cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Çирĕклĕ Шăхаль
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Кĕçĕн Елчĕк районне кĕнĕ. 1935 çулхи çу уйăхĕн 19 хыççăн Елчĕк районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Патăръел районне, 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн хальхи вăхăт таран Елчĕк районне кĕрет.
Атăл районĕ (Мари Эл)
Администраци центрĕ — Волжск, район йышне кĕмест.
Нимеша
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Дордонь (юханшыв)
Категори:Франци юханшывĕсем
Барков Михаил Иванович
Барков Михаил Иванович — ( – ), 1-мĕш Балтиçум фрончĕн 6-мĕш гварди çарĕн 67-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 73-мĕш гварди уйрăм танксене пĕтерекен дивизионĕн оруди тĕллекенĕ, гварди красноармеецĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати -.
Коры Лог
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Охотников Никифор Михайлович
Пурнăçĕ
1880 çулта Н.М. Охотников пурнăçĕнче çĕнĕ тапхăр пуçланнă – И.Я. Яковлев чĕннипе ăна Чĕмпĕрти чăваш шкулне ĕçлеме чĕнсе илнĕ. 1882 çулхи кĕркуннерен пуçласа Никифор Михайлович çутçанталăк кун-çулне, механикăна, астрономие тата химие çине тăрса вĕренме тытăннă.
Математикăри çитĕнĕвĕсем
Кун хыпара автор Руф Ишутов статйинчен илнĕ иккен. Малалла, "Советская Чувашия" хаçатри статья çине таянса, историк çапла çырать:
Çапла вара, кунта уçăмлах мар тата пĕлсе çитереймен ыйтусем пайтах-ха.
"Об отражении отвесной струи на горизонтальной плоскости" текен асăннă ĕç пирки. Интернетра çав ятлах тепĕр ĕç тупăнать. Вăл — Попов Александр Федорович (1815-1879) çырнă «Об отражении отвесной жидкой струи на горизонтальной плоскости» («Учёные записки Казанского университета», 1871).
Таяпа (авалхи хула)
Пĕтĕмĕшле хыпарсем
Археологсем тĕпченипе, хулана X ĕмĕрте никĕсленĕ. Хулана хӳмесем кармашланă пулнă. Таяпа карманĕ вăйлă çирĕплетнĕ вырăн пулнă. Ахăртнех, вăл вăл чылай енчен Тикеш пекрех пулнă пулас.
Сыхлав хӳми умне шĕвĕртнĕ пĕренесене тăрăнтарса лартса шĕтĕрнек евĕрлĕ тепĕр хут çирĕп хӳтлев тунă. Ун тулашĕнче çĕр чавса тунă хӳтлев. Тата аяккарах - туп-тулли шыв тултарнă тарăн канав. Ун урлă каçма пĕртен-пĕр çĕкленекен кĕпер. Çапла, Таяпа карманне тăватă хӳтлев инкек-синкекрен тăватă хӳтлев сыхланă.
Ду (департамент)
Географи
Департамент шутне 3 округ, 35 кантон тата 594 коммуна кĕреççĕ.
Паранька районĕ
Тавралăхĕ
Районăн лаптăкĕ — е.
Район Атăл-Вяткă шывуйрăлавĕн кăнтăр тайлăмĕсенче, Илетĕн çӳлти юхăмĕсенче вырнаçнă.
Шыв пуянлахĕсем
Районăн çурçĕрĕнче çурçĕр-тухăçалла Буй (Вяткăн сылтăм юппи) юхать, ăна Сереньга, Ляжмаринка пĕчĕк шывсем юхса кĕреççĕ. Пĕтĕм Паранькă çĕрĕсем тăрăх кăнтăр-тухăç еннелле Ноля (Уржумкăн сулахай юппи). Нольăна чылай пĕчĕк шывсем юхса кĕреççĕ: Кочан энер, Йошкарэнер, Ильмовка, Койла, Токсубайка, Кошпайка, Купайка, Çӳлти Лаж, Ирсолька, Олорка, Ольминка, Тектенер, Тошкемнурка. Илеть (Атăлăн сулахай юппи) кăнтăр-анăç тĕлнелле чупать. Çăлкуçĕ — Паранькă районĕн çурçĕр çĕрĕнче. Юханшыв сылтăм юпписен шывĕсемпе тулать: Ольминка, Омшанка, Параньгинка, Ировка с притоками Унжа и Купшерка. Районăн кăнтăр енче Унжинка (Шорăн сылтăм юппи) юхма тытăнать.
А. Г. Николаев ячĕллĕ ача-пăча паркĕ (Шупашкар)
Каçăсем
Категори:Шупашкар паркĕсем
Ибрагимово (Кукарча районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Шитовка (юханшыв)
Тавралăхĕ
Юханшыв çăлкуçĕ Шитово ял çывăхĕнче вырнаçнă. Шитовка ытларах пайĕпе çурçĕрелле юхать, Вая шывĕпе пĕрлешиччен пĕчĕк кӳлĕ урлă юхса иртет.
Благодаровка (Тутарстан)
Халăх йышĕ
Пурăнакан халăхсен йышĕ:
К-141 «Курск»
Террорист-вилевçĕ
Катастрофа хыççăнах, чеченсен веб-сайчĕ шывай киммине террорист-вилĕмçĕ сирпĕнтернĕ тесе хыпар салатнă. Кимĕ ăшĕнче Дагестанран пынă ОАО завод «Дагдизель» специалисчĕсем пулнă. Анчах та ку версийе хăвăрт пăрахăçланă.
Ирина Музыкантова
Ирина Музыкантова — чăваш юрăçи тата ташăçи.
Шупашкара 500 çул ячĕллĕ культурăпа кану паркĕ
Кун-çулĕ
Чылай вăхăт парк “Лакрей вăрманĕ” тĕп культурăпа кану паркĕн филиалĕ пулнă. 1987 çулхи кăрлач уйăхĕнчен пуçласа парк хăй тĕллĕн аталанса пыма тытăннă.
Кубанда
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Томь кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Чăнкă Лог
Тавралăхĕ
Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Çĕнĕ Торъял районĕ
Район тытăмĕ, халăх йышĕ
2005 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне Çĕнĕ Торъял районĕнчи 147 пурăн вырăнра 181 пин çын пурăннă.
Сатлыки
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кукарча районĕ
Çуткӳл
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Таркойтаёль (Залазная юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
1-мĕш Тупчан
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кукарча районĕ
Бельги патшалăхĕн гимнĕ
Нидерланд чĕлхи çинче
De vrijheidszon giet licht op uwe wegen,
Terwijl het hart naar eed’le fierheid streeft.
Франци чĕлхи çинче
Le Belge sortant du tombeau
A reconquis par son courage
Оченга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Кĕртекасси
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Муркаш районĕн ялĕсем
Ваçлавкка
Ваçлавкка — Самар облаçĕ Кушкă районĕн ялĕ.
Краснознаменск (Калининград облаçĕ)
Краснознаменск, — Раççейри Калининград облаçĕн тухăçĕнчи хула. Краснознаменск районĕн тĕпĕ. Шешупе юханшыв (Неман юппи) хĕрринче вырнаçнă. Раççейпе Литва хушшин чиккине çывăх.
Турă, Патшана сыхла
Сăмахĕсем
Чыслăскерне вăрăм ĕмĕр
Пĕтĕм усалли,
Лун-Вож (Изъяю юппи)
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
REGNUM
Кунсерен Раççейре тата ют çĕр-шывсенче тăрăшакан 150 корреспондент агентствăна 700 яхăн хыпарпа тивĕçтерет. Çĕнĕ хыпарсене темăсемпе, федераллă тăрăхсемпе, регионсемпе, сюжетсемпе уйăрса параççĕ. Агентствăн корреспонденчĕсем тĕрлĕ çĕр-шывсенче ĕçленĕрен Раççейре тата СНГ çĕр-шывĕсенче пулса иртекен тĕп пулăмсене вулакан патне хăвăрт илсе çитерме майсем пур.
