cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Синицебина
Синицебина (Синцебина) — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. ВОлышка юханшывăн сылтăм çыранĕпе 169 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 46 км.
Бардым (юханшыв)
Бардым, — Свердловск облаçĕнчи юханшыв, Серган юппи.
Юпписем: Ревдель, Кăнтăрлахи Бардым. Юханшыв хĕрринче Ревдель ял пур, анчах та унта никам та пурăнмасть.
1124
Вилнĕ
1120'erne
Перĕм Ен
Перĕм Ен, — Раççей Федерацин субъекчĕ. 2003 çулхи раштавăн 7-мĕшĕнче Перĕм облаçĕпе Коми-Перĕм автономи тăрăхне пĕрлештерсе туса хунă.
Юрату
Тăван юратăвĕ
thumb|upright=0.7|Тăван юратăвĕ, [[Бугро Адольф Вильям|Адольф Вильям Бугро]]
Сиянга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Хĕрлĕ лапам (Шупашкар)
Лапамра хула çыннисем канса утса çӳреççĕ.
Этимологи
Хăйĕн ятне çак вырăн илемле пулнипе туяннă.
Чигир
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Томь кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
1128
Вилнĕ
1120'erne
Вой-Вож (Палью юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Шупашкар кӳлмекĕ
thumb|Кӳлмек. Хыçалта - "Анне-Пӳлĕхçĕ" кулепи
Кӳлмекре шупашкарсем канма кăмăллаççĕ. Кунта апатланма, канма пулать, шыв çинче катамаранпа та, кимĕпе те ярăнма май пур.
Каçăсем
Категори:Шупашкар
Тутарстан ялавĕ
ТР ялавĕн тĕсĕсем çакна пĕлтереççĕ: симĕс — çуркуннехи ешерӳ, çанталăк чĕрĕлнине сăнлать; шурă — тасалăх; хĕрлĕ — вăй-хăват, пурнăç.
Сондола
Сондола — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Ундоша юханшывăн сулахай çыранĕпе, 0,7 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3 км.
Тивĕш
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Элĕк районне кĕнĕ. 1935 çулхи пуш уйăхăн 1 хыççăн Ишлей районне, 1944 çулхи пуш уйăхăн 30 хыççăн Муркаш районне, 1959 çулхи утă уйăхĕн 14 хыççăн каллех Элĕк районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Шупашкар районне кĕнĕ. 1964 çулхи пуш уйăхĕн 11 хыççăн хальхи вăхăтченех Муркаш районне кĕрет.
Ялав (журнал)
Истори
Ялав журналĕ пур тапхăрта пултаруллă чăваш литераторĕсене пуçтарнă: Петĕр Хусанкай, Яков Ухсай, А. Алка, Илпек Микулай, Хветĕр Уяр, А. Артемьев, К. Турхан, А. Талвир т. ыт. те.
Çутă кӳлĕ
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Чăваш Ен кӳллисем Категори:Елчĕк районĕ
1133
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Тутарстан гербĕ
Тутар Республикин гербĕ ялав тĕсĕсенчен тăрать, унăн форми çаврака. Çаврашка варринче çунатлă парăс. Ӗлĕкрен ку парăса «божество плодородия, покровитель детей» тенĕ. Парăсăн суллахай айăкĕ çинче çаврака хулккан. Çак хулккан Тутарстан халăхне упрать теççĕ. Герб çинчи хĕвел хĕрлĕ тĕслĕ. Вăл ырăлăха, ăнаçлăха, телее, пурнăçа пĕлтерет. Парăс тата унăн çунаттисем шурă, çаврашкки симĕс, хулккан йĕрĕ тата «Татарстан» тесе çырни ылтăн тĕслĕ. Хулкан çинчи астра çулçисем вăрăм ĕмĕре, пурнăçа пĕлтереççĕ. Парăс сылтăм урине çĕклесе тăрать. Ку вăл пуçлăхсен пултарулăхне тата çĕнĕлĕхсем патне утнине пĕлтерет. Çивĕч шăлĕсемпе чĕрнисем тата çунаттисем барс хăйне тата Тутарстан халăхне çĕр çинче те сывлăшра та хӳтĕлеме пултарнине палăртать тенĕ. Çӳлелле çĕкленнĕ хӳре барсăн кăмăлĕ лайăххине кăтартать. Симĕс çаврашка çинчи тутарсен паллă ӳсентăранĕ тата тюльпан çурхи çанталăк чĕрĕлнине, Тутарарстан чечекленнине ăнлантарать.
Салампек Иван Яковлевич
Биографи
rightЧăваш Енĕн Чăваш Енĕн Сĕнтĕрвăрри районĕнчи Шĕнерпуç ялĕнче 1906 çулхи юпа уйăхĕн 29-мĕшĕнче чухăн çын кил-йышĕнче çуралса ӳснĕ.
1927-1928 çулсенче Элĕк районĕнчи комсомол комитечĕн секретарĕ пулса ĕçленĕ. 1928 çулта «Çамрăк коммунист» хаçатăн редактор пулса ĕçле пуçланă. Çав вăхăтра «Хатĕр пул» пионер хаçатне те редакциленĕ.
Кĕçех Иван Саламбек патне иккĕ кĕнеке — «Слово о словах» тата «Хунну» — парне çитнĕ. Иккĕмĕшĕ çине çапла çырнă пулнă "«Саламбеку от Арсланбека»".
Чăваш Ен (телерадиокомпани)
Телеканал çинче Чăваш Енре тата Раççейĕн ыти регионĕсенче пулса иртнĕ ĕç-пуç пирки хыпарлаççĕ.
Коллектив
Коллектив икçĕр ытла ĕçтешпен тытăнса тăрать.
Раççей Федерацин патшалăх парнисем
Орденсем
90px|left Орден «За заслуги перед Отечеством» —
1138
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Дима Билан
Кун-çулĕ
Пĕр çула çитсен пĕтĕм çемьипе асламăшĕ патне, Тутарстанри Чуллă Çыр хулине, куçса кайнă. Унта вара 6 çулччен пурăннă. Кайран вара вĕсем Кабардино-Балкарине куçнă.
Пайраш Кузьма Ильич
Пултарулăх ĕçĕсем
Хăйĕн пĕрремĕш ĕçне 1925 çулта пичĕтленĕ. Çавăн пекех тĕне хирĕçле тата тĕлĕксем çинчен кĕнекесене, «Телейсĕр кунсем» драмине (1928) тата ытти хайлавсене çырнă.
Чӳклени
Киремете ĕненнĕ май кашни ялăн, кашни хуçалăхăн кĕл тумалли вырăнсем пулнă. Çав кĕл тумалли вырăнсенче хăватсене – киремете парнесем панă, чӳкленĕ.
Чӳклесси. Пысăк чӳк – темиçе çултан пĕрре, пĕчĕк чӳк – кашни çулах пулса пынă. Чӳксене кĕркунне, чӳк (ноябрь) уйăхĕнче, ял çыннисем тыр-пула пуçтарса кĕртсе, çапса аштарса пĕтернĕ хыççăн туса ирттернĕ. Чӳк ирттерме халăхран укçа, пăри кĕрпи, салат, хăмла пуçтарнă. Чӳк валли сăра пĕçернĕ.
