cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Plethwr cynffonwyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Plethwr cynffonwyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: plethwyr cynffonwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Thripophaga usheri; yr enw Saesneg arno yw White-tailed canastero. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn T. usheri, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r plethwr cynffonwyn yn perthyn i deulu'r Adar Pobty (Lladin: Furnariidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Virginia Admiral
Bu'n briod i Robert De Niro. Bu farw yn Ninas Efrog Newydd.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Troellwr cynffonwyn
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Troellwr cynffonwyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: troellwyr cynffonwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Caprimulgus cayennensis; yr enw Saesneg arno yw White-tailed nightjar. Mae'n perthyn i deulu'r Troellwyr (Lladin: Caprimulgidae) sydd yn urdd y Caprimulgiformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. cayennensis, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r troellwr cynffonwyn yn perthyn i deulu'r Troellwyr (Lladin: Caprimulgidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Tante Cramers Testamente
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwr Arne Weel yw Tante Cramers Testamente a gyhoeddwyd yn 1941. Fe'i cynhyrchwyd gan Tage Nielsen yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Svend Rindom.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Bodil Kjer, Mathilde Nielsen, Helge Kjærulff-Schmidt, Bjarne Forchhammer, Gull-Maj Norin, Clara Østø, Karl Gustav Ahlefeldt, Knud Almar, Gunnar Lauring, Preben Mahrt, Preben Lerdorff Rye, Sigfred Johansen, Mime Fønss, Richard Christensen, Adelheid Nielsen ac Inga Thessen. Mae'r ffilm Tante Cramers Testamente yn 82 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Ball of Fire sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Einar Olsen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Edith Schlüssel sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arne Weel ar 15 Ionawr 1891 yn Aarhus a bu farw yn Frederiksberg ar 10 Awst 1981. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1910 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arne Weel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Jimmy Carr
Mae James Anthony Patrick "Jimmy" Carr (ganed 15 Medi 1972) yn gomedïwr ar ei sefyll, cyflwynydd teledu ac actor Seisnig. Symudodd Carr i yrfa gomedi yn 2000  ac ar ôl sefydlu ei hun fel comedïwr ar ei sefyll, dechreuodd ymddangos mewn nifer o raglenni teledu Channel 4. Mae erbyn hyn yn cyflwyno y gêm banel 8 Out of 10 Cats yn ogystal â The Big Fat Quiz of the Year, gêm banel gomedi a ddarlledir ar ddiwedd mis Rhagfyr bob blwyddyn. Mae Carr hefyd wedi ymddangos yn rheolaidd fel panelydd gwadd ar raglenni comedi eraill megis Have I Got News for You, yn ogystal ag un ymddangosiad fel cyflwynydd, Never Mind the Buzzcocks, A League of their Own a QI.
Gwaith
bawd|Jimmy Carr, 2015-04-13 1|Carr ym mis Ebrill 2015
Glyn Lewis
Seiciatrydd o Gymro yw Glyn Lewis sydd yn Athro Epidemioleg Seiciatrig ym Mhrifysgol Bryste.
Rockville Township, Illinois
Treflan yn, yn nhalaith Illinois, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Rockville Township, gan gynnwys:
Druim nan Firean
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 8 Mehefin 2009.
Fe'm Ganed i yn Rhymni
Bywgraffiad o Idris Davies yw Fe'm Ganed i yn Rhymni/ I Was Born in Rhymney. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1990. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Disgrifiad byr
Mae'r gyfrol deyrnged ddwyieithog hon i Idris Davies, un o feibion enwocaf Rhymni, yn cynnwys detholiadau o'i ryddiaith a'i farddoniaeth ynghyd â lluniau lliw a du-a-gwyn gan Olwen Hughes.
Botwm Crys yn cadw lle
Greg Baldwin
Actor a digrifwr Americanaidd yw Greg Baldwin (ganwyd 13 Medi 1960). Fe'i ganwyd yn Grants, New Mexico, UDA.
These Foolish Things
Ffilm ddrama rhamantus yw These Foolish Things a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Lloegr. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Noel Langley.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Terence Stamp, Lauren Bacall, Anjelica Huston, Eve Myles, Andrew Lincoln, Joanna David, Joss Ackland, Julia McKenzie, Jordan Metcalfe, Leo Bill, Zoe Tapper, Haydn Gwynne, David Leon, Mark Umbers a Joan Blackham. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Little Ashes
Ffilm ddrama am berson nodedig gan y cyfarwyddwr Paul Morrison yw Little Ashes a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen a'r Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori ym Madrid a chafodd ei ffilmio yn Barcelona. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Philippa Goslett. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Salvador Dalí, Robert Pattinson, Federico García Lorca, Luis Buñuel, Vicky Peña, Arly Jover, Simón Andreu, Javier Beltrán, Matthew McNulty, Marina Gatell, Philippa Goslett a Diana Gómez. Mae'r ffilm Little Ashes yn 112 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Paul Morrison ar 1 Ionawr 1944 yn Llundain.
552
5g - 6g - 7g
500au 510au 520au 530au 540au - 550au - 560au 570au 580au 590au 600au
547 548 549 550 551 - 552 - 553 554 555 556 557
Parvati
200px|bawd|Parvati yn swcro'r baban [[Ganesha (darlun o Jaipur, India, tua 1820)]]
Duwies mewn Hindŵaeth sy'n un o gymharaiaid Shiva, duw dinistr, trawsnewid a dadeni, yw Parvati (Sansgrit: Pārvatī, पार्वती ; weithiau ceir y ffurfiau Parvathi neu Parvathy hefyd). Er mai ail gymar Shiva ydyw - ar ôl Satī, ei wraig gyntaf - ym mytholeg Hindŵaeth, yr un yw Parvati a Satī gan ei bod yn ail-ymrithio o'r dduwies honno. Mae hi'n fam i'r duwiau Ganesha a Skanda (Kartikeya). Mae rhai Hindwiaid yn ei ystyried yn chwaer i Vishnu ac mae Shactiaid yn ei addoli fel y Shakti Ddwyfol, yn ymgorfforiad o holl egni'r Bydysawd. Fel pob duwies Hindŵaidd, gellir ystyried fod Parvati yn ymgorfforiad o ochr benywaidd y duw sy'n gymar iddi (ffordd arall o ddweud hynny yw bod ei chymar yn cynrychioli ochr wrywaidd y dduwies; yr un ydynt yn eu hanfod). Yn ogystal mae Parvati yn cael ei addoli fel Merch yr Himalaya (yn ei gwyryfdod, cyn dod yn gymar i Shiva); mae hi'n arbennig o boblogaidd gan Hindwiaid y mynyddoedd hynny, e.e. yn Nepal ac ardal Darjeeling.
