cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Llandderfel
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
bawd|dim|250px|Poster o gyfarfod cyhoeddus yn Llandderfel, Mai 1895
250px|bawd|dim|Yr hen bont dros afon Dyfrdwy ger Llandderfel 250px|bawd|dim|Llandderfel: adeilad yr hen ysgol
Hanes yr eglwys
Mae eglwys Llandderfel yn hen ac wedi'i chysegru i Sant Derfel Gadarn (fl. 6g efallai). Ceir yma ffenest liw nodedig iawn gan James Powell a'i fab, sy'n dyddio i 1890. Yn y porth gwelir ceffyl pren derw hynafol. Ar un adeg roedd y sant yn marchogaeth y ceffyl ond yn ystod y Diwygiad Protestannaidd cymerwyd delw'r sant a'i ffon a'u cludo i Lundain lle cawsent eu defnyddio i losgi offeiriad Catholig ar y Bryngwyn ar orchymyn Thomas Cromwell. Yn rhyfedd iawn roedd hyn yn cyflawni hen broffwydoliaeth y byddai'r ddelw ryw ddydd yn llosgi coedwig gyfan: enw'r offeiriad druan oedd 'Mr Forest'.
GMPS
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn GMPS yw GMPS a elwir hefyd yn Guanine monophosphate synthase (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 3, band 3q25.31.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn GMPS.
Llyn Teifi
Llyn bychan yng ngogledd Ceredigion yw Llyn Teifi. Mae'n gorwedd ym mryniau Elenydd tua 3 milltir i'r dwyrain o bentref Pontrhydfendigaid.
Mae Afon Teifi yn tarddu yma, gan lifo allan o'r llyn i gyfeiriad y de-orllewin a heibio i safle Abaty Ystrad Fflur.
Carnedd gron I'r de o Fynydd Troed
Carnedd gron (Saesneg: round cairn) sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Carnedd gron i'r de o Fynydd Troed, yng nghymuned Crug Hywel, Powys;. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog (Saesneg: ring cairn) sy'n fath cwbwl wahanol o garnedd.
Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: BR315.
Gaer Fawr, Merthyr Cynog
Mae Gaer Fawr yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Merthyr Cynog, Powys, Cymru; cyfeirnod OS: SO020380.
Cefndir
Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.
Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonynh nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.
Gwybedog pigddu
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog pigddu (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion pigddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Aphanotriccus audax; yr enw Saesneg arno yw Black-billed flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. audax, sef enw'r rhywogaeth.
The Hand of God: 30 Years On
Ffilm ddogfen am chwaraeon gan y cyfarwyddwr Tim MacKenzie-Smith yw The Hand of God: 30 Years On a gyhoeddwyd yn 2016.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tim MacKenzie-Smith nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Urban Decay
Ffilm arswyd a ffilm sombi gan y cyfarwyddwr Harry Basil yw Urban Decay a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Dean Cain. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Canandaigua, Efrog Newydd
Dinas yn, yn nhalaith Efrog Newydd, yw .
Das Casanova-Projekt
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwyr Robert Gernhardt, F. K. Waechter, Arend Agthe a Bernd Eilert yw Das Casanova-Projekt a gyhoeddwyd yn 1981. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Urban Decay
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Basil nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Cyn i'r Haf Ddiflanu
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Das Casanova-Projekt
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1981. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raiders of the Lost Ark sef ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm Steven Spielberg.
Canandaigua, Efrog Newydd
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Canandaigua, gan gynnwys:
Cyn i'r Haf Ddiflanu
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Das Casanova-Projekt
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robert Gernhardt nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gaer Fach, Merthyr Cynog
Mae'r Gaer Fach yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Merthyr Cynog, Powys, Cymru; cyfeirnod OS: SO009366.
Cefndir
250px|bawd|chwith|Golygfa i gyfeiriad Gaer Fach. Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: BR053. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.
Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonynh nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.
Hythe, Hampshire
Pentref yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Hythe. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Hythe and Dibden yn ardal an-fetropolitan Fforest Newydd.
GGH
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn GGH yw GGH a elwir hefyd yn Gamma-glutamyl hydrolase (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 8, band 8q12.3.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn GGH.
Bar Esperança
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Marília Pêra, Daniel Filho, Louise Cardoso a Sílvia Bandeira. Mae'r ffilm Bar Esperança yn 127 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
The Fratellis
Band roc o Glasgow, yr Alban, yw The Fratellis.
Bar Esperança
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1983. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Star Wars Episode VI: Return of the Jedi sef ffilm ffugwyddonol gan y cyfarwyddwr ffilm Richard Marquand, Cymro o Lanishen. Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd.
Zum Beispiel Neftenbach – Die Flüchtlinge Und Wir
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Karin Bauer yw Zum Beispiel Neftenbach – Die Flüchtlinge Und Wir a gyhoeddwyd yn 2016.
Bar Esperança
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hugo Carvana ar 4 Mehefin 1937 yn Rio de Janeiro a bu farw yn yr un ardal ar 29 Hydref 2021. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1955 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hugo Carvana nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Zum Beispiel Neftenbach – Die Flüchtlinge Und Wir
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Karin Bauer nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Congothemis
Genws o weision neidr ydy Congothemis yn nheulu'r Picellwyr (Lladin: Libellulidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr.