Чӳк ертсе пыма ялти чи хисеплĕ ватă çынна уйăрнă. Вăлах кĕл тăваканĕ те пулнă. Вăл çапла каласа кĕл тунă: «Чӳк, çырлах! Авалхи йăлапа, çĕнĕ тырă ячĕпе, тырра-пулла алла илнĕ ятпа, сана, Турă, ачи-пăчипе, ывăлĕ-хĕрĕпе пуççапатпăр. Çырлах! Çак çарана, çак çырма перекетне пар! Ана çине аксан, ана перекетне пар; тыррине вырса-çапса пуçтарсан, тыррин перекетне пар! Çырлах! Выльăх-чĕрлĕхе чир-чĕртен сыхла, выльăх-чĕрлĕх йышне йышлăлантар, унăн уссине пар! Çырлах! Çемьере килĕшӳ пар! Çемьене сывлăх пар! Çемьене ĕрчеме пар! Çырлах! Кил-çурта, пĕтĕм пурлăха вăрă хурахран сыхла, вут-кăвартан сыхла! Çырлах!...»
Категори:Чăваш мифологиĕ Категори:Чăваш халаплăхĕ
Вуктыл (Печора юппи)
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Нурланн
Администрациллĕ-территориаллĕ пайлану
Фюльке Нурланн йышне 44 коммуна кĕрет:
Балтика тинĕсĕ
Itsaso Baltikoa An Mhuir Bhailt Baltika Maro Mare Balticum
1148
Вилнĕ
Категори:Çулсем
МПУ философи факультечĕ
МПУĕн философи факультечĕ 1755 çултан, Мускав Университетне никĕсленĕ вăхăтран пырать. М. В. Ломоносов шучĕсемпе Мускав университетечĕ 3 факультетран тытăннă: философи, юридици тата медицина.
Гердъёль (Печора юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Сементер
Каçăсем
Категори:Авалхи чăваш хулисем Категори:Чăваш халăх кун-çулĕ Категори:Хасар хулисем
Салтак служби
Истори
1834-1874 çулсенче салтакра 15 çул тăмалла пулнă.
Бах Иоганн Себастьян
Пурнăçĕ
15 çулта Бах Люнеберг хулине куçнă. Кунта вăл 1700-1703 çулсенче чиркӳ юрăçисен шкулĕнче вĕреннĕ. Вĕреннĕ вăхăтра вăл хăй вăхăтĕнчи паллă кĕвĕçсемпе паллашмашкăн Гамбург, Целле тата Любек хулисене çитсе килнĕ. Çак çулсенчех органпа клавир валли вăл хăйĕн пĕрремĕш ĕçĕсене çырнă.
Йӳç Шăхаль
Йӳç Шăхаль, Jüş Šăhal' — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Ельма (Печора юппи)
Ельма — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 44 км.
Ямское (Кушнаренко районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Киремет (Турă)
Киремет — Аслă Турă ывăлĕ.
Вускасси
Истори
1920 çулхи утă уйăхĕн 24 Чикме уесне, каярах Шупашкар уесне кĕнĕ. Ку пĕтĕм тапхăрта ял Сюндыр вулăсĕнче шутланнă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Муркаш районĕн ялĕсем
Ермак (Печора юппи)
Ермак — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Çĕнĕ Ишпуç
Тавралăхĕ
Тăвай районĕн чи кăнтăрĕнче, Кĕтнене юхса кĕрекен пысăках мар Инеш (Иш) шывĕ хĕрринче вырнаçнă Ялтах Инеше Купаçырма юхса кĕрет. Çурçĕр, анăç тата кăнтăр-анăç енчен вăрман хупланă, юманпа çăка нумайрах. Тухăçпа кăнтăр-тухăçĕнче, Кубня еннелле, уй-хир. Çаплах шултра йывăç ӳсмен çĕр татăкĕ Инеш шывĕн пуçнелле пур. Çăк территори администрацилле Тутарстана кĕрет, вăл вара вăрмансемсĕр пуçне Чăваш Енри тутар анклавĕ шутланать.
Кивĕ Эйпеç
Категори:Чăваш Ен ялĕсем
Купаево
Купаево — Пушкăрт Республикин Кушнаренко районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 166 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452243, ОКАТО кочĕ — 80240865002.
1165
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Çĕнĕ Пăвари историпе тăван ен тата этнографии музейĕ
Ял аталанса пынă май 1985 çулта кирпĕчрен купаланă икĕ хутлă шкул хăпартса хуни те паллă. Паянхи кун та ачасем çак шкултах вĕренеççĕ. Учительсем вĕрекенсене авалхи ырă йăла-йĕркесемпе тĕррисене тата ыттине те ăнлантарса пама тăрăшаççĕ. Культурăпа хуçалăхăн тĕрлĕ енĕсене те алла илеççĕ. Çапла вара пысăк çитĕнӳсем туса шкултан 1940 çултан пуçласа 2003 çулччен кăна 2585 çын вĕренсе тухнă. Вĕсен шутĕнче: П.Н. Чернов – СССР халăх учителĕ; В.М. Никитин – КПСС Киров обкомĕн 2-мĕш секретарĕ; О.Н. Викторов – Чăваш патшалăх университет проректорĕ тата ыт. те.
Каçал
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Изъёль (Печора юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
1169
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Кобла (Печора юппи)
Кобла — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 44 км.
Ржанов Василий Тимофеевич
Пурнăçĕ
1955-1961 çулсенче Шупашкарти халăх пултарулăхĕн çурчĕнче ĕçленĕ. Çавăн пекех Чăваш АССР Министрсен канашĕн ӳнер ĕçĕсен управленин пуçлăхĕ, Чăваш патшалăх академи театрĕнче литература пайĕн ертӳçи пулса ĕçленĕ.
Пеленçер (Пăлхар)
Пеленçер (перс. «боланд» тата «джор» — «вăрăм тăрăх») хальхи Дагестан территоринчи — вăтам ĕмĕрсенчи хула. VII — IX ĕмĕрсенче Хасар хаканлăхĕ шĕкĕр хули.
Кун-çулĕ
Авалхи çыравçă Табари хăйĕн питĕ паллă "Анналсем" кĕнекинче хасарсемпе сăварсем çине Эрменстанри арапсен тăрăнĕ Джаррах ибн-Абдуллах ал Хакими тапăнса кĕнине çырса кăтартать. Арапсем Дербента тытса илеççĕ. Хасарсемпе сăварсем вĕсене хирĕç вăрçăпа тухаççĕ, анчах çĕнтереймеççĕ. Арапсем Пеленçер (Беленджер) хулине туртса илеççĕ. Ибн-ал-Асири ăна хасарсен чи паллă карманĕ тесе калать. Табари çав кармана Пăлхар (Булкар) тесе çырнă.
Нӳшкасси
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Тăвай районĕн ялĕсем
Кисан
Паллă çыннисем
тĕпчевçĕсемпе конструкторсем
Батурин Николай Павлович
Батурин Николай Павлович — ( - ), 3-мĕш Украина фрончĕн 4-мĕш гварди механизăмланă корпусăн 36-мĕш гварди танк бригадин танк взвочĕн командирĕ, гварди лейтенанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати -.
Викиинкубатор
Каçăсем
Категори:Викимедиа проекчĕсем
Викиверситет
Каçăсем
Категори:Викимедиа проекчĕсем Категори:Викиологизмсем
Тăвай районĕ
Чăваш Енĕн тухăçĕнче вырнаçнă. 1935 çулхи кăрлачăн 9 туса хунă. Çурçĕр енче Вăрмар районĕ, хĕвеланăç енчĕ Канаш районĕ, кăнтăрпа хĕвелтухăç енче Тутарстанпа юнашар вырнаçнă. Лаптăкĕ 524,4 км2 танлашать. Район администрациĕ Тăвай ялĕнче вырнаçнă.
