cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сар хырçă
Хир урлă темиçе юханшыв юхать. Вĕсенчен пысăккисем: Ишим, Нура, Сарăшу. Ютларах пайĕпе юр шывĕпе тулаççĕ.
Канюков Владимир Яковлевич
1964 çултанпа ССРП ÇП пайташĕ.
Пурнăçĕ
1926 çулхи кăрлачăн 8-мĕшĕнче Чăваш Енĕн Элĕк районĕнчи Çĕнкас Юнтапа ялĕнче çуралнă.
Кокиш
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Перĕм енĕн юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Эрменсем
Этимологи
Эрменсем хăйсене— (Հայ, хай) теççĕ, çак палăрту, пĕр шухăшпа хайаса халăх ятĕнчен килнĕ. Хайаса çĕршывĕ, хайассене хетт тăм таблицинче асăннă (пирĕн эрăччен II пинçуллăх), ăна хеттсен Хаттушаш (тĕп хули) тĕлĕнчи археологи ĕçĕсенче тупнă.
Каçăсем
* Категори:Авалхи халăхсем Категори:Индоевропа халăхĕсем Категори:Абхази халăхĕсем Категори:Азербайджан халăхĕсем Категори:Эрмени халăхĕсем Категори:Грузи халăхĕсем Категори:Икĕпат халăхĕсем Категори:Итали халăхĕсем Категори:Ливан халăхĕсем Категори:Раççей халăхĕсем Категори:Турци халăхĕсем Категори:Уругвай халăхĕсем Категори:Украина халăхĕсем Категори:АПШ халăхĕсем Категори:Франци халăхĕсем Категори:Иран халăхĕсем Категори:Кавказ халăхĕсем Категори:Канада халăхĕсем Категори:Çывăх Тухăçри халăхсем Категори:Малти Азири халăхсем *
Вас-Елга ( Ик юппи)
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Челепи облаçĕн юханшывĕсем Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ик юпписем
Гаплотип
Гаплотĕс (кĕск. «гаплоидлă генотип») — пĕр хромосомăри генсен генетикăллă комбинаци. Гаплотĕс пĕр локусăн та, çаплах пĕтĕм геномăн та пулать. Диплоидлă организмсен, весен шутне этем те кĕрет, тулли геномăн гаплотĕсĕ диплоидлă геномăн çурри çеç — кашни локусăн кашни аллелĕн пĕр пайташĕ валли.
31 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Кормяжка
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем
Зиляктау
Зиляктау — Пушкăрт Республикин Татăшла районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 11 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452843, ОКАТО кочĕ — 80250860003.
Нура (юханшыв)
Нура — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 34 км.
Шăрттан (Йĕпреç районĕ)
Демографи
Чăвашсем чылайăн пурăнаççĕ. 1869 çулта – 147 арç., 153 хĕр.; 1897 – 86 кил, 226 арç., 223 хĕр.; 1926 – 141 кил, 344 арç., 366 хĕр.; 1939 – 398 арç., 441 хĕр.; 1979 – 328 арç., 366 хĕр.; 2002 – 189 кил, 582 çын: 285 арç., 297 хĕр. Çаплах вырăссем, тутарсем пурăнаççĕ. 2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 615 çын, çав шутра 307 арçын, 308 хĕрарăм пурăннă.
Коры Дёма
Коры Дёма — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Дёма юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
33 (хисеп)
33 (вăтăр виççĕ) — 32-пе 34 хушшинчи натураллă хисеп.
Весёлка (Ай юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Краснояр 1
Асăрхавсем
Категори:Перĕм Енри Барда районĕн пурăнан вырăнĕсем
Кашкак
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Турхан (Муркаш районĕ)
Турхан, — Чăваш Республикин Муркаш районĕнчи ял.
35 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Карай
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Элĕк районне, 1935 çулхи пуш уйăхĕн 1 хыççăн Трак районне, 1940 çулхи çурла уйăхĕн 16 хыççăн Красноармейски районне, 1962 çулхи раштавăн 20 хыççăн Çĕрпӳ районне кĕнĕ. 1965 çулхи чӳк уйăхĕн 3 хыççăн хальхи вăхăт таран Красноармейски районне кĕрет.
Гаврилов Пётр Михайлович
Брест карманне хӳтĕлени, тыткăна лекни
Нимĕçсем карман çине тапăнсен хăйĕн полкĕн 1-мĕш батальонĕн салтакĕсемпе командирĕсене тата 333-мĕшпе 125-мĕш стрелок полкĕсен сапаланнă пайĕсене пуçтарса Кобрин хӳтлĕхĕн Çурçĕрна валĕнче çапăçнă; кайран Тухăç фортри гарнизона ертсе пынă, унта çĕртмен 24-мĕшĕнче Кобрин хӳтлĕхĕнче çапăçакансем пуçтарăннă. Пĕтĕмпе Гавриловпа пĕрле 400 ытла çын вăрçнă, вĕсен 2 тӳпе кĕпçи, темиçе 45-мм тупăпа тăваттă кĕпçеллĕ тӳпе пулемёчĕ пулнă.
Вăрçă хыççăн
1946 çулта Гаврилова аресленĕ те ГУЛАГа ăсатнă, унта вăл 1955 çулчен ларнă. Ирĕке тухсан Тутарстана каять, кайран Краснодара куçса каять, унта арăмпе ывăлне тупать.
Чăваш Республики
Чăваш Республики / Чăваш Ен, Çovaş Respupliki / Çovaş Yen, (Чувашская Республика / Чувашия), Раççей Федерацин субъекчĕ, унăн йышĕнчи республика. Тĕп хула — Шупашкар.
Республика ятне улăштарасси пирки
1920 ҫулсенче пичетлесе кӑларнӑ ӗҫсенче чӑвашсем Атӑл тата Чулман Атăл пӑлхарĕсен пӗртен-пӗр тӳрӗ те таса тӑхӑмӗсем пулни ҫинчен калакан ҫирӗплетӗве буржуази-национализм идеализациленĕ Атӑлҫи Пӑлхар патшалӑхӗн тапхӑрӗсене пурнӑҫланӑ.
Тăпра
Паха хура тăпраллă çĕрсем республикăн кăнтăр-тухăçĕнче, Тутарстанпа юнашар çĕрĕсенче, кăнтăр-анăçĕнче, Сăртан тата Мăн тата Кĕçĕн Çавалтан анăçалла вырнаçнă.
Кун-çул
1992 çулхи нарăсăн 19-мĕшĕнче Чăваш Республикине туса хунă.
Халăх йышĕ
1920 çулхи халăх çыравĕпе нумаях вăхăт кăна мар каялла туса хунă Чăваш автономлă облаçĕнче 4 хула тата 1738 ял пулнă, 805 пин çын пурăннă, вĕсенчен хула çыннисем 19,7 пин, ял çыннисем 785.1 пин çын шутланнă. Чăвашсем 80, 5%, вырăссем 11, 5%, тутарсем 3,9%, марисем 3,6% ирçĕсем 0,5% шутланнă.
