cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Corryn
Mae'r rhan fwyaf yn canfod ysglyfaeth yn bennaf trwy synhwyro dirgryniadau, ond mae gan yr helwyr mwyaf arbenigol olwg acíwt, ac mae helwyr y genws Portia yn dangos arwyddion o ddeallusrwydd yn eu dewis o dactegau a'u gallu i ddatblygu tachtegau newydd. Gan fod perfedd y pry cop yn rhy gul i gymryd solidau (hy bwyd), maen nhw'n hylifo'u bwyd trwy boeri arno ensymau treulio. Maent hefyd yn malu bwyd gyda gwaelodion eu pedipalps, gan nad oes gan arachnidau y gorfannau (math o ddannedd) sydd gan gramenogion a phryfed.
Y Glyn-diffwys
Mae Y Glyn-diffwys wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 11 Hydref 1990 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 7.66 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Corryn
Er mwyn osgoi cael eu bwyta gan y benywod, sydd fel arfer yn llawer mwy, mae'r pryf cop gwrywaidd yn uniaethu ei hun â darpar gymar trwy amryw o ddefodau caru gymhleth. Gall gwrywod y rhan fwyaf o rywogaethau oroesi wedi iddynt gyplu, ond byr yw oes y rhai hynny hefyd! Mae menywod yn gwehyddu sach sidan i ddal yr wyau, a gall pob sach gynnwys cannoedd o wyau. Gofala benywod llawer o rywogaethau o bryfed cop am eu cywion, wedi iddynt ddeor, er enghraifft trwy eu cario o gwmpas neu trwy rannu bwyd gyda nhw. Lleiafrif iawn sy'n gymdeithasol, yn adeiladu gweoedd cymunedol a all gartrefu rhwng llond llaw a 50,000 o unigolion. O ran ymddygiad cymdeithasol, yma eto mae na gryn amrywiaeth: mae'r pryfed cop gweddw yn ansicr iawn ac nid ydynt yn oddefgar ychwaith! Ond mae eraill yn ddigon parod i gyd-hela a rhannu bwyd. Er bod y rhan fwyaf o bryfed cop yn byw am hyd at ddwy flynedd, gall tarantwla a chorynnod mygalomorph eraill fyw am hyd at 25 blynedd mewn caethiwed.
Y Glyn-diffwys
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Corryn
Er bod gwenwyn ychydig o rywogaethau yn beryglus i bobl, mae gwyddonwyr bellach yn ymchwilio i'r defnydd o wenwyn pry cop mewn meddygaeth ac fel plaladdwyr organig (nad ydynt yn llygru). Mae gwe sidan y pry cop yn darparu cyfuniad clyfar o ysgafnder, cryfder ac ystwythder, sy'n well na deunyddiau synthetig, ac mae genynnau'r sidan hwn wedi'u impio i fewn i famaliaid a phlanhigion i weld a ellir eu defnyddio fel ffatrïoedd i greu sidan. O ganlyniad i'w hymddygiadau amrywiol, mae pryfed cop wedi dod yn symbolau cyffredin mewn celf a mytholeg: amynedd, creulondeb a phwerau creadigol. Gelwir ofn afresymol o bryfed cop yn arachnoffobia.
Y Glyn-diffwys
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Corryn
Geirdarddiad a diffiniad
Mae'r cofnod cyntaf o'r gair 'pryf' i'w gael ym Mrut y Tywysogion yn Llyfr Coch Hergest (14g): Rhyw bryfet a ddaeth y flwyddyn honno... Hen Gernyweg: prif, pref; Hen Lydaweg: ''preff. Clogyn yw cop, ac fe'i defnyddir yn Oll synnwyr pen Kembero ygyd'', William Salesbury, a gyhoeddwyd yn 1547. Ar lafar, defnyddir weithia'r Saesnigiad sbeidar, a fenthyciwyd o'r Proto-Germaneg spiner-,sef troellwr, sydd yn ei dro'n dod o'r gwreiddyn Proto-Indo-Ewropeaidd *(s)pen-, "cylchdroi, troelli, ymestyn".
Gelwir arthropodau eraill, megis pryfed cantroed, pryfed miltroed, sgorpionau, pryfed lludw, y gwiddon, a throgod weithiau'n bryfed, a hynny'n anghywir, oherwydd gall cynlluniau eu corff ymddangos yn debyg i bryf, gan rannu'n allsgerbwd cymalog. Fodd bynnag, o edrych yn fanylach, mae eu nodweddion yn amrywio'n sylweddol ac yn bur wahanol; yn fwyaf amlwg, nid oes ganddynt y nodwedd chwe choes o bryfed llawndwf.
Mewn pryfed cop, mae pedicel bach, silindrog yn ymuno â'r seffalothoracs a'r abdomen, sy'n galluogi'r abdomen i symud yn annibynnol wrth gynhyrchu sidan. Gorchuddir wyneb uchaf y cephalothorax gan un carpace amgrwm, tra bod yr ochr isaf wedi'i gorchuddio gan ddau blât eithaf gwastad. Mae'r abdomen yn feddal ac yn siâp wy.
