cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yishuv
Darganfu cyfrifiad filitaraidd Brydeinig yn 1918 yn y Palesteina 'newydd' a feddianwyd gan y Prydeinwyr, fod 573,000 Arabiaid (tua 10% ohonynt yn Gristnogion) a 66,000 o Iddewon.
Fel arfer gwahaniaethir rhwng yr 'Hen Yishuv' a'r 'Yishuv Newydd'.
Yr Hen Yishuv
bawd|dde|Iddewon yr "Hen Yishuv", 1895 Mae'r term yn cyfeirio at yr holl Iddewon oedd yn byw yn nhalaith Syria Ottomanaidd cyn i'r Aliyah Gyntaf ddechrau yn 1882 a'r prosiect bwrpasol wleidyddol Seionaidd o wladychu'r diriogaeth. Roedd y rhain yn bennaf yn Iddewon Uniongred a oedd yn byw yn Jerwsalem, Safed, Tiberias a Hebron.
O 1914 ymlaen daeth yr Hen Yishuv yn lleiafrif i'r Yishuv newydd.
Amgueddfa'r Hen Yishuv
Ceir Amgueddfa i'r Hen Yishuv yn Jerwsalem ('Old Yishuv Court Museum') sy'n arddangos miloedd o arteffactau o'r 19g a dechrau'r 20g. Trwy'r arteffactau yma mae'n bosib ail-gyflwyno bywyd dyddiol trigolion yr Hen Yishuv. Mae'r Amgueddfa ar safle dau gyn Synagog.
Yr Yishuv Newydd
bawd|Arloeswyr Seionistaidd yr Yishuv, sefydlwyd kibbutz Degania, 1921 bawd|Teras Cafe-patisserie Royal ar [[Stryd Dizengoff yn Tel Aviv, 1948]] Mae'r "Yishuv Newydd" yn cyfeirio at yr holl fewnfudwyr Iddewig hynny y dechreuodd ymsefyldu yn y diriogaeth o'r Aliyah Cyntaf ym 1882 hyd at creu Gwladwriaeth Israel yn 1948. Rhestrid 5 Aliya ("esgyniad" hynny yw, esgyn i wlad Israel, ymfudo) yn ystod y cyfnod. Mae'r cysyniad o'r yishuv a'r Aliya (aliyot lluosog) neu fewnfudo (dychwelyd) Iddewig i Eretz Israel wedi eu clymunu'n agos iawn.
Yn ystod cyfnod yr Otomaniaid roedd dau brif Aliyot ac o ganlyniad i hynny bu i boblogaeth yr yishuv dreblu, o oddeutu 25,000 yn 1880 i 83,000 (10% o boblogaeth y dalaith) yn 1920. Ar ôl diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf, roedd tri aliyot arall, ac erbyn 1931 roedd 172,000 o Iddewon (17% o'r boblogaeth). Yn 1942 roedd 485,000 (30%) o boblogaeth Palesteina Prydain yn Iddewon. Y blynyddoedd brig o fewnfudo oedd 1925 at 1933-1936, cyfnod pan ffodd miloedd o Iddewon Ewrop rhag llywodraethau ffasgaidd a gwrth-Semitaidd. Ar y noson cyn y Datganiad Annibyniaeth Gwladwriaeth Israel cafwyd ymfudiadau newydd a phwysig o Iddewon a oedd wedi goroesi'r Holocost. Yn 1948 cyfanswm yr Iddewon Yishuv oedd 650,000.
Nodweddion y Yishuv Newydd
bawd|'Build the Jewish homeland now. Palestine restoration fund $3,000,000, poster o 1919 i gefnogi'r Yishuv Sefydlu Aneddiadau Newydd - Yn wahanol i'r Hen Yishuv a gadwai at 'drefi hanesyddol' Israel - Jerwsalem, Tiberias, Safed a Hebron, aeth aelodau'r Yishuv Newydd ati'n strategol i greu aneddiadau newydd sbon gan brynu tir corsiog neu diffaith ar gyfer amaethu neu sefydlu trefi newydd. Roedd llawer o'r gwladychwyr newydd wedi eu hysbrydoli a threfnu drwy fudiad Chofefei Tzion.
Sefydlodd aelodau'r Yishuv newydd faestrefi y tu allan i furiau hanesyddol Jerwsalem a sefydlwyd y ffermydd Moshaf, sef yr aneddiad amaethyddol pwrpasol gyntaf ym Mhalesteina, a gyda hynny dechrau ar draddodiad a roddodd sail i sefydlu'r Wladwriaeth Iddewig. Ailsefydlwyd tref gyntaf pwrpasol yr Yishuv, Petach Ticfa, yn 1883 yn dilyn ei sefydlu yn 1878 a'i fethiant dwy flynedd wedyn.
Gwleidyddol - Yn wahanol i'r Hen Yishuv oedd yn gasgliad o unigolion a grwpiau bychan a oedd wedi eu hysbrydoli i ymfudo ac yna diffinio eu hunain wrth eu crefydd Iddewig, roedd aelodau ac arweinwyr yr Yishuv Newydd yn gweld ei hunain fel mudiad wleidyddol. Gydag hynny, aethant ati i sefydlu strwythurau gwleidyddol yn aml yn gyfochrog i'r sefydliadau Otomanaidd a Phrydeinig. Sefydlwyd mudiadau pwysig:
TVI
Rhwydwaith deledu ym Bortiwgal oedd TVI (Televisão Independente). Fe'i sefydlwyd yn 1993.
Louisa Darby
Roedd Louisa Jane Darby (1797 - 29 Rhagfyr 1818) yn un o'r cenhadon a hwyliodd o Gravesend i Fadagasgar yn 1818.
Ganwyd Louisa tua'r flwyddyn 1797 yn Gosport, Hampshire. Roedd yn aelod yn Eglwys David Bogue, Gosport ac yno y cyfarfu â David Jones, Neuaddlwyd tra'r oedd ef yn hyfforddi i fod yn genhadwr yng Ngholeg Gosport. Priodwyd Louisa a David Jones yn 1817 ychydig wedi iddo ef a'i gyfaill Thomas Bevan gael eu hordeinio'n genhadon.
Hwyliodd Louisa a'i gŵr David Jones, gyda Thomas Bevan a'i wraig Mary Bevan am ynys Fadagasgar ar 9 Chwefror 1818 an gyrraedd Mauritius ar 3 Orffennaf, 1818. Bu i Louisa roi genedigaeth i blentyn o'r enw Anna yn ystod y fordaith. Wedi treulio ychydig dros fis ym Mhorth Louis, aeth y ddau deulu i ben eu taith gan dirio ym mhorthladd Tamatave ar 18 Awst, 1818.
Cafodd Louisa a'i phlentyn Anna eu taro'n sâl o fewn ychydig fisoedd ar ôl cyrraedd Madagasgar. Bu farw Anna ar 13 Rhagfyr a bu farw Louisa, o glefyd malaria yn ôl pob tebyg, ar 29 Rhagfyr 1818. Claddwyd hwy ym mynwent Tamatave ar arfordir orllewinol Madagasgar.
Mae Louisa Darby yn cael ei chofio hyd heddiw fel un o'r cenhadon a ddaeth â Christnogaeth i ynys Fadagasgar.
Yar Slavutych
Llenor Wcreinaidd a ymfudodd i Ganada oedd Yar Slavutych (11 Ionawr 1918 – 4 Gorffennaf 2011). Roedd yn un o lenorion trydydd cyfnod llenyddiaeth Wcreineg Canada.
Ganwyd yn Blahodatne yng nghanolbarth yr Wcráin. Bu farw ei daid, ei nain, a'i chwaer ieuangaf yn newyn 1932–33. Wedi diwedd yr Ail Ryfel Byd, roedd ganddo statws person wedi ei ddadleoli yn yr Almaen, a chafodd ei dderbyn i ymfudo i'r Unol Daleithiau. Astudiodd am radd meistr a doethuriaeth ym Mhrifysgol Pensylfania a symudodd i Monterey, Califfornia, i addysgu yn Ysgol Iaith y Fyddin. Symudodd gyda'i deulu yn ddiweddarach i Edmonton, Alberta, yng Nghanada ac yno bu'n athro yn Adran Ieithoedd Slafonaidd Prifysgol Alberta o 1960 nes iddo ymddeol yn 1988. Roedd yn llenor ac yn ysgolhaig torieithog yn yr Wcreineg a'r Saesneg, ac ymhlith ei weithiau mae'r gyfrol o farddoniaeth Zavojovnyky prerij (1968) a chyfres boblogaidd o werslyfrau Wcreineg.
