cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Creag Dhubh
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Graham, a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Alexandre Guéniot
Meddyg, geinecolegydd, llawfeddyg nodedig o Ffrainc oedd Alexandre Guéniot (8 Tachwedd 1832 – 15 Gorffennaf 1935). Sefydlodd, llywyddodd a bu'n aelod o Gymdeithas Obstetrig Ffrainc. Cafodd ei eni yn Tignécourt, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Dijon a Paris. Bu farw ym Mharis.
Seven Were Saved
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr William H. Pine yw Seven Were Saved a gyhoeddwyd yn 1947. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Darrell Calker.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Richard Denning a Russell Hayden. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1947. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Out of the Past sy’n ffilm am dditectif breifat yn newid ei waith, gan Jacques Tourneur. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Jack Greenhalgh oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Aciagrion zambiense
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Aciagrion zambiense sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Aciagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
African America
Ffilm ddrama yw African America a gyhoeddwyd yn 2021. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Affrica. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Seven Were Saved
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William H Pine ar 15 Chwefror 1896.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William H. Pine nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
African America
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Barbed lliwgar
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Barbed lliwgar (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: barbedau lliwgar) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Megalaima mystacophanos; yr enw Saesneg arno yw Gaudy barbet. Mae'n perthyn i deulu'r Barbedau (Lladin: Capitonidae) sydd yn urdd y Piciformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. mystacophanos, sef enw'r rhywogaeth.
Adrien Proust
Meddyg a patholegydd nodedig o Ffrainc oedd Adrien Proust  (18 Mawrth 1834 - 26 Tachwedd 1903). Cyhoeddodd lyfr pwysig ar niwrasthenia. Cafodd ei eni yn Illiers-Combray, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Paris. Bu farw ym Mharis.
Gwobrau
Enillodd Adrien Proust y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Barbed lliwgar
Teulu
Mae'r barbed lliwgar yn perthyn i deulu'r Barbedau (Lladin: Capitonidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Edward o San Steffan
Tywysog Cymru oedd Edward o San Steffan, a adnabyddwyd hefyd fel Edward o Gaerhirfryn (13 Hydref 1453 – 4 Mai 1471), ac unig fab brenin Harri VI a'i wraig Marged o Anjou. Bu farw Edward ym Mrwydr Tewkesbury.
Thebai
Roedd Thebai ( hefyd Thebes; Hen Roeg: — Thēbai) yn ddinas yn  Boeotia, oedd yn un o ddinasoedd pwysicaf Groeg yr Henfyd. Enw'r dref fodern ar y safle yw Thiva (Groeg: Θήβα).
Wedi buddugoliaeth Sparta yn y rhyfel, trôdd Thebai yn ei herbyn. Ym Mrwydr Leuctra yn 371 CC enillodd Thebai dan Epaminondas fuddugoliaeth syfrdanol dros Sparta, a'i gwnaeth y ddinas fwyaf pwerus yng Ngroeg am gyfnod. Daeth y cyfnod yma i ben pan laddwyd Epaminondas ym Mwydr Mantinea yn 362 CC.
Sing Vir Die Harlekyn
Ffilm ar gerddoriaeth yw Sing Vir Die Harlekyn a gyhoeddwyd yn 1980. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Affrica. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg ac Affricaneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Anton Goosen.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sonja Herholdt, André Swiegers a Bill Curry.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1980. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Empire Strikes Back sef yr ail ffilm yn y gyfres Star Wars. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Asameg
350px|ewin_bawd Iaith Assam a rhannau cyfagos o ogledd-ddwyrain India yw'r Assameg. Mae'n perthyn i gangen ddwyreiniol yr ieithoedd Indo-Ariaidd. Ceir tua 13,079,000 o siaradwyr Assameg. Yn ogystal ag Assam, ceir siaradwyr Assameg yn rhan dde-ddwyreinol Bhwtan ac yn Arunachal Pradesh.
Gogledd Glynebwy
Cymuned ym mwrdeistref sirol Blaenau Gwent yw Gogledd Glynebwy (Saesneg: Ebbw Vale North).
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan a'r Aelod Seneddol yw.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Cyngor Cymru a'r Gororau
bawd|300px|Castell Llwydlo - Pencadlys y Cyngor Roedd Cyngor Cymru a'r Gororau neu Cyngor Cymru a'r Mers (teitl swyddogol, Saesneg: Court of the Council in the Dominion and Principality of Wales, and the Marches of the same) yn gorff gweinyddol ar gyfer Cymru a'r siroedd cyffiniol Swydd Amwythig, Swydd Henffordd, Swydd Gaerwrangon a Swydd Gaerloyw rhwng y 15fed a'r 17g. Roedd pencadlys y Cyngor yng Nghastell Llwydlo.
15fed ganrif
Yn wreiddiol bu'r cyngor yn gyfrifol am weinyddu tiroedd Tywysogaeth Cymru a oedd yn dod o dan reolaeth y Goron o ganlyniad i oresgyniad 1282. Cafodd ei phenodi am y tro cyntaf gan y Brenin Edward IV ym 1472 fel corff i gynghori a gweithredu ar ran ei fab, y baban Edward, Tywysog Cymru. Ar y pryd roedd y Brenin Edward newydd ei adfer i'r frenhiniaeth yn ystod Rhyfeloedd y Rhosynnau a roedd y rhan fwyaf o arglwyddiaethau'r Mers, o fewn ac ar ffiniau Cymru, yn gynghreiriaid iddo. Sefydlodd ei fab yng Nghastell Llwydlo, gan benodi ei gyfeillion triw, teuluoedd Woodville a Stanley i fod yn ffigurau blaenllaw ar y Cyngor.
Ym 1473 cafodd rôl y Cyngor ei ehangu yn fawr pan roddwyd dyletswydd iddo dros gynnal cyfraith a threfn yng Nghymru ac ar hyd y ffin.
16eg ganrif
Parhaodd y Cyngor ar ôl marwolaeth Edward IV a diflaniad ei feibion o Dŵr Llundain. O dan deyrnasiad Harri VII, bu'r Cyngor yn gyfrifol am weinyddu'r dywysogaeth ar ran ei feibion fel Tywysogion olynol Cymru, sef y Dywysog Arthur ac yna'r Dywysog Harri (Harri VIII wedyn).
Rhwng 1534 a 1543 bu Rowland Lee Esgob Coventry a Chaerlwytgoed yn llywydd y cyngor; credai Lee bod y Cymry yn bobl anwar di gyfraith a bu ei gyfnod fel llywydd yn un o deyrnasiad braw, credai mai'r ffordd orau i ddelio â'r Cymry oedd trwy eu collfarnu a'u dienyddio yn ddidrugaredd. Broliai ei fod wedi lladd 5,000 o Gymry yn ystod cyfnod ei lywyddiaeth.
