1950), Rochdale (1950-51) a Crystal Palace (1951-52).
Chwaraeodd i dîm pêl-droed cenedlaethol Cymru bum gwaith.
Josef Holbrooke
Roedd Josef Charles Holbrooke (5 Gorffennaf, 1878 – 5 Awst, 1958), yn gerddor ac yn gyfansoddwr Seisnig.
Cefndir
Ganwyd Holbrooke yn Croydon, Surrey yn blentyn i Joseph Holbrook, cerddor mewn theatrau cerdd a Helen ei wraig, perfformiwr caneuon gwerin o'r Alban. Er mwyn osgoi dryswch rhwng ei waith ef fel cerddor a gwaith ei dad, ychwanegodd y Joseph iau e ar ddiwedd sillafiad ei gyfenw a ffeiriodd y ph yn ei enw bedydd am f. Cafodd ei addysgu yn yr Academi Gerdd Frenhinol lle fu'n astudio cyfansoddi a chanu'r piano.
Gyrfa
Wedi ymadael a'r Academi bu gan Holbrooke nifer o swyddi. Bu'n teithio fel pianydd cyngerdd, bu'n cydymaith cerddorol i offeiriad bonheddig, bu'n cyfarwyddo pantomeim a bu am gyfnod yn athro yn y Birmingham and Midland Institute School of Music.
Dechreuodd dod i amlygrwydd fel cyfansoddwr ar ddechrau'r 20 ganrif pan berfformiwyd ei gan i gerddorfa The Raven yn y Crystal Palace ym mis Mawrth 1900 dan arweiniad August Manns. . Ym mis Tachwedd o'r un flwyddyn perfformiwyd ei amrywiadau cerddorfa o Three Blind Mice fel rhan o gyfres y Proms gan Henry Wood. Aeth ymlaen i gyfansoddi
Cysylltiadau Cymreig
Ym 1907 gofynnodd y bardd Herbert Trench i Holbrooke cyfansoddi trefniant cerddorol ar gyfer ei gerdd estynedig Apollo and the Seaman. Derbyniodd y comisiwn a chafwyd perfformiad cyntaf o'r gwaith yn Neuadd y Frenhines ar 20 Ionawr 1908, o dan arweiniad Thomas Beecham. Aeth Thomas Scott-Ellis, 8fed Barwn Howard de Walden i wylio ymarferiadau Apollo and the Seaman. Wedi plesio gyda'r gwaith gofynnodd i Holbrooke cyfansoddi trefniant cerddorol ar gyfer ei gerdd Dylan - Son of the Wave. Arweiniodd hyn at gyfansoddi'r Opera Dylan a berfformiwyd gyntaf yn Theatre Royal, Drury Lane, Llundain o dan arweiniad Artur Nikisch, ar 4 Gorffennaf 1914. Arweiniodd hyn at gydweithio ar ddau opera arall, The Children of Don (a berfformiwyd gyntaf yn Nhŷ Opera Llundain, o dan arweiniad Thomas Beecham, ar 12 Mehefin 1912) a Bronwen (a berfformiwyd gyntaf yn Huddersfield gan The Carl Rosa Opera Company ar 1 Chwefror 1929 cyn mynd ar daith).
Wedi clywed pigion o gywaith Scott-Ellis a Holbrooke penderfynodd athro o Abertawe, David John Thomas, enwi ei fab yn Dylan Thomas.
Parhaodd y cydweithrediad gyda chwblhau prosiect mwyaf uchelgeisiol Holbrooke, sef trioleg o dan y teitl cyfunol The Cauldron of Annwn sef gosodiad cerddorol o gerddi Scott-Ellis wedi eu selio ar straeon o'r Mabinogi. Un o'i gweithiau mwyaf nodedig ar thema Gymreig oedd y concerto piano Gwyn ap Nudd.
Bu Holbrooke yn treulio cyfnodau estynedig yn Harlech o tua 1915. Roedd Scott-Ellis wedi darparu nifer o breswylfeydd iddo, ac yn y 1920au cynnar symudodd gyda'i deulu i dŷ a enwodd yn Dylan. Yn Harlech ysgrifennodd Holbrooke darnau eraill wedi eu hysbrydoli gan Gymru. Yn eu plith y pedwar Cambrian Ballades ar gyfer y piano; 1) Dolgellau, 2) Penmachno, 3) Tanygrisiau, 4) Maentwrog, a'r gerddoriaeth dawns walts Talsarnau. Yn ystod oriau mân 9 Tachwedd 1928, tra bod gweddill y teulu yn Llundain, torrodd tân allan a difrodwyd y tŷ yn llwyr. Derbyniodd Holbrooke anafiadau difrifol i'w ben a chafodd ei lyfrgell gerdd ei ddinistrio. O herwydd y trychineb dychwelodd i Lundain lle, wedi prynu'n ôl llawer o'r hawlfreintiau ar ei waith cynharach, sefydlodd Holbrooke ei wasg gerddorol ei hun "Modern Music Library", gan sicrhau fod ei gyfansoddiadau ar gael mewn print.
Gweithiau eraill
Bu Holbrooke hefyd yn mwynhau gyrfa lwyddiannus fel pianydd cyngerdd nodedig. Heblaw am ei gyfansoddiadau ei hun, roedd ei repertoire yn cynnwys y Toccata gan Robert Schumann, Islamey gan Mily Balakirev, Piano Sonata Rhif 1 Scriabin, Ffantasia Affrica ar gyfer piano a cherddorfa gan Saint-Saëns, Concerto Piano Tchaikovsky rhif 1 a Choncerto Piano Rachmaninoff rhif 2.
Wedi dechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf ysgrifennodd cyfres o draethodau i gylchgrawn The New Age ym 1914 o dan y teitl British Music Versus German Music yn beirniadu'n hallt diffyg cefnogaeth i gerddoriaeth Brydeinig ac yn condemnio'r hyn a welodd fel ffafriaeth i gerddorion estron ac yn arbennig cerddorion o'r Almaen.
Cafodd balet Holbrooke Aucassin and Nicolette ei berfformio dros 200 gwaith gan gwmni Markova-Dolin ym 1935-36.
Andy Samberg
Actor, digrifwr, ysgrifennydd, cynhyrchydd a cherddor Americanaidd yw Andy Samberg (ganwyd 18 Awst 1978) Mae'n fwyaf adnabyddus am ei rôl fel y prif cymeriad, Jake Peralta, yn y gomedi sefyllfa Brooklyn Nine-Nine. Mae hefyd yn aelod o'r grwp cerddoriaeth comedi The Lonely Island a roedd yn aelod o'r cast ar ''Saturday Night Live.
Bywyd Personol
Fe wnaeth Samberg gwrdd a'r cerddores Joana Newsom am y tro cyntaf yn un o'i gyngherddau. Ar ôl bod mewn perthynas am 5 mlynedd, priododd y ddau ar 23 Medi 2013 yn Big Sur, California. Yn Awst 2017, cyhoeddodd y cwpl enedigaeth eu merch.
Josef Holbrooke
Marwolaeth
Bu farw yn 55 Alexandra Road, St John's Wood, Llundain ar 5 Awst 1958 yn 80 mlwydd oed. Cafodd ei oroesi gan ei wraig Dorothy ('Dot') Elizabeth Hadfield. Priododd y ddau ym 1904 a bu iddynt bump o blant. Newidiodd ei fab ieuengaf ei enw i Gwydion Brooke a daeth yn faswnydd amlwg a bu yn hyrwyddo gwaith ei dad trwy barhau i redeg y "Modern Music Library", o dan yr enw newydd "The Blenheim Press".