Патшалăх тытăмĕ
Республика хӑйӗн конституцийӗпе саккунсем пур. Хӑйӗн право тӗлӗшӗнчен йӗркелесе тӑрассине, ҪАВ шутра РФ конституцийӗ палӑртнӑ шайра политика, экономика тата культура сферисенче хутшӑну йӗркелекен саккунсемпе ытти нормативлӑ право акчӗсене йышӑнассине те, РФ Конституцийӗ палӑртнӑ шайра пурнӑҫлать
Ӗҫ тӑвакан влаҫ
Республика Министрсен кабинечӗ патшалӑх влаҫӗн ӗҫ тӑвакан тата хушакан органӗ пулса тӑрать тата премьер-министр ертсе пырать.
Экономика
Чӑваш Ен экономикинче впп тытӑмӗнчи ял отраçлĕн тӳпи РФ вӑтамран икӗ хут ҫӳллерех (9,4 тата 4,9 %), ВПП 31 проценчӗ промышленноҫ (РФ вӑтамран — 33,2%) парать. Республика промăçлăхĕ, тӗпрен илсен, Шупашкарта тата Ҫӗнӗ Шупашкарта вырнаҫнӑ (агломерацире промăçлăх продукцин виҫӗ пайне кăлараççĕ)."Промтрактор" АУО-Раҫҫейри тата ҫӗршывсенчи Пĕртен-пĕр СНГ савучӗ, вӑл бульдозерпа кӑпӑшка тата мӑрьеукладка техникин пысӑк производствипе тӗнчери предприяти-лидерсен тӑваттӑмӗш пайне кӗрет. Предприятисем туса кӑларакан машинӑсемпе нефтегаз, горнорудной тата строительство отраслӗсенче усӑ кураҫҫӗ.
Ҫӗнӗ Шупашкарти электроэнергетика - Шупашкар ГЭСӖ, ҫавӑн пекех "Химпром" савучĕ — Раҫҫейре хӑйӗн отраçлӗнче Раҫҫейре чи пысӑккисенчен пӗри — электростанцисемпе кĕçĕн станцисем валли хатӗрсем кирлӗ. 2007 ҫулта "Химпром" АУО "Ренова Оргсинтез" холдингĕ илнĕ, химсавучĕн базинче хӗвел батарейисен модулӗсене туса кӑларма техникӑпа ӗҫе кӗртмелли зона йӗркеленĕ.
Канашра автоагрегат тăвакан тата вагон юсакан савутсем ӗҫлеҫҫӗ, Улатӑрта прибор тăвакан савутсе пур, Ҫӗмӗрлере автофургонсемпе ятарлӑ автомобильсем туса кӑларассине йӗркеленӗ.
Çутĕç, ăслăх
Пурĕ Республикăра 1062 вĕренӳ заведенийĕ. Вĕсен шутĕнче 430 шкул çулне çитмен ачасем валли, 564 шкул, 16 интернат шкулĕ, 4 ача çурчĕ, 27 професси училищи, 32 вăтам пĕлӳллĕ професси илмелли заведени, 21 аслă вĕренӳ заведенийĕ.
Чие (юханшыв)
Ялсем
Юханшыв хĕрринче Рустай ял кăна вырнаçнă. Ытти вырăнта юханшыв шурлăхлă вăрман тăрăх юхать, çавна пула унта никам та пурăнмасть.
Раççей Федерацийĕ
Каçăсем
Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа Категори:Патшалăхсем — ПНО пайташĕсем Категори:Федерациллĕ республикăсем Категори:Трансконтинентлă патшалăхсем Категори:Вырăс чĕлхиллĕ патшалăхсем тата территорисем Категори:Хура тинĕс таврашĕнчи патшалăхсем Категори:Коллектив хăрушсăрлăхĕн килĕшĕвĕ организацийĕн патшалăхĕсем Категори:Патшалăхсем — Ирĕклĕ Патшалăхсен Пĕртуслăхĕн пайташĕсем
ДКХР йĕтре программи
1950-1970-мĕш çулсем
1956 çулта СССРпа ДКХР ядерщик специалистчĕсене хатĕрлемелли килĕшĕве алă пуснă. 1959 çулта ДКХР ядерлă энергине мирлĕ мелпе усă курасси çинчен СССРпа тата КХРпа килĕшӳсем тунă, Йонбенре тĕпчев центрне никĕсленĕ. 1965 çулта çав тĕпчев центрĕнче 2МВт хăватлă ИРТ-2000 совет реаторне вырнаçтарнă. ИРТ-2000 — ку вăл бассейн евĕрлĕ çăмăл шывлă тĕпчев реакторĕ, унта нейтрон ялтăрми шутне шывпа бериллий стержнĕсене усă кураççĕ. Топливо валли вăйлă тулăхлатнă урана усă кураççĕ. Ку реакторе ядерлă хĕç-пăшал тумашкăн усă курма пулмасть (тĕслĕхрен, плутоний тума) пулмалла.
Ядерлă хĕç-пăшал хатĕрлес ĕçе 1970-мĕш çулсенче пуçланă. 1974 çулта ДКХР МАГАТЭ организацине кĕнĕ. Вăл çулах Пхеньян Китайран ядерлă хĕç-пăшал тума пулăшу ыйтнă. Çурçĕр Корея специалисчĕсене Китайри полигонсене кĕме ирĕк панă.
Ротвейлер
Ротвейлер (ним. Rottweiler, «Ротвайль хулинчен») — молоссен ушкӑнӗн нимӗҫ йыттисен ӑрачӗ, Неккар юханшывӗ ҫинчи Ротвайль хулин тавралӑхӗнче пулса тухнӑ.
Аксаков Анатолий Геннадьевич
Пурнăçĕ
1997-2000 çулсенче Министрсен Кабинечĕн Председателĕн çумĕ, Чăваш Енĕн экономика министрĕ пулса тăрăшнă.
2004 çултанпа — Шупашкарти пĕр мандатлă суйлав огругĕнчен тăваттăмĕш йыхраври Раççей Федерацийĕн Федераллă Пухăвĕн Патшалах Думин депутачĕ, кредитлă организацисен тата финанс пасарĕсен Комитет председателĕн çумĕ.
Караттай Иван Михайлович
Ӗçĕсем
Сăввисем Шупашкарта, Самарта, Мускавра тата Хусанта тухса тăракан хаçатсемпе журналсенче пичетленнĕ. Çавăн пекех унăн сăввисем «777-мĕш поэт» кĕнекере пичетленнĕ.
Ржавка (юханшыв)
Ялсем
Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
39 (хисеп)
39 (вăтăр тăххăр) — 38-па 40 хушшинчи натураллă хисеп.
Каварсен теорийĕ (пĕлтерĕшсем)
Каварсен теорийĕ:
Лабрадор-ретривер
Ӑрат Канадари Ньюфаундленд утравӗн хӗвелтухӑҫ ҫыранӗнче пулса тухнӑ.
Темперамент
Ашӑ кӑмӑллӑ, ҫынпа туслӑ йытӑ.