Bu farw yn Edmonton yn 93 oed.
TARDIS
bawd|TARDIS y Doctor fel ag yr oedd rhwng 2005 a 2010 Peiriant amser a llong ofod ffuglennol sy'n ymddangos yn y gyfres deledu Doctor Who yw'r TARDIS ("Time And Relative Dimension In Space"). Mae'r Doctor yn ei ddefnyddio fel cerbyd i deithio trwy amser a'r gofod, ond mae TARDISau eraill wedi ymddangos yn y rhaglenni dros y blynyddoedd. Mae TARDISau fel arfer yn gallu addasu i'w hamgylchedd, ond mae'r cylched cameleon yng ngherbyd y Doctor wedi torri, sy'n golygu ei fod bob amser ar ffurf blwch heddlu. Nodwedd arall o'r TARDIS yw ei fod yn fwy ar y tu fewn ag ydyw ar y tu allan, ac yn cynnwys ystafelloedd, coridorau a gofodau storio oddi mewn iddo.
Hilaire Belloc
Llenor Eingl-Ffrengig oedd Joseph Hilaire Pierre René Belloc (27 Gorffennaf 1870 – 16 Gorffennaf 1953). Awdur hynod o doreithiog ac amryddawn ydoedd a ysgrifennai ysgrifau, gweithiau hanesyddol a bywgraffiadau, llyfrau taith, traethodau ar bynciau crefyddol a gwleidyddol, rhyddiaith ddychanol, straeon a rhigymau i blant, a barddoniaeth ddigrif. Cyhoeddodd mwy na 150 o lyfrau yn ystod ei oes.
Bywyd cynnar
Mynychodd ysgol breswyl Gatholig yr Oratory yn Birmingham, a gadawodd yn 1887. Gweithiodd am gyfnod fel newyddiadurwr cyn iddo wasanaethu yn Llynges Ffrainc. Cafodd waith hefyd fel stiward ar diroedd Dug Norfolk a drafftsmon pensaernïol cyn iddo fynd i'r brifysgol yn 1892. Astudiodd hanes yng Ngholeg Balliol, Rhydychen, a derbyniodd ei radd yn 1895. Yno bu'n Llywydd Undeb Rhydychen, y gymdeithas ddadlau. Priododd yr Americanes Elodie Hogan yn 1896.
Gyrfa wleidyddol
Daeth Belloc yn ddeiliad Prydeinig yn 1902. Ymunodd â'r Blaid Ryddfrydol a chafodd ei ethol yn Aelod Seneddol dros Dde Salford yn 1906. Gadawodd y Senedd yn 1910.
Ffrindiau a ffraeon
Un o gyfeillion agosaf Belloc oedd G. K. Chesterton, a chynhyrchwyd cyfnodolyn ceidwadol wythnosol, y New Witness, gan y ddau lenor o 1911 ymlaen. Gelwid y pâr yn "Chesterbelloc" gan George Bernard Shaw.
Set feidraidd
Mewn mathemateg, set gyda nifer meidraidd o elfennau yw set feidraidd. Yn anffurfiol, mae hefyd yn set y gellir, mewn egwyddor, gyfri pob elfen ohoni. Er enghraifft, mae
Hilaire Belloc
Ffrindiau a ffraeon
O ganlyniad i'w weithiau polemig, bu Belloc yn aml yn ymgecru â dynion amlwg eraill. Un o'r gelyniaethau ffyrnicaf oedd rhyngddo a H. G. Wells, a ffrwydrodd wedi i Belloc ysgrifennu ymateb i'r Outline of History gan Wells yn 1926.
Diwedd ei oes
Ymsefydlodd yn Sussex am y mwyafrif o'i oes, er iddo deithio'n fynych drwy gydol ei fywyd. Roedd yn hoff o hwylio cychod.
Set feidraidd
yn set feidraidd gyda phump elfen. Mae'r nifer o elfennau mewn set yn rhif naturiol (cyfanrif di-negatif) ac fe'i gelwir yn "prifoledd y set" (cardinality of the set). Gelwir set nad yw'n feidraidd yn "anfeidraidd". Er enghraifft, mae'r set o bob cyfanrif positif yn anfeidraidd:
Hilaire Belloc
Barddoniaeth a ffuglen
Ysgrifennodd Belloc sawl cyfrol o farddoniaeth frathog ac afiach i blant: The Bad Child's Book of Beasts (1896), More Beasts (for Worse Children) (1897), a Cautionary Tales for Children (1907), yr olaf o'r rhain sydd yn boblogaidd hyd heddiw. Ysgrifennodd nifer o gerddi tebyg i oedolion a gesglid yn Verses and Sonnets (1896), The Modern Traveller (1898), Heroic Poem in Praise of Wine (1932), a chyfrolau eraill.
Set feidraidd
Mae setiau meidraidd yn hynod o bwysig mewn cyfuniadeg, sef yr astudiaeth o gyfrif. Mae llawer o'r ymresymiadau sy'n ymwneud â setiau meidraidd yn dibynnu ar yr "egwyddor twll colomen" (pigeonhole principle) sy'n datgan na all ffwythiant injective fodoli - o set feidraidd fwy i set feidraidd lai.
Hilaire Belloc
Barddoniaeth a ffuglen
Ysgrifennodd Belloc sawl nofel ddychanol, a ddarluniwyd ambell un gan G. K. Chesterton.
Llyfrau hanes a bywgraffiadau
Ysgrifennodd Belloc nifer o lyfrau hanes, er bod ei daliadau crefyddol yn aml yn llywio'i waith. Ymhlith ei fywgraffiadau mae Danton (1899), Robespierre (1901), James II (1928), Wolsey (1930), Charles I (1933), Cromwell (1934), a Charles II (1939).
Set feidraidd
Diffiniad a therminoleg
Daw'r term meidraidd o'r hen air Cymraeg 'meidrol', sef (gweler Geiriadur Prifysgol Cymru): Ac iddo derfyn(au) neu gyfyngiad(au), terfynedig (yn enw. am ddyn a’i gyneddfau); mesuradwy. Hynny yw, yr hyn a ellir ei fesur. Mae'r ystyr yma i'r gair i'w gael fel cofnod o fewn Geiriadur John Davies, 1632: meidrol, non immensus, finitus. Ystyr arall i'r gair yw: cryf, cadarn, nerthol, galluog a cheir cofnod o'r ystyr hwn yn y 13g. Bôn y gair yw'r ferf "medraf", "medru".
Yn ffurfiol, gelwir set S yn "feidraidd" os oes bijection yn bodoli ar gyfer rhai rhifau naturiol n. Y rhif n yw ei brifoledd, a ddynodir fel |S|. Ystyrir y set wag {} neu Ø yn feidraidd, gyda phrifoledd yn sero.
Hilaire Belloc
Ysgrifau gwleidyddol ac economaidd
Belloc a'i gyfaill G. K. Chesterton oedd arloeswyr pennaf dosraniadaeth, ideoleg economaidd o safbwynt Catholig sydd yn gwrthod cyfalafiaeth a sosialaeth Ffabiaidd fel ei gilydd. Lluniodd Belloc ei athroniaeth economaidd yn The Servile State (1912).
Set feidraidd
Diffiniad a therminoleg
Os yw set yn feidraidd, yna gellir sgwennu ei elfennau mewn sawl modd, mewn cyfres:
Hilaire Belloc
Ysgrifau gwleidyddol ac economaidd
Edmygai Belloc syniadau gwleidyddol ac economaidd William Cobbett, newyddiadurwr ac Aelod Seneddol radicalaidd o'r 19g.
Set feidraidd
Diffiniad a therminoleg
Mewn Cyfuniadeg, gelwir set gydag n elfen yn set-n-set ac is-set gyda k elfen yn is-set-k. Er enghraifft, mae'r set {5,6,7} set-3 – yn set feidraidd, gyda thair elfen – ac mae {6,7} yn is-set-2 ohoni.
David Jones (cenhadwr)
Roedd David Jones (Gorffennaf 1796 – 1 Mai 1841) yn genhadwr Cristnogol arloesol o Gymru a aeth i Fadagasgar. Roedd yn ieithydd dawnus, a chaiff ei gofio am sefydlu'r orgraff ar gyfer yr iaith Falagasi ac am gyfieithu'r Beibl i Falagasi - gwaith a gyflawnodd gyda'i gyd-genhadwr, David Griffiths.