1182
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Абхазсем
Халăх йышĕ
Абхазинче тĕп халăхсем шутне кĕрет. Унсăр пуçне Турцире, Грузире, Раççейре, Сирире, Иорданинче йышлăн пурăнаççĕ.
Истори
Халăх апсилпа апасăк (абазг) йăхĕсем пĕрлешнипе пулнă. Грузинсем ку халăха «апхази» теççĕ. Хура тинĕс хĕрринче пурăнакан авалхи грексем вĕсене «абаски» (Αβασκοι) тенĕ.
Султанай (Кушнаренко районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Йăнтăрччă
Тавралăх
Ял тăрăхĕнче çак çырмасем пур: Назарка, Тарăн вар, Киремет, Шарла, Тенеял шарли, Ялук Иванĕ çырми, Пуш, Учук, Павар çырми, Учук тăвайкки.
Козляна (юханшыв)
Тавралăхĕ
Ун хĕрринче çак ялсем вырнаçнă: Мăн Козляна, Кĕçĕн Козляна, Вăта Шурă (пушă ял), Инçет Шурă (пушă ял), Рябково (пушă ял).
X
X - латиницă символĕ.
Викихыпар
Чăваш Викихыпарĕ
Викихыпарăн чăваш уйрăмĕ халлĕхе Инкубаторта вырнаçнă.
Кун-çулĕ
2004 çулхи чӳк уйăхĕнче пикенӳ версине ĕçе янă. 2004 çулхи раштавра бета-тĕрĕслев вĕçленнĕ. Çав хушăрах Викихыпарăн нимĕç уйрăмĕ ĕçлеме пуçлать. 2005 çулхи кăрлачпа пуш уйăх хушшинче франци, испан, швед, полхар, поляк, португал, румын и украин уйрăмĕсене хута янă. 2005 çулхи чӳк, 1 вырăс версийĕ те çутта тухать.
Турци хулисем
Э
* Турци
Кĕрше
Истори
Ку яла XVII ĕмĕрте вырăссем никĕсленĕ. 1746 çулта вĕсем И. Жуков (ун çине 33 хуçалăх ĕçленĕ), П. Лукошков (73 хуçалăх)тата П. Лукошков (49 хуçалăх) помещиксен аллинче шутланнă. 1770 çултанпа вара ку вырăнта çак помещиксем пурăннă: Л. Болтин (ун çине 19 хуçалăх ĕçленĕ), И. Лукошков (75 хуçалăх), П. Лукошков (73 хуçалăх).
Кивĕ Хăмăшлă
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кушнаренко районĕ
Пололовинка (юханшыв)
Тавралăхĕ
Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Арапов Владимир Яковлевич
Арапов Владимир Яковлевич, — график. 1944 çулхи пуш уйăхĕн 12 Чăваш Енĕн Тăвай районĕнчи Нăрваш Салинче çуралнă. 1983 çултанпа СССР ӳнерçисен пĕрлешĕвĕнче тăрать.
Тамантурхан кнеçлĕхĕ
Историйĕ
Ку кнеçлĕх 944 çулта Игорь кнеç Византи çине тата 965 çулта Святостав яссемпе (алансем) касогсене (адыгсем) хирĕç харçа çӳренипе пулса кайнă. Кунта тĕрлĕ халăх пурăннă.
Уланкă (юханшыв)
Тавралăхĕ
Юханшыв Копылиха ялтан икĕ çухрăм хĕвелтухăçнелле вырнаçнă, вăрмантан юхса тухать. Ытларах пайĕпе хĕвелтухăçнелле, кăнтăралла пăрăнарах юхать. Уланкă ятлă пулă ял çывăхĕнче Тулашкă шывĕпе пĕрлешет.
Щугор (Печора юппи)
Щугор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Печора (юханшыв)|Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 300 км, бассейн лаптăкĕ 9660 км2.
MediaWiki
Çак чи хăватлă вики-движоксенчен пĕри, ăна ятарласа Википеди валли хайланă, унпа «Викимедиа» фондăн чылай проекчĕсенче, харпăр тата патшалăх организацисенче усă кураççĕ. MediaWiki — этем пĕрлĕхлĕ GNU лицензи никĕсĕпе саралнă ирĕклĕ программа.
Алчевск
Истори
Хулана 1895 çулхи çу уйăхĕн 26-мешĕнче никĕсленĕ.
Хĕрлĕ Куç
Хĕрлĕ куç (выр. Красноглазка) — Чулхула облаçĕнчи юханшыв, Çармăс (выр. Черемиска) шывĕн сулахай юппи.
Нăрваш Сали
Истори
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Канаш районне кĕнĕ. 1935 çулхи пуш уйăхĕн 1 хыççăн Тăвай районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Канаш районне кĕнĕ. 1965 çулхи чӳк уйăхĕн 3 хыççăн хальхи вăхăтчен Тăвай районне кĕрет.
Силэнд
Патшалăх пăтăрмахĕ
1978 çурла уйăхĕнче патшалăхра пăтăрмах пулса иртнĕ. Унченех кнеçпе унăн çывăх юлташĕ, патшалăхăн премьер-министрĕ граф Александр Готфрид Ахенбах (Alexander Gottfried Achenbach) хушшинче хутшăнусем хĕрсе пынă. Вĕсем çĕр-шыва инвестици пуçтарас енĕпе тĕрлĕ майлă шухăшланă.
Чиркӳ
Силэндра 2006 çулхи юпан 12-мĕшĕнче никĕсленĕ Силэнд Анкăл чиркĕвĕ ĕçлет.
Каçăсем
* Категори:Йышăнман патшалăхсем Категори:Виртуал патшалăхĕсем Категори:Искусствăллă утравсем
Семендейка (юханшыв)
Тавралăхĕ
Юханшыв çăлкуçĕ Голяково ятлă пушă ялтан пĕр çухрăм çурçĕр-хĕвелтухăçнелле, вăрманта вырнаçнă. Малтан икĕ çухрăм çурçĕрелле юхать те кайран çурçĕр-хĕвеланăçнелле çул тытать. Çапла май юхса Лукерья шывĕпе пĕрлешет.
Семендейка юппийĕсем сахал, пысăккисем çук. Юханшыв тăрăхĕнчи чи çывăх ял — Голяково ятлă пушă ял. Юханшыв тăрăхĕ вăрманлă, шурлăхлă. Çавна пула çынсем ун хĕрринче пуăрнма шутламаççĕ пулас.
Сеул
Сеул, — Корея Республикин тĕп хули. Халăх йышĕпе тĕнчере 7-мĕш вырăн (Мускав хыççăн) йышăнать.
Паллă вырăнсем
Хула историллĕ палăксемпе пуян.
Керменчӳк (Атăлçи Пăлхар)
Истори
Тĕплĕнрех Керменчук историйĕ статьяна вулăр.
1203
Вилнĕ
Категори:Çулсем
1204
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Бзяк (Мăн Авзян юппи)
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Кемĕр
Хула районĕсем
thumb|Хула канашĕ
Хура юханшыв (Мăн Авзян юппи)
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Кузь-Ёль (Расъю юппи)
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Шăнкалайкă
Тавралăхĕ
Шăнкалайкă шывăн юппийĕсем сахал, пысăкки шутне Ломовка (Ломы ял çывăхĕнче пĕрлешет) кĕрет. Ун çăлкуçĕ Ломы ялĕнчен çурçĕрелле тăватă çухрăмра вырнаçнă. Ытларах пайĕпе кăнтăралла юхать, пĕр пĕве пур.