Doedd y ddeddfwriaeth a rhoddodd gydnabyddiaeth statudol i'r Cyngor ddim yn rhestru ei chyfrifoldebau, dim ond datgan y dylai'r Llywydd a'r Cyngor gwrando a phenderfynu ar yr achosion yr oedd wedi gwrando arnynt hyd yn hyn. Cafodd hyn ei ddehongli'n eang a dechreuodd y cyngor clywed pob achos, sifil a throseddol a oedd yn cael eu dwyn gan unigolion a oedd yn rhy dlawd i erlyn yn llysoedd Llundain; roedd yn barnu bob achos o lofruddiaeth, ffeloniaeth, morladrad, dryllio, a throseddau oedd yn debygol o darfu ar heddwch. Bu'r cyngor hefyd yn ymchwilio i gyhuddiadau o gam lywodraethu gan swyddogion a rheithfarnau ffug rheithgorau. Roedd i orfodi'r cyfreithiau yn ymwneud a lifrai a chynnal a chadw; i gosbi lledwyr achlust a godinebwyr, ac i ddelio ag anghydfodau ynghylch amgáu tiroedd, gwasanaeth taeog, a chwestiynau maenorol. Roedd yn clywed apeliadau gan y llysoedd cyffredin; ac roedd yn gyfrifol am weinyddu'r ddeddfwriaeth yn delio â chrefydd. Yn ôl yr hanesydd John Davies, Cyrychiolai'r Cyngor arbrawf nodedig mewn llywodraeth rhanbarthol yn y cyfnod hwn.
Llantrisant, Ynys Môn
Pentrefan yng nghymuned Tref Alaw, Ynys Môn, Cymru, yw Llantrisant. Fe'i lleolir ar gyffordd wledig tua hanner ffordd rhwng Llanfaethlu i'r gorllewin a Llannerch-y-medd i'r dwyrain yng ngogledd-orllewin yr ynys, tua 8 milltir i'r dwyrain o Gaergybi. Mae'n blwyf eglwysig yn ogystal. Mae 138.4 milltir (222.7 km) o Gaerdydd a 221.4 milltir (356.3 km) o Lundain.
Cyngor Cymru a'r Gororau
16eg ganrif
Er bod mwyafrif y cynghorwyr yn foneddigion a chlerigwyr o'r Mers, doedd y siroedd Saesnig ddim yn or-hoff o gael eu rheoli ar y cyd â Chymru a bu sawl ymgais ganddynt i gael eu rhyddhau o'i ddylanwad. Llwyddodd Dinas Bryste i ymeithrio o ddylanwad y Cyngor ym 1562 a Swydd Gaer ym 1569; methodd cais Caerwrangon i gael ei rhyddhau ym 1576.
Llantrisant, Ynys Môn
Hanes a hynafiaethau
Cyfeiria'r enw at y ffaith fod eglwys y plwyf yn gysegredig i dri sant, sef Afan, Ieuan a Sannan. Yn yr Oesoedd Canol roedd y llan yn rhan o gwmwd Llifon, cantref Aberffraw.
Cyngor Cymru a'r Gororau
17eg ganrif
Cyrhaeddodd prysurdeb y Cyngor ei hanterth rhwng 1610 a 1620 pan glywodd dros 1,200 o achosion y flwyddyn.
Llantrisant, Ynys Môn
Cadwraeth
Ar gwr gogleddol y pentref ceir Cors-y-bol, ardal o wlybtir a groesir gan ffrwd sy'n llifo i gronfa Llyn Alaw. Tua milltir i'r de ceir Llyn Llywenan.
Cyngor Cymru a'r Gororau
17eg ganrif
Diddymwyd y Cyngor yn ystod cyfnod Rhyfel Cartref Lloegr a'i hail adfer ar ôl i Siarl II ddychwelyd i'r orsedd ym 1660. Cafodd y Cyngor ei ddiddymu'n llwyr ar 25 Gorffennaf 1689 yn dilyn y Chwyldro Gogoneddus ym 1688 a ddymchwelodd teyrnasiad Iago II ac a sefydlodd William III (William o Orange) fel brenin.
Llantrisant, Ynys Môn
Cynrychiolaeth wleidyddol
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Cyngor Cymru a'r Gororau
Gweler hefyd
Rhestr o Lywyddion ac is Lywyddion Cyngor Cymru a'r Gororau
Freud (Y Meddwl Modern)
Astudiaethau o'r seicolegydd Awstriaidd Sigmund Freud gan Harri Pritchard Jones yw Cyfres y Meddwl Modern: Freud. Gwasg Gee a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1982. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Disgrifiad byr
Astudiaethau o'r seicolegydd enwog, mewn cyfres sy'n edrych ar feddylwyr modern.
Botwm Crys yn cadw lle
Petrisen
bawd|Perdix perdix
Mae'r Betrisen (Perdix perdix) yn aelod o deulu'r Phasianidae, y ffesantod. Mae'n nythu ar draws Ewrop a gorllewin Asia ond mae hefyd wedi ei ollwng yn fwriadol mewn rhannau eraill o'r byd, megis Gogledd America oherwydd ei fod yn boblogaidd gyda saethwyr.
Ar lawr y mae'r Betrisen yn nythu, yn aml ger ymylon caeau ŷd. Dodwyir hyd at 20 ŵy. Nid yw'r Betrisen yn aderyn mudol ac mae'n casglu yn heidiau yn y gaeaf, er nad yw'r niferoedd yn yr haid yn fawr fel rheol. Hadau yw'r prif fwyd, ond mae'r cywion yn cael eu bwydo ar bryfed.
Gellir adnabod y Betrisen yn weddol hawdd os ceir golwg dda arni. Mae'n aderyn canolig o ran maint, 28–32 cm o hyd, felly yn llai na'r Ffesant, gyda brown ar y cefn a llwyd ar y bol, wyneb oren a darn browngoch ar y bol. Nid oes fawr o wahaniaeth rhwng yr iâr a'r ceiliog.
Mae niferoedd y Betrisen wedi gostwng yn sylweddol yng Nghymru yn yr hanner can mlynedd diwethaf, yn ôl pob tebyg oherwydd newidiadau amaethyddol. Erbyn hyn mae'n aderyn eithaf prin mewn llawer o ardaloedd.
Hanesyddol
Pan oeddwn yn fachgen ifanc yn y chwedegau ac yn mynd i saethu gyda fy nhad roeddwn yn gweld yr aderyn yma yn aml ond bellach mae yn aderyn gweddol brin yng Nghymru. Nid oeddwn yn disgwyl gweld yr aderyn yma wrth i mi deithio i Lanrwst ar draws fynydd Hiraethog. Mawrth 28, 2012. SH842550
Dyma gofnodion o ddyddiadur DO Jones, Padog o’r un ardal:
Y Slut
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Hagar Ben-Asher yw Y Slut a gyhoeddwyd yn 2011. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd הנותנת ac fe'i cynhyrchwyd gan Marek Rozenbaum yn Israel. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hebraeg a hynny gan Hagar Ben-Asher.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,100 o ffilmiau Hebraeg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Asaf Korman sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hagar Ben-Asher ar 10 Mawrth 1979 yn Hod HaSharon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hagar Ben-Asher nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ynyscynhaearn
Yn y plwyf, mae Eglwys Sant Cynhaiarn; Brawd Sant Aelhaearn, a gysylltir â Llanaelhaearn, oedd Cynhaearn. Ni wyddys fawr arall amdano. Roedd ei frodyr eraill yn cynnwys Marchell.
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Ganed y telynor enwog Dafydd y Garreg Wen (David Owen: 1711/1712-1741) ar dyddyn Y Garreg Wen yn Ynyscynhaearn. Yma hefyd y ganed yr hynafiaethydd a bardd Ellis Owen, Cefnymeysydd (1789-1868) yn fferm Cefn-y-meysydd Isaf, ym mhlwyf Ynyscynhaearn.