Gweler hefyd
Rhestr o gyfansoddiadau gan Josef Holbrooke
Bill English (actor)
Actor, cynhyrchydd, sgriptiwr a seren deledu Americanaidd yw William Andrew "Bill" English (ganwyd 8 Ebrill 1980).
Karl Ferdinand Wimar
Roedd Karl Ferdinand Wimar (a elwir hefyd yn Charles Wimar a Carl Wimar, 20 Chwefror 1828 - 28 Tachwedd 1862), yn arlunydd Almaenaidd Americanaidd a oedd yn canolbwyntio ar ddarlunio Brodorion America'r Gorllewin a buchesi mawr o fyfflo.
Haplomitriopsida
Mae Haplomitriopsida yn ddosbarth newydd o lysiau'r afu sy'n cynnwys 3 genera, ac ynddynt ceir 15 rhywogaeth. Yn dilyn datblygiadau gwyddonol diweddar, yn enwedig ym maes dadansoddi mitocondria'r genynnau, gosodwyd y grŵp monoffyletig hwn yn chwaer-grŵp gwaelodol i weddill llysiau'r afu. Mae'r grŵp hwn, felly, yn agoriad llygad i'r modd yr esblygodd llysiau'r afu yn gynnar iawn yn y Permaidd cynnar.
Karl Ferdinand Wimar
Mae'n nodedig am baentiad cynnar o ddigwyddiad cytrefol: ei The Abduction of Boone's Girl by the Indians (1855-56), sy'n bortread darlun o ddigwyddiad ym 1776 pan gafodd Jemima Boone, merch y fforiwr Daniel Boon a dwy ferch arall, eu dal ger Boonesborough, Kentucky wedi ymosodiad gan aelodau o dylwyth y Cherokee-Shawnee.
Bywyd cynnar ac addysg
Wedi'i eni yn Siegburg, yr Almaen, ymfudodd Wimar i'r Unol Daleithiau pan oedd yn 15 oed gyda'i deulu. Ymgartrefodd y teulu yn St Louis, Missouri, a denodd ymfudwyr Almaenaidd niferus yn ystod yr ymfudo mawr yn y 19eg ganrif.
Ym 1846 dechreuodd astudio paentio gyda Leon Pomarede. Gyda'i gilydd buont yn teithio i fyny Afon Mississippi. Ym 1852 aeth i Academi Düsseldorf i astudio gydag Emanuel Leutze. Mae'n cael ei gysylltu ag ysgol peintio Düsseldorf.
Gyrfa
Dychwelodd Wimar i St Louis ym 1856. Ar yr achlysur hwnnw, peintiodd ddigwyddiad nodedig o'r cyfnod trefedigaethol, The Abduction of Boone's Daughter by the Indians' (1855-1856). Roedd yn un o'i weithiau cyntaf i gael sylw yn yr Unol Daleithiau. Disgrifiodd arddangosfa ddiweddar yn Amgueddfa Amon Carter y peintiad fel un ''yn dangos pum Indiad a Jemima mewn canŵ, pob un yn meddwl pa bryd fyddai achubwyr yn dod i'w hachub hi. ''
Peintiodd Wimar themâu bywyd Indiad ar y Plaenau Mawr yn bennaf, gan ddangos helfeydd byfflo ganddynt a gweithgareddau eraill yn gysylltiedig â'u bywydau nomadig. Roedd hefyd yn peintio golygfeydd o drenau wagen yr ymfudwyr a oedd yn mynd â setlwyr cychwynnol ar draws yr eangderau gorllewinol.
Gwnaeth ddwy daith hir ym 1858 a 1859 i fyny Afon Missouri, ac fe'i hysbrydolwyd gan ei brofiadau ac arsylwadau o fywyd Brodorol America. Teithiodd hefyd i fyny'r Mississippi.
Ymhlith gweithiau mwyaf adnabyddus Wimar mae murluniau sydd wedi'u paentio ym 1861 yn Rotwnda Tŷ Llys San Louis. Mae'r adeilad bellach yn rhan o Barc Cenedlaethol Arch Gateway.
Haplomitriopsida
Disgrifiad
Rhisom (neu 'wreiddgyff') tanddaearol yw'r Haplomitrium ac mae ganddo goesyn unionsyth gyda dail arno. Gosodir y dail tennau, crwm oddeutu'r coesynnau, ac mae'n edrych yn debyg i fwsogl meddal. Mae hyn yn wahanol iawn i'r Treubia, sy'n tyfu'n llorweddol, ar eu gorwedd, gyda thalws deiliog.
Ceir sawl nodwedd unigryw, sy'n gymorth i wahaniaethu'r Haplomitriopsida oddi wrth aelodau'r ddau grŵp arall o lysiau'r afu, sef y Marchantiopsida a'r Jungermanniopsida. Er enghraifft, nid oes gan y planhigion o fewn y dosbarth Haplomitriopsida wreiddflew; yn hytrach, mae ganddynt o fewn y coesynnau tyfiannol edefyn pwrpasol, gyda mân dyllau ynddo, i gludo dŵr. Mae'r edefyn canolog hwn wedi'i amgylchynu gan silindr o gelloedd sy'n danfon y dŵr a'r maethion sydd ynddo i bob rhan o'r planhigyn. Mae'r edefyn hwn, felly, yn eitha tebyg i'r sylem a'r ffloem a geir mewn planhigyn fasgwlaidd.
Dosbarthiad
Mae gan y dosbarth Haplomitriopsida ddwy urdd a theulu biolegol ym mhob urdd. 15 rhywogaeth sydd yn y dosbarth cyfan, wedi'u rhannu i dri genera. Ceir 4ydd genws (y Gessella), ond ar ffurf ffosiliau o'r cyfnos Permaidd yn unig.
Rhywogaethau
Mae'r rhestr a ganlyn yn rhywogaethau o fewn y dosbarth hwn:
Ademola Lookman
Pêl-droediwr proffesiynol Seisnig yw Ademola Lookman Olajade Alade Aylola Lookman (ganwyd 20 Hydref 1997 yn Wandsworth).
Gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf yn chwarae fel blaenwr gyda Charlton yn 2015 lle sgoriodd 10 gôl mewn 45 gêm.
Gyrfa Clwb
Symudodd Lookman i Everton yn 2017 am ffi o tua £11 miliwn sef y ffi mwyaf a dalwyd am chwaraewr o'r drydydd gynghrair. Sgoriodd Lookman yn ei gêm cyntaf i Everton yn erbyn Manceinion mewn gem 4-0 i Everton. Sgoriodd Lookman y pedwerydd gôl.
Erbyn hyn mae Lookman dal yn chwarae i Everton ac yn dangos potensial, ond yn chael hi'n anodd torri i'r tîm cyntaf.
Data cysylltiedig
Tim Berners-Lee, cyfarwyddwr Consortiwm y We Fyd-eang (W3C), wnaeth fathu'r term yn 2006, a hynny mewn nodyn dylunio am brosiect y We Semantaidd.
Pwynt anfeidredd
Yn y plân affin, gan gynnwys y plân Euclidaidd, ceir un pwynt anfeidredd ar gyfer pob pâr o linellau cyflin (neu 'baralel') y plân.