Darlunnir Parvati gyda Shiva fel merch â dwy fraich, ond ar ben ei hun mae ganddi bedair braich ac mae hi'n marchogaeth teigr neu llew. Mae Parvati yn dduwies fwyn fel rheol, fel Mahagauri, Shailputri a Lalita, ond fel pob duwies arall mae ganddi ei ochr "dywyll" a dychrynllyd, fel Durga, Kali, Chandi a'r Mahavidyau. Mae Parvati yn cael ei gweld gan rai addolwyr fel y Fam Ddwyfol Oruchel y mae pob duwies arall yn deillio ohoni neu'n agweddau ohoni.
Argia sedula
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Argia sedula sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Argia.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Ailddirwyn Bywyd
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Murder in The Big House
Ffilm am garchar gan y cyfarwyddwr B. Reeves Eason yw Murder in The Big House a gyhoeddwyd yn 1942. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jack Mower, Walter Brooke, John Maxwell, Ray Montgomery, Paul Panzer, Faye Emerson, Van Johnson, Leo White, Frank Wilcox, Creighton Hale, Fred Kelsey, George Meeker a Hank Mann. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1942. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Casablanca sy’n glasur o ffilm Americanaidd am ramant a rhyfel, gan y cyfarwyddwr ffilm Michael Curtiz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ted McCord oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Epa
Primat mawr lled-unionsyth o'r Hen Fyd sydd â breichiau hirion a brest lydan ond sydd heb gynffon na bochgoden yw'r epa (enw Lladin: Hominoidea). Mae ei symudiad rhydd yn wahanol iawn i lawer brimatiaid eraill, yn enwedig yng nghymal yr ysgwydd. Ceir dwy gainc o'r uwchdeulu Hominoidea: y gibon, neu'r 'epa lleiaf'; a'r hominid, sef yr 'epa mawr'. Mae'n anifail gwaed cynnes gyda ffwr ar ei groen. Yr epa mawr yw'r gorila cyffredin.
Murder in The Big House
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm B Reeves Eason ar 2 Hydref 1886 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Sherman Oaks ar 16 Medi 2000. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1914 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Epa
none|frame|Llinach esblygiad gyda'r is-deulu Homininae wedi'i amlygu. Uwch y blwch melyn, mae'r uwchdeulu hwn: Hominoidea. Oddi tano gwelir y ddau lwyth Hominini a [[Gorillini''. Rhanwyd gydag amser i ddau genws: Homo a Pan. Nid yw'r islwythi wedi'u nodi ar y siart.]]
Murder in The Big House
Gweler hefyd
Cyhoeddodd B. Reeves Eason nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Randall Duk Kim
Actor theatr, teledu a ffilm Americanaidd yw Randall Duk Kim (ganwyd 24 Medi 1943).
The Millionaire Milkman
Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1910. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Frankenstein (ffilm o 1910) sef ffilm arswyd, gwyddonias o Unol Daleithiau America gan J. Searle Dawley.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
John Ammonds
Cynhyrchydd radio a theledu o Sais oedd John Edwin Ammonds MBE (21 Mai 1924 – 13 Chwefror 2013).
A Good Man
Ffilm llawn cyffro am drosedd gan y cyfarwyddwr Keoni Waxman yw A Good Man a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs a thrwy fideo ar alwad.
Mae'r ffilm A Good Man yn 103 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Keoni Waxman ar 30 Mehefin 1968 yn Honolulu.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Keoni Waxman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Karnavalet
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Ismail Zhabjaku yw Karnavalet a gyhoeddwyd yn 1980. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Karnavalet ac fe'i cynhyrchwyd yn Albania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Albaneg a hynny gan Gjergj Zheji a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Avni Mula.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1980. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Empire Strikes Back sef yr ail ffilm yn y gyfres Star Wars. Hyd at 2022 roedd o leiaf 364 o ffilmiau Albaneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ismail Zhabjaku ar 4 Mawrth 1932 yn Shkodër a bu farw yn Tirana ar 8 Ionawr 2010.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ismail Zhabjaku nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Luxembourg (talaith)
Un o ddeg talaith Gwlad Belg yw Luxembourg (Iseldireg: Luxemburg). Saif yn ne-ddwyrain rhanbarth Walonia, ac mae'n ffinio ar wlad Luxembourg yn y dwyrain ac ar Ffrainc yn y de. Gydag arwynebedd o 4,440 km², hi yw'r fwyaf o daleithiau Gwlad Belg, ond mae'n un o'r lleiaf o ran poblogaeth, gyda phoblogaeth o 264,000 yn 2008. Y brifddinas yw Arlon.
bawd|canol|260px|Lleoliad talaith Luxembourg yng Ngwlad Belg
Fel yn y rhan fwyaf o ranbarth Walonia, Ffrangeg yw'r unig iaith swyddogol yn y rhan fwyaf o'r dalaith, ond yn yr ardal o gwmpas Arlon ceir siaradwyr Luxembourgeg.
Dannie Abse
Bardd yn yr iaith Saesneg, meddyg ac un o awduron cyfoes mwyaf adnabyddus Cymru oedd  Daniel Abse CBE neu Dannie Abse (22 Medi 1923 – 28 Medi 2014).
Cefndir
Ganwyd Abse yn 161 Ffordd yr Eglwyswen, Gabalfa, Caerdydd yr ifancaf o bedwar plentyn i Rudolf Abse, perchennog sinema, a Kate, (née Shepherd) ei wraig. Roedd ei frawd, Leo Abse, yn Aelod Seneddol Pont-y-pŵl a Thorfaen. Roedd ei frawd Wilfred Abse yn seiciatrydd amlwg yn ymarfer yn yr Unol Daleithiau.
Er bod y teulu yn un Iddewig mynychodd Abse ysgol Gatholig Sant Illtyd, Caerdydd. Wedi'r ysgol bu'n fyfyriwr ym Mhrifysgol Caerdydd cyn mynd i Lundain i astudio meddygaeth yng Ngholeg y Brenin.
Teulu
Priododd Abse a Joan Mercer ym 1951. Roedd Joan Abse yn hanesydd ac awdur nifer o lyfrau gan gynnwys The Music Lover's Literary Companion (1988) a Voices in the Gallery (1986), a ysgrifennwyd ar y cyd a'i gŵr. Bu iddynt dwy ferch ac un mab. Bu farw Joan mewn damwain car ar yr M4 yn 2005.
