cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Romola
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Henry King yw Romola a gyhoeddwyd yn 1924. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Romola ac fe'i cynhyrchwyd gan Henry King yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn yr Eidal a chafodd ei ffilmio yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Jules Furthman a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Louis F. Gottschalk.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lillian Gish, William Powell, Ronald Colman, Dorothy Gish, Frank Puglia, Charles Willis Lane, Alfredo Martinelli a Bonaventura Ibáñez. Mae'r ffilm Romola (ffilm o 1924) yn 120 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1924. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Nibelungen sef ffilm ffantasi Almaenig mewn dwy ran, gan Fritz Lang. Roy Overbaugh oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry King nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hot Girls Wanted
Ffilm ddogfen yw Hot Girls Wanted a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Dan Ahearn. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Mae'r ffilm Hot Girls Wanted yn 84 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Black Mass sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Vacaciones
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Luis Mottura yw Vacaciones a gyhoeddwyd yn 1947. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Vacaciones ac fe’i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alejandro Gutiérrez del Barrio.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lilian Valmar, Mecha Ortiz, Amalia Sánchez Ariño, Francisco Audenino, Francisco Martínez Allende, Jesús Pampín, Leticia Scury, Manuel Collado Álvarez, Maruja Gil Quesada, Norma Giménez, Susana Canales, Juan Carlos Altavista, Ricardo Duggan a Luis Zaballa. Mae'r ffilm Vacaciones (ffilm o 1947) yn 92 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1947. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Out of the Past sy’n ffilm am dditectif breifat yn newid ei waith, gan Jacques Tourneur. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Luis Mottura ar 1 Ionawr 1901 yn Torino a bu farw yn Buenos Aires ar 6 Hydref 2020.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Luis Mottura nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bellbrook, Ohio
Dinas yn, yn nhalaith Ohio, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Bellbrook, gan gynnwys:
Canton Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Canton Township, gan gynnwys:
I Spy
Ffilm gomedi a ffilm am ysbïwyr gan y cyfarwyddwr Betty Thomas yw I Spy a gyhoeddwyd yn 2002. Fe'i cynhyrchwyd gan Andrew G. Vajna a Mario Kassar yn Unol Daleithiau America; y cwmni cynhyrchu oedd C2 Pictures. Lleolwyd y stori yn Budapest a chafodd ei ffilmio yn Budapest. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Cormac and Marianne Wibberley. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Eddie Murphy, Malcolm McDowell, Owen Wilson, Famke Janssen, Crystal Lowe, Gary Cole, Phill Lewis, Darren Shahlavi, Lynda Boyd, Mike Dopud, Tate Taylor, Kevin Rushton ac Aleks Paunovic. Mae'r ffilm I Spy yn 96 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Oliver Wood oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Peter Teschner sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Betty Thomas ar 27 Gorffenaf 1948 yn St Louis, Missouri. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1975 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Ohio.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
CSF3R
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn CSF3R yw CSF3R a elwir hefyd yn Colony stimulating factor 3 receptor (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn ôl o gromosom dynol 1, band 1p34.3.
Elke Werner
Gwyddonydd o'r Almaen yw Elke Werner (ganed 1956), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel diwinydd ac awdur.
Savithiri
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Yaragudipati Varada Rao yw Savithiri a gyhoeddwyd yn 1941. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd சாவித்திரி (திரைப்படம்) ac fe’i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tamileg.
Elke Werner
Manylion personol
Ganed Elke Werner yn 1956 yn Duisburg.
Savithiri
Y prif actor yn y ffilm hon yw M. S. Subbulakshmi. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Elke Werner
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau
<ul></ul>
Savithiri
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ball of Fire sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 6,100 o ffilmiau Tamileg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Yaragudipati Varada Rao ar 30 Mai 1903 yn Nellore. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1930 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Banda Neira
bawd|300px|Yr olygfa o Banda Neira (lithograff yn seiliedig ar baentiad gan Josias Cornelis Rappard, 1883-1889) Banda Neira yw'r unig anheddiad sylweddol o ran maint ar unrhyw un o'r Ynysoedd Banda. Fe'i lleolir yn nhalaith Maluku yn Indonesia. Lleolir y ddinas ar yr ynys ganolog o'r grŵp Bandas, Banda Neira, a dyma yw'r unig ynys digon o dir gwastad i fedru adeiladu tref fechan. Mae swyddfeydd y llywodraeth, storfeydd, cei a bron i hanner y boblogaeth o 14,000 i'w cael yno.
Arferai Banda Neira fod yn ganolfan rhyngwladol ym masnach nytmeg a byrllysg, am mai'r Ynysoedd Banda oedd yr unig ffynhonnell o'r perlysiau gwerthfawr hyn tan canol yr 19g. Sefydlwyd y dref fodern gan aelodau o'r Vereenigde Oost-Indische Compagnie ("Cwmni Unedig India'r Dwyrain"), a laddodd neu a orfododd y mwyafrif o'r trigolion Bandaneaidd i adael er mwyn cymryd mantais o'r adnodd gwerthfawr hwn.
Radical – Eine kontroverse Geschichte über Dadá Figueiredo
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese.Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Johnny Love
Ffilm ar gerddoriaeth yw Johnny Love a gyhoeddwyd yn 1987. Fe'i cynhyrchwyd ym Mrasil. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Portiwgaleg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ângela Figueiredo, Nizo Neto, Felipe Carone, Maurício Mattar a Paulo Guarnieri. Mae'r ffilm Johnny Love yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Bröllopet På Ulfåsa I
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Carl Engdahl yw Bröllopet På Ulfåsa I a gyhoeddwyd yn 1910. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg.
Johnny Love
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1987. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Last Emperor sef ffilm gan Bernardo Bertolucci. Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bröllopet På Ulfåsa I
Y prif actor yn y ffilm hon yw Oscar Söderholm.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1910. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (ffilm o 1910) sef ffilm arswyd, gwyddonias o Unol Daleithiau America gan J. Searle Dawley. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carl Engdahl ar 17 Ebrill 1864 yn Stockholm.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Carl Engdahl nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Amsterdam Newydd
Lleolwyd yr anheddiad, a oedd tu allan i Gaer Amsterdam ar Ynys Manhattan yn yr Iseldir Newydd, rhwng 38 a 42 gradd lledred ac roedd yn estyniad o'r Weriniaeth Iseldiraidd o 1624 ymlaen. Wedi'i leoli ar ben deheuol ynys Manhattan, roedd yn safle strategol, a'i nod oedd i amddiffyn diwydiant ffwr y Cwmni Unedig India'r Dwyrain yn Afon y Gogledd. Gwnaed Caer Amsterdam yn brifddinas y dalaith yn 1625.