Залогин Олег Владимирович
Залогин Олег Владимирович, — чăваш барчĕ, журналист, филолог, чăваш халăх барчĕсен юхăмне туса хураканĕ. 1959 çулхи çĕртме уйăхĕн 29 Тюмень облаçĕнче çуралнă.
Кисан патшалăх университечĕ
Ректор — Олег Андреевич Сулица.
Aldi
Aldi — кĕскĕ ят, Albrecht Discount сăмахсенчен пулнă. 1960 çулта икĕ фирмăна пайланнă: Aldi Süd (Кантăр Альди) тата Aldi Nord (Çурçĕр Альди). Предприятин хуçисем пиччĕшĕпе шăллĕ Теопа Карл Альбрехт. Германири чи паллă дискаунтер. Нумай таварсене илекен вĕсем урăххисерен йӳнĕ сутма пултараççĕ. Таварсен ытларах пайĕ апат-çимĕç йышне кĕрет. Юлашки тĕпчевсем тăрăх Теопа Карл Альбрехтсем Германири чи пуян çынсем шутланаççĕ.
Каçăсем
Aldi сайчĕ
Кривлĕ (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Песчанка (юханшыв)
Ялсем
Юханшыв шурлăхлă вăрман тăрăх юхнăран ун хĕрринче никам та пурăнмасть.
Дарьино (Мелеуç районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Еланыш (юханшыв)
Еланыш — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Ай юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Луара айлăмĕ (эрех тăвакан ен)
Юта сутни
2007 çулти эрех юта сутни кăтарусем :
Костюшко (юханшыв)
Ялсем
Юханшыв шурлăхлă вăрман тăрăх юхнăран ун хĕрринче никам та пурăнмасть.
Куганак
Куганак — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 102 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Морфологи
Татах та çавăн пекех
Малалла та çаван пекех.
Шанарпуç (Сĕнтĕрвăрри районĕ)
Шанарпуç, Šanarpuş — Чăваш Енĕн Сĕнтĕрвăрри районĕнчи ял.
Сэнгер Лоуренс Марк
Википеди хыççăн
Çаплах Сэнгер «Обзора новостей Y2K от Сэнгера» («Sanger’s Review of Y2K News Reports») никĕслевçи тата тĕп редакторĕ пулса тăрать. Вăлах сĕрме купăс Донегол йăлин сайтне тытса пырать.
Тукай (турхан)
Каçăсем
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем Категори:Хусан ханлăхĕн турханĕсем
Ухмантей (юханшыв)
Тавралăхĕ
Пĕтĕмĕшле илес пулсан Ухмантей кăнтăралла юхать.
Пуйи Фюме (эрех тăвакан лаптăкĕ)
Иçĕм сорчĕсем
Категори:Франци эрехĕсем Категори:Луара айлăмĕ (эрех тăвакан енĕ )
Самаровка
Самаровка — Пушкăрт Республикин Мелеуç районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 45 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453862, ОКАТО кочĕ — 80241865003.
Сансер (эрех тăвакан лаптăкĕ)
Сансер ( Sancerre AOC ) - Луара айлăмра ( тури пайĕ ) вырнаçнă паллă эрехтăвакан лаптăкĕ.АОС категори 1936 çулта панă.
Кивĕ Ахпӳрт (Патăрьел районĕ)
Кивĕ Ахпӳрт (вырăс. Старое Ахпердино, тутар. Иске Ахпүрт), — Чăваш Енĕн Патăрьел районĕнчи чиркÿсĕр ял.
Истори
Яла никĕслекенсем халĕ Канаш районне кĕрекен Кивĕ Ахпӳрт ялăн çыннисем пулнă. Г.Ф. Мулюков краевед тĕпчесе пĕлнĕ тăрăх яла 1634 çулта никĕсленĕ. Вăлах яла никĕсленĕ çынсен ячĕсене тĕпчесе пĕлнĕ. Ялти халапсем тăрах яла Еливан, Салма, тата Кăтра ятлă çынсем никĕсленĕ. Çаван пекех Сеприхана асăнаççĕ.
Ылтӑн ретривер
Каҫӑсем
Категори:Ретриверсем Категори:Йытă ăрачĕсем Категори:Йытă ăрачĕсем, алфавитпа
Эрмен чĕлхи
Эрмен чĕлхи (Հայերեն) — инди-европа чĕлхисен çемйин тухăç пайне кĕрет, çак ушканăн урăх чĕлхисемпе те çывăх шутланать (балти, славян, иран). Вĕсем хушшинче аваллă çурулăхли пулать. Эрмен алфавитне Месроп Маштоц 405—406 çç туса хунă ( Эрмен çырулăхĕ).
V ĕмĕрченхи эрмен çырулăхĕ
left|thumb| right|thumb|[[Арташес I патшан арамейла çырнисем, пирĕн эрăччен II ĕмĕр.]]
46 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Никольск (Перĕм Ен)
Никольск (Никольск) — Перĕм Енри Барда районĕнчи сала. Çĕнĕ Ашап ял тăрăхне кĕрет.
Сăмах тытăмĕ
Тымар морфемăсем чĕлхере икĕ тĕрлĕ пулаççĕ: ирĕклĕ тата çыхăнчăк морфемăсем. Ирĕклĕ морфемăн лексика пĕлтерĕшĕпе грамматика пелтерĕшĕ те пур, ытти морфемăсемпе пĕрлешмесĕрех вăл сăмах майлашăвне те, предложенире те иреккĕнех кĕме пултарать (пуç, пуçлăх, пуçсăр; пуç тай, пуççап). Çыхăнчăк морфема хальхи чĕлхере хăйне уйрăммăн çӳреймест (ирсĕр сăмахра -ир — çыхăнчăк тымар, вăл хăй теллен çӳремест, мĕншĕн тесен унăн пĕлтерĕшĕ тĕксĕмленнĕ).
Тележнăй
Тележнăй (выр. Тележная) — Чулхула облаçĕн çĕрĕ тăрăх юхакан пĕчĕк юханшыв, Пăлпаш шывĕн сылтăм юппи.
Геральдика
Геральдика — (лат. heraldus — глашатай), гербсене тĕпчекен, историн пулăшлă уйрăмĕ.
Сенбернар
Епле курӑнни
Сенбернар — питӗ пысӑк йытӑ, ҫӳллӗшӗ, стандарт тӑрӑх, ӑҫисен 70 см-тан, амисен — 65 см-тан сахал мар.
48 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Карлин Николай Сергеевич
Пурнăçĕ
Шупашкарти Ф. П. Павлов ячĕллĕ мусăк вĕрентĕшĕнче вĕреннĕ. Шупашкарти машинăсене тăвакан савут хорĕн ертӳçи пулнă. Халĕ Самар облаçĕнчи Сергиевски районĕн хор ертӳçи пулса ĕçлет.
Старый Сикияз
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Татăшла районĕ
Хетцинген
Хетцинген (Hätzingen) — Швейцарири коммуна, Гларус кантонне кĕрет.
