cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Старица районĕ
Çул-йĕр
Район тăрăх Санкт-Петербург — Ржев чукун çулĕпе Тверь — Старица автомобиль çулĕ иртеççĕ.
Кăвакал туни
Тĕсĕсем
Раççейре хĕр тĕсĕсем эмел курăкĕ пек паллă.
Илисига
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Хура калпаксем
Хура калпаксем, — XII ĕмĕр варринче йĕркеленнĕ тĕрĕксен пĕрлешĕвĕ. Рось юханшывĕ тăрăхĕнче куçса çӳреме пăрахнă печенексен, торксен, берендейсен тата ыттисен йăхĕсем йĕркеленнĕ. Руçе пахăннă, унăн кăнтăр чиккисене сыхласа тăмалла, Кейӳ кнеçĕсен харçисене хутшăнмалла пулнă.
Пĕчĕккĕн куçса çӳрес вырăнне пĕр çĕртре пурăнса çĕр ĕçĕпе ĕçлеме пуçланă. Майĕпен хăйсен кнеçĕсемпе пикĕсем тухма пуçланă. Тутар-монголсем тапăнса кĕнĕ хыççăн пĕр пайĕ вырăссемпе пăтрашăнса кайнă, ыттисем çеçенхирелле куçса кайнă.
Пăла (юханшыв)
Тавралăхĕ
Чăваш Енĕн Йĕпреç районĕнчи Çăкалăх ялĕнче пуçланать те Патарьелпе Елчĕк районĕсем тăрăх юхса Тутарстанра Сĕве юханшывне юхса кĕреть. Юханшыв тăршшĕ 127,7 çухрăм, Чăваш Енре 92 çухрăм. Бассейн лаптăкĕ 1587 км2, Чăваш Енре — 1320 км2.
Яновка (Мăн Кинель юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ылтăнту çапăçăвĕ
Истори
Çак хула Пăлхартан Кейӳне каякан çул çинче 4 км аякрах тунă Сăрай урлă кĕпере сыхласа тăнă. Тĕрĕссипе, ку Аслă пурçăн çулĕн аяккалла пăрăннă пайĕ шутланнă.
Каçăсем
Категори:Ылтăнту Категори:Çапăçусем, алфавитпа Категори:Раççери çапăçусем Категори:Монголсен анăç харçи Категори:Атăлçи Пăлхар çапăçăвĕсем Категори:XIII ĕмĕрти çапăçусем Категори:Монгол империн çапăçăвĕсем Категори:Вырăс кнеçлĕхĕсен çапăçăвĕсем Категори:1237 çулти çапăçусем
Уракаево (Ибраевский ял тăрăхĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кукарча районĕ
Торопец районĕ
Халăх йышĕ
Районта 23,5 пин çын (2006) пурăнать.
Каçăсем
Категори:Тверь облаçĕн районĕсем
Арçуpи
Çынна курсан «Каття пар!» тесе ыйтать. Çул çинче курсассăн тӳрех «Тăва кай!» тесе каламалла. Çырмара е юханшывра курсан вара хăвна хирĕç çул каламалла — «Юхнă тăрăх кай!», е «Юханшыва хирĕç кай!». Вара çынран тăрса юлать тесе ĕненнĕ чăвашсем.
Çурри ар тесе хĕрачасана та калаççĕ.
847
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Руйка (юханшыв)
Тавралăхĕ
Юханшыв Шарыпово ялĕнчен виçĕ çухрăм хĕвелтухăçнелле вырнаçнă шурлăхра пуçланать. Высоково ял çывăхĕнче Усул шывĕпе пĕрлешет. Юханшыв юппийĕсем вуннă патнелле, пысăккисем шутне Тутайкăпа Богдановка кĕреççĕ.
Ялсем
Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
AshleyKels
Карьера
Наиболее известная по своим ролям в фильмах "Гонки за Чарли", "LOL лето навсегда","Город чубрика " и "Смешная комедия 2" В 2012 году вышел последний фильм с её участием "Криспи Роулз: однажды в лесу".
Удомля районĕ
thumb|Удомля районĕ Тверь облаçĕн картти çинче Удомля районĕ, — çурçĕр енче вырнаçнă Тверь облаçĕн районĕ. Район тĕпĕ Удомля хулинче вырнаçнă.
Истори
Района 1929 çулта йĕркеленĕ.
Халăх йышĕ
Районта 9,7 пин çын (2006) пурăнать.
Районта пурĕ 258 ял-хула вырнаçнă.
Пайланăвĕ
2006 çултанпа район 13 тăрăхран тăрать. Вĕсенчен хула тăрăхĕсем — 1, ял тăрăхĕсем — 12.
Коры Речка (Бачат юппи)
Каçăсем
Категори:Кемерово облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Рыбакова Светлана Николаевна
Ролĕсем
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем
Аверон
Географи
Департамент шутне 3 округ, 46 кантон тата 304 коммуна кĕреççĕ.
Хулашкка (юханшыв)
Тавралăхĕ
Юханшыв çăлкуçĕ Содомово ятлă пушă ялтан икĕ çухрăм çурçĕрелле вăрманта вырнаçнă. Мысово ял çывăхĕнче Усул шывĕпе пĕрлешет. Юханшыв юппийĕсем вуннă патнелле, пысăккисем çук.
Уба (Бачат юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Улатимĕр кĕпĕрни
Тавралăхĕ
1918 çулчен кĕпĕрне 40 339 çухрăм² (45 910 км²), Стрельбицкин шутлавĕпе - 42 930,5 çухрăм², çав шутра кӳлĕсем патĕнче 99 çухрăма² яхăн. 1926 çулта кĕпернен лаптăкĕ 33 023 км² çитнĕ. Хĕвел тухăçĕнчен хĕвел анăçнелле чи нумай тăсăлăвĕ 325 çухрăм (347 километр), анлăшĕ çурçĕртен кăнтăралла 240 çухрăм (256 километр).
Чад
Истори
thumb|300px|right|Чад картти
Серов Валентин Александрович
Ачалăхпа яшлăх, вĕренӳ çулĕсем
1871-мĕш çупта унăн ашшĕ вилсе кайнă. 1872-мĕш çуптан Серова ывăлĕпе Мюнхенра пурăнаççĕ,ача К.Кёппинг (1848-1914) ÿнерçĕ патĕнче вĕренет. 1874-мĕш çуптан Парижра пурăнма куçаççĕ, Репин асаилĕвĕ тăрăх, ача 9 çултанах унăн ăсталăх пÿлĕмĕнче (Rue Veron,31) ÿкерчĕкпе сăрă ăсталăхне вĕренме пуçлать.
Мухтавлă çул
1892-1893-мĕш çупсенче Харьков дворянĕсен Пуххи ыйтнипе 3-мĕш Александр патшапа унăн кил-йышĕн сăнарĕсене ÿкерет. Ку ĕçе вĕçлесен Серова сăнарçĕ ячĕ çыпçăнать, ку пĕр енлĕ"чап" ÿнерçĕне тулăхтарайман, сăнарĕсене те ирĕклĕн суйласа илсе ÿкересшĕн пулнă, нуша хĕснипе çех мар.
Арамей чĕлхисем
Арамейсем тесе аваллăхра паянкунхи Сири территоринче юркăнласа çӳренĕ анăç семит йăх ушкăнне палăртнă. Вĕсен чĕлхи (тĕрĕсрех, пĕр тăван диалектсен ушкăнĕ) ханааней чĕлхисене, сăмахран, иврита, çав тери çывăх. Арамейсем нихăçан пĕрлĕ халăх пулса пурăнман, вĕсен хăйсен патшалăхĕ те пулман. Вĕсен чĕлхи, çапах та, аталанса саралса çĕнĕ çĕрсене çитнĕ.
Ватă арамей тапхăрĕ
Пирĕн эрăччен IX—VII ĕмĕрсенчи палăксен чĕлхине авалхи арамей чĕлхи теççĕ. Пирĕн эрăччен VII ĕмĕр вĕçĕнче —пирĕн эрăччен VI ĕмĕр пуçламăшĕнче унпа лингва-франка шайĕнче Çĕнĕ Ассири тата Çĕнĕ Вавилон патшалăхĕсенче усă курнă. Перси империн пирĕн эрăччен VI—IV ĕмĕрсенче официаллă чĕлхине импери арамей чĕлхи теççĕ. Унăн палăкĕсем пĕтĕм Çывăх Тухăçра: Афганистанран Икĕпата çити паллă (тĕслĕхрен, Элефантинăри папирус архивĕ).