High Hopes
Gall High Hopes gyfeirio at:
Home at Seven
Ffilm ddrama sy'n llawn dirgelwch gan y cyfarwyddwr Ralph Richardson yw Home at Seven a gyhoeddwyd yn 1952. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Anatole de Grunwald a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Malcolm Arnold.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jack Hawkins, Margaret Leighton a Ralph Richardson. Mae'r ffilm Home at Seven yn 85 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1952. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Singin' in the Rain sy’n ffilm fiwsical gan y cyfarwyddwyr ffilm Stanley Donen a Gene Kelly. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Jack Hildyard oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ralph Richardson ar 19 Rhagfyr 1902 yn Cheltenham a bu farw yn Llundain ar 6 Mehefin 1976. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1921 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ralph Richardson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rock Hudson
Roedd Rock Hudson (17 Tachwedd 1925 – 2 Hydref 1985) yn actor ffilm a theledu Americanaidd a chawsai ei adnabod fel y prif ran rhamantaidd yn ystod y 1960au a'r 1970au. Cafodd Hudson ei bleidleisio'n Seren y Flwyddyn, Hoff Brif Actor a nifer o deitlau tebyg gan amryw o gylchgronau ffilmiau ac yn ddi-os ef oedd un o'r actorion mwyaf adnabyddus a phoblogaidd ei gyfnod. Cwblhaodd yn agos at 70 o ffilmiau ac ymddangosodd ar nifer o gynhyrchiadau teledu mewn gyrfa a ymestynnodd dros bedwar degawd. Hudson hefyd oedd un o brif enwogion cyntaf Hollywood i farw o afiechyd a oedd yn gysylltiedig ag AIDS.
Don't Doubt Your Wife
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr James W. Horne yw Don't Doubt Your Wife a gyhoeddwyd yn 1922. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm James W Horne ar 14 Rhagfyr 1881 yn San Francisco a bu farw yn Hollywood ar 17 Ebrill 1976. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1915 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Rachel McMillan
Addysgwraig Americanaidd o dras Albanaidd oedd Rachel McMillan (25 Mawrth 1859 – 20 Gorffennaf 1917). Ganwyd yn Efrog Newydd.
Don't Doubt Your Wife
Gweler hefyd
Cyhoeddodd James W. Horne nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rachel McMillan
Sefydlwyd y feithrinfa cyntaf y byd ym 1914 gan Rachel McMillan a'i chwaer Margaret yn Deptford, Lewisham, un o faestrefi Llundain, Lloegr. Enwyd yr ysgol ar ei hôl hi. Tan y 1990au roedd neuadd breswyl Coleg Goldsmiths yn Deptford efo'r un enw.
'Til There Was You
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Scott Winant yw 'Til There Was You a gyhoeddwyd yn 1997. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Los Angeles. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Winnie Holzman a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Terence Blanchard. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Titanic sef ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Bobby Bukowski oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Scott Winant nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rodney Parade
Stadiwm yng Nghasnewydd yw Rodney Parade, a leolir ar lan ddwyreiniol Afon Wysg. Mae'n gartref i Glwb Rygbi Casnewydd a Dreigiau Gwent.
Gareth Gwyn Roberts
Ffisegydd o Gymro oedd Syr Gareth Gwyn Roberts, FRS FREng, (16 Mai 1940 – 6 Chwefror 2007). Cafodd ei eni ym Mhenmaenmawr.
Erdélyi Eta
Arlunydd benywaidd o Hwngari oedd Erdélyi Eta (15 Gorffennaf 1934 - 13 Medi 2010).
Fe'i ganed yn Kispest a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Hwngari.
Bu farw yn Budapest.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Stepping Lively
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr James W. Horne yw Stepping Lively a gyhoeddwyd yn 1924. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1924. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Die Nibelungen sef ffilm ffantasi Almaenig mewn dwy ran, gan Fritz Lang. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm James W Horne ar 14 Rhagfyr 1881 yn San Francisco a bu farw yn Hollywood ar 17 Ebrill 1976. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1915 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Bendita Seas
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Luis Mottura yw Bendita Seas a gyhoeddwyd yn 1956. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alejandro Gutiérrez del Barrio.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mecha Ortiz, Adolfo Linvel, Antonia Herrero, Enrique Serrano, Guillermo Battaglia, Hilda Rey, Héctor Palacios, José De Ángelis, Luis Medina Castro, Aurelia Ferrer a Domingo Alzugaray. Mae'r ffilm Bendita Seas yn 85 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1956. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Searchers sy’n ffilm bropoganda gwrth-frodorion America gan y cowbois gwyn, gan y cyfarwyddwr ffilm John Ford. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Luis Mottura ar 1 Ionawr 1901 yn Torino a bu farw yn Buenos Aires ar 6 Hydref 2020.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Luis Mottura nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
R. Alun Evans
Awdur, darlledwr a gweinidog gyda'r Annibynwyr yw'r Parchedig Ddr R. Alun Evans (ganwyd 7 Medi 1936).
Bywyd cynnar
Magwyd Robert Alun Evans yn Llanbrynmair yn fab i'r Parchedig Robert Evans, a derbyniodd ei addysg yn Nyffryn Dyfi. Graddiodd yn y Gymraeg ym Mhrifysgol Bangor.
Gyrfa
Fe'i hordeiniwyd yn weinidog yn Seion Llandysul, cyn troi at fyd darlledu. Ymunodd ag Adran Grefydd BBC Cymru yn 1964. Cafodd yrfa amrywiol gyda'r BBC - roedd yn cyflwyno'r rhaglen gylchgrawn dyddiol Heddiw o 1969–1979, ac yn ystod y cyfnod hwn bu hefyd yn sylwebu ar seremonïau'r Eisteddfod Genedlaethol ac roedd yn sylwebydd pêl-droed cyntaf y gorfforaeth yn y Gymraeg.
Wedi ymddeol yn 1996, bu'n astudio am radd Doethuriaeth ym Mhrifysgol Bangor, ac enillodd ei radd PhD am ei waith ar 'Dechrau a datblygu darlledu yng Ngogledd Cymru' yn 1999.
Willow Lake, De Dakota
Dinas yn, yn nhalaith De Dakota, yw .
R. Alun Evans
Gyrfa
Ers y 1970au bu'n aelod o gyngor yr Eisteddfod Genedlaethol a bu'n Gadeirydd ar y corff hwnnw o 1999–2001 a chafodd ei ethol yn Llywydd y Llys o 2002–2005. Penodwyd yn Gadeirydd cyntaf Bwrdd Rheoli'r Eisteddfod, ac yn 2007, fe'i hanrhydeddwyd yn Gymrawd yr Eisteddfod Genedlaethol.