Tîm pêl-droed cenedlaethol Lwcsembwrg
Mae Tîm pêl-droed cenedlaethol Lwcsembwrg (Lwcsembwrgeg: Lëtzebuergesch Foussballnationalequipe) yn cynrychioli Lwcsembwrg yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Ffederasiwn Pêl-droed Lwcsembwrg (Lwcsembwrgeg: Fédération luxembourgeoise de football) (FLF), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r FLF yn aelodau o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).
Nid yw Lwcsembwrg erioed wedi cyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd na Phencampwriaethau Pêl-droed Ewrop.
Afon Colorado
Gall Afon Colorado (Sbaeneg: Río Colorado; Saesneg: Colorado River) gyfeirio at un o nifer o afonydd:
Rothes
Tref ym Moray, yr Alban, yw Rothes (Gaeleg yr Alban: Rathais).
Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,156 gyda 89.71% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 8.13% wedi’u geni yn Lloegr. Mae Caerdydd 673 km i ffwrdd o Rothes ac mae Llundain yn 698.4 km. Y ddinas agosaf ydy Inverness sy'n 61.1 km i ffwrdd.
Gwaith
Yn 2001 roedd 511 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:
Carnedd gron Pen-y-fâl
Carnedd gron sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Carnedd gron Pen-y-fâl, ar lethrau Pen-y-fâl yng nghymuned Crucywel, Powys;. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog sy'n fath cwbwl wahanol o garnedd.
Cefndir
Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: BR318.
Cratilla
Genws o weision neidr ydy Cratilla yn nheulu'r Picellwyr (Lladin: Libellulidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr.
The Reef
Ffilm arswyd llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Andrew Traucki yw The Reef a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Lleolwyd y stori yn Oceania'r ynysoedd a chafodd ei ffilmio yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Peter Crombie sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrew Traucki nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Jesse James Meets Frankenstein's Daughter
Ffilm am y Gorllewin gwyllt llawn arswyd gan y cyfarwyddwr William Beaudine yw Jesse James Meets Frankenstein's Daughter a gyhoeddwyd yn 1966. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd ei ffilmio yn Corriganville Movie Ranch. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Raoul Kraushaar. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jim Davis, Dan White, Nestor Paiva, Steven Geray, Rayford Barnes, Estelita Rodriguez, Fred Stromsoe, John Lupton a William Fawcett. Mae'r ffilm Jesse James Meets Frankenstein's Daughter yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o sgrin llydan (sef 1.85:1).
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1966. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Good, the Bad and the Ugly sef ffilm gomedi gowboi gan Sergio Leone. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Lothrop Worth oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan William Austin sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Kristin Baker
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw Kristin Baker (1975).
Jesse James Meets Frankenstein's Daughter
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Beaudine ar 15 Ionawr 1892 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Canoga Park ar 3 Medi 1947.
Kristin Baker
Treuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Jesse James Meets Frankenstein's Daughter
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Kristin Baker
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Jesse James Meets Frankenstein's Daughter
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Beaudine nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ibsley
Pentref yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Ibsley. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Ellingham, Harbridge and Ibsley yn ardal an-fetropolitan Fforest Newydd.
Dish Dogs
Ffilm comedi rhamantaidd yw Dish Dogs a gyhoeddwyd yn 2000. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd ei ffilmio yn Los Angeles a Califfornia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs a thrwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Matthew Lillard, Sean Astin, Shannon Elizabeth, Brian Dennehy a Maitland Ward. Mae'r ffilm Dish Dogs yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gladiator sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Shaolin a Wu Tang
Ffilm ar y grefft o ymladd gan y cyfarwyddwr Gordon Liu yw Shaolin a Wu Tang a gyhoeddwyd yn 1983. Fe'i cynhyrchwyd gan Lau Kar-leung yn Hong Cong. Lleolwyd y stori yn Brenhinllin Qing. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Cantoneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1983. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Star Wars Episode VI: Return of the Jedi sef ffilm ffugwyddonol gan y cyfarwyddwr ffilm Richard Marquand, Cymro o Lanishen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 200 o ffilmiau Cantoneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gordon Liu ar 30 Tachwedd 1955 yn Foshan. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1973 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gordon Liu nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Maria Annunciata o'r Ddau Sicilia
bawd|dde|180px|Maria Annunciata o'r Ddau Sicilia Roedd Maria Annunciata o'r Ddau Sicilia, ganed 'Maria Annunziata Isabella Filomena Sabasia' yn Caserta (24 Mawrth 1843 – 4 Mai 1871) yn ferch i Ferdinand II o'r Ddau Sicilia ac Archddugies Maria Theresa o Awstria. Roedd yn fam i'r Archddug Franz Ferdinand, bu i'w fradlofruddiaeth ef yn Sarajevo yn 1914 fod yn eginyn ar gyfer dechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf.
Ar 21 Hydref 1862 yn Fenis, priododd Archddug Karl Ludwig, Austria gan ddod yn ail-wraig iddo. Cawsont bedwar o blant:
Bu farw yn Vienna yn 28 oed o diwberciwlosis.
Oddi ar y Ffordd
Ffilm ddrama yw Oddi ar y Ffordd a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tîm pêl-droed cenedlaethol Malta
Nid yw Malta erioed wedi cyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd na Phencampwriaethau Pêl-droed Ewrop.
