cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хусан историйĕ
Хусан историйĕ Хусан хулине авал чăвашсем никĕсленĕ. Ун çинчен чăваш халăх хайлавĕсенче нумай каланă. «Известия общества археологии, истории и этнографии при Казанском университете» кăларăмĕн III-мĕш томĕнче пичетленĕ: «Перевели город, дали ему имя Хузан» 1980 çулта Н.И.Егоров çырса илнĕ хайлавра та çак хулана чăваш пуянĕ никĕсленине, кайран Хусан вырăнĕнче тутар-монголсем «Казань» хулине тунине палăртнă.
Еврази плитти
Инçет тухăç
Еврази плиттин çурçĕр-тухăç пайĕ — чылай тапхăр хушши аталаннă тĕрлĕ çул ӳсĕмлĕтеррейнлă акрециллĕ ярăм.
Планета
Истори
Çĕнĕ тата Çĕнĕрех Саманара тепĕр виçĕ планета уçнă:
Мăн Чăтлăх районĕ
Мăн Чăтлăх райо́нĕ — Самар облаçĕн (Раççей) кăнтăр-тухăçĕнчи административлă виçи.
Габрусев Алексей Константинович
Габрусев Алексей Константинович — (01.01.1922-09.09.2007), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 167-мĕш перевçĕсен дивизин465-мĕш перевçĕсен полкĕн разведка взвочĕн командирне пулашаканĕ, аслă сержант.
Ăрсиел
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Похвиçнĕ районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Волосница (Летка юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Сафарово (Сафаровский сельсовет, Учала районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Учала районĕ
Сенĕк Иван Герасимович
Сенĕк Иван Герасимович (чăн хушамачĕ Кузнецов, 1886, Çĕн Тĕмер ялĕ, Чĕмпĕр кĕперни (халĕ Чăваш Енĕн Елчĕк районĕ) — 1941, Куйбышев) — чăваш прозăçи.
Ӗçĕсем
Шӳтлĕ калавсемпе фельетонсем çыра-çыра «Капкăнра», ытти хаçат-журналта пичетленнĕ. «Йĕплĕ хулă» (1935) ятлă кĕнеке кăларнă.
Виски
Каçăсем
* Категори:Алкоголь ĕçмисем
Мăн Энĕш
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн юханшывĕсем
Питтикасси
Питтикасси, — Чăваш Республикин Шупашкар районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Çурçĕр, Кăнтăр урамĕсем.
Муркар
Истори
1927 çулчен Шупашкар уесĕн Богородск вулăсне кĕнĕ.
Тимашевка
Тимашевка — Пушкăрт Республикин Ишимпай районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 425 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453221, ОКАТО кочĕ — 80231855007.
Гавва Иван Степанович
Гавва Иван Степанович — (06.04.1918-21.04.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 2-мĕш гварди танк çарĕн 12-мĕш гварди танк корпусĕн 393-мĕш гварди хăй тĕллĕн çӳрекен артиллери полкĕн САУ артиллери орудин тĕллекенĕ, гварди аслă сержант.
Питтукасси
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Шупашкар районĕн ялĕсем
Кожушка
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Тури Обь бассейн округĕн юханшывĕсем
Водка
Вуламалли
* Категори:Вырăс апат-çимĕçĕ Категори:Алкоголь ĕçмисем
1809
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Канаш (Шăмăршă районĕ)
Каçăсем
Категори:Шăмăршă районĕнчи пурăнан вырăнсем
Мутница (Летка юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Вăрманхĕрри (Похвиçнĕ районĕ)
Кунçул
Çак кенекене вулăр . == Похвиçнĕ таврашĕнчи ялсен чăвашла ячĕсен пĕр версийĕ == • 2
Козлачиха
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Тури Обь бассейн округĕн юханшывĕсем
Рогозин-Шор
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шурчанов Валентин Сергеевич
Валентин Сергеевич Шурчанов (1947, Кивĕ Шелттем ялĕ, Канаш районĕ, Чăваш АССР çур. — 2020) — раççей патшалăх тата политика ĕçченĕ, Патшалăх думин виççĕмĕш, пиллĕкĕмĕш тата улттăмĕш чĕнĕвĕсен депутачĕ, федераци тытăмлăхĕпРФКП фракцин пайташĕ. Унчен Чăваш Республикин Патшалăх Канашĕн председалĕ, «Правда» хасатăн тĕп редакторĕ пулса ĕçленĕ.
Биографи
2020-мĕш çулта кăшăлвирус инфекцийĕпе вилнĕ (декабрĕн 18-мĕшĕ, 14 сехет те 40 минут).
Чăваш Енре
2015 çулхи авăнăн 13-мĕшĕнче Чăваш Енĕн пуçлăхне суйлавĕнче виççĕмĕш вырăна тухнă (60 000 сасă пуçтарнă —12,76 %).
1811
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Нестериха (Летка юппи)
Нестериха — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Летка юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Тĕмер (Елчĕк районĕ)
Ял çывăхĕнче çавăн пекех «Труд» ял хуçалах кооперативĕн фермисем, трактор паркĕ вырнаçнă.
Саваньен
Ампелографи
Саваньен шурă ( сайра - шупка хĕрлĕ ) çырлисем каярах пиçеççĕ.Пуçтару чӳк-раштав уйăхсемче пырать.Çавăнпа ку сортна ăшă тата типĕ кĕркунне кирлĕ.
Тӳпе (пĕлтерĕшсем)
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Вăта Энĕш
Юханшыв тăршшĕ, бассейн лаптăкĕ.
Технеций
{| style="text-align: left; background-color: pink; width: 100px; height: 100px;" border="0" cellpadding="4" cellspacing="0"
Технеци (Tc), — элементсен периодикăллă системин 43-мĕш хими элеменчĕ.
Кок (Садра юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Бия. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ - Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Конго Республики
Конго Республики (République du Congo Repubilika ya Kongo Republíki ya Kongó ), — Африкăри вырнаçнă патшалăх. Тĕп хули —Браззавиль, Франци колонийĕ пулнă. thumb|Конго республикин картти мини|Конго республикин рельефĕ
Алеманн Википедийĕ
Алема́нн Википе́дийĕ (Alemannischi Wikipedia) — раздел Википедин нимĕç чĕлхин Алеманн пуплевĕпе хайланă уйрăмĕ.
Каçăсем
Категори:Нимĕç чĕлхи Категори:2003 çулта уçăлнисем
Энĕш (юханшыв)
Пĕрлехи хыпарсем
19-мĕш ĕмĕр варринче ( 1866 çул) пирĕн вулăсри Энĕш шывĕ çинче 3 шыв арманне лартнă. Иккĕ арман Çатрăк ялĕ тĕлĕнче, тепри — Куснар патĕнче пулнă. Çывăх ялсенче пурăнакан çĕр ĕçтешĕсем пурте çак армансенче тырă авăртнă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн юханшывĕсем Категори:Атăл юпписем
Тĕмер вăтам шкулĕ
Истори
1920 çулта тăватă класлă шкул пулнă. 1937 çулта çичĕ класлă шкул туса хунă. 1989 çулта тулли мар вăтам шкул ятне панă. 1990 çултанпа вăтам шкул пулса тăнă.
Кĕçĕн Енĕш
Раççей патшалăх реестăринчи данныйсем]] :
Шăл туни
Гистологи десни нумай-нумай пластинкӑран тата хӑйӗн пластинкинчен тӑрать. Ҫӑварсен эпителӗсене, пӗрлештерекен эпителсене, суха касси эпителӗсене уйӑрса илеҫҫӗ.
