cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
John Johnes
Gyrfa
Galwyd Johnes i'r bar yn y Deml Ganol ym 1831 a dechreuodd deithio fel bargyfreithiwr ar gylchdaith de Cymru. Oherwydd sefyllfa ariannol teulu Dolaucothi roeddynt wedi syrthio allan efo teulu'r Hafod ac wedi colli pob cysylltiad. Wedi marwolaeth Thomas Johnes a Jane ei wraig cymerodd y Parch Samuel Johnes-Knight, brawd iau Thomas trugaredd ar ei gyfyrder tlawd. Roedd gan Johnes-Knight cysylltiadau cryf efo arweinwyr y llywodraeth a'r teulu brenhinol a chytunodd i ddefnyddio ei ddylanwad i geisio swydd lywodraethol i Johnes. Ym 1836 penodwyd Johnes yn gomisiynydd cynorthwyol o dan Ddeddf Cyfnewid y Degwm. Cafodd swyddi tebyg gyda chomisiynau'r Morlys, Deiliadaeth, Cau Tiroedd a Gwallgofrwydd.
Ym 1847 fe'i penodwyd yn farnwr y llys sirol, adran Caerfyrddin, yn Gofrestrydd llys Caerfyrddin ym 1851 ac yn gadeirydd Llys Sasiwn Sir Gaerfyrddin ym 1854. Roedd hefyd yn Ynad Heddwch dros Siroedd Penfro, Caerfyrddin Morgannwg a Cheredigion. Trwy ei waith cyfreithiol llwyddodd i adfer ystâd Dolaucothi.
Fel tirfeddiannwr a gŵr y gyfraith cafodd ei hun yng nghanol Helyntion Beca rhwng 1839 a 1843. Yn wahanol i nifer o'i gymdogion bu Johnes yn dirfeddiannwr goleuedig a wnaeth lawer i gadw ei ardal yn dawel yn ystod yr helyntion. Ysgrifennodd traethawd dwyieithog i'w dosbarthu i'w denantiaid  Annerchiad at Drigolion Plwyf Conwil-Gaio,yn Swydd Gaerfyrddin, a'r Plwyfau Cymdogaethol. Yn y traethawd roedd yn atgoffa ei ddarllenwyr o ba mor ddidrugaredd gallai'r gyfraith bod trwy dorri teuluoedd wrth ddefnyddio alltudiaeth fel cosb. Anogodd y rhai oedd yn ddigon hen i gofio i ddweud wrth y bobl iau pa mor wael oedd cyflwr y ffyrdd cyn bod tollau yn cael eu codi i wella'u cyflwr. Eglurodd mai'r ffermwyr a'r trigolion yn talu am unrhyw ddifrod i dollbyrth a gatiau yn y pen draw trwy eu trethi.
Tu allan i'w gwaith fel barnwr a thirfeddiannwr roedd gan Johnes diddordeb mawr mewn hynafiaethau a daeareg. Bu'n cynorthwyo'r Athro Edward Forbes yn ei astudiaethau daearyddol yng Nghymru. Fel perchennog ystâd Dolaucothi oedd â chysylltiadau efo'r Rhufeiniaid bu'n gwneud astudiaethau archeolegol ar ei dir a chyflwynodd nifer o'r eitemau a ddarganfu i'r Amgueddfa Brydeinig.
Roedd yn gefnogwr brwd o achos y Seiri Rhyddion, bu'n gwasanaethu fel Arch Meistr rhanbarth de orllewin Cymru o'r mudiad.
Teulu
Ym 1822 priododd Johnes ag Elizabeth merch Y Parch John Edwardes o Ystâd Gileston yn sir Forgannwg. Ganwyd mab iddynt ym 1823 ond bu farw yn Ffrainc yn fuan wedyn wrth i'r teulu mynd ar daith gyfandirol. Bu iddynt hefyd ddwy ferch.
Marwolaeth
Roedd gan Johnes bwtler o'r enw Henry Tremble oedd wedi ei wasanaethu am 17 mlynedd. Roedd y bwtler yn awyddus i ddod yn landlord a thenant ar dafarn y Dolaucothi Arms ym Mhumsaint, oedd yn eiddo i'r ystâd. Roedd Johnes dim yn credu byddai gwraig Tremble yn addas ar gyfer swydd meistres tafarn a gwrthododd y cais am y denantiaeth. Wedi gwylltio bod ei gais wedi ei wrthod saethodd ei feistr yn farw. Ceisiodd hefyd llofruddio chwaer Johnes, ond methodd ei ergyd i fod yn un farwol ond fe gafodd hi anafiadau difrifol. Llwyddodd Tremble i ffoi rhag yr heddlu ac fe gyflawnodd hunanladdiad ychydig wedyn.
Rhoddwyd corff Johnes i orwedd yng Nghladdgell y teulu yn Eglwys Caeo. Cafodd corff Tremble hefyd ei gladdu ym mynwent eglwys Caeo mewn dirgelwch yng nghanol y nos. Wedi i drigolion yr ardal clywed am hyn roeddynt wedi ffieiddio bod y llofrudd yn rhannu'r un tir sanctaidd a'r un a llofruddiwyd. Codwyd y corff o'r bedd a chafodd ei drosglwyddo i Landdulas, Sir Faesyfed i'w claddu. Doedd trigolion Llanddulas ddim eisio corff llofrudd ym mynwent eu heglwys chwaith, felly fe wnaethant ddychwelyd y corff i Gaeo. Cafodd y corff ei ail gladdu yng Nghaeo dan dir oedd heb ei gysegru.
Priscagrion kiautai
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Elton, Swydd Gaergrawnt
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Elton. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Huntingdonshire.
Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 691.
The Manchester Man
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Bert Wynne yw The Manchester Man a gyhoeddwyd yn 1920. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Lloegr a Manceinion. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Dosbarthwyd y ffilm gan Ideal Film Company.