Willow Lake, De Dakota
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Willow Lake, gan gynnwys:
R. Alun Evans
Bywyd Personol
Mae'n briod a Rhiannon ac mae ganddo ddau o blant, y cyfarwyddwr Rhys Powys a'r ddarlledwraig Betsan Powys.
==Cyhoeddiadau ==
Cacalaca torwyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cacalaca torwyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cacalacaod torwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ortalis leucogastra; yr enw Saesneg arno yw White-bellied chachalaca. Mae'n perthyn i deulu'r Cwrasowiaid (Lladin: Cracidae) sydd yn urdd y Galliformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn O. leucogastra, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.
Teulu
Mae'r cacalaca torwyn yn perthyn i deulu'r Cwrasowiaid (Lladin: Cracidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Children of Jerusalem: Gesho
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1996. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Scream sef ffilm arswyd gan Wes Craven. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Ellen Ueberschär
Gwyddonydd o'r Almaen yw Ellen Ueberschär (ganed 1967), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel diwinydd.
Manylion personol
Ganed Ellen Ueberschär yn 1967 yn Pankow ac wedi gadael yr ysgol leol mynychodd Theologisches Konvikt Berlin, Prifysgol Heidelberg, Prifysgol Humboldt, Berlin a Phrifysgol Marburg.
Aelodaeth o sefydliadau addysgol
<ul></ul>
1865 yng Nghymru
bawd|250x250px|Y Mimosa Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn 1865 i Gymru a'i phobl.
Digwyddiadau
bawd|Rheilffordd Ffestiniog
Cymraeg
Robert Jones, Llanllyfni  — Gemau Duwinyddol
Genedigaethau
bawd|Dr William Thelwall Thomas bawd|William Brace
Marwolaethau
bawd|Rees Howell Gronow
Slwm
300px|bawd|Bachgen sy'n byw ar ddwmp sbwriel (yn llythrennol) yn un o slymiau [[Jakarta, Indonesia]] Ardal dlawd a difreintiedig iawn mewn tref neu ddinas yw slwm. Mae canran sylweddol o boblogaeth y byd yn byw mewn slymiau, yn arbennig yn Affrica, de Asia ac America Ladin.
John Tucker Must Die
Ffilm comedi rhamantaidd am arddegwyr gan y cyfarwyddwr Betty Thomas yw John Tucker Must Die a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: 20th Century Studios, Regency Enterprises. Lleolwyd y stori yn Portland a chafodd ei ffilmio yn Vancouver. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Jeff Lowell a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Richard Gibbs. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Sgrech gribfawr
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Sgrech gribfawr (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: sgrechod cribfawr) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Cyanocorax chrysops; yr enw Saesneg arno yw Plush-crested jay. Mae'n perthyn i deulu'r Brain (Lladin: Corvidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
John Tucker Must Die
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ashanti, Amanda Crew, Sophia Bush, Brittany Snow, Jenny McCarthy-Wahlberg, Arielle Kebbel, Chelan Simmons, Meghan Ory, Nicki Clyne, Penn Badgley, Jesse Metcalfe, Taylor Kitsch, Amber Borycki, Devon Weigel, Marc Menard, Greg Cipes, Alf Humphreys, Dan Payne, Emily Tennant, Kevin McNulty, Jeffrey Ballard, Fatso-Fasano, Fulvio Cecere a Patricia Drake. Mae'r ffilm John Tucker Must Die yn 86 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Sgrech gribfawr
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. chrysops, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.
John Tucker Must Die
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Anthony B. Richmond oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Matt Friedman sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Sgrech gribfawr
Teulu
Mae'r sgrech gribfawr yn perthyn i deulu'r Brain (Lladin: Corvidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
John Tucker Must Die
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Betty Thomas ar 27 Gorffenaf 1948 yn St Louis, Missouri. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1975 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Ohio.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
EPB41
Protein sy'n cael ei godio yn y corff dynol gan y genyn EPB41 yw EPB41 a elwir hefyd yn Erythrocyte membrane protein band 4.1 (Saesneg). Segment o DNA yw'r genyn, sy'n amgodio ffwythiant arbennig. Mae'r genyn yma wedi ei leoli ar yr edefyn blaen o gromosom dynol 1, band 1p35.3.
Emily Drayton Taylor
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Unol Daleithiau America oedd Emily Drayton Taylor (1860 – 1952).
EPB41
Cyfystyron
Yn aml mae gan enynnau lawer o gyfystyron. Mae hyn oherwydd eu bod yn aml yn cael eu darganfod gan nifer o bobl mewn cyd-destunau gwahanol heb wybod mai'r un genynnau oeddyn nhw. Hefyd mae gan wahanol gymunedau gwyddonol safonau gwahanol ar gyfer enwi genynnau. Dyma restr o gyfystyron ar gyfer y genyn EPB41.
Andy Bell
Andrew Ivan "Andy" Bell (ganwyd 25 Ebrill 1964 yn Peterborough) yw prif leisydd y ddeuawd Synthpop Erasure.
A Day in The Death of Donny B
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Carl Fick yw A Day in The Death of Donny B a gyhoeddwyd yn 1969. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Carl Fick.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1969. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Midnight Cowboy sef ffilm am ddau gyfaill gan y cyfarwyddwr ffilm John Schlesinger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carl Fick ar 5 Awst 1918.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Carl Fick nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Fibra Óptica
Ffilm ddrama yw Fibra Óptica a gyhoeddwyd yn 1998. Fe'i cynhyrchwyd ym Mecsico. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ariel Guzik.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Angélica Aragón, Lumi Cavazos, Christianne Gout ac Alberto Estrella. Mae'r ffilm Fibra Óptica yn 105 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o sgrin llydan (sef 1.85:1).
Via Salaria
Ffordd Rufeinig yn cysylltu dinas Rhufain ag arfordir dwyreiniol yr Eidal yw'r Via Salaria ("Ffordd yr Halen"). Gyda'r Via Latina, y Via Flaminia a'r Via Appia, roedd yn un o'r ffyrdd pwysicaf oedd yn cysylltu'r brifddinas a'r gweddill o'r ymerodraeth.
Dyddia'r ffordd o'r cyfnod cyn y Rhufeiniaid. Roedd y Sabiniaid yn ei defnyddio i daglglu halen ar yr arfordir ger Ostia. Cred rhai ysgolheigion fod sefyllfa dinas Rhufain ar y ffordd yma, a'r pwysigrwydd strategol oedd yn dilyn o hynny, yn ffactor bwysig yn nhŵf grym y ddinas.