Ижбердино
Ижбердино — Пушкăрт Республикин Кугарча районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 165 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453344, ОКАТО кочĕ — 80238820002.
Владимир (хула)
Улати́мĕр — Раççей историн хула, Улатимĕр облаçĕн администраци центрĕ. Клязьмăн сулахай çыранĕнче тăрать, Мускавран 193 çм тухăçалла вырнаçнă. Çурçĕр-Тухăç Руçĕн авалхи тĕп хули; çĕр-шыври çулçӳрев центрĕсенчен пĕри; Раççей ылтăн кăшăлĕ йышне кĕрет. Автомобиль (М-7 «Атăл») тата чукун çул (Мускав — Чулхула: Улатимĕр) магистралĕсенчи транспорт çыххи.
«Кайна» çинчи пăлхавçăна айăплани (фильм)
Сюжет
АПШ тинĕс-çар вăйĕсен «Кайна» миноносец карапĕн капитанĕ, Филлип Фрэнсис Куигга, темиçе хирĕçӳ хыççăн хăйĕн команди вырăна хума пăрахать. Пысăк шторм пулас умĕн çамрăк офицер Куигг капитана хĕсмет вырăнĕнчен хăтарса хăй капитан ĕçне йышăнать. Кĕçех лейтенанта вăрçă тӳрисем йĕркене пăнăшăн айăплама тытăнаççĕ.
Пугачёва, Алла Борисовна
Асăрхавсем
Категори:Халĕ пурăнакансем Категори:Акан 15-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1949 çулта çуралнисем Категори:Мускавра çуралнисем Категори:СССР юрăçисем Категори:Раççей юрăçисем Категори:СССР композиторĕсем Категори:Раççей композиторĕсем Категори:Раççей сăвăçисем Категори:Раççей кĕвĕ продюсёрĕсем Категори:Раççей теле-ертӳçисем  Категори:Çăлтăрсен фабрики Категори:Çынсем Категори:Евровидение юрă конкурсне хутшăннисем Категори:Хĕрарăм-композиторсем
Вӗреҫӗлен
Категори:Чăваш мифологиĕ Категори:Чăваш халаплăхĕ
Капкăн (журнал)
Вăрçă хыççăнхи тапхăрĕ
2010 çулта журнал 85 çул тултарнă.
Юрман (Бачат юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Томь кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Сапыково
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кукарча районĕ
Пăлапуç Нурăс фельдшер пункчĕ
Заведующисем
Категори:Чăваш Енри Патăрьел районĕн фельдшер пункчĕсем
Вутăш
Вутăш (Вудаш, Шыври), — шывра пурăнакан ахăр усал. Çавăн пекех вăл çăлсенче, çалкуçсенче пулать. Вутăша çиллентерес мар тесен çăлсем патĕнче вăрçма, ятлаçма юраман пулнă. Ку усал шывра путнă çынсенчен пулать. Вутăша çиллентерсен вăл çынна ӳслĕк ертеть. Ӳслĕкрен сывалас тесен шыва кайса чӳк тумалла (çу, çăкăр, е урăх çимĕ пăрахмалла) пулнă.
Аслă Кинел
Аслă Кинел   — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ, Самар облаçĕ территорипе юхать. Самар юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 422 км.
Кемля
Кемля — хула евĕр посёлок, Мордва Республикин Ичалкă районĕн администраци центрĕ.
Язильница
Язильница — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Чулхула облаçĕ, Мари Эл территорипе юхать. Нухрат Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Иккĕмĕш Тĕрер
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Çĕрпӳ районне, 1935 çулхи пуш уйăхĕн 1 хыççăн Трак районне, 1940 çулхи çурла уйăхĕн 16 хыççăн Красноармейски районне, 1944 çулхи пуш уйăхĕн 6 хыççăн Чурачăк районне кĕнĕ. 1959 çулхи утă уйăхĕн 14 хыççăн хыççăн Красноармейски районне кĕнĕ, 1959 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн хальхи вăхăтчен Çĕрпӳ районне кĕрет.
Вирьялсем
Диалект
Вирьял диалекчĕ, — чăваш чĕлхин тури калаçăвĕ. Хальхи Чăваш Енĕн Шупашкар, Муркаш, Етĕрне, Хĕрлĕ Чутай, Элĕк, Красноармейски (Трак), Çĕмĕрле, Вăрнар çĕрĕсенче пурăнан чăваш халăхĕн субэтносне пĕрлештерет.
Топонимика
Чăваш чĕлхин вирьял диалекчĕпе пуплекен чăвашсем пурăнакан вырăнсенче мари топонимики сыхланса юлнă.
Алтай тăвĕсем
Тавралăхĕ
Алтай çинче виçĕ тĕслĕ çĕр пичĕ: авалхи пенепленăн каяш çийĕ, альпă пăрлăхлă çӳлту çĕр пичĕ тата вăтам ту çĕр пичĕ.
.....
Колюш
Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
1980 çулхи юпа уйăхĕнче Колюш патшалăхри политика лару-тăравĕпе килĕшменнине пула Франци пррезиденчĕ вырăнĕшĕн кĕрешес пирки пĕлтернĕ. Хаклавсемпе, вăл 16 % таран сасă пуçтарма пултарнă, уншăн чылайрахăш интеллектуал майлă пулнă. Хăйĕн вилĕмĕччен Колюш масштаблă социаллă акцие пуçарса ярать: Францири «Restaurants du coeur» социалă пулăшу — чухăнсене тӳлевсĕр апат çитермелли стационар пункчĕсене — йĕркелет. Çак ресторансем халĕ те ĕçлеççĕ.
Ключевая (Берёзовая юппи)
Ключевая — Раççей территоринчи юханшыв. Кемерово облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Берёзовая юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Луизианăна сутăн илни
Туяннă территорин пысăккăшĕ, хаклавсемпе, 530 мильон акрпа (828 000 милăпа² е 2 100 000 км²) тан. Суту ĕçĕн хакĕ 15 мильон американ долларĕ е 80 мильон франци франкĕ (тĕплĕнрех, АПШ-шăн, кивçен проценчĕсене шута илсен, 23 213 568 американ долларĕ) пулнă. Çакна пула пĕр акрăн хакĕ 3 цент (7 цент гектаршăн).
Обь
Обь (Обь) — Анăç Çĕпĕрĕн юханшывĕ, Раççейри чи вăрăм, Азире иккĕмĕш.
Тавралăхĕ
Хăй евĕрлĕ тĕсĕсене шута илсе юханшыва 3 пайа уйăраççĕ: çӳлти (Томĕн кӳлмекĕ таран), вăтамми (Иртыш кӳлмекене çитиччен) тата аялти (Обь тутине çитиччен).
Юхăмĕ
Тĕрĕссипе, Обь Катунĕн тăсăлăвĕ пулать, анчах Обь ята вăл Катунь Бияпа пĕрлешĕнсен çеç, Бийск хулинчен анаталла, кĕрет. Обь самаях авкаланса чупать, анăçалла е çурçĕрелле юхать. Алтай Енĕнче Барнаул витĕр тухать. Çĕнĕ Çĕпĕр облаçĕ тăрăх, Çĕнĕ Çĕпĕре витĕр каять. Çурçĕрелле, Томь облаçĕнче Томьпе, кайран Чулымпа пĕрлешет, çапла вара анăçалла çаврăнать те Колпашево хули çумĕнче Кĕтпе пĕрле малалла юхать. Тĕмен облаçĕнче Обь Нижневартовск, Сургут, Нефтеюганск, Ханты-Мансийск тата урăх хуласем витĕр юхать. Ханты-Мансийск хыççăн Обь çурçĕрелле пăрăнать, кун чух юпленчĕк вăрри тапранать, Ямал-Ненец автономлă округĕнче Обь протекает Салехард па Лабытнангине кĕрсе тухать. Çак вырăнтан пуçласа вăл самаях сарăлса пырать те Кар тинĕсĕн Обь тутине юхса кĕрет.
Этимологи
Çавăн пекех ăна иран сăмахĕпе çыхăнтараççĕ: «об» — «шыв». Кунта иран çемйиллĕ чĕлхеллĕ халăхсем малти бронзă тапхăрĕнче вăтам ĕмĕрсенче пурăннă.