Уланова Галина Сергеевна
Пурнăçĕ
1928—1944 çулсенче Ленинградри Мариин (Киров) театрĕн артисчĕ, 1944-1960 çулсенче — Мускаври Большой театр артисчĕ.
Хурăнлă (Хура шыв юппи)
Хурăнлă (выр. Берёзовка) — Чулхула облаçĕнчи пĕчĕк юханшыв, Хура шывăн сулахай юппи.
Хура (Устан сылтăм юппи)
Тавралăхĕ
Юханшыв çăлкуçĕ Копылиха ялтан икĕ çухрăм кăнтăр-хĕвеланăçнелле, вăрманта вырнаçнă. Малтан пĕр 12 çухрăм кăнтăр-хĕвеланăçнелле юхать, кайран, Нестеровкăпа пĕрлешнĕ хыççăн, çулĕ анăçалла пăрăнать. Пĕр 8-10 çухрăм вăл енелле юхнă хыççăн кăнтăралла юхма тытăнать. Çапла Ложка шывĕ пĕрлешиччен юхать, ун хыçăн кăнтăр-тухăçалла çаврăнать. Хура ялтан иртсен Уста шывĕпе пĕрлешиччен кăнтăралла юхать.
Плисецкая Майя Михайловна
2015- мĕш çулхи çу уйăхĕн 2-мĕшĕнче, Мюнхен хулинче, (Германи) чĕри сасартăк чарăннипе вилсе кайнă.
Пăрттассем
Кун-çулĕ
VII ĕмĕрте пăрттассем 10 пине çити юланут çарпа пăлхарсем тата печенегсем çине харçăпа çӳренĕ.
Пăрттассем мишерсен культурин аталанăвне чылай сĕм кĕртнĕ.
Каçăсем
Категори:Раççей авалхи халăхĕсем Категори:Атăлçи Пăлхар Категори:Хасар хаканлăхĕ Категори:Ылтăн Урта
Тыгын (Мăн Авняр юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Косвож (Сед-Ю юппи)
Косвож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Сед-Ю юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Григоренко Михаил Георгиевич
Григоренко Михаил Георгиевич Григоренко Михайло Георгійович — (3.10.1906 (20.09) — 22.03.1990), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 05. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 11-мĕш гварди çарĕн инженер çарĕсен пуçлăхĕ, гварди полковник.
Курай (Мăн Удряк юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Федосиха (юханшыв)
Тавралăхĕ
Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Мăкшă (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Пенза облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мордови юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Кисан облаçĕн юханшывĕсем
Авăн, 24
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Григоров Иван Алексеевич
Григоров Иван Алексеевич — (25.09.1914(12)-14.02.1982), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш гварди çарĕн 78-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 158-мĕш гварди артиллери полкĕн оруди командирĕ, гварди аслă сержанчĕ.
Насул Антал
1978 çултанпа СССР ÇП пайташĕ.
Пуш, 31
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Талица (юханшыв)
Тавралăхĕ
Юханшыв çăлкуçĕ Шеманиха ялтан виçĕ çухрăм кăнтăр-хĕвеланăçалла, вăрманта вырнаçнă. Ытларах пайĕпе хĕвелтухăçнелле юхать. Быстренски ялĕнчен тăватă çухрăм кăнтăр-хĕвелтухăçнелле Хура шывне юхса кĕрет.
Ковылкино
Каçăсем
Категори:Мордва Республикин хулисем
Темников
Темников — Мордва Республикин Темников районĕн административлă тĕпĕ, республикăн ватă хулисенчен пĕри (1536).
Категори:Мордва Республикин хулисем
Сюльтюп
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Хункăрсем
Этимологи
(греч. ’Ονόγουροι, ’Ονογούρων,’Ονογουνδούρων, Ούννογουνδούρων)
Спиридонов Моисей Спиридонович
Пурнăçĕ
1919-1920 çулсенче Шăхасанри педагогика техникумĕн вĕрентӳçи, 1920-1923 çулсенче Чăваш облхалпĕлĕвĕн ИЗО уйрăмĕн ертӳçи, 1927-1932 çулсенче АХРР Чăваш филиалĕн председателĕ, 1941-1955 çулсенче Чăваш АССР ӳкерçисен пĕрлешĕвĕн правлени председателĕ, 1940-1950 çулсенче Чăваш ӳнер училищинче вĕрентнĕ.
Текумсе ылханăвĕ
мини|справа|Текумсе вилĕмĕ, 1846 Текумсе ылханăвĕ (Tecumseh’s curse), çавăн пекех АПШ президенчĕсен ылханăвĕ. Президент ылханăвĕ — ĕлĕххи халап, вăл шауни индей йăхĕн аслă пуçлăхĕ Текумсе (1768 - 1813), шурă çынсем килĕшĕвне пăснишĕн ылханни. Ылхану тăрăх, кашни 20-е татăксăр пайланнă çулта суйланнă америка президенчĕ, президент ĕçне вĕçлесе пĕтеричченех е вилет, е ăна вĕлереççĕ.
Павлова Надежда Васильевна
Халĕ Мускавра пурăнать.
Пурнăç
1970 çулта Пермь театрĕ Мускав гастролĕсем хыççăн çамрăк балеринăна "Театр" журналта палăртнă.
Киремет
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Чăваш тĕнĕ Категори:Чăваш мифологиĕ Категори:Чăваш халаплăхĕ
Вальпурги каçĕ
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Халăх уявĕсем Категори:Акан 30-мĕшĕнчи уявсем Категори:Чаплă каçсем
Бердыш (Унья юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Балышлы (Дёма юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Сăхăтпуç
Истори
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Вăрмар районне кĕнĕ. 1935 çулхи пуш уйăхĕн 1 хыççăн Тăвай районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Вăрмар районне кĕнĕ. 1965 çулхи чӳк уйăхĕн 3 хыççăн хальхи вăхăтчен Тăвай районне кĕрет.
1243
Вилнĕ
Çавăн пекех: Категори:1243 çулта вилнисем
Пенза облаçĕн Бек районĕ
Истори
Района 1928 çулта Анат Атăл Ен шутĕнче (1936 çулхи раштавран — Сарă ту облаçĕнче), нарăс, 4 1939 — анчах туса хунă Пенза облаçĕнче.
Мăкшă районĕ
Тавралăхĕ
Мăкшă районĕ çурçĕрте Мордови республикипе, Пенза облаçĕн Исса районĕпе, тухăçра - Луньăпа Бессонов районĕсемпе, кăнтăрта - Пенза, анăçра - Чуллă тата Анат Ломов районĕсемпе чикĕ тытать.
Полуденная (Утлан юппи)
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Пенза облаçĕн Пушмак районĕ
Халăх йышĕ
Районта 23,4 пин çын (2007) пурăнать: 13,9 пин çын — ялсенче, 9,5 пин çын Башмаково посёлокĕнче. Наци йышĕсем: 94 % — вырăссем, 6 % — ытти халăхсем (мордвасем, тутарсем, украинсем, нимĕçсем, еврейсем).