Gyrfa
Cyflawnodd Abse ei Wasanaeth Cenedlaethol fel meddyg yn yr Awyrlu Brenhinol.
Wedi ymadael a'r awyrlu bu'n gweithio fel meddyg a oedd yn arbenigo yn anhwylderau'r frest. Parhaodd i weithio fel meddyg hyd 1989, ac wedi ymddeol rhoddodd ei amser i ysgrifennu, perfformio a golygu.
Marwolaeth
Bu farw Abse yn Llundain ar 28 Medi 2014. Roedd yn gefnogwr hirdymor i Glwb Pêl-droed Dinas Caerdydd a chafodd ei farwolaeth ei nodi gan ffotograff ac erthygl yn rhaglen y clwb a chyhoeddiad hanner-amser yn y gêm gartref gyntaf ar ôl iddo farw. Plannwyd coeden er anrhydedd iddo yng ngardd goffa'r clwb yng ngwanwyn 2015.
Ian Smith
200px|bawd|Ian Smith (1964). Prif weinidog Rhodesia (yn awr Simbabwe) oedd Ian Douglas Smith (8 Ebrill 1919 – 20 Tachwedd 2007),
Ganed Smith yn Selukwe, De Rhodesia. Bu yn Brif Weinidog gwladwriaeth Brydeinig De Rhodesia o 13 Ebrill 1964 hyd 11 Tachwedd 1965, pan gyhoeddodd y wlad ei hun yn annibynnol heb gytundeb Prydain. O'r dyddiad hwnnw hyd 1 Mehefin 1979 roedd yn Brif Weinidog Rhodesia.
Dim ond y boblogaeth wyn oedd yn cael pleidleisio yn yr etholiadau. Rhwng 1971 a 1979 bu llywodraeth Smith yn ymladd yn erbyn cenedlaetholwyr duon, a daeth hefyd dan bwysau economaidd gan y gorllewin, nad oedd yn derbyn annibyniaeth Rhodesia. Yn 1979 daeth y ddwy ochr i gytundeb, ac ymddiswyddodd Smith fel Prif Weinidog. Olynwyd ef gan lywodraeth yn cynnwys y duon a'r gwynion, dan arweiniad Abel Muzorewa o'r UANC. Yn etholiad 1980 enillodd ZANU fwyafrif a daeth Robert Mugabe yn Brif Weinidog. Parhaodd Smith yn aelod o senedd Simbabwe hyd 1987. Bu farw yn Ne Affrica.
Facundo, El Tigre De Los Llanos
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Miguel Paulino Tato yw Facundo, El Tigre De Los Llanos a gyhoeddwyd yn 1952. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alberto Ginastera.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Zoe Ducós, Cirilo Etulain, Francisco Martínez Allende, Miguel Bebán, Pascual Nacaratti, Hugo Mugica, Mario Cozza, Félix Rivero a Jorge Molina Salas. Mae'r ffilm Facundo, El Tigre De Los Llanos yn 85 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Miguel Paulino Tato nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Argia serva
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Argia serva sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Argia.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Bachelor Brides
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr William K. Howard yw Bachelor Brides a gyhoeddwyd yn 1926. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Lloegr. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1926. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The General sef ffilm gomedi fud gan Buster Keaton a Clyde Bruckman. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William K Howard ar 16 Mehefin 1893 yn Saint Marys, Ohio a bu farw yn Los Angeles ar 31 Rhagfyr 1939.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William K. Howard nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Côr-ona
Yn sgil llwyddiant y grŵp, mae S4C wedi comisiynu rhaglen newydd. Arweinydd Côr-ona yw Catrin Angharad Jones ac mae wedi llwyddo i ddenu bron i 17,000 o ddilynwyr, gyda channoedd o unigolion yn cyfrannu fideos a phrofi bod modd cymdeithasu o bell, trwy gyfrwng y Gymraeg. Cynhyrchir y rhaglen gan Cwmni Da, lle gwelwyd Rhys Meirion yn cynnal arbrawf cymdeithasol trwy ddod â phobl o bell ac agos at ei gilydd i fwynhau canu - boed hynny ar gliniadur yn y gegin, ipad yn y shed neu PC yn yr atig.Aneglur
Geiriau Gwynfor
Disgrifiad byr
Detholiad o eiriau Gwynfor Evans, wedi eu casglu ynghyd gan un a fu'n gweithio'n agos gydag ef am flynyddoedd lawer, Peter Hughes Griffiths. Cynhwysir deunydd a gyweiniwyd o lythyrau, areithiau, pamffledi, llyfrau a phapurau ayb.
Botwm Crys yn cadw lle
Franz Bopp
Ieithegwr Almaenig oedd Franz Bopp (14 Medi 1791 - 23 Hydref 1867), a ystyrir yn un o sefydlwyr ieitheg gymharol.
Gyrfa
Ganed Bopp ym Mainz yn 1791. Astudiodd ym Mharis am bedair blynedd dan nawdd llywodraeth Bafaria. Yn 1816 cyhoeddodd ei astudiaeth gyntaf o ramadeg yr Indo-Ewropeg, yr Über das Konjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der griechischen, lateinischen, persischen und germanischen Sprache, sy'n cymharu gramadeg y ferf yn y Sansgrit gyda berfau'r ieithoedd Groeg, Lladin, Perseg ac Almaeneg ac yn dangos fod ganddynt gwreiddiau cyffredin.
Yn 1839 cyhoeddodd ei astudiaeth Über die keltischen Sprachen sy'n profi bod yr ieithoedd Celtaidd yn perthyn i deulu'r ieithoedd Indo-Ewropeaidd. Er nad ef oedd y cyntaf i awgrymu hynny, mae'r llyfr yn garreg filltir yn natblygiad Astudiaethau Celtaidd.
Bu farw ym Merlin yn 1867.