Y prif actor yn y ffilm hon yw Warwick Ward. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1920. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Cabinet of Dr. Caligari sef ffilm arswyd Almaeneg gan Robert Wiene. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bert Wynne ar 1 Ionawr 1886.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Bert Wynne nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Wiveton
Pentref a phlwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Wiveton. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gogledd Norfolk.
Ewtroffigedd
200px|de|bawd|Dŵr gwyrdd llachar yn aber [[Afon Potomac o ganlyniad i ewtroffigedd]]
Mae ewtroffigedd yn broses sydd yn peryglu nifer o rywogaethau o anifeiliaid ledled y byd. Bydd glaw yn golchi gwrtaith (sy'n cynnwys ffosffad, nitrad a maethynnau eraill) a ddefnyddir mewn ffermydd i mewn i afonydd, nentydd a llynnoedd lleol a bydd presenoldeb y cemegion hyn yn berygl bywyd i'r rhywogaethau o fewn y cyrff dŵr. Bydd cemegion yn y gwrtaith yn peri tyfiant algâu yn y dŵr, a bydd y tyfiant mawr o algâu a welir yn arwain at lefelau ocsigen peryglus o isel. Canlyniad hyn fydd marwolaeth nifer o bysgod a phlanhigion.
Glan-yr-afon, Bodffordd
Pentrefan yng nghymuned Bodffordd, Ynys Môn, Cymru yw Glan-yr-afon. Mae 135 milltir (217.3 km) o Gaerdydd a 218.1 milltir (351 km) o Lundain.
Cynrychiolir Glan-yr-afon yn Senedd Cymru gan a'r Aelod Seneddol yw.
Afon Arth
Afon yn ne Ceredigion yw Afon Arth. Mae'n aberu ym Bae Ceredigion ym mhentref Aberarth, tua tair milltir i'r gogledd o Aberaeron. Mae'n codi yn y bryniau rhwng Penuwch a Bethania, i'r gorllewin o bentref Llangeitho. Ei hyd yw tua 7 milltir.
Nid hon yw'r unig afon yng Nghymru sy'n ein hatgoffa o'r ffaith y bu eirth yng Nghymru yn y gorffennol: ceir Afon Eirth ym Mhowys, er enghraifft.
Jernbanens Datter
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr August Blom yw Jernbanens Datter a gyhoeddwyd yn 1912. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Alfred Kjerulf.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Valdemar Psilander, Axel Strøm, Carl Lauritzen, Frederik Buch, Erik Crone, Karen Poulsen, Aage Lorentzen, Ella la Cour, Elna From, Else Frölich, Franz Skondrup, H.C. Nilsen, Johanne Krum-Hunderup, Julie Henriksen, Richard Christensen a Rigmor Jerichau.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1912. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Saved from the Titanic sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan Étienne Arnaud.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm August Blom ar 26 Rhagfyr 1869 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 23 Mehefin 2010. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1893 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd August Blom nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
William Williams (Gwilym ab Ioan)
Roedd William John Williams (Gwilym ab Ioan) (1800 – 28 Ionawr 1868) yn fardd Cymraeg yn yr Unol Daleithiau.
Cefndir
Ganwyd Gwilym ab Ioan yn y Tyddyn Du, Llanycil, Sir Feirionnydd yn blentyn i John Williams gweithiwr amaethyddol a bardd gwlad. Fe'i haddysgwyd mewn ysgol elfennol a gynhaliwyd gan Y Parch Richard Jones, Y Parc yng Nghapel y Methodistiaid Calfinaidd yn Llanuwchllyn. Dysgodd cerdd dafod fel aelod o Gymdeithas Cymreigyddion, Llanuwchllyn.
Gyrfa
Wedi ymfudo i'r Unol Daleithiau ym 1824 bu'n gweithio mewn cangen o fanc Nasau yn Ninas Efrog Newydd. Roedd yn aelod amlwg o gymdeithas Cymraeg y ddinas, yn aelod blaenllaw o Gymdeithas Elusengar Dewi Sant ac yn ysgrifennydd Cymdeithas Fuddiol Dewi Sant.
Cafodd llwyddiant eisteddfodol efo'i ganu. Enillodd wobr o gini aur a medal yn Eisteddfod y Fenni 1837 am gyfres o 12 o englyn er cof am Thomas Price (Carnhuanawc). Enillodd nifer o wobrau mewn eisteddfodau yn yr Unol Daleithiau hefyd gan gynnwys dwy fedal arian am gerdd ar ffieidd-dra rhyfel ac am gerdd yn clodfori elusengarwch. Cyhoeddodd nifer fawr o gerddi ym mhapurau a chylchgronau Cymraeg America. Roedd yn cael cystadlaethau creu englyn byrfyfyr gyda'i gyfaill a chyd bardd Edward Jones (Eos Glan Twrch); wedi marwolaeth Gwilym, cyhoeddodd yr Eos nifer o'r englynion yn y papurau Cymraeg. Rhwng 1853 a 1856 bu'n cyd-olygydd Y Cylchgrawn Cenedlaethol Cylchgrawn llenyddol misol, Cymraeg am lenyddiaeth, barddoniaeth a cherddoriaeth a gyhoeddwyd yn Efrog Newydd.
Teulu
Ym 1828 priododd Gwilym ab Ioan â Jane Reed o Oneida County, Efrog Newydd. Bu iddynt bump o blant.
Marwolaeth
Bu farw Gwilym ab Ioan o anhwylder yr arennau yn 68 mlwydd oed, a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Cypress Hill, Long Island, Efrog Newydd. Y flwyddyn ganlynol enillodd ei gyfaill barddol Y Parch Richard Foulkes Edwards (Risiart Ddu o Wynedd) prif wobr Eisteddfod Utica am bryddest er cof amdano.