Шӑл хушшине ҫирӗплетнӗ десна тымарӗсем хушшинчи эпителсем самаях мӑнтӑрланса кайма пултараҫҫӗ. Ҫак сӑмахра пасарти пек чашкӑракан, тӗштырӑ тата мӑйракаллӑ сийсем палӑраҫҫӗ. Базальнӑй цилиндр клеткисенчен тӑрать, чашкӑракан — полигон форминчен, пӗрчӗллӗ — плиткӑсенчен, мӑйрака сийӗпе вара пӗтӗмпех шыҫса кайнӑ тата ядерсемсӗр тӑрса юлнӑ читлӗхсенчен темиҫе рет тӑрать, вӗсем яланах пӗрлешсе тӑраҫҫӗ.
Пуян (пăлхар пикĕ)
Пуян — Атăлçи Пăлхар пикĕ.
Чăваш патшалăхлăхĕ
Категори:Чăваш Ен
Эверккел
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Похвиçнĕ районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Юпитер
Спутникĕсемпе ункисем
thumb|200px|Юпитерăн пысăк спутникĕсем тата вĕсен çийĕсем
Роща-Вож
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Колмогоров Андрей Николаевич
Профессор
thumb|Колмогоров (сулахайри) [[Таллинра задача шутланă чух, 1973]] thumb|Колмогоров [[Таллинра задача шутланă чух, 1973]]
Гренланди
Чĕрчунсен тĕнчи
Утравăн çыранĕсем хĕрринче çурçĕр пăланĕ, мускуслă сурăхвăкăр (çурçĕр енче), шурă упа, песец, поляр кашкăрĕ, лемминг чĕрчунĕсем пурăнаççĕ, çыран çум шывсенче — гренланди кичĕ, гренланди тюленĕ, морж тата ыттисем те (пĕтĕмпе 30 тĕслĕ сӗт ҫисе ӳсекенсем) ĕрчеççĕ. Кайăксенчен уйрăмах гаги, чайки тата шурă куропаткăсем тĕл пулаççĕ. Треска, палтус, мойва, сёмга, акула пуллисене, креветкăсене тытса сутаççĕ.
Колмогоров Андрей Николаевич
Профессор
1930 ç. Колмогоров МПУ профессорĕ пулать, 1933 — 1939 çулсенче МПУ-н математикăпа механика институчĕн директорĕ пулса ĕçлет.
Вĕренекенĕсем
Колмогоров хăй каланипе: «Талантлă вĕренекенсемпе эпĕ пуян пултăм. Вĕсенчен чылайăшĕ, манпа пĕрле мĕнле те пулин облаçре ĕçлеме пуçласа, каярах тепĕр тематика çине кĕрсе кайса мансăрах сумлă хыпарлă ĕçсене турĕç.
А.Н. Колмогоров пирки статьясем
Категори:Социализм Ӗçĕн Паттăрĕсем Категори:Сталин парни лауреачĕсем Категори:Ленин парни лауреачĕсем Категори:МПУ Категори:МПУ вĕрентӳçисем Категори:МПУ-ра вĕренсе тухнисем Категори:Вольф парни (математика) лауреачĕсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Математиксем, алфавитпа
Сатиркасси
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Шупашкар районĕн ялĕсем
Дин Рид
Дин Рид (Dean Cyril Reed; авăн, 22 1938, Денвер, Колорадо штачĕ, АПШ — çĕртме, 13 1986, Берлин çумĕнче, ГДР) — американ юрăçи, киноактёрĕ, кинорежиссёрĕ тата этем пĕрлĕхĕн ĕçченĕ.
Тинекку (пăлхарсен пикĕ)
Кун-çулĕ
1223 çулта пăлхарсем хăйсен çĕрĕ çине сĕкĕнсе кĕнĕ тутар-монголсене Кĕрнек хули патĕнче çĕмĕрсе тăкнă.
Еранка (Лобань юппи)
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Макадамия
Категори:Мăйăрсем
Роща-Шор (Мăн Роговая юппи)
Роща-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Мăн Роговая юханшывăн сылтăм çыранĕпе 200 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Тĕмерти фельдшер-акушер пункчĕ
Истори
Тĕмер ялĕнче 1944 çултанпа акушер пункчĕ ĕçлет. 1944 çулхи юпа уйăхĕнче фельдшер пункчĕ.
Хапхаçă (фильм, 2000)
Сюжет
Паллă испан футбол хапхаçи Рамиро Фортеса кĕтмен çĕртен футбола пăрахса кăсăк ĕçпе аппаланма тытăнать — пуян çынсене тупса вĕсене пенальти тапса кĕрттермес тесе укçа тупăшлать.
Атлантида
Атлантида Атлантика океанĕнче
thumb|right|[[Атлантика океанĕнчи вырăн, кунта тĕрлĕ тĕпчевçĕ Атлантида пулнă теççĕ.]]
Этеплĕхе сĕм яни
thumb|Профессор Аронакс тата капитан Немо Атлантида ишĕлчĕкĕсем хушшинче thumb|200px|left|Монсу Дезидерио. Атлантида ӳкĕнĕвĕ
Гавриленко Александр Гаврилович
Гавриленко Александр Гаврилович — (20.08.1920-26.09.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 16. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 13-мĕш çарĕн 70-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 205-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн рота командирĕ, гварди лейтенанчĕ.
Кубия (Неня юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Энĕшпуç (Вăрмар районĕ, сала)
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Ял витĕр Вăрмар-Энĕшпуç-Тăвай автоçул пырать.
Крапивка (Лобище юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Баньюмасан Википедийĕ
Баньюма́сан Википе́дийĕ (Wikipedia basa Banyumasan) — Википедин,Вăта Явăн кăнтăр пайĕнче саралнă баньюмасан чĕлхиллĕ уйрăмĕ, баньюмасан чĕлхи ява чĕлхин диалекчĕ шутланать.
Кун-çулĕ
Çапах та, Баньюмасан Википедийĕн тĕслĕхĕ Индонезири вырăнти чĕлхесен Википеди уйрăмĕсене, сăмахран — Ачех Википедине — тума вăй-хал парать.
1820
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Талышсем
Каçăсем
fa:تالش
Азнаш (Учала районĕ)
Азнаш — Пушкăрт Республикин Учала районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 15 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453712, ОКАТО кочĕ — 80253884007.
Кубия (юханшыв)
Кубия (Юханшыв) — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Салихово (Урман-Бишкадакский ял тăрăхĕ)
Салихово  — Пушкăрт Республикин Ишимпай районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 686 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453220, ОКАТО кочĕ — 80231875006.
Сардан (Лудяна юппи)
Сардан — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Чулхула облаçĕ, Мари Эл территорипе юхать. Лудяна юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Танкăр
Tengrismus
Удалов Маркиан Петрович
Пурнăçĕ
Мускаври политехника институтĕнче пĕлӳ пухнă. СССР Литература фончĕн чăваш уйрăмĕнче директор пулса ĕçленĕ.
Ӗçĕсем
«Чугуновсем», «Актриса», «Мичман Павлов» пьесисене Чăваш патшалах академи драма театрĕнче тата Вырăс драма театрĕнче лартнă. «Чечек» (тепĕр ячĕ «Ишут шурлăхĕ») сăвăллă романăн авторĕ.
Элшел (ял)
Этимологи
Элшел ялĕнчен инçех мар çав ятлах авалхи атăлçи пăлхарсен хули пулнă. Халăхра упранса юлнă хайлавсенче çапла каланă: "«Пирĕн асаттесем кунта пысăк хуларан куçса килнĕ. Хули Сĕве хĕрринче пулнă. Ăна та Элшел тенĕ. Анчах та çав хулана тăшмансем çунтарса янă…»"
Брасс Тинто
Каçăсем
Категори:Миланра çуралнисем Категори:Итал кинорежиссёрĕсем
Çĕнĕ Куйбышевск
Халăх йышĕ — 111,8 пин çын (2005).
Лапри Чăрăшкасси
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Сĕнтĕрвăрри районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Шупашкар районне кĕнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн пуçласа хальхи вăхăтчен Сĕнтĕрвăрри районне кĕрет. .