Al Hillah
Dinas hynafol yng nghanolbarth Irac yw Al Hillah (Arabeg: الحلة; hefyd Al-Hillah, Al Ḩillah; weithiau Hillah neu Hilla). Mae'n gorwedd ar lannau Afon Ewffrates, 100 km (62 milltir) i'r de o ddinas Baghdad, gyda phoblogaeth o tua 364,700 (ffigwr 1998). Mae'n brifddinas talaith Bābil ac mae'n gorwedd yn agos i safleoedd hen ddinasoedd Babilon, Borsippa a Kish. Fe'i lleolir mewn ardal ffrwythlon, diolch i ddyfroedd yr Ewffrates; tyfud ffrwythau, grawnfwyd a chynhyrchu brethyn yw'r prif ddiwydiannau.
Fibra Óptica
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Via Salaria
Roedd y Via Salaria yn gadael Rhufain trwy'r Porta Salaria ym Mur Aurelian. Oddi yni roedd yn arwain i Reate ac ar hyd dyffryn y Velino i groesi'r Apenninau ac yna dilyn dyffryn Tronto i Asculum. O Asculum, roedd yn mynd ymlaen i'r arfordir yn Castrum Truentinum ger aber y Tronto.
bawd|300px|dim|Y via Salaria (mewn llwyd)
Al Hillah
Sedydlwyd y ddinas yn 1101. Yn y gorffennol bu Al Hillah yn ganolfan dysg Islamaidd. Lleolir beddrod honedig y proffwyd Eseciel mewn pentref gerllaw. Roedd yn ganolfan weinyddol dan Ymerodraeth yr Otomaniaid a dan reolaeth yr Ymerodraeth Brydeinig yn nes ymlaen. Pan gododd pobl Irac mewn gwrthryfel yn erbyn rheolaeth Prydain yn 1920 cafwyd ymladd ar raddfa sylweddol yno.
The Man From Tia Juana
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Albert Einstein
Ffisegydd damcaniaethol a anwyd yn yr Almaen oedd Albert Einstein (14 Mawrth 1879 – 18 Ebrill 1955). Einstein yw un o brif wyddonwyr y byd ac ef yw awdur y damcaniaethau: Perthnasedd cyffredinol a Pherthnasedd arbennig. Cafodd ei waith ddylanwad enfawr ar athroniaeth gwyddoniaeth. Mae'n fwyaf adnabyddus am ei hafaliad E = mc2 (a ddisgrifiwyd fel "hafaliad enwoca'r byd"). Yn 1921 derbyniodd Wobr Nobel mewn Ffiseg am ei "wasanaeth i Ffiseg ddamcaniaethol", yn enwedig am ei ddarganfyddiad 'yr effaith ffotodrydanol' (photoelectric effect) a oedd yn garreg filltir yn esblygiad ei ddamcaniaeth cwantwm.
Ganwyd Einstein yn Ulm, Teyrnas Württemberg, yr Almaen a bu farw yn Princeton, New Jersey yn yr Unol Daleithiau.
O gychwyn ei yrfa mewn ffiseg, credodd Einstein fod 'mecaneg Newton' yn annigonol i brofi mecaneg glasurol parthed y maes electromagnetig, ac ymaflodd yn y gewaith o ddatblygu 'Damcaniaeth perthnasedd arbennig' ond cyn hir sylweddolodd y gall damcaniaeth perthnasedd hefyd gael ei ymestyn i feysydd disgyrchiant. Datblygodd hyn oll, gan gyhoeddi papur yn 1916 ac yna ei waith ar berthnasedd cyffredinol. Datblygodd hefyd ei syniadau ar fecaneg ystadegol a damcaniaeth cwantwm, a chyhoeddodd ei syniadau ar ddamcaniaeth gronynnau a moleciwlau symudiad (Brownian motion). Ymchwiliodd i briodweddau tymheredd golau, a ffurfiodd y syniadau hyn gongl-faen ei theori o ffotonau golau.
Yn 1917 cymhwysodd ei ddamcaniaeth perthynasedd cyffredinol i strwythurau enfawr y bydysawd.
Pan ddaeth Adolf Hitler yn Ganghellor yr Almaen yn 1933 roedd Einstein yn teithio Unol Daleithiau America; gan ei fod yn Iddew nid aeth yn ôl i'r Almaen, ble roedd yn Athro Prifysgol yn Academi Gwyddoniaethau Berlin. Ymgartrefodd yno gan ddod yn ddinesydd o UDA. Rhybuddiodd yr Arlywydd Franklin D. Roosevelt o'r posibilrwydd o "ddatblygu bom pwerus iawn" gan annog ymchwil i hynny. Ychydig wedi hyn lansiwyd "The Manhattan Project". Roedd Einstein o'r farn y dylid amddiffyn 'y Cynghreiriaid' ond ciliodd oddi wrth y syniad o ddefnyddio ei ddarganfyddiad newydd (Ymholltiad niwclear) fel arf. Yn ddiweddarach, gyda Bertrand Russell, arwyddodd faniffesto (Russell–Einstein Manifesto) a oedd yn cadarnhau peryglon arfau niwclear.
Ym 1905, blwyddyn a ddisgrifir weithiau fel ei annus mirabilis ('blwyddyn y wyrth'), cyhoeddodd Einstein bedwar papur arloesol. Roedd y rhain yn amlinellu damcaniaeth yr effaith ffotodrydanol, yn esbonio'r mudiant Brownian, yn cyflwyno perthnasedd arbennig, ac yn dangos cywerthedd màs-ynni. Credai Einstein na ellid cysoni deddfau mecaneg glasurol bellach â deddfau'r maes electromagnetig, a arweiniodd ato i ddatblygu ei ddamcaniaeth arbennig o berthnasedd. Yna ymestynnodd y ddamcaniaeth i feysydd disgyrchiant; cyhoeddodd bapur ar berthnasedd cyffredinol yn 1916, yn cyflwyno ei ddamcaniaeth disgyrchiant. Ym 1917, cymhwysodd ddamcaniaeth gyffredinol perthnasedd i fodelu strwythur y bydysawd. Parhaodd i ddelio â phroblemau mecaneg ystadegol a damcaniaeth cwantwm, a arweiniodd at ei esboniadau o ddamcaniaeth gronynnau a mudiant moleciwlau. Ymchwiliodd hefyd i briodweddau thermol golau a damcaniaeth cwantwm ymbelydredd, a osododd sylfaen damcaniaeth ffotonau golau.