Dawnsio haf
Weithiau defnyddid torch addurnedig yn hyrach na'r fedwen neu'r pawl (yr un gair a "polyn") arferol. Rhwng dueddeg ac ugain oedd yn y criw, fel arfer. Y prif gymeriad yn y ddawns oedd y Cadi Haf neu'r ffŵl ac ef oedd yn gyfrifol am gario'r dorch. Gwisgai hanner fel dyn a hanner fel dynes gyda gwasgod, côt a pheisiau; ac ambell waith - hen fwgwd hyll. Dro arall byddai wedi duo ei wyneb ar wahân i'w lygaid a'i fochau - a liwiai'n gochion. Cariai gydag ef ysgub yn y naill law a lletwad yn y llall.
Gwisgai gweddill y dawnswyr ddillad wedi'u haddurno â rhubanau mwyaf lliwgar posibl a blodau. Cariai'r arweinydd fforch bren ar lun y llythyren "Y". Roedd hon wedi ei gorchuddio â lliain (o'r naill fraich i'r llall) ag amryw lestri arian, tebotiau, llwyau arian ayb. Aethant o fferm i fferm yn dawnsio ac yn casglu arian.
Yn eu plith byddai crythor yn gofalu am y gerddoriaeth. Roedd i'r ddefod hon gychwyn cyngristnogol a sefydlwyd hi er cof neu i ddathlu duwies y blodau a oedd yn cyfateb i Flora'r Rhufeiniaid.
Dywed Hugh Evans yn ei gyfrol Cwm Eithin:
Mount Airy, Gogledd Carolina
Dinas yn, yn nhalaith Gogledd Carolina, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Mount Airy, gan gynnwys:
Eva Lazar
Arlunydd benywaidd o Hwngari oedd Eva Lazar (1914 - 1944).
Fe'i ganed yn Dej a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Hwngari.
Bu farw yn Auschwitz yn ystod yr Ail Ryfel Byd.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Peter Scott
Adaregwr, cadwraethwr, arlunydd, swyddog yn y llynges, ac iotiwr o Sais oedd Syr Peter Markham Scott (14 Medi 1909 – 29 Awst 1989). Roedd yn fab i'r fforiwr Robert Falcon Scott. Pan oedd o’n ifanc, heliwr adar oedd o. Sefydlodd o Ymddiriodolaeth Adar Dŵr a Thiroedd Gwlybion ym 1946 yn Slimbridge ac roedd o’n un o sefydlwyr y Gronfa Byd-Eang Dros Natur (WWF), hefyd yn cynllunio ei logo. Cystadleuodd dros Brydain yn Gemau Olympaidd 1936 ac enillodd fedal efydd am hwylio. Urddwyd yn farchog ym 1973 oherwydd ei waith fel cadwraethwr. Derbynwyd Medal Aur y WWF a hefyd gwobr Paul Getty am Gadwraeth.
dim|260px|bawd|Cerflun Peter Scott, Martin Mere 260px|bawd|dim|Martin Mere
Bywyd cynnar
Ganwyd ar 14 Medi 1909 yn 174 Heol Palas Buckingham, Llundain, unig fab o Robert Falcon Scott a Kathleen Bruce, y cerflunydd. Bu farw ei dad pan oedd Peter yn 2 oed. Yn ei lythyr olaf cyn farw, awgrymodd ei dad i’w wraig y dylai hi roi diddordeb yn hanes naturiol i'u mab Enwyd Scott ar ôl Syr Clements Markham Ail-briododd ei fam i Farwn Kennet.
Addysgwyd Scott yn Ysgol Oundle a Choleg y Drindod, Caergrawnt, yn astudio Gwyddorau Naturiol ond yn newid i Hanes Celf, yn graddio yn 1931. Lletyodd gyda John Berry, soölegydd Roedd o’n aelod o Glwb Criwsio Prifysgol Caergrawnt, a chystadleuodd yn erbyn Prifysgol Rhydychen ym 1929 a 1930. Astudiodd celf yn München ac wedyn yn ysgolion yr Academi Frenhinol yn Llundain.
Fel ei fam, roedd ganddo ddawn celfyddydol, a chafodd ei arddangosfa yn Llundain ym 1933. Roedd ganddo ddiddordeb mewn celf, bywyd gwyllt a chwaraeon, gan gynnwys hela adar dŵr, hwylio, gleidio, a sglefrio. Enillodd fedal efydd yng Ngemau Olympaidd 1936 am hwylio yn nosbarth O-Jolle. . Enillodd Gwpan Tywysog Cymru ym 1938 yn defnyddio harnais o’r enw ‘Trapeze’, cynlluniwyd gan Scott a’i gryw.
Ail Ryfel Byd
Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, roedd o’n aelod o Wirfoddolwyr wrth Gefn y Llynges Frenhinol. Roedd o’n is-lefftenant yn ystod ymgiliad methedig Adran 51eg yr Ucheldir o Saint-Valery-en-Caux ar 11 Mehefin 1940
HMS Vernon 1.jpg, Mehefin 1944
Creodd Scott gynllun cuddliw ar gyfer llongau’r llynges yn ystod yr Ail Ryfel Byd ym 1940, ac erbyn Mai 1941 penderfynwyd bod llongau’r Llynges Frenhinol yn ddefnyddio ei gynllun. Dangoswyd bod llong du yn weladwy 6 milltir pellach i ffwrdd na long gwyn.
Wedi’r Ail Ryfel Byd
Sefodd Scott dros y Plaid Ceidwadol ym 1945 yn etholaeth Wembley ond collodd.
Sefydlodd Ymddiriedolaeth Bwyd Gwyllt Afon Hafren (erbyn hyn yr Ymddiriodolaeth Adar Dŵr a Thiroedd Gwlybion ym 1946, gyda’i Bencadlys yn Slimbridge, Swydd Gaerloyw. Dechreuodd raglen fridio er mwyn arbed y Gwydd Nene yn y 1950au.
Cyflwynodd cyfres deledu hanes BBC, sef “Look” rhwng 1955 a 1969, gan gynnwys y ffilm lliw cyntaf am natur ar y BBC, sef “The Private Life of the Kingfisher”.
Ysgrifennodd sawl llyfr am natur, gan gynnwys ei luniau, ac ysgrifennodd hunangofiant, “The eye of the wind” ym 1961.
Aeolagrion axine
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Aeolagrion axine sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Aeolagrion.
Peter Scott
Wedi’r Ail Ryfel Byd
Ymddangosodd ar raglen radio“Children’s Hour” ar ‘Home Service’ y BBC yn ystod y 1950au yn y cyfres ‘Nature Parliament’.
Aeolagrion axine
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Peter Scott
Wedi’r Ail Ryfel Byd
Ymddangosodd yn y raglen deledu “This is your Life” ym 1956. bawd|260px|de|Gwarchodfa natur Slimbridge Roedd o’n aelod o Gomisiwn Goroesiad Rhywogaethau IUCN o’r Undeb Rhyngwladol am Gadwriaeth Natur, ac roedd un o greadwyr y Llyfrau Coch, y rhestri o rywogaethau dan berygl.