La piel que habito
Ffilm ddrama llawn melodrama gan y cyfarwyddwr Pedro Almodóvar yw La piel que habito a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Lleolwyd y stori yn Toledo a chafodd ei ffilmio yn Sbaen a Madrid. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Agustín Almodóvar a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alberto Iglesias. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Antonio Banderas, Bárbara Lennie, Marisa Paredes, Elena Anaya, Concha Buika, Carmen Machi, Roberto Alamo, Agustín Almodóvar, José Luis Gómez, Eduard Fernández, Blanca Suárez, Jan Cornet, Esther García, Susi Sánchez, Fernando Cayo, Guillermo Carbajo a Sheyla Fariña. Mae'r ffilm yn 121 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (aspect ratio) o sgrin llydan (sef 1.85:1).
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Pedro Almodóvar ar 25 Medi 1949 yn Calzada de Calatrava. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1974 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: <ul></ul>
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Pedro Almodóvar nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Night My Number Came Up
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Leslie Norman yw The Night My Number Came Up a gyhoeddwyd yn 1955. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Japan a Hong Cong. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan R. C. Sherriff a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Malcolm Arnold. Dosbarthwyd y ffilm gan Ealing Studios a hynny drwy fideo ar alwad.
216 CC
4g CC - 3g CC - 2g CC 260au CC 250au CC 240au CC 230au CC 220au CC - 210au CC - 200au CC 190au CC 180au CC 170au CC 170au CC
The Night My Number Came Up
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Denholm Elliott, Michael Redgrave, Alexander Knox a Sheila Sim.
216 CC
221 CC 220 CC 219 CC 218 CC 217 CC - 216 CC - 215 CC 214 CC 213 CC 212 CC 211 CC
The Night My Number Came Up
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1955. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Rebel Without a Cause sy’n ffilm glasoed gan y cyfarwyddwr ffilm oedd Nicholas Ray. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Leslie Norman ar 23 Chwefror 1911 yn Llundain a bu farw yn yr un ardal ar 18 Ionawr 1976. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1930 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Rhestr o wledydd sydd ag arfau niwclear
bawd|160px|"Fat Man": enw gweithiol y bom a ollyngwyd ar 9 Awst 1945 ar [[Nagasaki yn Japan o awyren Amercanaidd.]] bawd|160px|Llosgiadau ar gorff person o Hiroshima a losgwyd gan [[ymbelydredd y bom atomig cyntaf i'w ollwng.]] Gelwir y gwledydd hynny sydd ag arfau niwclear yn aelodau o'r clwb niwclear. Mae naw gwlad yn aelod o'r clwb hwn. Mae pump ohonyn nhw'n cael eu galw yn "gwledydd ag arfau atomig" ("Saesneg: nuclear weapons states" (NWS), sy'n statws rhyngwladol a roddwyd i'r gwledydd hyn dan gytundeb o'r enw "the Nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT)", a hynny yn 1970. Dyma'r pum gwlad:
The Night My Number Came Up
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Leslie Norman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Stolen Hours
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Travers Vale yw Stolen Hours a gyhoeddwyd yn 1918. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Rhestr o wledydd sydd ag arfau niwclear
Ers y cytundeb hwn, mae tair gwlad arall wedi dod i'r gorlan niwclear drwy arbrofi'n llwyddiannus gyda bomiau atomig:
Stolen Hours
Y prif actorion yn y ffilm hon yw John Bowers ac Ethel Clayton. Mae'r ffilm Stolen Hours yn 50 munud o hyd. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Rhestr o wledydd sydd ag arfau niwclear
Ceir tystiolaeth, hefyd, fod gan Israel arfau niwclear, er nad yw'r wlad ddim hyd yma wedi cadarnhau na nacau hynny. Datblygwyd bomiau niwclear gan Dde Affrica hefyd, ond bellach maen nhw i gyd wedi cael eu datgomisiynnu.
Stolen Hours
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1918. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Shoulder Arms sef ffilm fud a chomedi o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. Max Schneider oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Rhestr o wledydd sydd ag arfau niwclear
Arma nuclear
Stolen Hours
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Travers Vale ar 31 Ionawr 1865 yn Lerpwl a bu farw yn Hollywood ar 24 Mehefin 1967.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Travers Vale nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Helygen bannog
Coeden gollddail fechan o deulu'r helygen yw Helygen bannog sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Salicaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Salix lapponum a'r enw Saesneg yw Downy willow. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Helygen Wlanog Hirddail.
Mae gwreiddiau'r goeden fechan hon yn hoff o bridd gwlyb, a thyf fel arfer ar lan afon, nant neu lyn. Mae'r dail wedi eu lleoli bob yn ail a'r blodau'n unrhyw - gyda chynffonau wyn bach benyw ar un coeden a'r gwryw ar goeden arall hy mae'n blanhigyn deuoecaidd. Mae'r petalau'n fach iawn ac ni cheir petalau. Mae gan y goeden briodweddau meddygol, gan gynnwys atal y ddannodd a gwrth-feiotig.
Loricît palmwydd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Loricît palmwydd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: loricitiaid palmwydd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Charmosyna palmarum; yr enw Saesneg arno yw Palm lorikeet. Mae'n perthyn i deulu'r Lorïaid (Lladin: Loridae) sydd yn urdd y Psittaciformes.
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn C. palmarum, sef enw'r rhywogaeth.
Teulu
Mae'r loricît palmwydd yn perthyn i deulu'r Lorïaid (Lladin: Loridae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Nieuwe Maas
bawd|250px|Lleoliad y Nieuwe Maas
Cöel cynffonhir
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cöel cynffonhir (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cöeliaid cynffonhir) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Urodynamis taitensis; yr enw Saesneg arno yw Long-tailed koel. Mae'n perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae) sydd yn urdd y Cuculiformes.