Cylchrediad ac analu
Fel arthropodau eraill, mae'r corryn yn un o'r grwp elwir yn ceutiaid lle mae'r ceudod (coelom) yn cael ei leihau i ardaloedd bach o amgylch y systemau atgenhedlu ac ysgarthu. Mae ei le'n cael ei gymryd yn bennaf gan y system gylchredol mewn ceudod sy'n rhedeg y rhan fwyaf o hyd y corff ac mae gwaed yn llifo drwyddo. Tiwb yw'r galon, yn rhan uchaf y corff, gydag ychydig o ostia sy'n gweithredu fel falfiau unffordd sy'n caniatáu i waed fynd i mewn i'r galon o'r hemocoel ond yn ei atal rhag gadael cyn iddo gyrraedd y pen blaen. Fodd bynnag, mewn corrod, dim ond rhan uchaf yr abdomen y mae'n ei feddiannu, ac mae gwaed yn cael ei ollwng i'r hemocoel gan un rhydweli sy'n agor ym mhen ôl yr abdomen a thrwy rydwelïau canghennog sy'n mynd trwy'r pedicel ac yn agor i sawl rhan o'r seffalothoracs. Felly mae gan corrod systemau cylchrediad gwaed agored. Mae gwaed llawer o bryfed cop ysgyfaint arbennig sy'n cynnwys y pigment hemocyanin i wneud cludo'rocsigen yn fwy effeithlon. bawd| Pryf syrffid wedi'i ddal yng ngwe'r corryn
Bwydo, treulio ac ysgarthu
bawd| Cheiracanthium punctorium, yn arddangos fangiau Ffangs yw rhanau olaf chelicerae y corryn, a gall y mwyafrif helaeth o gorrod eu defnyddio i chwistrellu gwenwyn i gorff ei ysglyfaeth, o chwarennau gwenwyn yng ngwreiddiau'r chelicerae. Mae'r teuluoedd Uloboridae a Holarchaeidae, a rhai pryfed cop y teulu Liphistiidae, wedi colli eu chwarennau gwenwyn, ac yn lladd eu hysglyfaeth â sidan yn lle hynny. Fel y rhan fwyaf o arachnidau, gan gynnwys sgorpionau, mae gan bryfed cop berfedd cul a all ond ymdopi â bwyd hylifol a dwy set o ffilters i gadw solidau allan. Defnyddiant un o ddwy system dreulio allanol wahanol. Mae rhai'n pwmpio ensymau treulio o ganol y perfedd i'r ysglyfaeth ac yna'n sugno meinweoedd hylifol yr ysglyfaeth i'r perfedd, gan adael plisg gwag yr ysglyfaeth ar ddiwedd y pryd bwyd. Mae corrod eraill yn malu'r ysglyfaeth yn fwydion mân, gan ddefnyddio'r chelicerae a gwaelodion y pedipalps i wneud hynny, tra'n gorlifo ag ensymau ar yr un pryd; yn y rhywogaethau hyn, mae'r chelicerae a gwaelodion y pedipalps yn ffurfio ceudod (sy'n dal y bwyd) lle caiff ei dreulio'n allanol, cyn ei roi yn y ceg.
Mae'r stumog yn y cephalothorax yn gweithredu fel pwmp sy'n anfon y bwyd yn ddyfnach i'r system dreulio. Ceir sawl adran ceca yn y coluddyn dall sy'n tynnu maetholion o'r bwyd; mae'r rhan fwyaf yn yr abdomen, ond mae rhai i'w cael yn y cephalothorax.
Vinter Og Vaar
Ffilm fud (heb sain) yw Vinter Og Vaar a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Y Werthyr
Mae Y Werthyr wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 09 Rhagfyr 1983 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 9.21 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Corryn
Organau synnwyr
bawd|240x240px| Mae prif ocelli (pâr canol o lygaid) y pry copyn neidio hwn yn acíwt iawn, ond mae'r pâr allanol yn "llygaid eilradd" ac mae parau eraill o lygaid eilaidd ar ochrau a thopo ei ben. Mae gan gorrod bedwar prif bâr o lygaid yn bennaf ar flaen uchaf y seffalothoracs, wedi'u trefnu mewn patrymau sy'n amrywio o un teulu i'r llall. Mae'r prif bâr yn y tu blaen o'r math a elwir yn bigment-cwpan llygad syml (weithiau: oseli), sy'n gyfyngedig i allu canfod i ba gyfeiriad y mae golau'n dod yn y rhan fwyaf o arthropodau, gan ddefnyddio'r cysgod sy'n cael ei daflu gan waliau'r cwpan. Fodd bynnag, mewn corrod mae'r llygaid hyn yn gallu ffurfio delweddau. Credir bod y parau eraill, a elwir yn llygaid eilradd, yn deillio o lygaid cyfansawdd y corngrafangogion hynafol, ond nid oes ganddyn nhw bellach y ffasedau ar wahân sy'n nodweddiadol o lygad cyfansawdd. Yn wahanol i'r prif lygaid, mewn llawer o gorrod mae'r llygaid eilaidd hyn yn canfod golau a adlewyrchir o tapetum lucidum adlewyrchol.
Vinter Og Vaar
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Y Werthyr
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Corryn
Organau synnwyr
Mae craffter gweledol rhai corrod neidio yn ddeg gwaith gwell na'r gweision neidr; tipyn o gamp gan mai gan y gwas neidr mae'r golwg gorau o'r holl rywogaethau o bryfed.
Cyflawnir y craffter hwn trwy gyfres deleffotograffig o lensys, retina pedair haen, a'r gallu i droi'r llygaid ac integreiddio delweddau o wahanol gamau yn y sgan. Yr anfantais yw bod y prosesau sganio ac integreiddio yn gymharol araf.
Cynhyrchu sidan
Mae sidan yn bennaf yn cynnwys protein tebyg iawn i'r hyn a ddefnyddir mewn sidan go iawn. Mae'n hylif i ddechrau, ac mae'n caledu nid trwy amlygiad i aer ond o ganlyniad i gael ei dynnu allan, sy'n newid strwythur mewnol y protein. Mae'n debyg o ran cryfder tynnol i ddeunyddiau neilon a biolegol fel chitin, colagen a seliwlos, ond mae'n llawer mwy elastig. Mewn geiriau eraill, gall ymestyn llawer ymhellach cyn torri neu golli siâp.
Mae hyd yn oed rhywogaethau nad ydynt yn adeiladu gwe i ddal ysglyfaeth yn defnyddio sidan mewn sawl ffordd: fel deunydd lapio ar gyfer sberm ac ar gyfer wyau wedi'u ffrwythloni; fel rhaff diogelwch; ar gyfer adeiladu nythod; ac fel parasiwtiau gan yr ifanc o rai rhywogaethau.