Мăн Шыв (юханшыв)
Тавралăхĕ
Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Шăпăрлăвар
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 27 çын,  çав шутра 13 арçын, 14 хĕрарăм пурăннă.
Арья (юханшыв)
Тавралăхĕ
Юханшыв çăлкуçĕ Мăн Анлă (выр. Большое Широкое) ятлă ялтан пĕр çухрăм кăнтăралла вырнаçнă. Малтан кăнтăралла, кайран, Хĕрлĕ Октябрь ял çывăхĕнче кăнтăр-хĕвеланăçнелле пăрăнать те мĕн Уста шывĕпе пĕрлешиччен апла юхать.
Кульков Юрий Петрович
Кун-çулĕ
1970 çулта ăна Чăваш патшалăх университечĕн философи кафедрине ассистент пулса ĕçлеме чĕнсе илеççĕ. 1972-1975 çулсенче Мускаври В.И. Ленин ячĕллĕ патшалах педагогика институчĕн аспирантуринче вĕреннĕ, «Метолопогические вопросы формирования научного понятия (на примере понятия волновой функции в квантовой механике)» темăпа диссертаци хӳтĕлесе философи ăслăлăхĕсен кандидачĕ ятне илнĕ. Çавăнтанпа Чăваш патшалах университетĕнчи философипе ăслăлăх методологийĕ кафедринче вăй хурать.
Косъю (Илыч юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Павлошка
Павлошка — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Икса юханшывăн сылтăм çыранĕпе 58 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Кусьмень
Каçăсем
Категори:Кемерово облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Юрнă районĕ
Çутçанталăк янтă управĕсем
Районăн 75% ытла территорине хутăш вăрман хуплать, çĕр пичĕ тӳрем.
Промăçлăхĕ
Промăç предприятисем йывăç касаççĕ, вутă, ĕç йывăç материалĕ сутаççĕ, торф кăлараççĕ.
Тенекасси
Вуламалли
Категори:Самар облаçĕнчи Кушкă районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Палова (Нименьга юппи)
Палова — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Нименьга юханшывăн сылтăм çыранĕпе 24 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Республика
Хальхи тапхăрта 190 тĕнчери патшалăхран 140 ытла республика йĕркипе пурăнаççĕ.
Республика ĕлкин паллисем
Республика çак кăтартусемпе уйрăлса тăрать:
Инди-европа чĕлхисем
Инди-европа чĕлхисем, — тĕнчери чи пысăк чĕлхе пĕрлĕхĕсен шутне кĕреççĕ. Çĕр çинчи пур контитент çинче те сарăлнă, пурĕ 2,5 млрд. çын калаçать.
1048
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Ĕмпӳлĕх
Ĕмпÿлĕх пуçлăхне ĕмпӳ теççĕ. Хăшпĕр чухне ĕмпÿлĕхе короллĕх теççĕ е тата урăхла та калама пултараççĕ. Патшалăх тени вара хуть те мĕнле тытăмлă унашкал йĕркелĕм.
Каçăсем
Категори:Монархи Категори:Ĕмпӳлĕх Категори:Ĕмпӳ
Лебедев Валерий Герасимович
Пичетленнĕ ĕçсем
Категори:Чăваш ăсчахĕсем
Красноярск Ен
Кӳлĕсем
Красноярск енĕнче 323 пин кӳлĕ, анлăшĕ 300 метр ытла тата лаптăкĕ тăхăр гектар ытла. Унсăр пуçне чылай кӳлĕ юр пуян ирĕлнĕ çулсенче çуралать.
Çулçӳревлĕх
Чылай çулçӳревçĕ Шушенское çине пырать, «Саян унки» тĕнче кĕвĕ-юрă этнос фестивальне хутшăнать.
Совет районĕ (Мари Эл)
Истори
1960 çулхи нарăç, 23 РСФСР Аслă Канаш Президиумĕн Хушăвĕпе "Ронга районне" "Совет районĕ" ятне куçарнă.
Шуланкă районĕ
Шуланкă районĕ (Сатун районĕ; Провой район, Звениговский район) — Мари Элĕн районĕ, Атăлăн сулахай çыранĕнче вырнаçнă, кăнтăр енчен Атăлпа Чăваш Енпе, анăçра — Мари Элĕн Килемар, çурçĕрте — Упа тата Совет, тухăç енчен — Морки тата Атăл районĕсемпе юнашар пулать. Административлă тĕпĕ — Шуланкă хули.
Раççей Федерацин президенчĕ
Раççей Федера́цин Президенчĕ — Раççей Федерацин аслă патшалăх ĕç вырăнĕ. Раççей президенчĕ патшалăх пуçлăхĕ шутланать, хăшпĕр тĕпчевçĕсен шухăшĕпе, влаçăн нихăш турачĕ шутне кĕмест, ; Раççейри конституцин, çын тата гражданин правипе ирĕкĕн гаранчĕ;  Раççей Федерацин Хĕçпăшаллă Вăйĕсен Аслă Тĕп çарпуçĕ.
Раççей Федера́цин президенчĕн хăйĕн Тетел-серверĕ пур, граждансенчен электронлă почтăпа çыру йышăнать. Раççей Федера́цин президенчĕн почтă адресĕ: Раççей Патшалăхĕ, 103132, Мускав хула, Ильинка ур., 23 ç.
Ăсапуç
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Сызрань районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Йӳçкасси (Красноармейски районĕ)
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 109 çын,  çав шутра 54 арçын, 55 хĕрарăм пурăннă.
Львов Андрей Степанович
Кун-çулĕ
Пирĕн ентеш хăйĕн ăслăлăх ĕçĕсемпе ют çĕршывсенче (Югославире, Чехословакире т.ыт. çĕрте те) ирттернĕ наука сессийĕсенче паллаштарнă, вĕсем унти ăслăлăх журналĕсемпе сборникĕсенче кун çути курнă.
Медведево районĕ
Истори
Района 1943 çулхи раштав уйăхĕн ?-мĕшĕнче йĕркеленĕ.
Исаев Мĕтри
Пурнăçĕ
1905 çулхи çĕртме уйăхĕн 6-мĕшĕнче Çĕрпӳ уесĕнчи (халĕ Чăваш Енĕн Вăрмар районĕ) Кавал ялĕнче çуралнă.
1972
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Исаев Мĕтри
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Çĕртмен 6-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1905 çулта çуралнисем Категори:Акан 18-мĕшĕнче вилнисем Категори:1930 çулта вилнисем Категори:Хаçат редакторĕсем
Нарбутово
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Куславкка районĕн ялĕсем
Чăваш Енĕн Куславкка районĕнче çак ялсем вырнаçнă:
Пелевка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Вăрмар
Çутĕç, этеплĕх, спорт
Чăвашла "Хĕрлĕ ялав" район хаçачĕ тухать.
Интерфакс
Кун-çулĕ
«Интерфакс» хаклă хутсен пасарĕнче ĕçлекен пин раççей компани валли эффективлă хыпар тупса парать. 2001 çултанпа Финанс пасарĕсен федераци хĕсмечĕн полномочиллĕ агентство пулнă май «Интерфакс» витĕр çулсерен 100 пин ытла эмитентсен оперативла пĕлтерĕвĕ тухать [www.e-disclosure.ru].
Пербовка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Интерфакс-Украина
Хыпар агентствин каналĕсемпе Украинăри хыпарсене пĕтĕм тĕнчипе сараççĕ.
1060
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Панюшиха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Перечная (Еменьга юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Бикулова Мария Григорьевна
Пурнăçĕ
1985 çулхи юпа уйăхĕн 3-мĕшĕнче Шупашкарта çĕре кĕнĕ.