Ganed Einstein yn Ymerodraeth yr Almaen, ond symudodd i'r Swistir yn 1895, gan gefnu ar ei ddinasyddiaeth Almaenig (fel dinesydd Teyrnas Württemberg) y flwyddyn ganlynol. Ym 1897, yn 17 oed, cofrestrodd ar y rhaglen diploma addysgu mathemateg a ffiseg yn ysgol polytechnig Ffederal y Swistir yn Zürich, gan raddio yno yn 1900. Yn 1901, cafodd ddinasyddiaeth Swisaidd, a gadwodd weddill ei oes, ac yn 1903 cafodd swydd barhaol yn Swyddfa Batentau'r Swistir yn Bern. Yn 1905 dyfarnwyd PhD iddo gan Brifysgol Zurich. Ym 1914, symudodd Einstein i Berlin er mwyn ymuno ag Academi Gwyddorau Prwsia a Phrifysgol Humboldt Berlin. Yn 1917, daeth Einstein yn gyfarwyddwr Sefydliad Ffiseg Kaiser Wilhelm; daeth hefyd yn ddinesydd Almaenig eto, Prwsia y tro hwn.
Bywyd cynnar ac addysg
alt=A young boy with short hair and a round face, wearing a white collar and large bow, with vest, coat, skirt, and high boots. He is leaning against an ornate chair.|chwith|bawd| Einstein yn dair oed yn 1882 alt=Studio photo of a boy seated in a relaxed posture and wearing a suit, posed in front of a backdrop of scenery.|chwith|bawd| Albert Einstein yn 1893 (oed 14) Ganed Albert Einstein yn Ulm, yn Nheyrnas Württemberg yn yr Ymerodraeth Almaenig, ar 14 Mawrth 1879 i deulu o Iddewon Ashkenazi seciwlar. Ei rieni oedd Hermann Einstein, gwerthwr a pheiriannydd, a Pauline Koch. Yn 1880, symudodd y teulu i Munich, lle sefydlodd tad Einstein a'i ewythr Jakob Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie, sef cwmni a oedd yn cynhyrchu offer trydanol yn seiliedig ar gerrynt uniongyrchol.
Mynychodd Albert ysgol elfennol Gatholig ym Munich, o bump oed ymlaen, am gyfnod o dair blynedd. Yn wyth oed, fe'i trosglwyddwyd i'r Luitpold-Gymnasium (a adwaenir bellach fel y Albert-Einstein-Gymnasium), lle cafodd addysg uwch mewn ysgolion cynradd ac uwchradd nes iddo adael Ymerodraeth yr Almaen saith mlynedd yn ddiweddarach.
Ym 1894, collodd cwmni Hermann a Jakob gais i gyflenwi goleuadau trydanol i ddinas Munich oherwydd nad oedd ganddynt y cyfalaf i drosi eu hoffer o'r safon cerrynt uniongyrchol (DC) i'r safon cerrynt eiledol (AC) mwy effeithlon. Fe'u gorfodwyd (gan y golled arianol) i werthu eu ffatri ym Munich. I chwilio am fusnes gwahanol, symudodd y teulu i'r Eidal, yn gyntaf i Milan ac ychydig fisoedd yn ddiweddarach i Pavia. Pan symudodd y teulu i Pavia, arhosodd Einstein, a oedd yn 15 ar y pryd, ym Munich i orffen ei astudiaethau yn y Luitpold Gymnasium. Bwriad ei dad oedd iddo ddilyn peirianneg drydanol, ond gwrthdarodd Einstein â'r awdurdodau a digiodd at drefn a dull addysgu'r ysgol. Ysgrifennodd yn ddiweddarach fod ysbryd dysg a meddwl creadigol yn cael ei golli mewn dysg lem. Ar ddiwedd Rhagfyr 1894, teithiodd i'r Eidal i ymuno â'i deulu yn Pavia, gan argyhoeddi'r ysgol i'w ryddhau trwy ddefnyddio nodyn meddyg. Yn ystod ei gyfnod yn yr Eidal ysgrifennodd draethawd byr gyda'r teitl "Ar Ymchwiliad i Gyflwr yr Ether mewn Maes Magnetig".
Rhagorodd Einstein mewn mathemateg a ffiseg o oedran ifanc, gan gyrraedd lefel fathemategol flynyddoedd o flaen ei gyfoedion. Dysgodd Einstein, 12 oed, algebra a geometreg Ewclidaidd iddo'i hun dros un haf. Darganfu Einstein hefyd yn annibynnol ei brawf gwreiddiol ei hun o'r theorem Pythagorean yn 12 oed. Mae tiwtor teulu Max Talmud yn dweud ar ôl iddo roi gwerslyfr geometreg i Einstein 12 oed, ar ôl cyfnod byr "roedd [Einstein] wedi gweithio trwy'r llyfr cyfan. Wedi hynny ymroddodd i fathemateg uwch. . . Yn fuan roedd ehediad ei athrylith fathemategol mor uchel na allwn ei ddilyn.” Arweiniodd ei angerdd am geometreg ac algebra i’r bachgen 12 oed ddod yn argyhoeddedig y gellid deall natur fel “strwythur mathemategol”. Dechreuodd Einstein ddysgu calcwlws iddo'i hun yn 12 oed, ac fel bachgen 14 oed mae'n dweud ei fod wedi "meistroli calcwlws integrol a gwahaniaethol" ("he mastered integral and differential calculus").
Yn 13 oed, pan oedd ganddo ddiddordeb mwy difrifol mewn athroniaeth (a cherddoriaeth), cyflwynwyd Einstein i Beirniadu Rheswm Pur gan Kant. Daeth Kant yn hoff athronydd iddo, a dywedodd ei diwtor: "Ar y pryd roedd yn dal yn blentyn, dim ond tair ar ddeg oed, ac eto roedd gweithiau Kant, annealladwy i feidrolion cyffredin, yn ymddangos yn glir iddo." alt=Einstein's matriculation certificate at the age of 17. The heading translates as "The Education Committee of the Canton of Aargau". His scores were German 5, French 3, Italian 5, History 6, Geography 4, Algebra 6, Geometry 6, Descriptive Geometry 6, Physics 6, Chemistry 5, Natural History 5, Art Drawing 4, Technical Drawing 4. 6 = very good, 5 = good, 4 = sufficient, 3 = insufficient, 2 = poor, 1 = very poor.|bawd| Tystysgrif Matura Einstein, 1896 Ym 1895, yn 16 oed, safodd Einstein arholiadau mynediad ysgol polytechnig Ffederal y Swistir yn Zürich (yn ddiweddarach yr Eidgenössische Technische Hochschule, ETH). Methodd â chyrraedd y safon ofynnol yn rhan gyffredinol yr arholiad, ond cafodd raddau eithriadol mewn ffiseg a mathemateg. Ar gyngor prifathro'r ysgol bolytechnig, mynychodd ysgol Canton Argovian (neu'r gymnasium) yn Aarau, y Swistir, yn 1895 a 1896 i gwblhau ei addysg uwchradd. Tra'n lletya gyda theulu'r Athro Jost Winteler, syrthiodd mewn cariad â merch Winteler, Marie. Yn ddiweddarach priododd chwaer Albert, Maja, mab Winteler, Paul. Yn Ionawr 1896, gyda chymeradwyaeth ei dad, ymwrthododd Einstein â'i ddinasyddiaeth yn Nheyrnas Württemberg yn yr Almaen er mwyn osgoi gorfodaeth filwrol. Ym Medi 1896 pasiodd Matura'r Swistir gyda graddau da ar y cyfan, gan gynnwys gradd uchaf o 6 mewn ffiseg a phynciau mathemategol, ar raddfa o 1–6. Yn 17, cofrestrodd ar y rhaglen diploma addysgu mathemateg a ffiseg pedair blynedd yn yr ysgol polytechnig Ffederal. Symudodd Marie Winteler, a oedd yn flwyddyn yn hŷn, i Olsberg, y Swistir, ar gyfer swydd ddysgu.