Atgenhedlu a chylch bywyd
Mae'r yn atgenhedlu'n rhywiol ac mae ffrwythloni yn digwydd yn fewnol ond yn anuniongyrchol, mewn geiriau eraill nid yw'r sberm yn cael ei fewnosod i gorff y fenyw gan organau cenhedlu'r gwryw ond drwy ddull canolradd. Yn wahanol i lawer o arthropodau sy'n byw ar y tir, nid yw pryfed cop gwrywaidd yn cynhyrchu sbermatoffor parod (pecynnau o sberm), ond yn troelli gweoedd sberm bach y maent yn alldaflu arnynt ac yna'n trosglwyddo'r sberm i strwythurau arbennig, organau palpal, a gludir ar flaenau pedipalpau'r gwrywod. Pan fydd gwryw yn synhwyro fod y fenyw gerllaw mae'n gwirio a yw hi o'r un rhywogaeth ac a yw'n barod i baru; er enghraifft mewn rhywogaethau sy'n cynhyrchu gweoedd ar ffurf "rhaffau diogelwch", gall y gwryw adnabod yr un rhywogaeth a rhyw'r corryn trwy "arogl".
Yn gyffredinol, mae corrod yn defnyddio defodau caru cywrain i atal y benywod mawr rhag bwyta'r gwrywod bach cyn ffrwythloni, ac eithrio lle mae'r gwryw gymaint yn llai fel nad yw'n werth ei fwyta. Ceir gan y gwe-wehydduwyr barymau manwl o ddirgryniadau ar y gwe pry cop, sy'n rhan fawr o'r defodau, tra bod patrymau cyffyrddiadau ar gorff y fenyw yn bwysig gan gorrod sy'n hela, a gallant hypnoteiddio'r fenyw. Ymhlith yr amrywiadau eraill mae ystumiau a dawnsiau'r gwryw gan y corrod sydd â golwg da. Os bydd y defodau caru'n llwyddiannus, yna mae'r gwryw yn chwistrellu ei sberm o'r bylbiau palpal i'r fenyw trwy un neu ddau agoriad ar ochr isaf ei habdomen. chwith|bawd|Myrmarachne - y dynwaredwr morgrug
Cofnod ffosil
chwith|bawd|150x150px| Corryn wedi'i gadw mewn [[ambr]] Er bod y cofnod ffosil o'r corryn yn brin, mae bron i 1000 o rywogaethau wedi'u disgrifio o ffosilau. Oherwydd bod cyrffy corryn yn eithaf meddal, mae mwyafrif helaeth y corrod ffosil stdd wedi goroesi wedi'u cadw mewn ambr. Mae'r ambr hynaf y gwyddys amdano sy'n cynnwys arthropodau ffosil yn dyddio o 130 miliwn o flynyddoedd yn ôl (CP) yn y cyfnod Cretasaidd Cynnar. Yn ogystal â chadw anatomeg y corrod hyn yn fanwl iawn, mae ambr hefyd wedi piclo pryfed cop yn paru, yn lladd ysglyfaeth, yn cynhyrchu sidan ac o bosibl yn gofalu am eu cywion. Mewn rhai achosion, mae ambr wedi cadw sachau wyau pryfed cop a gwe, weithiau gydag ysglyfaeth yndynt; y gwe ffosil hynaf a ddarganfuwyd hyd yn hyn yw gwe 100 miliwn CP. Daw ffosiliau pry cop cynharach o ychydig o leoedd lle roedd amodau'n arbennig o addas ar gyfer cadw meinweoedd gweddol feddal.
Mae'r prif grwpiau o gorrod modern, y Mygalomorffiaid a'r Araneomorffiaid, yn ymddangos gyntaf yn y Triasig ymhell cyn 200 miliwn CP. Mae'n ymddangos bod rhai mygalomorffiaid Triasig yn aelodau o'r teulu Hecsathelidae, ac mae eu troellwyr yn ymddangos wedi'u haddasu ar gyfer adeiladu gweoedd siâp twndis (twmffat) i ddal pryfed neidio. Araneomorffae, y mwyafrif helaeth o gorrod modern, gan gynnwys y rhai sy'n gwehyddu'r gweoedd siâp adnabyddus, cyfarwydd. Mae'r cyfnodau Jwrasig a Cretasaidd yn darparu nifer fawr o gorrod ffosil, gan gynnwys cynrychiolwyr llawer o deuluoedd modern.
Tacsonomeg
Rhennir corrod yn ddwy is-drefn, Mesothelae ac Opisthothelae, y mae'r olaf yn cynnwys dwy is-drefn, Mygalomorphae ac Araneomorphae. Cofnodwyd dros 48,000 o rywogaethau byw o gorrod (Araneae) ac yn 2019 roeddent wedi'u grwpio i 120 o deuluoedd a thua 4,100 o genera gan arachnolegwyr.
Brathiadau
Er bod llawer o bobl yn ofni corrod, dim ond ychydig o rywogaethau sy'n beryglus i bobl. Dim ond er mwyn hunanamddiffyn y byddant yn brathu bodau dynol, ac ychydig iawn sy'n cynhyrchu effeithiau gwaeth na brathiad mosgito neu bigiad gwenyn meirch. Byddai'n well gan y rhan fwyaf o'r rhai â brathiadau meddygol difrifol, megis y corryn recluse (o'r genws Loxosceles) a chorrod gweddw (genws Latrodectus), ffoi a brathu dim ond pan fyddant yn gaeth, er y gall hyn godi'n hawdd ar ddamwain. Mae tactegau amddiffynnol pryfed cop gwe twndis Awstralia (teulu Atracidae) yn cynnwys arddangos eu ffangs. Mae eu gwenwyn, er mai anaml y maent yn chwistrellu llawer, wedi arwain at 13 o farwolaethau dynol priodol dros 50 mlynedd. Maent wedi cael eu hystyried yn bryfed cop mwyaf peryglus y byd ar sail glinigol y gwenwyn, er bod yr honiad hwn hefyd wedi'i briodoli i'r pry cop crwydro Brasil (genws Phoneutria).