Матвеева Зоя Германовна
Матвеева Зоя Германовна, — педагогика ăслăлăхĕсен кандидачĕ, доцент. 1940 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕнче Муркаш районĕнчи Сентимĕр ялĕнче çуралнă.
Пичетленнĕ ĕçсем
Категори:Чăваш ăсчахĕсем
1068
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Уйкас Янасал
Уйкас Янасал, — Чăваш Республикин Муркаш районĕнчи ял.
Валит
Валитово — Пушкăрт Республикин Кукарча районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 82 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453331, ОКАТО кочĕ — 80238895003.
Подкопенная
Подкопенная — Раççей территоринчи юханшыв. Кемерово облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Ур юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Перешна
Перешна (Перешная) — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Модлона юханшывăн сылтăм çыранĕпе 13 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
АПШ долларĕ
АПШ долларĕпе çаплах хăшпĕр патшалăхсенче усă кураççĕ. Тĕслĕхрен, Маршалл утравĕсем, Сальвадор.
Лун-Вож (Козлаю юппи)
Лун-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Козлаю юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 107 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Çеçпĕл (фильм)
Çеçпĕл (Сеспель) — Çеçпĕл Мишши пурнăçĕ çинчен каласа кăтартакан фильм. СССРта 1970 çулта ӳкернĕ. Режиссёр: Владимир Савельев. Сценарист: Юрий Збанацкий.
Логинов Алексей Романович
Пурнăçĕ
Чернигов облаçĕнчи Новосёлки ялĕшен алăсемпе тытăçса хирĕç çапăçура тăшманăн вунпилĕк салтакпа офицера пĕтернĕ, алла яхăн нимĕçе тыткăна илнĕ. Уйрăмах Алексей Романович Днепр шывĕ урлă каçнă чухне палăрнă, анчах та тансăр-тĕнсĕр çапăçура вилмеллех аманнă. СССР Аслă Канашăн Президиум Хушнипе 1944 çулхи кăрлачăн 15-мĕшĕнче ăна Совет Союзăн Паттăрĕ ятне тивĕçтернĕ (вилнĕ хыççăн).
Петеньга
Петеньга (Петенла) — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Лача кӳлĕ - Онега юханшыв юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 79 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ро (чĕлхе)
Чĕлхе
Ро чĕлхинче сăмахсем категорилле хатĕрленеççĕ. Тĕслĕхрен, «bofoc» — хĕрлĕ, «bofod» — сарă-хĕрлĕ, «bofof» — сарă, а «bofo» — тĕс, сăрă. Чĕлхери сăмахсен шучĕ 16 пин патнелле.
Тĕп çитменлĕхĕ — чĕлхери сăмахсене пĕр-пĕринче уйăрма йывăрри. Ку вăл уйрăмах çырнă йăнăшсан, е калаçнă чухне палăрать.
Проскокушка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Томь кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Пиньдеша
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
1075
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Узбек чĕлхи
Узбек чĕлхи, — тĕрĕк чĕлхисем шутне керекен чĕлхе, Узбекистанăн патшалăх чĕлхи. Тĕнчере пурĕпе çак чĕлхепе 18 миллиона яхăн çын калаçать. Ытларахăшĕ Узбекистанра пурăнать. Çавăн пекех узбек чĕлхин ареалĕ — Таджикистан, Тутарстан Кăркăсстан, Афганистан тата Туркменистан. Лексикипе тата грамматикипе уйгур чĕлхипе çывăх.
Шанчăк (культура автономийĕ)
Шанчăк — Тольятти хулинчи чăвашсен культура автономийĕ. Культура автономине 1993 çулта йĕркеленĕ. Ертӳçи - Глухов Алексей Петрович.
Автономие 4 фольклор ушкăнĕ кĕрет - «Шанчăк», «Çăлкуç», «Телей» тата «Шурăмпуç». 4 коллективра 80 яхăн юрăç.
Лакрей вăрманĕ
Кун-çулĕ
Ӗлĕкрех Шупашкартан анăç еннелле питĕ нумай юман тӳпене кармашнă. Вăрмана харпăрçи — Федор Андреевич Лакреев-Попов, Сĕве провинци канцелярин секретарĕн хушамачĕпе ят панă. Усадки (ăна каярах Лакреиха теме пуçланă) ялĕ те вĕсен çемьин пулнă.
1970 çулта парк аталантарма тĕп план йышăнаççĕ, тепĕр икĕ çултан тĕп аллейăна касса хураççĕ, çырма урлă кĕпер тăваççĕ. Парк картине 1972 çулта тытаççĕ. 1994 çултанпа парк клумбăсемпе илемленет. Декорациллĕ тĕмсем капăррăн лараççĕ.
РБК
РБК Хыпар системисем, ЗАО «РБК», РосБизнесКонсалтинг — раççей медиаушкăнĕ. Штаб-хваттерĕ — Мускавра.
Ӗç-хĕлĕ
Компанин тĕп фокусĕ —Тетел: РБК харпăрлахĕнче 20 ытла онлайн-ресурспа сервис, çав шутра раççей ĕçлĕхд порталĕ www.rbc.ru. РБК шутне çаплах Раçсейри пĕртен-пĕр ĕç çĕнĕ хыпарĕсен телеканалĕ РБК-ТВ, икĕ ĕçлĕ пичет кăларăм — кунсерен тухакан финанс-аналитика хаçачĕ «РБК Daily» тата ĕçлĕ кашни уйăхра тухакан «РБК» журнал, çаплах ятарлă интерьер пресса кăларакан «Салон-Пресс» издатель çурчĕ (паллă кăларăмĕсем: «Идеи Вашего Дома» тата «Salon Interior»).
Плотичья (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Худайбердино
Худайбердино — Пушкăрт Республикин Кукарча районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 383 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453331, ОКАТО кочĕ — 80238895006.
Лемью (Лемдикост юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Пустынка
Пустынка — Раççей территоринчи юханшыв. Кемерово облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Чигир юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Кобулети
Кобуле́ти (груз. ქობულეთი) — Аджари (Грузи) курорт хули (1944 çултанпа), Батумирен 21 çм çурçĕрелле вырнаçнă.
Кун-çулĕ
Planned
Сочи
Спорт
Сочи хулара 2014 çулта XXII-мĕш Хĕллехи Олимп вăййисем иртерме хатĕрлеççĕ.
Салаирка
Салаирка — Раççей территоринчи юханшыв. Кемерово облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Кĕçĕн Бачат юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Томь кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Вожаёль (Лемью юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Оттава
Архитектура, чаплă куравĕсем
Лорье карманĕ
Сутă-илӳ тĕпĕсем
Bayshore Shopping Centre
Sparks Street Mall
Bank Street Promenade
Кинотеатăрсем
Théâtre Imax
Bytowne
Гордеевка (Сельт юппи)
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тури Атăл бассейн таврашĕн юханшывĕсем Категори:Сĕве бассейнĕ
Вой-Вож (Лемью юппи)
Вой-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Лемью юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Çатракасси (Лапсар ял тăрăхĕ)
Çатракасси — Шупашкар районĕ Çатра-Лапсар ял тăрăхне кĕрекен ял. Шупашкартан 8 çухрăмра вырнаçнă.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Малаллахи урамсем чи çĕннисем шутне кĕреççĕ. Ялăн ку пайне Çĕнĕ Çатракасси те теççĕ. Ун вырăнĕнче малтан уй пулнă, ăна Том посси уйĕ тенĕ. Кунти урамсем çаксем:
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Шупашкар районĕн ялĕсем
Секисовка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Томь кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Карăкçырми (Хĕрлĕ Чутай районĕ)
Кун-çулĕ
Иккĕмĕш халапĕ тăрăх юнашар вăрманта хура курак нумай пулнă. Çавăнпа ăна малтан Корак çырми тенĕ, вăхăт иртнĕ çемĕн Карк çырми теме тытăннă.