Bywyd a gwaith
Cafodd David Jones ei eni ar fferm Penrhiw, ger Neuaddlwyd, Ceredigion. Astudiodd dan arweinyddiaeth Thomas Phillips yn Academi Neuaddlwyd, ac yn nes ymlaen yn Llanfyllin.
Pan yn 16 oed, cynigiodd ei hun i wasanaethu gyda Chymdeithas Genhadol Llundain (LMS) a chafodd ei anfon i hyfforddi yn Gosport, gyda'i gyfaill Thomas Bevan. Cafodd ei ordeinio yn Neuaddlwyd ar 20 a 21 Awst 1817. Priododd â Louisa Darby o Gosport.
Cafodd Jones a Bevan gyfarwyddyd gan yr LMS i wasanaethu ym Madagasgar. Ar 9 Chwefror 1818 hwyliodd y ddau ohonynt a'u gwragedd - Louisa Darby a Mary Bevan - o Gravesend ar long y Swallow. Bu iddynt lanio yn Tamatave o Mawrisiws ym mis Medi 1818.
Ar y cyd â David Griffiths, cyfieithodd Jones y Beibl i'r Falagasi.
Ar ôl dychwelyd i Mawritiws ar ôl i Gristnogaeth gael ei wahardd ym Madagasgar gan y Frenhines yn 1835, dioddefodd salwch a bu farw yno yn 1841.
Fedir Odrach
Llenor Belarwsiaidd yn yr iaith Wcreineg a ymfudodd i Ganada oedd Fedir Odrach (13 Chwefror 1912 – 7 Hydref 1964). Roedd yn un o lenorion trydydd cyfnod llenyddiaeth Wcreineg Canada.
Ganwyd Fedir Sholomitsky ger Pinsk, Belarws. Credir taw'r Felarwseg oedd ei famiaith, nid Wcreineg, a'i fod wedi cuddio hanes ei fywyd cyn iddo adael Dwyrain Ewrop am iddo wrthwynebu'r awdurdodau comiwnyddol. Ymfudodd i Toronto yn 1953, a chafodd waith mewn siop argraffu. Bu farw o strôc yn 52 oed. Wedi ei farwolaeth, cafodd nifer o'i weithiau eu cyfieithu i'r Saesneg gan ei ferch, Erma.
Cymdeithas Bêl-droed Slofacia
Y Slovenský futbalový zväz (SFZ) (Cymraeg: Cymdeithas Bêl-droed Slofacia) yw corff llywodraethol pêl-droed yng ngweriniaeth Slofacia. Dyma'r corff sy'n gyfrifol am lywodraethu a datblygu'r gêm yn y wlad a rhedeg Tîm pêl-droed cenedlaethol Slofacia a'i thimau cenedlaethol eraill. Mae ei phencadlys yn Bratislava, prifddinas y wlad.
Hanes
Sefydlwyd y Gymdiethas ar 4 Tachwedd 1938 yn dilyn dadgymalu gwladwriaeth Tsiecoslofacia gan y Natsiaid. Daeth yn aelod o FIFA yn 1939 gan i Slofacia ddod yn wlad annibynnol am gyfnod yn ystod yr Ail Ryfel Byd (er bod nifer yn ystyried yr annibyniaeth yma fel gwladwriaeth byped i'r Natsiaid). Dadaelodwyd y Gymdeithas o FIFA yn dilyn y Rhyfel wrth i Tsiecoslofacia ail-ffurfio fel gwladwriaeth unedig gyda un tîm pêl-droed.
Yn dilyn diddymiad Tsiecoslofacia ar 1 Ionawr 1993 fe ail-ffurfiwyd y Gymdeithas gan ail-ymuno â chorff lywodraethol pêl-droed Ewrop, UEFA ac ymuno am y tro cyntaf â'r corff byd-eang, FIFA yn 1994.
Timau Cenedlaethol
Y Gymdeithas Bêl-droed sy'n rhedeg y tîm cenedlaethol yn ogystal â'r timau dynion Dan-21, dan-19, dan-18, dan-17, dan-16 a dan-15. Mae hefyd yn gyfrifol am dîm cenedlaethol menywod Slofacia.
Cystadlaethau Domestig
bawd|Cwpan Slofacia, y Slovensky pohar Mae'r SFZ yn gyfrifol am drefnu twrnamentiau pêl-droed yn y wlad. Y gynghrair uchaf yw'r Uwch Gynghrair a elwir, ar hyn o'r bryd, yn Fortuna Liga arôl y prif noddwyr. asefydlwyd yn 1939. Ceir wedyn, Cynghrair 1ad; 2il Gynghrair a Cynghrair 1af Menywod a hefyd cystadleaeth Cwpan Slofacia.
Record
Mae Slofacia wedi ymddangos mewn dau brif pencampwriaeth ers diddymu Tsiecoslofacia:
Al posto tuo
Ffilm Eidalaidd ydy Al posto tuo (sef "Yn dy le di"; 2009), sy'n serennu Max Croci a Luca Argentero, Ambra Angiolini a Angela Melillo. Cafodd ei ffilmio yn 2009.
Stori
Mae Luca Molteni a Rocco Fontana yn ddau gyfarwyddwr cwmni sy'n cynhyrchu offer plymio, lle mae'r cynta'n bensaer rhywiol sy'n byw mewn tŷ gwledig a'r ail yn briod i Claudia, gyda 3 o blant. Mae'r ddau gwmni'n uno ac felly mae'n rhaid dewis pwy sy'n cael yr unig swydd. Er mwyn penderfynu, mae cyfarwyddwr y cwmni newydd yn dweud wrthynt i ffeirio tai, a byw yno yng nghartref y llall am wythnos.
Thomas Bevan
Cenhadwr o Gymru oedd Thomas Bevan (1796? – 31 Ionawr 1819) ac ochr yn ochr â'i wraig Mary a David Jones, dyma'r cenhadon Cristnogol cyntaf i gael eu hanfon gan Gymdeithas Genhadol Llundain i Fadagasgar.
Bywyd a gwaith
Ganwyd Bevan yn Neuaddlwyd, Ceredigion tua'r flwyddyn 1796. Cafodd ei fagu ar aelwyd Gristnogol a phan yn 8 oed roedd yn ddarllenwr brwd o'r Beibl. Cafodd droedigaeth ger fferm Nantgwynfynydd pan yn fachgen ifanc ac ar 19 Tachwedd 1810, derbyniwyd ef yn aelod yng Nghapel Neuaddlwyd. Yno, fe'i anogwyd gan y Gweinidog Thomas Phillips (1772-1842) i ddechrau pregethu. Bu iddo fynychu Ysgol Neuaddlwyd, neu Academi Neuaddlwyd, ysgol a sefydlwyd gan Phillips ym Mhen-y-banc. Yna aeth Bevan ymlaen i astudio yn y coleg yn y Drenewydd cyn ymuno â Jones i hyfforddi i fod yn genhadwr yn Gosport.
Cynigiodd Bevan a Jones eu hunain fel cenhadon a bu iddynt gael eu dewis i fynd i genhadu ar ynys Madagasgar gan Gymdeithas Genhadol Llundain. Ordeiniwyd Bevan yn Neuaddlwyd ar 20-1 Awst 1817, a phriododd â Mary Bevan (née Jacob), Pen-yr-allt Wen tua'r un cyfnod.
Hwyliodd Bevan a Jones, gyda'u gwragedd, Mary a Louisa am Fadagasgar ar 9 Chwefror gan gyrraedd Mauritius ar 3 Gorffennaf 1918. Bum wythnos yn ddiweddarach bu iddynt hwylio eto a glanio yn Tamatave, Madagasgar ar 18 Awst 1818. Cawsant dderbyniad croesawgar gan Fisatra, brenin Tamatave. Sefydlodd Bevan a Jones ysgol yn Tamatave, a chofrestrwyd tua 10 o blant yn nyddiau cynnar yr ysgol honno. Dychwelodd Bevan i Mauritius i gasglu ei deulu gan ddychwelyd i Fadagasgar ar 6 Ionawr 1819, ond yn fuan ar ôl dychwelyd, cymerwyd y teulu oll yn sâl iawn. Bu farw plentyn Bevan ar 20 Ionawr, bu yntau farw ar 30 Ionawr a bu ei wraig farw ar 3 Chwefror 1819. Fe'u claddwyd oll ym mynwent Tamatave.