Cafwyd adroddiadau dibynadwy am tua 100 o farwolaethau oherwydd brathiadau pry cop yn yr 20g, o gymharu â thua 1,500 o bigiadau angheuol gan slefrod môr. Gall llawer o achosion honedig o frathiadau pry cop gynrychioli diagnosis anghywir, a fyddai'n ei gwneud yn anoddach gwirio effeithiolrwydd triniaethau ar gyfer brathiadau gwirioneddol. Roedd adolygiad a gyhoeddwyd yn 2016 yn cytuno â’r casgliad hwn, gan ddangos nad oedd 78% o 134 o astudiaethau achos meddygol o frathiadau pry cop tybiedig yn bodloni’r meini prawf angenrheidiol ar gyfer gwirio brathiad pry cop. Yn achos y ddau genera â’r nifer uchaf o frathiadau, Loxosceles a Latrodectus, ni chafodd brathiadau corryn eu dilysu mewn dros 90% o’r adroddiadau. Hyd yn oed ar ôl dilysu, roedd manylion y driniaeth a'i heffeithiau yn aml yn brin.
Gan fod sidan (neu we) ypry cop yn ysgafn ac yn gryf iawn, ceir ymdrechion i'w gynhyrchu mewn llaeth gafr ac mewn dail planhigion, trwy beirianneg genetig.
Mae arachnoffobia yn ffobia penodol - yr ofn annormal o bryfed cop neu unrhyw beth sy'n atgoffa rhywun o bryfed cop, fel gwe neu siapiau tebyg i bryfed cop. Dyma un o'r ffobiâu penodol mwyaf cyffredin, ac mae rhai ystadegau'n dangos bod 50% o fenywod a 10% o ddynion yn dangos symptomau. Gall fod yn ffurf chwyddiedig o ymateb greddfol a helpodd fodau dynol cynnar i oroesi, neu ffenomen ddiwylliannol sydd fwyaf cyffredin mewn cymdeithasau Ewropeaidd yn bennaf. Neu'r ddau!
Fel bwyd
de|bawd| Mae [[tarantwla wedi'i goginio'n cael ei ystyried yn ddanteithfwyd yn Cambodia.]] Defnyddir pryfed cop fel bwyd. Ystyrir tarantwla wedi'i goginio'n ddanteithfwyd yn Cambodia, a chan Indiaid Piaroa yn ne Venezuela – ar yr amod bod y blew hynod llidus, prif system amddiffyn y pryfed cop, yn cael eu dynnu'n gyntaf.
Luna Rossa
Ffilm ddrama am drosedd gan y cyfarwyddwr Antonio Capuano yw Luna Rossa a gyhoeddwyd yn 2001. Lleolwyd y stori yn Napoli. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Antonio Capuano.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Licia Maglietta, Carlo Cecchi, Toni Servillo, Antonino Iuorio, Domenico Balsamo, Italo Celoro a Valeria Vaiano. Mae'r ffilm Luna Rossa yn 116 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2001. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Beautiful Mind sef ffilm fywgraffyddol gan Ron Howard. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Giogiò Franchini a Luciana Pandolfelli sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antonio Capuano ar 9 Ebrill 1940 yn Napoli.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antonio Capuano nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Peter Jones (Pedr Fardd)
Bardd Cymraeg oedd Peter Jones (17 Medi 1775 – 26 Ionawr 1845), sy'n adnabyddus dan ei enw barddol Pedr Fardd.
Bywgraffiad
Ganwyd a magwyd Pedr Fardd yng Ngarndolbenmaen, Eifionydd (Gwynedd) yn 1775. Symudodd i Lerpwl ac yno y bu'n cadw ysgol am y rhan fwyaf o'i oes.
Roedd yn adnabyddus yn ei ddydd am ei awdlau a chywyddau eisteddfodol, ond er ei fod yn gynganeddwr llithrig nid oes llawer o werth llenyddol i'r cerddi hyn. Mae rhai o'i gerddi mwy personol yn well, e.e. pan mae'n sôn am ei hiraeth am Gymru.
Mater arall yw ei emynau, sy'n cynnwys 'Cyn llunio'r byd, cyn lledu'r nefoedd wen', 'Daeth ffrydiau melys iawn yn llawn fel lli', 'Mae'r iachawdwriaeth rad yn ddigon i bob rhai', 'Un a gefais imi'n gyfaill; pwy fel Efe?', 'Hyfryd lais efengyl hedd sydd yn galw pawb i'r wledd' a 'Yr holl frenhiniaethau a dreulir, a'r ddelw falurir i'r llawr'. Ystyrir ef yn un o brif emynwyr y Gymraeg.
Mae ei gartref yn dal i'w weld, yn adfail, yng Ngarndolbenmaen, i'r dwyrain o ganol y pentref ar ochr y mynydd. Mae stryd o dai cyngor yn y pentref wedi ei henwi ar ei ôl, sef Bro Pedr Fardd.
La Raulito
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Lautaro Murúa yw La Raulito a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Lleolwyd y stori yn Buenos Aires. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan José María Paolantonio.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Duilio Marzio, Adriana Aizemberg, Cristina Banegas, Ana María Picchio, Pablo Cedrón, Fernanda Mistral, Jorge Martínez, Luis Politti, Marilina Ross, Roberto Carnaghi, Virginia Lago, Zulema Katz, Martín Andrade, María Vaner, Carlos Lasarte, Mario Luciani, Anita Larronde, Mónica Escudero, Nelly Tesolín, Irene Morack a Juanita Lara. Mae'r ffilm La Raulito yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd One Flew Over the Cuckoo's Nest sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Jorge Valencia sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lautaro Murúa nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Y Pandy, Wrecsam
Pentref yng nghymuned Gwersyllt, Sir Wrecsam, Cymru, yw Y Pandy (hefyd Pandy; Saesneg: The Pandy). Fe'i lleolir yng ngogledd-ddwyrain y sir, 1 filltir i'r dwyrain o Wersyllt ar Afon Alun, ger Gresffordd. Ceir dwy stad ddiwydiannol fechan yn y pentref.