Roedd o’n llywydd y Gymdeithas o Artistiaid Bywyd Gwyllt a llywydd Ymddiriedolaeth Natur mewn Celf. Dysgodd Scott sawl artist.
Roedd o’n gangellor Prifysgol Birmingham rhwng 1973 a 1983. Cafodd radd anrhydeddus o Brifysgol Caerfaddon ym 1979.
Roedd o’n gapten yr yot ‘Sovereign’, yn cystadlu am yr ‘America’s Cup’ ym 1964, ond collodd. Rhwng 1955 a 1960 roedd o’n llywydd ‘World Sailing’.
Ebargofiant
Nofel gan Jerry Hunter yw Ebargofiant a gyhoeddwyd yn 2014 gan Y Lolfa. Man cyhoeddi: Tal-y-bont, Cymru.
Peter Scott
Wedi’r Ail Ryfel Byd
Roedd o’n un o sefydlwyr y Gronfa Fyd-eang dros Natur (WWF), a chynlluniodd ei logo, y Panda. Cyfrannodd ei waith dros gadwriaeth at newid polici’r Comisiwn Rhwngwladol dros Forfila a Chytundeb yr Antarctig.
Ebargofiant
Disgrifiad byr
Mae'r nofel hon yn disgrifio byd yn y dyfodol pell ar ôl chwalfa gymdeithasol ac ecolegol. Mae pobl yn byw mewn ffordd gyntefig iawn; mae'r byd yn llwm ac mae bywyd yn anodd ac yn fyr. Nid oes bron neb yn y gymdeithas hon yn gallu ysgrifennu, ac felly mae hunangofiant y prif gymeriad yn cynnig cipolwg ar y prosesau sy'n dod gyda dechrau llythrennedd.
Botwm Crys yn cadw lle
Coedfrwynen gulddail
Mae'n tyfu'n araf iawn - a hynny ar bridd da, cyfoethog, mewn bob math o amrywiaeth o ran gwlybaniaeth eu cynefin; mae i'w ganfod yn aml mewn gwlyptiroedd. Mae'r planhigyn yn ddeurywiol ac mae'r dail yn fytholwyrdd.
Peter Scott
Wedi’r Ail Ryfel Byd
Roedd o’n ddirpwy-lywydd y Gymdeithas o Naturiaethwyr Prydeinig, a sefydlwyd Gwobr Goffa Peter Scott ar ôl ei farwolaeth.
Yr Anghenfil Loch Ness
Sefydlodd, gyda David James, cymdeithas i ymchwilio dirgelwch yr anghenfil ym 1962. . Awgrymodd Scott yr enw Nessiteras rhombopteryx er mwyn cofrestru’r anghenfil fel rhywogaeth mewn perygl. Sail yr enw oedd yr iaith Groeg hynafol.
Rhaglenni dogfen
Darlledwyd rhaglen amdano ar ITV yn Awst, enwyd 'Interest the Boy in Nature' gyda Konrad Lorenz, Tywysog Philip, David Attenborough a Gerald Durrell.
Roedd rhaglen am Peter Scott a David Attenborough ar BBC2 ym Mehefin 2000, enwyd ‘The Way we went wild’.
Dathlyd ei fywyd gyda rhaglen ddogfen BBC ‘In the Eye of the Wind’ yn y cyfres ‘Natural World’, gyda llais David Attenborough, yn dathlu 50fed penblwydd yr Ymddiriodolaeth Adar Dŵr a Thiroedd Gwlybion.
Roedd rhaglen ddogfen amdano yn 2006 ar BBC4, enwyd ‘Peter Scott – A Passion for Nature’
Bu farw oherwydd trawiad ar y galon ym Mryste ar 29 Awst 1989, yn 79 oed.
Bywyd personol
Priododd Scott nofelydd, Elizabeth Jane Howard yn 1942 a chawsant ferch, Nicola, ym 1943 Gadawodd Howard lei gŵr ym 1946 ac ysgaruwyd ym 1951.
Priododd Scott ei gynorthwy-ydd Philippa Talbot-Ponsonby ym 1951 ar siwrnai i Wlad yr Iâ, yn chwilio am fan fridio’r ŵydd droedbinc. Cawsant ferch, Dafila, ym 1951. Daeth hi’n beintydd ac adar oedd ei harbenigaeth. Cawsant fab, Falcon, ym 1954.
Anrhydeddau
Derbynnodd o DSC oherwydd medr a dewrder ar 1 Mehefin 1943. Cafodd MBE ym 1943 a CBE ym 1953. Daeth o’n farchog ar 27 Chwefror 1973, ac yn aelod yr Urdd o’r Cydymeithion Anrhydedd ym 1987 am ei wasanaeth dros gadwraeth. Enwyd ‘Scott’s Wrasse’ ar ôl iddo ac ei wraig am eu cyfraniad mawr dros gadwraeth.
Etifeddiaeth
Mae Taith Cerdded Syr Peter Scott yn Swydd Norfolk sy’n pasio aber Afon Nene ac yn mynd ar lan Y Wash o oleudy Peter Scott ger Sutton Bridge yn Swydd Lincoln i King’s Lynn.
Mae Parc Genedlaethol Syr Peter Scott ac Ysbyty Adar Syr Peter Scott yn Jamnagar, Gujarat, yr India yn dilyn gyfeillgarwch rhyng Scott a Jam Sahib, rheolwr Jamnagar ar y pryd.
Castillo de Olite: el último acto de una tragedia
Ffilm ddogfen Sbaeneg o Sbaen yw Castillo de Olite: el último acto de una tragedia gan y cyfarwyddwr ffilm Primitivo Álvaro Pérez. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Lleolwyd y stori mewn un lle, sef Cartagena.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Primitivo Álvaro Pérez nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Asbestos
bawd|dde|Asbestos Glas (Cricodolit) Grŵp o chwech o fwynau naturiol yw asbestos. Mae'r chwech mwyn wedi eu gwneud o elfennau gwahanol ac yn amrywio'n sylweddol yn gemegol; fodd bynnag yr hyn sy'n eu cysylltu yw'r ffaith eu bod wedi'u ffurfio o grisialau ffibrog mân iawn. Adnabyddir y mathau mwy cyffredin gwahanol o asbestos gan eu lliwiau:
Peter Pan Xxx: An Axel Braun Parody
Ffilm bornograffig a pharodi ar bornograffi gan y cyfarwyddwr Axel Braun yw Peter Pan Xxx: An Axel Braun Parody a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Axel Braun.
Asbestos
Defnydd a Hanes
Mae mathau gwahanol o asbestos, yn enwedig asbestos gwyn, brown a glas, wedi cael eu defnyddio fel deunyddiau adeiladu ac fel ynysydd am filoedd o flynyddoedd, ond dechreuwyd eu defnyddio ar raddfa ddiwylliannol yn ystod y 19g. Roedd asbestos yn ddeniadol fel deunydd am nifer o resymau: mae'n gryf, yn gymharol rhad, yn anfflamadwy, yn wrth-ddŵr ac yn ynysu gwres a trydan. Roedd asbestos yn hyblyg hefyd: roedd modd cymysgu asbestos gyda deunyddiau eraill megis plaster neu sement, neu ei blethu i greu matiau. Oherwydd y nodweddion hyn defnyddiwd asbestos mewn ystod eang iawn o gynhyrchion gan gynnwys panelau adeiladu neu doeau; plaster addurniadol (er enghraifft Artex); i ynysu adeiladau a phibellau dŵr; mewn cynhyrchion megis blancedi, matiau, neu fenig ac mewn brêcs ceir ymysg eraill. Asbestos gwyn a ddefnyddiwyd gan amlaf.