Nieuwe Maas
Afon yn yr Iseldiroedd yw'r Nieuwe Maas ("Maas Newydd"). Mae'n rhan o'r rhwydwaith cynhleth o afonydd a chamlesi sy'n ffurfio delta afon Rhein ac afon Meuse.
Cöel cynffonhir
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn U. taitensis, sef enw'r rhywogaeth.
Nieuwe Maas
Ffurfir y Nieuwe Maas pan mae afon Noord ac afon Lek yn cyfarfod, ac mae'n llifo tua'r gorllewin heibio Rotterdam. I'r gorllewin o Rotterdam, mae'n ymuno a'r Oude Maas ("Hen Maas") ger Vlaardingen, i ffurfio Het Scheur. Mae tua 24 km o hyd.
300px|bawd|dim|[[Pont Erasmus dros y Nieuwe Maas yn Rotterdam]]
Cöel cynffonhir
Teulu
Mae'r cöel cynffonhir yn perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Green Day
Band roc o Galiffornia, yr Unol Daleithiau yw Green Day. Ffurfiwyd y band ym 1987 gan Billie Joe Armstrong (prif leisydd, gitâr), Mike Dirnt (gitâr fâs) a John Kiffmeyer (drymiau) o dan yr enw Sweet Children. Newidion nhw eu henw i Green Day ym 1989 a disodlwyd Kiffmeyer gan Tré Cool ym 1990. Daeth y band i amlygrwydd gyda'u halbwm 1994 Dookie a werthodd 15 miliwn o gopïau byd-eang. Cyrhaeddon nhw yr un lefel o lwyddiant yn 2004 gyda'r albwm American Idiot.
Rhestr o wledydd gyda phwer niwclear
Ar hyn o bryd (Mehefin 2010) mae gan 31 o wledydd y gallu i greu trydan mewn atomfeydd, drwy adweithydd niwclear.
Y sefyllfa gyfoes
Prif ffynhonnell y wybodaeth ganlynol yw: ac yn ail:
Y gwledydd sy'n ceisio'r gallu i gael pwer niwclear
Mae 15 o wledydd wrthi'n brysur yn cynllunio o leiaf un atomfa niwclear.
George Berkeley
Athronydd Gwyddeleg ac Esgob Anglicanaidd Cloyne oedd George Berkeley (12 Mawrth 1685 – 14 Ionawr 1753). Roedd yn esboniwr blaenllaw ym maes athronyddol empiriaeth. Mae'n fwyaf adnabyddus am ei ddamcaniaeth o "immaterialism" ("anfaterioliaeth") sy'n gwadu bodolaeth sylwedd materol ac yn hytrach yn dadlau mai dim ond syniadau ym meddyliau canfyddwr yw gwrthrychau cyfarwydd fel byrddau a chadeiriau ac, o ganlyniad, na allant fodoli heb gael eu canfod.
Rhestr o wledydd gyda phwer niwclear
Map o'r sefyllfa bresennol
canol|Map o'r byd yn dangos y sefyllfa bresennol.
George Berkeley
Ym 1709, cyhoeddodd Berkeley ei waith mawr cyntaf, An Essay Towards a New Theory of Vision ("Traethawd ynglŷn â Damcaniaeth Newydd o Olwg"), lle bu’n trafod cyfyngiadau golwg ddynol a datblygu’r theori nad gwrthrychau materol yr ydym yn eu gweld, ond yn hytrach golau a lliw. Cyhoeddwyd ei brif waith athronyddol, A Treatise Concerning the Principles of Human Knowledge ("Traethawd ynghylch Egwyddorion Gwybodaeth Ddynol"), ym 1710. Cafodd hyn dderbyniad gwael gan y cyhoedd, felly fe'i hailysgrifennodd ar ffurf deialog a'i gyhoeddi o dan y teitl Three Dialogues between Hylas and Philonous ("Tair Ymgom rhwng Hylas a Philonous") ym 1713.
The Wind Gods
Ffilm ddogfen Saesneg o Unol Daleithiau America yw The Wind Gods. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd y ffilm hon ei chynhyrchu gan David Ellison.
Rhestr o wledydd gyda phwer niwclear
Map o'r sefyllfa bresennol
{{legend|#3b74bc|Adweithyddion yn gweithio; ar ganol adeiladu rhai eraill}} {{legend|#5db6e9|Adweithyddion yn gweithio; ar ganol cynllunio rhai newydd}} {{legend|#4a9e06|Dim adweithyddion ond yn adeiladu rhai newydd}} {{legend|#96d167|Dim adweithyddion; ar ganol cynllunio rhai newydd}} {{legend|#d4aa00|Adweithyddion yn gweithio; dim newid arall}} {{legend|#ef2929|Adweithyddion yn gweithio; ystyried rhoi'r gorau iddyn nhw}} {{legend|#000000|Pwer niwclear yn anghyfreithlon}} {{legend|#b9b9b9|Dim adweithyddion}}
Etton, Swydd Gaergrawnt
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Etton. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Dinas Peterborough.
The Wind Gods
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Rhestr o wledydd gyda phwer niwclear
Map o'r sefyllfa bresennol
bawd|750px|center|Canran o ynni niwclear o'i gymharu a chyfanswm ynni pob gwlad. {{legend|#002b00|Dros 75% yn cael ei gynhyrchu gan atomfeydd niwclear.}} {{legend|#008000|Dros hanner pwer y wlad (50%) yn cael ei gynhyrchu gan atomfeydd niwclear.}} {{legend|#00d400|Dros chwarter pwer y wlad (25%) yn cael ei gynhyrchu gan atomfeydd niwclear.}} {{legend|#2aff2a|Mae'r gwledydd hyn yn cynhyrchu mwy na 10% yn cael ei gynhyrchu gan atomfeydd niwclear.}} {{legend|#80ff80|Mae'r gwledydd hyn yn cynhyrchu o dan 10% o'u hynni gan atomfeydd niwclear.}} {{legend|#e0e0e0|Gwledydd nad ydyn nhw'n cynhyrchu dim o'u hynni drwy atomfeydd niwclear.}}
Unto Those Who Sin
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr William Robert Daly yw Unto Those Who Sin a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Intolerance sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Robert Daly ar 1 Chwefror 1871 yn Boston, Massachusetts.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd William Robert Daly nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Arvydas Sabonis 11
Ffilm ddogfen am berson nodedig yw Arvydas Sabonis 11 a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn Lithwania.