Llyfryddiaeth ddethol
Traethodau ac astudiaethau eraill:
The Miracle Rider
Ffilm am y Gorllewin gwyllt heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwyr B. Reeves Eason a Armand Schaefer yw The Miracle Rider a gyhoeddwyd yn 1935. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Gerald Geraghty. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jim Thorpe, Tom Mix, Yakima Canutt, Charles Middleton, Charles King, Robert Frazer, Ernie Adams, Bob Kortman, Edmund Cobb, Jason Robards, Frank Ellis, Horace B. Carpenter, Jack Mower, Pat O'Malley, Richard Alexander, Edward Earle, Niles Welch a Henry Hall. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1935. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Mutiny on the Bounty sef ffilm arbrofol Americanaidd yn seiliedig ar nofel o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Ernest Miller oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Mesur y Farchnad Fewnol
Mae Mesur y Farchnad Fewnol (weithiau Bil y Farchnad Fewnol; Saesneg: UK Internal Market Bill) yn fesur cyhoeddus gan Lywodraeth y Deyrnas Unedig. Bwriad y Mesur, yn ôl y Llywodraeth, yw diweddaru'r deddfau sy'n llywodraethu marchnad fewnol y DU, creu egwyddorion newydd i gyd-fynd â'r rhai mewn cyfraith ddomestig a diweddaru'r iaith yn Neddfau Uno 1707 i Saesneg modern. Y bwriad (yn ôl y Ceidwadwyr) yw sefydlu'r trefniadau mewnol ar gyfer masnachu rhwng pedair gwlad y DU ar ôl i gyfnod pontio Brexit (a holl gytundebau yr Undeb Ewropeaidd neu UE) ddod i ben. Yn ymarferol, mae'n golygu y bydd gan Lywodraeth Llundain yr hawl i newid neu ddileu neu drarglwyddiaethu dros ddeddfau llywodraethau Gogledd Iwerddon, yr Alban a Chymru, am y tro cyntaf erioed. Wrth ddarllen yr erthygl hon, dylid cofio mai enw gwreiddiol yr Undeb Ewropeaidd oedd "Y Farchnad Gyffredin".
Yn Ionawr 2020 ymadawodd y DU â’r UE ac aeth i'r hyn a elwir yn 'Gyfnod Pontio' (transition period). Ddiwedd 2020, ni fydd y ffordd mae gwledydd Prydain yn rheoleiddio llafur, cyfalaf, nwyddau a gwasanaethau yn y DU yn cael ei phenderfynu gan yr UE mwyach.
Ar 14 Medi fe wnaeth Mesur y Farchnad Fewnol, sy'n anwybyddu elfennau o fargen Brexit, basio’r darlleniad cyntaf yn San Steffan o 340 o bleidleisiau i 263.
Dadleuon dros y Mesur
Mae Westminster wedi disgrifio'r mesur fel mesur i "warchod cyfanrwydd tiriogaethol ('integriti') y Deyrnas Unedig" ac un o'r rhai mwyaf uchel ei gloch yn hyn o beth yw Alun Cairns a fu'n Ysgrifennydd Gwladol Cymru rhwng 2016 to 2019. Fel Ceidwadwr mae'n gweld atal annibyniaeth y gwledydd Celtaidd yn faes pwysig, a bod y mesur hwn yn hanfodol i gadw 'integriti' y DU. Mewn datganiad ysgrifenedig a gyhoeddwyd ar 10 Medi 2020, nododd y llywodraeth benderfyniad 2017 y Goruchaf Lys yn R (Miller) v yr Ysgrifennydd Gwladol dros Ymadael â'r Undeb Ewropeaidd fel un sy'n cefnogi safbwynt y llywodraeth bod “y Senedd yn sofran fel mater o gyfraith ddomestig. ac y gall basio deddfwriaeth sy'n torri rhwymedigaethau Cytundeb y DU."
Dadleuon yn erbyn y mesur
Ar y llaw arall, beirniadodd yr Undeb Ewropeaidd y Mesur yn hallt, gan fynegi ei fod yn torri cyfraith ryngwladol. Mae Brandon Lewis, Ysgrifennydd Gwladol Gogledd Iwerddon, wedi cytuno gyda hynny, gan ddweud wrth Dŷ’r Cyffredin y bydd y mesur yn “torri cyfraith ryngwladol mewn ffordd benodol a chyfyngedig”, trwy or-redeg erthygl pedwar o gytundeb ymadael Brexit. Mae’r mesur hefyd wedi cael ei feirniadu am ei ail-ganoli rheolaeth dros fasnach i Lundain, ac am wyrdroi datganoli pŵer yn y Deyrnas Unedig o'r 4 llywodraeth i'r canol.
Cymru
Mae Llywodraeth Cymru wedi ei ddisgrifio fel “ymosodiad ar ddemocratiaeth ac yn sahau pobl Cymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon” a chyhuddwyd San Steffan o “ddwyn pwerau”.
Yr Alban
Disgrifiodd Prif Weinidog yr Alban, Nicola Sturgeon, y Bil fel “ffieidd-dra a fyddai’n mynd i’r afael â datganoli” ac “nid yn unig y mae llywodraeth y DU ar fin torri cyfraith ryngwladol - mae'n amlwg eu bod bellach ar fin torri datganoli”. Mae arweinydd Llafur yr Alban, Alex Rowley, wedi ei ddisgrifio fel “ffars sy'n bygwth sylfeini'r Deyrnas Unedig”.
Iwerddon
Ar 9 Medi, fe drydarodd Taoiseach Iwerddon, Micheal Martin, "Dim ond ar sail ymddiriedaeth y gall unrhyw broses drafod fynd yn ei blaen. Pan fydd un parti mewn trafodaeth yn penderfynu y gallant newid yr hyn sydd eisoes wedi'i gytuno a'i ymgorffori yn y gyfraith, mae'n tanseilio ymddiriedaeth mewn gwirionedd. Mae hwn yn amser tyngedfennol yn y broses Brexit ac mae'r peryglon yn uchel iawn."
Canaries Sometimes Sing
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Cathleen Nesbitt, Yvonne Arnaud ac Athole Stewart. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1930. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd All Quiet on the Western Front ffilm Almaenig, Ffraneg a Saesneg gan Lewis Milestone a Nate Watt. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Bernard Knowles oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tom Walls ar 18 Chwefror 1883 yn Kingsthorpe a bu farw yn Ewell ar 13 Rhagfyr 2012.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Tom Walls nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Waterdeep
Dinas fawr ym myd ffantasi Y Teyrnasoedd Angof yw Waterdeep neu "Dyfrdwfn". Mae'n rhan o'r gêm chware-rôl boblogaidd Dungeons & Dragons. Fe'i lleolir ar Arfordir y Cleddyfau, yng Ngorllewin yr îs-gyfandir Faerûn. Mae Dyfrdwfn yn sefyll ar ddaeardy enfawr sy'n cael ei enwi Undermountain, neu "Danfynydd". Caiff y ddinas ei hadnabod hefyd fel City of Splendors a Waterdeep yw un o'r dinasoedd fwyaf a phrysuraf. Bodau dynol yw'r mwyafrif o'i phoblogaeth, er bod hiliau eraill yn byw yno hefyd.