Tape 407
Ffilm arswyd sy'n ffuglen arswyd yw Tape 407 a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Byw yn y Wlad 1850-2010
Llyfr gan Gwyn Jenkins sy'n ymwneud â hanes Cymru yw Byw yn y Wlad: Y Ffotograffydd yng Nghefn Gwlad 1850-2010 / Life in the Countryside: The Photographer in Rural Wales 1850-2010. Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny ar 27 Hydref 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle
Brenin byrgrib
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Brenin byrgrib (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: brenhinoedd byrgrib) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Hypothymis helenae; yr enw Saesneg arno yw Short-crested blue monarch. Mae'n perthyn i deulu'r Brenhinoedd (Lladin: Monarchidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. helenae, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r brenin byrgrib yn perthyn i deulu'r Brenhinoedd (Lladin: Monarchidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Aberfeldy
Tref yn awdurdod unedol Perth a Kinross, yr Alban, yw Aberfeldy (Gaeleg yr Alban: Obar Pheallaidh).
Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,895 gyda 82.69% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 13.46% wedi’u geni yn Lloegr.
Gwaith
Yn 2001 roedd 832 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:
Pickens, Mississippi
Tref yn, yn nhalaith Mississippi, yw .
Lapurdi
Un o'r tair talaith draddodiadol sy'n ffurfio Iparralde, y rhan o Wlad y Basg sydd yn ne-orllewin Ffrainc yw Lapurdi (Basgeg: Lapurdi, Ffrangeg: Labourd). Ystyrir Lapurdi yn un o'r saith talaith sy'n ffurfio Euskal Herria. Yn y de, mae'n ffinio ar gymuned Navarra a thalaith Guipúzcoa yn Sbaen.
Y brifddinas yw Ustaritz. Mae'r prif ddinasoedd a threfi yn cynnwys Baiona, Biarritz, Saint-Jean-de-Luz a Hendaia.
Funky Monkey
Ffilm gomedi sy'n ymwneud a bywyd teuluol gan y cyfarwyddwr Harry Basil yw Funky Monkey a gyhoeddwyd yn 2004. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs a thrwy fideo ar alwad.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Matthew Modine.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Million Dollar Baby sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Michael Goi oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Harry Basil nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bryngaer Gelli-nedd
Mae Bryngaer Gelli-Nedd yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Ystradfellte, Powys, Cymru; cyfeirnod OS: SN917139.
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: BR248. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.
Cynwrig Hir
Uchelwr o Eifionydd yn nheyrnas Gwynedd oedd Cynwrig Hir (blodeuai yn ystod yr 1090au). Yn ôl Hanes Gruffudd ap Cynan, a ysgrifennwyd tua'r flwyddyn 1160 yn oes Owain Gwynedd, Cynwrig a ryddhaodd Gruffudd ap Cynan, brenin Gwynedd, o garchar yng Nghaer.
Rhyddhau Gruffudd ap Cynan
Erbyn 1094 yr oedd Gruffudd yn rhydd. Dywed ei fywgraffiad ei fod mewn gefynnau ym marchnad Caer pan ddaeth Cynwrig Hir, "gŵr ieuanc o Eifionydd", a mintai o wŷr Eifionydd ar ymweliad a'r ddinas a'i weld. Gwelodd Cynwrig ei gyfle pan oedd y bwrgeisiaid yn bwyta a chododd Gruffudd ar ei ysgwyddau a'i gario o'r ddinas (am ei fod yn wan ar ôl bod mor hir yn y carchar). Dychwelodd Cynwrig a'i wŷr i'w gartref yn Eifionydd lle cafodd Gruffudd loches a chyfle i gael ei nerth yn ôl. Roedd y Normaniaid yn chwilio Gwynedd i geisio dal y brenin eto, felly un noson aeth Cynwrig ag ef drosodd i Ynys Môn lle cafodd ei guddio ym mhlas gŵr o'r enw Sanddef fab Aire. Ychydig o ddyddiau ar ôl hynny, ceisiodd Gruffudd ddianc ar long i Ddulyn, ei dinas enedigol, ond cododd y gwynt yn ei erbyn gan yrru'r llong i'r de a dechrau ar gyfnod o grwydro cyn dychwelyd i Wynedd eto. Llwyddodd y tro yma i gyrraedd Iwerddon ar ysgraff o Aberdaron. Ni wyddom os bu gan Cynwrig Hir ran yn yr anturiaethau olaf hyn.
Ffynhonnell
D. Simon Evans (gol.), Historia Gruffud vab Kenan (Gwasg Prifysgol Cymru, 1977). (Ceir yr hanes ar tt. 18-19).
Ibthorpe
Pentref yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr ydy Ibthorpe. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Hurstbourne Tarrant yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Test Valley.
Crocothemis
Genws o weision neidr ydy Crocothemis yn nheulu'r Picellwyr (Lladin: Libellulidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr.
Cilpeddeg
Pentre bychan yn Swydd Henffordd yw Cilpeddeg (Saesneg: Kilpeck). Saif tua 9 milltir o Henffordd, i'r de o ffordd yr A465 i'r Fenni, a thua 5 milltir o ffin Cymru a Lloegr.
Enwir eglwys Cilpeddeg fel 'Lann Degui Cil Pedec' (sef Llanddewi Cilpeddeg) mewn rhestr o eglwysi a luniwyd tua 1120 yn Llyfr Llandaf. Mae'r eglwys bellach wedi ei chysegu i Ddewi a Mair, ac mae'r adeilad yn enghraifft flaenllaw o bensaernïaeth Normanaidd (neu Romanesg). Adeiladwyd hi tua 1140.