Муром
Каçăсем
Мурăм (Улатимĕр облаçĕ) Murom (città)
Чăваш наци телерадиокомпанийĕ
Тытăмĕ, вырнаçăвĕ
Телефон: 8352-64-11-11 8352-62-18-66, факс: 8352-62-18-66 8352-62-13-20
Мурманск облаçĕ
Климат
Кăнтăр енче вăтам тинĕслĕ, çурçĕр енче — субарктика климачĕ, ăшă Гольфстрим юхăмĕ пулнипе, çавăн пирки кунта çулĕпех тинĕс шыв çулĕсем уçă. Хĕлле — поляр каçĕсем, çулла — поляр кунĕсем.
П
Пп сас палли чăваш сăмахĕсен пур позицийĕсенче те тĕл пулать: пур, тупта, айăп. И, е, ĕ, ӳ саспаллисем çумĕнчи п саспалли çемçе п' сасса пĕлтерет: пирĕн, ӳпре, пилеш.
Усть-Шлык
2005 çулта пурăнан халăх йышĕ 50 çын шутланнă.
Барда ялĕн варринчен 22 км майлă вырнаçнă.
Улицкая Людмила Евгеньевна
1997 çултанпа Вырăс ПЕН-Центрĕн пайташĕ.
Хуçасăр япала
Хуçасăр япала тата хуçасăр пурлăх тенисене сӳннĕ пурлăх тенипе пăтраштармалла мар, çавсене пĕр-пĕринчен уйăрмалла.
Чернышев-Шетьмĕ Никита Константинович
Каçăсем
Категори:Чăваш композиторĕсем Категори:Композиторсем, алфавитпа Категори:Чăваш Енре çуралнисем Категори:Чăваш Енре вилнисем
Талка
Тавралăхĕ
Талка пĕтĕмĕшле илсен хĕвелтухăç еннелле юхать. Рябиновка ялтан çухрăм çурăра Пăлпаш шывĕпе пĕрлешет.
Воргаю
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Линталь (Гларус)
Линталь (Linthal GL) — Швейцарири коммуна, Гларус кантонне кĕрет.
Аслă Елчĕкри вăтам шкул
Аслă Елчĕкри вăтам шкул, — Чăваш Енĕн Елчĕк районĕнчи Аслă Елчĕк ялĕнче вырнаçнă шкул.
Директорĕсем
1948-1957, 1960-1971 çулсенче шкул директорĕ вырăнĕнче Е.М.Молоствов пулнă. 1988-1990 çулсенче директор вырăнĕнче В.Л. Бобин пулнă. 1990 çултанпа вăл директор çумĕ.
54 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Хумпуç Патăрьел
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 311 çын, çав шутра 156 арçын, 155 хĕрарăм пурăннă.
Тăрăм ял тăрăхĕ
Организацисем
Тăрăм ял тăрăхĕнче çак организацисем пур:
Погильдяков Вениамин Васильевич
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Хăйĕн пĕрремĕш калава «Бугурусланская правда» хаçатра пичетленĕ.
2001 çулхи авăнăн 7-мĕшĕнче вилнĕ.
Проза
Вениамин Погильдяковăн пĕтĕмпе аллă ытла кĕнеке, статья тата очерк пичетленсе тухнă :
Аслă Елчĕк ял вулавăшĕ
Истори
Вулавăша 1950-мĕш çулсен вĕçĕнче вулавăш çурчĕ çумĕнче йĕркеленĕ. Вулавăша йĕркелес ĕçе Ф. Шеляпин питĕ хастар хутшăннă.
55 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Аслă Елчĕк культура çурчĕ
Истори
1940 çулта Ленин ячĕллĕ колхозра 435 кил шутланнă, ветпункт, вулавăш çурчĕ, пушар депоĕ, çыхăну уйрăмĕ пулнă. Ял çыннисен 17 велосипед, 150 çĕвĕç машини, 19 патефон, тата ытти япаласем пулнă.
Çыннисем
Культура çурчĕнче нумай вăхăт П.П. Немцева ĕçленĕ. Хăйсен ĕç-хĕлне кунта Н.С. Карлин, В.Е.Савуков, В.И. Адюков пуçланă.
Ржев çапăçăвĕ (1942-1943)
Термин пулса тухни
«Ржев çапăçăвĕ» термина Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин историографине раççей историкĕсен — С. А. Герасимовăн, О. Кондратьевăн тата ур. ĕçĕсенче кĕртнĕ. Официаллă совет тата раççей историографинче 1942—1943 çулхи ржев мăкăрăлчăкĕнчи кĕрешӳсене кашни хăй майлĕ совет тапăну операци пек асăннă.
Ржев-Вязьма операцийĕ (1942)
Совет çарĕсем операцире, официаллă хыпарсемпе килĕшӳллĕ, 776 889 çынна çитнĕ, вĕсенчен тавăрусăрри 272 320, е 25,7 %.
Ржева ирĕке кăларни
Пушăн 4-мĕшĕнче британ премьер-министрĕ Уинстон Черчилль хăйĕн çырăвĕпе И. В. Сталина Ржева илнипе саламлать: Ржева илнĕ ячĕпе манран чи хĕрӳллĕ саламсем йышăнăр. Çурла уйăхĕнчи пирĕн калаçуран Сирĕншĕн çак пурăнан вырăна ирĕклени епле пысăк пулнине эпĕ пĕлетĕп…
Купырка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Паасонен Хайкки
1865 çулхи кăрлачăн 2-мĕшĕнче Финляндире çуралнă.
Луксинген
Луксинген (Luchsingen) — Швейцарири коммуна, Гларус кантонне кĕрет.
Нуклонсарла сирпĕнӳ
Нуклонсарла сирпĕнӳ —   нуклонсар пайланнă чухнехи тĕрĕслесе-ертсе тăрайман  вăчăралла нуклонсарла реакци вăхăтĕнче, çав тери кĕске вăхăтра, питĕ нумай ăшă энергийĕ тата ионизацилекен пайăркалав энергийĕ тухни.
Йоруба (чĕлхе)
Категори:Африка чĕлхисем Категори:Нигери
Хăвăллăх
Тавралăхĕ
Хăвăллăх пĕтĕмешле кăнтăралла юхать. Вăрăм мар, тăршшĕ тăватă çухрăм çеç.
Врутки
Вру́тки (Vrútky, Rutteck, Ruttka) — Словакин çурçĕрĕнчи хула, тӳррипе, Мартинăн пайĕ. Халăх йышĕ 7,5 пине яхăн çын.
Асюл
Барда ялĕн варринчен 30 км майлă вырнаçнă.
Асăрхавсем
Категори:Перĕм Енри Барда районĕн пурăнан вырăнĕсем
Булат (Туймазă районĕ)
Булат  — Пушкăрт Республикин Туймаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 257 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452794, ОКАТО кочĕ — 80251805003.
Гавриловка
Тавралăхĕ
Юханшыв çăлкуçĕ Гавриловка ятлă пушă ялтан (юханшыв ячĕ унран лекнĕ) пĕр çухрăмра вырнаçнă. Юппийĕсем сахал, пысăкки çук.