Cofrestrodd darpar wraig Einstein, Serbiad 20 oed o'r enw Mileva Marić, hefyd yn yr ysgol polytechnig y flwyddyn honno. Hi oedd yr unig fenyw ymhlith y chwe myfyriwr yn adran mathemateg a ffiseg y cwrs diploma addysgu. Dros y blynyddoedd nesaf, datblygodd cyfeillgarwch Einstein a Marić yn rhamant, a thruliodd y ddau oriau di-ri yn dadlau a darllen llyfrau gyda'i gilydd ar ffiseg allgyrsiol yr oedd gan y ddau ddiddordeb ynddo. Ysgrifennodd Einstein yn ei lythyrau at Marić ei bod yn well ganddo astudio ochr yn ochr â hi.
Priodasau a phlant
bawd| Albert Einstein a Mileva Marić Einstein yn 1912 Darganfuwyd a chyhoeddwyd gohebiaeth gynnar rhwng Einstein a Marić ym 1987 a ddatgelodd fod gan y cwpl ferch o'r enw "Lieserl", a aned yn gynnar yn 1902 yn Novi Sad lle roedd Marić yn aros gyda'i rhieni. Dychwelodd Marić i'r Swistir heb y plentyn, nad yw ei enw iawn a'i dynged yn hysbys. Mae cynnwys llythyr Einstein ym Medi 1903 yn awgrymu bod y ferch naill ai wedi’i rhoi i i’w mabwysiadu neu wedi marw o’r dwymyn goch yn ei babandod.
Priododd Einstein a Marić ym mis Ionawr 1903. Ym mis Mai 1904, a ganed eu mab Hans Albert Einstein yn Bern, y Swistir. Ganed eu mab Eduard yn Zürich yng Ngorffennaf 1910. Symudodd y cwpl i Berlin yn Ebrill 1914, ond dychwelodd Marić i Zürich gyda'u meibion ar ôl dysgu mai cannwyll llygaid Einstein bellach oedd ei gyfnither Elsa Löwenthal, cyfnither cyntaf ar ochr ei fam ac ail gyfnither ar ochr ei dad. Ysgarodd Einstein a Marić ar 14 Chwefror 1919, ar ôl byw ar wahân am bum mlynedd. Fel rhan o'r setliad ysgariad, cytunodd Einstein i roi ei arian Gwobr Nobel - os enillai hwnnw.
Mewn llythyrau a ddatgelwyd yn 2015, ysgrifennodd Einstein at ei gariad cynnar Marie Winteler am ei briodas a'i deimladau cryf tuag ati. Ysgrifennodd yn 1910, tra bod ei wraig yn feichiog gyda'u hail blentyn: "Rwy'n meddwl amdanoch chi mewn cariad twymgalon bob munud sbâr ac rydw i mor anhapus." Siaradodd am "gariad cyfeiliornus" a "bywyd a gollwyd" ynglŷn â'i gariad at Marie.
Priododd Einstein â Löwenthal yn 1919, ar ôl bod mewn perthynas â hi ers 1912. Ymfudodd y ddau i'r Unol Daleithiau yn 1933. Cafodd Elsa ddiagnosis o broblemau gyda’r galon a’r arennau ym 1935 a bu farw yn Rhagfyr 1936.
Ym 1923, syrthiodd Einstein mewn cariad ag ysgrifenyddes o'r enw Betty Neumann, nith ei ffrind agos, Hans Mühsam. Mewn cyfrol o lythyrau a ryddhawyd gan Brifysgol Hebraeg Jerwsalem yn 2006, disgrifiodd Einstein tua chwe menyw, gan gynnwys Margarete Lebach (Awstriad benfelen), Estella Katzenellenbogen (perchennog cyfoethog busnes blodau), Toni Mendel (Iddewes cyfoethog gweddw) ac Ethel Michanowski (merch gymdeithasol o Ferlin), y treuliodd amser gyda hi a gan bwy y derbyniodd anrhegion tra'n briod ag Elsa. Yn ddiweddarach, ar ôl marwolaeth ei ail wraig Elsa, bu Einstein mewn perthynas â Margarita Konenkova. Roedd Konenkova yn ysbïwr Rwsiaidd a oedd yn briod â'r cerflunydd Rwsiaidd enwog Sergei Konenkov (a greodd y penddelw efydd enwog o Einstein yn Sefydliad Astudio Uwch Princeton).
Cafodd mab Einstein, Eduard, chwalfa feddyliol pan oedd tua 20 oed a chafodd ddiagnosis o sgitsoffrenia. Gofalodd ei fam amdano a bu mewn ambell seilam (hen air: gwallgofdy) am sawl cyfnod, ac yn olaf, ar ôl ei marwolaeth, fe'i cadwyd yn Burghölzli, Ysbyty Prifysgol Seiciatrig yn Zürich.
Swyddfa batent
alt=Head and shoulders shot of a young, moustached man with dark, curly hair wearing a plaid suit and vest, striped shirt, and a dark tie.|bawd| Einstein yn 1904 (25 oed) Ar ôl graddio yn 1900, treuliodd Einstein bron i ddwy flynedd yn chwilio am swydd addysgu. Enillodd ddinasyddiaeth Swisaidd yn Chwefror 1901, ond ni chafodd ei gonsgriptio i'r fyddin am resymau meddygol. Gyda chymorth tad Marcel Grossmann, cafodd swydd yn Bern yn Swyddfa Breinlenni'r Swistir, fel arholwr cynorthwyol – lefel III.
El Mal Amor
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Luis Mottura yw El Mal Amor a gyhoeddwyd yn 1955. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg.