Mae'r ffilm Arvydas Sabonis 11 yn 100 munud o hyd.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Interstellar sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Norio Yoshimizu
Pêl-droediwr o Japan yw  (ganed 21 Awst 1946). Cafodd ei eni yn Japan a chwaraeodd 4 gwaith dros ei wlad.
Etton, Swydd Gaergrawnt
Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 143.
Priscagrion pinheyi
Mursen yn nheulu'r Megapodagrionidae yw'r Priscagrion pinheyi sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Priscagrion.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
Euximoor
Pentrefan yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Euximoor neu Euximoor Fen. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Christchurch yn ardal an-fetropolitan Fenland.
Beinn Lurachan
Mae Beinn Lurachan yn gopa mynydd a geir ar y daith o Glen Etive i Glen Lochy yn  Ucheldir yr Alban;.
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Munro a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 20 Tachwedd 2009.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Gatifflocsacin
Mae gatifflocsacin, sy’n cael ei werthu dan yr enwau brand Gatiflo, Tequin a Zymar, yn wrthfiotic yn nheulu’r fflworocwinolonau pedwaredd genhedlaeth sydd, fel gwrthfiotigau eraill yn y teulu hwnnw, yn atal actifedd yr ensymau bacteriol gyras DNA  a topoisomeras IV. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₉H₂₂FN₃O₄.
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Gatifflocsacin, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Watson Township, Pennsylvania
Treflan yn, yn nhalaith Pennsylvania, yw .
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd o fewn ardal Watson Township, gan gynnwys:
Handy Andy
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Bert Wynne yw Handy Andy a gyhoeddwyd yn 1921. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Dosbarthwyd y ffilm gan Ideal Film Company.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Warwick Ward a Kathleen Vaughan. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1921. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Kid sef ffilm gomedi a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bert Wynne ar 1 Ionawr 1886.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Bert Wynne nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Eye Green
Pentref yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Eye Green.
Shirley Gorelick
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America oedd Shirley Gorelick (24 Ionawr 1924 - 19 Hydref 2000).
Fe'i ganed yn Brooklyn a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Bu farw yn Washington.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Wolferton
Pentref yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy Wolferton. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Sandringham yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref King's Lynn a Gorllewin Norfolk.
Mathilde Esch
Arlunydd benywaidd a anwyd yn Brno, yr Almaen oedd Mathilde Esch (18 Chwefror 1815 – 2 Mai 1904).
Bu farw yn München ar 2 Mai 1904.
Aventuras De Juan Lucas
Ffilm hanesyddol gan y cyfarwyddwr Rafael Gil yw Aventuras De Juan Lucas a gyhoeddwyd yn 1949. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Juan Quintero Muñoz.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Fernando Rey, José Nieto, Manuel Guitián, Rufino Inglés, Marie Déa, Ricardo Acero, José Franco, Juan Espantaleón, Julia Caba Alba, Rafael Luis Calvo, Manolo Morán, Manuel Arbó, Manuel Dicenta a José Prada. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1949. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd White Heat sy’n ffilm drosedd ac antur gan cyfarwyddwr ffilm oedd yr actores Raoul Walsh. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. Cecilio Paniagua oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan José Antonio Rojo sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Masaier På Vej
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwyr Robin Schmidt a Morten Vest yw Masaier På Vej a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Phenix City, Alabama
Dinas yn, yn nhalaith Alabama, yw .
Aventuras De Juan Lucas
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rafael Gil ar 22 Mai 1913 ym Madrid a bu farw yn yr un ardal ar 10 Medi 1986. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1931 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Rafael Gil nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Phenix City, Alabama
Pobl nodedig
Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Phenix City, gan gynnwys:
Masaier På Vej
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Inception sef ffilm wyddonias llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Morten Vest oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Det Mørke Punkt
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr August Blom yw Det Mørke Punkt a gyhoeddwyd yn 1911. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Alfred Kjerulf.
Clorcyclisin
Mae clorcyclisin (Di-Paralene, Mantadil, Pruresidine, Trihistan) yn wrth-histamin cenhedlaeth gyntaf yn y dosbarth ffenylpiperasin sy’n cael ei farchnata yn UDA ac mewn rhai gwledydd eraill. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₈H₂₁ClN₂.
Det Mørke Punkt
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Valdemar Psilander, Augusta Blad, Elith Pio, Svend Bille, Axel Boesen, Waldemar Hansen, Max Ibenfeldt, Emilie Sannom, Aage Lorentzen, Axel Schultz, Ella la Cour, Franz Skondrup, Frederik Christensen, H.C. Nilsen, Julie Henriksen, Maggi Zinn, Rigmor Jerichau a Wilhelm Møller.
Clorcyclisin
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Masaier På Vej
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Robin Schmidt nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Det Mørke Punkt
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1911. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Uffern Dante (L'Inferno’), sef ffilm o’r Eidal gan Giuseppe de Liguoro a Francesco Bertolini. Johan Ankerstjerne oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Clorcyclisin
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Clorcyclisin, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Det Mørke Punkt
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm August Blom ar 26 Rhagfyr 1869 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 23 Mehefin 2010. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1893 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd August Blom nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Deumatoprost
Mae deumatoprost (sy’n cael ei farchnata yn UDA, Canada ac Ewrop gan Allergan dan yr enw masnachol Lumigan) yn analog prostaglandin a ddefnyddir yn lleol (ar ffurf diferion llygad) i reoli cynnydd glawcoma ac i reoli gorbwysedd yn y llygad. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₂₅H₃₇NO₄. Mae deumatoprost yn gynhwysyn actif yn Latisse a Lumigan.