Бритвин Виктор Глебович
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
1977-мĕш çулта пулас ӳнерçĕ Шупашкар илемлĕх вĕрентĕшĕнче (ЧХУ) вĕренсе пĕтернĕ.Унăн вĕрентекенĕсен хушшинче Чăваш Енĕн паллă ӳнерçисем — В.С. Гурин, П.Г.Григорьев-Савушкин, Ермолаева Р.М. Малалла вăл хăйĕн ăсталăхне Ленинхулинчи И.Е.Репин ячĕллĕ патшалăх илемлĕх керменĕнче туптанă. Кунта унăн ертӳçисем Г.Д.Епифанов, Н.Е.Чарушин, А.К.Крылов пулнă. Вĕсене ăстаçă пархатарлăн асăнать.
Каçăсем
Категори:Шупашкар ӳнер вĕрентĕшĕ Категори:Раççей ӳкерçисем
Усал
Усал, — ахăр усал йышне кĕрекен усал ячĕ, тата çăвăн пекех ку сăмахпа пĕтĕм сиен кӳрекен выйсене калаççĕ. Пайăр ятлă сиенлĕ вăй, нумай халап-юмаха кĕрсе юлнă.
Оренбург облаçĕн Грачевка районĕ
Çутçанталăк
Районта нефть (Покровски), çавăн пекех кирпĕч кăларма юрăхлă тăм кăлараççĕ.
Карза (Лепша юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Пиняев Иван Данилович
Биографи
1979 çулхи раштавăн 18-мĕшĕнче Саранск хулинче вилнĕ.
Пултарулăх ĕçĕсем
Категори:Ирçе сăвăçисем Категори:Ирçе çыравçисем Категори:Ирçе тăлмачĕсем Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем
Карма (Икса юппи)
Карма — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Икса юханшывăн сылтăм çыранĕпе 60 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 39 км.
Якшурка
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Пижма (Вĕтке юппи)
Тавралăхĕ
Пижма малтан çурçĕрелле юхать, Шуй (выр. Шуйка) шывĕпе пĕрлешнĕ хыççăн хĕвелтухăçнелле çул тытать. Юма шывĕпе пĕрлешнĕ тĕлелле юханшыв кăнтăр-хĕвелтухăçнелле юхма тытăнать.
Алвеле
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Пăрачкав районĕн ялĕсем
Пукăртан
Истори
1927 çулчен Çĕрпӳ уесĕн Çĕнĕ Мами вулăсне кĕнĕ. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 пуçласа хальхи вăхăтчен Канаш районне кĕрет.
Лукшан (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Октябрь Революци орденĕ
Çавăн пекех пăхăр
Категори:СССР орденĕсем
Мордва Республикин Ичалкă районĕ
География
Республикăн çурçĕр-тухăçĕнче вырнаçнă, Чулхула облаçĕпе чикĕ тытать.
Ялчино (Иртюбякский ял тăрăхĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Шуй (юханшыв)
Тавралăхĕ
Тавралăхĕ шурлăхлă пулнăран ун хĕрринче никам та пурăнмасть.
Треньел кирпĕч завочĕ
Кун-çулĕ
Завода йĕркелес ĕçре Мельников Иван Николаевич самай тăрăшнă. Вăлах кайран директор вырăнне йышăннă.
Яхреньгская Былина
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем
Иванов-Таçук Трофим Иванович
Пурнăçĕ
1918 çулхи çĕртме уйăхĕн 19 халĕ Чăваш Енĕн Канаш районне кĕрекен Пукăртан ялĕнче çуралнă.
Треньел
Истори
Ку яла никĕслекенĕ Тĕрĕн ятлă пулнă, вал Кивĕ Катек çынни пулнă. 1722-1727 çулхи халăх çыравĕ вăхăтĕнче ку яла вырăсла Новое Котяково ят панă. Вырăсла ăна Çĕнĕ Катек ят парса чиновниксем налук пухнă чухне йăнăш тăвас мар шухăшпа панă ĕнтĕ.
Куторкин Андрей Дмитриевич
1934 çултанпа СССР ÇП пайташĕ. Пĕтĕм Раççей çыравçисен 1-мĕш съезчĕн делегачĕ. Мордва АССР тава тивĕçлĕ çыравçи, Мордва АССР халăх çыравçи.
Ивник Иван Николаевич
Биографи
1914 çулхи нарăсăн 27-мĕшĕнче халĕ Чăваш Енĕн Вăрнар районне кĕрекен Çавалкас ялĕнче çуралнă. Шупашкарти педагогика техникумĕнче, Хусанти право институтĕнче пĕлӳ пухнă.
Чулхулари Ленин районĕ
Истори
Района 1935 çулхи нарăсăн 21-мĕшĕнче никĕсленĕ. Истори енчен район тĕпĕ Молитовка посёлокĕнче вырнаçнă. 19 ĕмĕрте вăл посёлокра пир-авăр фабрики пулнă. Халĕ вăл «Техноткань» ятлă УАО.
Мордва Республикин Лĕмпĕр районĕ
Тавралăхĕ
Администраци пуçлăхĕ — Кабир Абдуллович Альмяшев.
Треньел вăтам шкулĕ
Кун-çулĕ
А.Т. Краснов ятне 2004 çулта панă. Вăл шкулта нумай çул шкул директорĕ пулса ĕçленĕ.
Виши режимĕ
Оккупантсемпе пĕрĕçлев
1940 çулхи юпа уйăхĕнче Китлĕрпе куçа-куçăн курса калаçса Петен Францие нацистсемпе «пĕрĕçлеме» (collaborer)  чĕннĕ.
Вуламалли
* Категори:Иккĕмĕш Тĕнче вăрçинчи марионетка патшалăхĕсем Категори:Нацилĕх Категори:Францири холокост
Кот-д'Армор
Географи
Департамент шутне 4 округ, 52 кантон тата 373 коммуна кĕреççĕ.
Кинема (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Таволожка (Мăн Узень юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Пуэрто-Рико
Демография
thumb|300px|right|Пуэрто-Рикăра халăх йышĕ ӳсни
Сиам кушакĕ
thumb Сиам е тхай(тай) кушакĕ е симăç — килти кушаксен йăхĕ. Вĕсен пуç пичĕ, хăлха, хӳри тата урисен çăм хăмăр-хура. Кукăр-хырăм шурă теслĕ.
Лот (департамент)
Лот (франц. Lot) — Францин кăнтăр енче вырнаçнă, Кăнтăр - Пиреней регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 46. Администрациĕ Каор хулинче вырнаçнă. Халах йышĕ 160,2 пин (1999) çын.
Географи
Департамент шутне 3 округ, 31 кантон тата 340 коммуна кĕреççĕ.
Ича (Омь юппи)
Ича — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Омск облаçĕ территорипе юхать. Омь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 136 км.
Ильин Иван Николаевич
Чăваш Енĕн тава тивĕçлĕ культура ĕçченĕ, Раççей Федерациĕн тава тивĕçлĕ вĕрентӳçи.
Тури Турă
Халăх йышĕ
Хулара 10,8 пин çын пурăнать (2005).
Ильин Иван Николаевич
Пултару ĕçĕсем
Унăн нумай ĕçĕсем, пултаруллă сăввисем, очерксем чăвашла тухакан хаçатсемпе журналсенче пичетленнĕ.
Тури Турă
Халăх йышĕ
Хула Турă çумĕнче, Екатеринбургран 187 çм, Кушваран 8 çм вырнаçнă.
Лингва-франка
Ли́нгва-фра́нка (lingua franca, «ирĕклĕ чĕлхе»).
Кĕçĕн Исем
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Кинемка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Ляча (Омь юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш (юханшыв) бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Омь. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш (юханшыв).
Шупашкарти тĕнче кинофестивалĕ
Фестиваль президенчĕ — Карен Шахназаров. Пултарулăх ертӳçи — Вячеслав Шмыров.
Парнесем, номинацисем
Фестивальре «Россия 88» фильм çĕнтернĕ.
852
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Айну чĕлхисем
Айн чĕлхисем — Сахалинпа Хокайдо тата Курил утравĕсенче сарăлнă чĕлхесем. Хальхи вăхăтра айн чĕлхи кăна пур, ыттисем çухалнă.
Анатри Турă
Халăх йышĕ
Хула Турă шывĕ çинче, Екатеринбургран 254 çм, Лесной хулинчен 4 çм вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Раççей хулисем Категори:Свердловск облаçĕ
Каша
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2002 çулта ялта 470 çын пурăннă.