Аслӑ Елчӗк
Истори
1921 çулхи чӳк уйăхĕн 19 Теччĕ уесне, каярах вара 1927-мĕш çулчен Патăръел уесне кĕнĕ. Малтан Элкел вулăсне, кайран вара, уессене пĕтериченех, Кĕçĕн Елчĕк вулăсне кĕнĕ.
Польченга
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Аметово
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Висанти
Тухăç тата Анăç Рим империсене пайланни
.....
Петтоки Андрей Трофимович
Петтоки Андрей Трофимович (чăн хушамачĕ Петухов, 1905, юпа, 7, Ахмане ялĕ, Чикмĕ уесĕ, Хусан кĕперни (халĕ Чăваш Енĕн Муркаш районĕ) — 1942, çулла, Витебск патĕнчи çапăçу) — чăваш сăвăçи, тăлмачĕ. СССР ÇП пайташă (1934).
1089
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Гагарин тăкăрлăкĕ (Мускав)
Каçăсем
Категори:Мускав тăкăрлăкĕсем Категори:Хамовники
Ишимбай Мигул
Пурнăçĕ
1952 çулта Пушкăрт Республикин Аургазин районĕнчи Дадановка салинче çуралнă.
Калда
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Порженка
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
1091
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Украинсем
Украинсем (укр. українці), — тухăç славян халăхĕ, нумайăшĕ Украинăра пурăнать, маларах вĕсене тата руç, русинсем, малороссем, малороссиянсем, козаксем тенĕ. Пĕтĕм шучĕ 44-45 млн çын (2001), украин чĕлхипе калаçаççĕ. <div style=|right|"white-space:nowrap;">
Куснар ялĕ
Куснар ялĕ        Аслă Куснар ялĕ 1917 çулхи Октябрьти пăлхав умĕн Хусан кĕпернине, Шупашкар уесĕнчи Карач ( Никольски) вулăсне кĕнĕ. Пирĕн ял Энĕш юханшывĕн сулахай енчи лаптăкĕнче çӳллĕ маар сăртра вырнаçнă. Юнашарах – Тукай, Васнар, Чартак, хĕвелтухăç енче – Мăкрой, Энĕш, сылтăм енче Уй картиш ( тепĕр майлă Малти шур) урамĕсем. 2001 çулхи январь уйăхĕнче пирĕн ялти 414 хуçалăхра – 1064 çын, Куснарпуçĕнче 76 хуçалăхра 150 çын пурăннă. Ӗлĕк-авал Куснар ялĕ ку вырăнта пулман теççĕ. Ватă çынсем каласа хăварнă тăрăх, пирĕн ял, Энĕш шывĕн сылтăм енче, çӳллĕ маар сăрт айĕнче, Чăршкасси ялĕн масарĕ çывăхĕнчи Ямаш çырми патĕнче пулнă. Халь ку вырăна пирĕн ял çыннисем Кивçурт лаппи теççĕ.
Çĕрпӳ уесĕ
Кун-çулĕ
Çĕрпӳ уесне 1781 çулта Хусан енпуçлăхĕ (1796 çултанпа — Хусан кĕпĕрни) йышĕнче туса хунă.
Вулăссем
1781 çул реформиччен Çĕрпӳ уеснĕнче çак вулăссем пулнă:
Порма
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Гребенюк Евтей Моисеевич
Гребенюк Евтей Моисеевич Гребенюк Євтей Мойсейович — (20.03.1900.7-20.08.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Балтиçум фрончĕн 2-мĕш гварди çарĕн 32-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 85-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн взвод командирне пулăшаканĕ, гварди аслă сержанчĕ.
Карамзинка
Карамзинка  — Раççей территоринчи юханшыв. Чĕмпĕр облаçĕ территорипе юхать. Гуща юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Байрак
Хаçат эрнене ик хутччен: юнкун тата шăматкун 7760 экземплярлă тиражпа тухать. «Ялав» Хусанта пичетленет, ГУП ПИК «Идел-Пресс» кăларать.
Тарсьма
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Викисăмахсар
Викисăмахсар (Wiktionary) — вики-движок çинчи ирĕклĕ нумай функциллĕ нумай чĕлхеллĕ сăмахсар тата тезаурус. «Викимедиа» фонд проекчĕсенчен пĕри.
Вой-Вож (Лиственничная юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Кадышев Михаил Семёнович
Пурнăçĕ
1953 çулта Çĕнĕ Пăва ялĕнчи вăтам шкула вĕренсе пĕтернĕ хыççăн Хусанти ветеринари институтĕнче вĕреннĕ. Ăна 1958 çулта вĕренсе пĕтернĕ. 1974 çулта тата Балашиховăри пĕтĕм союзла ял хуçалăх институтне вĕренсе пĕтернĕ.
Басанов Батор Манджиевич
Басанов Батор Манджиевич — ( – ), 2-мĕш Балтиçум фрончĕн 10-мĕш гварди çарĕн 29-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 93-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн перевçĕсен отделенин командирĕ, гварди аслă сержанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати -.
Ульянов Илья Николаевич
Кун-çулĕ
Аçтăрханра çуралнă. 1854 çулта Хусан патшалăх университечĕн физикăпа математика факультетĕнчен вĕренсе тухать. 1850-мĕш — 1860-мĕш çулсенче Пенза хулин дворян училищинче верентӳçĕ вырăнĕнче ĕçлет, кайран Чулхулари хĕрарăм училищинче вĕрентет.
Çак вăхăтрах Мария Александровна Бланка качча илет. Çак чухнех метеорологи сăнавĕсемпе хăтланать, вĕсене Пензăри журналра пичетлет.
1874 çулта директор вырăнĕнче. Патшалăх хĕсметне патшалăхăн чăн канашçи ĕç вырăнĕнче вĕçлет. 1882 çулта ăна тăхăмлă дворян йышне кĕртнĕ.
Хурăнкасси
Паллă çыннисем
Категори:Чăваш Енри Муркаш районĕн ялĕсем
Кĕçĕн Сĕве
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Сĕве пуçĕнчен Элшел ялĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Атăл юпписен бассейнĕ Хура Атăлпа Сăр хушшинче. Юханшыв бассейнĕ - Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Порса
Порса — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Сывтуга юханшывăн сулахай çыранĕпе, 54 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 81 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
1097
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Сатай Владимир Леонтьевич
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
1951 çулта Владимир Садай Шупашкара куçса килнĕ. Чылай хушă «Ялав» журналăн яваплă секретарĕ, ун хыççăн «Çамрăк коммунист» тата «Коммунизм ялавĕ» хаçатсен литература ĕçтĕшĕ вырăнĕнче тăрăшнă. Çакăн хыççăн, "профессиллĕ çыравçă" пуличченех, Чăваш кĕнеке издательствин редакторĕ пулса ĕçленĕ. Çак хушăрах СССР Çыравçисен Пĕрлешĕвĕн М.Горький ячĕллĕ Литература институтĕнчен куçăмлă мар йĕркепе вĕренсе тухнă.
Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
''Хăй çырнисĕр пуçне вăл çамрăк писательсене те пĕрремĕш утăмсем тума пулăшнă. Манăн литература ӳсĕмĕнчи пуçламăш шкул – «Садай шкулĕ» пулнă"'' - аса илет Анатолий Юман, сăвăç, Раççей Федерацийĕн культура тава тивĕçлĕ ĕçченĕ.