Peter Pan Xxx: An Axel Braun Parody
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Riley Steele, Steven St. Croix, Tommy Gunn a Mia Malkova. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Asbestos
Peryglon Iechyd
Mae crisialau bychain asbestos yn ffurfio llwch pan gaiff deunyddiau sy'n cynnwys asbestos eu symud neu eu torri. Pan gaiff y llwch hwn ei fewnanadlu, mae'r crisialau yn gallu ymsefydlu yn yr ysgyfaint, sy'n gallu arwain at ystod o broblemau iechyd gan gynnwys asbestosis, mesothelioma (cancr yn leinin yr organau mewnol) a chancr yr ysgyfaint. Mae'r perygl yn cynyddu pan fo rhagor o asbestos yn yr awyr, neu pan fo unigolion yn agored iddo am gyfnodau hir. Yn gyffredinol, mae asbestos brown a glas yn fwy peryglus nag asebstos gwyn.
Oherwydd y peryglon hyn, mae defnyddio asbestos yn y D.U. wedi'i wahardd yn gyfan gwbl ers 1999 (gwaharddwyd asbestos brown a glas yn gynharach). Fodd bynnag gan y bu i'r deunydd gael ei ddefnyddio cymaint yn y gorffennol mae'n parhau'n hynod gyffredin mewn adeiladau a adeiladwyd cyn 1999. Fel arfer bydd nifer o flynyddoedd neu hyd yn oed ddegawdau yn mynd heibio ar ôl bod yn agored i'r asbestos cyn i gancr ddatblygu, oherywdd hyn er gwaethaf y gwaharddiad mae'r defnydd helaeth o asbestos yn y gorffennol yn parhau i achosi problemau.
Peter Pan Xxx: An Axel Braun Parody
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Axel Braun ar 22 Medi 1966 yn Rhufain. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1990 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Axel Braun nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sidhean Dubh na Cloiche Baine
Mae Sidhean Dubh na Cloiche Baine neu Sìdhean Dubh na Cloiche Bàine yn gopa mynydd a geir ar y daith o Glen Albyn i Monadh Liath yn Ucheldir yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Corbett. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 8 Mehefin 2009.
Y Reifflwyr
bawd|[[Bathodyn cap y Reifflwyr]] Catrawd fawr o filwyr traed y Fyddin Brydeinig yw'r Reifflwyr. Sefydlwyd yn 2007, gan gyfuno Catrawd Swydd Ddyfnaint a Dorset, Y Milwyr Traed Ysgafn, Catrawd Frenhinol Swydd Gaerloyw, Berkshire a Wiltshire, a'r Siacedi Gwyrddion Brenhinol. Mae Bataliwn 1af, Y Reifflwyr â'i chanolfan yng Nghas-gwent, ac yn rhan o 3 Commando Brigade.
Ieithyddiaeth
Yr astudiaeth wyddonol o iaith yw’r Ieithyddiaeth. Cynhwysa'r ddisgyblaeth yn bennaf ymchwil strwythur ac ystyr ieithyddol. Gelwir yr ail faes ymchwil yn semanteg; gramadeg yw'r enw a roddir ar ymchwil strwythur ieithyddol, ac fe gynhwysa dri is-faes, sef morffoleg (yr astudiaeth o ffurfiad a chyfansoddiad geiriau), cystrawen (yr astudiaeth o'r rheolau a phenderfynant sut y cyfunir geiriau i ffurfio ymadroddion a brawddegau), a ffonoleg (yr astudiaeth o systemau sain ac unedau sain mewn iaith). Astudiaeth berthnasol i'r olaf, yn ymwneud â phriodweddau ffisegol seiniau llafar, yw seineg. Fe elwir unigolyn a wna ymchwil ieithyddol yn ieithydd.
Mae ieithyddiaeth, fel pob cangen o wyddoniaeth, yn faes rhyngddisgyblaethol; fe dynna ar waith mewn meysydd megis seicoleg, gwybodeg, cyfrifiadureg, athroniaeth, bywydeg, niwrowyddoniaeth, cymdeithaseg, anthropoleg, ac acwsteg.
Betoniyö
Ffilm ddrama Ffinneg o Y Ffindir a Sweden yw Betoniyö gan y cyfarwyddwr ffilm Pirjo Honkasalo. Fe'i cynhyrchwyd yn y Ffindir a Sweden. Lleolwyd y stori mewn un lle, sef y Ffindir.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1340 o ffilmiau Ffinneg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi'i seilio ar waith cynharach, Betoniyö, sef gwaith ysgrifenedig gan yr awdur Pirkko Saisio.
Treulio bwyd
Torri moleciwlau bwyd anhydawdd mawr yn foleciwlau bwyd bach sy'n hydawdd mewn dŵr er mwyn eu hamsugno i blasma gwaed yw treulio bwyd. Mewn rhai organebau, amsugnir y sylweddau llai hyn trwy'r coluddyn bach i mewn i lif y gwaed. Math o gatabolaeth yw treulio bwyd ac fe'i rhennir yn aml yn ddwy broses wahanol yn seiliedig ar sut y torrir y bwyd i lawr: treulio mecanyddol a chemegol. Cyfeiria treulio mecanyddol at dorri darnau mawr o fwyd i lawr yn gorfforol yn ddarnau llai er mwyn i ensymau eu treulio wedyn. Mewn treulio cemegol, bydd ensymau yn torri bwyd i lawr yn foleciwlau y gall y corff eu defnyddio.
The Disappearance of Finbar
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Sue Clayton yw The Disappearance of Finbar a gyhoeddwyd yn 1996. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Lleolwyd y stori yn Stockholm. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Dermot Bolger a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Davy Spillane.
Treulio bwyd
Yn y system dreulio ddynol, mae bwyd yn mynd i mewn i'r geg lle y mae treulio mecanyddol yn dechrau drwy gnoi'r bwyd a'i wlychu â phoer. Daw poer o'r chwarennau poer ac mae'n cynnwys amylas poerol, sef ensym sy'n cychwyn treulio startsh mewn mwyn. Mae hefyd yn cynnwys mwcws, sy'n iro'r bwyd, a charbonad hydrogen, sy'n creu'r amodau pH alcalïaidd delfrydol i amylas gael gweithio. Ar ôl iddo gael ei gnoi a'i startsh ei dreulio, bydd y bwyd ar ffurf màs slyri crwn bach o'r enw bolws. Mae hwn yn mynd i lawr y bibell fwyd i mewn i'r stumog trwy weithred peristalsis. Mae sudd gastrig yn y stumog yn cychwyn treulio'r protein. Mae sudd gastrig yn cynnwys asid hydroclorig a phepsin yn bennaf, a chan y gall y ddau gemegyn hwn niweidio wal y stumog, bydd y stumog yn secretu mwcws, sy'n creu haen llysnafeddog fel rhwystr rhag effeithiau gwael y cemegau. Wrth i brotein gael ei treulio, mae peristalsis, sef pan fydd y cyhyrau'n cyfyngu mewn tonnau ar hyd wal y stumog, yn achosi cymysgu mecanyddol. Mae hyn yn gadael i'r bwyd gael ei gymysgu â'r ensymau treuliol.