Defnydd meddygol
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:
Enwau
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Deumatoprost, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;
Magasinet Datter
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwyr August Blom a Thorleif Lund yw Magasinet Datter a gyhoeddwyd yn 1918. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ingeborg Spangsfeldt ac Anton de Verdier.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1918. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Shoulder Arms sef ffilm fud a chomedi o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. Sophus Wangøe oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm August Blom ar 26 Rhagfyr 1869 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 23 Mehefin 2010. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1893 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd August Blom nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gorslwyd, Ynys Môn
Ardal yng nghymuned Llanddona, Ynys Môn, Cymru yw Gorslwyd. Mae 131.5 milltir (211.5 km) o Gaerdydd a 209.1 milltir (336.5 km) o Lundain.
Coron Aragón
Coron Aragón (Catalaneg: Corona d'Aragó, Sbaeneg: Corona de Aragón) yw'r term a ddefnyddir am y tiriogaethau oedd dan reolaeth brenin Teyrnas Aragón rhwng 1164 a 1707.
Frue Kirkes Taarn Set Fra Petri Kirkes Taarn
Ffilm fud (heb sain) yw Frue Kirkes Taarn Set Fra Petri Kirkes Taarn a gyhoeddwyd yn 1913. Fe'i cynhyrchwyd yn Denmarc.
Gorslwyd, Ynys Môn
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan.
Frue Kirkes Taarn Set Fra Petri Kirkes Taarn
Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Coron Aragón
bawd|canol|400px|Tiriogaethau Coron Aragon
Frue Kirkes Taarn Set Fra Petri Kirkes Taarn
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1913. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Raja Harishchandra sef ffilm fud o India gan Dadasaheb Phalke.
Coron Aragón
Yn 1164, casglodd Alfonso II, brenin Aragón deyrnas Aragón, Tywysogaeth Catalonia, Terynas Mallorca, Teyrnas Valencia, Teyrnas Sicilia, Corsica a thiriogaethau eraill dan un goron. Yn 1289 yn y Cortes de Monzón enwyd y tiriogaethau fel Corona de Aragón y de Cataluña, a dalfyrrwyd yn ddiweddarach i Corona de Aragón.
Frue Kirkes Taarn Set Fra Petri Kirkes Taarn
Gweler hefyd
Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
3 Days of Normal
Ffilm annibynol a drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Ishai Setton yw 3 Days of Normal a gyhoeddwyd yn 2013. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd Three Days of Normal ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ajay Naidu, Lin Shaye, Mircea Monroe, Pawel Szajda a Richard Riehle.
Meall Garbh (Glen Etive)
Mae Meall Garbh yn gopa mynydd a geir ar y daith o Glen Etive i Glen Lochy yn  Ucheldir yr Alban;.
3 Days of Normal
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd 12 Years a Slave sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Beinn nan Lus
Mae Beinn nan Lus yn gopa mynydd a geir ar y daith o Glen Etive i Glen Lochy yn  Ucheldir yr Alban;. Ceir carnedd ar y copa.
Helygen dywyll helyg tywyll
Coeden gollddail fechan o deulu'r helygen yw Helygen dywyll helyg tywyll sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Salicaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Salix myrsinifolia a'r enw Saesneg yw Dark-leaved willow. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Helygen Dywyll.
Jane Freilicher
Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America oedd Jane Freilicher (29 Tachwedd 1924 - 9 Rhagfyr 2014).
Fe'i ganed yn Brooklyn a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.
Bu farw yn Manhattan.
Anrhydeddau
Cadw lle i'r bot
Helygen dywyll helyg tywyll
Mae gwreiddiau'r goeden fechan hon yn hoff o bridd gwlyb, a thyf fel arfer ar lan afon, nant neu lyn. Mae'r dail wedi eu lleoli bob yn ail a'r blodau'n unrhyw - gyda chynffonau wyn bach benyw ar un coeden a'r gwryw ar goeden arall hy mae'n blanhigyn deuoecaidd. Mae'r petalau'n fach iawn ac ni cheir petalau. Mae gan y goeden briodweddau meddygol, gan gynnwys atal y ddannodd a gwrth-feiotig.
Beinn nan Lus
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Graham a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Protolestes fickei
Mursen yn nheulu'r Megapodagrionidae yw'r Protolestes fickei sydd o fewn y grŵp (neu'r 'genws') a elwir yn Protolestes.
Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.
3 Days of Normal
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ishai Setton ar 1 Ionawr 1901 yn Allentown, Pennsylvania. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2001 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Meall Garbh (Glen Etive)
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 20 Tachwedd 2009.
3 Days of Normal
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ishai Setton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Meall Garbh (Glen Etive)
Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.
Amddiffynydd yr Eglwys
bawd|Amddiffynydd yr Eglwys Cyhoeddwyd o Mehefin 1873 hyd Mai 1882, & argr. gan J. Morris, y Rhyl
Cylchgrawn yr "Eglwys Sefydliedig" yng Nghymru (sef yr Eglwys Anglicanaidd) oedd Amddiffynydd yr Eglwys. Roedd yn fisolyn gwrth-anghydffurfiol Cymraeg ei iaith, ac roedd yr erthyglau ynddo yn cynnwys materion crefyddol, gwleidyddol, byd natur, newyddion lleol, cartref a thramor. Cafwyd tri golygydd iddo, sef y Parch. Henry Thomas Edwards (1837-1884), y Parch. David Walter Thomas (Gwallter Geraint o Geredigion, 1829-1905) a'r Canon Daniel Evans (1832-1888).