Bu hefyd castell mwnt a beili Normanaidd ar y safle ond nid yw hwnnw bellach yn sefyll.
Juan Perón
Etholwyd Juan Domingo Perón (8 Hydref 1895 – 1 Gorffennaf 1974) yn Arlywydd yr Ariannin dair gwaith. Ef oedd sylfaenydd Peroniaeth a'r blaid sy'n arddel yr ideoleg honno, y Partido Justicialista.
Cilpeddeg
Hyd at y 9g, pan orchfygwyd yr ardal o'i amgylch gan Mersia, bu'r pentref yn rhan o deyrnas Ergyng. Wedi'r Concwest Normanaidd daeth yr ardal i gael ei alw'n Archenfield ac fe'i llywodraethwyd fel rhan o'r Mers. Daeth yn rhan o Swydd Henffordd yn yr 16g, ond parhaodd defnydd o'r Gymraeg yno hyd at y 19g.
Juan Perón
Ganed Perón yn Lobos, Talaith Buenos Aires. Addysgwyd ef yn ninas Buenos Aires, ac aeth i'r Coleg Milwrol yn 1910, gan raddio yn 1916. Ei wraig gyntaf oedd Aurelia Tizón, a fu farw o gancr. Ail-briododd a'r actores María Eva Duarte (1919 – 1952) ar 22 Hydref 1945. Roedd Evita fel y gelwid Eva Perón yn cydweithio'n agos a'i gŵr yn wleidyddol, ac yn gefnogol i hawliau i ferched a diwygiadau poblogaidd o blaid y werin. Oherwydd hynny a'i gwaith elusennol câi ei haddoli gan y tlodion yn ystod ei hoes fer. Gweithiai'n galed o blaid rhoi'r hawl i bleidleisio i ferched. Sefydlodd Sefydliad Eva Perón er mwyn hyrwyddo lles cymdeithasol yn y wlad.
Carnedd gron Nant yr Ychen
Carnedd gron sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Carnedd gron Nant yr Ychen, yng nghymuned Crucywel, Powys;. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog sy'n fath cwbwl wahanol o garnedd.
Juan Perón
Etholwyd ef yn Arlywydd am y tro cyntaf ar 24 Chwefror 1946. Ar ddiwedd ei dymor cyntaf, ail-etholwyd ef yn etholiad 11 Tachwedd 1951. Bu farw Eva Perón ar 26 Gorffennaf 1952. Y tro hwn, ni allodd Perón gwblhau ei dymor, oherwydd diswyddwyd ef yn dilyn coup milwrol ar 16 Medi 1955. Bu mewn alltudiaeth am 18 mlynedd, nes dychwelyd a chael ei ethol yn Arlywydd am y trydydd tro ar 23 Medi 1973.
Bu farw yn ystod ei dymor fel Arlywydd ar 1 Gorffennaf 1974, ac olynwyd ef gan ei weddw, ei drydedd wraig María Estela Martínez de Perón, oedd wedi ei hethol fel is-arlywydd yn 1973.
Carnedd gron Nant yr Ychen
Cefndir
Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: BR313.
Dyffryn Lledr
Mae Dyffryn Lledr yn ddyffryn yn sir Conwy, gogledd Cymru. Rhed afon Lledr trwyddi o'i tharddle yn y mynyddoedd i'r gogledd-orllewin o Flaenau Ffestiniog i ymuno ag afon Conwy ger Betws-y-Coed.
250px|bawd|chwith|Y Bont Rufeinig Gorwedd Dyffryn Lledr rhwng mynyddoedd Moel Siabod a'r rhosdir uchel rhwng y mynydd hwnnw a'r Cnicht a'r Moelwynion i'r gorllewin, a'r bryniau coediog i'r dwyrain sy'n gorwedd rhynddo a Cwm Penmachno i'r dwyrain. Mae'n ardal mynyddig gyda golygfeydd trawiadol. Mae'r dyffryn tuag wyth milltir o hyd a rhyw bum milltir o led. Mae'n codi o'i waelod cul ger Betws i fyny i Fwlch y Gorddinan (Bwlch Crimea), 1262 troedfedd i fyny, yn y de.
Dolwyddelan yw'r unig bentref yn y dyffryn, a'i ganolfan naturiol. Cymuned fechan yw Pont y Pant, tua milltir a hanner i'r gogledd.
Mae Rheilffordd Dyffryn Conwy yn mynd trwy'r dyffryn, gan gysylltu Blaenau Ffestiniog â Llandudno ar yr arfordir. Mae'r rheilffordd yn croesi'r afon, yn ogystal a'r briffordd, dros Bont Gethin, un o uchafbwyntiau peiriannyddol y lein, ger Pont y Pant. Ceir gorsafoedd rheilffordd ym mhentref Dolwyddelan gyda gorsafoedd llai ym Mhont y Pant a'r Bont Rufeinig. Rhed priffordd yr A470 trwy'r dyffryn; cafodd ei uwchraddio yn ddiweddar.