The Disappearance of Finbar
Y prif actor yn y ffilm hon yw Jonathan Rhys Meyers. Mae'r ffilm The Disappearance of Finbar yn 120 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o sgrin llydan (sef 1.85:1).
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1996. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Scream sef ffilm arswyd gan Wes Craven. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Eduardo Serra oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Treulio bwyd
Ar ôl cryn dipyn (fel arfer 1–2 awr mewn pobl, 4–6 awr mewn cŵn, 3–4 mewn cathod anwes), ceir hylif trwchus o'r enw'r treulfwyd. Pan fydd falf y sffincter pylorig yn agor, â'r treulfwyd i mewn i'r dwodenwm lle caiff ei gymysgu â'r ensymau treuliol o'r pancreas a sudd bustl o'r coluddyn bach, lle y mae'r treulio yn parhau. Pan dreulir y treulfwyd yn llawn, caiff ei amsugno i'r gwaed. Mae 95% o amsugno maetholion yn digwydd yn y coluddyn bach. Ailamsugnir dŵr a mwynau i mewn i'r gwaed yn y colon (y coluddyn mawr) lle y mae'r pH ychydig yn asidig, ryw 5.6 ~ 6.9. Mae rhai fitaminau, fel biotin a fitamin K (K2MK7), sy'n cael eu cynhyrchu gan facteria yn y colon yn cael eu hamsugno i'r gwaed yn colon hefyd. Ceir gwared â'r gwastraff o'r rectwm drwy ymgarthu.
The Disappearance of Finbar
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Sue Clayton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
John Coltrane
Sacsoffonydd a chyfansoddwr jazz o America oedd John William Coltrane (23 Medi 1926 – 17 Gorffennaf 1967), a adnabuwyd weithiau fel "Trane". Gan ddechrau chwarae yn arddulliau bebop a bop galed, roedd Coltrane (ar yr un pryd â'i gyfaill a'i gyd-berfformiwr Miles Davis) yn arloesol wrth gyflwyno moddau cerddorol i jazz, ac yn hwyrach yn ei yrfa roedd yn ffigwr allweddol yn jazz rhydd. Er gwaethaf ei yrfa cymharol fyr - dim ond deng mlynedd sydd rhwng ei record gyntaf dan ei enw ei hun a'i farwolaeth - fe'i hystyrir yn un o gerddorion pwysicaf ail hanner yr ugeinfed ganrif, yn un o ffigyrau canonaidd jazz ac yn un o'r sacsoffonwyr pwysicaf erioed.
Gyrfa gynnar
Bu Coltrane yn chwarae'r clarinet cyn dechrau ar y sacsoffon yn yr ysgol. Bu'n chwarae ym mandiau cymunedol ac ysgol cyn ymuno â'r llynges a chwarae ym mandiau yno hefyd. Roedd Charlie Parker yn ddylanwad cynnar, ac ar ôl gadael y llynges aeth Coltrane ymlaen i chwarae ym mandiau nifer o gerddorion eraill gan gynnwys Dizzy Gillespie a Johnny Hodges.
Daeth yn fwy adnabyddus fel rhan o bumawd mawr gyntaf Miles Davies yn 1955. Ar gefn ei waith gyda Davis dechreuodd recordio'n fynych yn ystod 1957. I'r cyfnod hwn mae recordiau mawr gyntaf Coltrane yn perthyn. Bu Davis yn ddylanwad pwysig iawn, a dilynodd Coltrane y trwmpedwr drwy gyflwyno moddau cerddorol i'w gerddoriaeth. Ar yr un pryd, datblygodd arddull unigryw ar y sacsoffon gan symud oddi wrth bebop ac arddull Charlie Parker; defnyddir y term sheets of sound ar gyfer dull Coltrane o chwarae ar recordiau megis Giant Steps (1957). Arhosodd gyda Davis (ac eithrio cyfnod sabothol ym mand Thelonious Monk) am weddill y 50au cyn gadael yn 1960 i ffurfio ei fand ei hun.
Y Pedwarawd 'Clasurol'
Ar ôl gadael Davis, ffurfiodd Coltrane ei fand ei hun gyda McCoy Tyner ar y piano, Elvin Jones ar y drymiau, a nifer o faswyr cyn i Jimmy Garrison gwblhau'r band yn 1962. Y grŵp hwn oedd band enwocaf Coltrane ac fe recordiwyd nifer fawr o weithiau gyda nhw rhwng 1962 a 1965. Record enwocaf y band oedd A Love Supreme a recordiwyd yn hwyr yn 1964 cyn ei chyhoeddi yn 1965. Darn crefyddol, defosiynol oedd hwn, ac fe'i hystyrir yn un o recordiau pwysicaf yn hanes jazz.
Gwaith Hwyr
Yn ystod y 60au roedd cerddoriaeth Coltrane yn dangos fwyfwy dylanwad jazz rhydd. Dechreuodd Coltrane gyflwyno technegau'r arddull i'w chwarae ac i chwarae ei fand, er gwaethaf yr ymateb cymysg a gafodd y newid hwn gan feirniaid y cyfnod. Roedd yr albwm Ascension yn 1965 yn dangos newid mawr: byrfyfyrio pur gan grŵp mawr oedd hwn oedd yn llawer mwy chaotig na'r gerddoriaeth a glywyd ganddo yn gynharach. Gadawodd Tyner a Jones yn 1965 ac fe gymerwyd eu llefydd yn y band gan Alice Coltrane (gwraig John) ac Rashied Ali. Yn ystod yr un cyfnod ymunodd Pharaoh Sanders y grŵp fel ail sacsoffonydd.
Bu farw Coltrane o ganser yr afu yn 1967 yn 40 oed yn unig; mwy na thebyg bu defnydd sylweddol o alcohol a chyffuriau yn ystod ei fywyd yn ffactor.
Dylanwad
Cymerodd Coltrane le Charlie Parker fel sacsoffonydd mwyaf dylanwadol jazz. Bu'n ddylanwad uniongyrchol mawr ar bron i bob sacsoffonydd yn y gerddoriaeth a ddaeth ar ei ôl, gan gynnwys nid yn unig y rhai a chwaraeodd gydag ef megis Pharaoh Sanders ac Archie Shepp, ond hefyd eraill fel Wayne Shorter ynghyd â sacsoffonwyr cyfnodau diweddarach megis David Murray a Joe Lovano. Coltrane yw un o ffigyrau canolog jazz rhydd a ffigyrau pwysicaf jazz yn y cyfnod ar ôl 1960au.
Rhestr Recordiau
Rhestr yw'r isod o holl recordiau Coltrane a gynhyrchwyd dan ei arweinyddiaeth a'i oruchwyliaeth ef, yn ystod ei fywyd. Nid yw'n cynnwys nifer fawr o recordiau byw swyddogol ac answyddogol, sesiynau dan arweinyddiaeth eraill, neu sesiynau na chafodd ei ryddhau tan ar ôl i Coltrane symud ymlaen i gwmni arall (neu ar ôl iddo farw).