Bu cylchgronau crefyddol eraill gan Eglwys Lloegr y bu eu cylchrediad trwy Gymru gyfan ac oedd yn debyg iddo - rhai cyn ei amser, ac un digon tebyg ar ei ôl. Gallent gynnwys adroddiadau ar faterion cyfoes a chrefyddol y dydd, barddoniaeth neu drafodaethau darllenwyr (trwy gyhoeddi eu llythyron), ac hysbysebion o bob math. Y Teitlau cysylltiol hyn oeddynt: Y Dywysogaeth (1870-1881); Y Llan (1882), & Y Llan a'r Dywysogaeth ([1884]-1955).
The Big Bad Swim
Ffilm drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Ishai Setton yw The Big Bad Swim a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Connecticut. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Daniel Schechter. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.
Gwybedog gyddflwyd Affrica
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Gwybedog gyddflwyd Affrica (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion gyddflwyd Affrica) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Muscicapa griseigularis; yr enw Saesneg arno yw Grey-throated flycatcher. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae) sydd yn urdd y Passeriformes.
The Big Bad Swim
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Departed sef ffilm ddrama Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ishai Setton ar 1 Ionawr 1901 yn Allentown, Pennsylvania. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2001 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Ishai Setton nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Gwybedog gyddflwyd Affrica
Teulu
Mae'r gwybedog gyddflwyd Affrica yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: Muscicapidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Der Alte Und Der Junge König
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Rudolf Klein-Rogge, Claus Clausen, Paul Henckels, Emil Jannings, Carola Höhn, Walter Janssen, Harry Hardt, Friedrich Kayssler, Werner Hinz, Georg Alexander, Theodor Loos, Friedrich Ulmer, Ruth Eweler, Walter Steinbeck, Hans Leibelt, Eugen Rex, Marieluise Claudius, Leopoldine Konstantin, Paul Wilhelm Hubert Wagner, Fritz Odemar, Egon Brosig, Ellen Frank, Emilia Unda, Heinrich Marlow, Leopold von Ledebur a Louise Morland. Mae'r ffilm Der Alte Und Der Junge König yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1935. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Mutiny on the Bounty sef ffilm arbrofol Americanaidd yn seiliedig ar nofel o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Karl Puth oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Willy Zeyn junior sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hans Steinhoff ar 10 Mawrth 1882 ym Marienberg a bu farw yn Glienig ar 7 Tachwedd 2000.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hans Steinhoff nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
An Ardeven
Mae An Ardeven  (Ffrangeg: Erdeven) yn gymuned yn department Mor-Bihan (Ffrangeg: Morbihan), Llydaw. Mae'n ffinio gyda ac mae ganddi boblogaeth o tua.
Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.
Poblogaeth
Population - Municipality code56054
Llanfihangel-y-Pennant (Cwm Pennant)
Pentref bychan a phlwyf eglwysig yng nghymuned Dolbenmaen, Gwynedd, Cymru, yw Llanfihangel-y-Pennant. Fe'i enwir felly am ei fod yng Nghwm Pennant, Eryri, cwm sy'n ymestyn i'r gogledd o bentrefi Dolbenmaen a Golan i gyfeiriad bwlch Drws y Coed, rhwng Moel Hebog a Chrib Nantlle. Cysegrir eglwys y plwyf i Sant Mihangel.
Brysia Sny
Ffilm sy'n flodeugerdd o ffilmiau gan y cyfarwyddwr Milan Vošmik yw Brysia Sny a gyhoeddwyd yn 1958. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsiecoslofacia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieceg a hynny gan Ludvík Aškenazy.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lubomír Kostelka, Eduard Kohout, Karel Höger, Eman Fiala, Josef Kemr, Josef Hlinomaz, Terezie Brzková, Ladislav Pešek, Stanislav Neumann, Vladimír Hrubý, Fanda Mrázek, František Vnouček, František Černý, Jan Přeučil, Martin Růžek, Miloš Nesvadba, Jiří Pick, Josef Vošalík, Miloslav Novák, Michal Staninec, Ota Motyčka, Miriam Hynková a Lubomír Bryg.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1958. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Vertigo sy’n ffilm drosedd a dirgelwch Americanaidd gan Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,350 o ffilmiau Tsieceg wedi gweld golau dydd. Josef Střecha oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Miroslav Hájek sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Milan Vošmik ar 8 Medi 1930 yn Chrudim a bu farw yn Prag ar 26 Gorffennaf 1989.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Milan Vošmik nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
En Lektion
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Valdemar Psilander, Einar Zangenberg ac Else Frölich.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1911. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Uffern Dante (L'Inferno’), sef ffilm o’r Eidal gan Giuseppe de Liguoro a Francesco Bertolini. Axel Graatkjær oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm August Blom ar 26 Rhagfyr 1869 yn Copenhagen a bu farw yn yr un ardal ar 23 Mehefin 2010. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1893 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd August Blom nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Tiger Bay (ffilm 1934)
Mae Tiger Bay (1934) yn ffilm Saesneg a gyfarwyddwyd gan J. Elder Wills ac sy'n serennu'r actores Tsieinaidd-Americanaidd Anna May Wong.
Mae'r ffilm yn adrodd hanes dyn ifanc o Loegr, Michael, tra'i fod dramor. Mae'n ymweld ag ardal arw Tiger Bay yn Tsieina er mwyn profi ei gryfder. Cwymp mewn cariad ac yna brwydra yn erbyn raced amddiffyn.
Craf y geifr
Planhigyn blodeuol yw Craf y geifr (Lladin: Allium ursinum; Saesneg: Wild Garlic neu Ransoms; Ffrangeg: Ail des vignes) sy'n tyfu'n wyllt ar ochr ffyrdd. Mae ganddo sawl enw Cymraeg gan gynnwys: Garlleg gwyllt, Craf gwyllt, Craf y meysydd, Garlleg y brain, Garlleg Mair, Winwnsyn gwyllt, Winwnsyn y cŵn a Thriagl y tlawd.