Йошкар-Ола
Каçăсем
Категори:Мари Элĕн хулисем Категори:Мари Эл
1245
Вилнĕ
Çавăн пекех: Категори:1245 çулта вилнисем
Чикме
Тавралăхĕ
Хулана Атăлăн çӳллĕ сылтăм çыранĕнче никĕсленĕ. Йошкар-Оларан ра, кăнтăр-анăçра, Шупашкар шывупранăвĕ çумĕнче вырнаçнă. Туçи марисен культура тĕпĕ шутланать. Мари Эл республикипе Шупашкар ГЭС плотинипе пыракан автомомобиль çулĕпе çыхăну тытать.
Кун-çулĕ
Хулана 1583 çулта никĕс хывнă. Хула ятне 1781 çулта илнĕ. 1708 çултанпа Хусан кĕпернине, 1719 çултанпа — Сĕве провинцийĕ шутĕнче пулнă, 1781 çултанпа — Хусан кĕпернин уес хули. XIX ĕмĕрĕн варринче Йошкар-Ола вăрман сутă-илӳ ĕçĕсем енĕпе Раççейре иккĕмĕш вырăна (Архангельск хыççăн) тухать.
Строфа
Тĕслĕх
Акă хорей çеммиллĕ сăвă (Митта Ваçлейĕн):
1248
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Кивĕ Пуянкасси
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 450 çын, çав шутра 210 арçын, 240 хĕрарăм пурăннă.
Волжск
Кун-çулĕ
1940 çултанпа хула шутланать.
Биметр
Биметр (τό μέτρον, виçе, виçев пĕрчи, критерий; bimeter, иккĕлле виçе) — Антика тапхăрĕнчи сăвă теорийĕ тĕлĕшпе усă куракан термин. Сăвă йĕркинче пĕр харăсах икĕ тĕрлĕ виçе пулнине пĕлтерет. Асăннă тапхăрти чĕлхесенче (авалхи грек, латтынь) сыпăксем вăрăмăш тĕлĕшпе пĕр-пĕринпе оппозицире пулнă, сăвăри ритм та çак пулăм çинче никĕсленнĕ. Паянхи чăваш, вырăс, нимĕç тата ытти нумай-нумай чĕлхесенче кун пек пулăм çук. Вĕсенче динамикăлла пусăм малта тăрать.
Асăрхавсем
Категори:Авалхи метрика Категори:Метрика Категори:Поэзи * *
Йышсен теорийĕ
Каçăсем
Категори:Йышсен теорийĕ Категори:Логика
Самар
Халăхĕ
|thumb|200px|Халăх йышĕн улшăнăвĕ
Этеп çурчĕсем
200px|thumb|[[Ивер хĕрарăм мăнастăрĕ]] Самар — нумай конфесси хули. Кунта чылай православи чиркĕвĕ, мăнастарь, кивĕ йăла чиркĕвĕ, мечет, еврей хорал синагоги, католици тата протестант храмĕ, баптистсемпе пятидесятниксен кĕлӳ çурчĕ пур, вĕсенчен:
Çăва-масарсем
thumb|200px|right|[[Хула çăви (Самар)|Хула çăвинчи Г. Л. Ратнерăн вилтăпри çинчи палăкĕ]]
Инçекурав
СТС (1-мĕш канал), Первый канал (3-мĕш канал), Терра / Рен-ТВ (6-мĕш канал), Скат / ТНТ (7-мĕш канал), Россия (9-мĕш канал), Домашний (11-мĕш канал), НТВ (21-мĕш канал), Пятый (23-мĕш канал), Культура (25-мĕш канал), Рио / ДТВ (27-мĕш канал), Муз-ТВ (35-мĕш канал), ТВ-3 (37-мĕш канал), ТВН / Звезда (40-мĕш канал), ТВ-Центр (47-мĕш канал), Спорт (50-мĕш канал) «Волгателеком», TeleNet, Диван ТВ, Пятый путь
Çыхăну
Стационарла çыхăну
ВолгаТелеком, Самара-Телеком, Связьинформ, Лада-Телеком, Совинтел, Опти-Телеком, ЭР-Телеком тата урăххи те.
Спорт
Футбол
Улатăр кун-çулĕ
Хальхи Улатар пулнă тĕле вырăссем Хаяр Иван вăхăтĕнче пырса тухнă. Хаяр Иванăн пĕр çарĕ 1552 çулта Хусана кайнă чухне çак çулпа пынă, Улатăр шывĕ урлă каçма виçĕ кĕпер хывнă. Кун пирки «История Чувашской АССР» (Чăваш АССРĕн историйĕ) кĕнекинче çапла çырнă: "«Русские войска во главе с Иваном IV в составе 150 тысяч воинов и 150 пушек выступили из Москвы в середине июня. Пехота и конница шли сухим путем через Муром; в начале августа они достигли реки Алатыря... От Алатыря основное ядро войска продвигалось примерно по линии современной юго-восточной границы Чувашии, а левый полк - по ее территории»." Хаяр Иван кунта карман тума шутланă. Кунта хула туни çинчен питĕ кăсăк чăваш халăх сăмахĕсем пур. Историллĕ чăнлавсенче Улатăра 1555 çулта никĕсленĕ пирки курма пулать. Чăнах та, çак хула пушă вырăнта ӳссе ларманни паллă. 1621 çулта вара кунта Брянск хулинчен Стародубский бояринăн 172 çыннине куçарса килсе вырнаçтарнă.
Александров Михаил Александрович
Пурнăçĕ
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем
Григорьев Герасим Афанасьевич
Григорьев Герасим Афанасьевич — (16.03.1921-23.04.1966), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 14. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра ПВО çарĕсен 6-мĕш пĕтерекен авиаци корпусĕн 178-мĕш пĕтерекен авиаци полкĕнэскадрилья командирĕн çумĕ, капитан.
Анат Акбаш
Анат Акбаш — Пушкăрт Республикин Кушнаренко районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 119 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452251, ОКАТО кочĕ — 80240890005.
Кăрчама
Каçăсем
Pruno Kilju Брага
Текумсе конфедерацийĕ
Каçăсем
Категори:Истори
Коджеромъёль (Чикшина юппи)
Коджеромъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Чикшина юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
1267
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Ес (Дёма юппи)
Ес — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Дёма юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 82 км.
Çĕпĕр дивизийĕ (драма)
Мĕн пирки пырать сăмах драмăра: сюжет тата сăнарсем
Драма Аслă Атилĕх вăрçинчи вăхăта сăнарлать. Ĕç-пуç Канаш хулинче, 1941-мĕш тата 1945-мĕш çулсенче, пулса иртет. Прологпа эпилогри пулăмсем — Мускавра, Кремль хӳми çумĕнче, — 1966-мĕш çулта.
Нухай чĕлхи
Каçăсем
Категори:Раççей чĕлхисем Категори:Нухай чĕлхи Категори:Дагестан чĕлхисем
Субай
Субай — Пушкăрт Республикин Кушнаренко районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 22 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452235, ОКАТО кочĕ — 80240890009.
Омск
Омск, — Раççейри хула, Омск облаçĕпе тата Çĕпĕр Федераллă округăн тĕп хули. Хула пысăк транспорт çыхăвĕ шутланать. Хула çумĕнче пысăк аэропорт вырнаçнă, Транссиб магистралĕ хула витĕр иртет. Хула Иртышпа Омь пĕрлешнĕ çĕрте вырнаçнă.