Mae atgydio'r pwyntiau hyn yn rhoi plân dafluniol, lle na ellir gwahaniaethu rhwng unrhyw bwynt neilltuol, pe "anghofir" pa bwyntiau a ychwanegwyd. Mae hyn yn wir am geometreg dros unrhyw faes, ac yn fwy cyffredinol, dros unhyw 'fodrwy rhannu' (division ring).
Yn ymarferol, mae'r pwynt anfeidredd yn cwbwlhau ac yn cau cromlin topolegol. Mewn dimensiynau uwch, mae'r holl bwyntiau anfeidredd yn ffurfio is-ofod tafluniol o un dimensiwn yn llai na'r gofod cyfan maent yn perthyn iddo. Gellir hefyd ychwanegu pwynt anfeidredd at y 'llinell cymhlyg' (sydd mewn gwirionedd yn blân cymhlyg), a thrwy hynny yn ei droi yn arwyneb caeedig a elwir yn "llinell dafluniol cymhlyg", CP1. Caiff hefyd ei alw'n "sffêr Riemann" pan o rhifau cymhlyg yn cael eu mapio i bob pwynt.
Yn achos y gofod hyperbolig, mae gan pob llinell ddau bwynt ideal, neilltuol. Yma, mae'r set o bwyntiau ideal yn ffurfio cwadrig.
Geometreg affin
Mewn gofod affin, neu ofod Euclidaidd o ddimensiynau uwch, pwyntiau anfeidredd yw'r pwyntiau hynny a gaiff eu hychwanegu at y gofod er mwyn cwblhau'r tafluniad cyfan. Yn ddibynnol ar ddimensiwn, gelwir y set o bwyntiau anfeidredd yn "llinell anfeidredd", "plân anfediredd" neu'r "hyper-plân anfeidredd". Ac ym mhob achos, mae'r gofod tafluniol yn un dimensiwn yn llai.
Mewn lluniadau a pherspectif technegol, gelwir y pwynt anfeidredd, ble mae dwy linell gyfochrog (paralel) yn 'cyfarfod' yn "ddiflanbwynt".
Geometreg hyperbolig
Mae pob llinell, ar yr anfeidredd, gyda'i gilydd yn ffurfio 'anfeidredd Cayley' neu ymyl y plân hyperbolig.
Bob y Bildar
Strwythr
Ym mhob pennod, mae Bob a'i grŵp yn helpu gydag adnewyddu, adeiladu, ac atgyweirio a gyda phrosiectau eraill pan mae angen. Mae'r sioe yn pwysleisio ar ddatrys gwrthdaro, cydweithredu, cymdeithasu a defnyddio sgiliau dysgu amrywiol. Arwyddair Bob yw "allwn ni ei ddrwsio? ", ac mae'r cymeriadau eraill yn ymateb gyda  "ia gallwn! " Mae'r ymadrodd hwn hefyd yn deitl i gân thema'r sioe, oedd yn un a gafodd filiwn o werthiant yn y DU.
Ym mis Hydref 2014, ailwampwyd Bob the Bildar gan Mattel ar gyfer yr cyfres newydd Milkshake ar Channel 5! Yn 2015 ymhlith y newidiadau, ailwampiodd y cast yn llwyr, gyda'r actor Harry Ingleby yn cymryd lle Neil Morrissey, fel llais Bob.
Bob y Bildar yn y Gymraeg
Darlledir fersiwn Gymraeg o Bob y Bildar fel rhan o raglenni Cyw ar S4C. Gellir hefyd prynu penodau o'r gyfres ar DVD drwy Recordiau Sain.
Aquaman
Ffilm Americanaidd a ryddhawyd yn Rhagfyr 2018 yw Aquaman, ac a seiliwyd ar un o gymeriadau DC Comics, sef DC Aquaman. Cyfarwyddwyd y ffilm gan James Wan, yr awduron yw David Leslie Johnson-McGoldrick a Will Beall a'r dosbarthwr yw Warner Bros. Prif seren y film yw Jason Momoa ac mae'r ffilm hefyd yn serennu Amber Heard, Willem Dafoe, Patrick Wilson, Dolph Lundgren, Yahya Abdul-Mateen II, a Nicole Kidman.
Arthur Curry, yw 'Aquaman', uchelwr i orsedd dinas tanddwr Atlantis. Erbyn hyn, mae'n gorfod camu ymlaen a dod yn arwr y mae wedi'i fwriadu i fod. Wedi ei ddal rhwng y wyneb y Ddaear a'r Deyrnas Danbaid, fe'i gorfodwyd i ymgodymu â'i deimladau cymysg ei hun am wisgo'r Goron, a bygythiad newydd sy'n dechrau dod i'r amlwg.
Plot
Lleolir y ffilm yn Maine, Lloegr Newydd (New England), UDA. Yno, yn 1985, mae ceidwad goleudy, sef Thomas Curry, yn achub Atlanna, Tywysoges y genedl danddwr Atlantes, yn ystod storm. Maent yn syrthio mewn cariad gyda'i gilydd, a genir mab iddynt o'r enw Arthur, a anwyd gyda'r pŵer i gyfathrebu ag anifeiliaid, pysgod a ffurfiau morol eraill. Gorfodir Atlanna i roi'r gorau i'w theulu a dychwelyd i Atlantes, gan ymddiried yn ei chynghorwr, Nuidis Vulko, i hyfforddi Arthur.
Arthur
bawd|Jason Momoa, Aquaman Arthur yw'r prif gymeriad yn yr film. Mae'n cael eu chwarae gan Jason Momoa. Mae Arthur yn cael amser caled yn eu flynyddoedd cynar a chael ei fwlio am ei fod yn wahanol. Mae ganddo hanner-brawd, King Orm sydd yn cael ei chwarae gan Patrick Wilson.
Cymeriadau
Prif gymeriadau
Cinio Dydd Sul
bawd|300x300px|Cinio dydd Sul yn cynnwys cig eidion rhost, [[Taten|tatws rhost, llysiau eraill a phwdin Efrog.]] Pryd o fwyd traddodiadol i wledydd Prydain yw cinio dydd Sul sydd fel arfer yn cael ei weini ar ddydd Sul ac yn cynnwys cig rhost, tatws rhost, ac ychwanegiadau fel llysiau, grefi, pwdin Efrog a stwffin. Gall hefyd gynnwys llysiau eraill fel panas rhost, pys, moron, ffa, ysgewyll, blodfresych (yn aml gyda chaws) a brocoli. Mae cinio dydd Sul hefyd yn boblogaidd mewn rhannau o Iwerddon, yn arbennig yn Ulster.
Siacsiwca
Mae'r Siacsiwca (Arabeg: شكشوكة‎, Hebraeg: שקשוקה‎, Sillafid Saesneg: Shakshuka neu shakshouka a sillafiad Ffrangeg: chakchouka) yn bryd o fwyd syml o wy wedi ei botsio mewn saws tomato, pupur tsili a winwns, fel rheol wedi ei ychwanegu gan sbeisys cwmin, paprika, pupur cayenne, a cheuen yr India. Ymysg cynhwysion eraill llai cyffredin mae saws Tabasco a mêl. Er i'r saig fodoli yn ardal Môr y Canoldir a'r Dwyrain Canol ers amser, mae'r ychwanegiad o wy a ffurf llyseiol yn hannu o Diwnisia.