Mae olion hen felin dŵr ar lan yr afon o hyd, dyma'r lle oedd y merched yn pannu, ac ar y bryn yma bydd safle canolfan sgio llethr sych Cymru, ar y tip glo enfawr. Gohirwyd y cynllun mwy nag unwaith yn ddiweddar. Mae cylchfan i'r ffordd osgoi Wrecsam-Caer yn wneud y lle yn addas i ddatblygiad o'r fath. Mae cynllun arall i agor mynwent newydd i Wrecsam ar ochr gogleddol y pentref.
Y pentrefi agosaf yw Llai i'r gogledd, a Gresffordd i'r gorllewin. Mae'r Pandy yn rhan o Gymuned Gwersyllt.
Yng nghanol y pentref mae safle Glofa Gresffordd, sy'n enwog am y drychineb a ddigwyddodd ar 22 Medi 1934. Cafodd 265 o bobl eu lladd wedi ffrwydrad nwy. Mae hi'n un o'r trychinebau pyllau glo mwyaf yn hanes Prydain. Cauwyd y pwll yn Nhachwedd 1973 a datblygwyd rhan o'r safle. Er gwaethaf enwocrwydd y Ddrychineb roedd rhaid aros tan 1982 i gael cofeb deilwng yn defnyddio olwyn o'r gêr weindio. Ers 1998 mae stad o dai newydd ar safle y siediau glo, ceiswyd newid enw'r pentref i Gresford Heath gan y datblygwyr (am fod prisiau tai yn uwch yng Ngresffordd ac i Seisnigo ar yr enw). Mae cofeb i'r rhai bu farw yn Nrychineb Gresffordd yn Y Pandy o flaen Clwb y Glowyr.
The Caprices of Kitty
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Phillips Smalley yw The Caprices of Kitty a gyhoeddwyd yn 1915. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Birth of a Nation addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. George W. Hill oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Phillips Smalley ar 7 Awst 1865 yn Brooklyn a bu farw yn Hollywood ar 19 Medi 1986. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1910 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Peatling Magna
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Peatling Magna. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Harborough.
The Caprices of Kitty
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Phillips Smalley nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Mavis Nicholson
Awdur a darlledwr o Gymraes oedd  Mavis Nicholson (19 Hydref 1930 – 8 Medi 2022).
Bywyd cynnar
Fe'i ganwyd yn Mavis Mainwaring a threuliodd ei phlentyndod yn Llansawel. Aeth i astudio ym Mhrifysgol Abertawe. Yno yn 1949 cyfarfu'r awdur a'r newyddiadurwr, Geoffrey Nicholson, ac fe briododd y ddau yn 1952, a chawsant dri mab.
Yn 1951, ar ddiwedd ei gyrfa israddedig ym Mhrifysgol Abertawe, enillodd Nicholson ysgoloriaeth i hyfforddi fel ysgrifennwr copi hysbysebu a gyda hyn symudodd i Lundain.
Yn Llundain, roedd hi a'i gŵr yng nghanol cylch cymdeithasol bywiog cylch, yn gynnwys y newyddiadurwr a'r darlledwr John Morgan a'r nofelydd Kingsley Amis. Yn ôl ysgrif goffa o'i gŵr gan Peter Corrigan, daeth Mavis a Geoff Nicholson yn "...much-loved double-act. Amis did not always approve of their views and claimed to have invented the word "lefties" during one little set-to with them. While it was true that the Nicholsons didn't have dinner parties as such - they invited people for an argument and threw some food in - they were by no means belligerent but had in abundance the Welsh love of debate."
Gyrfa
Gorffennodd Nicholson ei gwaith fel ysgrifennwr copi hysbysebu pan gafodd blant, ond cychwynnodd ail yrfa fel darlledwr pan ofynnwyd iddi gyflwyno rhaglen newydd, oherwydd ei arddull sgwrsio treiddgar a diddorol wrth y bwrdd cinio. Dangoswyd y rhaglen ar deledu yn ystod y dydd, oedd newydd gychwyn (yn flaenorol roedd teledu Prydeinig yn dechrau darlledu yn hwyr yn y prynhawn).
Ei swydd cyntaf fel cyflwynydd oedd ar y sioe 'Good Afternoon' yn 1972, a pharhaodd ei gyrfa teledu am y 25 mlynedd nesaf.
Cyflwynodd rhaglenni teledu Prydeinig fel Afternoon, Afternoon Plus a Mavis On Four o'r 1970au hyd at y 1990au, lle bu'n cyfweld enwogion mawr fel Elizabeth Taylor, David Bowie, Peter Cook a Dudley Moore. Cyflwynodd nifer o sioeau radio hefyd, gan gynnwys hanes y siop adrannol a golwg yn ôl ar ei phlentyndod.
Ei gwaith olaf ar gyfer y teledu oedd Oldie TV yn 1997, fersiwn deledu o gylchgrawn The Oldie. Roedd yn ysgrifennu ar gyfer The Oldie, yn ysgrifennu colofn 'fodryb ofidiau' y cylchgrawn, hyd at 2014.
Yn 1992, ysgrifennodd ei hunangofiant yn y llyfr Martha Jane and Me - A Girlhood in Wales.
Yn Hydref 2018, enillodd wobr BAFTA Cymru am Gyfraniad Rhagorol i Ddarlledu.
Bywyd personol
Erbyn diwedd yr 1980au symudodd Mavis a'i gŵr i fyw yn Llanrhaeadr-ym-Mochnant mewn tŷ ffarm ac ysgubor wedi ei addasu.
Bu farw Geoff yn 1999. Bu farw Mavis yn 91 mlwydd oed, ym mis Medi 2022.