1823
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Курма (Лумпун юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Лигурсем
Каçăсем
Категори:Авалхи Франци * Категори:Европăри авалхи халăхсем
Кĕтĕквар
Кĕтĕквар — Чăваш Енĕн Сĕнтĕрвăрри районĕнчи ял. Çавал хĕрринче вырнаçнă.
Улатăр (пĕлтерĕшсем)
Улатăр, — тĕрлĕ пĕлтерĕшлĕ сăмах.
1825
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Çĕнĕ Тренкасси
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернин Шупашкар уесĕн Посадко-Сотниковская вулăсне кĕнĕ.
Сардык (Лумпун юппи)
Сардык — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Удмурт Республики, Мари Эл, Тутарстан территорипе юхать. Лумпун юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Амзибаш
Амзибаш — Пушкăрт Республикин Ишимпай районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 545  çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452871, ОКАТО кочĕ — 80233803001.
Орнитологи
Журналсем
На свободном доступе - http://www.elibrary.ru
Конфуци
Вĕрентĕвĕ
Тĕп статья: Конфуцилĕх
Конфуци вĕрентсе каланисем, вĕренекенĕсем çырса илнĕ.
Вĕрентӳçĕ каланă: – Кам çĕнĕне ăнкартать, киввине ырлать, çав вĕрентӳçĕ пулма пултарать.
– Мĕн ăна хӳхĕм пуплешӳлĕх? Кам хăйне чĕлхипе йăрă хӳтĕлет, хăйне часах курайманлăх тупать. Тавçăраймастăп, пур-ши унăн этеплĕхĕ, çапах та мĕне кирлĕ ăна хӳхĕм калаçни?
– Пархатарлă ар тӳрĕлĕхе тупăçлать. Пĕчĕк çын услама çеç тупать.
– Пур те сывă-и? Лашасем пирки ыйтман.
– Çав кăна — йынăш, хăшĕ тӳрленеймест.
Пăлан ĕмпӳ
Каçăсем
Категори:Хасар хаканлăхĕ Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Хасар тăрăмĕсем Категори:Иуда тĕнĕн прозеличĕсем
Сăр (юханшыв)
Сăр хĕрринче Сурск, Пенза, Улатăр, Çĕмĕрле, Кăрмăш, Етĕрне, Васильсурск хулисем, Çĕнĕ Слобода, Пăрачкав, Алвеле ялĕсем лараççĕ.
Патăрьелĕнчи пĕрремĕш номерлĕ вăтам шкул
Кунçул
Патăрьелĕнчи пĕрремĕш вăтам шкула 1934-мĕш çулта уçнă.
Элшел (хула)
Элшел (Ĕшел, Ишлĕ), — Атăлçи Пăлхар хули. Вăл Атăлăн сылтăм çыранĕнче ӳссе ларнă пулнă. Элшеле пăлхарсем X ĕмĕрте никĕсленĕ пулас. Хула 1220 çулта вырăс шывçи хурахĕсем çунтарса янă хыççăн пĕтнĕ.
Яранка (Лумпун юппи)
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Анаткас (Сĕнтĕрвăрри районĕ)
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Сĕнтĕрвăрри районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Шупашкар районне кĕнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн пуçласа хальхи вăхăтчен Сĕнтĕрвăрри районне кĕрет. .
Шарипово (Тунгатаровский сельсовет)
Шарипово  — Пушкăрт Республикин Учала районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 44 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453712, ОКАТО кочĕ — 80253884011.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Учала районĕ
Сауд Аравийĕ
Вуламалли
Категори:Сауд Аравийĕ Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа
Пуш, 26
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Воронцов Алексей Парамонович
Каçăсем
Категори:Совет Союзĕн Паттăрĕсем Категори:Ăренпур облаçĕнче çуралнисем Категори:1915 çулта çуралнисем Категори:1943 çулта вилнисем
МПУ-ен Теориллĕ механикăпа мехатроника кафедри
Каçăсем
Категори:МПУ
1828
Çуралнă
Çавăн пекех Категори:1828 çулта çуралнисем пăхăр
Лигур чĕлхи (авалхи)
Авалхи авторсем пĕлтернисем
Страбонăн тепĕр фрагментĕнче лигурсемпе кельтсен уйрăмлăхне çырса кăтартнă:"«Альп пирки сăмах тапратсан… лигурсемсĕр, нумай йах, мĕнпур кельт йăхĕ, çак ту-сăрт çинче пурăнать; лигурсем кельтсемпе пĕр пекрех пулсан та, урăх йăх ушкăнне кĕреççĕ»."
Уçырма (ял)
Истори
1927 çулчен ял Çĕрпӳ уесĕн Шăхасан вулăсне кĕнĕ.
Инсар (юханшыв)
Инсар — Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики территорипе юхать. Юханшыв Алатырь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 168 км, бассейн лаптăкĕ 3860 км2.
1830
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Гаврилов Виктор Савельевич
Гаврилов Виктор Савельевич — (28.09.1919-11.07.1980), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 23. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 16-мĕш сывлăш çарĕн 11-мĕш гварди штурмлакан авиаци дивизин 173-мĕш гварди штурмлакан авиаци полкĕн аслă лётчикĕ, гварди лейтенанчĕ.
.me
.me, — Черногори патшалĕхĕн тĕп интернет домĕнĕ.
1831
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Кĕслеяль
Каçăсем
Категори:Сĕнтĕрвăрри районĕн ялĕсем
Çĕньял Чуракасси
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернин Çавал уесĕн Шипăлка вулăсне кĕнĕ.
Куйбышев чукун çулĕ
Çул Чĕмпĕрти, Чаллăри тата Тольяттири автомобиль завочĕсене çыхăнтарать. Унсăр пуçне, çул регионĕнче пысăк нефть, заводы химипе хӳтĕлев промăçлăхĕн предприятисем.
Кун-çулĕ
1943 çулта çул çинче хулаçумĕн пĕрремĕш пайне — Куйбышев — Безымянка — пайне электрофициленĕ.
Ишмекеево
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Ака, 1
Уявсем
Кулăш кунĕ, Вĕçĕн кайăксен тĕнчери кунĕ
Чуваш кнеге
Чуваш кнеге — чи малтанхи чăваш букварĕсенчен пĕри. 1867-мĕш çулта Хусанта Н.И. Золотницкий кăларнă. Унта чăваш çырулахенче чи пирвайхи хут Ӳӳ саспаллине кĕртнĕ.
Евсеев Гаврил Петрович
Каçăсем
Категори:1973 çулта вилнисем
Берг Аксель Иванович
А́ксель Ива́нович Берг (1893 çулхи юпан 29-мĕшĕ, Ăренпур — утă, 9, 1979, Мускав) — совет ăсчахĕ, радиотехник, адмирал, СССР хӳтелев министрĕн çумĕ.
Фрактал
Стохастика фракталĕсем
250px|right|frame|Жулиа нумайлăхĕн тĕпĕпе рандомланă фрактал Çутçанталăкри объекчĕсен ĕлки тăтăшах фрактал евĕрлĕ. Вĕсене модельленĕ чухне стохастикăллă (ăнсăртлă) фракталсемпе усă кураççĕ. Стохастикăллă фракталсен тĕслĕхĕсем:
Çĕнĕ Амзибаш
Çĕнĕ Амзибаш — Пушкăрт Республикин Калтаси районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 15  çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452871, ОКАТО кочĕ — 80233803001.
Heroes of Might and Magic
Heroes of Might and Magic, — утăмлă стратегиллĕ компьютер вăйисен серийĕ. Вăйăн сюжечĕ Might and Magic фэнтези тĕнчинче иртет. Ку сери шутне пурĕ 5 вăйă кĕрет.