Mae hen ffordd Rufeinig Sarn Helen yn rhedeg ar hyd y dyffryn, yn cysylltu caerau Rhufeinig Caerhun a Tomen y Mur. Ym mhen gogleddol y dyffryn ceir y Bont Rufeinig, ond er gwaetha'r enw mae'r bont bresennol yn dyddio i ddechrau'r cyfnod modern.
Ganed Llywelyn Fawr yn Nyffryn Lledr, mewn hen gastell ger safle'r un presennol, yn ôl pob tebyg. Yn ddiweddarach cododd Llywelyn castell Dolwyddelan a ddaeth yn un o brif amddiffynfeydd Tywysogion Gwynedd. Roedd Dyffryn Lledr yn rhan o gwmwd Nant Conwy, un o gymydau cantref Arllechwedd. Roedd y trigolion yn adanbyddus am fod yn arbennig o gydnerth a thal. Roedd ganddynt eu Maes Campau mewn lle o'r enw Gelli'r Llan lle cynhelid chwaraeon ar ddydd Gwylmabsant y plwyf.
Heddiw mae twristiaeth yn elfen bwysig yn economi'r dyffryn.
Tai Hanesyddol
O bapur Bro Yr Odyn Ebrill 1994: Mae'n werth mynd i'r Fedw Deg - Dyffryn Lledr islaw yn agor allan i Ddyffryn Conwy ac ucheldir Dolwyddelan a Chapel Curig yn codi o'ch blaen at Foel Siabod, gyda'r Wyddfa ar y naill ochr iddo a'r Carneddau ar yr ochr arall. Ond mae'r Fedw Deg yn bwysig hefyd am resymau eraill - gwerth pensaerniol yr hen dy a'i gysylltiad hir efo hanes a chwedloniaeth. Mae'r hen dy, y chwalwyd rhannau ohono i godi'r ty presennol, yn dyddio o'r 16g gydag olion adeilad hyn gerllaw. Un o'i nodweddion amlycaf yw'r fynedfa flaen o fwa llechfaen anferth wedi ei gosod ar ddwy golofn lydan, hefyd o lechfaen. Bron nad yw'n atgoffa rhywun o fynedfa i gromlech o'r cyn-oesau! Mae'r lle tan a choed y to gwreiddiol yn dal yno ac yn enghreifftiau gwych o bensaerniaeth cyfnod y Tuduriaid. Yn yr Oesoedd Canol ymddengys bod y Fedw Deg yn perthyn i dywysogion Gwynedd - yn un o'r hafotai a oedd yn cyflenwi Castell Dolwyddelan efallai. Erbyn y 19g roedd yn perthyn i Gruffydd ap Dafydd Goch, wyr i Dafydd arall, sef brawd Llywelyn ein Llyw Olaf. Disgynyddion i'r teulu hwn oedd Gethiniaid y Fedw Deg, y mae carreg fedd iddynt ym Mynwent Penmachno gyda'r dyddiad 1621 arni. Arferai arfbais y teulu o 'lew gwyn rampant ar gefndir coch' fod uwchben eu set yn Eglwys Penmachno tan ganol y ganrif ddiwethaf.
Travis McGee
Ffilm a seiliwyd ar nofel gan y cyfarwyddwr Andrew V. McLaglen yw Travis McGee a gyhoeddwyd yn 1983. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1983. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Star Wars Episode VI: Return of the Jedi sef ffilm ffugwyddonol gan y cyfarwyddwr ffilm Richard Marquand, Cymro o Lanishen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, The Empty Copper Sea, sef gwaith llenyddol gan yr awdur John D. MacDonald a gyhoeddwyd yn 1978.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrew V McLaglen ar 28 Gorffenaf 1920 yn Llundain a bu farw yn Friday Harbor, Washington ar 25 Awst 1960.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrew V. McLaglen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Deadly Game (ffilm, 1941)
Ffilm gyffro gan y cyfarwyddwr Phil Rosen yw The Deadly Game a gyhoeddwyd yn 1941. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Tîm pêl-droed cenedlaethol San Marino
Mae Tîm pêl-droed cenedlaethol San Marino (Eidaleg: Nazionale di calcio di San Marino) yn cynrychioli San Marino yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Cymdeithas Bêl-droed San Marino (Eidaleg: Federazione Sammarinese Gioco Calcio) (FSGC), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r FSGC yn aelodau o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).
The Deadly Game (ffilm, 1941)
Y prif actor yn y ffilm hon yw Charles Farrell. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Tîm pêl-droed cenedlaethol San Marino
Nid yw San Marino erioed wedi cyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd na Phencampwriaethau Pêl-droed Ewrop.
The Deadly Game (ffilm, 1941)
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ball of Fire sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks.
Biarritz
Mae Biarritz yn enwog am ei thraethau, sy'n denu miloedd o ymwelwyr. Oherwydd poblogrwydd ymdrochi yma, tyfodd o fod yn bentref pysgota bychan yn 1843 pan ddarganfu Victor Hugo y lle, i fod yn ddinas bwysig erbyn diwedd y 19g. Yn 1854, adeiladodd yr ymerodres Eugénie, gwraig Napoléon III, balas yma. Adeiladwyd y casino enwog yn 1901.
The Deadly Game (ffilm, 1941)
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Phil Rosen ar 8 Mai 1888 ym Malbork a bu farw yn Hollywood ar 7 Mai 1958.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Phil Rosen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Ibworth
Pentref yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Ibworth. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Hannington yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Basingstoke a Deane.