Lista miast ze świata Forgotten Realms
André-Marie Ampère
Ffisegydd a mathemategydd o Ffrancwr oedd André-Marie Ampère (20 Ionawr 1775 – 10 Mehefin 1836) a arloesodd maes electromagneteg. Enwir yr uned SI am gerrynt trydanol, yr amper, ar ei ôl.
Expecting
Ffilm gomedi Saesneg o Unol Daleithiau America yw Expecting. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Wolf of Wall Street gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Arlon
bawd|240px|Eglwys Sant Donat, Arlon
Dinas yng Ngwlad Belg a phrifddinas talaith Luxembourg yw Arlon (Lwcsembwrgeg ac Almaeneg: Arel, Iseldireg: Aarlen). Saif 185 km i'r de-ddwyrain o ddinas Brwsel. Roedd y boblogaeth yn 2006 yn 26,367.
Gyda Tournai a Tongres, Arlon yw tref hynaf Gwlad Belg. Fe'i sefydlwyd gan y Celtiaid, a gelwid hi yn Orolaunum Vicus gan y Rhufeiniaid. Yn y Canol Oesoedd, hi oedd canolfan llinach Dugiaid Arlon.
Y Ras Fawr Genedlaethol
Ras geffylau flynyddol sy'n rhan o'r Helfa Genedlaethol yw'r Ras Fawr Genedlaethol (ar lafar gwlad: "y National") a gynhelir ar Gae Ras Aintree yn Lerpwl, Lloegr.
Enillodd Red Rum y ras ym 1973, 1974 a 1977.
Y joci Cymreig Jack Anthony yn fwyaf enwog am ei dair buddugoliaeth yn ras; ar Glenside yn 1911, ar Ally Sloper yn 1915 ac ar Troytown yn 1920.
Tino Insana
Actor a digrifwr Americanaidd oedd Tino Insana (15 Chwefror 1948 – 31 Mai 2017).
Deddf Llywodraeth Cymru 1998
Deddf a basiwyd gan Lywodraeth y Deyrnas Unedig i sefydlu Cynulliad Cenedlaethol Cymru yw Deddf Llywodraeth Cymru 1998, a arweiniwyd drwy'r senedd gan Lywodraeth Lafur y cyfnod. Roedd hyn yn dilyn Refferendwm datganoli i Gymru, 1997 pan welwyd y mwyafrif o blaid datganoli.
Pwerau
Trosglwyddwyd y rhan fwyaf o bwerau o Ysgrifennydd Gwladol Cymru, a'i swyddfa yn Llundain i'r Cynulliad yng Nghaerdydd. Trosglwyddwyd hefyd y canlynol i fod yn atebol i'r Cynulliad:
Deddfwyd hefyd fod y cyrff canlynol yn dod i ben:
The Mother Heart
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Howard M. Mitchell yw The Mother Heart a gyhoeddwyd yn 1921. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Shirley Mason a Raymond McKee.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1921. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Kid sef ffilm gomedi a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Howard M Mitchell ar 11 Rhagfyr 1883 yn Pittsburgh a bu farw yn Hollywood ar 16 Mawrth 1968. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1910 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Howard M. Mitchell nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Penmaen-mawr
Mynydd gwenithfaen ym mwrdeistref sirol Conwy yw'r Penmaen-mawr. Saif ar arfordir gogledd Cymru rhwng Penmaenmawr i'r dwyrain a Llanfairfechan i'r gorllewin. Ers gwawr hanes mae pobl wedi defnyddio carreg y mynydd. Datblygwyd chwarel fawr arno yn y 19g ac mae olion y gwaith yn creithio ei lethrau o hyd, er bod ymdrech i adfer yr amgylchedd wedi bod. Enwir pentref Penmaenmawr ar ôl y mynydd. Ei uchder presennol yw tua 1,100'.
300px|bawd|Mynydd Penmaen-mawr o'r dwyrain, gyda phentref Penmaenmawr wrth ei droed 300px|bawd|Fel y bu: golygfa ar y mynydd o rodfa môr Penmaenmawr, tua 1910. Gwelir sieti'r chwarel yn ymestyn i'r môr. Ceir olion "ffatri" bwyeill carreg o Oes Newydd y Cerrig ar lethrau gorllewinol Cwm Graiglwyd, i'r dwyrain o gopa'r Penmaen-mawr. Ceir tystiolaeth fod bwyeill gwenithfaen o'r Graiglwyd yn cael eu allforio ar raddfa eang 5,000 o flynyddoedd yn ôl; mae enghreifftiau wedi'u darganfod mor bell i ffwrdd ag arfordir de Lloegr. Credir eu bod yn cael eu cludo i safle ger Prestatyn cyn eu hallforio. Ychydig i'r de-ddwyrain o'r mynydd ceir y Meini Hirion ("Druid's Circle"), sy'n un o'r cylchoedd cerrig cynhanesyddol gorau yng Nghymru. Mae nifer o olion hen gytiau i'w gweld hefyd, ynghyd â meini hirion unigol a thwmpathau claddu.
Cysylltir Sant Seiriol â'r mynydd. Yn ôl traddodiad bu ganddo gapel yng Nghwm Graiglwyd. Dywedir yn ogystal fod ganddo gell meudwy mewn llecyn a elwir yn 'Clipyn Seiriol', ar lethrau gogleddol y Penmaen-mawr uwch tonnau'r môr. Arferai ymneilltuo yno o'i fynachlog ar Ynys Seiriol, dros y bae.
Datblygwyd gwaith chwarel ar y mynydd yn y 19g. Daeth Cwmni Gwenithfaen Cymreig Penmaenmawr (Penmaenmawr Welsh Granite Co.) yn un o'r rhai mwyaf o'i fath yn y byd. Ar un adeg bu dros fil o ddynion yn gweithio yno a datblygodd pentrefi chwarel Penmaenmawr a Llanfairfechan yn gyflym wrth i weithwyr o sawl rhan o ogledd-orllewin Cymru, ond yn enwedig o Arfon a Môn, heidio yno i gael gwaith. Bu gan y chwarel berthynas glos â Chwarel Trefor, hithau'n chwarel gwenithfaen. Allforid cerrig ithfaen i borthfeydd fel Lerpwl a dinasoedd Lloegr gan y rheilffordd a hefyd ar y môr o ddau jeti'r chwarel i Lerpwl eto ac i nifer o borthfeydd ar y cyfandir fel Hamburg yn ogystal. Erbyn heddiw dim ond tuag ugain o bobl sy'n gweithio yn y chwarel.