Америкăпа Мексика хушшинчи вăрçă
right|thumb|250px|Territorial organization of Mexico between the First and Second Centralist Republic. Marked in red, the land claimed for the republic of Texas. Америкăпа Мексика хушшинчи вăрçă, — 1846-1848 çулсем хушшинчи АПШпа Мексика хушшинчи вăрçă. Мексикăра ку вăрçăна Çурçĕр Америкăн интервенцийĕ (çавăн пекех 47-мĕш çулхи вăрçă) теççĕ.
60 (хисеп)
60 (утмăл) — 59-па 61 хушшинчи натураллă хисеп.
Фронсак ( эрехтăвакан лаптăкĕ )
Иçĕм сорчĕ
Чылайăш - Мерло (78 %).
Хĕвеланăç енчи Европа
Категори:Европа
Вуч-Вож
Вуч-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Лек-Елец юханшывăн сылтăм çыранĕпе 38 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Антр-де-Мэр ( эрехтăвакан лаптăкĕ )
Иçĕм сорчĕсем
Категори:Франци эрехĕсем Категори:Бордо ( эрехтăвакан енĕ )
Нуклонсарла клуб
Нуклонсарла клуб — политологилле клише,  нуклонсарла çĕршывсем тенине малсăлтавлăн кăтартни — вăл нуклонсарла хĕçпăшала алла илнĕ, тума пуçланă тата тĕрĕсленĕ  патшалăхсене пĕлтерет.
Зязелга
2005 çулта пурăнан халăх йышĕ 194 çын шутланнă.
Ӳкĕм
Чăваш чĕлхинче
Кашни ӳкĕм нумай пĕлтерĕшлĕ, вĕсем контекстра палăраççĕ. Пĕр пĕлтерĕшех темиçе ӳкĕм кăтартма пултарать. Тĕслĕхрен, вырăн пĕлтерĕшĕ пару (вăрмана), вырăн (вăрманта), туху (вăрмантан), пĕрлелĕх (вăрманпа) ӳкнисен пур.
Япала ячĕсен ӳкĕмĕ — чăваш чĕлхин морфологи тытăмĕнчи кăткăс категори. Япала ячĕ ӳкĕм тăрăх улшăннине вĕçленӳ теççĕ. Чăваш чĕлхинче пĕр вĕçленӳ çеç, мĕншĕн тесен кашни ӳкĕмĕн пĕр аффикс çеç. Кирек епле сăмахран та ӳкĕм форми çав аффикс хушăннипе пулать. Сингармонизм сакунне пула аффикссем икĕ вариантлă: хытă тата çемçе.
Кургашля
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Мюлехорн
Мюлехорн (Mühlehorn) — Швейцарири коммуна, Гларус кантонне кĕрет.
1551 çулта Мюлихорн тесе асăннă. 1761 çулта ялта чиркӳ тунă.
Мюлехорн статусĕ малтан коммуна (община) пулнă. 2011 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕнче Бильтен, Фильцбах, Моллис, Нефельс, Нидерурнен, Оберурнен тата Обстальден общинисемпе пĕрлешĕнсе, çĕнĕрен Гларус-Норд коммунăна туса хунă.
Ваçкасси Янасал
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 49 çын, çав шутра 24 арçын, 25 хĕрарăм пурăннă.
Лаланд-де-Помроль ( эрехтăвакан лаптăкĕ )
Лаланд-да-Помроль ( Lalande-de-Pomerol ) - Бордо енре вырнаçнă эрехтăвакан лаптăкĕ.
Иçĕм сорчĕсем
Категори:Франци эрехĕсем Категори:Бордо ( эрехтăвакан енĕ )
Чăваш патшалăх университечĕн Педиатри факультечĕ
Факультет деканĕ доцент Э. В. Бушуева.
Кадийяк (эрехтăвакан лаптăк)
Эрех тĕсĕсем
Кадийяк пылак шурă эрехĕсемпе тĕнчере палăрса тăрать.
Волгоград облаçĕ
Волгоград облаçĕ Сарӑту, Ростов, Аҫтӑрхан, Воронеж облаçĕсемпе, Калмăк Республикипе тата Казахстан республикипе юнашар вырнаçнă.
Кунавка
Тавралăхĕ
Юханшыв çăлкуçĕ Мăн Погорелка ялтан тăватă çухрăм çурçĕрелле вырнаçнă. Юппийĕсем сахал, пысăкки çук. Пĕтĕмешле илсен кăнтăралла юхать. Вăрăм мар, тăршшĕ виçĕ çухрăм çурă çеç. Мăн Погорелка ялтан пĕр çухрăм çурçĕрелле Керженеца юхса кĕрет.
Клементина де Жесус
Клементина де Жесус (Clementina de Jesus), (1901 çулхи нарăс, 7, Рио-де-Жанейро штачĕ, Бразили — 1987 çулхи утă, 19, Санту-Андре, Сан-Паулу, Бразили) — самба стилĕпе ĕçленĕ бразил юрăçĕ.
Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Юрăç Валенси тулашĕнче (Рио-де-Жанейроран кăнтăралла), Карамбита районĕнче çуралнă. Клементина саккăр çул тултарсан, çемье Рио-де-Жанейро хулине, Освальдо Крус районне пурăнма куçнă.
20 çул ытла вăл хăна çуртĕнче ĕçленĕ. 1963 çулта ăна Эрминио Бeллo де Карвальо композитор асăрханă та Роса-де Ауро-шоувĕпе Бразилин хăшпĕр хулисене çитме чĕннĕ. Вăлах Одеон Рекордс сасă çыракан студире диска çырса кăларма пулăшнă.
Антверпен
Хуçалăхĕ
Пысăк промыçлă тĕпĕ: нефтехими, машинă тăвакан тата урăх промыçлăсем, атомлă энергетика.
Тĕнчери халăхĕн вăтам ватăлăхĕ
Тĕнчери халăх йышĕн вăтам ватăлăхĕ.
Вылъю (Сыни юппи)
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Шупашкарти ача паркĕ
Ача паркĕ, — Шупашкарта малтан Хĕрлĕ лапампа Н.К.Крупская ячĕллĕ паркĕ çумĕнче вырнаçнă парк.
Константиновка (Барда районĕ)
Константиновка (Күчтәнти) — Перĕм Енри Барда районĕнчи чиркӳ ялĕ. Печмень ял тăрăхне кĕрет.
Инвариант
Инвариа́нт е инвариа́нтлăх — улшăнайман темĕскере палăртакан термин. Уçăмлă термин пĕлтерĕшне тĕрлĕ çĕрте ăнлантарса параççĕ:
Треппел
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Авăркас районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
Итиро Мицуки
Итиро Мицуки (японла 水木 一郎), — япун юрăçи, кинорежиссёрĕ. 1948 çулхи кăрлачăн 7-мĕшĕнче Японири Токио хулинче çуралнă.
Студенка
Тавралăхĕ
Юханшыв çăлкуçĕ Успенски ятлă ялтан ултă çухрăм хĕвелтухăçнелле вырнаçнă. Юппийĕсем сахал, пысăкки çук. Малтан кăнтăр-хĕвеланăçнелле юхать, Керженецпа пĕрлешиччен (Клышино ялтан пĕр çухрăмра) çухрăм çурă юлсан анăçалла пăрăнать. Вăрăм мар, тăршшĕ ултă çухрăм çеç.