Mae gan bob rhan ohono arogl garlleg cryf iawn. Maint y bwlb tanddaearol ydy rhwng 1 a 2 cm o ran diamedr. Mae'r prif goesyn rhwng 30 – 120 cm o daldra gyda 2 - 4 deilen hir rhwng 15 – 60 cm o ran hyd a'r rheiny yn drwchus gyda theimlad cŵyr cannwyll iddyn nhw. Pethau cymharol fychan ydy'r blodau: 2 – 5 mm yn unig o liw gwyn ysgafn, ysgafn a chwe phetal i bob un. Maen nhw'n blodeuo rhwng Mehefin ag Awst.
Oherwydd natur 'olewog' y dail, nid yw chwynladdwyr yn effeithiol iawn ar y planhigyn a gall fynd yn rhemp mewn gardd.
Coginio
Gellir defnyddio'r gwreiddyn yn lle garlleg yn y gegin i roi blas ar fwyd. Mae cig oen neu gig eidionnau sydd wedi pori ar arlleg gwyllt yn blasu o arlleg. Trosglwyddir y blas mewn modd derbyniol ond mae'n cael ei gyfrif yn chwynyn pan fo'n tyfu mewn cae o weiriau megis gwenith neu ŷd. Mae'r dail yn fwytadwy yn yr haf a'r hydref.
Ffeithiau difyr
Dyma gasgliad o waith ymchwil plant Ysgolion Llangoed a Biwmares (Bro Seiriol), Ynys Môn :
Rhinweddau meddygol
Dywedir y gall gynorthwyo'r claf sy'n dioddef o asma a chlefydau eraill sy'n ymwneud â'r ysgyfaint a bod yn y planhigyn elfennau sy'n clirio'r gwaed. Mae'n effeithiol i ladd llyngyr mewn plant hefyd.
Gellir rhwbio'r sudd dros y corff i gadw gwybed a phryfaid eraill i ffwrdd.
Mae Craf y geifr wedi cael ei ddefnyddio ers canrifoedd fel llysieuyn gwrthfacteria (gwrthfiotig), ac mae ymchwil gwyddonol diweddar yn profi ei fod yn effeithiol iawn.
Belphegor The Mountebank
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Bert Wynne yw Belphegor The Mountebank a gyhoeddwyd yn 1921. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Dosbarthwyd y ffilm gan Ideal Film Company.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Warwick Ward a Milton Rosmer. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1921. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Kid sef ffilm gomedi a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bert Wynne ar 1 Ionawr 1886.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Bert Wynne nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Adweithydd niwclear
bawd|Calon yr adweithydd pitw bach o'r enw CROCUS, a ddefnyddir i ymchwilio i adweithion niwclear yn École Polytechnique Fédérale de Lausanne yn y [[Swistir.]]
Mae adweithydd niwclear yn declyn enfawr sy'n medru rheoli'r broses ble mae atomau elfen ymbelydrol megis wraniwm-235 neu plwtoniwm-239 yn cael eu hollti; fel arfer fe wneir hyn er mwyn harneisio'r ynni a ddaw ar ffurf trydan. Mae'r adwaith cadwyn (Saesneg: chain reation) yma yn creu llawer o wres, sydd yn ei dro'n berwi'r dwr sydd yn yr adweithydd ac yn troi tyrbeins. Gelwir yr adeilad lle lleolir yr adweithydd, fel arfer, yn atomfa.
Mae'r dechnoleg yn ennill ynni trwy ddefnyddio adwaith niwclear, naill ai ymholltiad niwclear (Saesneg: nuclear fission) neu ymasiad niwclear. Ar hyn o bryd, dim ond ymholltiad niwclear a ddefnyddir yn fasnachol, lle mae'r adwaith niwclear yn cael ei reoli'n ofalus gan wyddonwyr. Mae'r ddau fath o adwaith yn rhyddhau maint aruthrol o ynni allan o faint cymharol fychan o fater.
Spare The Rod
Ffilm ddrama am y cyfnod glasoed gan y cyfarwyddwr Leslie Norman yw Spare The Rod a gyhoeddwyd yn 1961. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Laurie Johnson.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Donald Pleasence, Geoffrey Keen, Richard O'Sullivan a Max Bygraves. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1961. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Breakfast at Tiffany's sy’n glasur o ffilm, yn gomedi rhamantus gan Blake Edwards ac yn addasiad o lyfr o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Paul Beeson oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan F. Gordon A. Stone sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Leslie Norman ar 23 Chwefror 1911 yn Llundain a bu farw yn yr un ardal ar 18 Ionawr 1976. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1930 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Leslie Norman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
Pavonis Mons
150px|bawd|Pavonis Mons Mae Pavonis Mons yn llosgfynydd ar y blaned Mawrth. Fe'i darganfuwyd gan y chwiliedydd gofod Mariner 9 yn 1971, ac fe’i galwyd yn wreiddiol yn "Middle Spot". Cafodd yr enw "Pavonis Mons" ym 1973.
Eye, Swydd Gaergrawnt
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy Eye. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Dinas Peterborough.
Der Ammenkönig
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Hans Steinhoff yw Der Ammenkönig a gyhoeddwyd yn 1935. Fe'i cynhyrchwyd gan Karl Julius Fritzsche yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Ernst Hasselbach a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Franz Grothe.
Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1935. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Mutiny on the Bounty sef ffilm arbrofol Americanaidd yn seiliedig ar nofel o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Karl Puth oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Alice Ludwig sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.
Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hans Steinhoff ar 10 Mawrth 1882 ym Marienberg a bu farw yn Glienig ar 7 Tachwedd 2000.
Gweler hefyd
Cyhoeddodd Hans Steinhoff nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
The Men She Married
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Travers Vale yw The Men She Married a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Montagu Love, Gail Kane ac Arthur Ashley. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.