Am ganrifoedd bu'r mynydd yn rhwystr i deithwyr a arswydai rhag croesi'r llethrau syrth creigiog rhwng y ddau bentref. Heddiw mae ffordd yr A55 yn mynd o dano trwy ddau dwnel mawr.
551
5g - 6g - 7g
500au 510au 520au 530au 540au - 550au - 560au 570au 580au 590au 600au
546 547 548 549 550 - 551 - 552 553 554 555 556
The Shadow of The Eagle
Ffilm ddrama am drosedd gan y cyfarwyddwyr B. Reeves Eason a Ford Beebe yw The Shadow of The Eagle a gyhoeddwyd yn 1932. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Ford Beebe a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Lee Zahler. Dosbarthwyd y ffilm gan Mascot Pictures.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw John Wayne, Walter M. Miller, Billy West, Yakima Canutt, Richard Tucker, Walter Miller, Kenneth Harlan, Pat O'Malley, Edmund Burns, Roy D'Arcy, Bud Osborne, Dorothy Gulliver, Edward Hearn ac Ivan Linow. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1932. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Tarzan The Ape Man ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm B Reeves Eason ar 2 Hydref 1886 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Sherman Oaks ar 16 Medi 2000. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1914 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd B. Reeves Eason nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Charles Rodney Morgan
Roedd Charles Rodney Morgan (2 Rhagfyr 1828 – 14 Ionawr 1854) yn wleidydd Cymreig a wasanaethodd fel Aelod Seneddol Ceidwadol Aberhonddu rhwng 1852 a 1854.
Bywyd Personol
bawd|Castell Rhiwpera
Ganwyd Morgan yng Nghastell Rhiwpera Machen Isaf yn fab i Charles Morgan Robinson Morgan, Barwn 1af Tredegar, a’i wraig Rosomond merch y Cadfridog Godfrey Basil Mundy. Roedd yn frawd i Frederick Courtenay Morgan AS Mynwy a Sir Fynwy a Godfrey Charles Morgan AS Sir Frycheiniog.
Ni fu’n briod.
Gyrfa
Ymunodd a’r Gwarchodlu Coldstream ym 1847.
Marwolaeth
Bu farw yn Marseilles yn 25 mlwydd oed. Cludwyd ei weddillion yn ôl i Gymru i’w rhoi i orwedd ym meddgor y teulu yn Eglwys Basaleg.
550
5g - 6g - 7g
500au 510au 520au 530au 540au - 550au - 560au 570au 580au 590au 600au
545 546 547 548 549 - 550 - 551 552 553 554 555
Hemmeligheden
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Halfdan Nobel Roede yw Hemmeligheden a gyhoeddwyd yn 1912. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Hemmeligheden ac fe'i cynhyrchwyd yn Norwy; y cwmni cynhyrchu oedd Internationalt Films Kompani. Dosbarthwyd y ffilm gan Internationalt Films Kompani.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Pehr Qværnstrøm, Emmy Worm-Müller, Robert Sperati, Signe Danning a Chr. Nobel. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1912. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Saved from the Titanic sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan Étienne Arnaud.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Halfdan Nobel Roede ar 4 Tachwedd 1877 yn Oslo a bu farw yn yr un ardal ar 11 Tachwedd 1984. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Fasnach, Oslo.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Halfdan Nobel Roede nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Biod an Fhithich
Mae Biod an Fhithich yn gopa mynydd a geir ar y daith o Glen Shiel i Loch Hourn a Loch Quoich yn Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd ar y copa.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n MarilynGrahamGrahamHuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Vagabonden
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Arne Weel yw Vagabonden a gyhoeddwyd yn 1940. Fe'i cynhyrchwyd gan Tage Nielsen yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Peer Guldbrandsen.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Olaf Ussing, Carl Alstrup, Else Marie Hansen, Bjarne Forchhammer, Betty Söderberg, Caja Heimann, Charles Wilken, Peter Nielsen, Jens Asby, Johannes G. Sørensen, Fredbjørn Bjørnsson, Einar Rosenbaum, Carl Lundbeck, Helmuth Larsen, Johannes Lennøe a Jytte Høeg Brask. Mae'r ffilm Vagabonden (ffilm o 1940) yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1940. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Abe Lincoln in Illinois sef ffilm Americanaidd am fywyd a gwaith Abraham Lincoln, gan John Cromwell. Eskild "Fut" Jensen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Edith Schlüssel sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Nipsey Russell
Digrifwr ac actor Americanaidd oedd Julius "Nipsey" Russell (15 Medi 1918 – 2 Hydref 2005). Roedd yn enwog am ei gerddi byrion, ag enillodd yr enw "Bardd Llawryfog y Teledu" iddo.
John-Paul Macleod
Actor Cymreig yw John-Paul Macleod (ganwyd 1986).
Cafodd ei eni ym Mhort Talbot.
Nipsey Russell
Comedi ar ei sefyll
Perfformiodd Russell gomedi ar ei sefyll mewn clybiau du yng ngogledd yr Unol Daleithiau, gan gynnwys yr Apollo yn Harlem a'r gwesty Concord yn y Catskills. O ganlyniad i'w ymddangosiadau yn y Baby Grand yn Harlem cafodd ei wahodd i'r Tonight Show ym 1959, ac yna ar nifer o sioeau radio a theledu gan gynnwys rhaglen radio Arthur Godfrey. Roedd ei act yn defnyddio sylwebaeth gymdeithasol a gwirebau difyr ac yn chwarae ar eiriau, gan osgoi'r afledneisrwydd oedd yn boblogaidd gan ddigrifwyr eraill ar y pryd. Yn ystod cyfnod y Mudiad Hawliau Sifil defnyddiodd Russell mwy o ddeunydd ar bwnc hiliaeth. Perfformiodd yn y Baby Grand am fwy na saith mlynedd a chynhyrchodd albymau oedd yn gasgliadau o'i actiau. Yn ystod y 1960au ymddangosodd yn aml ar The Jackie Gleason Show a Rowan & Martin's Laugh-In.