Çăтăхлăх
Çăтăхлăх, хапсăну, хытăлăх (, avaritia) — материаллă ырлăхсене виçесĕр туянаслăх. Хытăлăх — пурлăха виçесĕр кăмăллани, юратни Avaritia est immoderata divitiarum cupiditas et amor
Кинжа
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Сăкăт (Патăрьел районĕ)
Сăкăт, — Чăваш Енĕн Патăрьел районĕнчи ял. Ялта вăтам шкул, ял клубĕ пур.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Дача тăкăрлăкĕ, Заречная урамĕ, Зосим Иванов урамĕ, К. Маркс урамĕ, Кариков урамĕ, Крепков урамĕ, Крупская урамĕ, М. Горький урамĕ, Матросов урамĕ, Çеçпĕл Мишши урамĕ, Николаев урамĕ, Октябрь урамĕ, Варанхĕрри урамĕ, Пушкин урамĕ, Сад урамĕ, Свердлов урамĕ, Совет урамĕ, Учитель урамĕ, Фрунзе урамĕ, Чапаев урамĕ, Щорс урамĕ, Кăнтăр урамĕ, Юхма урамĕ.
Морриконе Эннио
Э́ннио Моррико́не (Ennio Morricone; 1928 çулта çуралнă — 2020) — итал хальхи паллă композитор, аранжировщик тата дирижёр. Чылайрах кинопа инçекурав валли кĕвĕ хайлать.
Кун-çулĕ
16 çулти Эннио Альберто Фламини ансамблĕнче иккĕмĕш труба ĕç вырăнне йышăнать, çак ушкăнра унăн ашшĕ вылянă. Ансамбльпе пĕрле Эннио Римри каçхи клубсемпе хăна çурчĕсенче укçа тупăшлать. Тепĕр çултан Морриконе театăра ĕçе вырнаçать, пĕр çул хушши мусăкçă, виçĕ çул хушши композитăр пулса тăрăшать. 1950 çулта вăл радио валли паллă кĕвĕçĕсен халăх кăмăлне кĕнĕ юрăсене капăрлатнă. Çак ĕçпе вăл 1960 çӳлчен хăтланать, 1960 çулта Морриконе телешоу валли мусăка илемлес ĕçе пикенет.
Хокайдо Айну чĕлхи
Хокайдо Айну чĕлхи — айну чĕлхисем шутне кĕрекен пĕртен пĕр чĕрĕ чĕлхе. Ку чĕлхепе Хокайдо утравĕнче калаçаççĕ.
Буготак (Иня юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Арамей çырăвĕ
Арамей çырулăхĕ —финики çырăвĕнчен пулса тухнă консонантлă фонетика çырăвĕн системи.
Утă, 3
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Кăнтăр Африка Республики
Патшалăх чĕлхисем
Акăлчан чĕлхи, африкаанс, зулу, коса, ндбеле, свати, çурçĕр сото, сесото, тсвана, венда, тсонга.
Ковжинка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Иван Лендл
thumb|Иван Лендл Иван Лендл (Ivan Lendl, 1960 пуш, 7 Острава, Чехословакире çуралнă) — чехи, кайран америка профессиллĕ теннисисчĕ, тĕнчен пĕрремĕш ракетки пулнă.
Крутиха (Иня юппи)
Каçăсем
Категори:Кемерово облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Сингапур
Халăх йышĕ
Халăх йышлăхĕпе Сингапур иккĕмĕш вырăн йышăнать. Ытларах пайĕ — китайсем, вĕсен шучĕ 76,8% çитет. Малайсен йышĕ 13,9%. Инди халăхĕ 7,9% шутланать, ытларах пайĕ вĕсенчен малаялсем, пенджабсем тата бенгальсем. Çавăн пекех патшалăхра арапсен, еврейсен, тайсен, яппунсен тата метиссен пĕчĕк ушкăнĕсем тĕл пулаççĕ.
Азербайджансем
Азербайджа́нсем (azərbaycanlılar) — тĕрĕк чĕлхиллĕ Азербайджан Республикинчи тĕп, çурçĕр-анăç Иранăн чылай йыш халăх. Пур йышĕ — 24 миллион çын. Антропологи енĕпе чылай азербайджан каçпи тĕсĕ шутне кĕрет.
861
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Искитим (Иня юппи)
Искитим — Раççей территоринчи юханшыв. Кемерово облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Иня юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 34 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
864
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Куделя (Иня юппи)
Каçăсем
Категори:Кемерово облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Кожа (Онега юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ирçе Çармăс
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 522 çын, çав шутра 259 арçын, 263 хĕрарăм пурăннă. Нацилĕх енĕпе илес пулсан, йышăн çурри — ирçесем, тепĕр çурри — чăвашсем. Татах та тĕрĕсрех калас пулсан, чăвашсен шайĕ 52%.
Истори
Чăвашсем Кĕçĕн Хурамалтан кайнине кура каярахпа, —  XIX ĕмĕр пуçламăшĕнче, — Улатăр уесĕнчи Пыреси тата Сыреси ялĕсенчен  ирçесем куçса килнĕ. Вăсем яла Цярмун тенĕ, вырăсла ят вара документсенче çаплипех сыхланса юлнă. Căмах май каласан, куçса килекенсем хушшинче Кобелёвка тата Козловка вырăсĕсем те пулнă. Кунсăр пуçне А.Яковлев таврапĕлÿçĕ Кабаево текен яла асăнать, анчах кун пирки ăçтан пĕлнине (çăлкуçа) палăртмасть.
Чăвашсем вара, кунта ирçесем килсе вырнаçсан, яла Ирçе Çармăс теме пуçланă, мĕншĕн тесен юнашарах чăвашсем пурнакан Çармăс ятлă ял пулнă. Тепринпе пăтраштарас мар тесе вара кăна та Чăваш Çармăс теме тытăннă.
Паллă çыннисем
Кунсăр пуçне ытти хăшпĕр паллă çынсен пурнăçĕ те, хăйсем кунта çуралман пулин те, Ирçе Çармăспа тачă çыхăннă:
Европий
Хими пахалăхĕсем
Европи кӳкĕрт йӳçĕкĕпе хутшăнсан çутă шупка тĕслĕ Eu(III) ионĕсем пулаççĕ, вĕсем [Eu(OH2)9]3+ комплекс евĕр тĕл пулаççĕ:
Атомла-водородла энергетика
Европи оксидне шыва термохимилле аркантарнă чухне усă кураççĕ (европи-стронци-йод циклĕ).
Уксăмлă (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Тутарстан юханшывĕсем Категори:Чĕмпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Аслă Çарăмсан юпписем
Хакас чĕлхи
Çырулăх
Чи малтанхи алфавита 1926 çулта хатĕрленĕ. Ăна кирилицца саспаллийĕсене усă курса тунă пулнă. 1929-1938 çулсенче латин саспаллиллĕ алфавита усă курнă.
Комжа (Волошка юппи)
Комжа — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. ВОлышка юханшывăн сулахай çыранĕпе, 96 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 43 км.
Рамстедт Густав Ион
Пурнăçĕ
Нумай çул хушши (1917-1941) Хельсинки университетĕнче профессорта ĕçленĕ. 1930 çулччен дипломати ĕçĕнче тăнă. Финлянди Эсперанто Пĕрлĕхĕве хутшăннă. Рамстедт алтай чĕлхе ăслăлăхĕн тĕрлĕ ыйтăвĕсене тĕпченĕ, чăваш чĕлхипе те хытă кăткăсланнă. Чăваш чĕлхине тĕпчесе 1922 çулта «Zur Frage nach der Stellung des Tschuwassischen» ятпа пысăк пĕлтерĕшлĕ статья пичетлесе кăларнă. Унта тĕпчевçĕ чăваш чĕлхин алтай чĕлхисен йышĕнчи вырăнне, чăваш чĕлхинчи ротацизмпа ламбдаизм монгол чĕлхисенчен çавăн пек пулăмсемпе мĕнле шайлашура тăнине, ротацизм ытти тĕрĕк чĕлхисенче зетацизма, ламбдаизм сигматизма куçнине çирĕп фактсем çине таянса çырса кăтартнă. Чăваш сăмахĕсен сасă тытăмĕнче сĕм авалхи тĕрĕк-монгол чĕлхисен уйрăмлăхĕсем упранса юлнине палăртнă. Çавăнпа та, ун шухăшĕпе, тĕрĕк-алтай чĕлхисен ăшлăхне чăваш чĕлхине пĕлмесĕр ăнлантарса пама май çук. Рамстедт чăваш чĕлхине чи авалхи тĕрĕк чĕлхисенчен пĕри тесе шутланă. Çак шухăша халĕ чылай тюрколог йышăннă.