Aeolagrion dorsale
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Aeolagrion dorsale sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Aeolagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Louisiana Hussy
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1959. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ben-Hur sy’n ffilm epig hanesyddol o’r Unol Daleithiau gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lee Sholem ar 25 Mai 1913 ym Mharis, Illinois a bu farw yn Los Angeles ar 23 Chwefror 1975.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lee Sholem nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Commandos
Ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Armando Crispino yw Commandos a gyhoeddwyd yn 1968. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Commandos ac fe'i cynhyrchwyd gan Artur Brauner yn yr Eidal a'r Almaen. Lleolwyd y stori yn Affrica. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Armando Crispino a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mario Nascimbene.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Otto Stern, Götz George, Joachim Fuchsberger, Heinz Reincke, Lee Van Cleef, Gianni Brezza, Marilù Tolo, Giampiero Albertini, Jack Kelly, Duilio Del Prete, Ivano Staccioli, Giacomo Piperno, Helmut Schmid, Romano Puppo, Biagio Pelligra, Emilio Marchesini, Lorenzo Piani, Marino Masé, Pier Paolo Capponi a Gianni Pulone. Mae'r ffilm Commandos (ffilm o 1968) yn 110 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1968. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 2001: A Space Odyssey sef ffilm wyddonias gan Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Daniele Alabiso sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Armando Crispino ar 18 Hydref 1924 yn Biella a bu farw yn Rhufain ar 17 Mehefin 2003. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1965 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Armando Crispino nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hegel (Y Meddwl Modern)
Cyfrol am yr athronydd Almaenig Georg Hegel gan E. Gwynn Matthews yw Cyfres y Meddwl Modern: Hegel. Gwasg Gee a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1980. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Disgrifiad byr
Rhan o gyfres o lyfrau sy'n dehongli gwaith rhai o feddylwyr y cyfnod modern.
Hook (ffilm)
Ffilm ffantasi gan Steven Spielberg sy'n serennu Dustin Hoffman, Maggie Smith a Robin Williams yw Hook (1991). Mae'n seiliedig ar straeon a chymeriadau Peter Pan gan J.M. Barrie.
Annie Marie Youngman
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Saffron Walden, y Deyrnas Unedig oedd Annie Marie Youngman (1860 – 11 Ionawr 1919).
Enw'i thad oedd John Mallows Youngman.
Louis-Jean-Marie Daubenton
Meddyg, athro prifysgol, söolegydd, gwleidydd a naturiaethydd nodedig o Ffrainc oedd Louis-Jean-Marie Daubenton  (29 Mai 1716 - 31 Rhagfyr 1799). Bu'n cyfrannu at wyddoniadur meddygol Ffrengig bwysig. Cafodd ei eni yn Montbard, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Reims. Bu farw ym Mharis.
Gran Hotel
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Miguel M. Delgado yw Gran Hotel a gyhoeddwyd yn 1944. Fe'i cynhyrchwyd ym Mecsico. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Jaimec a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Manuel Esperón.
Louis-Jean-Marie Daubenton
Gwobrau
Enillodd Louis-Jean-Marie Daubenton y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Selwyn Iolen
Bardd, athro ac eisteddfodwr brwd oedd Selwyn Griffith (enw barddol: y Prifardd Selwyn Iolen; 1928 - 10 Awst 2011). Ef oedd yr Archdderwydd rhwng 2004 a 2008.
Gran Hotel
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Cantinflas, Carlos Villarías, Fernando Soto, Estanislao Shilinsky Bachanska, Vicente Padula, Conchita Gentil Arcos, Luis G. Barreiro, Roberto Corell, Jacqueline Dalya a Roberto Cañedo. Mae'r ffilm Gran Hotel yn 106 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Selwyn Iolen
Gyrfa
Yn fab i chwarelwr, fe'i ganed ac fe'i maged ym Methel, Gwynedd. Mynychodd hen Ysgol y Sir, Caernarfon a bu'n byw yn yr ardal drwy gydol ei fywyd. Bu'n gweithio i Gyngor Dosbarth Gwyrfai am ddeunaw mlynedd cyn mynd i'r Coleg Normal, Bangor i wneud cwrs ymarfer dysgu. Bu'n athro yn Ysgol Cadnant Conwy, Ysgol Penybryn Bethesda, Ysgol Llanberis, ac Ysgol Dolbadarn, cyn mynd yn Bennaeth Ysgol Gynradd Rhiwlas.
Gran Hotel
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1944. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Double Indemnity ffilm noir ac addasiad o lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr ffilm Billy Wilder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Alex Phillips oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Jorge Bustos sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Selwyn Iolen
Gyrfa
Ei enw tu allan i'r Orsedd oedd Selwyn Griffith. Mae'n debyg ei fod yn pethyn o bell i'r Prifardd W. J. Gruffydd, hefyd o Fethel, Bardd y Goron yn Eisteddfod Llundain 1909.
Gran Hotel
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Miguel M Delgado ar 17 Mai 1905 yn Ninas Mecsico a bu farw yn yr un ardal ar 1 Tachwedd 1967.
Hermenegild Arruga i Liró
Meddyg nodedig o Sbaen oedd Hermenegild Arruga i Liró (15 Mawrth 1886 - 17 Mai 1972). Roedd yn hysbys am iddo wella nifer sylweddol o lawdriniaethau ar gyfer y llygaid. Cafodd ei eni yn Barcelona, Sbaen ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Barcelona a Prifysgol Heidelberg. Bu farw yn Barcelona.
Gran Hotel
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Miguel M. Delgado nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Selwyn Iolen
Gyrfa
O dan yr enw Selwyn Griffith y cyhoeddodd ei res o lyfrau, llyfrau barddoniaeth i blant yn bennaf. Defnyddiwyd ei gerddi yn helaeth fel darnau adrodd mewn eisteddfodau dros gyfnod o ddegawdau. Bu'n glerc Cyngor Cymuned Llanddeiniolen am 46 o flynyddoedd ac roedd yn ysgrifennu colofn fisol i bapur bro Eco'r Wyddfa ers ei gychwyn.
Prifardd ac Eisteddfodwr
Fe'i derbyniwyd i'r Orsedd ym 1973. Enillodd Goron Eisteddfod Dyffryn Conwy ym 1989, gyda dilyniant o gerddi ar y testun Arwyr. Y tri beirniad oedd Bedwyr Lewis Jones, Nesta Wyn Jones a John Gruffydd Jones. Enillodd hefyd dros ddeugain o gadeiriau a choronau mewn eisteddfodau bach ac eisteddfodau taleithiol ledled Cymru.
Hermenegild Arruga i Liró
Gwobrau
Enillodd Hermenegild Arruga i Liró y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:
Selwyn Iolen
Prifardd ac Eisteddfodwr
Bu'n feirniad adrodd a llenyddiaeth mewn eisteddfodau am ddegawddau, ac roedd yn adnabyddus fel eisteddfodwr brwd ac fel cefnogwr eisteddfodau bach, fel un o'r gynulleidfa pan nad oedd yn cymryd rhan fwy gweithgar.
Y Fro Dywyll
Nofel hanesyddol gan Jerry Hunter yw Y Fro Dywyll a gyhoeddwyd yn 2014 gan Y Lolfa. Man cyhoeddi: Tal-y-bont, Cymru.