Ялсем
Юханшыв вăрман тăрăх юхать, çавна пула ун хĕрринче çынсен пурăнмаççĕ.
Алабай
Ячӗ
Ячӗ тӗрлӗ. Вӑтам Ази сурӑх кӗтӳ йытти те Тӗп Ази сурӑх кӗтӳ йытти  тени те пур.
Анат Искильда
2005 çулта пурăнан халăх йышĕ 170 çын шутланнă.
Чăваш Республикин массăллă информаци хатĕрĕсем
Чăваш Республикин массăллă информаци хатĕрĕсем
Кизрай
Кизрай — Пушкăрт Республикин Мелеуç районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 389 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453885, ОКАТО кочĕ — 80241870005.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мелеуç районĕ
Рюти (Гларус)
346 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — 1626.
Тибет мастифӗ
Пулса тухни
Мӗн аваллӑхран паллӑ йытӑ. Аристотель тата Марко Поло та ӑна асӑнҫҫӗ.
Капитана качча тухас
«Капитана качча тухас» (Выйти замуж за капитана) — совет мелодрами. Халăх кăмăлланипе ССРП-та 14-мĕш вырăна тухнă (1986) — 11,5 млн куракан. Чăвашла 1986-мĕш çулта куçарнă.
В-13
«General Steuben»
Карап çинче пулнă:
71 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Павлов Иван Павлович
Пурнăçĕ
1942-1945 çулсенче Калининăри педагогика училищинче, 1945-1949 çулсенче Шупашкарти педагогика институчĕнче вĕреннĕ. Аслă пĕлӳ илнĕ хыççăн ăна СССР Ăслăлăхсен академийĕн Чĕлхе ăслăлăхĕн ининститучĕн аспирантурине вĕренме янă, 1953 çулта «Деепричастия в чувашском языке и их синтаксические функции» темăпа кандидат диссертацине ăнăçлă хӳтĕлесе Шупашкара ăслăлăх тĕпчев институтне ĕçлеме таврăннă. Кунта вăл 1957 çулччен ĕçленĕ, чăваш грамматикин хăш-пĕр ыйтăвĕсем пирки республикăра ирттернĕ дискусси материалĕсене пĕтĕмлетес ĕçе активлă хутшăннă. 1957—1967 çулсенче Иван Павлов Чăваш патшалăх педагогика институчĕнче, 1967—1971 çулсенче Чăваш патшалăх университечĕнче чăваш чĕлхине вĕрентнĕ. 1971 çултан пуçласа пенсие тухичченех Чăваш патшалăх гуманитари ăслăлăхĕсен институчĕн чĕлхе пайĕнче чăваш литература чĕлхин ăслăлăх грамматикине çырас тĕлĕшпе ĕçленĕ.
Курмазы
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Кот д'Ор
Кот дОр пайĕсем
"Ылтăн тăвайкки" иккĕ пайна пайланă : Кот-де-Нюи ( Cote de Nuits ) тата Кот-де-Бон ( Cote de Beaune ).Кунта вырнаçнă чи паха, чи хаклă иçĕм лаптăкĕсем.
Чикĕ хуралĕн çарĕсем
Каçăсем
*
Бадабер лагерĕнчи пăлхав
Журналист шырав-тĕпчевĕсем
Пăлхава курнăскерсем фильмра лагерĕн карттипе схемине кăтартаççĕ, пулăмсене реконструкцилене ĕçе хутшăнаççĕ тата тыткăнçăсене паллама пулăшаççĕ. Палхавра пуç хунă паттăрсене лагерь хыçĕнчи апат-çимĕç каяшĕсен шăтăкĕ çумĕнче пытарнă.
Астăвăм
Аляскин пĕлтернипе, Раççей правительствине темиçе хутчен те паттăррăн пуç хунă салтаксен ятне чысласа патшалăх парнине тивĕçтерме (вилнĕ хыççăн) ыйтни кăлăхах пулчĕ. 2003 çулта Раççейĕн Минхӳтĕлевĕ СНГ правительстви ертӳçисен Канашĕ çумĕнчи Интернационалист-салтаксен ĕçĕсен комитне çапла хуравланă: интернационал тивĕçне тунăшăн чыслав процедурине 1991 çулхи утă уйăхĕнче СССР Хӳтелев министр çумĕн директивипе пĕтрсе хунă. 2004 çулта Комитета çапла хушма ăнлантару панă:
Документлă фильмсем
Категори:1985 çулхи ака уйăхĕ Категори:СССР çапăçăвĕсем Категори:Пакистан çапăçăвĕсем Категори:Афганистан çапăçăвĕсем Категори:1985 çул Афганистанра
Вăрманкас Етĕрне
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Етĕрне районĕн ялĕсем
Самаро-Ивановка
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Яковлев Иван Яковлевич
Раççей империн парнисемпе чинĕсем
Тс. Станислав орденĕ 3 ст. 26.12.1878 г.
И. Я. Яковлев - çыравçă, тăлмач, кăларавçă
Хăйĕн пурнăçĕ тăршшипе Яковлев чăвашла 100 ытла кĕнекепе брошюрăна çутта кăларнă.
Мăнуксем
Ăрăва тăсакан тивĕçлĕ çынсем — О. А. Яковлева мăнукĕ, истори ăслăхĕсен кандидачĕ, И. А. Яковлев мăнукĕ физика-математика ăслăхĕсен тухтăрĕ. Икĕ хĕр мăнукĕ: Е. А. Некрасова — ӳнер тишкерӳ тухтăрĕ, А. А. Некрасова — Театр ӳнерĕн патшалăх институчĕн профессорĕ. И. Я. Яковлевăн кĕçĕн мăнукĕсем хушшинче те паллă ятлисем пур. А. Б. Покровская — Раççей Федерацин халăх артисчĕ, А. Б. Покровский — Мускав консерваторин концертмейстерĕ, В. В. Павлов — Раççей Федерацин тава тивĕçлĕ артисчĕ, Е. В. Павлова — ӳнер тишкерĕвĕн кандидачĕ, Франсуаза Варе — медицина профессорĕ (Франци), М. О. Ефремов — Раççей Федерацин тава тивĕçлĕ артисчĕ. Л. Д. Некрасова — мускав ен тишкерӳçи, ӳнер тишкерӳçи. Ку чăваш халăхĕн чаплă ывăлĕн ăрăвĕн улттăмĕш сыпăкĕ.
И.Я.Яковлев харкамлăхĕ пирки пыракан тавлашусем
Тĕп статья: И.Я.Яковлев харкамлăхĕ пирки пыракан тавлашусем.