Caiff Thomas Bevan ei gofio hyd heddiw fel un o'r cenhadon a ddaeth â Christnogaeth i ynys Fadagasgar.
Adfent
bawd|Rhith yr Adfent gyda thair cannwyl fioled o amgylch Cannwyll Crist yn y canol I lawer o eglwysi Cristnogol, tymor o ddisgwyl a pharatoi ar gyfer dathlu geni'r Iesu ar adeg y Nadolig ac ail-ddyfodiad Iesu yw'r  Adfent. Mae'r term yn fersiwn o'r gair Lladin sy'n golygu "dyfodiad". Mae'r term "adfent" hefyd yn cael ei ddefnyddio gan yr Eglwys Uniongred Ddwyreiniol ar gyfer ympryd 40 diwrnod i nodi'r geni.
Y gair Lladin adventus yw'r cyfieithiad o'r gair Groeg parousia, sy'n aml yn cael ei ddefnyddio i gyfeirio at Ail-ddyfodiad Crist. I Gristnogion, mae tymor yr Adfent yn cyfeirio at ddyfodiad Crist o dri gwahanol safbwynt: yn y cnawd ym Methlehem, yn eu calonnau yn feunyddiol, ac yn ei ogoniant ar ddiwedd amser. Mae'r tymor yn gyfle i ymdeimlo'r hen ddyhead am ddyfodiad y Meseia, a bod yn barod ar gyfer yr Ail-ddyfodiad.
Yr Adfent yw dechrau'r flwyddyn litwrgaidd yn y Gorllewin, sy'n dechrau ar y pedwerydd Sul cyn y Nadolig (weithiau yn cael ei adnabod fel Sul yr Adfent), y Sul agosaf i Ddydd Gwyl Sant Andreas (30 November), yn Nefod Rhufeinig yr Eglwys Gatholig, Defod Orllewinol yr Eglwys Uniongred, ac yng nghalendrau'r Eglwysi Anglicanaidd, Lutheraidd, Morafaidd, Presbyteraidd, a Methodistaidd. Yn Nefodau Ambrosaidd a Mosarabig yr Eglwys Gatholig, mae'r Adfent yn dechrau ar y chweched Sul cyn y Nadolig, y Sul sy'n dilyn Dydd Gwyl Sant Martin (11 Tachwedd).
Dyddiadur John Wittewronge
Cyrnol a seneddwr o Loegr ac yswain Maenor Rothamsted oedd Syr John Wittewrong, Barwnig 1af (1 Tachwedd 1618 – 23 Mehefin 1693). Roedd John Witterong yn ddyddiadurwr a gadwodd gofnod manwl, dyddiol o'r tywydd. Mae Maenor Rothamsted, bellach, yn ganolfan blaengar ym maes ecoleg ac amaeth.
Bywyd
Roedd teulu'r Wittewrong o dras Protestanaidd o Fflandrys. Gadawsant eu tref yn Ghent yn yr Iseldiroedd Sbaenaidd am Lundain yn 1564. Daeth Jacques Wittewrong i Lundain gyda'i wraig a dau blentyn, ac fe'u dilynwyd yn fuan gan y rhan fwyaf o weddill y teulu. Dilynodd Jacques yrfa fel notari cyhoeddus a bu farw ym 1593.
Ŵyr i Jacques oedd John Wittewrong a mab i Jacob Wittewrong(le) (1558–1622) trwy ail-briodas ag Anna, merch Garrard Vanaker o Antwerp, masnachwr. Roedd Jacob yn fragydd goludog. Ar farwolaeth Jacob priododd Anna Thomas Myddelton maer Llundain. Trwy ei lusdad enillodd John gysylltiad Cymreig, ac yn 1665 daeth yn Siryf Sir Drefaldwyn, trwy faenor Talerddig.
Y Dyddiadur
Pan ysgrifennwyd ei ddyddiadur defnyddid yr hen galendr, y Calendr Iwliaidd, drwy ynysoedd Prydain, ac felly mae dyddiadau oll JW yn 10 niwrnod ar ôl y Calendr Gregori presennol. I gysoni'r dyddiadau rhaid ychwanegu felly 10 niwrnod. Hefyd bu i'r flwyddyn 'ddechrau' ar 25 Mawrth er i'r 1 Ionawr hefyd gael ei ystyried fel diwrnod cyntaf y flwyddyn. I osgoi dryswch rhwng 1 Ionawr i 24 Mawrth ysgrifennid yn aml ddyddiadau'r cyfnod hwn fel (er enghraifft) 1684/5, a dilynnodd JW y drefn hon yn ei ddyddiadur.
Cofnododd Wittewrong y tywydd yn rheolaidd, ac ef oedd un o'r unigolion preifat cyntaf i feddu ar faromedr domestig (Weather Glass yn ei ieithwedd ef). Darganfuwyd y berthynas fras rhwng cyflwr y tywydd ac uchder yr Arian byw (neu "mercwri") tua 1644 a bu i werthoedd y berthynas hon aros fwy neu lai yn ddigyfnewid hyd heddiw.
Dalek
bawd|unionsyth|Dalek yn y Doctor Who Experience yng Nghaerdydd, yn 2008 Hil o fwtantiaid allfydol o'r rhaglen deledu Doctor Who yw Daleks. Cawsant eu creu gan yr awdur ffuglen wyddonol o Gymru Terry Nation, eu dylunio gan Raymond Cusick, a gwnaethant eu hymddangosiad cyntaf ar y rhaglen yn 1963.
Wedi'i ysbrydoli gan Natsïaeth, portreadodd Nation y Daleks fel creaduriaid treisgar, di-drugaredd a di-dostur, a oedd yn mynnu bod pawb yn cydymffurfio a'u hewyllys, yn benderfynol o goncro'r bydysawd, ac am weld hiliau roeddynt yn eu hystyried yn israddol wedi'u dileu yn gyfan gwbl.
Yn naratif y rhaglen, cafodd y Daleks eu creu gan y gwyddonydd Davros ym mlynyddoedd olaf rhyfel a barodd fil o flynyddoedd rhwng ei bobl, y Kaleds, a'u gelynion, y Thals. Gan fod rhai o'r Kaleds eisoes wedi'u newid a'u niweidio gan ryfel niwclear, addasodd Davros enynnau'r Kaleds a'u gosod mewn cregyn robotig tebyg i danciau, a gwaredu eu holl emosiynau heblaw am gasineb. Daeth y Daleks i weld eu hunain fel hil oruchaf y bydysawd, ac yn benderfynol o ddileu pob un nad yw'n Dalek ohono. Hwy yw gelynion pennaf y Doctor. Yn ddiweddarach, llwyddodd y Daleks i gael gafael ar dechnoleg oedd yn eu galluogi i deithio trwy amser a mynd i ryfel ffyrnig yn erbyn y 'Time Lords' a oedd yn effeithio ar y rhan fwyaf o'r bydysawd ymhob oes.
Lawrence O'Donnell
Actor a digrifwr o'r Unol Daleithiau oedd Lawrence Francis O'Donnell, Jr. (ganwyd 7 Tachwedd 1951).
Pŵer perffaith
Mewn mathemateg, cyfanrif positif yw pŵer perffaith a ellir ei fynegi fel pŵer cyfanrif o gyfanrif positif arall. Yn fwy ffurfiol fyth: n yw'r pŵer perffaith os oes rhifau naturiol m > 1, a k > 1 yn bodoli, fel bod mk = n. Yn yr achos yma, gellir galw n y kfed pŵer perffaith. Os yw k = 2 neu k = 3, yna gelwir n y "sgwâr perffaith" neu'r "ciwb perffaith", yn y drefn honno. Weithiau, caiff 1 ei ystyried yn bŵer perffaith (1k = 1 am bob k).
Enghreifftiau
Gellir cynhyrchu cyfres o bwerau perffaith drwy adrifo (neu ailadrodd) y gwerthoedd ar gyfer m a k. Y pwerau perffaith cyntaf, gan ddangos pwerau dyblyg, yw :
Cyfanswm cilyddion (reciprocals) y pwerau perffaith, gan gynnwys dyblygiadau megis 34 a 92, yw 1:
a gellir profi hyn fel a ganlyn:
Y pwerau perffaith cyntaf heb ddyblygiadau yw:
lle dynodir μ(k) fel ffwythiant Möbius a ζ(k) fel ffwythiant Riemann zeta.