Sioeau gêm
Ymunodd Russell â'r sioe gêm Missing Links ar sianel ABC ym 1964, ac yno ddatblygodd ei gerddi. Ar ddiwedd un o'r sioeau, trodd Ed McMahon iddo gan ofyn os oedd ganddo gerdd, a chyfansoddodd bennill doniol yn ddifyfyr. Yn ystod ei yrfa, cyfansoddodd mwy na 600 o gerddi byrion a ddysgodd ar ei gof. Ym 1965 daeth yn gyd-gyflwynydd y Les Crane Show, ac am weddill y 1960au, y 1970au a'r 1980au roedd yn wyneb cyfarwydd ar sioeau gemau a gemau panel Americanaidd gan gynnwys Hollywood Squares, The $50,000 Pyramid, To Tell the Truth, Match Game 73, Masquerade Party, a What's My Line?. Cyflwynodd hefyd y sioe gêm Your Number's Up ym 1985 ac ymddangosodd yn aml ar The Dean Martin Show, The Dean Martin Comedy World a The Dean Martin Celebrity Roasts gan ddefnyddio'i gerddi i wneud hwyl am bennau enwogion eraill.
Actio ar deledu a ffilmiau
Chwaraeodd heddwas yn y comedi sefyllfa teledu Car 54, Where Are You? ym 1961–2 ac yn ystod y 1970au cyd-serennodd yn y comedi sefyllfa Barefoot in the Park ar sianel ABC. Ymddangosodd hefyd yn yr operâu sebon As the World Turns a Search for Tomorrow. Derbynodd gymeradwyaeth am ei berfformiad o'r Dyn Tun yn y ffilm The Wiz (1978), rhan oedd yn galw arno i ddawnsio a chanu yn ogystal ag actio a pheri chwerthin. Ymddangosodd hefyd yn y ffilmiau Dream One (1984), Wildcats (1986), Posse (1993), a'r addasiad ffilm o Car 54, Where Are You? (1994).
Bywyd personol
Roedd Russell yn hoff o astudio llenyddiaeth glasurol ac ieithoedd, ac yn ôl ei reolwr Joseph Rapp roedd yn ddyn tawel gyda chof da. Ni wnaeth briodi na chael plant.
Vagabonden
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arne Weel ar 15 Ionawr 1891 yn Aarhus a bu farw yn Frederiksberg ar 10 Awst 1981. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1910 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Argia smithiana
Mursen yn nheulu'r Coenagrionidae yw'r Argia smithiana sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Argia.
Vagabonden
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Arne Weel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Argia smithiana
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Kuningas Hidas
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Gladiator sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott.
Woodbine, Georgia
Dinas yn, yn nhalaith Georgia, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Woodbine, gan gynnwys:
Ehedydd Mongolia
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Ehedydd Mongolia (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ehedyddion Mongolia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Melanocorypha mongolica; yr enw Saesneg arno yw Mongolian lark. Mae'n perthyn i deulu'r ehedydd (Lladin: Alaudidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn M. mongolica, sef enw'r rhywogaeth.
Enwau yn yr ieithoedd Celtaidd
Dyma enw'r aderyn hwn mewn rhai o'r ieithoedd Celtaidd eraill:
Teulu
Mae'r ehedydd Mongolia yn perthyn i deulu'r ehedydd (Lladin: Alaudidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Kuningas Hidas
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Saara Saarela ar 18 Chwefror 1971 yn Helsinki.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Saara Saarela nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Hoelen
Teclun syml i gyplysu dau ddarn o bren efo'i gilydd ydy hoelen. Hyd at yr 20g cawsant eu gwneud allan o bren, ac yna allan o haearn gyr, ond bellach maen nhw allan o wahanol fathau o fetel. Defnyddir nhw gan seiri coed.
bawd|Swp o hoelion metal.
Joan Glass
Fe'i ganed yn Orpington a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Deyrnas Unedig.
Bu farw yn Essex.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
The Cool Surface
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Teri Hatcher, Robert Patrick a Cyril O'Reilly. Mae'r ffilm The Cool Surface yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1994. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Forrest Gump ffilm glasoed gan Robert Zemeckis. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Maria Bilders-van Bosse
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Amsterdam, Brenhiniaeth yr Iseldiroedd oedd Maria Bilders-van Bosse (24 Chwefror 1837 – 11 Gorffennaf 1900). Ei harbenigedd oedd tirlun.
Bu farw yn Wiesbaden ar 11 Gorffennaf 1900.
Thumb Tripping
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Quentin Masters yw Thumb Tripping a gyhoeddwyd yn 1972. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Bob Thompson.
Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016
Rhannau
Mae gan y Ddeddf saith rhan:
54 CC
2g CC - 1g CC - 1g
100au CC 90au CC 80au CC 70au CC 60au CC - 50au CC - 40au CC 30au CC 20au CC 10au CC 00au CC
59 CC 58 CC 57 CC 56 CC 55 CC - 54 CC - 53 CC 52 CC 51 CC 50 CC 49 CC
Gilbert a Gwenllian
Bywgraffiad Gwenllian gan Gweneth Lilly yw Gilbert a Gwenllian: Hanes Bywyd Lleian yn Sempringham / Gilbert and Gwenllian: The Story of a Nun's Life at Sempringham. Cymdeithas y Dywysoges Gwenllian a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Troellwr Vaurie
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. centralasicus, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.
Gilbert a Gwenllian
Disgrifiad byr
Hanes bywyd lleian - y dywysoges Gwenllian, merch Llywelyn ein Llyw Olaf - yn garcharor yn Sempringham, Lloegr.
Troellwr Vaurie
Teulu
Mae'r troellwr Vaurie yn perthyn i deulu'r Troellwyr (Lladin: Caprimulgidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Gilbert a Gwenllian
Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle
Dan Forvandlingens Lov
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Halfdan Nobel Roede yw Dan Forvandlingens Lov a gyhoeddwyd yn 1911. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Under forvandlingens lov ac fe'i cynhyrchwyd yn Norwy. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Peter Lykke-Seest.
Thumb Tripping
Y prif actor yn y ffilm hon yw Michael Burns. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.
Dan Forvandlingens Lov
Mae'r ffilm Dan Forvandlingens Lov yn 26 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Thumb Tripping
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1972. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Godfather sef ffilm am gangstyrs Americanaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Harry Stradling oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Dan Forvandlingens Lov
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1911. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Uffern Dante (L'Inferno’), sef ffilm o’r Eidal gan Giuseppe de Liguoro a Francesco Bertolini.
Thumb Tripping
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Quentin Masters nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Dan Forvandlingens Lov
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Halfdan Nobel Roede ar 4 Tachwedd 1877 yn Oslo a bu farw yn yr un ardal ar 11 Tachwedd 1984. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Fasnach, Oslo.