Асăнмалăх
Палăксем:
Каçăсем
Категори:Педагогсем, алфавитпа Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:Аслă тĕрĕксем Категори:Пайăр çынсем:Чăваш Ен Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:СССР çыравçисем Категори:Тăлмачсем, алфавитпа Категори:Чăваш тăлмачĕсем Категори:Раççей тăлмачĕсем Категори:СССР тăлмачĕсем Категори:Пĕрлĕх ĕçченĕсем Категори:Раççей педагогĕсем Категори:Ваганьково çăвинче пытарнисем Категори:Патшалăх ĕçченĕсем Категори:1848 çулта çуралнисем Категори:Акан 25-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1930 çулта вилнисем Категори:Юпан 23-мĕшĕнче вилнисем Категори:Н.И.Ильминскийĕн педагогика системи
Пăртта Александр Иванович
Ӗçĕсем
Александр Иванович сăвăсем, поэмăсем тата пьесăсем çырать. Пĕр сăвă кĕнеки тухнă. Çамрăксен театрĕпе Чăваш академи драма театрĕнче унăн пьесисем тăрăх хатĕрленĕ спектакльсем лартаççĕ:
Астрал планĕ
Астра́л планĕ (αστέρι [астери] — «çăлтăр»), çаплах астрал, астрал тĕнчи, çӳхе тĕнче — оккультизмри, эзотерикăри, философири ăнлав, тĕлĕк курнине ăнлантарма хăнăхтарăвĕ енчен каласан, материаллă пурнăçран уйрăммăн тĕнчен (çутçанталăкăн) калăпăшĕ (сийĕ).
Популярлă культурăра
«Астрал» ăнлавĕ революциченхи вырăс литературинче сиксе тухать, унта ăна чун теççĕ, вăл материаллă кĕлеткен оппозицийĕ пулать.
Марсанне ( эрехтăвакан лаптăкĕ )
Марсанне - ( Marsannay AOC ) Бургунди енре, Кот д'Ор тăрахра вырнаçнă эрехтăвакан лаптăкĕ.
Нестер Янкас ячĕллĕ преми
Статьян тытăмĕ
1999 çулта ку премие Медиа:Николай Михайлович НИКОНОРОВ композитора (чăваш халăх йăли-йĕркине, юрри-кĕввине упраса хăварас тĕллевпе фолькльор ушкăнĕсене ăнăçлă ертсе пынăшăн тата [Çеçпĕл Мишши] çинчен çырнё юрăсен ярăмĕшĕн), Вячеслав Михайлович ФИЛИППОВ художника (халăх творчиствинче сăнарлă искусствăна аталантарас тĕлĕшпе хăй ӳкернĕ картинăсен выставкисене йĕркеленĕшĕн тата тăван ене сăнласа кётартакан произведенисемшĕн), Александр Львович НИКИТИН юрăç, шкул ачи (шкул ачисем хушшинчи конкурссене тата районпа республика шайĕнче ирттерекен фестивальсене хутшăнса пысăк ăсталăх кăтартнăшăн), Виталий Михайлович МИХАЙЛОВ таврапĕлӳçе (çамрăк ăрăва илемлĕ хайлавсем çырас ĕçе хăнăхтарса пынăшăн тата наукăпа тĕпчев ĕçне явăçтарнăшăн, тăван ен культури тата чăваш сăмахлăх. енĕпе вĕрентӳ кĕнекисем пичетлесе кăларнăшăн), Измаил Михайлович ГРИГОРЬЕВ – ИСЕМПЕК писателе (районăн культура пурнăçне активлă хутшăннăшăн, Шупашкарта пичетленсе тухнă илемлĕ хайлавĕсен кĕнекисемшĕн) панă. Колективсенчен Красноармейски культура çурчĕ çумĕнчи халăх хорĕ художествăлла пултарулăха çӳллĕ шая çĕклес енĕпе ырă тĕслĕх кăтартнăшăн, тĕрлĕ халăх юррисене илемлĕ юрланăшăн (илемлĕх ертӳçи - Л.Н.Ильина, концертмейстер – Г.Ф.Алексеев) тивĕçнĕ.
Карелка (Кĕçĕн Сатка юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Нарадка
Асăрхавсем
Категори:Перĕм Енри Барда районĕн пурăнан вырăнĕсем
Гренаш
Гренаш уявĕ
2010 çулта франци тата испани эрехтăвакансем "Гренаш кунĕ" уяв никĕсленĕ - авăн уйăхĕн 28-мĕш кун.
Шурту
Географи
Шурту- самаях пысăк ял, вăл çӳллĕ сăртăн кăнтăр енчи хӳттинче, пысăк мар юханшывăн икĕ çыранĕнче сарăлса ларать. Вăл пысăк, ытти чăваш ялĕсенчен питĕ татăлса, вырăссем хушшинче ӳссе ларнă ял. Ку таврара татах та чăваш ялĕсем пур: Ăвăс, ăна урăхла Аптул теççĕ. Ку ялта пурĕ 68 кил. Вăл Яковлевка текен ялсоветне кĕрет. Касанла ятлă пысăк чăваш ялĕ пур. Унта пилĕкçĕр ытла кил. Шуртупа юнашарах тепĕр пысăк чăваш ялĕ- Ĕшнеуй.
Бон (эрехтăвакан лаптăк)
Бон (Beaune AOC) - Бургунди енре, Кот д'Ор тăрăхĕнче (Кот-де-Бон пайĕнче) вырнаçнă эрехтăвакан лаптăк.
Брусова Галина Фёдоровна
Пурнăçĕ
1980 çулта университетран вĕренсе тухнă хыççăн ăна Шăмăршă районĕнчи Чаткасри вăтам шкула чăваш чĕлхипе литература вĕрентекенĕ пулса ĕçлеме яраççĕ. Кунта вăл пилĕк çул ĕçленĕ. 1989 çултанпа Шупашкар районĕнчи Тутаркассинчи «Гнездышко» ача садĕнче воспитатель (1990), Шупашкарти 39-мĕш шкулта чăваш чĕлхи учителĕ (1991), Республикăри вĕрентӳ институтĕнче чăваш чĕлхипе литература кафедрин методисчĕ пулса ĕçленĕ.
Султанай (Перĕм Ен)
2005 çулта пурăнан халăх йышĕ 475 çын шутланнă.
Фоль Бланш
Ампелографи
Фоль Бланш пысăктухаçлă сорчĕ.
Ласса Хĕлипĕ
Ӗçĕсем
Унăн икĕ сăвви чăвашсен чи малтанхи хаçатĕнче "Хыпарта" пичетленнĕ.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:Сăвăçсем, алфавитпа Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:Раççей сăвăçисем Категори:1881 çулта çуралнисем Категори:1974 çулта вилнисем
Пăрттас
Пăрттас — чăвашсен чаплă паттăрĕ. Вăл Шупашкар районĕнчи Шупашкаркасси ялĕнче çуралнă. Пăрттас вилсессĕн, вара ăна Атăл хĕррине, питĕ çӳллĕ ту çине пытарнă.
Карягина Марина Фёдоровна
Пултарулăх ĕçĕсем
Унăн сăввисем хăй еверлĕхĕпе уйрăлса тăраççĕ. Марина Карягинăн çак кĕнекесем тухнă: Карягина, М. Ф. Аптраман кӑвакал : сӑвӑсем : [кӗҫӗн ҫулхи шкул ачисем валли] / М. Ф. Карягина ; [С. А. Кангина ӳнерҫӗ]. – Шупашкар : Чӑваш кӗнеке издательстви, 2013. – 30, [1] с. : цв. ил.