Ай-Юх-Еган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Марс (пĕлтерĕшĕсем)
Марс:
1837
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Чулхула чукун çулĕ
Кун-çулĕ
Çул тума иккĕ пайĕнче тапратаççĕ. Мускав — Улатимĕр йĕрĕнче ĕçсене 1858 çулхи çу уйăхăн пĕрремĕш пайĕнче пуçланă. Улатимĕр — Чулхула пайне тăвас ĕç 1859 çулхи çуркунне çеç чĕрĕлет. Официаллă пуйăссен куçăмĕ Мускавран Улатимĕре çити 177 çухрăм пайĕнче 1861 çулхи çулла уçăлать. Ытларах мăран çул-йĕр тăвасси Улатимĕр-Чулхула хушшинче пынă. Тепĕр çул ытларах вăхăт иртсен тин вĕçленет. Пĕтĕмпех Мускав-Чулхула чукун çулне 1862 çулхи я çурла, 1 тĕлне ĕçе яраççĕ. Тепĕр 30 çултан Мускав — Чулхула пайĕ иккĕ енлĕ çуллă пулса тăрать.
Биккулово (Мияки районĕ)
Биккулово  — Пушкăрт Республикин Мияки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 319 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452086, ОКАТО кочĕ — 80244805001.
Лапри Упакасси
Лапри Упакасси (Нижние Ирх-Сирмы) — Чăваш Республикин Сĕнтĕрвăрри районĕнчи ял.
Пюи-де-Дом
Пюи-де-Дом (франц. Puy-de-Dôme) — Францин тĕп пайĕн кăнтăр енче вырнаçнă, Овернь регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 63. Администрациĕ Клермон-Ферран хулинче вырнаçнă. Халăх йышĕ 604,3 пин (1999) çын.
Географи
Департамент шутне 5 округ, 51 кантон тата 470 коммуна кĕреççĕ.
Çутпылăх
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернин Шупашкар уесĕн Акулево вуласне кĕнĕ.
Виннипег (кӳлĕ)
Виннипег — Канада территоринчи кӳлĕ. Виннипег юханшыв юхса кĕрет, Нельсон (юханшыв) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 24300 км².
1839
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Синай çурутравĕ
Кун-çулĕ
1948 çулта икĕпат çарĕ Синай урлă Израиль çине тапăнать, анчах та тапăнăва сирсе янă.
1967 çулта, Улттă кун вăрçинче израильсем çурутрава туртса илеççĕ; Суэц каналĕ хупăнать.
Вăрă (ботаника)
Ботаникри "вӑрлӑх" термина палӑртни
Вӑрлӑх час — часах сӑнласа параҫҫӗ (ҫав шутра авторитетлӑ ҫӑлкуҫсенче те) "ӳсентӑрансене вӑрлӑх ӗрчес ӗҫ органӗ" (сайрарах — "ӳсентӑрансене арлӑх ӗрчес ӗҫ органӗ"), вӑрлӑх ҫак термин яланхи пӗлтерӗшӗпе пулса тӑмасть, мӗншӗн тесен унта икӗ (сасӑлавҫӑсен-виҫӗ сыпӑкӑн) тытӑмӗсем пӗрлешнӗ. Ар хутшӑнӑвӗн органӗсене (ар органӗсене, гаметангисене) сасӑлав ӳсентӑранӗсен архегонийӗсене, чечек редукциленӗ. Вӑрлӑха "зачетка ӳсентӑранӗ" тесе тӗрӗсрех палӑртни (ӑна ботаникӑри нумай шкул учебникӗсем параҫҫӗ); ҫак палӑрту вӑрлӑхран ҫӗнӗ ӑру (спорфит) ӳсентӑрансем аталанса пынине палӑртать. Ҫав хушӑрах вӑрлӑхӑн ытти пайӗсене зародышсӑр пуҫне хушма тытӑмсем (органсем) тесе шутлама пулать, вӗсем тӗвве аталантарма пулӑшаҫҫӗ.
Хваттер
Хваттер (Quartier) — пĕр е темиçе юнашар пӳлĕмсенчен тытăнса тăракан, кашни алăклă пурăнан пӳлĕмĕсен тĕсĕсенчен пĕри.
Атлантика енчи Пиреней
Атлантика енчи Пиреней (франц. Pyrénées-Atlantiques) — Францин кăнтăр-анăç енче вырнаçнă, Аквитани регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 64. Администрациĕ По хулинче вырнаçнă. Халăх йышĕ 600 пин (1999) çын.
Географи
Департамент шутне 3 округ, 52 кантон тата 547 коммуна кĕреççĕ.
Рекеев Алексей Васильевич
Ачалăхĕ
1870 çулчен ''А. В. Рекеев'' Чĕмпĕрти уес училищинче, кайран – икçуллă педагогика курсĕсенче вĕреннĕ, 1872 çулхи çĕртмен 20-мĕшĕнче (утăн 2-мĕшĕнче) ăнăçлă вĕçленĕ.
Чиркӳри тата миссионер ĕçлĕхĕ
1878 çулхи чӳкĕн 21-мĕшĕнче (раштавăн 3-мĕшĕнче), Хусанти вĕрентӳçĕсен семинарин директорĕ Н. И. Ильминский ыйтнипе ''А. В. Рекеева'' «çав Семинари çумĕнчи килти Сахар-Лисавет чиркĕвĕн» диаконĕ туса хунă. 1878 — 1881 çç. вăл («диакон санĕнче») Хусанти вĕрентӳçĕсен семинари çумĕнчи пуçламăш шкулĕн турă саккунне вĕрентекен пулса тăрăшать.
Асăнмалăх
Палăка уçнă церемонире район пуçлăхĕ Николай Миллин, «Еткер» чăваш фончĕн президенчĕ Олег Мустаев, Чăваш наци конгресĕн президенчĕ Геннадий Архипов, професси ӳкерçи, кӳлепеçи, Чăваш çыравçисен пĕрлешĕвĕн пайташĕ тата халăх академикĕ Николай Кондрашкин, Раççей Федерацин тава тивĕçлĕ вăрçă вĕçевçи полковник Анатолий Казаков, А. В. Рекеевăн çывăх тăванĕ Елена Шафейкина, Тутарстанри Кошки-Новотимбаевский ял тăрăхĕнче пурăнакансем, историксем, тăван ен тĕпчевçисем хутшăннă. Елчĕксем тата хăнасем умĕнче район пуçлăхĕ Рекеев чăваш халăхĕн, çав шутра Елчĕк районĕн, çутĕç ĕçне пысăк ӳсĕм кӳнине палăртрĕ.
Говоруха (Молома юппи)
Говоруха — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ территорипе юхать. Молома юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Уральск (Учала районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Атăлçи чукун çулĕ
Çул управленийĕ Сарăтура вырнаçнă. Çул шутне Сарăту, Волгоград, Аçтăрхан уйрăмĕсем кĕреççĕ. Малтан, уйрăмсене пысăклатас тата çул чиккисене улăштарас умĕн Ершово, Ртищево, Арчедин, Морозово уйрăмĕсем пулнă.
Хырла (юханшыв)
Шыв усравĕ
Шыв усравне «Институт» Чувашгипроводхоз» ХАУ проекчĕпе тăваççĕ. 2005 çулта ĕçлеме пуçланă.
Портсмут килĕшĕвĕ
1905 çулхи çурлан 23-мĕшĕнче Портсмут (Нью-Гемпшир), АПШ, ала пусса çирĕплетнĕ. Раççей енчен килĕшӳ çине С. Ю. Виттепе Р. Р. Розен, япон енчен — Комура тата Такахира алă пуснă.
Çĕньял Пукаш
Çĕнъял Пукаш (Первые Синьялы), — Чăваш Республикин Сĕнтĕрвăрри районĕнчи ял.