CFLAR
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn CFLAR yw CFLAR a elwir hefyd yn CASP8 and FADD like apoptosis regulator (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 2, band 2q33.1.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn CFLAR.
Casa Da Mãe Joana
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Hugo Carvana yw Casa Da Mãe Joana a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd ym Mrasil. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Portiwgaleg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw José Wilker. Mae'r ffilm Casa Da Mãe Joana yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd. Lauro Escorel oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hugo Carvana ar 4 Mehefin 1937 yn Rio de Janeiro a bu farw yn yr un ardal ar 29 Hydref 2021. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1955 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hugo Carvana nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Eily Edith Agnes Archibald
Roedd Eily Edith Agnes Archibald (1914–2007) yn fotanegydd nodedig a aned yn Lloegr. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: UCL. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Prifysgol Gorllewin Awstralia.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Cog fadfallod Jamaica
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cog fadfallod Jamaica (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: cogau madfallod Jamaica) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Saurothera vetula; yr enw Saesneg arno yw Jamaican lizard cuckoo. Mae'n perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae) sydd yn urdd y Cuculiformes.
Derfel Gadarn
Sant o Gymro oedd Derfel Gadarn (c. 566 – 6 Ebrill 660). Yn ôl Bonedd y Saint roedd yn fab i Hywel ap Emyr Llydaw ac yn frawd i Arthfael. Dywedir iddo astudio gyda'i frawd yn ysgol Illtud Sant yn Llanilltud Fawr. Dethlir ei ddydd gŵyl ar 5 Ebrill, yn flynyddol.
Cog fadfallod Jamaica
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn S. vetula, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Divino Espírito Popular
Ffilm ddogfen yw Divino Espírito Popular a gyhoeddwyd yn 2006. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Divino Espirito Popular ac fe’i cynhyrchwyd ym Mrasil. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Portiwgaleg.
Cog fadfallod Jamaica
Teulu
Mae'r cog fadfallod Jamaica yn perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Divino Espírito Popular
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Derfel Gadarn
Dywedir iddo gael ei eni yn 566, a'i fod yn un o ddim ond saith o farchogion Arthur i fyw wedi brwydr Camlan. Dywedir iddo fyw oherwydd ei gryfder. Ysgrifennodd Tudur Penllyn amdano:
Canodd Lewis Glyn Cothi i Hywel ap Dafydd ap Goronwy o Wernan:
Mewn cerdd o'r 15g dywedir ei fod yn gysylltiedig ag Ynys Enlli a'i fod yn perthyn i Emyr Llydaw; ceir cyfanswm o 46 o gerddi'n cyfeirio ato yn yr Oesoedd Canol. Erbyn diwedd yr Oesoedd Canol fodd bynnag, cysylltir ef â Llydaw, ond cred rhai (cf. Bartrum 1993, 420: "Llydaw") mai enw ar ardal yn ne-ddwyrain Cymru oedd hwnnw a bod cysylltiad rhyngddo ag eglwys yn Llanfihangel Llantarnam, Sir Fynwy, eglwys nad yw bellach i'w chael. Fel Llandderfel, unwaith roedd hon hefyd yn gyrchfan i bererinion. Nodwyd yn 1535 fod y casgliad yn 26s. 8c yn 'Capella S'ti Dervalli' ac yn archwiliad Maenor Llandimor, yn 1597–8, nodir bod yma ffynnon yn dwyn ei enw.
Eglwysi
Ei brif sefydliad yw eglwys Llandderfel, ger Y Bala, Gwynedd. Ceir Capel Llandderfel ger Cwmbran hefyd, ond adfail ydyw rwan. Fe'i cysylltir â Brwydr Camlan ac Ynys Enlli hefyd mewn rhai traddodiadau.
Delw Derfel Gadarn
Cedwid delw o'r sant yn ei eglwys yn Llandderfel. Ar ddiwedd yr Oesoedd Canol a dechrau'r cyfnod modern roedd yn cael ei addoli gan y plwyfolion a phererinion a deithiai yno i gael eu gwella o afiechydon. Roedd yn iachau gwartheg hefyd. Roedd yn arferiad cludo'r delw i fyny bryn ger yr eglwys mewn gorymdaith ar y Pasg. Caniateid i blant farchogaeth ceffyl Derfel (efallai i gael ei fendith neu warchodaeth) ar ŵyl mabsant Derfel. Llosgwyd y ddelw yn Llundain yn ystod y Diwygiad Protestannaidd (gweler Llandderfel).
Capel Celyn - Deng Mlynedd o Chwalu
Llyfr sy'n ymwneud â boddi Tryweryn yw Capel Celyn: Deng Mlynedd o Chwalu gan Einion Thomas a Beryl Griffiths. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny ar 19 Ebrill 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Disgrifiad byr
Cyfrol sy'n adrodd, trwy gyfrwng lluniau a geiriau, hanes chwalu cymuned Gymreig Capel Celyn ym Meirionnydd rhwng 1955 a 1965.
Botwm Crys yn cadw lle
Idsworth
Pentref yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Idsworth.