Климат
Чи çиллĕ уйăх — апрель, чи пĕлĕтли — октябрь, чи уяр — март. Юр нарăс тата пуш уйăхĕсенче хулăмрах (вăтамран 38 см), çу—çĕртме уйăхĕсенче хăйăрлă çилсем нумайрах вĕреççĕ.
Дон (журнал)
Каçăсем
Категори:ССРП журналĕсем Категори:Раççей литература журналĕсем
Бриш (Зиган юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Сверчков Никита Кузьмич
Биографи
1891 çулхи кăрлачăн 27-мĕшĕнче Çĕрпӳ уесĕнчи (халĕ Чăваш Енĕн Тăвай районĕ) Енĕш Нăрваш ялĕнче çуралнă.
1935-1951 çулсенче Чăваш АССР ӳкерçисен пĕрлешĕвĕн правлени пайташĕ пулнă.
1985 çулхи утăн 18-мĕшĕнче халăх ӳкерçи Шупашкар хулинче (Чăваш АССР) çут тĕнчерен уйрăлса кайнă.
Каçăсем
Категори:Чăваш ӳкерçисем Категори:Чăваш Енĕн ӳкерçисем Категори:1891 çулта çуралнисем Категори:1985 çулта вилнисем Категори:Кăрлачăн 27-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Утăн 18-мĕшĕнче вилнисем
Григорьев Иван Яковлевич (танкист)
Григорьев Иван Яковлевич — (1916-21.02.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Балтиçум фрончĕн 51-мĕш çарĕн 19-мĕш танк корпусĕн 8-мĕш гварди танк полкĕн танк орудин командирĕ, гварди старшини.
Лыаю (Чикшина юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шига (Зиган юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Бахмут (Куюркаçи районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кушнаренко районĕ
Иртыш (юханшыв)
Иртыш çинче çак хуласем вырнаçнă: Усть-Каменогорск, Семипалатинск, Павлодар, Омск, Тара, Тобольск, Ханты-Мансийск.
Юпписем
Категори:Казахстан юханшывĕсем Категори:Обь юпписем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕмен облаçĕн юханшывĕсем
Григорьев Иван Яковлевич (артиллерист)
Григорьев Иван Яковлевич Григор'єв Іван Якович — (20.05.1924-07.09.1986), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 5-мĕш тапăнакан çарĕн 60-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 180-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн 45-мм тупăсен взвочĕн командирĕ, гварди лейтенанчĕ.
1282
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Бильярд
Каçăсем
* Категори:Сĕтелçи вăйăсем, алфавитпа
Хĕрлĕ Восток (Бахмутский ял тăрăхĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кушнаренко районĕ
1291
Вилнĕ
Категори:Çулсем
1292
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Элпи Валентина Андреевна
Кун-çулĕ
[1913]] çулхи кӑрлач уйӑхӗн 31-мӗшӗнче Çĕрпӳ уесĕнчи (халĕ Тăвай районĕ) Кивĕ Пуянкасси ялĕнче, чухăн хресчен кил-йышĕнче çуралнă.
Хусан тутарĕсем
Хусан тутарĕсен этногенезĕ
Тутарсен этногенезĕн темиçе теори пур. Ăслăх литературинче виççĕшне анлă палăртнă:
Кысынды (Зилим юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Сед-Ю (Щугор юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Çĕртме, 13
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Покровка (Куюркаçи районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Куюркаçи районĕ
Мендим (Зилим юппи)
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
1304
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Чутей
Тавралăхĕ
Ял витĕр Аслă çырма юхать, ялтан кăртăрарах Киремет çырми, çурçĕререх Хăмăшлă вырнаçнă.
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕнче Канаш районне кĕнĕ. 1935 çулхи пуш уйăхĕн 1-мĕшĕ хыççăн Тăвай районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20-мĕшĕ хыççăн Канаш районне кĕнĕ. 1965 çулхи чӳк уйăхĕн 3-мĕшĕ хыççăн халиччен Тăвай районне кĕрет.
1984
Вилнĕ
Категори:Çулсем
1983
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Тинĕсçум ен
Театрсем
Владивостокра:
Югыдъёль (Югыд-Вуктыл юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Вой-Вож (Ыджыд-Сунаёль юппи)
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Майгашта (Кага юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Сарышка (Зилим юппи)
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
1308
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Аслă Петĕр кӳлмекĕ
Кӳлмек тăршшĕ çурçĕртен кăнтăралла 80 км яхăн, анлăшĕ чи сарлаки анăçран тухăçалла — 200 км яхăн. Лаптăкĕ — 9000 км² яхăн, çыран хĕрри тăршшĕ — 1500 км, тăварлăхĕ — 32—34 ‰.
1307
Вилнĕ
Çавăн пекех: Категори:1307 çулта вилнисем
Яклашкин Морис Николаевич
Пурнăçĕ
Канаш педагогика училищине, Чăваш патшалăх педагогика институчĕн кĕвĕпе педагогика факультетне, Чулхулари консерваторине (1982, А. А. Лемединский класĕ) вĕренсе пĕтернĕ.
Яхэ-Ыджыдъёль
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Карамала (Калмашка юппи)
Карамала — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Калмашка юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Кĕçĕн Пера (Лемью юппи)
Кĕçĕн Пера — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Лемью юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 47 км.
Каряка (Кармасан юппи)
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Лачкасси
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 126 çын, çав шутра 59 арçын, 67 хĕрарăм пурăннă.
Парамонов Тимофей Парамонович
Чăваш халăхĕн юррисене пухнă, вĕсене халăх хушшинче сарнă. Чăваш АССР тава тивĕçлĕ ӳнер ĕçченĕ (1934 çул).
Амбарный Ёль
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Псков
Каçăсем
Категори:Псков облаçĕ
Архип-Ёль
Архип-Ёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Илыч юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Кузьмин-Юманади Яков Фёдорович
Кузьмин-Юманади Яков Фёдорович — тĕрлĕрен кĕнекесем, статьясем çырма хутшăннă паллă мар автор. Хăçан çурални, ăçта пурăнни, биографийĕ, сăнĕ пирки каллех нимле хыпарсем те çук.
Ваня (Киебак юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Кузьмин-Юманади Яков Фёдорович
Мĕн пĕлме пулать-ха ун пирки?
Каллех М.З.Закиев:
Коньяк
Усрав
Спирт усравĕн саманчĕ кашни çулах улшăнса пырать:
Бабка-Ёльвож
Бабка-Ёльвож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Вой-Вож юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Услы (Куганак юппи)
Услы — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Куганак юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
1329
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Сăмахсар
Лингвистика сăмахсарĕсем
Сăмахсарсене икĕ пысак ушкăна уйăраççĕ: лингвистика, е чĕлхе сăмахсарĕсем тата энциклопедиллĕ сăмахсарсем.
Тĕллевне кура лингвистика словарĕсем тĕрлĕрен пулаççĕ:
Лингвистика сăмахсарĕсен материалне пĕр чĕлхепе те, темиçе чĕлхепе те çырса кăтартаççĕ. Ик чĕлхепе çырнă сăмахсарсен шутне куçару сăмахсарĕсем кĕреççĕ, тĕслĕхрен, чăвашла-вырăсла, вырăсла-чăвашла словарьсем. Тӳнтер сăмахсар, ăнлантаруллă сăмахсар, орфографипе орфоэпи сăмахсарĕсем — пĕр чĕлхе словарĕсем.