Тури Пиреней
Тури Пиреней (франц. Hautes-Pyrénées) — Францин кăнтăр-анăç енче вырнаçнă, Кăнтăр — Пиреней регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 65. Администрациĕ Тарб хулинче вырнаçнă. Халăх йышĕ 222,4 пин (1999) çын.
Кĕренке
Вуламалли
Категори:Йывăрăш виçе йĕрки Категори:Акăлчан виçе йĕрки Категори:Раççей виçе йĕрки
Тухăç Пиреней
Географи
Департамент шутне 4 округ, 41 кантон тата 693 коммуна кĕреççĕ.
Каçăсем
Категори:Франци департаменчĕсем
Тăрăн (Шупашкар районĕ)
Кунçулĕ
1883 çулта пĕр класлă шкула уçнă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Шупашкар районĕн ялĕсем
Базаргулово
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Качкинтурай
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Калтаси районĕ
Кузя (Саракопша юппи)
Кузя (Саракопша юппи) — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики Чой районĕн территорипе юхать. Саракопша юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Бия. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ - Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Рассвет (Мияки районĕ)
Рассвет  — Пушкăрт Республикин Мияки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 359 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452086, ОКАТО кочĕ — 80244805004.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мияки районĕ
Мичиган (кӳлĕ)
Истори
Кӳлĕ ячĕ mishigami сăмахран килет, вăл оджибва инди йăхĕн чĕлхипе «пысăк шыв» тени пулать. Кӳлĕ çине пĕрремĕш европеец — француз Жан Николе — 1634 çулта пырса çитнĕ.
Хĕр (юханшыв)
Хĕр — Чăваш Енри юханшыв, Сăрăн сылтăм юппи. Çĕнĕ Энтриел посёлок патĕнче пуçланать те Чăваш Енĕн Йĕпреç тата Пăрачкав районĕсем тăрăх юхса Пăрачкавран аяларах Сăра юхса кĕрет. Тăршшĕ —, бассейн лаптăкĕ.
Юпписем
Муркаш, Орёл.
Полдневая (Молома юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Kara
Kara 2007 çулта R&B ушкăнĕ евĕр çуралать, унăн йышĕнче тăваттă "çирĕп" хĕр. Вĕсен пĕрремĕш альбомĕ he First Blooming 2007 çулта çутта тухать. Ашшĕ-амăшĕ хистенипе Kim Sunghee тузса кайсан, ушкăна иккĕ çĕнĕ хĕр - Ку Хара тата Кан Джиён — килеççĕ. Çакăн хыççăн хĕрсем хăйсен сăнарĕсене улăштараççĕ те чартсене Honey юрăпа кĕрсе каяççĕ.
Кугарчино
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Калтаси районĕ
Социализм Ĕçĕн Паттăрĕ
Каçăсем
*
Тăпра
Асăрхавсем
Почва
Çыръва вьренме тытънмалли кьнеке
Асăрхавсем
Категори:Букварь Категори:Букварьсем Категори:Вĕрентӳ
Рубка (Молома юппи)
Рубка — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ территорипе юхать. Молома юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Кургак
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Калтаси районĕ
Çурçĕр
Çурçĕр сăмах пĕлтерĕшĕсем:
Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Ирçе Википедийĕ
Кун-çулĕ
Нарăсăн 19-мĕшĕнче Википедин чĕлхе комитечĕ «Ирçе Википедине» ăнăçлă проект тесе йышăннă. Çакăн хыççăн ăстаçăсем 4 уйăх хушшинче инкубаторти ăшлăха куçармалли вырăна хатĕрленĕ, статьясен чăнлăхне тĕрĕсленĕ.
Тутар алфавичĕ
Кириллицӑ ҫинче йӗркеленӗ алфавит
çемçисем: ә, ү, ө, э, и
Латиница ҫинче йӗркеленӗ алфавит
A, Ä, B, C, Ç, D, E, F, G, Ğ, H, I, İ, Í, J, K, L, M, N, Ñ, O, Ö, P, Q, R, S, Ş, T, U, Ü, V, W, X, Y, Z
Сарода-Вож
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Курлем
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Тури Обь бассейн округĕн юханшывĕсем
Вăтаçĕр тинĕсĕ
Вăтаçĕр тинĕсĕ хĕрринче Испани, Франци, Итали, Мальта, Югослави, Хорвати, Словени, Босни тата Герцеговина, Албани, Греци, Болгари, Румыни, Украина, Раççей, Турци, Кипр, Сири, Ливан, Израиль, Египет, Ливи, Тунис, Алжир, Марокко патшалăхĕсем вырнаçнă.
Томаккасси
Томаккасси, — Чăваш Республикин Шупашкар районĕнчи ял.
Эри (кӳлĕ)
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:АПШ кӳллисем Категори:Канада кӳллисем Категори:Чикĕ кӳллисем
Кутенек
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Бия. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ - Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Кукашни
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
8 урам: Хурăн, Çăка, Çĕнĕ, Çырма, Октябрь, Сад, Совет, Шкул.
Киров облаçĕн гербĕ
Ăнлантарăвĕ
Ылтăн лаптăкăшĕ çинче пĕлĕтсенчен алă тухать. Алăра ухăпа ухă йĕппи. Геральдикăн сылтăм енче лачатлă хĕрес пур. Унăн вĕçĕсенче шарсем. Ухăллă алăна пăхакансемшĕн сулахай енелле ӳкереççĕ.
Категори:Гербсем Категори:Раççей Категори:Раççей облаçĕн гербĕсем Категори:Киров облаçĕ
Кĕçĕн Акăш кӳлли
Кĕçĕн Акăш кӳлли, — Шупашкар районĕнчи Атăлхыçĕнчи вăрманта вырнаçнă кӳлĕ. Мăн Акăш кӳллинчен кăнтăр-хĕвелтухăçнелле вырнаçнă кӳлĕ. Эоллă кӳлĕ. Таршшĕ 400 метр, сарлакăшĕ 200 метр, лаптăкĕ 6 га. Вăтамран тарăнăшĕ 1,5 метр. Чи тарăн вырăн 2,2 метр.
Калканово
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Ака, 17
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Шотланд вискийĕ
Шотланд вискийĕ пултарулăхра
Шотланд сăвăçă Роберт Бёрнс " Джон - урпа тырри " ( "John Barleycorn" ) сăввинче виски туни процессĕ çырнă.Паян компани Isle of Arran Distillers "Роберт Бёрнс" ячĕллĕ виски кăларать : пĕрсалатлă тата хутăш скăтч.
Гаврилов Пётр Иванович (пехотинец)
Гаврилов Пётр Иванович — (1925, кăрлач-13.05.1966), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Балтиçум фрончĕн 3-мĕш тапăнакан çарăн 391-мĕш перевçĕсен дивизин 1024-мĕш перевçĕсен полкĕн отделени командирĕ, сержант.
Сидоров Пётр Александрович
Кун-çулĕ
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннă.
Маклашки
Каçăсем
Категори:Сĕнтĕрвăрри районĕн ялĕсем
Шурă
Шурă:
Арманьяк (ĕçме)
Технологи
Шурă пылаксăр эрехĕ пĕр хут ректификационай юпа урлă юхтарса хăватлă ( 60-70 градуслă ) спирчĕ тăваççĕ.Хăш пĕр хуçалăхра иккĕ хут аламбик урлă юхтарса спирчĕ тăваççĕ.Пулнă спирчĕ юман пичкере усравлаççĕ.
Гаврилов Пётр Филиппович
Гаврилов Пётр Филиппович — (14.10.1914(1)-15.07.1968), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 22. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Балтиçум фрончĕн 6-мĕш гварди çарĕн 34-мĕш гварди танк бригадин рота командирĕ, гварди аслă лейтенанчĕ.
Вай-Игол
Вай-Игол — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Лелен-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Вăрăмăш
thumb|Вăрăмăш (Тăршшĕ) Вăрăмăш, е Тăршшĕ — физикăлла кап, йĕрсен тăсăлăмĕн шутлавлăхла палăрăмлăхĕ.
The Bat!
The Bat!, — электронлă почтăпа ĕçлемелли килĕшӳпе тӳлевсĕр программа. Ăна Молдавири RitLabs компани хатĕрлет. Ку програраммăна Раççейре тата малтан СССР патшалăхне кĕнĕ республикăсенче самай усă кураççĕ.
Францин Аслă революцийĕ
Никĕсĕсем
Тепĕр енчен вара патшалăх хура халăх пирки пĕрре те шухашламанни пысăк сăлтав теме пулать. Патшалăх та, буржуази те, кнеçсем те хура халăха ним вырăнне те хуман.
Вуламалли
Периодические издания, Франци революцийĕ çинчен ятарлă çыракансем:
Мишкĕ
Мишкĕ (Мишкә) — Пушкăртстанăн Балтач районĕнчи ял, Ялангач ял канашне кĕрет. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне 372 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452992, ОКАТО кочĕ — 80208848002.
Станьял Виталий Петрович
Каçăсем
Категори:Халĕ пурăнакансем Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:СССР çыравçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Кăрлачăн 1-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1940 çулта çуралнисем
Саша-Ель
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Раççей Федерацин резерв фондчĕ
Резерв фондне йĕркелени
Резерв фондчĕ федераци бюджечĕн пурлăхĕн пайĕ пулать, нефтьпе газ трансфертне уйрăммăн шута илсе тытса пырса çак трансферта нефтьпе газ тупăшĕ çитмен чухне финансăпа тултарса пулăшас тĕллевпе туса хунă.
Пенза облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Çăрттанлă районĕнчи чăваш ялĕсем
Район центрĕ хăй те, Çăрттанлă, историлле чăваш ялĕ шутланать. Анчах та унта XIX ĕмĕртех вырăссем те пурăннă. Ун пекки тата тепре те пур — Энтрел
Пасс
Категори:Тăршшĕ виçисем
Харитон Юлий Борисович
Каçăсем
Категори:Çынсем, алфавитпа Категори:Çынсем:Радиобиологи Категори:Санкт-Петербургра çуралнисем Категори:Нарăсăн 27-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1904 çулта çуралнисем Категори:Раштавăн 18-мĕшĕнче вилнисем Категори:1996 çулта вилнисем Категори:Раççей физикĕсем Категори:СССР физикĕсем Категори:Ленин парни лауреачĕсем Категори:Сталин парни лауреачĕсем Категори:Социаллă Ӗç Паттăрĕсем Категори:Виçĕ хут Социаллă Ӗç Паттăрĕсем Категори:И. В. Курчатов ячĕллĕ ылтăн медалĕпе чысланисем Категори:М. В. Ломоносов ячĕллĕ Мăн ылтăн медалĕпе чысланисем Категори:СССР ăсчахĕсем Категори:СССР ĂА академикĕсем Категори:РĂА академикĕсем Категори:СССР Аслă Канашĕн депутачĕсем
Кылай (Каракопша юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Бия. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ - Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Ванть-Еган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Филлоксера
Кун-çулĕ
Иçĕм пыйтти Европăна Америкăран 19-мĕш ĕмĕрте куçнă. Чи первайхи филлоксерана Кăнтăр Францире тупнă. Маллашне филлоксера чи хăвăрт урăх иçĕм лаптăксене куçса пынă:
Пакăлчак
Асăрхавсем
Категори:Ура Категори:Ура лаппи
Медведев Алексей Фомич
Пурнăçĕ
1913 çулхи юпа уйăхĕн 13-мĕшĕнче Етĕрне районĕнчи Орапакасси ялĕнче çуралнă.
2001 çулхи чӳк уйăхĕн 14-мĕшĕнче тăван ялтах вилнĕ.
Карл Маркс
Карл Генрих Маркс (Karl Heinrich Marx; 5.5.1818, Трир, Прус короллĕхĕ — 14.3.1883, Лондон, Аслă Британи) — нимĕç философĕ, социологĕ, экономисчĕ, çыравçи, сăвăçĕ, политика журналисчĕ, лингвисчĕ, пĕрлĕх ĕçченĕ. Фридрих Энгельсăн тусĕ тата пĕршухăшташĕ, вĕсем пĕрле «Коммунизм партин манифестне» (1848 çул) çырнă. Политэкономипе «Капитал. Политика экономине критиклени» (1867 çул) классика ăслăх ĕçĕн авторĕ.
Çамрăклăхĕ
Карл çураличчен, 1817 çулта унăн ашшĕ, судри канашçă хисепне çухатас мар тĕллевпе, христианлăх (лютеранлăх) тĕнне кĕнĕ. 1824 çулта Маркс ашшĕ Генрих Маркс протестантлăха куçнă, м.т. ун чухне йутей Пруссире тивлетлĕ ĕçе йышăнма пултрайман. Ачисем, çав шутра Карл ывăлĕ те, 1824 çулта тĕне кĕнĕ, арăмĕ христианлăха çав 1824 çулта, ашшĕпе амăшĕ çĕре кĕрсен çеç, куçнă.
Парçек
Парçек (кĕскен пк) — астрономире усă куракан нимĕнле системăна та кĕмен хушă виçи. Параллакс палăртăвĕ кĕтес çеккунтинчен пулса тухнă. Ку виçе пĕр çул параллаксĕ пĕр кĕтес çеккунтпа тан пулакан çалтăр аяккăшне кăтартать.
Тĕмер чиркĕвĕ
Пупсем
1873-1902 çулсенче кунта А.И. Белокуров чиркӳ ĕçĕсене иртернĕ.
Пĕрене
thumb|Пĕренесем Пĕрене – йывăçа касса турачĕсене иртнĕ вуллăн сыпăкĕсем. Пĕренесен йывăç вуллин хăш пайĕ пулнине кура кашнин хăйĕн ячĕ пур.
Тунката
Каçăсем
Категори:Хунав Категори:Вăрман материалĕсем
Гидротехника хапавĕ
<div style="width: 100%; overflow: auto; padding: 3px;text-align: left; border:solid 1px;" title="braglist - zum scrollen"; >
Гавриловка (Федоровка районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Федоровка районĕ
Ванчил-Игол
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Цирконий
Изотопĕсем
Çутçанталăкри хутăшра цирконин 5 изотопĕ тĕл пулать (90Zr, 91Zr, 92Zr, 94Zr тата 96Zr). 96Zr çурма аркану тапхăрĕ питĕ пысăк пулнăран (2,4 çул) сахал радиохастар, йĕкĕр бета-арканупа арканать.
Каçăсем
Категори:Металсем
Либери патшалăхĕн гимнĕ
Сăмахĕсем
Of a race benighted,
With God above
Хытă пиçен
Каçăсем
Категори:Астра йышшисем Категори:Еврази флори Категори:Çурçĕр Африка флори
Личим
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Бия. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ - Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Кельвин
2005-мĕш çулта Кельвин палăртăвне тĕрĕслетнĕ. Шыври изотопсен хутăшне шута илмеллине хушнă. 0,00015576 моль 2Н пĕр моль 1Нçине
Чăнлă
Кун-çулĕ
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи тапхăрĕнче чукун çул туса хунипе йĕркеленсе кайнă.
Буркина-Фасо
Колони тапхăрĕ
1947-мĕш çулта Тури Вольта колоние тавăрнă. Кулибали, каярах Морис Ямеого. ертсе пыракан «Африка демократиллĕ пĕрлешĕвĕ» (АДО) вăй пухнă. 1947-1958çç Франци Тури Вольти Францин тинĕс леш енчи территори шутланнă, каярах Франци пĕрлĕхне кĕрекен Автономлă Тури Вольта республикине туса хунă. 1958ç Тури Вольта планланă тата1959-1960çç пулнă Мали Федерацине (Мали тата Сенегал) кĕрес кăмăл пуррине палăртнă, анчах кӳршĕллĕ вырнаçнă Пил Шăммин Çыранĕ хирĕç пулнипе ку федерацине кĕрессине пăрахăçланă. 1959-мĕш çулан раштавĕнче Ямеого патшалăх президенчĕ пулса танă. Вăл чи малтанах хăйĕн партисĕр пуçне ыттисене чарса лартнă.
Никама пăханмалах тапхăрĕ
1982-мĕш çулхи чӳк уйăхĕнче Уэдраого майор ертсе пыракан ушкăн Зербона хăваласа ярать. 1983-мĕш çулта çĕнĕ президент «сулахай» партисенчен уйрăлас тесе минстăрсен кабинетĕнчен Санкара Томас капитана кăларса ярать. 1983-мĕш çулхи çурла уйăхĕнче Санкара çăр пăлхавĕпе усă курса президент пулса ларать, патшалăха Буркина-Фасо ят парса социаллă революциллĕ курса палăртать. Халăх хушшинче питĕ популярлă пулнă, çав шутра хăй халăхран уйрăлманнине палăртнипе. Вăл кабинетĕнче кондиционер лартман, ахаль çынсем ку япалана илеймеççĕ тесе. Хăйĕн портречĕсене çакма санкци паман. Çавăн пек сулахайла ĕçсем тунăшăн ăна «Африка Че Гевари» теме тытăннă. 1985-мĕш çулта минералла ресурсемпе пуян чикĕре демаркаци туман территории пирки Малипе чикĕ конфликчĕ пуçланнă («Агашер вăрçи»). ООНăн çĕршывсем хушши сучĕ йышăннипе, икĕ çĕршыв та унта çырусем çырсан, ку территорие çурмалла патне пайлана. 1987-мĕш çулхи юпа уйăхĕн 15-мĕшĕнче Санкарана Компаоре Блэз йĕркеленĕ пăлхав вăхăтĕнче вĕлереççĕ. 11.06.1991 çĕнĕ конституци йышанаççĕ. 1997-мĕш çултан президента миçе хут суйламалли чарăва пĕтернĕ. Буркина-Фасопа Раççей хушшинче дипломати хутшăнăвĕсем пур (18.02.1967 СССР )
Спорт
Патшалăхра кашни çул Тур де Фасо çĕршывсем хушии велочупу иртет, вăл африкăри Тур де Франс аналогĕ.
Каçăсем
Категори:Тинĕс патне тухман патшалăхсем Категори:Унитарлă патшалăхсем Категори:Франс чĕлхиллĕ патшалăхсем Категори:Анăç Африка Категори:Франци колони пулнисем Категори:Буркина Фасо
Гавриш Иван Фомич
Гавриш Иван Фомич Гавриш Іван Хомич — (07.04.1920-30.10.1994), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 19. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 1-мĕш сывлăш çарĕн 1-мĕш гварди штурмлакан авиаци дивизин 74-мĕш гварди штурмлакан авиаци полкĕн звено командирĕ, гварди аслă лейтенанчĕ.
Вах-Кото-Пугол-Еган
Вах-Кото-Пугол-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Вах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Ложа (Уймень юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Фонтан
Пайăр тĕслĕх: шĕвек лăпкăн юхаканнине çăл куçĕ теççĕ.
Радио
Ӗҫ принципӗ
Чи малтан радио хумӗсемпе сас-чӗв кӑлармашкӑн усӑ курман. Сасӑсен сигналне продукцилеме тавҫӑракансенчен пӗрремӗшӗ канадри реджинальдденден пулнӑ, вӑл кӑмрӑк микрофонне хӗмлӗ передатчик антенна пралукне взрыва кӗртнӗ. Ҫапла Вара Раштавӑн 23-мӗшӗнче 1900 ҫулхи декабрӗн 23-мӗшӗнче 1 миля чухлӗ сасӑ сигналне панӑ.
Корчаков Николай Васильевич
Корчаков Николай Васильевич (17.05.1949, Асанкасси ялĕ, Шăмăршă районĕ, Чăваш АССР, РСФСР — 06.04.2010, Шупашкар, Чăваш Республики, РФ) – чăваш артисчĕ тата режиссёрĕ.
Фонтан (фильм, 1988)
Каçăсем
Категори:ССРП фильмĕсем Категори:Ленфильм
Хасар хаканлăхĕ
Хасарсем VII ĕмĕрте
660-мĕш çулсенчи çапăçусем хыççăн, пăлхарсен пĕр пайĕ Танай леш енне куçнă, паянхи Болгари патшалăхне йĕркеленĕ. Вырăнта юлнă пăлхарсен ушкăнĕ хасарсен пăхăнăвне лекнĕ. Çакăн хыççăн вара, Хасарсен пуçлăхĕ çеçенхир халăхĕсĕн иерархийĕн чи çӳллĕ титулне йышăннă, ăна хакан теме пуçланă. VII ĕмĕр вĕçнелле хасарсем Крымăн, Азовçумпа Çурçĕр Кавказăн чылайăш çĕрĕсене тытса тăнă.
Хасар хулисем
Варачан, Сементер, Тамантурхан
Шуршăл ял тăрăхĕ
Телефон:        +783542 3-52-37
Руйка (Немда юппи)
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мари Элн юханшывĕсем
Янашкасси
Янашкасси , — Чăваш Республикин Шупашкар районĕнчи ял.
Кĕçĕн Каурчак
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Бия. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ - Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Элĕк районĕн культура керменĕ
«Виръял шевлисем» фестивале ирттерни
Фестиваль 1997 çулта районти чăваш эстрада юррин ăмăртăвĕ евĕр йĕркеленсе каять. Çулсерен вăл хăйне кăмăллакансен шутне ӳстерсе районăн культура уçлăхĕнче тĕплĕ вырăна йышăнса республика тулашĕнче те хăйĕн сĕмне сарать, Чăваш Енĕн мусăк ĕçĕ-хĕлĕнче ятлă-сумлă пулса тăрать.
Элĕкри халăх театрĕ
1990 çулта халăх театăрĕ вунă кунлăха Пушкăртăстана гастроле каять. Унта театăр Пĕтĕм Раççей фестивальне хутшăнать, çĕнĕрен хатĕрленĕ "Виçĕ туй" кĕвĕллĕ камита кăтартать.
Лазарева Александра Назаровна
СССР ÇП пайташĕ (1960). «1941-1945 çулсенчи Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи вăхăтĕнче хастар ĕçленĕшĕн» медале, Чăваш АССР Аслă Канашĕн (1967), ССКП обкомĕн, Чăваш АССР Министрсен канашĕн хисеп хучĕсене тивĕçнĕ.
Сăмах çаврăмĕ
Литературăра сăмах çаврăмĕсене çапла ушкăнлама йышăннă:
Сивая-Маска-Шор
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Йĕпреç районĕ
Истори
2008 çулта районта сывă йĕркепе пуранакансем валли спорт комплексне уçнă.
Сурья (Немда юппи)
Сурья — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Чулхула облаçĕ, Мари Эл территорипе юхать. Немда юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Силиго
Каçăсем
Категори:Сардини
Сементер Юрий Семёнович
Юрий Сементер (1941 çулхи кăрлачăн 2-мĕшĕ, Танăш ялĕ, Красноармейски районĕ, Чăваш АССР çур.) — чăваш сăвăçи, тăлмачĕ.
Пурнăçĕ
Вăтам пĕлӳ илнĕ çамрăк Çĕрпӳри культурăпа çутĕç училищинче вĕренет, Чăваш патшалăх университетне вĕренме кĕрет. 1960-1963 тата 1969-1971 çулсенче çар хĕсметĕнче тăнă.
Харпăр пурнăçа илес пулсан, унăн Людмила Юрьевна хĕрĕ пулни паллă, вăл Шупашкар хулин В. Маяковский ячĕллĕ тĕп библиотекинче ĕçлет; поэтăн кĕрÿшĕ Владимир Калистратович — телемастер. Мăнукĕ, Баклушин Константин Владимирович,  2001-мĕш çулхи ноябрĕн 4-мĕшĕнче çуралнăскер, контрактпа çар хĕсметĕнче тăнă,  2022-мĕш çулхи мартăн 8-мĕшĕнче, ятарлă çар операцийĕ пынă май, Киев облаçĕнче паттăррăн пуç хунă.
Чыславсемпе парнесем
Сăвăçа ЧАССР Аслă Канашĕн Президиумĕн Хисеп хучĕпе (1984), Туслăх орденĕпе (1996), «Çарти хастарлăхшăн» медальпе (1970) чысланă.
Велин-Еган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Карим Мустай
Ӗçĕсем
Карим Мустай 1930-мĕш çулсенче çырма пуçланă. 1938 çулта унăн пĕрремĕш «Отряд хускалчĕ» (Отряд тронулся) ятлă сăвăсен кĕнеки тухнă. Иккĕмĕш кĕнеки 1941 çулта тухнă. Вăл «Çурхи сасăсем» (Весенние голоса) ятлă пулнă. Унтанпа унăн 100 ытла сăвă пуххи, 10 ытла драма тухнă.
Актиний
Усă курни
227Ac радиохастар хăват çăлкуçĕсенче усă курма юрать.
Синдилей-Шор
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Хырăмлăх ракĕ
Эпидемиологи
Хырăмлăх ракĕ тĕнчере усал пахаллă амаксем хушшинче тăваттăмĕш вырăн йышăнать, 2002 çултаçак чире 930000 çыннăн пурине тупса палăртнă. . Çак амакпа вилекен шучĕ питĕ чылай шутланать (çулсерен 700000), çак кăтарту ăна онкологирен вилекенсен хушшинче, ӳпке ракĕ хыççăн, иккĕмĕш вырăна кăларать. Хырăмлăх ракĕ ытларах арçынсен пулса тухать.
Каçăсем
Категори:Злокачественные новообразования Категори:Хырăмлăх амакĕсем
Ботсвана
Ботсвана республики, — Кăнтăр Африкăри патшалăх. 1966 çулччен Бечуаналенд ятлă Британи протекторачĕ пулнă.
Кун-çулĕ
XIX ĕмĕрчен кунта бечуан халăхĕ пурăннă. 1850-мĕш çулсенче вĕсен çĕрĕсем çине бурсем килме пуçлаççĕ, лешĕсен çĕрĕсене хăйсен аллине илме пуçлаççĕ. Анчах та бегуансен пĕр пайĕ хăйсен ирĕклĕхне хăварать. 1885 çулта бечуан çĕрĕсен пысăк пайĕ акăлчансен Кăнтăр Африкăри çĕрĕсем шутне лекет. Вăл çĕрсене Англи хăйĕн протекториачĕ тесе пĕлтерет, Бечуаналенд ята парать.
1403
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Ярославль
Промышленность
Хулара промышленность вăйлă аталаннă. Нефтьпе ĕçлекен, шина тăвакан, мотор завочĕсем вырнаçнă. Кунтах тĕнчипе пĕрремĕш каучука синтетикăллă майпа кăларакан завод, Ярославльти электровозсене юсакан завод ларать.
Каçăсем
Категори:Атăл çинчи хуласем *
Барьяза
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Чăвашкасси
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Ялти урамсен вырăсла ячĕсем: Улица Вьетнам, Клубная улица, Улица Коркос, Улица Куликовка, Магазинная улица, Мельничная улица, Молодежная улица, Мостовая улица, Полевая улица, Хлебная улица, Школьная улица. Чăвашла урамсене епле калани паллă мар.
Авар хаканлăхĕ
Каçăсем
Категори:Авар хаканлăхĕ Категори:Венгри историйĕ Категори:Чехи историйĕ Категори:Румыни историйĕ Категори:Хаканлăхсем Категори:Халăхсен аслă куçăвĕ
Хмелёвка (Немда юппи)
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Мăн Улхаш
Мăн Улхаш, 'Măn Ulhaš— Чăваш республикин Çĕмĕрле районĕнчи ял. Улхаш юханшывĕ хĕрринче вырнаçнă.
Турăна Çуратнă Сăваплă Амăшне Асăну чиркĕвĕ (Элĕк)
Кун-çулĕ
Етĕрне уесĕнчи Элĕк вулăсĕнче 34 ял шутланнă. Кунта 7900 çын пурăннă: 3917 арçын, 3983 хĕрарăм. 1782 çулта халăх укçипе Турăна Çуратнă Таса Амăшĕн асăнăвĕн йывăç пура чиркĕвне уçнă. Прихут шутне 18 пурăнан вырăн кĕнĕ: Синер, Тукач, Асамат, Янкурас, Витеçуч, Урмай, Изванка, Йăлкăш, Уйкасси, Кораккаси, Тавăт, Хитекушкăнь, Хирлеппуç Мĕлĕш, Торăпкасси, Павлушкăнь, Ярхуньушкăнь, Чартак, Хуравар. Пĕтĕмĕшпе прихутра 1047 кил карти пулнă, вĕсенче 3007 арçын тата 2968 хĕрарăм пурăннă.
Истори докуменчĕсене вуласан çак паллă пулать: 1774 çулта ĕçленĕ чиркӳ ĕçченĕсене Пăкач вăрçи вăхăтĕнче çакса вĕлернĕ.
Православи чиркĕвĕн çуртне йывăçран туса хăпартнă чухне пĕтĕм халăх пулăшнă. Ял тăрăхĕсем, шкулсем, тĕрлĕ йĕркелевсем тата ахаль çынсем, Элĕк районĕнчен çеç мар, май килнĕ таран укçа-тенкĕ панă.
Меречен Петĕрĕ
Пултарулăх ĕçĕсем
2007 çулта Шупашкарти «Çĕнĕ вăхăт» издательствăра Мереченĕн черетлĕ кĕнеки пичетленсе тухрĕ. Унта Тутарстанĕпе паллă ертӳçе А.К.Самаренкина халалланă «Çутă çăлтăр» поэма кĕнĕ.
Велин-Кор-Игол
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Чарльз Симони
Пурнăçĕ
2002 çулхи çурла уйăхĕнче Microsoft-а пăрахса кайса Грег Кичалеспа пĕрле Пало-Альтора Intentional Software Corporation компанине никĕсленĕ.
Меркурий
Физика пахалăхĕсем
left|200px|Меркури, Венеры, Çĕр тата Марс танлаштару пысăккăшĕ left|thumb|Меркури пичĕ [[Уйăх|уйăхăн евĕр(MESSENGER ӳкерчĕкĕ)]] Меркури радиусĕ 2439,7 ± 1,0 км. Ку Юпиĕр спутникĕн Ганимедăн тата Сатурн спутникĕн Титанăнинчен пĕчĕкрех. Планета масси 3,3 кг. Вăтам тачăлĕхĕ Çĕртен кăшт кăна сахалрах — 5,43 г/см³. Ирĕклĕ ӳкнин хăвăртланăвĕ - 3,70 м/с². Иккĕмĕш космос хăвăртлăхĕ— 4,25 км/с. Хĕвеллĕ енчи вăтам температури 623 К (349,9 °C), каçхи — 103 К (−170,2 °C) кăна. Чи пĕчĕк температура 90 К (−183,2 °C), чи пысăкки — 700 К (426,9 °C) кăнтăрла çитет.
Алатырцев Владимир Иванович
Биографи
1908 çулхи юпа уйăхĕн 30-мĕшĕнче Семёновское ялĕнче çуралнă.