Idionyx rhinoceroides
Gwas neidr o deulu'r Corduliidae (neu'r 'Gweision neidr gwyrdd') yw'r Idionyx rhinoceroides. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Malachi's Cove
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1974. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather Part II sef rhan dau y gyfres Americanaidd boblogaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry Herbert, 17th Earl of Pembroke ar 19 Mai 1939.
Crossmaheart
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1998. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Saving Private Ryan sef ffilm ryfel gan Steven Spielberg a enillod 5 Oscar. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry Herbert, 17th Earl of Pembroke ar 19 Mai 1939.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry Herbert, 17th Earl of Pembroke nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Nos Plumes
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Keira Maameri yw Nos Plumes a gyhoeddwyd yn 2016.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Keira Maameri nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
El Sexo y El Amor
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Emilia Romero, Isabel Sarli, Armando Bó, Ignacio Quirós, Gabriela Toscano, María Estela Lorca, Mario Casado a Josefina Daniele.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1974. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather Part II sef rhan dau y gyfres Americanaidd boblogaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Américo Hoss oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Carterville, Illinois
Dinas yn, yn nhalaith Illinois, yw .
El Sexo y El Amor
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Armando Bó ar 3 Mai 1914 yn Buenos Aires a bu farw yn yr un ardal ar 17 Tachwedd 1993. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1939 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Carterville, Illinois
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Carterville, gan gynnwys:
El Sexo y El Amor
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Armando Bó nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Chesham
Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Buckingham, De-ddwyrain Lloegr, ydy Chesham. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Buckingham.
Sommerens Farvel
Ffilm ddogfen yw Sommerens Farvel a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Hilfe, Wir Sind Offline!
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Ingo Rasper yw Hilfe, Wir Sind Offline! a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd gan Ariane Krampe yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Martin Rauhaus a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Martin Probst.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Fantastic Beasts and Where to Find Them sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Sönke Hansen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Nicola Undritz sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ingo Rasper ar 7 Gorffenaf 1974 yn Hildesheim.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ingo Rasper nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rosilene Rodrigues Silva
Mae Rosilene Rodrigues Silva (ganwyd:  1974) yn fotanegydd nodedig a aned yn Brasil. Y sefydliad trydyddol lle y derbyniodd ei haddysg oedd: Universidade Estadual de Campinas.
Peacocks
Cwmni ffasiwn rhad sydd â'i bencadlys wedi ei leoli yng Nghaerdydd, Cymru, yw Peacocks. Mae'r gadwyn yn eiddo i The Peacock Group plc ac mae'n cyflogi dros 5,000 o bobl. Mae dros 500 o siopau Peacocks yng ngwledydd Prydain ac mae dros 60 mewn 12 gwlad dramor.
Mae'r cwmni'n canolbwyntio ar fod yn fasnachwr dillad ffasiwn rhad, yn gwerthu dillad ac esgidiau ar gyfer dynion, merched a phlant. Mae eu siopau'n amrywio o siopau mawr ffasiwn uwch i siopau lleol llai ar gyfer hanfodion pob dydd.
Hanes
bawd|dde|Siop Peacocks Penny Bazaar diweddarach. bawd|dde|Peacocks yn [[Portadown, Gogledd Iwerddon, gyda'r hen logo.]]
Peacocks Penny Bazaar
Sefydlwyd Peacocks yn Warrington ym 1884 fel busnes teuluol. Gwerthodd y Peacocks Penny Bazaar, fel yr adnabyddwyd bryd hynny, unrhyw beth a phopeth. Ymestynnodd y Peacocks Penny Bazaar dros y blynyddoedd gan agor mwy o siopau a newid eu cynnyrch i gydfynd â'r cyfnod. Cadwyd y cwni yn y teulu drwy ei basio o'r tad i'r mab.
Ail-leoliad
Symudodd y cwmni yn yr 1940au i Gaerdydd, a dyna lle mae ei bencadlys yn parhau i fod hyd heddiw. Cafodd hyn yr effaith o ganolbwyntio datblygiad y brand yng Nghymru a de Lloegr am nifer o flynyddoedd. Tyfodd Peacocks ymhellach yn ystod yr 1990au, ac ym mis Rhagfyr 1999, cafodd y cwmni ei roi ar Gyfnewidfa Stoc Llundain. Cymerwydd y cwmni oddiar y gyfnewidfa ar 1 Chwefror 2006, gan ddod yn gwmni preifat unwaith eto.
Peacocks of London
Dramor adnabyddir y gadwyn fel Peacocks of London, mae gan Peacocks dros 60 o siopau etholfraint tu allan i'r Deyrnas Unedig, yn Bahrain, Cyprus, Gibraltar, Gwlad Groeg, Kuwait, Malta, Romania, Rwsia, Saudi Arabia, Slofacia, Twrci, yr Emiradau Arabaidd Unedig ac Wcráin.
Mein Grünes Herz in Dunklen Zeiten
Ffilm ddogfen am gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Ingo Schmoll yw Mein Grünes Herz in Dunklen Zeiten a gyhoeddwyd yn 2020. Fe'i cynhyrchwyd gan Heaven Shall Burn yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2020. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Run. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ingo Schmoll ar 27 Mawrth 1970 yn Siegburg.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ingo Schmoll nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Who's Harry Crumb?
Ffilm gomedi sy'n llawn dirgelwch gan y cyfarwyddwr Paul Flaherty yw Who's Harry Crumb? a gyhoeddwyd yn 1989. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Los Angeles. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Michel Colombier. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1989. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Batman (ffilm o 1989) sef ffilm drosedd llawn cyffro gan Tim Burton. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Stephen Marshall Katz oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Danford B. Greene sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Paul Flaherty nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Grosse Pointe, Michigan
Dinas yn, yn nhalaith Michigan, yw .
Idionyx saffronata
Gwas neidr o deulu'r Corduliidae (neu'r 'Gweision neidr gwyrdd') yw'r Idionyx saffronata. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Grosse Pointe, Michigan
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Grosse Pointe, gan gynnwys:
Peatling Parva
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Peatling Parva. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Harborough.