Albert Einstein
Swyddfa batent
Gwerthusodd Einstein geisiadau patent ar gyfer amrywiaeth o ddyfeisiau gan gynnwys didolwr graean a theipiadur electromecanyddol. Ym 1903, daeth ei swydd yn Swyddfa Breinlenni'r Swistir yn barhaol, ond ni chafodd ddyrchafiad - nes iddo "feistroli technoleg peiriannau'n llawn".
El Mal Amor
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mecha Ortiz, Antonia Herrero a Ricardo Passano. Mae'r ffilm El Mal Amor yn 94 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Albert Einstein
Swyddfa batent
Roedd llawer o'i waith yn y swyddfa batent yn ymwneud â chwestiynau am drosglwyddo signalau trydan a chydamseru amser yn drydanol-fecanyddol. Dyma, mewn gwirionedd, oedd y ddwy broblem dechnegol fawr oedd yn ei flino: rosglwyddo signalau trydan a chydamseru amser yn drydanol-fecanyddol. Daeth ffrwyth ei ystyriaeth i'r amlwg yn ei gasgliadau radical am natur golau a'r cysylltiad sylfaenol rhwng gofod ac amser. alt=Three young men in suits with high white collars and bow ties, sitting.|bawd| Sylfaenwyr Academi Olympia: Conrad Habicht, Maurice Solovine ac Albert Einstein Gydag ychydig o ffrindiau yr oedd wedi cyfarfod â hwy yn Bern, cychwynnodd Einstein grŵp trafod bychan ym 1902, a enwyd yn ddychanol yn "Akademie Olympia", a oedd yn cyfarfod yn rheolaidd i drafod gwyddoniaeth ac athroniaeth. Weithiau roedd Mileva yn ymuno â nhw gan wrando'n astud, ond ni chymerai ran. Yr oedd eu darlleniadau yn cynnwys gweithiau Henri Poincaré, Ernst Mach, a David Hume, a ddylanwadodd ar ei agwedd wyddonol ac athronyddol.
Papurau gwyddonol cyntaf
Ym 1900 cyhoeddwyd papur Einstein "Folgerungen aus den Capillaritätserscheinungen" ("Casgliadau o'r Ffenomena Capilaredd") yn y cyfnodolyn Annalen der Physik. Ar 30 Ebrill 1905 cwblhaodd Einstein ei draethawd hir, Eine neue Bestimmung der Moleküldimensionen (Penderfyniad Newydd ar y Dimensiynau Moleciwlaidd) gydag Alfred Kleiner, Athro Ffiseg Arbrofol ym Mhrifysgol Zurich, yn gwasanaethu fel cynghorydd pro-forma. Derbyniwyd ei waith yng Ngorffennaf, a dyfarnwyd Ph.D. i Einstein o ganlyniad.
Hefyd yn 1905, sydd wedi cael ei alw'n annus mirabilis Einstein (blwyddyn anhygoel), cyhoeddodd bedwar papur arloesol, academaidd ar yr effaith ffotodrydanol, symudedd Brown, perthnasedd arbennig, a'r cywerthedd màs ac egni, a oedd i ddod ag ef i sylw'r byd academaidd, yn 26 oed.
Gyrfa academaidd
Erbyn 1908 cydnabyddid ef yn wyddonydd blaenllaw a phenodwyd ef yn ddarlithydd ym Mhrifysgol Bern. Y flwyddyn ganlynol, ar ôl iddo roi darlith ar electrodynameg a'r egwyddor perthnasedd ym Mhrifysgol Zurich, argymhellodd Alfred Kleiner ef i'r gyfadran ar gyfer athro newydd mewn ffiseg ddamcaniaethol. Penodwyd Einstein yn athro cyswllt yn 1909. bawd|Gwesty Mrs Berta Fanta, ym Mhrag, lle bu Einstein yn canu'r fiolin, ac yn cyfarfod ei gyfeillion [[Franz Kafka a Max Brod yn 1911-12.]]
El Mal Amor
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Luis Mottura ar 1 Ionawr 1901 yn Torino a bu farw yn Buenos Aires ar 6 Hydref 2020.
Albert Einstein
Gyrfa academaidd
Daeth Einstein yn athro llawn ym Mhrifysgol Charles-Ferdinand yr Almaen ym Mhrâg yn Ebrill 1911, gan dderbyn dinasyddiaeth Awstria yn yr Ymerodraeth Awstria-Hwngari i wneud hynny. Yn ystod ei arhosiad ym Mhrâg, ysgrifennodd 11 o weithiau gwyddonol, pump ohonynt ar fathemateg ymbelydredd ac ar ddamcaniaeth cwantwm solidau.
El Mal Amor
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Luis Mottura nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Albert Einstein
Gyrfa academaidd
Yng Ngorffennaf 1912, dychwelodd at ei alma mater, ei goleg cyntaf, yn Zürich. O 1912 hyd 1914 bu'n athro ffiseg ddamcaniaethol yn yr ETH Zurich, lle dysgodd fecaneg ddadansoddol a thermodynameg. Astudiodd hefyd fecaneg continwwm, damcaniaeth foleciwlaidd gwres, a phroblem disgyrchiant, a bu'n cydweithio ar y rhain gyda'r mathemategydd a'i ffrind Marcel Grossmann.
Pan gyhoeddwyd "Maniffesto'r Naw Deg a Thri" ym mis Hydref 1914 - dogfen a lofnodwyd gan lu o ddeallusion Almaenig amlwg a oedd yn cyfiawnhau militariaeth a safle'r Almaen yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf - Einstein oedd un o'r ychydig ddeallusion Almaenig i wrthbrofi ei chynnwys ac arwyddo'r " Maniffesto i'r Ewropeaid " heddychlon. de|bawd| Adroddodd y New York Times gadarnhad o "ddamcaniaeth Einstein" (yn benodol, plygu golau trwy ddisgyrchiant) yn seiliedig ar arsylwadau diffyg ar yr haul 29 Mai 1919 yn Principe, Affrica a Sobral, Brasil, ar ôl i'r canfyddiadau gael eu cyflwyno ar 6 Tachwedd 1919 i cyd-gyfarfod yn Llundain o'r [[Y Gymdeithas Frenhinol|Gymdeithas Frenhinol a'r Gymdeithas Seryddol Frenhinol. (gw. y Testun llawn)]] Yng ngwanwyn 1913, denwyd Einstein i symud i Berlin gyda chynnig a oedd yn cynnwys aelodaeth o Academi Gwyddorau Prwsia, ac athro cysylltiedig ym Mhrifysgol Berlin, gan ei alluogi i ganolbwyntio’n gyfan gwbl ar ymchwil. Ar 3 Gorffennaf 1913, daeth yn aelod o Academi Gwyddorau Prwsia yn Berlin. Ymwelodd Max Planck a Walther Nernst ag ef yr wythnos nesaf yn Zurich i'w berswadio i ymuno â'r academi, gan hefyd gynnig swydd cyfarwyddwr iddo yn Sefydliad Ffiseg Kaiser Wilhelm, a oedd i'w sefydlu'n fuan. Roedd aelodaeth o'r academi'n cynnwys cyflog â thâl a swydd athro prifysgol heb ddyletswyddau addysgu ym Mhrifysgol Humboldt, Berlin. Etholwyd ef yn swyddogol i'r academi ar 24 Gorffennaf, a symudodd i Ferlin y flwyddyn ganlynol. Dylanwadwyd ar ei benderfyniad i symud i Ferlin hefyd gan y syniad o fyw'n agos at ei gyfnither Elsa, yr oedd wedi dechrau ei chanlyn. Cymerodd Einstein ei swydd gyda'r academi, a Phrifysgol Berlin, ar ôl symud i'w fflat yn Dahlem ar 1 Ebrill 1914. Wrth i'r Rhyfel Byd Cyntaf dorri allan y flwyddyn honno, y cynllun ar gyfer Sefydliad Ffiseg Kaiser Wilhelm oedd oedi. Sefydlwyd yr athrofa ar 1 Hydref 1917, gydag Einstein yn gyfarwyddwr arni. Ym 1916, etholwyd Einstein yn llywydd Cymdeithas Ffiseg yr Almaen (1916-1918).