Fire in Babylon
Ffilm ddogfen am chwaraeon gan y cyfarwyddwr Stevan Riley yw Fire in Babylon a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Viv Richards, Clive Lloyd, Gordon Greenidge, Joel Garner, Andy Roberts, Michael Holding, Colin Croft a Deryck Murray.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Stevan Riley nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bryngaer Glan-miwl (Fron Derw Wood)
Mae Bryngaer Glan-miwl (Fron Derw Wood) yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Ceri, Powys, Cymru; cyfeirnod OS: SO171889.
Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: MG135. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.
Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonynh nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.
Abernethy
Pentref yn awdurdod unedol Perth a Kinross, yr Alban, yw Abernethy (Gaeleg yr Alban: Obar Neithich).
Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 945 gyda 81.06% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 14.07% wedi’u geni yn Lloegr.
Llangybi
Ceir mwy nag un enghraifft o'r enw lle Llangybi:
Gweler hefyd:
a'r sant Cybi.
Rochelle, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Rochelle, gan gynnwys:
L'important C'est D'aimer
Ffilm ddrama a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Andrzej Żuławski yw L'important C'est D'aimer a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal, Ffrainc a'r Almaen; y cwmni cynhyrchu oedd Cineriz. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Andrzej Żuławski a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Georges Delerue. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Klaus Kinski, Romy Schneider, Sybil Danning, Howard Vernon, Nicoletta Machiavelli, Roger Blin, Michel Duchaussoy, Jacques Dutronc, Fabio Testi, Claude Dauphin, Manu Pluton, Andrée Tainsy, Claude Legros, Claudine Beccarie, Gabrielle Doulcet, Guy Delorme, Guy Mairesse, Henri Coutet, Jacques Boudet, Katia Tchenko, Marc Dudicourt, Martine Sarcey, Michel Berreur, Michel Robin, Michel Such, Olga Valery, Paul Bisciglia, Philippe Clévenot, Sylvain Lévignac, Zouzou, Éric Vasberg a Gérard Zimmermann. Mae'r ffilm L'important C'est D'aimer yn 109 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o sgrin llydan (sef 1.85:1).
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd One Flew Over the Cuckoo's Nest sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. Ricardo Aronovich oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Christiane Lack sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrzej Żuławski ar 22 Tachwedd 1940 yn Lviv a bu farw yn Warsaw ar 4 Hydref 2002. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1971 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul> Derbyniodd ei addysg yn Cyfandran Gelf Paris.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Andrzej Żuławski nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pwyth llawfeddygol
Dyfais feddygol i atgyweirio endoriad, rhwyg, neu glwyf mewn meinwe'r corff yw pwyth llawfeddygol.
Oliver Cromwell
bawd|200px|de|Ail-greu un o frwydrau Cromwell yn [[Rhuthun, 2007. Coed Marchan yn y cefn.]]
Gwleidydd a milwr o Sais oedd Oliver Cromwell (25 Ebrill 1599 – 3 Medi 1658), "Arglwydd Amddiffynnwr Lloegr" a phennaeth Gwerinlywodraeth Lloegr o 1653 hyd 1658.
Ganed Cromwell yn 1599 yn Huntingdon (yn Swydd Gaergrawnt heddiw). Roedd o dras Cymreig, yn ddisgynnydd i Morgan ap William, mab William ap Ieuan. Priododd Morgan a Catherine Cromwell, chwaer y gwleidydd Thomas Cromwell, a newidiodd y teulu ei enw i Cromwell.
Teulu
Yr oedd Oliver Cromwell o du ei fam yn Steward, o'r un gwaed â Stiwartiaid brenhinol yr Alban a Lloegr; o du ei dad, yr oedd yn disgyn yn unionllin o Bleddyn ap Cynfyn, Brenin Gwynedd a Phowys. Yma y canlyn ei achau o du ei dad, fel y casglwyd hwynt gan ddirprwyaeth a apwyntiwyd ganddo ef ei hun yn yr ail flwyddyn o'i ddiffynwriaeth: Llinach ei uchelder, yr anrhydeddusaf a'r ardderchocaf Oliver Cromwell, pennaeth goruchel, neu arglwydd amddiffynnydd gwerinlywodraeth Lloegr, yr Alban, Iwerddon, a'r tiriogaethau perthynol iddynt:— Oliver Cromwell, neu Williams, fab Robert Cromwell, neu Williams, fab Syr Henry Cromwell, neu Williams, fab Syr Richard Williams (yr hwn a gymerodd yr enw Cromwell gyntaf, trwy drwydded freiniol, ar ôl ei ewythr Thomas, yr arglwydd Cromwell, iarll Essex), fab William ab Morgan, o Gwm Castell, Eglwys newydd, sir Gaerfyrddin, fab Morgan ap Hywel, fab Hywel ap Madog, fab Madog ab Alan, fab Alan ab Owain, fab Owain ap Cadwgan, fab Cadwgan ap Gruffydd, fab Gruffydd Maelor, fab Meredydd ap Madog, fab Madog ap Bleddyn, fab Bleddyn ap Cynfyn, tywysog Powys a Gwynedd, OC 1064–1073."