Etymoleg
Daw'r gair "siacsiwca" o'r Arabeg شَكْشُوكَةٌ‎ sy'n golygu "cymysgfa" mewn slang Arabeg ac yn arbenig tafodiaith Tiwnisia o Arabeg. Daw'r gair o'r ferf Arabeg, شَكَّ sef shakka, sy'n golygu "dal/gludo/clymu ar ei gilydd".
Disgrifiad
Ceir prydau ar ffurf cawl wedi eu seilio ar domato ar draws Ymerodraeth yr Otomaniaid yng ngwledydd yr Aifft, Syria, Balcan a'r Maghreb. Gelwyd hwy'n siacsiwca yn y Maghreb. Roedd y pryd Ottomanaidd Twrcaidd, şakşuka (sillafiad Twrceg cyfoes) yn bryd o lysiau wedi eu coginio gyda briwgig neu afu (ciġer). Ychwanegwyd tomato a phupir yn hwyrach a datblygwyd ffurfiau di-gig (a rhatach, felly). Byddai cymunedau Iddewig yn y Maghreb Otomoanaidd yn gweini amrywiad ar parve llysieol a gwyddir bod Iddewon Tiwnisia yn creu fersiwn sbeislyd o wy siacsiwca.
Ceir trafodaeth ac anghytundeb ar wreiddiau'r pryd. Cred rhai iddo wreiddio yn Nhwrci Otomanaidd tra i eraill gredu iddo ddod o Moroco ac eraill yn haeru mae o'r Iemen y daw lle gweinir hi gyda sahawiq sy'n bast gwrdd poeth.
Er nad yw'r pryd yn gynhenid i'r Lefant, daeth i Israel gyda'r Iddewon a ffodd o'r gwledydd Arabaidd yn dilyn Annibyniaeth Israel wedi'r Ail Ryfel Byd gan ddod yn bryd cyffredin i'r cymunedau Tiwnisia, Aljeria a Moroco yn y wlad. Yn Israel ychwanegir ŵy i'r siacsiwca sydd wedi eu potchio neu gellir defnyddio wy wedi'u rwdlan fel yn y pryd Twrcaidd, menemen.
Coginio
Coginir ac yn aml, gweinir y pryd mewn padell cast iron, neu ym Moroco, tajîn.
Gan mai bwyd gwerinol ydoedd, fel y cawl Cymreig, ceir amrywiaethau o wlad i wlad ac o deulu i deulu. Gellir ychwanegu briw gig oen, crasu sbeisiau, iogwrt a pherlysiau. Gelir hefyd ei goginio i gynnwys caws hallt megis ffeta. Ymysg y sbeisus caiff eu defnyddio mae llysiau'r bara 'di malu (coriander), carwy, paprika, cwmin and pupur cayenne.
Siacsiwca yn Israel
Daeth y siacsiwca i Israel gyda'r mudiad enfawr o Iddewon o'r gwledydd Arabaidd, yn enwedig wedi Annibyniaeth yn 1948.
Yn 1950au cynhwyswyd siacsiwca gyda 'spam' kosher (o'r enw loof) ar gyfer rations yr Llu Amddiffyn Israel, yr IDF, gelwir hi yn Lafgania Shakshuka.
Erbyn hyn, mae'r term siacsiwca yn cael ei ddefnyddio ar gyfer sawl gawhanol amrywiaeth ar y bwyd. Ceir dau brif fersiwn; y Tripolitan, lle mae'r sail yn cynnwys tomato, garlleg a sbeis a'r Tunisian. Gelwir gwahanol fathau hefyd wrth enwau arbennig e.e. Siacsiwca Balcan (gyda caws ffeta a pherlysiau). Bwytir y siacsiwca gyda bara, fel rheol bara pita.
Siacsiwca yng Nghymru
Gweinir siacsiwca mewn sawl bwyty yng Nghymru erbyn hyn. Gellir ei phrynu fel un o'r prydai brecwast ym mwyty Medina yn Aberystwyth. Gweinir y pryd mewn padell ffrio fechan unigol i'r bwytawr gyda bara pita.
Ffriganiaeth
bawd|Ffriganiaid yn chwilota am fwyd gwyllt mewn parc yn Efrog Newydd. Arfer ac ideoleg o gyfranogiad cyfyngiedig yn yr economi gonfensiynol a'r treuliant lleiaf o adnoddau, yn arbennig trwy adfer nwyddau gwastraff fel bwyd, yw ffriganiaeth. Mae'r gair 'ffrigan' yn dod o'r Saesneg, "freegan" sy'n gyfansoddair o'r geiriau "free" a "vegan".
Mae ffriganiaeth yn aml yn cael ei ystytried yn gyfystyr â chwilio trwy fwyd gwastraff, ond mae ffriganiaid yn cael eu hadnabod am eu hymlyniad ag ideoleg gwrth-brynwriaethol a gwrth-gyfalafol ac am gofleidio strategaethau byw amgen, sgwatio mewn adeiladau gwag, a "garddio guerrilla" mewn parciau dinesig.
O. P. Huws
Dyn busnes a chynghorydd sîr yw Owen Pennant Huws (ganwyd Mawrth 1943) neu O. P. Huws fel y'i adnabyddir.
Un o'i fusnesau cyntaf oedd magu cyw ieir a thyrcwns yn eu miloedd ar ei fferm yn Nebo, Gwynedd. Sefydlodd adran fideos Cwmni Recordiau Sain yn y 1990au. Roedd yn un o sefydlwyr Antur Nanlle yn 1992 ac ymddeolodd o'r bwrdd yn 2016. Roedd yn un o gyfarwyddwr Bragdy Lleu ym Mhenygroes rhwng 2013 a 2017.
Shehu Shagari
Gwleidydd o Nigeria oedd Alhaji Shehu Usman Aliyu Shagari (25 Chwefror 1925 – 28 Rhagfyr 2018) a oedd yn Arlywydd Nigeria o 1979 i 1983.
Bywyd cynnar ac addysg (1925–51)
Ganwyd yn nhalaith Sokoto yng ngogledd-orllewin Nigeria, mewn pentref a enwir Shagari a sefydlwyd gan ei orhendad. Cymerodd y teulu eu henw oddi ar y pentref. Ffermwr a masnachwr gyda sawl gwraig oedd ei dad. Mynychodd yr ysgol Goranaidd leol cyn iddo astudio yng Ngholeg Kaduna (heddiw Coleg Barewa) in Zaria, talaith Kaduna.
Gyrfa wleidyddol gynnar (1951–79)
Gweithiodd Shagari am gyfnod fel athro cyn iddo ddod yn wleidydd yn 1951. Fe'i etholwyd yn aelod ffederal o Dŷ'r Cynrychiolwyr yn 1954, pan oedd y wlad dan reolaeth yr Ymerodraeth Brydeinig. Wedi i Nigeria ennill ei hannibyniaeth yn 1960, gwasanaethodd Shagari yn weinidog ym mhob un weinyddiaeth, dros yr economi, pensiynau, a materion mewnwladol, nes coup d'état gan y fyddin yn 1966. Dychwelodd Shagari i Sokoto a gwasanaethodd yn y llywodraeth leol am gyfnod. Yn 1971, symudodd yn ôl i Lagos i fod yn gomisiynydd ffederal dros ddatblygiad economaidd dan lywodraeth y Cafridog Yakubu Gowon, ac yn ddiweddarach gweinidog arianneg.