Кивĕ Катек шкулĕ
Истори
Пăва уесĕн земство пухăвĕнчи 1904 çулхи заседанисен журналĕнчен кунта 20 арçын ача тата 1 хĕрача вĕренни çинчен пĕлме пулать. Çавăнтах çитес çулсенче 40 ача вĕренмелли училище уçас шухăш пурри çинчен çырни пур.
Раççей Федерацин патшалăх чĕлхисем
Çавăн пекех пăхăр
Languages of Russia
Краковяк (пĕлтерĕшсем)
Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Нивхсем
Пулă тытса пурăнаççĕ.
Ӗненме анимализма ĕненеççĕ. Вĕсен культуринче самай вырăн упа йышăнать. Упапа вĕсен нумай халап çыхăннă.
Каçăсем
Категори:Çĕпĕр халăхĕсем Категори:Сахалин
Владимиров Виталий Владимирович
Пурнăçĕ
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннă. 1945—1954 çулсенче Çар-Тинĕс вĕренӳ заведенийĕнче вĕреннĕ. Ун хыççăн Кивĕ Катек шкулĕнче ачасене вĕрентнĕ, директор вырăнĕнче вăй хунă.
Корга (Вожега юппи)
Корга — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Вожега юханшывăн сулахай çыранĕпе, 24 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Кугарчи (Кукарча ял тăрăхĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кукарча районĕ
Саплăк (ял)
Саплăк (çавăн пекех Элешке Саплăк, хушăран Чăваш Саплăк тени те пулма пултарать,  Алешкин Саплык)— Тутарстанăн Çĕпрел районĕнчи чăваш ялĕ. Саплăк ял тăрăхĕн центрĕ. Юнашарах вырнаçнă Тутар Саплăк ялĕнче те, тĕпрен илсен (83%), чăвашсемех пурнаççĕ. Çапла вара кулленхи калаçура "Саплăк" тени чылай чухне икĕ ялне те пĕр харăсах пĕлтерет.
Савиха (Иня юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Томь кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Патрик Рафтер
Пĕччен выляв титулĕсем (11)
Категори:1972 çулта çуралнисем Категори:Раштавăн 28-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Австрали теннисисчĕсем
Алексеевка (Мияки районĕ)
Пурăнакан вырăнăн чăн-чăвашла вырăнти ячĕ пулма пултарать. Анчах та ăна тупса палăртман. Тупăнсан — статья ятне улăштарма тивет. Шырав малалла пырать.
Краковяк
Краковяк (Krakowiak) — поляксен хăвăрт ташши, 2/4; икĕ сыпăклă, кĕвви, тактра тăтăшах саккăрмĕшĕнче акцент пур, вăл виççĕмĕшпе пĕр пекрех. Ритмĕ çивĕч, тăтăш синкоплă. Хавассăн, мăнаçлăн, темпераментлă ташлаççĕ.
Матак (Çĕпрел районĕ)
Истори
XX-мĕш ĕмĕр пуçламăшĕнче ялта чиркӳ (1861 çултан), шкул, шыв арманĕ, çил арманĕсем, кĕрпе арманĕ пулнă. Вăрçă пуçлансан Çĕпрел районĕнчи Матак ялĕнчен 275 çын тăшманпа кĕрешме тухса кайнă. 144-шĕ килĕсене каялла таврăнайман.
Лисина Ева Николаевна
Биографи
1990-2009 ҫҫ. Библи куçарас ӗҫре тимленӗ.2009 ҫ. Библи пичетленсе тухнӑ
877
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Кивĕ Катек фельдшер пункчĕ
Заведующиĕсем
Категори:Чăваш Енри Патăрьел районĕн фельдшер пункчĕсем
Кивĕ Катек культура çурчĕ
Кун-çулĕ
Каярахпа вулавăш çурчĕ валли Иванов Николай Михайлович тата Павлов Пётр Прокопьевич çурчĕсене усă курнă. Каярахпа кулаксен пӳрчĕсене салатнă пĕренесенчен уйрăм çурт хăратнă. Унта колхоз проавлениĕпе пĕрле ял клубĕ вырнаçнă.
Туримурсаляево
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Именкасси (Патăрьел районĕ)
Именкасси, — Чăваш Енĕн Патăрьел районĕнчи ял. Ялта шкул, фельдшер пункчĕ, клуб пур. Чăвашсем (вĕсем ытларах) тата тутарсем пурăнаççĕ.
Солоновка (Иня юппи)
Солоновка — Раççей территоринчи юханшыв. Кемерово облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Иня юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Гагауз чĕлхи
ISO 639-2 тăрăх унăн кочĕ tut. ISO/DIS 639-3 тăрăх вара gag кода панă.
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи
СССР шăпине тăвас наци планĕсем
30.3.1941 г. … 11.00. Фюрер патĕнче пысăк канашлу. 2,5 сехете яхăн калаçу…
1941 çулхи çуллахи-кĕрхи компани
Çĕртмен 23-мĕшĕнче Тĕп Çарпуçлăхĕн ставкине (çурлан 8-мĕшĕнченпе Аслă Тĕп Çарпуçлăхĕ ставки) йĕркелеççĕ, И. В. Сталин унăн ертӳçи пулса тăрать, вăлах çурлан 8-мĕшĕнче çаплах Аслă Тĕп çарпуçĕ вырăнне йышăнать. Çĕртме 30-мĕшĕнче Патшалăх Хӳтĕлев Комитетне (ПХК) туса хураççĕ. Çĕртме уйăхĕнчен пуçласа халăх ополченине йĕркелеме тытăнаççĕ.
1941—1942 çулхи хĕллехи компани
Чӳкĕн 16-мĕшĕнче нимĕçсем Мускава çурçĕр-анăçран тата кăнтăр-анăçран хупăрлама шутласа иккĕмĕш тапăнăвне пуçлаççĕ. Дмитров тĕлĕпе вĕсем Мускав-Атăл канала çитсе Яхрома патĕнче унăн хĕвел тухăç çыранне каçăççĕ, химки çыранĕнче Клина йышăнаççĕ, Истра шыв управне туртса илеççĕ, Солнечногорскпа Красная Полянăна, Красногорск çумĕнче — Истрăна ярса илеççĕ. Кăнтăр-анăç енчен Гудериан Кашира патне çывхарать. Анчах та ХАФ çарĕсем хаяррăн тытăçнă хыççăн нимĕçсене чӳкĕн вĕçĕнче — раштавăн пуçламăшĕнче пур çĕрте те чарса лартнă. Мускава илес хăтлав пăчланать. 1941—1942 çулсенчи хĕллехи кампанинче Мускав патĕнче хирĕçле тапăну ирттернĕ.
Нимĕçсен оккупаци режимĕ
Облаçсене кĕпернесем теме пуçланă, уессене (кăрлач, 1943 çултанпа — районсене) тата вулăссене йĕркеленĕ, халăха регистрацие кĕртнĕ. Нимĕç влаçĕн вăрçăпа администраци органĕсемпе (вăрçă комендатурисем, тăрăх тата и район управленисем, ял-хуçалăх управленисем, гестапо тата ур.) пĕрле полиципе вырăнти хăй тытăмлăх йĕркеленĕвĕсем ĕçленĕ. Хулана, уесе бургомистрсем ертсе пынă, вулăс йĕркеленĕвне вулăс старшинине, ялсенче старостăна лартнă. Герман çарĕн çыхăнман киревсĕр (уголовлă айăплă) тата граждан ĕçĕсене уçса пама килĕшӳ тӳрисем пулнă. Вырăнти йĕркелӳсем нимĕç çарпуçлăхĕн тапăчĕсмпе тата хушнисемпе татăçуллă ĕçлесе окупаци айĕнчи халăха Китлĕрĕн политикипе планĕсене пурнăçлама хутшăнтарнă.
Шкулта вĕренме тивĕçлĕ йĕрке тунă, наци идеологине хирĕçлĕ мар совет кĕнекисемпе усă курма палăртнă. Ачисене шкула яман ашшĕ-амăшне штрафланă. Вĕрентӳçсемпе малтан гестапăра калаçу ирттернĕ, вĕсене икĕ эрнеллĕ политика курсĕсенче пĕлӳ панă. 1943 çулхи ака уйăхĕнчен историне вĕрентме чарнă та «хальхи пулăмсен урокĕсене» ирттернĕ, вĕсенче нимĕç хаçачĕсемпе тата нимĕçсен ятарлă политика брошюрисемпе усă курмалла пулнă. Чиркӳ çумĕнчи шкулсенче Турă саккунне вĕрентме ача-пăча ушкăнĕсене йĕркеленĕ. Çав вăхăтрах оккупантсем библиотекăсенчи чылай кĕнекене пĕтернĕ. çул
1944 çулхи хĕллехи-çурхи кампани
Тапăнăва 1-мĕш, 2-мĕш, 3-мĕш, 4-мĕш Украина фрончĕсем, 2-мĕш Беларуç фрончĕ, Хура тинĕс флочĕпе Азов вăрçă флотилин карапĕсем тата оккупациленĕ территоринчи чылай партизан хутшăннă. Çак çапăçусемпе фронт 1943 çулхи раштав вĕçĕнчипе танлаштарсан 250—450 çм малалла куçать. Совет çарĕсем 1,1 млн çынна çухатаççĕ, вĕсенчен тавăрусăр — 270 пинрен кăшт ытларах.
Фокстрот
Эволюци
Германире, 20-мĕш çулсенче ташă кĕввине шăрантаракан оркестрсем джаз сĕмĕпе майĕпен çемĕне çивĕчлетсе пыраççĕ, минутра 32 пуçласа 50 çити такта хăпартаççĕ. Çакна пула квикстеп (quickstep, «хăвăрт утăм») ташă çуралать, ăна вара фокстротăн нимĕç варианчĕ теççĕ.
Англире, 1927 çулта хăйсен «Квиктайм Фокстрот тата Чарльстон» ятлă фокстротăн чарльстонран лаптак утăмсене илнĕ ташă çемми тĕвĕленет.
Еспуç
Демографи
2002 çулхи çырупа килĕшӳллĕн чăвашсем пайĕ (99%).
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем Категори:Пушкăрт Республикин Мияки районĕ
Медведев Дмитрий Анатольевич
Кун-çулĕ
Амăшĕ — Юлия Вениаминовна. 1939 çулта çуралнă. Филолог, И.А. Герцен ячĕллĕ педагогика институтĕнче вĕрентнĕ. Ăратнисем Белгород облаçĕнчи Алексеевка ялĕнчен.
Вырăс Википедийĕ
Тытăм
Ăшлăхĕ. Статьясен массивĕ (Служебная:Statistics), ятарстраницăсен массивĕ.
Статья тематики
2009 çулхи çĕртме, 16 тĕлне тематикăпа чи нумай статьяллисем :
Чăваш тĕнчи
Истори
Чăваш тĕнчи авалхи шумерсенчен пуçланать. Чăваш халăхĕн ушканĕсем этемлĕх тапхăрĕсенче тĕрлĕ ятсемпе палăрнă — шумерсем, скифсем, хунсем, сăварсем, пăлхарсем те тенĕ вĕсене. Кун-çулĕнче темле пăтăрмахсем пулсан та, чăвашсем хăйсен йăлисене пăрахман, ашшĕ-амăшĕн, асаттесем-асаннесен, ламтайĕсен халалĕсене упранă, çав тери асамлă этеплĕхне аталантарса пынă, хăйсен çивĕч витĕмлĕ ятне çĕртмен.
Тури Чакă (Патăрьел районĕ)
Истори
1920 çулхи утă уйăхĕн 30 Пăва уесне, каярах Çĕрпӳ уесне кĕнĕ. 1920 çулхи юпа уйăхĕн 5 хыççăн Çĕрпӳ уесĕн Йĕпреç районне кĕртнĕ. 1921 çулхи çĕртме уйăхĕн 22-мĕшĕнчен пуçласа 1927-мĕш çулченПатăръел уесне кĕнĕ.
Ачаирка
Ачаирка — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Омск облаçĕ территорипе юхать. Омь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
886
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Чăваш Википедийĕ
Кун-çулĕ
2007 çулхи кăрлач уйăхĕнче Чăваш уйрăмĕ 5000 статья шайĕнчен иртсе каять. Çав çултах авăнăн 13-мĕшĕ тĕлне Википедине 6000 ытла статья кĕрет
Каçăсем
Категори:Википеди уйрăмĕсем Категори:Чăваш энциклопедисем Категори:2004 çулта килнисем
Малайзи
Каçăсем
Категори:Малайзи Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа
Раççей халăхĕсен чĕлхисем
Самоед чĕлхисен шутне ненец (34 190), селькуп (3 564), нганасан (1 262) чĕлхисем кĕреççĕ. Ку чĕлхесемпе калаçакан халăхсем Ненец, Ямал-Ненец тата Таймыр наци округĕсенче пурăнаççĕ. Асăннă халăхсенчен ненецсемпе селькупсен çеç çырулăхĕ пур.
Антонов Иван Захарович
«Тăван çĕршыв вăрçин» (2 степень) тата «Хĕрлĕ Çăлтăр» орденĕсене тата медальсене тивĕçнĕ.
Ĕçĕсем
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем Категори:Ирçе çыравçисем
Етебулак
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
888
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Тутар Автономи Социализм Совет Республики
Кун-çулĕ
1920 çулхи пушăн 22-мĕшĕнче В. И. Ленин Кремльте Б. X. Мансуровпа, С. Г. Саид-Галиевпа тата ыттисемпе Тутар республикине туса хурас ыйтăва хускатнă.
Горин Николай Кузьмич
Горин Николай Кузьмич — (08.12.1925-16.01.2005), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 2-мĕш гварди танк çарĕн 9-мĕш гварди танк корпусĕн 50-мĕш гварди танк бригадин моторланă автоматчиксен батальонĕн артиллери орудин тĕллекенĕ, гварди кĕçĕн сержанчĕ.
Пушкăрт Википедийĕ
Каçăсем
{{wiki-stub}}
Шабаниха (Иня юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Томь кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Днепр (юханшыв)
Дънѣ́пръ 드니프로 강 ड्नाइपर नदी Dnjepr
Кукловка
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Дивизи
Хальхи Раççей Çарĕнчи танк, мотострелок, артиллери, сывлăш-десант, ракета тата авиаци дивизисем пур е пулма пултараççĕ. Ытти çар ăрачĕсенче, йăшăннă евĕр, çӳллĕ чăмăртăвĕ полк е бригада шутланать. Вăтамран дивизире 12-24 пин çын. Дивизи командирĕн çар хисепĕ — генерал-майор.
Узбекистан
Каçăсем
Категори:Ази патшалăхĕсем Категори:Узбекистан Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа Категори:Патшалăхсем — ПНО пайташĕсем
Чăваш Республикин конституцийĕ
Каçăсем
Категори:Чăваш Ен Категори:Конституци Категори:Саккунсем
893
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Котт чĕлхи
Категори:Енисей чĕлхисем Категори:Çухалнă чĕлхесем
Пьедра де ла Кочинос
Пьедра де ла Кочинос, — Тенерифе утравĕ çинче вырнаçнă çĕр шăтăкĕ. Тăршшĕ 3 çухрăм, сарлакăшĕ 1,9 метр, çӳллĕшĕ 1,8 метр. Ăна 200 çул каялла ĕçмелли шыв пухмашкăн чавнă.
Бригада
Мотоперев бригадинче мотоперев тата танк батальонĕсен шучĕ полкринчен пĕрре çурă-икĕ хут нумайрах. Бригада икĕ полк, тата темиçе пулăшу батальонĕпе роти кĕрет. Вăтамран бригадăра 2 - 8 пин çын. Раççей çарĕнче бригада командирĕ, полкри пекех, полковник çар хисепĕнче.
Каçăсем
Категори:Çар чăмăртăвĕсем
Вальдемар Эстевес да Кунья
Кун-çулĕ
Вальдемар Эстевес да Кунья Сантус порт хулинче (Бразили) 1920 çулхи çурлан 9-мĕшĕнче çуралнă. Темиçе çул хушши çемьен компанинче вăй хунă.
Сĕнчĕ
Каçăсем
Категори:Тутарстан юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Аслă Çарăмсан юпписем
Бангладеш
Каçăсем
Категори:Бангладеш Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа
Нушиби
Кун-çулĕ
635 çулта тулă тата нушиби йăхĕсем хăйтытăмлăхне çĕнтерсе илнĕ те хăйсен сумлă ăратсенчен пуçлăхсене суйланă. Кашни пуçлăха чыс тивĕçлĕхĕпе шад йайĕпе, т. с. Тиккĕ, танлаштарнă. Вĕсенчен кашнине влаç символне пĕлтерекен çĕмрене панă, çакăнтан ĕнтĕ "вуннă çĕмрен тĕрĕкĕсем" палăрту çуралать. Пĕрлешĕве кĕнĕ тулă тата нушиби йăхĕсене Чу юханшывĕ уйăрнă.
Советск (Калининград облаçĕ)
thumb|350px|Советск кивĕ çуртсем Советск (1945 çулчен Tilsit ятлăччĕ), — Раççей Калининград облаçĕнчи хула. Раççейпе Литва хушшинчи чикĕ хĕрринче вырнаçнă.
Цинь Шихуанди
13 çул тултарсан Чжэн Цинь элтепер пулса тăрать, унăн патшалăхĕ Тӳпе айĕнчинче чи хăватли шутланнă. Цинь ăрăвĕ ертсе пынипе Китай пĕрлешĕнсе пырать. Вăта Китай патшалăхĕсемшĕн Шаньси (цинь тĕп çĕрĕсен туçи çурçĕр патшалăхĕ) тискер çĕрĕ шутланнă. Цинь патшалăхĕн вăрçă хăватлăхĕ мăнаç пулнă, чылай йышлă бюрократи шутланнă.
Малашнехи çулсенче Чжэн пĕр хыççăн теприне ултă патшалăха пайланса тăнă Китая ярса илет. Ку ĕçре вăл тем тĕрлĕ меслетпе усă курать: шпионсене, вăрттăн укçа парать, ăсчах канашçĕсен (вĕсен хушшинче пĕрремĕш вырăн Ли Сы йышăнать) пулăшăвĕпе те усă курать. 32 çулта вăл хăй çуралнă кнеçлĕхе çĕнтерсе илет, çав чухнех унăн амăшĕ çĕре кĕрет. Тепĕр çулта кнеç Янь Дань хушса янă вĕлерекене ярса тытнă. 39 çулта Чжэн историре пĕрремĕш пĕтĕм Китая пĕрлештерет, Цинь Ши Хуан астул ятне тивĕçет.
Пĕрлешĕннĕ Китая ертсе пыни
Вырăнти халăх кăкран уйрăлса каясран, империе 36 çар тăрăхне пайланă. Пĕрлешĕну тĕллевĕпе малтанхи патшалăхсен пĕр-пĕрин хушшинчи хӳтелӳ пӳлнисене çĕмĕрнĕ. Хӳтлехсен çурçĕр пайне кăна упраса хăварнă, унăн уйрăм татăкĕсене çирĕплетсе пĕр-пĕринпе çыхантарнă: çакăн пек çĕнĕрен тунă Аслă китай хӳтлĕхĕ Вар Патшалăхне юркăн йăхсенчен хӳтĕленĕ. Çаплах, çак хӳтлĕх патшалăхри халăха тарса çухаласран та сыхланă. Хăйĕн пурнăçĕн юлашки вунă çул тăршшипе император хăйĕн тĕп хулинче пулнă. Вăл пĕрмаях хăйĕн çĕршывĕн тĕрлĕ çĕрĕсене тĕрĕсленĕ, вырăнти чиркӳсенче чӳкленĕ, вырăнти турăсене хăйĕн çитĕнĕвĕсем пирки хыпарланă, хăйне мухтаса стелăсене лартнă. Император хăйĕн патшалăхĕнчи çĕрсенче çӳрени монарх Тайшань тăве çине хăпарас йăлана пуçарса янă. Вăлах китай тăрăмĕсенчен пĕрремĕшĕ тинĕс çыранне тухнă.
Тупăкĕ
Пĕрремĕш императорăн виле пытару курганне археологсем 1974 çулта кăна палăртнă. Ăна тĕпчес ĕç халĕ те пырать, император вилтăприне уçасси малашне. Курганăн тури пайĕнче пирамида евĕр пӳлĕм пур, пĕр версипе, вилнĕ çын чунĕ çакăнтан тӳпене хăпрамалла пулнă.
Вуламалли
Категори:Китай тăрăмĕсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Цинь ăрăвĕ Категори:Китай историйĕ Категори:Китай императорӗсем Категори:Пирĕн эрăччен 260 çулта çуралнисем Категори:Пирĕн эрăччен 259 çулта çуралнисем Категори:Пирĕн эрăччен 210 çулта вилнисем Категори:Китай императорӗсем, алфавитпа
Китай чĕлхи
Диалект ушкăнĕсем
thumb|250px Китай чĕлхинче 7 диалект ушкăне: çурçĕр (北 бэй, чи йышли — 800 млн ытла калаçакан), у (吴), сян (湘), гань (赣), хакка (客家), юэ (粤), минь (闽). Диалектсем фонетикипе (ку диалектсем хушшинчи хутшăнăва чăрмантарать), лексикипа, кăштах грамматикипе уйрăлса тăраççĕ, çапах та вĕсен грамматикин никĕсĕпе сăмахсар йышĕ пĕрлĕ.
Китай çырулăхĕ
Йăлапа китайсем çӳлтен аялалла çырнă, юписем сылтăмран сулахаялла пынă. Халĕ КХР ытларах горизонт йерĕпе, сулахайран сылтăмалла, европа чĕлхисенчи евĕр; вертикаль çыру йĕрĕпе горизонталь йĕрĕпе пĕрлех Тайваньре усă кураççĕ. Çапах материкри Китайра вертикаль çырăвĕпе тата реформăччен иероглификăпа халĕ те китай халăх этеплĕх йăлин семантика каçавне кăтартас тесе усă кураççĕ — ӳнер кун-çулĕн кăларăмĕсенче, арт-периодикăра тата ыт. çĕрте те.
Куруса (Порс юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Вунă çĕмрен тĕрĕкĕсем
Кун-çулĕ
635 çулта дулу тата нушиби йăхĕсем хăйтытăмлăхне çĕнтерсе илнĕ те хăйсен сумлă ăратсенчен пуçлăхсене суйланă. Кашни пуçлăха чыс тивĕçлĕхĕпе шад майĕпе, т. с. Тиккĕпе, танлаштарнă. Вĕсенчен кашнине влаç символне пĕлтерекен çĕмрене панă, çакăнтан ĕнтĕ "вуннă çĕмрен тĕрĕкĕсем" палăрту çуралать. Пĕрлешĕве кĕнĕ дулу тата нушиби йăхĕсене Чу юханшывĕ уйăрнă пулнă.
Таркăн (Аслă Çарăмсан юппи)
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Аслă Çарăмсан юпписем
Терракота çарĕ
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Китайри пĕтĕм тĕнче кăнарĕ Категори:Скульптурăсем, алфавит йĕркипе Категори:Цинь ăрăвĕ Категори:Сиань
Рекламa
СССР-ти янрав
right|thumb|166px|Янрав тĕслĕхĕ, [[1923 çул. В. В. Маяковский тексчĕ]]
Шабаниха (Колтырак юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Томь кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Линдт Ирина Викторовна
Кун-çулĕ
Диплом спектаклĕ: Д. Пристли «Время и семья Конвей» — Джоан Хелфорд (реж.-пед. Иванов В. В.).
«Новая опера» театр
Акăлчан мюзиклĕ «Tomorrowland» — Катя (реж. Джон Адамс, комп. Эндрю Уайт) (вырăс. тата акăлч. чĕлхисемпе)
Охатер Томеев
Охатер юррисем
Охатерĕн юррисене 1955 çулта Чăваш Енĕн Шупашкар районĕнчи Питукасси ялĕнче, 86 çулхи С.П. Самойлов (Сеттер-мучи) ват çынран çырса илнĕ.
Нохчи Википедийĕ
Каçăсем
Категори:Википеди уйрăмĕсем
Кайгач
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем
Казахстан патшалăхĕн гимнĕ
1992-2006 ҫулсенче
Кӗвви — Мукан Тулебаев, Евгений Брусиловский, Латиф Хамиди
2006 ҫултанпа
«Менің Қазақстаным» — 2006 ҫулхи карлачӑн 7-мӗшӗнчен пуҫласа Казахстан патшалахӗн гимнӗ
Кондусла
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем
Шăхач
Истори
1920 çулхи утă уйăхĕн 30-мĕшĕнче Пăва уесне, каярах Çĕрпӳ уесне кĕнĕ. 1920 çулхи юпа уйăхĕн 5-мĕшĕ хыççăн Çĕрпӳ уесĕн Йĕпреç районне кĕртнĕ. 1921 çулхи çĕртме уйăхĕн 22-мĕшĕнчен пуçласа 1927-мĕш çулчен Патăрьел уесне кĕнĕ. Ку тапхăрта ял палартнă пайланăвсен Турхан вулăсне кĕнĕ.