Ym 1911, defnyddiodd Einstein ei egwyddor Cywerthedd 1907 i gyfrifo gwyriad golau o seren arall gan ddisgyrchiant yr Haul. Ym 1913, gwellodd Einstein ar y cyfrifiadau hynny trwy ddefnyddio gofod-amser Riemannian i gynrychioli'r maes disgyrchiant. Erbyn cwymp y rhyfel yn 1915, roedd Einstein wedi cwblhau ei ddamcaniaeth gyffredinol o berthnasedd yn llwyddiannus, a ddefnyddiodd i gyfrifo'r gwyriad hwnnw, a rhagflaeniad perihelion Mercwri. Yn 1919 cadarnhawyd y gwaith hwn gan Syr Arthur Eddington yn ystod diffyg yr haul ar 29 Mai 1919. Cyhoeddwyd y sylwadau hynny yn y cyfryngau rhyngwladol, gan wneud Einstein yn fyd-enwog. Ar 7 Tachwedd 1919, argraffodd y papur newydd Prydeinig blaenllaw The Times bennawd baner a oedd yn darllen: "Chwyldro mewn Gwyddoniaeth - Theori Newydd y Bydysawd – Syniadau Newtonaidd wedi’u dymchwel.”
Ymddiswyddodd Einstein o Academi Prwsia ym mis Mawrth 1933. Roedd cyflawniadau gwyddonol Einstein tra yn Berlin yn cynnwys gorffen y ddamcaniaeth gyffredinol o berthnasedd, profi'r effaith gyromagnetig, cyfrannu at ddamcaniaeth cwantwm ymbelydredd, ac ystadegau Bose-Einstein.
Kalimpong
Mae tref fach Kalimpong yn frynfa yn Ardal Darjeeling, Gorllewin Bengal yn India.
Albert Einstein
1921–1922: Teithio dramor
alt=Einstein, looking relaxed and holding a pipe, stands next to a smiling, well-dressed Elsa who is wearing a fancy hat and fur wrap. She is looking at him.|chwith|bawd| Einstein gyda'i ail wraig, Elsa, yn 1921 chwith|bawd| Portread swyddogol Einstein ar ôl derbyn Gwobr Nobel mewn Ffiseg 1921 Ymwelodd Einstein â Dinas Efrog Newydd am y tro cyntaf ar 2 Ebrill 1921, lle cafodd groeso swyddogol gan y Maer John Francis Hylan, a thair wythnos o ddarlithoedd a derbyniadau i ddilyn. Aeth ymlaen i draddodi nifer o ddarlithoedd ym Mhrifysgol Columbia a Phrifysgol Princeton, ac yn Washington, aeth gyda chynrychiolwyr Academi Genedlaethol y Gwyddorau ar ymweliad â'r Tŷ Gwyn. Wedi dychwelyd i Ewrop bu'n westai i'r gwladweinydd Prydeinig a'r athronydd Is-iarll Haldane yn Llundain, lle y cyfarfu ag amryw o enwogion gwyddonol, deallusol, a gwleidyddol, a thraddododd ddarlith yng Ngholeg y Brenin, Llundain.
Cyhoeddodd hefyd draethawd, "Fy Argraff Gyntaf o UDA", yng Ngorffennaf 1921, lle ceisiodd yn fyr ddisgrifio rhai o nodweddion yr Americanwr, yn debyg iawn i Alexis de Tocqueville, a gyhoeddodd ei argraffiadau ei hun yn Democracy in America (1835). Ar gyfer rhai o'i arsylwadau, roedd Einstein yn amlwg wedi'i synnu: "Yr hyn sy'n taro ymwelydd yw'r agwedd lawen, gadarnhaol at fywyd... Mae'r Americanwr yn gyfeillgar, yn hunanhyderus, yn optimistaidd, a heb eiddigedd."
Kalimpong
Mae'n gorwedd ar lethrau bryn isel tua 1247m (4,100') i fyny yn rhagfryniau'r Himalaya. Rhed Afon Teesta trwy'r caeau a'r coedwigoedd ar waelod y bryn.
Fel yn achos Darjeeling, mae Kalimpong yn enwog am ei gerddi te.
Villa Mathildenhöhe
Ffilm ddogfen yw Villa Mathildenhöhe a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.
Albert Einstein
1921–1922: Teithio dramor
Ym 1922, aeth ei deithiau ag ef i Asia ac yn ddiweddarach i Balesteina, fel rhan o daith chwe mis a thraddodi ei syniadau, wrth iddo ymweld â Singapôr, Ceylon a Japan, lle rhoddodd gyfres o ddarlithoedd i filoedd o Japaneaid. Wedi ei ddarlith gyhoeddus gyntaf, cyfarfu â'r ymerawdwr a'r ymerodres yn y Palas Brenhinol, lle y daeth miloedd i wylio. Mewn llythyr at ei feibion, disgrifiodd ei argraff o'r Japaneaid, eu bod yn wylaidd, yn ddeallus, yn ystyriol, ac yn meddu ar wir gariad at gelf. Yn ei ddyddiaduron teithio ei hun o'i ymweliad 1922–23 ag Asia, mae'n mynegi rhai safbwyntiau senoffobig a hiliol ar y Tsieineaid, y Japaneaidd a'r Indiaid, pan gawsant eu hailddarganfod yn 2018.
Villa Mathildenhöhe
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan.