cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юкаликул (Киги районĕ)
Юкаликул — Пушкăрт Республикин Киги районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 682 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452515, ОКАТО кочĕ — 80236830004.
Пузя
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
589
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Элпуç ял тăрăхĕ
Тăрăх тытăмĕ, халăх йышĕ
Ял тăрăх шутне 4 ял кĕрет: Кивĕ Элпуç, Нӳшкасси, Çĕнçырма, Ураскасси.
Симӗс мантелла
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Мантелласем Категори:Мадагаскарти эндемиксем Категори:Хăрушсăрлăхри тĕссем Категори:1988 çулта çырнă чĕрчунсем
Пуровайка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Ася (фильм)
«Ася» (Ася) — И. С. Тургеневăн пĕр ятлă повеçĕпе хайланă илемлĕ совет фильмĕ.
Сюжет
Çамрăк çын, Н. Н., Европа тăрăх çӳрет. Пĕррехинче вăл провинцири нимĕç хулине лекет. Унта вăл пĕртăван качă-хĕрпе паллашать. Ася, дворянпа горничная хĕрĕ, ăна питĕ илĕртет. Вĕсем хушшинче кĕске те сарăмсăр туйăмсем çуралаççĕ.
Кла-Игай
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Арясова Татьяна Алексеевна
Арясова Татьяна Алексеевна (1979 çулхи акан 2-мĕшĕ, Балдаево ялĕ, Етĕрне районĕ, Чăваш АССР çур.) — спортсмен, Раççейĕн тĕнче шайĕнчи çăмăл атлетика спорт ăсти.
Шинник Ярославль ФК
Тренерĕсем
thumb|250px|"Шинник" «Амкара» хирĕç вылянă чух ([[ака, 26 2008)]]
Карел чĕлхи
Çырулăх
Карел чĕлхин пĕрлехи алфавитне Карели Республики Правительствин 16.03.2007 37-П № йышăнăвĕпе  çирĕплетнĕ
Касаба
Тăваткал касаба
Касабăна çаплах лаптăка виçнĕ чухне усă кураççĕ. çакнашкаллисем пулаççĕ :
Чигра
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Егоров
Категори:Хушаматсем
Буркина Фасо
Халăхĕ
Хулара пурăнакан халăх йышĕ 27%.
Ранний Рассвет
Ранний Рассвет — Пушкăрт Республикин Çтерлĕ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 112 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453147, ОКАТО кочĕ — 80249860006.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Çтерлĕ районĕ
Килти лаша
Эволюци
thumb|250 px|Лаша [[казахстан çеçенхирĕнче.]]
Вуламалли
1. Ливанова Т., Лошади. — М.: ООО «Издательство АСТ», 2001. — 256 с.
5. Mircea Eliade, Histoire des croyances et des idees religieuses. Tome I. De l’age de la pierre aux mystere d’Eleusis. P.: Payot, 1976. — М.: Критерион, 2002.
Фурминт
Ампелографи
Фурминт ирех чечекленет, анчах çырлисем каярах пиçеççĕ.Токай эрехтăвакан енре "паха пăнтăхпа" ( botrytis cinerea ) çапнă çырлисем кĕркунне вĕçнелле пуçтараççĕ.Ку çырличен паллă паха пылак Токай эрехĕ тăваççĕ.
Сарăлни
Фурминт паян Венгрире кăна анлăн сарăлнă : Токай тата Шопрон эрехтăвакан енре.Фурминт тата Австри, Словаки, Словени, тата Румыни çĕршывсемче пĕчĕк лаптăксемче ӳстереççĕ.
Фарсах
1 фарсах = 12000 кадам = 30 стади = 150 танаб = 1/4 барид.
Таяпа Энтри
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Елчĕк районĕн ялĕсем
Северная (Çтерлĕ районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Çтерлĕ районĕ
Кабак
Хупах — ĕçме-çиме çурчĕ.
Пыжья
Пыжья — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Удмурт Республики, Мари Эл, Тутарстан территорипе юхать. Кырчма юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Сахм
Асăрхавсем
Категори:Лаптăк виçисем
Тăрмăш ял тăрăхĕ
Тăрмăш ял тăрăхĕ — Чăваш Енĕн Тăвай районĕнчи ял тăрăхĕ. Администраци адресӗ: Тăрмăш ялĕ. Телефон:         +7:(83548)2-52-32
Миххалккири тĕп шкул
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Çĕрпӳ районĕн шкулĕсем Категори:Раççей Федерацин шкулĕсем Категори:Шкулсем, алфавитпа
Чиног
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Южный (Çтерлĕ районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Чейн
Категори:Хушă виçисем Категори:Анкăл виçе системи
Самар облаçĕ
Истори
III тата VII ĕмĕрсем хушшинчи тапхăрта именьково культурин хулашĕсемпе пурăнан вырăнсене тупнă. VII ĕмĕрте Вăтам Атăл çине пăлхарсем килсен, именьковсен палăкĕсем пĕтеççĕ. Именьковсен пайĕ пăлхарсемпе хутăшса кайнă, теççĕ, тепĕр пайĕ анăç еннелле, Тăнăварпа Тан хушшине куçса кайнă, унта вĕсем вара волынцево культурине туса хунă, çак вырăнта пурăннă колочино тата пеньково культурсемпе пĕрлешсе кайнă, вĕсем Киев Руçĕн никĕсне хывакансем шутланаççĕ.
Каçăсем
Влаç органĕсем
Бар
Уйрăм çынсем:
Джек Лондон
Кун-çулĕ
thumb|Джек Лондонăн вил тăпри, Джек Лондон Патшалăх паркĕ (Jack London State Park, Glen Ellen, CA) Джек Лондон ачаранах ĕçе кĕрет. Шкулта вĕреннĕ чухнех каçхи тата ирхи хаçатсене сутать. Пуçламăш шкулне пĕтерсен вунтăватă çулта консервăсем тăвакан фабрикăна ĕçлеме каять. Ӗçĕ йывăр пулнипе фабрикăран ĕçрен тухса каять. «Устрицă пирачĕ» пулса устрицăсене тытать в бухте Сан-Франциско, что было запрещено. 1893 çулта матрос пулса промыслă шхуни çинче тинĕс котикĕсене тытма Япони патне тата Беринг тинĕсне çитет. Пĕрремĕш шывçӳревĕнчен Лондон чун ăшĕнче нумай кăткăс пулăмсен асилĕвсене илсе килет, каярахпа çав шухăш-курăмсем тинĕс калавĕсемпе романĕсене никĕслеççĕ. Лондонăн пĕрремĕш очеркĕ «Япони çыранĕсем çумĕнчи тайфун», уншăн вăл Сан-Франциско хаçачĕн пĕрремĕш премине илме тивĕç пулнă, çакăнтан пуçласа вара литературă пусăмĕсем каяççĕ. Хыççăн калав пуххисем: «Кашкăр ывăлĕ» (Бостон, 1900), «Ашшĕн Турри» (Чикаго, 1901), «Шартлама сивĕ ачисем» (Нью-Йорк, 1902), «Çынна шанни» (Нью-Йорк, 1904), «Уйăх пичĕ» (Нью-Йорк, 1906), «Çухалнă пит» (Нью-Йорк, 1910), çаплах романсем «Юр хĕрĕ» (1902) «Тинĕс кашкăрĕ» (1904), «Мартин Иден» (1909) пичетрен тухаççĕ, вĕсем çыравçăна анлă чаплăха кăлараççĕ. Джек Лондонăн чылай ĕçĕсене тĕпе хурса 50 ытла кинофильм çапса кăларнă. Джек Лондон Калифорни хутлахĕнче 1916 ç. юпа, 22 Глен-Эллен хулинче куçĕсене хупать. Юлашки çулĕсенче вăл пӳре амакĕсемпе асапланать, пĕррехинче çывăрттаракан эмеле ытларах çăтать те ыйхăран вилĕме куçать.
Каçăсем
Категори:АПШ çыравçисем Категори:Социалистсем Категори:Литературă ячĕсем
Кĕтпер
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Линк (хушă виçи)
Лига (League) — британ тата американ хушă виçи.
Элмен Даниил Семёнович
Кун-çулĕ
Ревкомпа унăн председателĕ Д.С.Эльмен облаç экономикине йĕркелес енĕпе нумай вăй хунă. Хăма çуракан савутсене ăста лаççисене хута янă. 1920 çулхи çурла уйăхĕн 2-мĕшĕнче Д.С.Эльмен сĕннипе Ревком Шупашкарта электростанци тума йышăннă. Çулталăкран ăна хута янă. Çĕр ĕçтешĕсене агрономи енĕпе пулăшас, машинăсене ус курма парас станцисене уçас енĕпе, ытти ыйтусене пурнăçа кĕртнĕ.
Кому-Еган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Пилешкасси (Куславка районĕ)
Каçăсем
Категори:Куславкка районĕн ялĕсем
Первомайское (Çтерлĕ районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Çтерлĕ районĕ
Алиготе
Каçăсем
Категори:Иçĕм сорчĕсем Категори:Франци эрехĕсем
Чирюг
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Крылов Николай Иванович
Кун-çулĕ
16 çулта хăйĕн ирĕк кăмăлĕпе Хĕрлĕ Çара хĕсмете тăнă. 1920 çулта пехота курсĕсене ăнăçлă вĕçлесен, ăна взвод командирĕ, рота командирĕ пулать, 19 çулта батальонпа командăланă. Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче Н. И. Крылов çарăн операци уйрăмĕн пуçлăхĕ пулнă. Севастополе хӳтĕленĕ. Сталинград çапăçăвĕнче çар штабĕн пуçлăхĕ.
Кăвакалсем
мини|слева мини|слева Кăвакал — кăвакалсен çемйин ăратĕнчи вĕçен кайăк.
Сăваплă Астул
Сăваплă Астул (Sancta Sedes, la Santa Sede)' — Рим паппин тата Рим курин официаллă пĕрлехи ячĕ.
Тăвай ял тăрăхĕ
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Тăвай районĕн ял тăрăхĕсем
Егоров Валерий Петрович
Пурнăçĕ
Г.Ф.Юмарт аса илнĕ тăрăх, çамрăк чухне виççĕн (вăл хăй, Виталий Юмарт тата Валрий Егоров) малашне "Юмарт" псевдонимпа çырма калаçса татăлнă пулнă. Чăн та, малтанхи иккĕшĕ çапла тунă, — Валерий Егоров пирки вара çакă паллă мар.
Баданин Василий Иванович
Баданин Василий Иванович — ( 14-20), Кăнтăр-Анăç фрончĕн 6-мĕш çарĕн 25-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 78-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн стрелокĕ, гварди красноармеецĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, , ,. Указ дати - 19.
Константино-Александровка
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Косал
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
610
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Егоров Порфирий Егорович
Каçăсем
Категори:Чăваш çыравçисем
Пăши
thumb|right|300px|Пăши Пăши (Alces alces) — йĕкĕр чĕрнеллĕ сĕтпе ӳсекен чĕрчун, пăлансен йышне кĕрет. Пăши кавлекеннисенчен чи пысăкки шутланать. Унăн пуçĕ пысăк та йывăр, мăйĕ сарлака та тачка, ури вăрăм. Çӳлти тути пысăк, аялалла усăнса тăрать. Куçĕ лайăх курмасть, анчах хăлхи лайăх илтет, сăмси тĕрлĕ шăрша таçтанах туять. Пăши кĕлеткин тăршшĕ икĕ метр çурăран та иртет, йывăрăшĕ 500 килограма çитет. Хăш-пĕр пăши вăкăрĕсем йывăртарах та пулаççĕ. Мăйраки вăкăрĕсен кăна пулать, 20 килограма çитет. Пăшисем 60 тĕслĕ ӳсентăран çиеççĕ, кăмпа та кăмăллаççĕ. Хĕллехи вăхăтра хыр лăссисене, тĕрлĕ йывăç тураттине, вуллине чăмлаççĕ. Пăшин тăшманĕсем сахал мар. Уйрăмах упасемпе кашкăрсем тапăнаççĕ. Чăвашра пăши йышĕ 2 пине яхăн шутланать
Чирядка
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Кашкăр
Каçăсем
Категори:Кашкăрсем Категори:Кашкăр йышшисем  Категори:Чĕрчунсем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Çăткăнсем
Писко
Иçĕм сорчĕсем
1986 çулхи сакунпа писко тума ирĕк панă иçĕм сорчĕсем : Мускат, Торронтес тата Педро Хименес.Иçĕм çырлисем нарăс уйăхра пуçтараççĕ.
Технологи
Иккĕ эрне йӳçĕхнĕ ăсла пĕр хут пăслантарса тасатаççĕ.Пулнă хаяр алкоголь ĕçми ( яхăн 42 % ) хурçă пичкере 3-6 уйăх усравлаççĕ.
Лениногорск районĕ
Тавралăхĕ
Район лаптăкĕ 1811,30 тв. çх.
612
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Беловка (Аксу районĕ)
Беловка — Тутарстанăн Аксу районĕнчи чăваш ялĕ.
Красноармейская (Çтерлĕ районĕ)
Красноармейская  — Пушкăрт Республикин Çтерлĕ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 281 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453164, ОКАТО кочĕ — 80249864004.
Рукавишный Лог
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Тикĕт
Усă курни
Категори:Çусем
Пайсупин
Пайсупин, — Чăваш Енĕн Красноармейски районĕнчи ял. 1931 çулчен Мамçа Упи ятлă пулнă. Ял ятне мĕншĕн улăштарни паллă мар.
Ĕçме
Сĕт ĕçмисем
Сĕтрен, ытларах ĕне сĕтĕнчен тунисем:
614
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Хум танлăхĕ
Каçăсем
Категори:Физика саккунĕсемпе танлăхĕсем Категори:Харпăр тăхăмсемлĕ дифференциаллă танлăхсем Категори:Хумсем Категори:Сулланусем
Турци ялавĕ
1918 çулчен, Оттоман империĕ пĕтичченех Турци ялавĕ çинче виçĕ çуруйăхпа çăлтăр пулнă. 1923 çултанпа хальхи ялава усă кураççĕ.
Чистоборка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Чутей ял тăрăхĕ
Тавралăхĕ
Районăн кăнтăр пайĕнче вырнаçнă. Ял тăрăхĕн çурçĕр-хĕвеланăç тата кăнтăр пайĕсене вăрман йышăнать.
Вырăс Киремечĕ
Вырăс Киремечĕ, — Тутарстанăн Аксу районĕнчи вырăс ялĕ.
Фотожурналистика
Професси йĕркелĕвĕсем
Хăш-пĕр урăх йĕркелӳсем:
Каçăсем
Категори:Фотографи жанрĕсем Категори:Фотожурналистика Категори:Хобби
Кочебиловка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Вояды
Вояды — Пушкăрт Республикин Янаул районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 464 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452827, ОКАТО кочĕ — 80259820001.
Удмурт алфавичĕ
XVIII ĕмĕртен пуçласа удмурт чĕлхипе çырмашкăн латинпа кирилица саспаллисене усă курнă. Удмурт чĕлхи çинче пĕрремĕш кĕнеке 1847 çулта пичĕтленнĕ. XIX ĕмĕрхи тăхăрвуннăмĕш çулсенчен пуçласа удмурт алфавичĕ хальхи алфавит патнелле аталанса çитнĕ. XX ĕмĕрхи вăтăрмĕш çулсенче вара хальхи алфавит пек пулса тăнă.
Категори:Удмуртсем Категори:Алфавитсем
USS Hornet (CV-8)
USS Hornet (CV-8) — «Йорктаун» тĕслĕ, 1941 -1942 çулсенче хĕсметре тăнă американ авиаци карапĕ.
Кун-çулĕ
Санта-Крус утравĕсем патĕнчи çапăçура 1942 çулхи юпан 26-мĕшĕнче авиаци карапне шыв путарнă.
Вуламалли
Хорнет
Волоколамск районĕ
Волоколамск районĕ - Мускав облаçĕн хĕвеланăç енче вырнаçнă районĕ. right|thumb|250px|D
Нарспи (мюзикл)
Премьера Шупашкарти филармонинче 2008 çулхи пуш уйăхĕн 20-21-мĕшĕнче иртнĕ.
Голубовский Григорий Афанасьевич
Голубовский Григорий Афанасьевич — (24.04.1918-17.09.1984), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 27-мĕш çарĕн 24-мĕш гварди йывăр тупă артиллери бригадин оруди командирĕ, гварди аслă сержанчĕ.
Кăнтăр Ощал
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
USS Langley (CV-1)
Конструкци
Пентагон, 431 м]]
Кузьминовка (Çтерлĕ районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Дмитров районĕ (Мускав облаçĕ)
Дмитров районĕ - Мускав облаçĕн çурçĕр енче вырнаçнă район. Районăн тĕпĕ - Дмитров хули.
Емельянов Анатолий Викторович
Емельянов Анатолий Викторович (Мăньял Хапăс ялĕ, Вăрнар районĕ, Чăваш АССР, РСФСР, СССР — 2000, чӳк, 23, Чăваш Республики, Шупашкар), — чăваш прозăçĕ, публицисчĕ.
Пултару ĕçĕсем
Вулакансем çак кĕнекесене вулама юратаççĕ:
Кĕçĕн Сĕнчел
Кĕçĕн Сĕнчел (Малое Сунчелеево), — Тутарстанăн Аксу районĕнчи чăваш ялĕ.
Дагестанăн Тлярата районĕ
Тлярата районĕ - Дагестан районĕ.Тĕп сали - Тлярата.Район 9 утă 1929 çулта никĕсленĕ.Лаптăкĕ 1 611 çм2.
Лениногорск
2005 çулта 65,6 пин çын пурăннă.
Бадьин Владимир Иванович
Бадьин Владимир Иванович — ( 17-25), Çеçĕнхир фрончĕн 7-мĕш гварди çарĕн 213-мĕш перевçĕсен дивизин 671-мĕш артиллери полкĕн батарея командирĕ, аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 26.
Электромагнитла сулланусем
Электромагнитла сулланусем радиохумсен, микрохумсен, инфрахĕрлĕ пайăркалавăн, курăнакан çутăн, ультрафиолетла пайăркалавăн, Рентгенла пайăркалавăн, гамма-пайăркалавăн çăлкуçĕсем пулса тăраççĕ.
Шрёдингер танлăхĕ
кунта \hat H — гамильтониан, q — координатсем,  — импульссем. \Psi — хум функцийĕ (хумла функци).
Çтерлĕ
Çтерлĕ, — Пушкăрт Республикин Çтерлĕ районĕн администрациĕ вырнаçнă хула. Хула Шур Атăлăн сулахай енче, Ĕпхӳрен 130 çухрăмра вырнаçнă. 2003 çулта кунта 264,4 пин çын пурăннă.
Дагестанăн Ахвах районĕ
Ахвах районĕ - Дагестан районĕ.Тĕп сали - Карата.Район 1933 çулта никĕсленĕ.Лаптăкĕ 270 çм2.
Туркмен чĕлхи
Çырулăхĕ
1946 çулта туркмен чĕлхине кириллица çине куçарнă.
Мăн Сĕнтĕр (Муркаш районĕ)
Топономика
Сĕнтĕр пирки пĕрремĕш çырнисем XVIII ĕмĕрти çăлкуçсенче тĕл пулаççĕ. Çакăн пирки вырăс çыравçи Александра Фукс çапла ăнлантарать:"Сĕнтĕр-пасар вырăс ял. Кунта кашни кĕçнерни кун чăвашсем пасара пуçтарăнаççĕ."
Дагестанăн Бабаюрт районĕ
Халăх йышĕ
Районта 45.1 пин çин ( 2010 ) пурăнать :
Тăмланă шаршан
Ăнлантарни
Çурт-йĕре талкăш меслечĕпе тăвас чухне изоляци материалĕ вырăнне яланхилле 80% пăчкă пăхĕ, вĕтетнĕ хут, хаçат тата 20% çăрма илеççĕ.
Çурт хăпартни
Çурт лартас умĕн малтанах тăпра йывăр хӳмене чăтма пултараять-ши тесе тĕрĕслемелле.
Çурта тӳрĕ кĕтеслĕ никĕс çинче хăпартнă чухне пуленкесен кашни ретне малтанхине перпендикулярлă хумалла.
Бадюк Михаил Михайлович
Бадюк Михаил Михайлович — ( 03-25), Çурçĕр флочĕн 5-мĕш мина-торпеда авиаци дивизин 9-мĕш гварди мина-торпеда авиаци полкĕн аслă сывлăш стрелок-радисчĕ, гварди старшини, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 22.
Дагестанăн Карабудахкент районĕ
Карабудахкент районĕ - Дагестан районĕ.Тĕп сали - Карабудахкент.Район 1921 çулта никĕсленĕ.1960 - 1992 çулсемче "Ленинский район" ячĕлĕ пулнă.Лаптăкĕ 1 460 çм2.
Енĕш Виталий Григорьевич
Ӗçĕсем
1990-мĕш çулта унăн Чăваш кĕнеке издательствирен вырăсла куçарнă «Самое маленькое государство» кĕнеки тухнă. Тăлмачĕсем Анатолий Финько тата Леонид Краснов.
Дагестанăн Гергебиль районĕ
Каçăсем
Категори:Дагестан районĕсем
Шашков Иван Ефимович
Кун-çулĕ
Кун-çулĕн 52 çулне вăл çĕршыва хӳтĕлес тата тĕнче уçлăхне тĕпчес ĕçе халалланă. 1957 çулта Байконурта континентсене вĕçекен баллистика пĕрремĕш ракета - Р-7 тĕрĕслеври иккĕмĕш минутра сирпĕнсе каять. С.Королев тĕп конструктор сăнав стартне киноаппаратпа ӳкерсе илнĕ И.Шашкова авари сăлтавне тĕпчекен комисси председательне çирĕплетет. Иван Ефимовичпа юлташĕсем лару-тăрăва тĕрĕс хакласа кирлĕ хутсем тăратаççĕ. 1959-1962 çулсенче Иван Шашков профессор вĕçекен ятарлă аппаратсемпе носительсен çирĕплĕхĕпе конструкцийĕсене тĕрĕслекен лаборатори пуçлăхĕ пулнă. Пĕр çул наука консультанчĕ, 1964-1966 çулсенче наука енĕпе ĕçлекен управлени пуçлăхĕ, 1966-1969 çулсенче вĕçекен ятарлă аппаратсен пай пуçлăхĕ шутланнă. .
Ӗçĕсем
И.Шашков инженер-полковник 150 ытла наука ĕçĕ, 2 монографи çырнă, 12 ăслай авторĕ.
Пĕтĕм пурнăçне çар тата космос промышленноçĕн хăватне ӳстерме, вĕсем валли ăста инженерпа техника кадрĕ хатĕрлес ĕçе халалланă. Вăл наукăн икĕ докторĕпе 9 кандидатне хатĕрленĕ.
Дагестанăн Гумбет районĕ
Гумбет районĕ - Дагестан районе.Тĕп сали - Мехельта.Район 1928 çулта никĕсленĕ.Лаптăкĕ 730 çм2.
I ĕмĕр
Хронологи Таблици пинçуллăх
* Категори:Ĕмĕрсем
Кулунь
Кулунь — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Вăтаел
Вăтаел, — Чăваш Енри темиçе ял ячĕ.
Пăслану
Шĕвекĕн пĕтĕм калăпăшепе пулса иртекен пăсланăва вĕрени теççĕ.
Пăспулăм
Çăлкуçсем
Категори:Термодинамика
Мари нацин М. Шкетан ячĕллĕ драма театрĕ
'''Мари нацин М. Шкетан ячĕллĕ драма театрĕ''' — мари халăх культурин чи аслă вырăнĕ. Илемлĕ пултарулăх ертӳçи — В. Пектеев.
Каçăсем
Категори:Мари Элĕн театрĕсем Категори:Театрсем
Якубовский Иван Игнатьевич
Вăрçă хыççăнхи тапхăр
1957 çулхи утă уйăхĕнче — Германири совет çарĕсен ушкăнĕн Тĕп çарпуçĕн пĕрремĕш çумĕ. Генерал-полковник (18.08.1958). 1960 çулхи ака уйăхĕнче назначен Германири совет çарĕсен ушкăнĕн Тĕп çарпуçĕ хĕсметĕнче. Берлин кризисĕ тапхăрĕнче Европăра хĕçпăшаллă хирĕçӳ сиксе тухасси питĕ çивĕчленсен, Конев маршала Германири совет çарĕсен ушкăнĕн Тĕп çарпуçĕ вырăнне лартаççĕ (1961 çулхи çурла уйăхĕ), Якубовский унăн пĕрремĕш çумĕ, çакăн чухне вăлах ГСÇУ кулленхи ĕç-пуçне тытса тăрать. Лару-тăру лăплансан, 1962 çулхи ака уйăхĕнче, Якубовский çар генералне Германири совет çарĕсен ушкăнĕн Тĕп çарпуçĕ хĕсмет вырăнне тавăрнă. 1965 çулхи кăрлач уйăхĕ — Киев вăрçă тăрăхĕн çарĕсен çарпуçĕ.
Хĕрлĕ лапамра, Кремль хӳми çумĕнче пытарнă.
Сердемка
Сердемка — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Чулхула облаçĕ, Мари Эл территорипе юхать. Байса юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мари Элн юханшывĕсем
Байконур
Каçăсем
Категори:Космодромсем Категори:Байконур Категори:Роскосмос
Сердик
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Владимировка (Çтерлĕ районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Рогожкин Александр Владимирович
Каçăсем
Категори:1949 çулта çуралнисем Категори:Юпан 3-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2021 çулта вилнисем Категори:Юпан 23-мĕшĕнче вилнисем
Вутлан (Элĕк районĕ)
Кун-çулĕ
Вутлан ялĕ XVII ĕмĕрте çурçĕр енчи чăвашсем куçса ларса пулса кайнă.
Via Maris
thumb|300px| пирĕн эрăччен 1300 çулхи [[Малти Ази Via Maris (хĕрлĕ-кăвак), Via Regia (хĕрлĕ), тата урăх сутă-илӳ çулĕ]]
Маршрутăн хăш вырăнĕсем (израиль пайĕ)
4. Кесари, селĕм архитектурăллă тата рим пуян культуриллĕ, Ирод патша ертсе пынă вăхăтра Via Maris хăйĕн чи мăнаç тăррине хăпарать. Рим империйĕ вăтаçĕр тинĕс таврашĕнчи çĕрсене çĕнтерсе илнĕ хыççăн суту-илӳ çулĕ аталанса кайнă, йышлă рим çарне куçма та çăмăл пулнă. Унсăр пуçне, Ирод патша вăхăтĕнче, халапа ĕненсен, Иисус çемьи çак маршрутпах Икĕпатран хăйĕн пепкипе тарнă.
Сербипе Болгари хушшинчи вăрçă
Болгари
Болгарире вара пушшех те урăхла чăрмавсем пулнă. Раççей Болгари перлешĕвне хирĕç пулнă. Перлешӳ пирки пĕлтерсен Раççейпе Болгари хушшинче хирĕçӳ тухнă, Раççей хăйен çарпуçĕсене Болгарирен каялла тавăрнă. Çапла май Болгарире капитанран аслăрах çарпуçĕ юлман. Ку вăрçăн иккĕмĕш ячĕ çине те витĕм кӳнĕ, ăна тепĕр майлă «Капитансемпе генералсем хушшинче вăрçă» тенĕ.
Болгари Турци хутшăнассинчен хăранă. Çавна май çарăн ытларах пайĕ патшалăхăн кăнтăр-хĕвелтухăç пайĕнче вырнаçнă пулнă. Вăрçă пуçланнă хыççăн анăçпа çурçĕр-хĕвеланăç пайне куçарма 5-6 кун кирлĕ пулнă.
Топинамбур
Усăллăхĕ
Сахăр диабетĕнчен сипленме ытларах чух çулçăсемпе усă кураççĕ. Вĕсене çуса тасатса ваклаççĕ те ӳсен-тăран çăвĕпе хутăштарса çиеççĕ.
Пайтукан ял тăрăхĕ (Самар облаçĕ)
Пайтукан ял тăрăхĕ — Самар облаçне кĕрекен Хăмăш районĕнчи муниципаллă йĕркелĕвĕ.
Нью-Йорк
Истори
thumb|Лонг-Айлендшăн çапăçни, Американ революциĕн чи пысăк çапăçăвĕ. Халь Нью-Йорк вырнаçнă территорире европеецсем киличченех Манахаттоу и Канарси индеецсен йăхĕсем пурăннă. Çакна хулан çуртсемпе купаламан районесенче, тĕслĕхрен Инвуд-Хилл-парк тата Риверсайд-паркра тупнă çĕмренсем тата ытти артефактсем çирĕплетеççĕ. Европеецсен поселенийĕсем кунта 1624 çулта курăннă. 1625 çулта Манхэттенăн кăнтăр вĕçĕнче холландсем Çĕн Амстердам (Nieuw Amsterdam) поселени никĕсленĕ. 1664 çулта, Стёйвесант губернатортан хирĕç тăнине тĕл пулмасăрах, хулана акăлчансем ярса илнĕ, çавăн хыççăн хулан ятне Йорк герцог ярса илес инициаторăн ячĕпе Нью-Йорк (акăл. Çĕн Йорк) тесе улăштарнă. Иккĕмĕш англо-холланд вăрçин пĕтĕмлетĕвĕсемпе 1667 çулта холландцем Нью-Йорка Суринам колони çине улăштарса акăлчансене официаллă панă.
Казаков
Казаков — хушамат.
Кындара
Кындара — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Тамырсат юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Цезий-137
Цези-137 çутçанталăкра
thumb|right|300px|Чернобылпе юнашар вырнаçнă территорисем цези-137 изотоппа варланнин картти ( 1996 ç.). Çутçанталăка изотоп ядерла хĕçпăшала тĕпчене чух тата радиаци аварисем вăхăтенче тухать.
Диффузи
Асăрхавсем
Категори:Термодинамика Категори:Куçăмла пулăмсем
Казакова-Алексеева Анна Григорьевна
Казакова-Алексеева Анна Григорьевна — чăваш юрăçи, Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ артисчĕ. 1903 çулта Тутарстанăн Тутарстанăн Теччĕ районĕнчи Кăнна Кушки ялĕнче çуралса ӳснĕ. 1968 çут тĕнчерен уйрăлнă.
Тени (кӳлĕ)
Каçăсем
Категори:Элĕк районĕ Категори:Чăваш Енĕн кӳллисем Категори:Карст кӳллисем Категори:Чăваш Енĕн çутçанталăк палăкĕсем Категори:Комплекслĕ çутçанталăк палăкĕсем
Бажанов Александр Васильевич
Бажанов Александр Васильевич — ( – ), 2-мĕш Беларуç фрончĕн 33-мĕш çарĕн 70-мĕш перевçĕсен дивизин 68-мĕш перевçĕсен полкĕн 76-мм тупăсен батареин оруди командирĕ, аслă сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати -.
Имсă (юханшыв)
Имсă — Чулхула облаçĕнчи юханшыв, Оркун сулахай юппи, вăрăммăшĕ 95 çухрăма яхăн.
Кашан
Кашан —Чулман Атăлăн сылтăм çыранĕнчи (XII ĕмĕртенпе Атăлçи Пăлхарăн, XIII ĕмĕртенпе — Ылтăн Уртан Пăлхар улусĕн (Кашан кнеçлĕхĕн) тĕп хули) хула.
Кун-çулĕ
Малтан, 1391 çулта, Чулхула ушкуйникĕсем, тĕппĕнех — 1399 çулта Василий I Дмитриевич мускав кнеçĕн çарĕсем аркатнă.
Виçпӳрт (Комсомольски районĕ)
Виçпӳрт Vişpürt — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял.
Атлегач
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Каштанов Михаил Филиппович
Кун-çулĕ
Патăрьел районĕнчи Çĕнĕ Ахпӳртре 1902 çулхи çĕртмен 12-мĕшĕнче çуралнă.
Халăх хуçалăхĕ
Халăх хуçалăхĕ (die Volkswirtschaft) — çĕршывăн япала тăвас отраçлĕсен ĕçе уйăрассипе пĕр-пĕринпе çыхăннă пĕрлĕхĕ (комплексĕ).
Мранькка Никифор Фёдорович
Кун-çулĕ
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи пуçланиччен вăл кинохроника студийĕн директорĕ, район хаçачĕн редакторĕ пулса вăй хунă. Фронтра пулнă, алла хĕç-пăшал тытса тăшманпа çапăçнă. Вăрçă хыççăн чылай вăхăт хушши Куславка райкомĕн агитаципе пропаганда пайĕн пуçлăхĕ пулса ĕçленĕ. 1950 çулта репрессиленĕ, 1956 çулта реабилитациленĕ.
Бурунди
Истори
1966—1993 çулсенче патшалăхра çар диктутури пуçланнă. Патшалăха ку вăхăтра Аслă Революци Канашĕн председателĕ ертсе пынă.
1996 çулта Пьер Буйои майор патшалăхри влаçа çавăрса илет.
Пайланăвĕ
Категори:Ангола Категори:Африкăри патшалăхсем Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа
Остеохондроз
Остеохондроз — сыпă кăмăрчакĕн дистрофи пăсăлу комплексĕ. Кирек епле сыпăрас иксе тухма пултарать, анчах ытларах çурăм шăмми хушшинчи дискăн пулать. Вырăн тĕлĕпе мăй, кăкăр тата пилĕк остеохондрозне палăртаççĕ. Çаплах çакна асăрхаттармала: акăлчан чĕлхиллĕ медицина литературинче osteochondrosis терминпа пачах урăхла ортопеди чир ушкăнне палăртаççĕ, вĕсене вырăсла остеохондропати теççĕ.
644
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Çĕньял (Çĕрпӳ районĕ, Туçи ял тăрăхĕ)
Каçăсем
Категори:Çĕрпӳ районĕн ялĕсем
Дагестанăн Ахты районĕ
Халăх йышĕ
Районта 31.6 пин çын ( 2010 ) пурăнать, чылайăш - лезгинсем ( 98 % ).
Федоро-Петровка
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Чăрăш кайăкĕсем
Чăрăш кайăкĕсем (лат. Prunella) — юрлакан ҫерçи евĕрлисен монотиплӑ чăрăш кайăк йышшисен (Prunellidae) вӗҫен кайӑксен йӑхӗ. Вӗсем палеарктика регионӗнче ҫех сарӑлнӑ. Вӑрман тата япон чăрăш кайăкӗсемсӗр пуҫне пур тӗсӗсем те Азипе Европа сӑртлӑ-туллӑ регионӗсенӗнче пурӑнаҫҫӗ. Ытти икӗ тӗсӗсем тӳремлӗ вырӑнсенче тӗл пулаҫҫӗ.
Истяк
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Уттекасси
Уттекасси, — Чăваш Енĕн Çĕрпӳ районĕнчи ял.
Жальгирис Вильнюс ФК
Кун-çулĕ
Çак лару-тăрура клуба Вильнюс мэрийĕ пулăшма хăтланать. Çакăн пиркиех Литва футбол федерацин президенчĕ Лютаурас Варанавичюс хуравланă.
Лесмуровка
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Калентьева Ирина Николаевна
Ирина Николаевна Калентьева (çуралнă чухнехи хушамат Ягупова) (10.11.1977, Чăваш Енри Патăрьел районĕнчи Нăрваш Шăхаль ялĕнче çур. ) — сăрт велосипечĕпе (маутинбайк) ярăнакан спортсмен, тĕнче кубокĕн çĕнтерӳçи (1997—2001), кросс-кантрипе тĕнче чемпионĕ (2007), Пекинти XXIX çуллахи олимпиадăра йĕс медаль илнĕ (2008).
Сывлăм пăнчи
Сывлăм пăнчи — çак пусăмра сывлăш сивĕнсе хăйĕнчи сывлăш пăсĕ тачă шая çитсе сывлăма пуçтарăнма пуçланă температура.
Енактай
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕ
Тумă
Каçăсем
Категори:Пенза облаçĕ
Ефремов (хула)
Юнашар Донăн юппи, Хитре Меча юханшыв юхса выртать.
Зимбабве
Хут пĕлни
right|400px
Шарденьга
Шарденьга — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ территорипе юхать .Юг юханшывăн сулахай çыранĕпе, вăрринчен 2 км, Великий Устюг хулинчен кăнтăрарах юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 108 км.
Банибаш
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Алюминий
Алюмини хутăш шăранчăкĕсем
Конструкци материалĕнче усă курнă чух таса алюминие мар, унăн никĕсĕнчи тĕрлĕ шăранчăксене ĕçе кĕртеççĕ.
Тĕвер облаçĕ
Тĕвер облаçĕ, — Раççей Федерацийĕн çурçĕр-анăç енче вырнаçнă облаç. Тĕп хула — Тĕвер.
Калаçу чĕлхи
Вуламалли
Категори:Стилистика
Пăхăр
Çутçанталăкра тупăнни
thumb|150px|left| Хăй тĕллĕн шăраннă пăхăр. Пăхăр çут çанталăкра пĕрлĕ хутăшсенче, çаплах хăй тĕллĕн шăраннă тĕслĕ те тупăнать. Пăхăр çăлкуçĕсем — çак минералсем: азурит Cu3(CO3)2(OH)2, малахит Cu2CO3(OH)2, халькопирит CuFeS2, борнит Cu5FeS4, ковелит CuS, халькоцит Cu2S тата куприт Cu2O. Пăхăра чул тăприн чылайрахăшне уçăллă меслетпе тупăшлаççĕ. Тăпрари пăхăр шучĕ 0,4 — 1,0 % пулать.
Тупăшлани, промăçлавĕ тата управĕсем
Мĕнпур тĕнчере пăхăра 2000 çулта 15 млн. яхăн т., 2004 çулта — 14 млн. яхăн т. тупăшланă. Тĕнчери янтă пурлăх 2000 çул тĕлне, экспертсен хаклавĕпе, 954 млн. т., вĕсенчен 687 млн. т. çирĕплетсе пĕлтернисем, шутланнă, Раççей шайне 3.2% пĕрлехи тата 3.1% çирĕплетнĕ тĕнче янттисем кĕнĕ. Çапла, хальхи пек усă курсан, пăхăр 60 çулллăха çитет. Рафинăланă пăхăра Раççейре 2006 çулта 1,009 пин тоннă туса кăларнă, 714 пин тоннăна ĕçе кĕртнĕ.
Шахтёр Донецк ФК
«Шахтaр» футбол клубĕн президенчĕ — Ринат Ахметов (1996 çулхи юпа уйăхенчен). Тĕп тренерĕ — Луис Каштру.
Гимн
Пусть тебе в чужих сияет городах
Контактсем
Донецк, Украина, 83050.
Факс: +380 62 334 9908.
Пушкин бул., 20,
Хумма Çеменĕ
Пурнăçĕ
Пĕр вăхăт Ашхабадра тухса тăракан «Туркменская искра» хаçатра вăй хунă. 1927-1932 çулсенче Шупашкарти типографире тӳрлетекен ĕçĕсене туса пынă. 1932-1936 çулсенче Чăваш кĕнеке издательствинче илемлĕ литература кĕнекисене пичете хатĕрленĕ.
1936 çулхи авăн уйăхĕн 25-мĕшĕнче самай вăхăт хушши йывăр чирленĕ хыççăн вилнĕ.
Электрон вĕренӳ кĕнеки
Электрон кĕнекесен хăйнеевĕрлĕхĕ
Çитменлĕхĕсем те сахал мар:
4. Пуплев культурине аталантарма чăрмантарать
5. Шухăшлав, хутшăну ыйтăвĕсене татса парасси йывăрланать
Шарженьга (Кичменьга юппи)
Шарженьга (Шаржинка) — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Кичменьга юханшывăн сулахай çыранĕпе, 7 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 53 км.
Шăнар
Каçăсем
Категори:Çĕрпӳ районĕн ялĕсем
Кузьма Антонович Великов
Каçăсем
Категори:1909 çулта çуралнисем Категори:Юпан 29-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Çынсем, алфавитпа Категори:Çынсем, алфавитпа
Юрьев Михаил Иванович
Чăваш АССР тава тивĕçлĕ культура ĕçлевçи (1968), «Хисеп Палли» орденне тава тивĕçлĕ пулнă. Юрьев Элли Михайлович ашшĕ.
Перепелкин Илларион Евдокимович
Илларион Евдокимович Перепелкин - хастар çĕр ĕçченĕ, Социаллă Ӗç Паттăрĕ, нчи Анат Туçа ялĕнче 1895 çулта çуралнă.
Каçăсем
Категори:Çынсем, алфавитпа Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем Категори:Социаллă Ӗç Паттăрĕсем Категори:1895 çулта çуралнисем Категори:1969 çулта вилнисем
Ефремов Георгий Осипович
Пурнăçĕ
Шупашкарта педтехникум тата пединститут пĕтернĕ. Чăваш педагогика институчĕнче физикăпа математика факультечĕнче вĕреннĕ. Ачасане шкулта вĕрентнĕ. Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче пулнă. Пединститутра математика вĕрентнĕ.
Андреаполь районĕ
Пайланăвĕ
2006 çултанпа район 8 тăрăхран тăрать. Вĕсенчен хула тăрăхĕсем — 1, ял тăрăхĕсем — 7.
Верментино
Сарăлни
Паян Верментино хăвăн тăван енре анлăн сарăлнă :
Виловат (Мари Эл)
Каçăсем
Категори:Мари Элри Туçи Мари районĕн ялĕсем
Русе
Географипе архитектура
thumb|right|300px|Хулан истори музейĕ. Малтан пăлхар кнеçĕн, I Александрăн, керменĕ пулнă.
Хулан тĕп палăкĕсем
Руссе çывăхĕнче Руçук Ломĕ ятлă наци паркĕ вырнаçнă. Унăн лаптăкĕ 3260 гектар, вăл хуларан 20 çухрăм кăнтăрта сарăлса выртать. Заповедникре сайра тĕл пулакан кайăксем пурăнаççĕ. Парка курма килекенсем вăл кайăксене сăнама пултараççĕ. Кунтах çутçанталăк пулăмĕсене пула йĕркеленнĕ çĕр шăтăкĕсем, мăнастырьсем вырнаçнă. Кашни çул авăн уйăхĕнче паркра натурăллă ӳнер куравĕсем йĕркелеççĕ.
Сормук
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Лутковая
Лутковая — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Чертала юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Латин чĕлхи
Урăх чĕлхесене сĕмлени
Латтин чĕлхин халăх пуплев тĕсĕ — халăх латтин чĕлхи — çĕнĕ наци роман чĕлхисемшĕн чĕлхе тĕппи пулса тăрать. Çавсем шутĕнче Апеннин çурутравĕн çĕрĕнче латтин чĕлхинчен улшăнса аталаннă итали, малтанхи Галли территоринчи франципе провансаль чĕлхисем, Пиреней çурутравĕн территоринчи испанпа португал чĕлхисем, ретороман чĕлхи— Реци рим колонийĕнчи (хальхи Швейцарин тата çурçĕр-тухăç Итали пайĕсенче вырнаçнăскер), румын — Даки (халĕ Румыни) рим провинцин территоринче, молдава тата ытти чĕлхесем, çавсем хушшинче уйрăмах классикăллă латтина çывăх сардин чĕлхине асăнмалла.
---
Морфологи
Латтин чĕлхи, вырăс чĕлхи пекех, чылай шучĕпе синтетикăллă чĕлхе шутланать. Латтин чĕлхин 5 тĕсĕллĕ вĕçлени тата 4 тĕсĕллĕ сăпатлану.
Тиххăн Петĕркки
Пултарулăх ĕçĕсем
Унăн «Ӗмĕт», «Çĕрлехи çиçĕм», «Юнлă кунсем» пьесисене драмкружоксем ăнăçлă лартаççĕ.
Литература
5. Абрамов, В. А. Тихон Педэрки / В. А. Абрамов // Чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2011. – Т. 4 : Си-Я. – С. 231.
Шанарпуç (Шупашкар районĕ)
Шанарпуç ялĕ XX ĕмĕрте
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 ялсем Куславкка районне, 1939 çулхи пуш уйăхĕн 17 Октябрьски районне, 1960 çулхи ака уйăхĕн 11 хыççăн Сĕнтĕрвăрри районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Çĕрпӳ районне кĕнĕ.
Илем (юханшыв)
Кун-çулĕ
Юханшыв хĕррине пурăнма чăвашсем XVII ĕмĕрĕн вĕçнелле куçса килсе ларнă. 1917 çулхи революциччен çак ялсем Сарăту кĕпернине кĕнĕ.
Спировка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Бежецк районĕ
Халăх йышĕ
Районта пурĕ 404 ял-хула вырнаçнă.
Шахов районĕ
Халăх йышĕ
Районта 24.5 пин çын ( 2008 ) пурăнать.
Шатеневский Пичуг
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Хурама Тăвар
Каçăсем
Категори:Патăрьел районĕн ялĕсем
Шатура районĕ
Лаптăкĕ
Шатура районĕ - Мускав облаçра чи пысăк районĕ.Пĕтĕм лаптăкĕ 2 721 çм2 танлашать : 45 % вăрмансем, 34 % шурлăхсем.
Рубин Хусан ФК
Футбол клубĕ «Рубин» (Рубин футбол клубы, Rubin futbol klubι) — Хусан (Тутарстан) раççей футбол клубĕ. Вăл Раççей футбол Премьер-лигинче вылять. Кун-çулне 1936 çултанпа çыраççĕ, официаллă йĕркеленĕ çул — 1958.
Мунши Премчанд
Мунши Премчанд, — Инди паллă çыравçи. 1880 çулхи утă уйăхĕн 31 çуралнă, 1936 çулхи юпа уйăхĕн 8 вилнĕ.
Белый районĕ
Белăй районĕ, — Тверь облаçĕн кăнтăр енче вырнаçнă районĕ. Район тĕпĕ Белăй хулинче вырнаçнă.
Чулпан (Янаул районĕ)
Чулпан  — Пушкăрт Республикин Янаул районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 81 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452806, ОКАТО кочĕ — 80259835011.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Деверинская Александра Тимофеевна
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Пушăн 19-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1960 çулта çуралнисем Категори:Раççей спортсменĕсем Категори:Чăваш спортсменĕсем Категори:СССР тĕнче шайĕнчи спорт ăстисем
Мангушная
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Струговая
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Хăяр курăк йышĕ
Вуламалли
Категори:Ӳсентăрансен йышĕсем
Медянка (Аксу районĕ)
Каçăсем
Категори:Тутарстанри Аксу районĕн ялĕсем
Çу, 7
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Алга Александр Егорович
Пурнăçĕ
1913 çулхи чӳк уйăхĕн 27-мĕшĕнче Тутарстанăн Теччĕ районĕнчи Кăнна Кушки ялĕнче çуралнă.
Вăрçă хыççăн «Ялав» журнал редакторĕнче Чăваш ÇП ертӳçинче, РСФСР ÇП секретарĕнче ĕçленĕ. 1963-1967 çулсенче ЧАССР Аслă Канашĕн депутачĕ пулнă.
Аннене анне тееççĕ (фильм)
Вылякансем
Эпизодсенче - Етĕрне районĕнчи Анат Ачак /кинона çак тăрăхра ӳкернĕрен/ çыннисем.
Алга Александр Егорович
Чыславсемпе парнесем
Вăрçă вăхăтĕнчи çапăçусенчи паттăрлăх кăтартнăшăн икĕ хутчен Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин II степеньлĕ орденне, Хĕрлĕ Ялав орденĕсене, медальсене тивĕçнĕ.
Люберцă районĕ
Халăх йышĕ
Районта яхăн 241.1 пин çын ( 2008 ) пурăнать ( Мускав облаçра иккĕмĕш вырăнĕ ).
Смирнова Валентина Владимировна
Валентина Владимировна Смирнова (Геворкян) (8.10.1959, Кӳлхĕрри ялĕ, Вăрнар районĕ, Чăваш АССР çур.) — раççей чăваш опера юрăçĕ.
Иваново облаçĕн Кинешма районĕ
Каçăсем
Категори:Иваново облаçĕн районĕсем
Мăсăльман чÿкĕ
Аслă чÿкĕ
Чи пĕрмĕш, чи аслă мăсăльман чÿкĕ калать : "Аллах кăна турă шутăнче, унăн посланикĕ Мухаммад"
Такбир
Такбир - ислам тĕн йĕркипе "Аллах акбар" сăмахĕсене калани. Арап чĕлхинчен "Чи аслă Турă" тесе куçарма пулать. Такбира мăсăльман чӳкĕ тăвакансем калаççĕ.
Пиратсем
Пират тĕсĕсем
Пират —тĕрлĕ халăхăн, кирек епле карапа та харпăр ирĕкĕпе тустаракан тинĕс вăрă-хурахĕ. thumb|275px|Вăрă хĕрарăм пират [[Цзинь Ши 1800-мĕш çулсенче 2000 карап флотне ертсе пынă.]]
Долописем
Пирĕн эрăччен 478 çулта долописем çаратса чуралăха лекнĕ грек сутăçĕсем тараççĕ те Симонран — афин флочĕн тинĕс çарпуçлăхĕнчен — хута кĕме ыйтаççĕ. Пирĕн эрăччен 476 çулта Симон салтакĕсем Скирос çине тапăнаççĕ те утрава туртса илеççĕ, скирисене хăйсене чурана сутса яраççĕ.
Буканьерсем
Буканьер (фр.— boucanier) — профессиллĕ тинĕсçи (моряк) мар, вăл тискер ĕнесемпе хир сыснисене тытакан çынна пĕлтерет.
Туркменистан
Халăх йышĕ
Туркменсемсĕр пуçне Туркменистанра узбексем, вырăссем, казахсем, тутарсем тата ытти халăх çыннисем пурăнаççĕ.
Пиратсем
Каçăсем
Категори:Пиратсем
Chuvash.org
Кун-çулĕ
Chuvash.org сайчĕ 2005 çулхи çурла уйăхĕнче (05.10.2005 ) ĕçлеме пуçланă. Тĕрлĕ сайтсенчен илсе чăвашла куçарса параççĕ.
Сумчина
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Бологое районĕ
Çул-йĕр
Район тăрăх Мускав-Санкт - Петербург чукун çул иртет. Бологое чукун сул станцийĕ çак çулăн варринче вырнаçнă.
Мостная
Мостная — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Васюган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Богдашкино (Чартаклă районĕ)
Халăх йышĕ — 600 çын ытла, чылайрахăшĕ нимĕçсем.
Каçăсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Чĕмпĕр облаçĕнчи Чартаклă районĕн пурăнан вырăнĕсем
Спектр
Асăрхавсем
Категори:Спектроскопи Категори:Сăнавла астрономи Категори:Оптика Категори:Астрономи пуламĕсем Категори:Тĕс Категори:Исаак Ньютон
Гончаренко Владислав Фёдорович
Гончаренко Владислав Фёдорович Гончаренко Владислав Федорович — (15.01.1962-), Совет Союзĕн Паттăрĕ,. Указ дати - 28. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Туркестан çар округĕн Афганистан Демократиллĕ Республикăри совет çарĕсен контингенчĕн шутĕнчи 40-мĕш çарĕн уйрăм штурмлакан авиаци полкĕн звено командирĕ, аслă лейтенант.
Америкăри Пĕрлешӳллĕ Штатсен гимнĕ
Сăмахĕсем
What so proudly we hailed at the twilight’s last gleaming,
Whose broad stripes and bright stars, through the perilous fight,
O’er the land of the free and the home of the brave?
That the havoc of war and the battle’s confusion
Хурăнвар
Каçăсем
Категори:Çĕрпӳ районĕнчи пурăнан вырăнсем
Мэри Роуз
Каҫӑсем
Категори:Савăтсем, алфавитпа Категори:Музейри савăтсем тата карапсем Категори:1510 çулта килнисем Категори:Аслă Британин вăрçă карапĕсем Категори:Путнă карапсем Категори:Караккасем
Етĕрне уесĕ
Етĕрне уесĕ XVI ĕмĕрĕн 90-мĕш çулĕсенче 1590 çулта никĕсленĕ Етĕрне хула таврашĕнче йĕркеленнĕ. XVII ĕмĕрте уесри ытларахăш халăх чăваш ясак çĕр ĕçтешĕсем шутланнă. Тулли мар хыпарсемпе, XVII ĕмĕрĕн 80—90-мĕш çулĕсенче Етĕрне уесĕнче 1258 ясак тата 40 харпăр кил шутланнă. XVIII ĕмĕрен пĕрремĕш чĕрĕкĕнче ясак çĕр ĕçтешĕсемпе хĕсметри хăшпĕр категорири çынсене патшалăх шайне куçарнă.
Каçăсем
Категори:Хусан кĕпĕрнин уесĕсем Категори:Чăваш Ен
Тĕп Ази
обрамить|Регион чиккин виçĕ варианчĕ: 1 - СССР Вăтам Ази хуçалăх районĕ; 2 - СНГ хальхи регионĕ; 3 - ЮНЕСКО палăртăвĕ мини|326px|Тĕп Ази тĕнче картти çинче Тĕп Ази — Азин тинĕс çыранне тухман пайĕ.
Сурек
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Пушкино районĕ (Мускав облаçĕ)
Пушкино районĕ Мускав облаçĕн çурçĕр-хĕвелтухăç енче вырнаçнă район.Тĕп хули - Пушкино.Лаптăкĕ 610 çм2.
Эверккел Ваççи
СССР писателӗсен пӗрлешӗвӗн членӗ (1979).
Пурнăçĕ
1940 çулхи чӳк уйăхĕн 7 Куйбышев облаçĕнчи (хальхи Самар) Похвиçнĕ районне кĕрекен Вăтам Эверккел ялĕнче çуралнă.
Вунă класс пĕтерсен пĕр вăхăт район хаçатĕнче ĕçленĕ. Выборг хулинчи (Ленинград облаçĕ) Тинĕс-Çар шкулĕнче вĕреннĕ. Çурçĕр флотĕнче моряк пулнă. Каярахпа Чăваш кĕнеке издательствинче «Пионер сасси» («Тантăш») хаçатра вăй хунă, çав хушăрах И.Н.Ульянов ячĕллĕ университетран куçăмсăр майпа вĕренсе тухнă. «Капкăнпа», «Хатĕр пул» («Çилçунат») журналсенче, «Хыпар» хаçатрă ĕçленĕ.
Вуламалли
Йĕплет, питлет – утмăла çитет // Хресчен сасси. – 2000. – 3 чӳк.
Ялгир, П. Самойлов (Эверккель) Василий Алексеевич // Ялгир, П. Литературный мир Чувашии / П. Ялгир. – Чебоксары, 2005. – С. 100.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Чӳкĕн 7-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1940 çулта çуралнисем Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Раççей сăвăçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:СССР сăвăçисем Категори:СССР çыравçисем
Мунгалка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Кузнецов Александр Валерьянович
Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
2004 çулхи ака уйăхĕнче 10.02.20. – Танлаштаруллă-историллĕ, типологиллĕ тата шайлаштаруллă чĕлхе пĕлĕвĕ ăстаçăлăхпа «Вербальные средства этикетного общения в чувашском языке (опыт компаративного, контрастивного и этнолингвокультурологического изучения)» темăпа филологи ăслăлăхĕсен кандидачĕн степеньне тивĕçтерекен диссертаци хӳтĕленĕ.
2006 çултанпа Раççей Ăслăлах академийĕн Тухăç тĕпчевçисен обществин (Общества востоковедов РАН) пайташĕ.
Сынык
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шонга (Юга юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Профессор
Официаллă статусра XVI ĕмĕртенпе (пĕрремĕш ăна Оксфорд университетĕнче тивĕçтернĕ).
Ухли Владимир Васильевич
СССР ÇП пайташĕ (1958 ç.), Чăваш АССР культурин тава тивĕçлĕ ĕçченĕ (1988).
677 çул
Çав. пекех
* Категори:Çулсем
Орехово-Зуево районĕ
thumb|200px Орехово-Зуево районĕ - Мускав облаçĕн кăнтăр-хĕвелтухăç енче вырнаçнă район.Тĕп хули - Орехово-Зуево.Район 1929 çулта никĕсленĕ.Лаптăкĕ 1 780 çм2.
Сырда
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Музяк
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Мындала-Кыкке
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Сюзюм
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Архивсен кунĕ
Истори
Уява 2002 çулхи пуш уйăхĕн 5 Федераллă архив службин коллегиĕ йышăннă.
Эдым
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Хурамал (Çĕрпӳ районĕ)
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
ФАП, клуб, стадион, 2 лавкка пур. Чăвашсемпе вырăссем пурăнаççĕ.
Тутар патшалăх оперăпа балет Муса Джалиль ячĕллĕ академи театрĕ
Фестивальсем
М.Джалиль ячĕллĕ ТПОБАТ килĕнче Тĕнчери пысăк фестивальсене — Ф. И. Шаляпин ячĕллĕ (1982 çултанпа), Р.Нуриев классика балет ячĕллĕ (1987 çултанпа иртет, 1993 çултанпа Нуриев ятне тивĕçет), çаплах федераци тата республика тата хула шайĕнчи урăх культура мероприятисене — ирттереççĕ.
Кăсăк хыпарсем
Кашни çул Театр умĕнче литература уявĕсем иртеççĕ: Тукай палăкĕ патĕнче – сăвăçăн çуралнă кунĕнче, Пушкин палăкĕ патĕнче - славян çырулăхĕн кунĕнче.
Журнал
Çавăн пекех
Категори:Журналсем
Налиминка
Налиминка — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Кельват юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Чикан чĕлхи
Çĕр çинче вырнаçни
🇹🇷: 280 000
🇪🇪: 1 100
Вуламалли
Категори:Раççей чĕлхисем Категори:Европа чĕлхисем
Озёрск районĕ (Мускав облаçĕ)
Халăх йышĕ
Районта 35.7 пин çын ( 2008 ) пурăнать.
Романов Борис Александрович
Ӗçĕсем
Поэтăн мăшăрĕ — Постумия Афанасьевна, унăн ачисем — Елена хĕрĕ тата Евгений ывăлĕ.
Перс сиренĕ
Хайлани
Пьесăна ятарлăн Лия Ахеджакова валли çырнă. Пĕрремĕш хут «Современная драматургия» журналра (1995, № 1-2) кун çути курнă, каярахпа Николай Колядан «„Персидская сирень“ и другие пьесы» пьесăсен кĕнекинче пичетленĕ. Нимĕç чĕлхине «Persischer Flieder» ятпа куçарнă. Куçараканĕ — Александер Каль.
Шорсем
Шо́рсем (шор шор-кижи, татар-кижи, тадар-кижи, татар, тадар) — Анăç Çĕпĕрĕн тухăç пайĕнче. ытларах Кемĕр облаçĕнче (Таштагол, Çенĕ Тимĕрçен, Междуреченск, Мыски, Осинники тата урăх районĕсенче), çаплах юнашар Хакас Республикипе Алтай Республики, Красноярск тата Алтай енĕсен хăшпĕр районĕсенче, пурăнакан тĕрĕк чĕлхиллĕ халăх. Мĕнпур йышĕ 14 пине яхăн çын. Иккĕ этносран: кăнтăр е туçи-тайга (XX ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче кăнтăр шорсем пурăннă вырăна Туçи Шор теме пуçланă), тата çурçĕр е вăрман-çеçенхир (вĕсене абинсем теççĕ) тытăнса тăрать.
Тĕпчевçĕ
Тĕпчевçĕ - çĕнĕ пĕлӳ илме пулăшакан çын. Тĕпчевçĕсем кашни ăслăлăхрах пур, вĕсем ялан тенĕ пекех çĕннине пуçлакансем пулса тăраççĕ.
Кӳлпуç (Чăваш Ен)
Кун-çулĕ
1921 çулхи чӳк уйăхĕн 19 Тетюш уесĕн Курнавăш вулăсне, каярах вара 1927-мĕш çулчен Патăръел уесĕн Курнавăш вулăсне кĕнĕ.
Тапанар
Каçăсем
Категори:Çĕрпӳ районĕн ялĕсем
Пăртта
Вуламалли
Категори:Авалхи чăваш сăвăçисемпе юрăçисем
Юдинец
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Топтул
Топтул, — Чăваш Енĕн Çĕрпӳ районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Çĕрпӳ районĕн ялĕсем
Калинин районĕ (Тĕвер облаçĕ)
Каçăсем
Категори:Тверь облаçĕн районĕсем
Илистанбетово
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Бадряш
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Грузин чĕлхи
Диалекчĕсем
Грузин чĕлхинче темиçе диалект — имерети, картали, кахети, пшава, рача, аджар тата ыттисем.
Хуралту
Тавралăхĕ
Чулман енчи чăвашсен вырнăçлăхне кĕрет.
Картвел чĕлхисем
Çаплах пăхăр
<br style="clear:both;"/>
Категори:Кавказ чĕлхисем
Арарат (ту)
thumb|400px|Мăн Арарат, анăçран пăхсан. thumb|400px|Мăн та Кĕçĕн Арарат (Landsat, [[NASA)]] 400px|thumb|[[Ереванран Арарат çине пăхсан]] Арара́т (Արարատ,, אררט, Ağrı —Ârârât, — Араксăн вăтам юхăмĕн сылтăм çыранĕнчи Турцин вулканран ӳссе ларнă пуçтарăнчăкĕ.
Тавралăхĕ
400px|thumb|Арарат айлăмĕ пăс айĕнче. Конус тĕпĕсемпе тĕкĕшĕнсе ларнă иккĕ сӳннĕ вулканран: Мăн Араратпа (эрменле ячĕ — Масис, туркăлла ячĕ — Бююк-Агры-даг) — çӳллĕшĕ 5165 м Кĕçĕн Араратран — çӳллĕшĕ 3925 м, Сардар-Булак йĕнерлекпе уйăрăлнă, тытăнса тăрать. Иккĕ Араратăн тĕпĕ çавракăшра 130 яхăн çм. Кайнозой базальчĕсенчен тытăнса тăрать. Сăрт тайлăмĕсем пушă, лава юххисене çил каснă. 4250 м çӳллĕрех Мăн Арарат ĕмĕрхи юр выртать.
Гал
Кун-çулĕ
Паянкун Гали çĕрĕсем чылайăшĕ вăтам ĕмĕрсенче грузи княжестви Самурзахано шутĕнче пулнă. XVII - XVIII ĕмĕрсенче çак княжество Самегрело княжествине пăхăнма пăрахнă. 1922 çулта Гал районне Абхази АССР-не кĕртнĕ.