Барабанов Александр Кузьмич
Барабанов Александр Кузьмич — ( 20-21), Çеçĕнхир фрончĕн 37-мĕш çарĕн 10-мĕш гварди сывлăш-десант дивизии 5-мĕш гварди артиллери полкĕн оруди тĕллекенĕ, гварди ефрейторĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 20.
Батальон
Батальо́н (bataillon bataille сăмахран — çапăçу) — тĕп никĕс хăй тĕллĕ çар çыннисен 350—500 çынлă ушкăнĕ (РФ ХВ тăнăç тапхарĕнче, вăрçă саманинче 800 çына та çитет) е 600-900 çын (Çурçĕр Антантика патшалăхĕсен çарĕсенче), темиçе ротăран тытăнса тăрать. Темиçе батальон полк шутланаççĕ.
Баш-Беркутово (Максютовский ял тăрăхĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Ши цзи
Йышĕ
4. Шу (書 / 书 shū), 8 свитков: церемонисем, мусăк, календарьсем, ĕненӳсем, экономика тата çав вăхăтăн урăх актуаллă темăсем пирки.
908
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Куршанак (ял)
Тавралăхĕ
Район центрне — Пелепее çитме: 14 çм , Ярмулай ялне - 6 çх, Аксеново станцине 24 çх.
Лебенза
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Рота
Ро́та (Rotte) — темиçе ахаль взводран тытăнса тăракан тактика подразделенийĕ, унсăр пуçне, рота шутĕнче взвода кĕмен хăй тĕллĕ темиçе отделени те пулать. Яланхилле рота батальон шутĕнче, анчах та хăй тĕллĕ чăмăртавлă рота та пулать. Рота йышĕ тĕнчери чылай çарсенче — 18—200 çар çынни.
Раççей çарĕнчи СДÇ рота йышĕ — 55 çынран ытла, мотоперевçĕсен — 101 çынран чылайрах.
Виктор Гюго
thumb|right|Виктор Гюго Виктор Мари Гюго (Victor Marie Hugo), — паллă француз çыравçи. 1802 çулхи нарăсăн 26 Безансон хулинче çуралнă. 1885 çулхи çу уйăхĕн 22 Парижра вилнĕ.
Çĕмĕрле (Çĕмĕрле районĕ)
Çĕмĕрле (Шумерля), — Чăваш Енĕн Çĕмĕрле районĕнчи ял.
Калмăк Википедийĕ
2006
2006 çулхи пуш уйăхĕнче 35 хутшăнакан пĕр майлă пулса сасăланă хыççăн ĕçе пуçăннă. 2010 çулхи çĕртме, 16 википедире 1800 статья (165-мĕш вырăн) пăхăр).
Лейбуша (Онега юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Ясмăк
Çавăн пекех пăхăр
Ыраш, Пăрçа, Шалçа пăрçи Тулă, Сĕлĕ, Кукурусă, Рапсă, Вир, Хура тулă, Рис, Урпа, Тăрна пăрçи.
Марьян
Марьян (Малоалександровка) — Пушкăрт Республикинчи Пелепей районне кĕрекен вырăс ялĕ.
Чакан тулă
Экономика
2005 çул тĕлне чакан тулă туса илессипе пĕремĕш вырансене АПШ-па Китай йышăнаççĕ.
Пăрçа
Акакан пăрçа
Ака пăрçи — чи паллăскер тата сарăлнăскер. Унăн вăрăлăхĕ (пăрçасем) чăмăр евĕр е кăштах лапчăк, анчах та кĕтеслĕ мар, чечекĕсем ялан тенĕ пекех шурă, шупка хĕрли те пулаççĕ. Авалтанах ӳстереççĕ; анчах та ăна икĕпатсем пĕлмен, пулмалла.
Лельма
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Анат Сазов
Анате Сазово — Пушкăрт Республикин Кукарча районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 60 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453346, ОКАТО кочĕ — 80238845007.
Калининград облаçĕнчи чăваш наципе культура пĕрлешĕвĕ
Калининград облаçĕнчи чăваш наципе культура пĕрлешĕвĕ 2003 çулхи раштав уйăхĕн 21-мĕшĕнче никĕсленĕ. Кантурĕ Гвардейск хулинче вырнаçнă. Йĕртсе пыраканĕ пĕрлешĕвĕн канашĕ. Канаш пуçлăхĕ Миронов Виктор Анатольевич. Членĕсен шучĕ 100 яхăн.
Тусĕсем
Калининград облаçĕнче 160 ытла халăх пурăнать. Полесск районĕнче Саранское ятлă ирçе ялĕ пур. Тутарсемпе те туслă пурăнаççĕ чăвашсем. «Кардашлар» (Туссем) тутар пĕрлешĕвĕпе чăваш пĕрлешĕвĕ пĕр-пĕрне пулăшаççĕ. Шел пулин те ирçепе мăкшăсен организацийĕ çук.
Чăваш хĕрарăм ячĕсем
Ă
Ăманисса Ăммансăлу Ăраскалпи Ăраслу Ăрасни Ăрахиль Ăрăнпи Ăрăнслу Ăстапи Ăстапике Ăçтапи Ăшкăмăлпи
В
Валите Ванихер Варикке Вариса Варкуç Варлăпи Варникер Варпикке Варпимес Варпинес Вартилет Вартук Вархине Варчук Ваструк Ваçлӳк Вахвар Вашур Велиме Валисса Велите Велмук Верик Верни Верухха Весиле Весиме Вĕçелюк Вирук Вишкекке Вуташпи Вэтекки.
Ç
Çакка Çаçлюк Çăлтăрпи Çăтахви Çверуш Çеннетпи Çерем Çерип Çернук Çернюк Çерçи Çеçемпи Çеçенпи Çеçенек Çеçенӳк Çеçки Çеçмеркке Çеçпи Çеçтенкĕ Çеçтепи Çеçтилет Çеçтюк Çеçук Çилатпи Çилчча Çилтепи Çинапи Çинаслу Çинапи Çинаслу Çинахви Çиçтепи Çиçтилет Çиçук Çутти Çӳртӳк.
Я
Явлампи Явраç Якрашка Ялампи Яланпи Ялашпи Ялпике Ялтăркка Ялтăрминке Ялтăрпи Ями Ямислу Янаслу Янепи Янпике Янсихере Янсихре Янсулттан Янук Ярапи Ярахви Ярăмпи Ярки Ярпи Ярука Ясихере Яшпи Яшпике Яшрине Яштепи Яшшепи Яшшипи.
Мăн Речка (Толмовая юппи)
Каçăсем
Категори:Кемерово облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Леницева
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Çĕр вăрлани
Йĕрки
Ку йăла хăрушшисен шутне кĕрет. Çавна шута илсе ют ял çыннисем яла вĕрентмелле çунтарса яма та пултарнă — ун хыççăн хура юпа лартса хăварнă тет. Ку — асăрхаттару пулнă: ку ĕçпе урăх ан аппаланăр, тенине пĕлтернĕ.
Çурçĕр вăрçи
Раççей çине тапăнни
thumb|300px|«Лесная патĕнчи çапăçу» [[Натье, Жан-Марк|Жан-Марк Натье, 1717]]
Коканд
Истори
Коканд X ĕмĕртен пуçласа, вăл вăхăтра Кавакенд ятлă паллă пулнă. Хула Индипе Китай хушшинчи караван çулĕ çинче ларнă пулнă. XII ĕмĕрте хулана монголсем аркатса хăварнă.
Гангут (линкор)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Балтика тинĕс флочĕн çар карапĕсем Категори:СССР çар карапĕсем Категори:Раççей линкорĕсем Категори:СССР линкорĕсем Категори:Карапсем, алфавитпа
Лепша (Моша юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Тулă (ӳсентăран)
Тулă пĕрчинчен сăсăлпа çăнăх тăваççĕ, çăнăхĕнчен çăкăр пĕçереççĕ, манă кĕрпи, салмасемпе кондитерлă япаласем хатĕрлеççĕ. Тулăпа, тулăн улăмĕпе, сăсăлпа выльăха та тăрантаççĕ, сăра та вĕретеççĕ.