Tybaco
Ceir Tybaco (neu baco) o ddail planhigion yn y genws Nicotiana o'r teulu Solanaceae, a'r term cyffredinol am unrhyw gynnyrch a baratoir o ddail y planhigion hyn wedi'u sychu. Fe'i hadwaenir hefyd fel myglys. Fe'i defnyddir yn bennaf i'w ysmygu, ar ffurf sigaret, sigâr neu bibell, ond gellir ei gnoi hefyd. Mae pob ffurf ohono'n cynnwys nicotîn, a thros amser mae'r defnyddiwr yn debygol o fagu dibyniaeth arno. Ceir dros 70 rhywogaeth o dybaco, ond y prif gnwd masnachol yw N. tabacum. Mae'r amrywiad cryfach N. rustica hefyd yn cael ei ddefnyddio mewn rhai gwledydd.
Deillia tybaco o gyfandir America, ac ymddengys ei fod yn cael ei ddefnyddio yno cyn gynhared a 3000 CC. Roedd iddo le pwysig yn niwylliant llawer o frodorion America. Daw'r gair trwy'r Sbaeneg tabaco, efallai o'r iaith Arawaceg frodorol. Lledaenodd yr arfer o ysmygu trwy'r byd yn ddiweddarach; Bhutan yw'r unig wlad lle na chaniateir gwerthu tybaco.
bawd| Odyn sychu tybaco yn Myrtleford, Victoria, Awstralia, 2018. Adeiladwyd yr odyn hon ym 1957, a symudodd i Barc Rotari yn 2000. Gwnaed odynau o'r strwythur hwn o'r [[1930au cynnar hyd at ddiwedd y 1960au.]]
Defnyddir dail tybaco sych yn bennaf ar gyfer ysmygu mewn sigaréts a sigars, yn ogystal â phibellau a shishas. Gellir eu bwyta hefyd fel snisin, cnoi tybaco, trochi tybaco a snws.
Mae tybaco yn cynnwys y symbylydd nicotin alcaloid hynod gaethiwus yn ogystal ag alcaloidau harmala. Mae defnyddio tybaco yn achos neu'n ffactor risg ar gyfer llawer o afiechydon marwol, yn enwedig y rhai sy'n effeithio ar y galon, yr afu a'r ysgyfaint, yn ogystal â sawl canser. Yn 2008, enwodd Cyfundrefn Iechyd y Byd y defnydd o dybaco fel y prif achoswr marwolaeth (a ellir ei atal).
Geirdarddiad
Mae'r gair Cymraeg tybaco'n tarddu o'r gair Sbaeneg "tabaco"; baco a ddywedir ar lafar gan fwyaf. Credir bellach fod y gair tybaco'n tarddu, yn rhannol o leiaf, o Taíno, iaith Arawacaidd y Caribî. Yn Taíno, dywedir ei fod yn golygu naill ai rholyn o ddail tybaco (yn ôl Bartolomé de las Casas, 1552), neu tabago, sef pibell siâp L a ddefnyddir ar gyfer mewn-anadlu mwg tybaco (yn ôl Oviedo), gyda'r dail eu hunain yn cael eu galw'n cohiba).
Ond ceir posibilrwydd arall: trwy gyd-ddigwyddiad, efallai, defnyddiwyd geiriau tebyg mewn Sbaeneg, Portiwgaleg ac Eidaleg o 1410 ar gyfer rhai perlysiau meddyginiaethol. Mae'n debyg bod y rhain yn deillio o'r Arabeg طُبّاق ṭubbāq (hefyd طُباق ṭubāq ), gair sy'n dyddio o'r 9g yn ôl pob sôn, yn cyfeirio at wahanol berlysiau.
Hanes
de|bawd| William Michael Harnett (Americanaidd, 1848-1892), Still Life with Three Castles Tobacco, 1880, Amgueddfa Brooklyn.
Defnydd traddodiadol
bawd| Y darlun cynharaf o berson Ewropeaidd yn ysmygu, o Tobacco gan Anthony Chute, 1595. Mae tybaco wedi cael ei ddefnyddio ers amser maith yn yr Americas, gyda'r cynaeafu cyntaf ym Mecsico yn dyddio'n ôl i 1400-1000 CC, a llawer o lwythau Brodorol America yn ei dyfu ac yn defnyddio tybaco cyn hynny. Yn hanesyddol, mae pobl o ddiwylliannau Northeast Woodlands (ardal llwythi'r Irocwo a'r Algoncwo wedi cario tybaco mewn codenni fel eitem masnachu hawdd ei defnyddio. Roedd yn cael ei smygu'n gymdeithasol ac yn seremoniol, megis i selio cytundeb heddwch neu gytundeb masnach rhwng y brodorion.  Mewn rhai diwylliannau Brodorol, mae tybaco yn cael ei weld fel anrheg gan y Creawdwr (duw), gyda mwg tybaco seremonïol yn cario meddyliau a gweddïau person i'r Creawdwr.
Poblogeiddio
Yn dilyn dyfodiad y gorchfygwyr gwyn Ewropeaidd cyntaf i'r Americas, daeth tybaco'n fwyfwy poblogaidd fel eitem fasnach. Hernández de Boncalo, croniclwr Sbaenaidd yr Indiaid, oedd yr Ewropead cyntaf i ddod â hadau baco i'r Hen Fyd, a hynny yn 1559 yn dilyn gorchmynion Brenin Felipe II, brenin Sbaen. Plannwyd yr hadau hyn ar gyrion Toledo, yn fwy penodol mewn ardal o'r enw "Los Cigarrales" a enwyd ar ôl pla parhaus y teulu o bryfed, cicadas (cigarras yn Sbaeneg).
Cyn datblygiad y mathau ysgafnach o faco Virginia a burley gwyn, roedd y mwg yn rhy gryf i'w anadlu. Roedd meintiau bach yn cael eu hysmygu ar y tro, gan ddefnyddio pibell fel y midwakh neu kiseru, neu bibellau dŵr newydd eu dyfeisio fel y bong neu'r hookah (gweler thuốc lào am barhad modern o'r arfer hwn). Daeth tybaco mor boblogaidd nes i wladfa Seisnig Jamestown ei ddefnyddio fel arian cyfred a dechrau ei allforio fel cnwd arian; dywedir yn aml mai tybaco a achubodd Virginia rhag fod yn ddim ond tir diffaith.
Daeth cynhyrchu baco ar gyfer ysmygu, cnoi, a snisin yn ddiwydiant mawr yn Ewrop a'i gwladfeydd, erbyn 1700.
Mae baco wedi bod yn gnwd arian parod mawr (cash crop) yng Nghiwba ac mewn rhannau eraill o'r Caribî ers y 18g. Mae sigars Ciwba yn fyd-enwog.