Нарышкина Наталья Кирилловна
Наталья Кирилловна Мускавра Артамон Матвеев боярин çуртĕнче ӳснĕ, çакăнтах ăна Алексей Михайлович тĕл пулнă. 1671 çулхи кăрлачăн 22-мĕшĕнче Наталья Кирилловна патшана качча кайнă. Икĕ хĕрача тата ывăл çуратнă, пĕр хĕрачи вилнĕ, Пётр ывăлне– пулас патшана Аслă Пётр I - тата Наталья хĕрне çитĕнтернĕ. Алексей Михайлович вилнĕ хыççăн Наталья Кирилловнăшăн йывăр самант пуçланса кайнă; Нарышкин рачĕн асли пулма тивнĕ, Милославскисемпе пĕрмаях тытăçса тăмалла пулнă. Фёдор Алексеевич вăхăтĕнче Наталья Кирилловна ывăлĕ çумĕнче, Мускав тулашĕнчи Коломенское тата Преображенское салисенче пурăннă. Стрелецсем пăлханнă чух - 1682 çулта - Наталья Кирилловнăн хурăнташĕсене нумайăшне вĕлернĕ. Пăлхав хыççăн —Пётрпа Ивана иккĕшне те патша вырăнне лартнă, Ивана «аслă» патша тенĕ. Софья регент пулса тăнă, патшалăх ĕçĕсене пĕтĕмпех хăйĕн алне ярса илнĕ, Наталья Кирилловнăна патшалăх ĕçĕсенчен пайтах уйăрнă. Çав саманара Мускаври тата Преображенское салинчи патша «çурчĕсем» хушшинчи хирĕçӳсем чарăнма шутламан та.
Порста (Икса юппи)
Порста — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Икса юханшывăн сулахай çыранĕпе, 38 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 43 км.
Басенков Пётр Харитонович
Басенков Пётр Харитонович — ( – ), 1-мĕш Балтиçум фрончĕн 6-мĕш гварди çарĕн 1-мĕш танк корпусĕн 117-мĕш танк бригадин 326-мĕш танк батальонĕн Т-34 танкăн механик-водителĕ, аслă сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати -.
Николаев Яков Николаевич
Пурнăçĕ
Ака уйахĕн 21-мĕшĕнче нимĕçсем тавăру операцийĕ, Польша çĕрĕнчи 1943 çулхи чи пысăкки, пуçланнă. Людова Çарĕ хучĕсем тăрăх, çак çапăçусенче 6-7 пинĕ салтак, 20 самолёт тата темиçе артдивизион хутшăннă.
Пăхăнманлăх лаптăкĕ (Киев)
Каçăсем
Категори:Киев
Пухтел (Чăнлă районĕ)
Кун-çулĕ
XVII-мĕш ĕмĕрĕн пĕрремĕш çурринче Богдашка Атеевпа юлташĕсене çын пуçне 30 теç. çĕр уйăрса панă хыççăн вĕсем Пухтел ялне никĕсленĕ.
Çĕнĕ Пăва ял вулавăшĕ
Çĕнĕ Пăва ял вулавăшĕ, — Чăваш Енĕн Елчĕк районĕнчи Çĕнĕ Пăва ялĕнче вырнаçнă вулавăш. Вулавăш ялăн культура çуртĕнче вырнаçнă. Кĕнекесемпе Çĕнĕ Пăва, Аслă Шăхаль, Кĕçĕн Шăхаль, Турхан ялĕсене телефон тивĕçтерет.
2004 çулта вулакансен шучĕ 620 çын пулнă, çынсем пурĕ 7974 хут кĕрсе вуланă. Кĕнеке фондĕнче пурĕ 8422 кĕнеке, вĕсенчен чăвашла çырнисен шучĕ — 2600. 2004 çулта пурĕ алла 12231 кĕнеке панă, вĕсенчен чăвашла çырнисем — 1460.
Перĕм
Пермь, — Раççейри хула, Пермь Енĕн тĕп хули, Чулман Атăл юханшыв çинчи порчĕ. Хулари халăх йышĕ 2005 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕн тĕлне 989 пин çын шутланă.
Истори
1721 çулта çак ĕçе Татищев вырăнне артиллерин генерал-майорне Георг Вильгельм (Вилим Иванович) де Геннина хушнă. Де Геннин Татищевăн ĕçĕсене ырланă, унăн ĕçĕсене малалла тăсас енĕпе 1722 çулта завод тума пуçланă.
Толмовая
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Пессарап пасарĕ (Кейӳ)
Пессарап пасарĕ (Бесарабський ринок) е Бессарабка — Кейӳн Пессарап лапамĕнче, Крещатикăн анăçĕнче вырнаçнă тăррине витнĕ пысăк пасар.
Европа лапамĕ (Киев)
thumb|300px|Лапам çине хальхи каçпа пăхсан Европа лапамĕ (Європейська площа) — Крещатикăн çурçĕр-тухăç енче, Киевăн паллă лапамĕ.
Истори
Малтанхи йăлапа кунта лаша ярмăрккисене ирттернĕ, çапла ĕнтĕ лапамăн авахи ячĕ «Ут лапамĕ» пулнă. Киев архитекторĕ Андрей Меленский 1805-1806 çулсенче хулара пĕрремĕш театăра (хальхи «Украина килĕ» вырăнĕнче) туса лартсан çак вырăн «Театăр лапамĕ» ята тивĕçет.
Çĕнĕ Пăвари вăтам шкул
Истори
1892 çулхи чӳк уйăхĕн 5-мĕшĕнче чиркӳ çумĕнчи шкул пек уçнă. Çĕнĕ Пăва, Аслă Шăхаль, Кĕçĕн Шăхаль, Турхан ялĕсенчи ачисем вĕреннĕ. Вăл вăхăтра шкул пĕчĕк йывăç пӳртре вырнаçнă пулнă. Пĕрремĕш вĕрентекенĕ Курнавăшри чиркӳ псаломщикĕ В.Е. Егоров пулнă.
1103
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Кăрлач, 25
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Медведёрово
Медведёрово — Пушкăрт Республикин Кушнаренко районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 100 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Йĕпреçри этнографи музейĕ
Йĕпреçри этнографи музейĕ − чăваш наци музейĕн филиалĕ, Чăваш Республикинчи перремĕш этнопарк. 1980-мĕш çулхи юпа уйăхĕн 24-мĕшĕнче уçăлнă. Музей лапкăшĕ 1,5 гектара яхăн. Музей компексĕнче ХIХ−ХХ ĕмĕрсенчи хресченсен ял-хуçалăхĕсем, çил арманĕ, 2 хутлă амбарсем, чăваш халăхĕн тум-тирĕ, ĕç хатĕрĕсем, кил-çуртри япаласем упранаççĕ, вĕсен шучĕ 4000 яхăн. Музейре 4000 ытла оригиналлă музей япалисем пур. Этографи музейне аталанма Ермошкин П.М., Гуссанов Н.В.,Шурыгин В.И., Самарин А.А., Н.Ф. Федоров тата ыттисем те пулăшнă. Каши сул музей хусалă экспонатсемпе пуянланса пырать. Кунтах ХIХ ĕм. çурринчи хресченĕн хура пӳрчĕпе ял-хуçалăхĕ, кĕлечĕсемпе амбарĕсем вырнаçнă. Пӳрчĕсем пысăк мар: 4,5−5 м, 5−6 м. Хăйĕн формипе квадрат евĕрлĕ. Пӳртре кăнтăр енче 1−2 чӳрече, хĕвел тухăçенче− алăк…Музейри амбара Хурамал ялĕнчен илсе килнĕ. Çĕнĕ Кĕлĕмкасси вара çил арманĕ парнеленĕ. Ăна ХIХ ĕм. тунă пулнă.