Каçăсем
* Категори:Килтерĕш лингвистика Категори:Чĕлхе Категори:Лингвистика
Кĕçĕн Муса (Каюркаçи районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Куюркаçи районĕ
Урăлтаркăч
Урăлтаркăч — вăтам степене çити алкогольпе ӳсĕрĕлнĕ çынсене урăлтарса ура çине тăратас тĕллĕ медицина йĕркеленчĕкĕ. Алкоголь сĕрĕмĕ пуснă евĕр курăнакансене шалти ĕçсен органĕсен ĕçтешĕсем урамсенче пуçтарса илсе килеççĕ, пайăр çын камне пĕлеççĕ те ӳсĕрсене фельдшерсем тĕрĕслеççĕ. Вăтам степене таран ӳсĕрĕлнĕ çынсене, урăличчен кунта усраççĕ. Питĕ йывăр ӳсĕр, алкоголь комине лекнĕ çынсене пульницăсене илсе каяççĕ, унта çавсене реанимации тата интенсиллĕ терапи уйрăмне хураççĕ.
1340
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Карагай (Куюркаçи районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Куюркаçи районĕ
Борис-Ёль
Борис-Ёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Базлык (Менеуз юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Зяк-Ишмет
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Куюркаçи районĕ
Грамматика
Чĕлхен грамматика тытăмĕ, лексикăпа танлаштарсан, хăйĕн çирĕплĕхĕпе палăрса тăрать: вăл улшăнать пулсан та, çав тери вăрах улшăнать. Чĕлхе лексики пурнăç аталанăвне пула пĕрмаях улшăнса пырать.
Шкул грамматики
Шкул грамматики наука грамматикинчен чылай уйрăлса тăрать. Кунта грамматикăн шкул пурнăçĕнче кирлĕ ансат ыйтăвĕсене традицие шута илсе çутатса параççĕ, çавăнпа та чылай чухне шкул грамматики наука грамматикинчен кая юлать, ирĕксĕрех хирĕçӳллĕ пулса тухать. Чĕлхе тĕпчевçисем шкул грамматикин теори никĕсĕсем наука грамматикине хирĕçлемелле мар теççĕ.
1348
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Кĕçĕн Хăмăшлă
Каçăсем
Категори:Нурлат районĕ
Гриненко Максим Емельянович
Гриненко Максим Емельянович Гриненко Максим Омелянович — (13.06.1921-), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 26. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çеçенхир фрончĕн 7-мĕш гварди çарĕн 78-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 107-мĕш уйрăм гварди çыхăну ротин телефонисчĕ, гварди красноармеец.
Брюшинная
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Марьевка (Куюргаза районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Куюркаçи районĕ
Вадъявож
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Михайловка (Куюргаза районĕ)
Михайловка  — Пушкăрт Республикин Куюркаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 282 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453288, ОКАТО кочĕ — 80254830001.
Красномайски (Тутарстан)
Кун-çулĕ
ХХ ĕмĕрĕн 20-мĕш çулĕсечче никĕсленĕм. 1930-мĕш çулччен Чистай уесĕн Кивĕ Элмет вулăсне, 1930–35,1958–97, Октябрский районне, Тельман районне – 1935–58, Нурлат районне – 1997-меш çултан кĕнĕ.
Гринько Иван Устинович
Гринько Иван Устинович — (06.10.1922-14.09.1989), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 26. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Балтиçум фрончĕн 15-мĕш сывлăш çарĕн 214-мĕш штурмлакан авиаци дивизин190-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕн çумĕ, капитан.
Вадьявож
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Вангеръю
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Çирĕклĕ (Садак юппи)
Зирекле — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Садак юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Арăслан-Амекач
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Куюркаçи районĕ
Варканъёль
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Шида (Селеук юппи)
Шида — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Селеук юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
1365
Вилнĕ
Категори:Çулсем
XV ĕмĕр
XIV ĕмĕр — XV ĕмĕр — XVI ĕмĕр
Хронологи Таблици 2 пинçуллăх
* Категори:Ĕмĕрсем
Кузнецовский (Каюркаçи районĕ)
Кузнецовский  — Пушкăрт Республикин Куюркаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 13 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Кармалка (Сульмашка юппи)
Кармалка — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Перĕм Ен, Тутарстан территорипе юхать. Сульмашка юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Вачжигаель
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
1376
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Вев-Верданвож
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Буш Джордж Герберт Уокер
мини|справа|Джордж Герберт Уокер Буш, 1989 Джордж Герберт Уокер Буш (George Herbert Walker Bush) Милтон, Массачусетс штачĕ Çĕртме, 12 1924 — 1989-1993-мĕш çулсенчи АПШн 41-мĕш президенчĕ, Рональд Рейган вăхăтĕнче (1981-1989 çç.) вице-президент пулнă, конгресс пайташĕ, дипломат, Тĕп йĕрлев пуçлăхĕ, АПШ 43-мĕш президенчĕн Джордж Буш - кĕçĕннин ашшĕ. Паянхи кун пурăнакан АПШ президенчĕсенчен чи ватти.
Велдор Кыртаёль
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Репин Илья Ефимович
1878 çултан — Куçса çÿрекен илем куравĕсен пĕрлешĕвĕн пайташĕ. Петĕрхулинчи патшалăх Ӳнер Академин академикĕ. Вĕренÿ лаçĕн (1894-1907) профессорĕ тата Ӳнер Академин ректорĕ (1898-1899), Тенишева ÿнер шкулĕн вĕрентÿçи; унăн вĕренекенĕсен хушшинче — Б. М. Кустодиев, И. Э. Грабарь, И. С. Куликов, Ф. А. Малявин, А. П. Остроумова-Лебедева, Е. А. Киселёва, Н. И. Фешин. Репин В. А. Серовăн вĕрентекенĕ, тăн парса ÿстерекенĕ.
Сюрреализм
Вунтăххăрмĕш ĕмĕрте - ÿнерçĕ символиста Редона сюрреалист тесе шутлама юрать. ХХ ĕмĕрте сюрреализмăн шухăшлавçи çыравçă тата сăвăçă Андре Бретон шутланать. 1918 çулта Гийом Аполлинер хăйĕн пĕр пьеси ячĕ айне «сюрреалистлă драма» тесе палăртнă.
Наратлы (Сюнь юппи)
Наратлы — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Перĕм Ен, Тутарстан территорипе юхать. Сюнь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
1380
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Ташчишма (Сюнь юппи)
Ташчишма — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Перĕм Ен, Тутарстан территорипе юхать. Сюнь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Чуюнчи (Так-юханшыв юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Иккĕмĕш Хурамал
Паллă çыннисем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Висьёль
Висьёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Водопой-Ёль
Водопой-Ёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Лыжа юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Мазара (Тара юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Скворцов Михаил Иванович
Скворцов Михаил Иванович (1933, кăрлач, 8, Иккĕмĕш Хурамал ялĕ, Канаш районĕ, Чăваш АССР — 2016, раштав, 1, Шупашкар, Чăваш Ен) — чăваш ăсчахĕ, филологи ăслăхĕсен тухтăрĕ, профессор (1992), Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ ăслăх ĕçченĕ (1997), Н.И. Ашмарин ячĕллĕ парне лауреачĕ .
Биографи
Чăваш патшалăх педагогика институчĕн вĕрентӳçи, доценчĕ (1973—1976), Чăваш патшалăх университечĕн доценчĕ (1977—1997) пулса вăй хунă.