Pilates
Ychydig o dystiolaeth sy'n sail i'r dybiaeth bod Pilates yn lleddfu poen yng ngwaelod y cefn, neu'n gwella cydbwysedd yr henoed. Nid yw Pilates wedi'i brofi fel triniaeth effeithiol ar gyfer unrhyw gyflwr meddygol. Mae rhywfaint o dystiolaeth bod sesiynau Pilates rheolaidd yn gallu cynorthwyo gyda chyflyru cyhyrau oedolion iach, o gymharu â pheidio gwneud unrhyw ymarfer corff o gwbl.
Pŵer perffaith
Enghreifftiau
Yn ôl Euler, dangosodd Goldbach mewn llythyr sydd bellach ar goll fod cyfanswm 1⁄p − 1 dros y set o bwerau perffaith p, heb gynnwys 1 na'r dyblygiadau, yw 1:
Pilates
Yn ei lyfr Return to Life through Contrology,  mae Joseph Pilates yn cyflwyno ei ddull fel y gelfyddyd o symudiadau wedi'u rheoli, sydd i fod i deimlo fel ymarfer corff (yn hytrach na therapi) pan mae'n cael ei arfer fel y dylai. O wneud yn gyson, mae Pilates yn gwella hyblygrwydd, yn rhoi cryfder ac yn datblygu rheolaeth a gwytnwch trwy'r corff. Mae'n rhoi pwyslais ar aliniad, anadlu, datblygu craidd cryf, a gwella cydlyniad a chydbwysedd. Mae'r craidd, sef cyhyrau'r abdomen, gwaelod y cefn, a'r cluniau, yn aml yn cael ei alw yn y "pwerdy" ac yn cael ei ystyried yn allweddol i sefydlogrwydd yr unigolyn. Mae system Pilates yn caniatau i wahanol ymarferion gael eu haddasu i lefel yr unigolyn, a hefyd amcanion a chyfyngiadau'r hyfforddwr a'r ymarferydd. Gellir cynyddu dwysedd dros amser wrth i'r corff ddod i arfer â'r ymarferion.
Amgueddfa Dechnegol Fienna
Mae Amgueddfa Dechnegol Fienna  (Almaeneg: Technisches Museum Wien) wedi'i lleoli yn Fienna (Awstria), yn Mariahilferstraße 212, yn ardal Penzing tua dwy filltir o ganol y ddinas.
Gwnaed y penderfyniad i sefydlu amgueddfa dechnegol yn 1908 a dechreuwyd y gwaith o godi'r adeilad yn 1909. Gosododd yr Ymerawdwr Franz Josef y garreg sylfaen ar 20 Mehefin 1909, ac agorwyd yr Amgueddfa yn 1918.
Mae categoriau'r arddangosfeydd parhaol yn cynnwys:
The Star-Spangled Banner
Anthem yr Unol Daleithiau America ers 1931 yw "The Star-Spangled Banner".
Nestor Dmytriw
Bywyd cynnar yn Wcráin (1863–95)
Ganwyd i deulu o werinwyr yn Scherebky (Жеребки) yn Nheyrnas Galisia a Lodomeria, a leolir heddiw yn Oblast Lviv yng ngorllewin Wcráin. Astudiodd diwinyddiaeth yn Athrofa Gatholig Roeg Lviv. Pwysleisiodd Dmytriw a'i gyfeillion wasanaethu'r gymuned, a'r angen i offeiriaid ifainc mynd gydag ymfudwyr Wcreinaidd i Ogledd America. Cafodd ei ordeinio'n offeiriad yn 1895.
Cenhadaeth i Ogledd America (1895–1925)
Cyrhaeddodd Dmytriw yr Unol Daleithiau yn 1895 i arwain y genhadaeth i weithwyr diwydiannol Wcreinaidd ym Mhensylfania. Gweithiodd hefyd fel newyddiadurwr, a chyhoeddwyd nifer o'i erthyglau yn Svoboda, y papur newydd Wcreineg cyntaf yng Ngogledd America.
Ei gyfnod yng Nghanada (1897–9)
Anfonwyd Dmytriw i Ganada yn Ebrill 1897 gan y Gymdeithas Genedlaethol Rwthenaidd, sefydliad cydfuddiannol yn yr Unol Daleithiau a glywsai'r angen am offeiriaid gan setlwyr Wcreinaidd yn Nhaleithiau'r Paith (Manitoba, Saskatchewan, ac Alberta). Gan yr oedd Dmytriw yn medru Wcreineg, Almaeneg, a Saesneg, cafodd ei benodi'n gyfieithydd i'r asiantaeth fewnfudo i Ganada. Yn ei waith fel yr offeiriad Wcreinaidd cyntaf yng Nghanada, trefnodd plwyfi Terebowla a Stuartburn ym Manitoba ac Edna yn Alberta. Rhyddfrydwr oedd Dmytriw a oedd o blaid eglwys Gatholig Roeg annibynnol yng Nghanada, er i'r Eglwys Gatholig Rufeinig wrthwynebu hynny ar y pryd.
Ysgrifennwyd y stori fer gyntaf yn Wcreineg yng Nghanada ganddo pan oedd yn ymweld â Calgary yn 1897. Danfonodd adroddiadau o'i brofiad i Svoboda a chawsant eu cyhoeddi ar ffurf llyfryn o'r enw Kanadiis’ka Rus’: podorozhni spomyny ("Rwthenia Canada: atgofion taith"; 1897).
Dychweliad i Bensylfania a New Jersey (1899–1925)
Dychwelodd Dmytriw i Bensylfania yn 1899 oherwydd ei ludded corfforol a'i drafferthion ariannol o ganlyniad i'w waith di-flin yng Nghanada. Parhaodd i gyfrannu at Svoboda, ac ysgrifennodd am ei brofiadau yng nghymunedau Wcreinaidd Pensylfania. Gwasanaethodd sawl plwyf yn y dalaith honno ac yn New Jersey. Ni wyddys llawer am ddiwedd ei oes. Bu farw yn Elizabeth, New Jersey.
Cofeb Ryfel Bryngwran
bawd|chwith|Cofeb ryfel Bryngwran
Mae Cofeb Ryfel Bryngwran, yn sefyll yng nghanol y stryd fawr ym Mryngwran, Ynys Môn a cheir chwech o enwau arni i goffáu dynion o'r pentraf a fu farw yn y Rhyfel Byd Cyntaf.
Enwau ar y gofeb
bawd|chwith|Enwau ar Cofeb ryfel Bryngwran
Serena Rossi
Actores Eidalaidd ydy Serena Rossi, (ganed Napoli; 31 Awst 1985).
Mae hi'n briod â'r actor Davide Devenuto, a ganed mab iddynt, Diego, yn 2016.
Ysgrifennydd Gwladol Materion y Gymanwlad
Roedd Ysgrifennydd Gwladol Materion y Gymanwlad yn swydd gweinidog yng Nghabinet Prydain a oedd yn gyfrifol am ddelio â chysylltiadau'r Deyrnas Unedig ag aelodau o Gymanwlad y Cenhedloedd (ei hen drefedigaethau). Adran y gweinidog oedd Swyddfa'r Gymanwlad.
Crëwyd y swydd ar 1 Awst 1966 trwy uno hen swyddi Ysgrifennydd Gwladol dros Gysylltiadau â'r Gymanwlad ac Ysgrifennydd Gwladol y Trefedigaethau. Ym 1968, cyfunwyd y swydd ag un yr Ysgrifennydd Gwladol dros Faterion Tramor i greu swydd newydd yr Ysgrifennydd Gwladol dros Faterion Tramor a'r Gymanwlad.
Borys Hrybinsky
Llenor, golygydd, a chyfieithydd Wcreinaidd a ymfudodd i Ganada oedd Borys Hrybinsky (21 Gorffennaf 1921 – 21 Rhagfyr 1979) a ysgrifennodd farddoniaeth delynegol dan yr enw Borys Oleksandriv a barddoniaeth a straeon byrion digrif dan yr enw Svyryd Lomachka. Roedd yn un o lenorion trydydd cyfnod llenyddiaeth Wcreineg Canada.