Wrth i'r arweinydd Olusegun Obasanjo ddatgan y byddai'r fyddin yn trosglwyddo'r llywodraeth yn ôl i'r sifiliaid, sefydlodd Shagari blaid wleidyddol newydd, Plaid Genedlaethol Nigeria. Fe'i dewiswyd yn ymgeisydd y blaid ar gyfer etholiad arlywyddol Ebrill 1979. Enillodd yr etholiad gyda rhyw 34% o'r pleidleisiau.
Arlywyddiaeth (1979–83)
Er i Shagari addo fuddsoddi i wella isadeiledd a'r cyflenwad tai i bobl tlawd, cafodd cyllideb y llywodraeth ei daro'n drwm gan ostyngiad prisiau olew yn 1981. Ceisiodd Shagari wella'r economi drwy gwtogi ar wariant cyhoeddus, cynyddu tollau mewnforio, ac alltudio gweithwyr tramor. Cafodd ei benderfyniad i yrru rhyw dwy filiwn o weithwyr estron, y mwyafrif ohonynt o Ghana, o'r wlad effaith negyddol ar gysylltiadau rhwng Nigeria a gwledydd eraill yng Ngorllewin Affrica. Enillodd etholiad 1983 yn sgil cystadleuaeth chwerw. Ar 31 Rhagfyr 1983, cafodd ei ddisodli mewn gwrthryfel milwrol dan arweiniad yr Uwchfrigadydd Muhammadu Buhari.
Wedi'r arlywyddiaeth (1983–2018)
Wedi i'r fyddin gipio grym, cafodd Shagari ei arestio a'i gadw yn y ddalfa am dair mlynedd. Cafodd ei ddifeio'n swyddogol o gyhuddiadau o lygredigaeth, er iddo gael ei wahardd rhag ymwneud â gwleidyddiaeth Nigeria am weddill ei oes.
Bu farw yn 93 oed yn Abuja.
Bywyd personol
Mwslim Swnni oedd Shagari, a oedd yn hoff o wisgo'i ddillad Islamaidd. Roedd ganddo bedair gwraig, a niferoedd mawr o blant ac wyrion ac wyresau.
Blasiales
Urdd o lysiau'r afu yw Blasiales, gyda dim ond un teulu a dwy rywogaeth.
Arferid dosbarthu'r urdd hon ymhlith y Metzgeriales, ond mae astudiaeth foleciwlar diweddar wedi awgrymu ei rhoi yn nosbarth y Marchantiopsida.
Fantastic Beasts and Where to Find Them (ffilm)
Mae Fantastic Beasts and Where to Find Them yn ffilm ffantasi a lansiwyd yn 2016 ac a gyfarwyddwyd gan David Yates. Cynhyrchiad ar y cyd rhwng gwledydd Prydain ac America ydyw ac mae'n 'spin-off' o gyfres ffilm Harry Potter, a sgrifennu gan J.K. Rowling. Ysbrydolwyd gan y ffilm o'r un enw.
Mae cast y ffilm yn cynnwys, Eddie Redmayne, Katherine Waterston, Dan Fogler, Alison Sudol, Ezra Miller, Samantha Morton, Jon Voight, Carmen Ejogo, ac Colin Farrell. Hon oedd y ffilm cyntaf yn y gyfres ffilm Fantastic Beasts.
Ymddangosodd Fantastic Beasts and Where to Find Them am y tro cyntaf yn Efrog Newydd ar 10 Tachwedd 2016 a chafodd ei rhyddhau ledled y byd ar 18 Tachwedd 2016. Derbyniodd agolygiad positif, yn gyfredinol, a chynhyrchodd $814 miliwn ledled y byd. Enwebwyd y ffilm ar gyfer pum BAFTA, gan ennill wobr Dylunio Cynhyrchiad Gorau, ac fe'i enwebwyd ar gyfer dwy Wobr yr Academi, gan ennill y Dylunio Gwisgoedd Gorau. Cafodd dilyniant ei rhyddhau ar 16 Tachwedd or enw Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald.
Dilyniannau
Yn Hydref 2014, cyhoeddodd y stiwdio fod y ffilm yma'n dechra o drioleg. Yng Ngorfennaf 2016, cadanhaodd David Yates fod J.K. Rowling wedi ysgrifennu'r sgript ffilm ar gyfer yr ail ffilm ac fod ganddi syniad ar gyfer y trydydd. Yn Hyfdref 2016, cyhoeddodd J.K. Rowling fod fydd y gyfres yn cynnwys pump ffilm.
Mae'r dilyniant cyntaf dan y teitl Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald, wedi cael ei rhyddhau nol ar y 16 Tachwedd 2018.
Reese J. Llewellyn
bawd|Gwaith haearn o eiddo cwmni Llywellyn yn Adeilad Bradbury Roedd Reese James Llewellyn (30 Awst 1862 – 15 Rhagfyr 1936) yn ddyn busnes o Gymru yn America. Ef oedd cyd-sylfaenydd a llywydd Llewellyn Iron Works, cwmni yn Los Angeles a oedd yn darparu gwaith haearn a dur ar gyfer adeiladau yn Ne California, Gorllewin yr Unol Daleithiau, Mecsico, a De America
Bywyd cynnar
Ganed Llewellyn ym mhlwyf Llan-giwg ger Castell-nedd y drydedd o chwech o feibion a anwyd i Dafydd a Hannah Llywellyn. Roedd ei dad yn beiriannydd ac yn ffitiwr mewn gwaith haearn. Ymfudodd i'r Unol Daleithiau, gan ymsefydlu yn San Francisco, California.
Gyrfa
Llewellyn oedd cyd-sylfaenydd cwmni haearn Llewellyn Bros gyda'i frodyr yn Los Angeles, California ym 1889. Fe wasanaethodd Llewellyn fel llywydd y cwmni, tra bod ei frawd William yn is-lywydd a'i frawd arall, David, yn ysgrifennydd.
Darparodd y cwmni'r gwaith haearn ar gyfer tu mewn i Adeilad Bradbury yn Los Angeles yn y 1890au cynnar. Erbyn 1905, roedd wedi darparu gwaith haearn a dur yn Ne California, ond hefyd yn Nevada, Arizona, New Mexico yn ogystal â thramor ym Mecsico a De America. Adeiladwyd llawer o nendyrau yn Los Angeles gyda dur gan y cwmni. Ym 1929, cyfunodd y cwmni â'r Consolidated Steel Corporation.
Yn ogystal, bu Llewellyn yn llywydd Cwmni Tywodfaen Coch Helsby ym 1895. Fe wasanaethodd hefyd ar fwrdd cyfarwyddwyr Banc Arbedion Cartref Los Angeles ym 1905.
Bywyd dinesig
Roedd Llewellyn yn aelod o Gymdeithas Dynion Busnes Los Angeles, ynghyd a'r gwŷr busnes Walter Newhall, Frank Hicks, John H. Norton, Hancock Banning, Joseph Schoder, James Cuzner, HE Graves, a William Lacy. Gyda'i gilydd, buont yn gwrthwynebu cau saloons (tafarndai) y ddinas ym 1905.
Erbyn y 1920au, gwasanaethodd Llewellyn fel is-lywydd y Better America Federation ar gyfer Los Angeles County.
Marwolaeth
Cafodd Llewellyn strôc ar long deithio o'r enw Santa Barbara wrth iddi deithio rhwng Valparaíso a Dinas Efrog Newydd lle bu farw ym 1936.