Yr oedd gorhendaid Oliver Cromwell—Morgan ab Ioan neu Ieuan—yn cyfranogi o holl newidiadau bywyd Siasbar Tudur, Iarll Penfro, a'i nai Harri Tudur. Wedi i'r olaf orchfygu Lloegr ar Faes Bosworth, gwobrwyodd Morgan ab Ieuan â thiroedd yn siroedd Essex a Huntingdon. Pa fodd bynnag, parhaodd ei fab William ab Ioan i breswylio yn anneddfa'r teulu yng Nghwm Castell, ym mhlwyf yr Eglwys Newydd, Sir Gaerfyrddin, hyd oni phriododd â chwaer Thomas Cromwell, Iarll Essex. O barch i'w ewythr, cymerodd ei fab hynaf—Syr Richard Williams ap Morgan—yr enw Cromwell. Ysgrifennai amryw ganghennau o'r teulu eu henwau yn Cromwell neu Williams mor ddiweddar â 1740. Yr oedd Syr Richard yn dra enwog mewn campau milwraidd, ac ar un achlysur, heriodd y campwyr pennaf yn Ewrop i'w gyfarfod ef mewn ymdrechfa agored ar ei breswylfod ei hun yn Swydd Gaergrawnt. Y Brenin Harri VIII, yr hwn ydoedd dra hoff o ddifyrwch rhith-ymladdau, ac i'r hwn yr oedd Syr Rhisiart yn hoffddyn neillduol, a lywyddai fel beirniad yr ymdrechfa. Cafodd pawb o'r dyfodiaid eu trechu yn fuan oddigerth un marchog Ffrengig: gan hynny, cyfyngwyd yr ymornest yn ebrwydd rhwng Syr Richard a'r Ffrancwr, ac nis llwyddodd y blaenaf hyd y trydydd cyrch i fwrw ei wrthwynebydd gwrolwych oddi ar ei farch. Yr oedd y brenin mor lawen o'r canlyniad, fel y darfu, wrth ddyfarnu gwobr y fuddugoliaeth i'r pencampwr o Deyrnas Lloegr, gymeryd modrwy ddiemwnt dra gwerthfawr oddi am ei fys, a'i gosod ar fys Syr Richard, gan ddweud, "Hyd yn hyn, ti a fuost i mi yn Ddic; o hyn allan, byddi i mi yn Ddiemwnt". Oddi wrth y digwyddiad yma, daeth helm Cromwell i fod yn llew cyrchneidiol, yn gwasgu modrwy ddiemwnt yn ei grafangau.
Preswyliai Syr Henry Cromwell, mab ac etifedd Syr Richard, ar ei etifeddiaeth eang yn Swydd Gaergrawnt, ac yr oedd yn dad i ddau fab: Syr Oliver Cromwell, a wnaed yn Farchog y Baddon ym 1603 ac a fu farw yn ddiblant, a Robert Cromwell, yr hwn, er mwyn gwneud ei gyfran fechan fel mab ieuangaf yn helaethach, a gymerodd y gorchwyl o ddarllawydd mewn llaw yn Huntingdon. Priododd Robert Cromwell â gweddw William Lynn, o Bassingbourn, Sir Gaergrawnt, merch Syr Robert Steward, marchog o ddinas Ely, ac ar 25 Ebrill 1599 daethant yn rhieni i Oliver, a alwyd felly er cof am ei ewythr.
Dienyddiad ar ôl marwolaeth
Yn 1661, cafodd corff Oliver Cromwell ei gloddio a'i gludo i Tyburn i'w grogi, ei dynnu a'i chwarteru, gosodwyd ei ben ar bolyn, lle cwympodd yn ddiweddarach oherwydd storm.
SOCS2
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn SOCS2 yw SOCS2 a elwir hefyd yn Suppressor of cytokine signaling 2 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 12, band 12q22.
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn SOCS2.
Cyanothemis
Genws o weision neidr ydy Cyanothemis yn nheulu'r Picellwyr (Lladin: Libellulidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr.
Afon Colorado (Arizona)
bawd|200px|Dalgylch Afon Colorado
Afon yn yr Unol Daleithiau a Mecsico yw Afon Colorado (Saesneg: Colorado Rover; Sbaeneg: Río Colorado, sy'n cyrraedd y môr yng Ngwlff Califfornia.
Mae'r afon yn 2333 km o hyd ac yn llifo trwy daleithiau Colorado, Utah, Arizona, Nevada a Califfornia yn yr Unol Daleithiau a Baja California a Sonora ym Mecsico. Ceir ei tharddiad wrth droed mynyddoedd y Rockies yn nhalaith Colorado. Hyd 1921 defnyddid yr enw Colorado ar gyfer yr afon islaw cymer y Grand River a'r Green River yn nhalaith Utah, ond y flwyddyn honno pasiwyd cais gan dalaith Colorado i ddefnyddio'r enw Colorado ar gyfer holl gwrs yr afon.
Yn nhalaith Arizona, crewyd y Grand Canyon gan Afon Colorado.
Dasythemis
Genws o weision neidr ydy Dasythemis yn nheulu'r Picellwyr (Lladin: Libellulidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr.
Gwybedog bronwinau’r Gogledd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog bronwinau’r Gogledd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion bronwinau’r Gogledd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Aphanotriccus capitalis; yr enw Saesneg arno yw Tawny-chested flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn A. capitalis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r gwybedog bronwinau’r Gogledd yn perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Merch Gan Ferch
Ffilm ddrama yw Merch Gan Ferch a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 300 sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Inhurst
Pentref yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy Inhurst. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Baughurst yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Basingstoke a Deane.
Frauensee
Ffilm ddrama Almaeneg o'r Almaen yw Frauensee gan y cyfarwyddwr ffilm Zoltan Paul. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.