Пуга (Токша юппи)
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Лёк-Ю (Лыжа юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Кувыково
Кувыково — Пушкăрт Республикин Кушнаренко районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 321 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452255, ОКАТО кочĕ — 80240805006.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кушнаренко районĕ
Пунема
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Подол (Киев)
Каçăсем
Категори:Киев
Георг Вильгельм де Геннин
thumb|right|Георг Вильгельм де Геннин Георг Вильгельм де Геннин (голланд. Georg Wilhelm de Gennin), е Вилим Иванович де Геннин, — Раççей çарпуçĕ тата инженерĕ, генерал-лейтенант (1728), сăрт ĕçĕсен ăсти, металлург. Хăй нимĕç пулнă. 1676 çулхи юпа уйăхĕн 11-мĕшĕнче Анат Саксони çĕрĕнче çуралнă. 1750 çулхи ака уйăхĕн 12-мĕшĕнче вилнĕ.
Чучукасси
Истори
1927 çулчен Шупашкар уесне кĕнĕ. Малтан Йăлăмкас вулăсне кĕнĕ, кайран, 1918 çулхи пуш уйăхĕн 4 хыççăн, Шуркасси вулăсне, 1919 çулхи çĕртме уйăхĕн 1 хыççăн каллех Йăлăмкас вулăсне кĕме пуçланă.
Асăрхавсем
Категори:Сĕнтĕрвăрри районĕн ялĕсем Категори:Çĕнĕ Шупашкар
Ташелка (Сĕве юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Шалу
Шалу — ĕçшĕн тӳленĕ укçа.
Пальник-Ёль (Лыжа юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Тури Саит
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кушнаренко районĕ
Кăрлач, 9
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Грек Иван Михайлович
Грек Иван Михайлович Грек Іван Михайлович — (27.11.1914(14)-21.06.1977), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 21-мĕш çарĕн 1403-мĕш хăй тĕллĕн çурекен артиллери полкĕн Хăй тĕллĕн çӳрекен артиллери установкин механик-водителĕ, аслă сержант.
1107
Вилнĕ
''Çав. пекех: Категори:1107 çулта вилнисем''
Mункун
Мункун сӗтелӗ
Тепӗр вариантра ҫӑмарта яланхи пекех пулни ҫинчен тата император, вилӗмрен чӗрӗлсе тӑрасси ҫинчен тӗлӗнмелле хыпар пирки иккӗленсен, ҫӑмарта шурри хӗрлӗ пулайманни ҫинчен, вилнисем те чӗрӗлсе тӑрайманни ҫинчен каланӑ, — ҫӑмарта унӑн куҫӗ умӗнче хӗрелсе кайнӑ.
Одесса
Литературăллă Одесса
thumb|Преображенская урамĕ
Якаткасси
Кун-çулĕ
1927 çулчен, уессене пĕтериччен, Етĕрне уесĕн Турай вулăсне кĕнĕ.
1109
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Чĕмпĕрти чăваш шкулĕ
Чĕмпĕрти чăваш шкулĕ — И. Я. Яковлев тăрăшнипе 1868 çулхи юпа уйăхĕн 28-мĕшĕнче Чĕмпĕр хулинче уçнă вĕрентевçĕсем хатĕрлекен шкул. Тĕрлĕ вăхăтра тĕрлĕ ятсемпе паллă пулнă.
Кун-çулĕ
1877 çултан Чĕмпĕр чăваш шкулĕ халăх вĕрентĕвĕсене кăларакан Чĕмпĕрти тĕп шкул пулса тăрать. 1878 çулта Яковлев шкулта хĕрарăм уйрăмне йĕркелесе ярать. 1855 çулта шкулта чиркӳ уçаççĕ. Вĕрентекенсен программи кашни çулах аталанса пырать.
Радова
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Вой-Вож (Кĕçĕн Аранец юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Челепи облаçĕн Чăпаркуль районĕ
Истори
1935 çулта 9 ял канашĕнчен (Бишкил, Варлам, Кундравин, Непряхин, Сарафан, Тимирязев, Травников, Филимонов тата Шахмат) йĕркеленĕ. Пурĕпе: 56 ял пурăну вырăнĕ.
Басов Иван Сидорович
Басов Иван Сидорович — (-), 1-мĕш Украина фрончĕн 3-мĕш гварди çарĕн 26-мĕш танксене пĕтерекен артиллери бригадин командирĕ, полковник, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 23.
Лун-Вож (Кĕçĕн Аранец юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Корчакова Светлана Васильевна
Паллă рольсем
Фрау Марта («Икс» операци, С.Димин); Наçтаç («Кай, кай Ивана», Н.Айзман); Татьяна («Хурлăхлă чан сасси»,  Н.Сидоров); Устинья Наумовна («Хамă çынсем – йӳнеçтеретпĕр»,  А.Островский); Надя («Кăвакарчăнăм эс манăн»,  В.Гуркин); Людмила Яковлевна Баскакова («Амантнă чун», В.Розов); Галька («Чуна кивçен илеймĕн», В.Распутин); Манюк («Суйлакана – Суйпике», Н.Сидоров); Анфис аппа («Пурçăн кӳлĕ вăрттăнлăхĕ», М.Левтина) т. ыт. те. Машăрĕ ЧР искусствăсен тава тивĕçлĕ ĕçченĕ, режиссерĕ Корчаков Н.В. Çемьере икĕ ача. Халĕ тава тивĕçлĕ канура. Категори:Çынсем, алфавитпа Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем Категори:1948 çулта çуралнисем Категори:Çурлан 20–мĕшĕнче çуралнисем
Хуракасси (Муркаш районĕ)
Урăх пĕлтерĕшĕсене Хуракасси (пĕлтерĕшĕсем) статьяра вулăр.
Басов Фёдор Евсеевич
Басов Фёдор Евсеевич — ( - ), 1-мĕш Украина фрончĕн 3-мĕш гварди çарĕн 26-мĕш танксене пĕтерекен артиллери бригадин командирĕ, подполковник, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати -.
Аш арманĕ
Хатӗр
Алӑпа касмалли мясорубка аври ҫумне, апла пулсан, ҫирӗп ҫирӗплетмелли аври ҫумне нумай вӑй хумалла. Ҫавӑнпа алӑпа касакан мясорубкӑсене струбцинӑпа пуянлатаҫҫӗ. Электроприводлӑ мясорубкӑсене струбцинӑсем кирлӗ мар, вӗсене тӗп ӗҫре е ӗҫре хатӗрлеҫҫӗ. Йӑлари электричество мясорубкисен те аш-какай радиоприемникӗн ансӑр та вӑрӑм мӑйӗ пур, пӳрнесем шнека лекесрен сыхланса, вӗсен комплектне тӗшмӗртекен кӗрет. Электричество йӑлинче какай касма мясоприемнике париччен пӗчӗкрех татӑксем касмалла.
Мясорубкӑсем кухня комбайнӗсен йышӗнче хушма хатӗрсем пек пулма пултараҫҫӗ. Ҫавӑн пекех, корпусра касакан йышши ҫӗҫӗ крыльци евӗрлӗ урӑх конструкциллӗ электричество мясорубкисем ручной блендер хушма насадка пек пулма пултараҫҫӗ.
Çĕнĕ Бакай (Кушнаренко районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кушнаренко районĕ
Челепи облаçĕн Аркаяш районĕ
Административлă пайĕсем
12 ял канашĕ: Акпа́ш, Аркая́ш, Аяску́л, Байрамгу́л, Дерби́ш, Иша́ли, Хăмăш, Кузнецкий, Кулуй, Норки, Худайберды, Яратку́л. 85 яллă пурăну вырăнĕ.