Neville Alexander
Roedd Neville Alexander (22 Hydref 1936 – 27 Awst 2012) yn ieithydd o Dde Affrica, yn academydd ac ymladdwr yn erbyn apartheid ac yn Farcsydd. [1] Bu'n argymell amlieithrwydd ac yn argymell datblygu ieithoedd cynhenid De Affrica. Yn 2008, enillodd Wobr Linguapax International am ei gyfraniad at amrywiaeth ieithyddol ac addysg amlieithog. Carcharwyd am ei ddaliadau gwleidyddol gwrth-apartheid.
Bywyd cynnar
[[Delwedd:Neville Alexander.jpg|bawd|Clawr Neville Alexander; 'Language Policy and National Unity in South Africa/Azania', 1989]] bawd|Index 'Language Policy and National Unity in South Africa/Azania', Neville Alexander, 1989 Ganed Alexander ar 22 Hydref 1936 yn Cradock yn Nwyrain Cape, De Affrica i David James Alexander, saer, a Dimbiti Bisho Alexander, athrawes ysgol. Roedd mam-gu ei fam yn dod o Ethiopia a gafodd ei achub gan y Prydeinwyr o gaethwasiaeth. Roedd o dras "cymysg" - Kaapse Kleurling, (Cape Coloured).
Fe'i haddysgwyd a'i enwi yn yr Holy Rosary Convent yn Cradock ym 1952. Yna bu'n astudio am chwe blynedd ym Mhrifysgol Cape Town, lle enillodd radd BA mewn Almaeneg a Hanes (1955). Cwblhaodd ei Anrhydedd yn Almaeneg flwyddyn yn ddiweddarach. Aeth ymlaen wedi i ddilyn MA mewn Almaeneg yn ymwneud â dramodydd baróc Silesiaidd Andreas Gryphius a Daniel Caspar von Lohenstein. Yn 1961 enillodd PhD o Brifysgol Tübingen gyda'i draethawd hir ar y newid arddull yn waith dramatig Gerhart Hauptmann.
Blynyddoedd Apartheid
Tra yn yr Almaen penderfynodd Alexander na fyddai'n priodi gan y gwyddai y byddai'n "diweddu yn y carchar". Wedi dychwelyd i Affrica daeth yn gyd-sylfaenydd yr Yu Chi Chan Club (YCCC) i greu chwyldro guerilla a'r Ffrynt Rhyddhad Genedlaethol (NLA) ym 1963. Er ei fod yn athro ysgol yn Livingstone (ysgol i blant 'lliw' yn Cape Town) fe'i arestiwyd a'i gael yn euog o gynllwyn i ymrwymo sabotage. Fe'i cafodd ei gadw ar Ynys Robben o 1964 i 1974 gydag ymgyrchwyr eraill megis Nelson Mandela a Walter Sisulu.
Ar ôl Apartheid
Gyda cwymp aparteid sefydlwyd LANGTAG (Language Plan Task Group) yn 1995 gyda'r pwrpas o gynghori Gwienidog y Celfyddydau, Diwylliant, Gwyddoniaeth a Thechnoleg newydd, Dr B. S. Ngubane, ar gynllun iaith genedlaethol i Dde Affrica. Tagiwyd y pwyllgor, a gadeiriwyd gan Alexander, i baratoi glasbrint ar gyfer cynllunio ieithyddol, a cyflwynwyd hwn i'r Gweinidog yn 1996.
Yn 2001 sefydlwyd ALCALAN (African Academy of Languages) dan adain Undeb Affrica fel asiantaeth polisi a chynllunio ieithyddol swyddogol yr Undeb gyda'r amcan i gynllunio strategaeth i gwrth-hegomiaidd. Nododd Alexander:
Yn 2008, derbyniodd Alexander wobr Linguapax. Dyfarnwyd y wobr bob blwyddyn ers 2000 am gyfraniadau at amrywiaeth ieithyddol ac addysg amlieithog. Yn ôl y dyfynbris, ymroddodd dros 20 mlynedd o'i fywyd proffesiynol i hyrwyddo amlieithrwydd mewn De Affrica ar ôl-apartheid ac mae wedi dod yn un o eiriolwyr gwych amrywiaeth ieithyddol.
Gwnaeth ddatganiadau dadleuol yn 2005, ac ymhlith pethau eraill, dywedodd mynychwyr yr Afrikaanse Taalberaad (fforwm iaith Affricaneg) yn Stellenbosch: "Mae'r Afrikaner yn gorff. Dim ond chi sy'n dal i gredu ynddo oherwydd nad ydych chi'n ymwybodol ohono".
Bu'n cydweithio'n agos gyda CASAS (Centre for Advanced Studies of African Society) ac eraill, fel Kwesi Kwaa Prah oedd am safonni a chysoni orgraff ieithoedd cynhenid Affrica ac na fyddai'r ieithoedd gwladychol (Saesneg, Ffrangeg, Portiwgaleg) yn dod yn unig ieithoedd Affrica.
Marwolaeth
Bu farw Alexander ar 27 Awst 2012, yn 75 oed, wedi salwch canser.
Cynhwysir archif papurau a llawysgrifau Neville Alexander ym Mhrifysgol Cape Town.
Cynhelir cynhadledd flynyddol yn ei enw i gofio am ei waith ac ar themâu gwahanol gan gynnwys dad-wladychu, amlieithwydd ac hawliau iaith.
Llyfrau
Ymysg y llyfrau ganddo ac amdanno mae:
Papurau
Ymysg y papurau a'r traethodau a gyhoeddwyd ganddo mae:
Palesteina dan Fandad
300px|right|[[Palesteina a Trawsiorddonen (dan wahanol drefniadau cyfreithiol a gweinyddol) fel rhan o fandad Palesteina a gyhoeddwyd gan Cynghrair y Cenhedloedd i'r Deyrnas Unedig ar 29 Medi 1923]] Mandad Palestina, (فلسطين{transl|ar|Filasṭīn}}'; {{lang-he-n|פָּלֶשְׂתִּינָה }) yw enw llywodraethau Palestina a Jordaniaid Ymerodraeth Otomanaidd rhwng Rhyfel Byd Cyntaf a 1948 (Palestina) a 1946 (Trawsiorddonen a ailenwyd yn ddiweddarach yn Gwlad Iorddonen) Prydeinig Mandad i Balestina]].
Cyd-destun
bawd|300px|Baner Palesteina Mandad ar gyfer cofrestru llongau, 1927-1948 Yn dilyn cytundeb dirgel Sykes-Picot rhwng Prydain a Ffrainc yn 1915 cytunwyd y byddai'r ddau ymerodraeth yn rhannu'r Dwyrain Canol yn dilyn ennill y Rhyfel Mawr. Roedd y ddwy wlad i gael rheolaeth lawn neu tra-arglwyddiaeth dros y tiroedd Arabaidd i'r de o Anatolia yn dilyn cwymp disgwyladwy Ymerodraeth yr Otomaniaid.
Gyda cwymp y Grymoedd Canolig (Ymerodraethau Yr Almaen, Awstria-Hwngari, Twrci Otomanaidd a Bwlgaria) trosglwyddwyd rheolaeth dros y tir a ddaeth yn Balesteina i Brydain — er fod y rhan fwayf o'r tir ar y pryd yn rhan o dalaith "Vilayet" "Syria".