Ganwyd yn Ruzhyn, Skvyra, yn nhalaith Kiev, yr Wcráin. Ymfudodd i Toronto yn 1948, ac yno sefydlodd cangen leol Slovo, y gymdeithas er llenorion Wcreinaidd alltud. Golygodd y cylchgrawn ieuenctid Moloda Ukraïna o 1951 i 1960. Cyhoeddodd bum casgliad o farddoniaeth delynegol: Moïdni (1946), Tuha za sontsem: Poeziï 1945–1965 (1967), Kolokruh (1972), Kaminnyi bereh: Poeziï pro liubov, pro zhyttia i pro smert' 1972–1975 (1975), a Povorot po slidu: Vybrani poeziï 1939–1979 (1980). Cyhoeddwyd ei straeon a cherddi doniol ac ysgrifau dychanol yn y wasg Wcreineg yng Nghanada ac yn y ddwy gyfrol Svyryd Lomachka v Kanadi (1951) a Liubov do blyzhn'oho (1961). Cyfieithodd yr alargan Requiem gan Anna Akhmatova o'r Rwseg i'r Wcreineg yn 1973, a blodeugerdd o farddoniaeth Québec o'r Ffrangeg i'r Wcreineg yn y gyfrol Poeziia/Kvebek (1972). Bu farw yn 58 oed yn Toronto.
Thomas Tomkins
Bywyd cynnar
bawd|chwith|Eglwys Gadeiriol Tyddewi Ganed Tomkins yn Nhyddewi ym 1572. Roedd ei dad, Thomas arall, a oedd wedi symud yno ym 1565 o gartref y teulu yn Lostwithiel yng Nghernyw, yn ficer corawl Cadeirlan Dewi Sant ac yn organydd yr addoldy Daeth tri o hanner frodyr iau Thomas; John, Giles a Robert, hefyd yn gerddorion amlwg, ond heb lwyddo i ennill enwogrwydd Thomas. Erbyn 1594, ac o bosibl mor gynnar â 1586, roedd Thomas a'i deulu wedi symud i Gaerloyw, lle cafodd ei dad ei gyflogi fel is ganon yn yr eglwys gadeiriol. Mae Thomas bron yn sicr wedi astudio o dan William Byrd am gyfnod, gan fod un o'i ganeuon yn dwyn yr arysgrif: "I fy hen a mwyaf parchus Meistr, William Byrd". Mae’n bosib bod Tomkins wedi ei hyfforddi gan Byrd yn y cyfnod hwn, gan fod Byrd wedi'i brydlesu eiddo yn Longney, ger Caerloyw ar y pryd. Er nad oes prawf pendant, mae hefyd yn debygol bod Byrd yn allweddol wrth ddod o hyd i le i’r Thomas ifanc fel corydd yn y Capel Brenhinol. Roedd yn rhaid i bob corydd yn y Capel Brenhinol hefyd cael lle mewn prifysgol, ac yn 1607 derbyniodd Tomkins gradd B.Mus. o Goleg Magdalen, Rhydychen.
Gyrfa
bawd|Eglwys Gadeiriol Caerwrangon Ym 1596 penodwyd Tomkins yn Organydd yng Nghadeirlan Caerwrangon. Y flwyddyn ganlynol, priododd Alice Patrick, gwraig weddw naw mlynedd yn hyn nag ef, yr oedd ei gŵr Nathaniel, a fu farw ym 1595, wedi bod yn rhagflaenydd Tomkins fel organydd Caerwrangon. Ganed unig fab Thomas, Nathaniel, yng Nghaerwrangon ym 1599, lle bu'n treulio gweddill ei fywyd ac yn tyfu i ddod yn gerddor parchus.
Roedd Tomkins yn adnabod Thomas Morley, un arall o ddisgyblion Byrd. Mae copi o lyfr Morley, Plaine and Easie Introduction to Practicall Musicke (1597) wedi ei lofnodi iddo wedi ei gadw. Ym 1601 cynhwysodd Morley madrigal gan Tomkins yn ei waith pwysig The Triumphs of Oriana.
Ym 1612, bu Tomkins yn goruchwylio'r gwaith o adeiladu organ newydd godidog gan Thomas Dallam, prif gynhyrchydd organau'r dydd, yng nghadeirlan Caerwrangon. Parhaodd i ysgrifennu anthemau pennill, a chyhoeddwyd yn y pendraw ym 1622 yn ei gasgliad o 28 madrigal Songs of 3, 4, 5 and 6 parts, gyda cherdd gyflwynol gan ei hanner frawd, John Tomkins (tua 1587-1638), a oedd erbyn hynny yn organydd Coleg y Brenin, Caergrawnt (yn ddiweddarach yn organydd St Paul's a'r Capel Brenhinol), gyda'r hwn y bu Thomas yn cadw perthynas agos a chariadus ag ef.
Tua 1603 cafodd Tompkins ei benodi yn Fonheddwr Allanol y Capel Brenhinol (Gentleman Extraordinary of the Chapel Royal). Roedd hyn yn swydd er anrhydedd, ond ym 1621 fe'i dyrchafwyd yn Fonheddwr Cyffrdin (Gentleman Ordinary) ac is organydd i'w gyfaill y prif organydd, Orlando Gibbons. Roedd y dyletswyddau cysylltiedig â'r swydd hon yn cynnwys teithiau rheolaidd rhwng Caerwrangon a Llundain. Bu Tomkins yn gwneud y teithiau hyd oddeutu 1639.
Ar farwolaeth y Brenin Iago VI ac I ym mis Mawrth 1625 roedd yn ddyletswydd i Tomkins, a bonheddwyr eraill y Capel Brenhinol i fod yn gyfrifol am gerddoriaeth angladdol Iago a cherddoriaeth coroni ei olynydd Siarl I. Bu'r tasgau hyn yn ormod i Gibbons, a fu farw o strôc yng Nghaergaint, lle'r oedd Siarl i fod i gwrdd â'i ddarpar briodferch, Henrietta Maria o Ffrainc, gan roi mwy o bwysau fyth ar Tomkins. Oherwydd y pla, cafodd y goroni ei gohirio hyd fis Chwefror 1626, gan roi amser i Tomkins gyfansoddi'r rhan fwyaf o'r wyth anthem a ganwyd yn y seremoni.
Rhif aleph
Mewn mathemateg, ac yn benodol theori set, mae'r rhifau aleff yn gyfres o rifau a ddefnyddir i gynrychioli'r prifoledd (cardinality, neu faint) setiau anfeidraidd trefnus. Maent yn cael eu henwi ar ôl y symbol a ddefnyddir i'w dynodi, sef y llythyr Hebraeg aleph (\aleph) (er bod rhai hen lyfrau mathemateg wedi'i hargraffu, ar ben i lawr, yn rhannol gan nad oedd y cysodwr yn yr argraffdy'n deall llythrennau Hebraeg!)
Prifoledd y rhifau naturiol yw \aleph_0 (ynganiad: aleph-naught neu aleph-sero; mewn Almaeneg, ac weithiau yn Saesneg, sydd hefyd yn defnyddio'r term aleph-null), a'r mwyaf a ddaw ar ei ôl yw aleph-un \aleph_1, yna \aleph_2 ayb. Drwy barhau fel hyn, gellir ddiffinio rhif prifol am bod rhif trefnol (trefnolyn, neu ordinal number) α, fel a ddisgrifir isod.
Thomas Tomkins
Diwedd ei yrfa
Ym 1628 cafodd Tomkins ei benodi yn "Gyfansoddwr Cyffredinol Cerddoriaeth y Brenin" gyda thal blynyddol o £40 (tua £2 miliwn o ran gwerth dylanwadol i gymharu â 2017 ) fel olynydd i Alfonso Ferrabosco a fu farw. Ond tynnwyd cynnig y swydd yn ôl, wedi i fab Ferrabosco honni ei fod o wedi cael addewid i olynu ei dad. bawd|chwith|College Green, Caerwrangon, safle cartref Tomkins Bu farw Alice, gwraig Tomkins, ym 1642, a chychwynnodd Rhyfel Cartref Lloegr yn yr un flwyddyn. Ymosodwyd ar Gaerwrangon yn gynnar yn y rhyfel a difrodwyd yr eglwys gadeiriol. Yn yr ymosodiad ar y gadeirlan cafodd organ Tomkins ei niweidio'n wael gan y Seneddwyr. Y flwyddyn ganlynol, cafodd tŷ Tomkins ger yr eglwys gadeiriol ei daro'n uniongyrchol gan ergyd canon, gan ei gwneud yn annrhigiadwy am gyfnod hir. Dinistriwyd y rhan fwyaf o'i nwyddau cartref ac, yn ôl pob tebyg, nifer o'i lawysgrifau cerddorol. Tua'r adeg yma priododd Tomkins ei ail wraig Martha Browne, gweddw clerc lleyg Gadeirlan Caerwrangon.