Каçăсем
Категори:Чăваш тĕпчевçисем
Пуплерĕш
Пуплерĕш, — пĕр шухăша вĕçлесе тата интонацилле çырнă сăмахсен ушкăнĕ. Пуплерĕше синтаксис ятлă чĕлхе ăслăлăхĕн пайĕ тĕпчет.
Вомлэсъёль
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Вомынъёль
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Катайка (Тюлянь юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
1397
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Тарай
Пултарулăхĕ
Тарай юрри-кĕввине хальхи ташă таппипе мăшăрсăр виçесем, джаз аккорчĕceм тата чăваш халăх çемми хăйне майлă витĕм кӳреççĕ. Пĕр енчен, хайлавсем Европăн юрă-кĕвĕ культурине çывăх. Тепĕр енчен, вĕсенче чăваш ĕнеревĕ те пур. Унсăр пуçне, Айтаров чăваш çыравçисем çырнă сăвăсем тăрăх юрăсем кĕвĕлет. Сăмах май, Айтаровпа Муони тата Чекулаев, Таллинри Палан чăваш фольклор ушкăнĕнчe тăрăшаççĕ. Вылявçăсем каланă тăрăх, вĕсен тĕп тĕллевĕ – çĕнĕ стиль тăвасси. Тарай пиллĕк демо юрă çыртарнă.
Шпайхер
3963 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — 3023.
Каçăсем
Категори:Аппенцелль-Ауссерроден хулисем
Сывлăх
Çын сывлăхне тĕпчекен ăçлăлăх медицина ятлă.
Фонологи
Тĕпчевçĕсем
Категори:Фонетика
Швельбрун
Каçăсем
Категори:Аппенцелль-Ауссерроден хулисем
Иленька (Узень юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Вăрмантан виççĕн тухнă
«Вăрмантан виççĕн тухнă» (Трое вышли из леса) — 1958çулăн совет илемлĕ фильмĕ.
Хундвиль
Хундвиль (Hundwil) — Швейцарири хула, Аппенцелль-Ауссерроден çуркантонĕн тĕп хули.
987 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — 3002.
Хисеп ячĕ
Хисеп ячĕ, — хисепе кăтартакан, япаласен шутласа кайнă чухнехи йĕркине, ĕç миçе хут пулнине пĕлтерекен пуплев пайĕ. Хисеп ячĕн ыйтăвĕсем: ''миçе? миçемĕш? миçешер? миçен?''
Чăваш чĕлхинче хисеп ячĕсем çак ушкăнсене уйрăлаççĕ:
Хисеп ячĕсем япала ячĕсене ăнлантарнă чухне падеж тăрăх улшăнмаççĕ. Япала ячĕпе çыхăнман чух хисепĕсем ячĕ падеж тăрăх улшăнаççĕ.
Горстью
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Гортъёль
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Медицина
Практика медицини
Медицинăра çаплах практика, е клиника, медицини, е медицина практики пур. Унта медицина ăслăхĕнче тĕпчесе тупнă ăслайсемпе усă курса çын организмĕн чирĕсене, патологи тăрăмĕсене сиплеççĕ.
.ph
.ph, - Филиппин патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Джефри Чосер
thumb|Джефри Чосер Джефри Чосер (Geoffrey Chaucer, (1340-мĕш çулта Лондон хулинче çуралнă, 1400 çулхи юпа уйăхĕн 25-мĕшĕнче унтах çĕре кĕнĕ) — вăтам ĕмĕрсенчи паллă акăлчан сăвăçи, акăлчан литература чĕлхине никĕслекен, «акӑлчан поэзин ашшӗ», латыньпа мар, тӑван чӗлхепе ҫыраканнисенчен пӗрремӗшӗ.
.pn
.pn, - Питкэрн утравĕсен тĕп интернет доменĕ.
Анновка (Куюргаза районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Пуплев пайĕ
Пĕлтерĕшĕсене тата предложени тытăмĕнче хăйсене мĕнле тытнине шута илсе пуплев пайĕсене тулли тата пулăшу пĕлтерĕшлисем çине уйăраççĕ: Чĕвĕ ку йĕркене кĕмест, мĕншĕн тесен вăл тулли пĕлтерĕшлĕ пуплев пайĕ пек пуплерĕш пайташĕ пулмасть, пулăшу пĕлтерĕшлисем пек, сăмахсене пĕр-пĕринпе çыхăнтарма пулăшмасть, хăй те ыттисемпе çыхăнмасть.
Пуплев пайĕн çак ик картлашкаллă классификацийĕ чăваш чĕлхи ăслăлăхĕнче 1950 çулсенче çирĕпленнĕ. Хăш-пĕр тĕпчевçĕсем çак классификацие модальлĕх сăмахĕсене хушаççĕ (М.Р.Федотов).
.pr
.pr, - Пуэрто Рико патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
.ps
.ps, - Палестина патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
.pt
Каçăсем
Toppdomän
Кизяк (Уршак юппи)
Кизяк — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Уршак юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Юрмаш (Усолка юппи)
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
.ro
Каçăсем
Категори:Румыни Категори:Интернет доменĕсем
Мамбеткул
Мамбеткул — Пушкăрт Республикин Куюркаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 149 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Услы (Уязы №2448 юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Çăваçсем
Çăлкуçсенче асăнни
Çăлкуçсенче шăпах çак ятпа тата çак пĕлтерĕшпе ниçта та асăнман. Анчах та 1927-мĕш çулччен Çĕтĕк Çăваç ятлă ял пулнă. Кунсăр пуçне Н.И.Ашмарин сăмахсарĕнче çу чăваш тата çу çармăс ăнлавсем пуррине асăнмалла. Çав тĕлтех Çу çырма текен топонима та асăннă. Çăв чăваш форма та пулнă иккен. Çакăн пек пĕлтерĕшлĕ "çу" сăмаха асăнни каярахри словарьсенче те пур. Эппин, ку ăнлава пач çук тени те йăнăш пулнă пулĕччĕ. Пĕтĕм проблема та ку сăмах XIV тата XV ĕмĕрсенчи документсенче тупăнманни çеç. Анчах та, — ун вырăнне тенешкел, — "Çĕтĕк Çăваç" майлашупа корреляциленекен  "худые болгары" тени пур. Çармăс чĕлхинче "суас" сăмах пурри те никамшăн та вăрттăнлăх мар.
Сăмах пулăвĕн никĕслевĕсем
Малалла вăл, Н.И.Егоров, çапла калать:
"Сăваç" сăмах пирки пирĕн ытти саманаташсем мĕн шавлани пирки
Чăваш кинематографисчĕсен ертӳçи О.М.Цыпленков:
Юпа, 4
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Демэёль
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
.sa
.sa, - Сауди Арави патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
.sh
Каçăсем
Toppdomän
Сергеев Леонид Павлович
{{Ăсчах {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{!!}} {{!}}} {{!}}} }} Сергеев Леонид Павлович (1929, çĕртме, 3, Çурлатăри ялĕ, Муркаш районĕ, Чăваш АССР çур.) — чăваш чĕлхеçи, филологи ăслăхĕсен тухтăрĕ, чӑваш диалектологине тӗпчес ӗҫӗн пысӑк ӑсти.
.sk
Каçăсем
Категори:Словаки Категори:Интернет доменĕсем
Ӑ
Чӑваш сӑмахӗсенче ку сас палли пур позицисенче те тӗл пулать: ӑман, шӑрӑх, аслӑ.