Tiriogaeth
150px|right|300px|Stamp Mandad tairieithog, Saesneg, Arabeg, Hebraeg Gyda Chynhadledd San Remo yn 1920 cytunodd y cynghreiriaid (heb ystyried barn y trigolion lleol mewn unrhyw sylwedd) i drosglwyddwyd y tiriogaeth yn ffurfiol i Brydain. Roedd "Palesteina" yn wreiddiol i gynnwys y cyfan o Balesteina ac Israel gyfoes a Gwlad yr Iorddonen. Roedd y ffin dde-orllewinnol yn dilyn y ffin rhwng yr Aifft (oedd eisoes o dan ddylanwad Prydain) a hen Ymerodraeth yr Otomaniaid, ac, felly, ddim yn cynnwys penrhyn Sinai.
Roedd rheolaeth y tiriogaeth i fod yn wahanol i wladychu ymerodraethol lawn gan ei fod i'w reoli o dan "mandad" gan Gynghrair y Cenhedloedd ar y dealltwriaeth y byddai Prydain (yn nawddoglyd) yn adeiladu'r wlad a pharatoi'r brodorion ar gyfer hunanlywodraeth lawn yn y dyfodol, "until such time as they are able to stand alone".
Yn 1922 rhannwyd y diriogaeth yn ddwy wladfa, Palesteina a Thrawsiorddonen (Gwlad yr Iorddonen gyfoes). Tra bod Palesteina'n cael ei reoli'n uniongyrchol gan Brydain tan 1948, roedd Trawsiorddonen yn diriogaeth lled-annibynnol o dan reolaeth teulu brenhinol yr Hashimiaid oedd, yn wreiddiol o'r Hijaz, ac a ddaeth yn annibynnol yn 1946.
Demograffeg
Roedd y boblogaidd Arabaidd yn dal i fod mewn mwyafrif clir dros yr Iddewon drwy gydol cyfnod y Mandad. Roedd y boblogaeth honno wedi gweld tŵ mewn niferoedd, yn rannol oherwydd bod llewyrch a gwaithgynhyrchu Iddewig a mudo i Balesteina oherwydd cynyddu cylfeoedd gwaith i'r Arabiaid.
Nodweddion
Nodweddwyd y cyfnod gan dwf yn nhrefniadaeth a hunan-hyder y Yishwf gan gynnwys sefydlu Prifysgol Hebraeg yn 1925; corff Undebol genedlaethol, llu amddiffyn yr Haganah ac yn 1924 gwnaed Hebraeg yn un o ieithoedd swyddogol y Mandad (ynghyd ag Arabeg a'r Saesneg).
Nodweddion eraill y cyfnod oedd tŵf mewn gwrthdarro rhwng yr Arabiaid a'r Iddewon. Cafwyd terfysgoedd gwrth-Iddewig trwy gydol y cyfnod ond bu Gwrthryfel Arabaidd fawr yn 1936. Erbyn iddo ddod i ben ym mis Mawrth 1939, roedd mwy na 5,000 o Arabiaid, 400 o Iddewon, a 200 o Brydeinwyr wedi eu lladd ac o leiaf 15,000 o Arabiaid wedi eu hanafu.
Nodweddwyd yr 1930au gan lif o ddegau filoedd o Iddewon Almaenig yn ffoi rhag erledigaeth Natsiaeth.
Tîm Pêl-droed Palesteina'r Mandad
Yn 1929 cydnabwyd Tîm pêl-droed cenedlaethol Palesteina'r Mandad gan FIFA a bu i'r tîm chwarae 5 gêm ryngwladol yn ystod yr 1930au a 1940au yn erbyn Libanus, yr Aifft a gêm gyfeillgar yn erbyn Groeg. Roedd y tîm yn cael ei hystyried gan yr Iddewon a'r Arabiaid, ill dau, fel tîm i'r Iddewon i bob pwrpas.
Diwedd y Mandad
Roedd Prydain wedi cydnabod annibyniaeth Trawsiorddonen yn 1946 a nodwyd y bwriad i ddod â'r Mandad dros Balesteina i ben erbyn Awst 1948.
Daeth Mandad Prydain dros Balesteina i ben ar 15 Mai 1948 pan datganodd David Ben-Gurion arweinddy yr Iddewon, annibyniaeth i'w gwlad newydd, Israel. Yn dilyn y cyhoeddiad yma bu Rhyfel agored rhwng yr Arabiaid a'r Iddewon (oedd yn barhâd o derfysgaeth ar y naill ochr a'r llall oedd wedi bodoli ers blynyddoedd).
Morgi rhesog
Rhywogaeth o'r morgi requiem yw'r morgi rhesog (Galeocerdo cuvier ) a'r unig aelod o'r genws Galeocerdo. Mae'n facroysglyfaethwr, ac yn gallu tyfu i dros 5 m o hyd. Maent i'w canfod mewn nifer o ddyfroedd trofannol ac mewn hinsoddau tymherus, yn arbennig o gwmpas ynysoedd canol y Cefnfor Tawel. Mae ei enw yn cyfeirio at y rhesi tywyll ar ei gorff, sy'n pylu wrth i'r morgi aeddfedu. alt=Profile photo of shark, accompanied by remora, swimming just above a sandy seafloor|chwith|bawd|250x250px|Morgi rhesog ifanc yn y [[Bahamas.]]
Mae'r morgi rhesog yn hela ar ei ben ei hun ac yn ystod y nos yn bennaf. Mae'n cael ei adnabod am fod â'r ystod ehangaf o fwyd o'r holl forgwn, gydag ysglyfaeth yn cynnwys creaduriaid cramennog, pysgod, morloi, adar, môr-lewys, crwbanod y môr, nadroedd y môr, dolffiniaid, a hyd yn oed morgwn llai eu maint. Mae ganddo hefyd enw fel "bwytwr ysbwriel", yn llyncu amrywiaeth o wrthrychau anfwytadwy a wnaed gan bobl sy'n aros yn ei ystumog. Er eu bod yn ben ysglyfaethwyr, mae morgwn rhesog weithiau yn cael eu cipio gan leiddiaid. Mae'n cael ei ystyried yn rhywogaeth mewn perygl o ganlyniad i hela a physgota gan bobl.
Eglwys Anglicanaidd Canada
bawd|Arfbais Eglwys Anglicanaidd Canada Eglwys Anglicanaidd ymreolus yng Nghanada yw Eglwys Anglicanaidd Canada sydd yn aelod o'r Cymundeb Anglicanaidd.
Hanes
bawd|chwith|Eglwys Crist yn nhalaith [[Ontario.]] Codwyd yr eglwys Anglicanaidd cyntaf yng Nghanada yn Halifax, Nova Scotia, yn 1750. Yr esgob Anglicanaidd cyntaf a gysegrwyd i weithio'r tu allan i Brydain ac Iwerddon oedd Charles Inglis, Esgob Nova Scotia, a hynny yn 1787. Yn 1832 daeth yr Eglwys Anglicanaidd yn eglwys wladol Canada. Sefydlwyd y Synod Cyffredinol yn 1893 i uno a llywodraethu'r amryw esgobaethau.