Corwlyddyn arfor
Deugotyledon ac un o deulu'r 'pincs' fel y'u gelwir ar lafar gwlad yw Corwlyddyn arfor sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Caryophyllaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Sagina maritima a'r enw Saesneg yw Sea pearlwort. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Corwlyddyn Arfor, Corwlyddyn y Morgreigiau.
Caiff ei dyfu'n aml mewn gerddi oherwydd lliw'r planhigyn hwn. Mae'r dail wedi'i gosod gyferbyn a'i gilydd.
Cheshunt
Tref yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, ydy Cheshunt. Fe'i lleolir mewn ardal di-blwyf yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Broxbourne.
Mae Caerdydd 218.5 km i ffwrdd o Cheshunt ac mae Llundain yn 21.3 km. Y ddinas agosaf ydy St Albans sy'n 20.6 km i ffwrdd.
National Lampoon's Gold Diggers
Ffilm gomedi yw National Lampoon's Gold Diggers a gyhoeddwyd yn 2003. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Renée Taylor, Louise Lasser, Chris Owen, Rena Riffel a Will Friedle. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Thomas L. Callaway oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Sharpe's Eagle
Ffilm ddrama sydd hefyd yn ffilm hanesyddol gan y cyfarwyddwr Tom Clegg yw Sharpe's Eagle a gyhoeddwyd yn 1993. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Bernard Cornwell.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Sean Bean.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1993. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Jurassic Park a gyfarwyddwyd gan Steven Spielberg. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi'i seilio ar waith cynharach, Sharpe's Eagle, sef gwaith ysgrifenedig gan yr awdur Bernard Cornwell a gyhoeddwyd yn 1981.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tom Clegg ar 16 Hydref 1934 yn Swydd Gaerhirfryn.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tom Clegg nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Elen Egryn
Elen Egryn oedd enw barddol Elin (neu Elinor) Evans (1807–1876), bardd Cymraeg o Lanegryn, Meirionnydd. Hi oedd un o'r menywod gyntaf i gael llyfr wedi ei gyhoeddi yn y Gymraeg.
Bywgraffiad
Roedd Elen Egryn yn ferch i Ellis Humphrey Evans, ysgolfeistr pentref, a'i wraig. Cafodd ei magu yng ngorllewin Cymru, ym mhentref bach Llanegryn, ac yna yn sir Feirionnydd, lle dysgodd i ysgrifennu barddoniaeth yn blentyn. Symudodd i Lerpwl yn 1840, ond yn fuan dychwelodd i Fachynlleth nid nepell o'i thref enedigol. Yno yn 1850 creodd y casgliad Telyn Egryn, gan ddod y ferch gyntaf erioed i gyhoeddi llyfr seciwlar yn y Gymraeg. Er na dderbyniodd yr un faint o sylw a beirdd gwrywaidd y dydd, mae ei gwaith yn cael ei ystyried i fod yn garreg filltir yn hanes llên menywod yng Nghymru. Mae'n cyflwyno ystod eang o gerddi sy'n cwmpasu profedigaeth, cyfeillgarwch, alltud ac iselder, ac yn bwrpasol wedi creu argraff o'r safonau moesol uchel oedd yn cael eu mwynhau gan ferched Cymru. Mae ei barddoniaeth yn nes at waith beirdd o'r 18g na beirdd o oes Fictoria a'i dilynodd hi am ei bod yn defnyddio iaith oedd wedi ei wreiddio yn y cyfnod cyn- canoloesol.
Hefyd yn 1850, mewn ymateb i gyhoeddiad y Llyfrau Gleision oedd yn beirniadu moesau rhydd ac ymddygiad merched Cymru, cyhoeddodd Evan Jones (1820-1852)  Y Gymraes a aeth ati i amddiffyn egwyddorion uwch menywod Cymru. Cyfrannodd Elen Egryn gyflwyniad barddol i'r rhifyn cyntaf, lle galwodd i ferched i godi "goruwch gwarth a dirmyg cas".
Sen Segur
bawd bawd Band roc seicedelig o Benmachno, Bwrdeisdref Sirol Conwy, a greuwyd yn 2010 oedd Sen Segur. Prif aelodau'r band oedd George (y basydd), Ben (y gitarydd a'r prif leisydd), a Gethin (y drymiwr). Ymunodd Dafydd Evans (gitarydd ac allweddau) â'r band ar ôl rhyddhau ei EP gyntaf o'r enw Pen Rhydd. Wedyn ymunodd Alex Morrison o'r band Memory Clinic â Sen Segur i deithio dros Haf 2014, yr haf olaf i'r fand deithio.
Fairfield Township, Iowa
Treflan yn, yn nhalaith Iowa, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Fairfield Township, gan gynnwys:
Ynys Uchaf
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Clocaenog
Pentref a chymuned yn Sir Ddinbych, Cymru, ydy Clocaenog. Saif 3.5 milltir i'r de o dref Rhuthun.
Ynddi mae ysgol gynradd ac Eglwys Sant Trillo. Gerllaw mae Coedwig Clocaenog.
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan a'r Aelod Seneddol yw.
Yn agos iawn i’r pentref gellir dod o hyd i Garreg Clocaenog sydd yn adnabyddus am fod yn un o’r enghreifftiau prin o gerrig a chanddi ysgrifen Ladin ac Ogham arni sydd heb gael ei symud i amgueddfa.
Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:
Sandra Maria Alves-da-Silva
Mae Sandra Maria Alves-da-Silva (ganwyd:  1974) yn fotanegydd nodedig a aned yn Brasil.
Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw . Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef .
Furia Infernal
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Armando Bó yw Furia Infernal a gyhoeddwyd yn 1973. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Horacio Malvicino.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Emilia Romero, Isabel Sarli, Armando Bó, Juan José Miguez, Víctor Bó, Hugo Mugica a Mario Casado. Mae'r ffilm Furia Infernal yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1973. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Exorcist sef ffilm arswyd Americanaidd gan William Friedkin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Américo Hoss oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Armando Bó ar 3 Mai 1914 yn Buenos Aires a bu farw yn yr un ardal ar 17 Tachwedd 1993. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1939 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Armando Bó nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Coedwig Clocaenog
250px|bawd|Coedwig Clocaenog 250px|bawd|Yng nghanol Coedwig Clocaenog
Saif Coedwig Clocaenog yng ngorllewin Sir Ddinbych.
Mae'n gorchuddio ardal 40 milltir sgwar (100 km²), yn bennaf wedi ei chyfansoddi o goed conwydd meddal. Mae'r goedwig dan reolaeth y Comisiwn Coedwigaeth, planwyd hi yn 1905 ar dir a oedd gynt yn dir gwaun a fferm. Mae'n ardal ucheldir, y rhan fwyaf uwchben 350 medr. Dioddefodd ei gaeaf caletaf yn 1946/1947 pan ddisgynodd eira trwm, mesurodd y gorchudd dros 150 cm o ddyfnder yng Nghlawddnewydd gerllaw, bu gaeaf arall caled yn 1962/1963. Hon hefyd yw cadarnle olaf y wiwer goch yng Nghymru. .
Mae'r goedwig yn wych ar gyfer cerdded, mae ganddi nifer o lwybrau clir. Mae pwyntiau uchel sy'n codi uwchben lefel y coed yn cynnig golygfeydd o Eryri a'r Arenig Fawr i'r gorllewin a mynyddoedd Berwyn i'r de, Bryniau Clwyd i'r dwyrain a gweunydd Dinbych i'r gogledd. Mae'r bywyd gwyllt yn cynnwys adar megis y Gylfin Groes sydd wedi addasu'n dda i'r conwydd. Mae hefyd ardal caedig ar gyfer ceffylau gwyllt a sawl esiampl o weddillion hynafol, gan gynnwys o leiaf un cylch gerrig a safle addoli hynafol 'credstone'.
Mae nentydd yn rhedeg drwy'r goedwig a gorweddai Llyn Brenig i'r gorllewin, yno mae rhaeadr ysblennydd.
Datblygiad diweddar yn y goedwig oedd adeiladu fferm wynt yn 2005 gyda 25 tyrbin gwynt, mae cynlluniau ar gyfer adeiladu rhagor o dyrbinau.
Gellir dod o hyd i Croes Rhyd-y-beddau sydd yn adnabyddus am fod yn un o’r enghreifftiau prin o gerrig a chanddi ysgrifen Ladin ac Ogham arni sydd heb gael ei symud i amgueddfa.
Telor rhedyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Telor rhedyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: telorion rhedyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Bradypterus cinnamomeus; yr enw Saesneg arno yw Cinnamon bracken warbler. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn B. cinnamomeus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.
Teulu
Mae'r telor rhedyn yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Peckleton
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy Peckleton. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Hinckley a Bosworth.
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,020.
Pianese Nunzio, 14 Anni a Maggio
Ffilm ddrama am LGBT gan y cyfarwyddwr Antonio Capuano yw Pianese Nunzio, 14 Anni a Maggio a gyhoeddwyd yn 1996. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Napoli. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Antonio Capuano.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Fabrizio Bentivoglio, Teresa Saponangelo a Rosaria De Cicco. Mae'r ffilm Pianese Nunzio, 14 Anni a Maggio yn 114 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antonio Capuano ar 9 Ebrill 1940 yn Napoli.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Antonio Capuano nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Arianbig Affrica
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Arianbig Affrica (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: arianbigau Affrica) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Lonchura cantans; yr enw Saesneg arno yw African silverbill. Mae'n perthyn i deulu'r Cwyrbigau (Lladin: Estrildidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn L. cantans, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia ac Affrica.
Teulu
Mae'r arianbig Affrica yn perthyn i deulu'r Cwyrbigau (Lladin: Estrildidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Emily
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Victor Spinetti a Koo Stark.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1976. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rocky gan y cyfarwyddwr ffilm John G. Avildsen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Henry Herbert, 17th Earl of Pembroke nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Bumfights
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Harry Potter and the Chamber of Secrets sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ryen McPherson ar 4 Gorffenaf 1983.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ryen McPherson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Moderne Tøjrensning Og Farveri
Ffilm fud (heb sain) yw Moderne Tøjrensning Og Farveri a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Immigrant sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Brød Til Verden
Ffilm ddogfen yw Brød Til Verden a gyhoeddwyd yn 1987. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1987. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Last Emperor sef ffilm gan Bernardo Bertolucci.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Chester-le-Street
Tref yn Swydd Durham, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy Chester-le-Street. Fe'i lleolir mewn ardal di-blwyf yn awdurdod unedol Swydd Durham.
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Chester-le-Street boblogaeth o 37,164.
The Falls 2: Zeugnis der Liebe
Ffilm ddrama Saesneg o Unol Daleithiau America yw The Falls 2: Zeugnis der Liebe. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori mewn un lle, sef Seattle.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
I Lapplandsbjörnens Rike
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Stig Wesslén yw I Lapplandsbjörnens Rike a gyhoeddwyd yn 1940. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Stig Wesslén.
Ynysoedd y Gwylanod
Mae Ynysoedd y Gwylanod, sy'n cynnwys Ynys Gwylan-fawr ac Ynys Gwylan-fach oddi ar arfordir pen Llŷn, Gwynedd, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 1 Ionawr 1957 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 4.87 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
I Lapplandsbjörnens Rike
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1940. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Abe Lincoln in Illinois sef ffilm Americanaidd am fywyd a gwaith Abraham Lincoln, gan John Cromwell. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd. Golygwyd y ffilm gan Stig Wesslén sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Ynysoedd y Gwylanod
Math o safle
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.
Idionyx salva
Gwas neidr o deulu'r Corduliidae (neu'r 'Gweision neidr gwyrdd') yw'r Idionyx salva. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.
Ynysoedd y Gwylanod
Cyffredinol
Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.