1111
Çавăн пекех
Категори:Çулсем
Хубилай
Пурнăçĕ
Астул çине ларсан унăн тĕп тĕллевĕ Китайри Сун йăх-несĕлне пĕтересси пулнă. Самай хушă çапăçнă хыççăн 1271 çул тĕлне вăл Китайăн ытларах пайне çĕнтерсе илет. Кун хыççăн вăл çĕнĕ йăх-несĕле йĕркелеме тытăнать, ăна Юань ятне панă. 1279 çулта Сун йăх-несĕлĕн юлашки императорĕ вилнĕ хыççăн хăйĕн витĕмлĕхне самай пысăклатнă.
Мускав проспекчĕ (Шупашкар)
Мускав проспекчĕ — Чăваш Республикин тĕп хулин, Шупашкарăн, проспекчĕ.
Родионов Виталий Григорьевич
Сăвар Эртиван (паспортра: Виталий Григорьевич Родионов, 1947 çулхи юпа уйăхĕн 5-мĕшĕ, Хура Çырма ялĕ, Вăрнар районĕ, Чăваш АССР) — филологи ăслăхĕсен тухтăрĕ (1993), профессор (1995), РФ çыравçисен пĕрлешĕвĕн пайташĕ (1995), Чăваш Енĕн тава тивĕçлĕ ăслăх ĕçченĕ (1997). Чăваш патшалăх университечĕн филологи факультетĕнчи Чăваш тата танлаштаруллă литератури пĕлевĕ кафедрин ертӳçи.
Каттакурган шыв усравĕ
Каттакурга́н шыв усравĕ (Kattaqo‘rg‘on suv ombori, Каттақўрғон сув омбори) — Самарканд облаçĕнчи Самаркандский вилоятне кĕрекен Каттакурган туманĕнче вырнаçнă шыв усравĕ. Ӳспекстан территоринчи пĕрремĕш шыв усравĕ (1940—1951 çç.).
Рим-река
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Вой-Вож (Кĕçĕн Кожва юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Илек (Кушнаренко районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Остоженка
Паян Остоженка Мускавăн чи хаклă урамĕсенчен пĕри шутланать. Кунти хваттер хакĕ тĕнчере чи пысăккисенчен пĕри.
Кун-çулĕ
Остоженка урамĕ хăйĕн ятне XVII ĕмĕртенпе 1935 çулчен упранă, мускав метрополитенне тунă хыççăн Метротăвакан урамĕ ят панă, 1986 çулта ăна пĕрремĕш историлле ятне тавăрнă.
Каçăсем
Остоженка Категори:Хамовники
Сатка
Галерея
thumb|center|700px|Саткăн вата пайĕнчи хула пĕви thumb|center|700px|Сатка тавра çутçанталăкĕ - вăрман çулĕ thumb|center|700px|Магнезит карьери (тарăнăшĕ 300 м) thumb|center|700px|Сатка, кĕçĕн Запань, трамплинран пăхсан thumb|center|700px|Сатка, Магнезит комбиначĕн спорт керменĕ thumb|center|700px|Сатка, хула пĕви, çыранри кимĕсем thumb|center|700px|Хĕллехи Сатка
Свара
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Сомов Константин Андреевич
Кун-çулĕ
Пĕрремĕш харпăр ĕçĕсен кăтартăвĕ, (эскизсемпе ӳкерчĕкĕсем,162 ĕç), Петĕрхулинче 1903-мĕш çулта пулса иртнĕ, Гамбургпа Берлинта çав çултах 95 ĕç кăтартнă. 1905-мĕш çулта вăл «Ылтăн руно» журналта ĕçленĕ. Çутçанталăкпа çын сăнарĕсен хайлавĕсемсĕр пуçне Сомов капăр фарфор композицисем — «Нулин граф» (1899), «Влюблённые» (1905) тата ытти те ăсталанă.
1918-мĕш çулта Голикепе Вильборг издательствинче (Сăваплă-Петĕрхули) ытларах паллă та тулли тухăм — Сомов ӳкерчĕкĕсемпе капăрлатнă эротикаллă «Маркиза кĕнеки» («Le livre de la Marquise») çутă курнă. Кунта ӳнерçĕн капăрлату ӳкерчĕкĕсемсĕр пуçне француз чĕлхеллĕ çыравне те хăех суйласа илнĕ. Çак тухăмăн «Пысăк „Маркиза кĕнеки“» тенĕ тата та ытларах çăмăлттай ӳкерчĕксем хушнă сайра вариант та пур.
1925-мĕш çултан Францире пурăннă,1928-мĕш çулхи кăрлач уйăхĕнче Парижри Эксельманс бульварĕнче (фр. Boulevard Exelmans) хваттер туяннă.
Лун-Вож (Кĕçĕн Кожва юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Кивĕ Улхаш
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Кивĕ Улхашра ак çапла вырăсла ятсемлĕ урамсем пур: улица 1-я Куликовская, улица 2-я Куликовская, улица Базарная, улица Богдашкинская, улица Верхне-Казанская, улица Верхняя, улица Высельская, улица Голубковский Порядок, улица Князькина, улица Колхозная, улица Комсомольская, улица Кооперативная, переулок Кооперативный, улица Куликовская 1-я, улица Куликовская 2-я, переулок Малоречный, переулок Малоречный, улица Мельничная, улица Мира, улица Набережная, улица Набережный Спуск, улица Наша Марка, улица Нижне-Казанская, улица Овражная, улица Огородный Спуск, улица Пионерская, улица Пионерский Порядок, улица Полевая, улица Пригородная, улица Садовая, улица Свободы, улица Серп и Молот, улица Советская. Асăннă урамсен чăвашла ячĕсем епле пулни паллă мар, весене халлĕхе тупса палăртайман.
Светлуха
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Кубачи
Кубачи́ — Дагестанăн Дахад районĕнчи хула евĕр паççулкă (унчен аул). Кубачи хула тăрăхĕнче.
Аша
left|thumb|100px|Герб (1997) Аша́ — Раççей Федерацийĕн хули, Челепи облаçĕнчи Аша районĕн административлă тĕпĕ, Куйбышев чукун çулĕн Ĕпхӳ — Челепихушшинчи чукун çул станцийĕ.
Бастраков Арсентий Михайлович
Бастраков Арсентий Михайлович — ( 13-17), Ленинград фрончĕн 2-мĕш тапăнакан çарĕн 64-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 191-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн 2-мĕш пулемет ротин отделени командирĕ, гварди старшини, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 05.
Кабарда-Балкар Республикин гимнĕ
Кабардино-Балкари Республикин гимне Аслан Дауров кĕвĕçĕпе Борис Утижев сăвăçă çырнă.
Келдыш Мстислав Всеволодович
1953 çултанпа ĂА Президиумĕйĕнче, 1960—1961 çулсенче вице-президенчĕ, 1961—1974 çулсенче- ĂА президенчĕ, 1974—1978 СССР ĂА Президиум членĕ. Виçĕ хут Социализмлă Ӗç Паттăрĕ (1956, 1961, 1971). 1949 çултанпа КПСС членĕ.
Карл Маркс урамĕ (Шупашкар)
thumb|250px|Карл Маркс урамĕ, 1987 Ка́рл Ма́ркс урамĕ — Чăваш Республикин Шупашкар хулин центр микрорайонĕнчи урам.
Васильев Василий Васильевич
Васильев Василий Васильевич (1935, кăрлач, 10, Ачча ялĕ, Канаш районĕ, Чăваш АССР çур. ) — чăваш, совет, раççей опера юрăçи (тенор).
Майор Данди
«Майор Данди» (Major Dundee) — Сэм Пекинпа режиссёрăн кинофильмĕ, экран çине 1965 çулхи пушăн 15-мĕшĕнче тухнă.
Садовничий Виктор Антонович
Виктор Антонович Садовничий — Раççей математикĕ. 1939 çулхи ака уйăхĕн 3-мĕшĕнче Украинăри Харьков облаçĕнчи Краснопавловка салинче çуралнă. 1992 çултанпа М. В. Ломоносов ячĕллĕ Мускав патшалăх университечĕн ректорĕ.