Strwythur ac aelodaeth
bawd|Cyfarfod y Synod Cyffredinol yn Halifax yn 2010. Mae gan Eglwys Anglicanaidd Canada 30 o esgobaethau, ac esgob yn bennaeth ar bob un. Mae hefyd dau esgob ychwanegol sydd yn gweithio tu hwnt i ffiniau unrhyw ardal benodol: yr Esgob Ordinari i Luoedd Arfog Canada, a'r Esgob Anglicanaidd Brodorol Cenedlaethol. Trefnir yr esgobaethau yn bedair talaith eglwysig, a phob un dan arweiniad archesgob. Cynhelir synodau lleol a rhanbarthol gan yr esgobaethau a'r taleithiau yn ogystal â'r Synod Cyffredinol sydd yn ymgynnull pob tair mlynedd i lywodraethu'r eglwys ar lefel genedlaethol. Llywydd y Synod Cyffredinol ydy'r primas, sydd yn bennaeth ar Eglwys Anglicanaidd Canada. Lleolir pencadlys yr Eglwys yn Toronto, dinas fwyaf Canada. Ar ddechrau'r 21g roedd rhyw 2,900 o eglwysi a 680,000 o aelodau gan Eglwys Anglicanaidd Canada.
Ysgolion preswyl
O'r 19g hyd at 1969, rheolwyd system o ysgolion preswyl gan yr Eglwys Anglicanaidd i gymhathu plant brodorol i'r gymdeithas wen. Roedd camdriniaeth gorfforol a rhywiol yn gyffredin yn yr ysgolion, yn ogystal â'r hiliaeth yn erbyn diwylliant cynhenid y plant. Yn 1993 ymddiheuriodd yr Eglwys yn swyddogol am yr ysgolion, ac yn 2003 cytunodd i dalu $24 miliwn yn iawndal i 80,000 o gyn-ddisgyblion.
Uniadau cyfunryw
Ers 2002, bu cryn dadlau yn yr Eglwys ynghylch uniadau cyfunryw.
Jessie Penn-Lewis
Roedd  Jessie Penn-Lewis (28 Chwefror 1861 – 15 Awst 1927) yn llefarydd efengylaidd Cymreig ac yn awdur nifer o weithiau Cristnogol efengylaidd. Er mwyn hybu ei gwaith crefyddol bu hi'n ymweld â Rwsia, Sgandinafia, Canada, yr Unol Daleithiau ac India. Roedd hi'n gyfaill agos i'r diwygiwr Evan Roberts. .
Cefndir
Ganwyd Jessie Elizabeth Jones yng Nghastell Nedd yn blentyn i Elias W Jones, tirfesurydd a Hezeia (née Hopkins) ei wraig. Roedd y teulu yn un oedd yn driw i achos y Methodistiaid Calfinaidd. Roedd y fam yn weithgar yn yr achos dirwest, ac, yn ifanc iawn, roedd Jessie yn arwain cymdeithas dirwest i'r ifanc.
Priododd William Penn Lewis, mab William Lewis, peintiwr, yn Eglwys St Thomas Castell Nedd ar 15 Medi 1880 ni chawsant blant. Honnir bod William yn ddisgynnydd i William Penn, sylfaenydd Pensylfania. Oherwydd gwaith symudodd y cwpl i Richmond, Surrey.
Deffroad ysbrydol
Yn Richmond daeth Penn-Lewis o dan ddylanwad y Parch Evan H. Hopkins, ficer Eglwys y Drindod. Dywedodd bod clywed Hopkins yn pregethu wedi arwain iddi agor ei henaid ac am y tro cyntaf i ystyried os oedd hi wedi cael buddugoliaeth dros bechod, gan ddod i'r casgliad bod hi wedi methu. .
Er gwaethaf teimlo nad oedd hi wedi derbyn deffroad ysbrydol digonol, dechreuodd arwain cangen Richmond o'r Young Women’s Christian Association (YWCA).
Wedi darllen llyfrau Andrew Murray Spirit of Christ a Madame Guyon Spiritual Torrents. Daeth i ddeall ei bod yn chwilio am ormod trwy ddisgwyl rhyw profiad mawr o lawnder ysbrydol. Ar 18 Mawrth 1892 mewn cerbyd rheilffordd ger Wimbledon, profodd ymdeimlad o gysegru cyflawn. Wedi hynny profodd ''rhyddid wrth lefaru a nerth o weddïo. Daeth y Beibl yn fyw a daeth Crist yn real''.
Gweinidogaeth
Ychydig wedi ei thröedigaeth symudodd teulu i Gaerlŷr gan fod William wedi derbyn swydd trysorydd y ddinas. Yno datblygodd ei ddiwinyddiaeth bersonol a oedd yn pwysleisio byw bywyd o hunan wadiad fel efelychiad hunanaberth y Crist croeshoeliedig. Dechreuodd mynychu cymanfaoedd efengylaidd blynyddol Keswick gan ddyfnhau ei hargyhoeddiad mae'r unig fodd o gyflawni sancteiddrwydd personol oedd trwy broses barhaus o hunan wadiad. Mynegwyd ei chredoau'n glir yn ei thraethawd The Path to Life in God (1895), y cyntaf o dros hanner cant o bamffledi hunan cyhoeddedig a chyhoeddwyd o'i chartref yng Nghaerlŷr.
Ym 1896 aeth Penn-Lewis i Göteborg, Sweden, i fynychu'r gynhadledd Lychlynnaidd cyntaf o'r YWCA. Yn y gynhadledd cyfarfu a grŵp o bendefigion o'r Ffindir a Rwsia a chafodd gwahoddiad i efengylu ymysg bonheddwyr Rwsia. Ymwelodd â St Petersburg yn flynyddol i efengylu rhwng 1897 a 1903. Wedi ennill enw da fel cennad rhyngwladol cafodd gwahoddiad i deithio yn yr Unol Daleithiau, Canada ac India.
Yn India ysgrifennodd Penn-Lewis ei llyfryn mwyaf poblogaidd The Word of the Cross (1903). Llyfryn a werthodd dros filiwn o gopïau ac a gyfieithwyd i dros 100 o wahanol ieithoedd.
Perthynas ag Evan Roberts
Ym 1902 gofynnodd grŵp o weinidogion Cymreig i Penn-Lewis sefydlu confensiwn efengylaidd tebyg i un Keswik yng Nghymru. Cynhaliwyd y Gymanfa Llandrindod cyntaf ym 1903. Un o'r rai a fu'n mynychu'r gymanfa oedd Evan Roberts. Pan gychwynnodd Diwygiad 1904 - 1905 o dan arweiniad Roberts fu Penn-Lewis yn rhoi cefnogaeth frwd i'w weinidogaeth.
Torrodd iechyd Roberts tua diwedd cyfnod y diwygiad ac aeth i fyw i gartref Penn-Lewis yng Nghaerlŷr i geisio adferiad. Bu'n byw yng nghartrefi Penn-Lewis yng Nghaerlŷr ac wedyn yn Llundain am 20 mlynedd hyd ei marwolaeth hi ym 1927.
Marwolaeth
Bu farw o Niwmonia yn Llundain yn 66 mlwydd oed a chladdwyd ei gweddillion ym Mynwent y Crynwyr, Reigate, Surrey.
Llyfryddiaeth (rhannol)
• The Path to Life in God
• War on The Saints
• The Awakening in Wales & Some of the Hidden Springs
• Dirgelwch Gogoneddus
• Thy Hidden Ones
• Dying to Live
• Conquest of Canaan
• Face to Face
• All Things New
• The Word of the Cross
• Story of Job
• Fruitful Living
• Life in the Spirit
• Opened Heavens
• The Cross of Calvary
• The Magna Charta of Woman
• Power for Service
• Gwasanaeth a milwriaeth ysbrydol (gyda Evan Roberts)
Kyle Gass
Actor, cynhyrchydd, sgriptiwr a seren deledu Americanaidd yw Kyle Richard Gass (ganwyd 14 Gorffennaf 1960).