Bu i wrthdaro pellach a gwarchae ym 1646 achosi difrod mawr i'r ddinas. Gyda'r côr yn cael ei ddiddymu a'r eglwys gadeiriol yn cau, trodd Tomkins ei ddawn at gyfansoddiad ei gerddoriaeth bysellfwrdd a chaneuon gorau. Ym 1647, ysgrifennodd can deyrnged i Thomas Wentworth, Iarll 1af Strafford, ac un arall er cof am William Laud, Archesgob Caergaint, y ddau wedi eu dienyddio yn yr 1640au, a'r ddau yn cael eu hedmygu gan Tomkins. Cafodd y Brenin Siarl ei ddienyddio ym 1649, ac ychydig ddyddiau yn ddiweddarach, cyfansoddodd Tomkins, brenhinwr i'r carn, ei ardderchog Sad Pavan: for these distracted times. Bu farw ei ail wraig Martha tua 1653. Heb swydd a bellach yn 81 mlwydd oed, roedd Tomkins mewn anawsterau ariannol difrifol. Yn 1654 priododd ei fab Nathaniel a Isabella Folliott, gweddw gyfoethog, a aeth Thomas i fyw gyda nhw yn Martin Hussingtree, tua phedair milltir o Gaerwrangon. Diolchodd i’w merch yng nghyfraith trwy gyfansoddi ei galiard, The Lady Folliot's in her honour. Ddwy flynedd yn ddiweddarach bu farw a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Martin Hussingtree ar 9 Mehefin 1656.
Gwaith
Ysgrifennodd a chyhoeddodd Tomkins nifer o fadrigalau. Yn eu plith roedd The Fauns and Satyrs Tripping, a gynhwyswyd yng nghasgliad Morley The Triumphs of Oriana (1601); Caneuon o 3,4,5 a 6 rhan (1622); 76 darn o gerddoriaeth i'r bysellfyrddau (organ, firdsinal, harpsicord), cerddoriaeth consort, anthemau a cherddoriaeth litwrgaidd.
Roedd hefyd yn gyfansoddwr toreithiog o anthemau llawn ac anthemau pennill, gan ysgrifennu mwy na bron unrhyw gyfansoddwr Saesneg arall yn y 17g, ac eithrio (o bosib) William Child. Cafodd nifer o'i weithiau eu copïo'n gyfoes i'w ddefnyddio mewn mannau eraill. Sicrhawyd goroesiad ei gerddoriaeth gan eu cyhoeddi wedi iddo farw gan ei fab Nathaniel o dan y teitl, Musica Deo Sacra et Ecclesiae Anglicanae; neu Cerddi Ymroddedig i Anrhydedd a Gwasanaeth Duw, ac at Ddefnydd o Eglwysi Cadeiriol ac Eglwysi eraill Lloegr (William Godbid, Llundain: 1668). Mae Musica Deo Sacra yn cynnwys pum gwasanaeth, pum alaw salm a naw deg pedwar anthem, ac fe'i cyhoeddwyd mewn pum cyfrol un yr un ar gyfer Medius, Contratenor; Tenor; Bâs, a'r Pars Organica.
Cyfansoddiadau (rhanol)
• Adieu, Ye City-Pris'ning Towers
Rhif aleph
Mae'r syniad a'r cysyniad o rifau aleph yn dod o waith y mathemategydd Georg Cantor, a ddiffiniodd y syniad o brifoledd ac a ddaeth i'r casgliad fod gan setiau anfeidraidd wahanol brifoleddau.
Mae rhifau aleph yn wahanol i'r anfeidredd arferol o fewn calcwlws ac algebra. Mesur maint setiau mae'r aleph; mae anfeidredd, ar y llaw arall, yn cael ei ddiffinio'n aml fel y terfyn eithaf (neu'r cyfyngiad eithaf) o'r llinell rif real - a gymhwysir i ffwythiant neu gyfres sy'n cynyddu heb derfyn, hyd dragwyddoldeb!
Thomas Tomkins
Cyfansoddiadau (rhanol)
• Barafostus Dreame
Rhif aleph
Aleph-sero
\aleph_0 (neu aleph-sero) yw prifoledd y set o bob rhif naturiol, ac sy'n rhif prifol anfeidraidd. Mae gan y set o'r holl drefnolion meidraidd (finite ordinals), a elwir yn ω neu ω0 brifoledd {\displaystyle \aleph _{0}}. Mae gan set brifoledd \aleph_0 os a dim ond os yw ei gyfri yn anfeidraidd, h.y. ei fod yn bijection (cyfatebiad un-i-un) rhyngddo a rhifau naturiol. Rhai enghreifftiau:
Thomas Tomkins
Cyfansoddiadau (rhanol)
• Clarifica me Pater
• Fancy for Two to Play
• Fantasia a 6 No.3
• Fantasia a 6 No.4
• The Fauns and Satyrs Tripping
• Galliard à 6
• I Heard a Voice from Heaven
• In Nomine
• Music Divine
• O, let me live!
• Out of the Deep
• Pavan à 4 in F major
• Pavan à 5 in A minor
• Pavan à 5 in D minor
• Pavan à 5 in G major
• Pavan à 5 in F major
• Pavan and Galliard for 6 Viols
• Pavan Lord Canterbury
• Pavan
• Preludium
• Remember Me, O Lord
• Sad Paven for these Distracted Tymes
• See, See the Shepherds' Queen
• A Short Verse, MB 27
• Sing unto God
• Too Much I Once Lamented
• A Verse of 3 parts
• 3 Verses
• Weep no more thou sorry Boy
• When David Heard That Absalom Was Slain
Ffederasiwn Pêl-droed Croasia
Yr The Hrvatski nogometni savez (HNS) (Cymraeg: Ffederasiwn Pêl-droed Croasia) yw cymdeithas bêl-droed genedlaethol Croasia. Dyma'r corff sy'n gyfrifol am weinyddu a hyrwyddo pêl-droed yn y wlad ac am y timau cenedlaethol. Mae'r pencadlys yn y brifddinas, Zagreb. Mae iddi hanes ddiddorol a chyn 1991, heblaw am gyfnod byr yn ystod yr Ail Ryfel Byd, chwaraeau ei dynion i dîm pêl-droed cenedlaethol Iwgoslafia. Yn 2009, roedd gan yr HNS 118,316 chwaraewr cofrestredig (650 ohonynt yn broffesiynnol) a chyfanswm o 1,732 o glybiau pêl-droed cofrestredig gan gynnwys clybiau futsal.
Hanes
bawd|Crys pêl-droed ac arfbais yr HNS Sefydlwyd Cymdeithas Bêl-droed Croasia yn 1912 on wedi'r Rhyfel Byd Cyntaf, llyncywd Tîm pêl-droed cenedlaethol Croatia gan dîm a ffederasiwn newydd y wladwriaeth newydd, Brenhiniaeth Iwgoslafia. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd cafodd Croasia ei hannibyniaeth oddi ar Iwgoslafia (er i nifer weld hwn fel gwladwriaeth bwped i Natsiaidd) ac ar 14 Gorffennaf 1941 daeth yn aelod (am y tro cyntaf) o gorff llywodraethol pêl-drod fyd-eang, FIFA. Chwaerodd y tîm cenedlaethol 14 gêm ryngwladol yn y cyfnod yma, rhwng 1941-44.
Wedi'r Ail Ryfel Byd a chwymp Natsiaeth, ail-sefydlwyd Iwgoslafia fel Gweriniaeth Ffederal Gomiwnyddol unedig, a collodd Croasia ei thîm genedlaethol. Aeth ei chwaraewyr i chwarae unwaith eto dros Iwgoslafia. Yn hyn o beth, mae hanes cymdeithas a thîm bêl-droed Croasia yn debyg i Slofacia. Roedd diwedd yr 1980au yn gyfnod cythryblus yn Iwgoslafia wrth i'r wladwriaeth ymrafael ac yn symptom o hyn oedd dadrithiad awdurdodau a ffans pêl-droed Croasia gyda gwladwriaeth Iwgoslafia.
Wedi i Croasia cael ei chydnabod fel gwlad annibynnol ar 8 Hydref 1991, ymgeisiodd y Ffederasiwn am gydnabyddiaeth ryngwladol. Caethpwyd hyn gan FIFA ar 3 Gorffennaf 1992 a gan UEFA ar 17 Mehefin 1993.