Selwyn Iolen
Archdderwydd
Bu'n Archdderwydd rhwng 2004 a 2008, cyfnod digon diddorol i'r Eisteddfod am wahanol resymau. Tua'r adeg hon y dechreuwyd gwerthu cwrw ar y Maes, cam dadleuol tu hwnt ar y pryd. Wrth i Selwyn Iolen gymryd yr awenau y peidiodd yr Orsedd â defnyddio cerrig go iawn fel Cerrig yr Orsedd ac y dechreuwyd defnyddio rhai plastig, mesur dadleuol arall a oedd yn gam tuag at dorri costau'r Eisteddfod.
Y Fro Dywyll
Dyma nofel hanesyddol gyffrous sy'n symud o Gymru i feysydd y Rhyfeloedd Cartref yn Lloegr ac i goedwigoedd gogledd America, wedi'i gosod ym merw un o'r cyfnodau mwyaf cythryblus yn hanes ynysoedd Prydain, yn wleidyddol ac yn grefyddol. Dyma nofel sy'n dangos bod sawl math o dywyllwch i'w gael yn ystod taith bywyd. Cyrhaeddodd y llyfr restr fer gwobr Llyfr y Flwyddyn 2015.
Selwyn Iolen
Archdderwydd
Achosodd ychydig o gynnwrf ei hun pan gafodd ei ethol yn Archdderwydd, gan iddo wrthod gwneud cyfweliadau drwy gyfrwng y Saesneg ar y Maes. Roedd o'r farn bod y Rheol Gymraeg yn gwahardd hynny a'i bod yn hanfodol bod yr Eisteddfod yn parhau yn ŵyl uniaith Gymraeg.
Y Fro Dywyll
Mae Jerry Hunter yn awdur profiadol ac enillydd dwy wobr lenyddol fawr  enillodd y nofel Gwenddydd Y Fedal Ryddiaith yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 2010. Enillodd y gwaith academaidd Llwch Cenhedloedd wobr Llyfr y Flwyddyn yn 2004.Cyhoeddodd ddwy nofel ar gyfer oedolion a phum llyfr academaidd. Yn enedigol o Cincinnati, Ohio, UDA, mae Jerry Hunter yn Athro yn Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Bangor. Mae hefyd wedi darlithio ym Mhrifysgol Harvard a Phrifysgol Caerdydd.
Selwyn Iolen
Archdderwydd
Bu straeon yn y newyddion hefyd pan dderbyniwyd Richard Brunstrom ('Y Prif Gopyn') i'r Orsedd. Fel Prif Gwnstabl Heddlu'r Gogledd, roedd yntau wedi gwneud enw iddo'i hun fel un â pholisi llym o ran dirwyo gor-yrwyr. Bu sôn yn y wasg adeg derbyn y Prif Gopyn i'r Orsedd bod yr Archdderwydd ei hun wedi ei ddal yn gor-yrru wrth ruthro adre i wylio diwedd gêm bêl-droed.
Y Fro Dywyll
Botwm Crys yn cadw lle
Selwyn Iolen
Archdderwydd
Er i Dic yr Hendre gymryd yr awenau fel Archdderwydd yn 2008, gwasanaethodd Selwyn Iolen fel Archdderwydd yn Eisteddfod y Bala 2009, oherwydd gwaeledd Dic yr Hendre. Anfonodd gyfarchion teimladwy at yr Archdderwydd yn ei waeledd o lwyfan y Brifwyl yn ystod Defod y Cadeirio. Ef hefyd arweiniodd y ddefod i urddo Jim Parc Nest yn Archdderwydd yn ystod Defod Cyhoeddi Eisteddfod Wrecsam yn 2010.
Bywyd personol
Roedd yn briod â Myra, ac roedd ganddynt un mab, Euron. Roedd Selwyn Iolen yn gefnogwr pêl-droed brwd. Chwaraeai fel gôl-geidwad yn ei ieuenctid, ac yn ddiweddarach, byddai'n sicrhau ei fod yn ei ddillad gorau i wylio gêm derfynol cwpan FA Lloegr.
Ag yntau'n Ddirprwy Archdderwydd erbyn hynny, methodd â bod yn Eisteddfod Wrecsam 2011 oherwydd gwaeledd; anfonwyd cyfarchion ato o Ddefod y Cadeirio gan yr Archdderwydd Jim Parc Nest, a addawodd alw heibio i'w weld yn ei gartref, Crud-yr-Awen ym Mhenisarwaun fore trannoeth. Bu farw Selwyn Iolen yn ei gartref ar 10 Awst 2011, yn 83 oed.
Gweithiau
Fel Selwyn Griffith:
Fel Selwyn Iolen:
Aeolagrion fulvum
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Aeolagrion fulvum sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Aeolagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
De Glynebwy
Cymuned ym mwrdeistref sirol Blaenau Gwent, Cymru, yw De Glynebwy (Saesneg: Ebbw Vale South).
Carn Dubh Ic an Deoir
Mae Carn Dubh Ic an Deoir yn gopa mynydd a geir ar y daith o Glen Albyn i Monadh Liath yn Ucheldir yr Alban;. Ceir piler triongl yr OS ger y copa.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 8 Mehefin 2009.
De Glynebwy
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Dydd Calan
Dydd Calan yw'r enw ar gyfer diwrnod cyntaf y flwyddyn, sef 1 Ionawr. Gall y gair "calan" hefyd gyfeirio at ddydd cyntaf mis. Arferid credu nifer o goelion a oedd yn berthnasol i'r diwrnod cyntaf o'r flwyddyn e.e. arwyddocâd y person cyntaf i ddod dros trothwy'r drws. Ym Mhenfro aethpwyd â dŵr o gwmpas y tai i'w ddiferyd dros y trigolion i sicrhau hapusrwydd am weddill y flwyddyn. Roedd hel calennig yn arferiad drwy Gymru benbaladr. Mewn ardaloedd eraill yr arferiad oedd i ddyn penddu ymweld â'r tŷ efo darn o lo; deuai hyn â lwc dda i'r trigolion.
Četiri Ruže
Ffilm ddrama yw Četiri Ruže a gyhoeddwyd yn 2014. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Четири руже ac fe’i cynhyrchwyd yn Serbia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Serbeg.
Dydd Calan
Yn 1752 newidiwyd y dyddiad i'r un presennol; cyn hynny diwrnod cynta'r flwyddyn oedd 13 Ionawr. Mae rhai ardaloedd yn dal i ddathlu'r Hen Galan e.e. Cwm Gwaun a Llandysul ar sail yr hen galendr Iwlaidd gafodd ei ddisodli ym 1752 gan galendr Gregori.
Penillion
Dyma rai penillion sy’n cael eu canu ar 13 Ionawr:
Tarddiad y gair "Calan"
Mae'r gair "calan" yn dod o'r gair Lladin calendae "y galwedig", yr enw ar gyfer diwrnod cyntaf pob mis yn y calendr Rhufeinig.
Četiri Ruže
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sonja Kolačarić, Gordan Kičić, Srđan Todorović, Jana Milić, Nada Macanković, Tihomir Stanić, Milutin Milošević a Boris Milivojević.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 750 o ffilmiau Serbeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cyfeiriadau
o Serbia]]
Pembroke Township, Illinois
Treflan yn, yn nhalaith Illinois, yw .