Сим
Сим несĕлĕсем
thumb||250px|left|Праведный праотец Сим. Фреска из Храма Всех Святых на Кулишках (Мускав). ХХ ĕмĕрĕн вĕçĕ. Авторĕ — И. Колосков
Сеза (Ундоша юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Нарăс, 18
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Сеза (Ундоша юппи)
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Гагарин урамĕ (Шупашкар)
Гагарин урамĕ — Чăваш Республикин Шупашкар хулин центр микрорайон урамĕ.
1117
Çавăн пекех
Категори:Çулсем
Тарнойтаёль (Медвежья юппи)
Тарнойтаёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Медвежья юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Мари Смит Джонс
Мари Вильям Ф. Смит пулăçăна качча кайнă (1948 çу, 5). Вĕсен 9 ача çуралнă пулин те, нихăшĕ эяк чĕлхине вĕренмен. Хĕрĕсен пĕри систернĕ тăрăх ун чухне акăлчанларан урăх чĕлхепе калаçма юраман. . 1970 çулсенче вăл Анкорадж хулине кайнă. Ун чухне те эяк чĕлхин пуласлăхĕпе пăшăрханнă вăл. Чĕлхи мĕнли çинчен пĕлӳ юлтăр тесен, Майкл Краусс (Michael Krauss) чĕлхеçĕпе нумай ĕçленĕ, материала çырса илнĕ. Майкл Краусс ку пĕрле ĕçрен сăмахсарпа грамматика кĕнекине хатĕрленĕ.
Википеди кун-çулĕ
Концепцие ĕлкĕлени
Уэйлс тата Сэнгер ăшлăха хăвăрт тăвас меслетсене сӳтсе яваççĕ. Ларри Сэнгерпа Бен Ковитз калаçăвĕнчен вики никĕсĕпе хатĕрленĕ хушма çуралать. Бен Ковитз, программист, Ward Cunningham’s wiki (the WikiWikiWeb) пĕрмайхи клиенчĕ, Сэнгера wiki хатĕрĕпе 2001 çулхи кăрлачăн 2-мĕшĕнче палаштарать. 2001 çулхи юпа уйăхĕнче Уэйлс «Ларрин Wiki программа хатĕрĕпе усă курас шухăш çуралать» (Каярах, 2005 çулхи раштав уйăхĕнче вăл пĕлтернипе, Bomis ĕçтеши Джереми Розенфелд çак концепцие кăтартнă) тесе хыпарлать. Сэнгер вики платформине кăмăллать те Нупедие хутшăнакансене UseModWiki (ун чухне v. 0.90) никĕсĕпе ĕçлекен викие Nupedia еткерĕ тума сĕнет.
2006
Акăлчан Википедине 1½-миллионлă статьяна кĕртнĕ; «Википеди» Викимедиа Фондăн регистрациленĕ сутă маркки пулса тăрать; Конгреса пулăшакансен биографисем таврашĕнчи пăтăрмахсем этем пĕрлĕхне кăсăклантараççĕ: конгрес штатĕнчи ĕçтешсемпе суйлав кампанине йĕркелекенĕ Википедире хăйсен биографине вăрттăн улăштарнă, юлашкийĕ ĕç вырăнне пăрахать.
Викимани-2006 çинче Джимми Уэйлс кăтартнипе, Википеди калăпăшĕ ӳссе çитрĕ, ĕнтĕ пахалăхĕ çине тимлĕрех пăхмалла, йыхрава ытларах 100 000 питĕ паха статья хатĕрлес тĕллевпе кăларнă, çĕнĕ «oversight» (ревизор) привилегие кĕртнĕ. 2005 çулта ятсăр вандалсене хирĕçле кĕртнĕ хӳтĕлев ĕмĕтленинчен ăнăçлăрах пулнă: 1000 ытла страницăна хӳтĕленĕ; Википедие çак çулхи тĕнчери чи лайăх бренд вырăнне хунă.
Иран
YouTube тата IMDB сайтсемпе пĕрлех, Википедипе Иранра усăк курма 2006 çулхи раштав, 3 чаракланă. Çак чăрмава анăç этеплĕхне хирĕç кампани сĕмĕпе туса хунă.
МПУ Тĕп çурчĕ
«Триумф-Паласа» тăвиччен Мускавра чи çӳлли пулнă, çӳллĕшĕ — 182 м, шпильпе пĕрле — 240 м, варринчи этажĕсем — 36. Никĕсĕ тинĕс шайĕнчен 194 м çӳллĕрех. Никĕсĕ шăвакан лапра пулнăран çĕр айĕнчи тăпрана холодильниксем шăнтса тăраççĕ.
1949—1953 çç. хăпартнă (архитекторсем: Б. М. Иофан (тĕп архитектор ĕç вырăнĕнчен хăтарнă), Л. В. Руднев, С. Е. Чернышёв, П. В. Абросимов А. Ф. Хряков, В. Н. Насонов). Фасадсен скульптурисене В. И. Мухина ăста лаççинче хатĕрленĕ.
Çурт-йĕр историйĕ
Сталин сĕннипе 1947 çулхи кăрлач уйăхĕнче СССР министрсен канашĕ Мускавра сакăр çӳллĕ çурта тума йышăннă, вĕсенчен пĕри Мускаври университетăн Ленинские горы (халĕ Воробьёвы горы) тĕлĕнче вырнаçнă тĕп корпусĕ. Проекта Лев Руднев ертсе пынă архитетектор ушкăнĕ хатĕрленĕ. Проектра туман Канашсен керменĕн элеменчĕсемпе усă курнă. Тунă вăхăтра çак çурт Европăра чи çӳлли шутланнă.
Вой-Вож (Мишъёль юппи)
Вой-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Мишъёль юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Пăва гербĕ
Пăва районĕн çыннисем халĕ те ытларах ял-хуçалăх ĕçĕпе ĕçлесе пурăнаççĕ. Ку вĕсен гербĕнче те палăрать. Район гербĕнчи ылттăн пучах ял-хуçалăх ĕçĕ лайăх аталанса пынине пĕлтерет, симĕс уй-хир — çутçанталăк символĕ, сывлăх, пурнăç, ял-хуçалăх ĕçĕ. Ылттăн — тыр-пул символĕ шутланать, çавăн пекех çителĕклĕх, хисеп палли. Герб çинчи ылттăн хĕвел — малалла аталанмалли пурнăç çути, ăшши. Кĕмĕл çутă — тасалăх, тăнăçлăх, ăнланулăх. Кăвак тĕс — хисеп, шыв пĕлтерĕшĕ. Район территорийĕпе çакăн пек шывсем юхаççĕ: Сĕве, Хырла , Булла , Цильна. Герб тунă чухне çакна та шута илнĕ пулмалла.
Ялаври пĕрпеклĕх
Категори:Пăва Категори:Тутарстанăн Пăва районĕ
Грецкий Владимир Иванович
Грецкий Владимир Иванович — (14.07.1912(1)-08.09.2000), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 31. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Кавказхыç фрончĕн Çурçĕр çар ушкăнĕн 4-мĕш гварди кавалери корпусĕн 10-мĕш гварди кавалери дивизин 134-мĕш танк полкĕн танк ротин политика пайĕпе командирĕн çумĕ, кĕçĕн лейтенант.
1120
Вилнĕ
Çавăн пекех: Категори:1120 çулта вилнисем
Свердловск облаçĕ
Свердловск облаçĕ (Свердловская область) — Раççей облаçĕ. 1934 çулхи кăрлачăн 17-мĕшĕнче йĕркеленĕ.
Халăх йышĕ
Категори:Свердловск облаçĕ Категори:Раççей