Rachel Maddow
Actor a digrifwr o'r Unol Daleithiau oedd Rachel Anne Maddow (ganwyd 1 Ebrill 1973).
Ffederasiwn Pêl-droed Croasia
Cais Cynnal Cwpan Euro 2012
Gwnaeth Croasia gais ar y cyd gyda Ffederasiwn Pêl-droed Hwngari i gynnal pencampwriaeth Euro 2012. Ond mewn cyhoeddiad ar 18 Ebrill 2007 yng Nghaerdydd datganodd UEFA mai cais ar y cyd rhwng Gwlad Pŵyl ac Iwcrain oedd yn fuddugol.
Prosiect Al Baydha
Mae Prosiect Al Baydha (Saesneg: Al Baydha Project; Arabeg: مشروع البيضاء "Y Prosiect Gwyn") yn gynllun amgylcheddol a chymdeithasegol tymor hir i adnewyddu tirwedd a bywyd trigolion ardal Al Baydha, sef dyffryn sydd 40 km i'r de ddwyrain o ddinas Meca yn Sawdi Arabia.
Ffederasiwn Pêl-droed Croasia
Strwythur
Yr HNS sy'n gyfrifol am gystadlaethau a strwythur pêl-droed yn y wlad. Ceir sawl cynghrair a sawl tîm genedlaethol.
Prosiect Al Baydha
Nodweddion y Prosiect
Lleolir Al Baydha mewn ardal wledig yn nhalaith Makkah, rhyw 50 km i'r de o ddinas grefyddol ac hanesyddol Meca. Trwy ddefnyddio dulliau paramaethu (permaculture) a chynllunio hydrolegol mae'n ymgeisio i:
Ffederasiwn Pêl-droed Croasia
Pêl-droed Ieuenctid
1. HNL Academy; Cynghrair Gynraf i dimau'r academi gyda dau gategori oedran - dan-19 (Juniori) a dan-17 (Kadeti)
Timau Cenedlaethol
Mae'r Ffederasiwn yn trefnu timau cenedlaethol ar gyfer pob categori oedran:
Prosiect Al Baydha
Nodweddion y Prosiect
Mae dyffryn Al Baydha yn gorwedd wrth droed mynyddoedd yr Hijaz ac mae'n dir crin a charregog. Llwythi Bedwin yw mwyafrif trigolion yr ardal.
Mae pwyslais y prosiect ac greu economi i drigolion Al Baydha sy'n gynaliadwy yn gymdeithasol, diwylliannol, amgylcheddol ac economaidd. Mae'r prosiect yn cynnwys elfen graidd o hyfforddiant, addysg a chyflogadwyedd y trigolion wrth wireddu ac adeiladu strwythurau ac uchelgais y prosiect.
Hanes
Sefydlwyd y Prosiect yn 2009 gan yr Americanwr a'r paramaethydd, Neal Spackman a'r cyd-sefydlydd, Mona Hamdy, Mae'r prosiect wedi dechrau gweld ffrwyth eu llafur yn ymarferol ac ecolegol.
Yn 2016, derbyniodd Prosiect Al Baydha gymeradwyaeth gan y Tywysog Khaled Al Faisal o Sawdi Arabia, am y gwaith blaengar a wireddwyd gan y brodorion. Nodwyd bod y gwaith gan drigolion Al Baydha yn fodel o ragoriaeth cenedlaethol ym maes dyngarol, hunangynhaliol a blaengarwch.
Nodweddion Ecolegol
Uchelgais amgylcheddol Prosiect Al Baydha yw gwyrdroi diffeithio (desertification) drwy dduliau paramaethu. Y bwriad yw trawsffurfio'r ardal mewn i eco system savanna, drwy adfywioad naturiol, pori cadwriaethol (dim gor-bori) a thyfu coed, planhigion a strwythurau bydd yn lleihau anweddiad ac yn cynyddu lleither yn yr awyr.
Gwneir hyn gan mwyaf drwy gynheiafu dŵr a hynny gan greu a defnyddio terasau creigiau a gabion (neu 'caergawell' - argaeau bychan i rwystro ac arafu, ond nid stopio, dŵr rhag llifo) yn ogystal â dal dŵr sy'n llifo i'r tir gwastad mewn llinellau traethbantiau (swales - pantiau neu ffosydd bas sy'n dilyn cyfuchlinau (contours) y tir). Mae'r rhain yn eu tro yn cefnogi coed sy'n wrthiannol i sychder, megis coed palmwydden ddatys. Bydd y mesurau yma, yn eu tro, yn helpu lliniaru effeithiau fflachlifau sy'n niweidio'r tirwedd ac yn gadael prin ddim dŵr ar ôl gan bod y llifogydd mor sydyn a nerthol nad yw'n sefyll ar y tir ac yn trylifo fewn i'r ddaear. Trwy wneud hyn bydd y fflachlifau yn y mynyddoedd yn cael eu harnesi i mewn i wadi (nant dymhorol).
Prosiectau Tebyg
Ceir prosiect tebyg dan oruchwyliaeth y paramaethydd o Awstralia (a fu'n gynghorydd i Al Baydha), Geoff Lawton yng Ngwlad yr Iorddonen. Mae'r prosiect yn Wadi Rum, yn ne'r wlad ger y Môr Marw, wedi bod yn llwyddiant.
Rhif cyfansawdd
bawd|280px|Colofn chwith: rhifau cysefin Colofn dde: rhifau cyfansawdd. Cyfanrif positif yw rhif cyfansawdd a ffurfir drwy luosi dau gyfanrif positif llai. Mae ganddo hefyd o leiaf un rhannydd ar wahân iddo ef ei hun a'r rhif 1. Gan ddiystyru'r rhif 1 am eilaid, gellir dweud fod pob rhif dan haul naill ai'n rhif cysefin neu'n rhif cyfansawdd, ac felly gellir dilyn hyn drwy ddweud fod pob rhif nad yw'n rhif cysefin yn rhif cyfansawdd.
Er enghraifft, mae'r rhif 14 yn rhif cyfansawdd oherwydd mae'n lluoswm o ddau cyfanrif positif (dau rannydd), sef 2 a 7. Mae 2 a 3 yn enghreifftiau o gyfanrifau nad ydynt yn rhifau cyfansawdd oherwydd ni ellir eu rhannu (dim ond gyda nhw eu hunain neu'r rhif un).
Dyma restr o rifau cyfansawdd hyd at 150:
Gellir disgrifio pob rhif cyfansawdd fel "y lluoswm o ddau neu ragor o rifau cysefin". Er enghraifft, gellir sgwennu'r rhif 299 fel 13 x 23, a gellir sgwennu'r rhif cyfansawdd 360 fel 23 × 32 × 5. Mae'r mae'r cynrychiolaeth yma'n unigryw hyd at drefn y ffactorau. Gelwir y ffaith hwn yn "ddamcaniaeth ffwndamental rhifyddeg".
Ceir sawl prawf cysefin i ddangos a yw rhif yn gysefin neu'n gyfansawdd heb orfod dangos ffactorau'r mewnbwn cyfansawdd.
Pŵer cysefin
Mewn mathemateg, pŵer cysefin yw pŵer cyfanrifau positif unrhyw rif cysefin. Er enghraifft, mae 7 = 71, 9 = 32 a 32 = 25 yn bwerau cysefin, ond nid felly 36 = 62 = 22 × 32. Ni chaiff y rhif 1 ei ystyried yn bŵer cysefin.
Y pwerau cysefin yw:
2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 11, 13, 16, 17, 19, 23, 25, 27, 29, 31, 32, 37, 41, 43, 47, 49, 53, 59, 61, 64, 67, 71, 73, 79, 81, 83, 89, 97, 101, 103, 107, 109, 113, 121, 125, 127, 128, 131, 137, 139, 149, 151, 157, 163, 167, 169, 173, 179, 181, 191, 193, 197, 199, 211, 223, 227, 229, 233, 239, 241, 243, 251, 256, ...
Y pwerau cysefin, felly, yw'r cyfanrifau positif rheiny y gellir eu rhannu'n union gydag un rhif cysefin; caiff pwerau cysefin (a chysyniadau tebyg) weithiau eu galw'n "rhifau sylfaenol".
Cofeb Ryfel Llanfechell
Mae Cofeb ryfel Llanfechell wedi'i lleoli yn Llanfechell, Ynys Môn.
Mae'r Gofeb o flaen eglwys Llanfechell. Megan Lloyd George a William Jones oedd wedi cyflwyno y gofeb.