Çул капланчăкĕ
Çул капланчăкĕ, е автомобиль пăкки — çул çинче транспорт хатĕрĕсен капланăвĕ. Çул çинче транспорт хатĕрĕсен куçарулăхĕ тулса ларсан пăкăсем пулса тухаççĕ. Транспорт юхăмĕ тачăланать, автомобильсем хушшинчи интервал кĕскеленет, водительсем хăвăртлăха хăрушлă мар таран чакараççĕ.
Зволен
right|thumb|200px|Зволен карманĕ Зволен (Zvolen, Altsohl, Zólyom), Словакин варринчи хула, Гронпа Слатина пĕрлешнĕ тĕлте, Яворьепе Кремницке Врхи умĕнче вырнаçнă. Халăх йышĕ — 44 пин çын.
Обстальден (Гларус)
479 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — 1624.
Каçăсем
Категори:Базель-Ланд хулисем
Бержерак ( эрехтăвакан лаптăкĕ )
Иçĕм сорчĕсем
Категори:Франци эрехĕсем Категори:Кăнтăр-Хĕвеланăç ( эрехтăвакан енĕ )
Чăваш диалектологи лабораторийĕ (ЧППУн Чăваш филологи факультечĕ)
Кун-çулĕ
Лаборатори фондĕнче студентсен курс тата диплом ĕçĕсем, рефератсем, диалектологи анкетисем тата ыттисем упранаççĕ.
Кивĕ Муса (Мелеуç районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мелеуç районĕ
Танып (чиркӳ ялĕ)
Барда ялĕн варринчен 23 км майлă вырнаçнă.
«Циклон» операци
Программа
thumb|right|250px|Афган моджахечĕ [[Стрела-2 (ПЗРК)|Стрела-2 пăшалпа, 1988 çулхи çурлан 26-мĕшĕ]] 1979 çулхи утăн 3-мĕшĕнче американ президенчĕ Джимми Картер Афганистанри коммунистсене хирĕç вăйсене укçапа тивĕçтерес президент хушăвĕ çине ала пусать. Совет çарĕсем Афганистана кĕрсе советсем майлă Бабрак Кармале президента лартсан, Картер: «Советсем Афганистана кĕни — Иккĕмĕш Тĕнче вăрçинчен пуçласа тĕнчери чи пысăк хăрушлăх», — тесе пĕлтернĕ.
Пукаш Анатолий Владимирович
Ӗçĕсем
Анатолий Владимировичăн çак кĕнекесем пичетленсе тухнă:
«Циклон» операци
Ĕçĕ-хĕлĕ
1979 çулхи раштав уйăхĕнче совет çарĕсем Афганистана кĕнине чылайăшĕ Совет Союзĕ хăйĕн кăнтăр чиккине сарса регионта çирĕпленсе юласшăнннипе çыхăнтарнă. Советсем кăнтăралла кайни хыççăн тухăçалла та — Пакистан çинелле, анăçалла та — Иран еннелле, тапăнаççĕ, пулĕ тесе шухăшлаттарнă. Американ политикĕсем, республикансем те, демократсем те, АПШ çак ĕçе хутшăннине чухламан, çавăнпа та Совет Союзĕн çывăх тухăçри нефте тĕрĕслесе тăрас тĕллевĕпе çыхăнтарнă. Теприсен шучĕпе, Совет Союзĕ Иранри ислам революципе афган исламланса пыни СССР мăсăльманĕсене илĕртме пултарнине хирĕçлеме хăтланнă.
Микряк
Тавралăхĕ
Микряк Сумкăн сулахай енче, Чикмĕ — Митряево трассинче, район центрĕнчен 45 çм, Чулхула облаçĕнчи Васильсурск хулинчен 19 çм вырнаçнă.
Лапсар
Этимологи
Ĕлеххи хутсем çине ял ячĕ тĕрлĕрен çырăнса юлнă. Чи малтан вăл «Янымово» ятпа палăрать. Ку, паллах, вырăсла документ пулнăран, чăвашла ячĕ епле пулнине палăртма май çук. Янымовăран Ассакасси ялĕ уйрăлса тухнă теççĕ.
Кун-çулĕ
1954 çулта ял канашĕсен тытăмлăхне çĕнĕрен пăхса тухнă. Пĕчĕк ял канашĕсене пĕтерсе пысăккисене тунă — çĕртмен 14-мĕшĕнче 6 яла пĕрлештерсе Лапсар ял тăрăхне туса хунă. Ун йышне Чăркаш, Карачура, Çатракасси, Вăрманкас ялĕсем кĕнĕ.
Бересклетовского Хозяйства
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Туймаçи районĕ
Фёдорова Любовь Владимировна
Федорова Любовь Владимировна (1951 çул, кăрлач, 12, Лапсар ялĕ, Чăваш Енĕн Шупашкар районĕ, Чăваш АССР çур.) — чăваш актриси.
Кусембедь
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Грешник-Ель
Грешник-Ёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Мăн Роговая юханшывăн сылтăм çыранĕпе 22 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Вăта Пукаш
Вăта Пукаш, — Чăваш Енĕн Сĕнтĕрвăрри районĕнчи ял. 1927 çулта хут çинче ялăн Вăта Çĕрĕнчи Пукаш ячĕ те тĕл пулать.
Истори
Вăта Пукаш ялĕ малтан Шупашкар уесĕн Кĕчкей вулăсне кĕнĕ.
Катнашта
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Челепи облаçĕн юханшывĕсем Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Ик юпписем
ВАЗ-2113
ВАЗ-2113 - виççĕ алăклă, малти туртаканлă автомашина-хетчбэк.
Имола
И́мола (Imola) — Болонья итал провинцинче, Сантерно юханшыв çинче вырнаçнă хула.
Кун-çулĕ
Эмили çулĕ çинчи хулана п.эрч. 82 çулта Корнелий Сулла никĕсленĕ, çавăнпа та ăна чысласа Forum Cornelii ята тивĕçтернĕ. 412 çулта кунта Атаульфпа Галл Плацидий туй ирттернĕ. Вăтам ĕмĕрсен пуçламăшĕнче Равенна экзархачĕпе лангобардсен патшалăхĕн кирлĕ вырăнĕ шутланнă. 920 çултанпа карман Алидози çемьин харпăрлăхĕ, 1001 çултанпа ирĕклĕ коммуна (çакăншăн папалăхпа вырăнти (Алидози, Гвиди, Манфреди тата ыт. Синьор çемьисем çав тери хаяр кĕрешнĕ. XV ĕмĕртенпе кармана Висконти ăрачĕн кондотьерĕсем тытса пынă. 1499 çулта ăна Чезаре Борджа çĕнтерсе илсе Папа облаçне хушса кĕртет.
ВАЗ-2101
Категори:ВАЗ
Навальный Алексей Анатольевич
Алексей Навальный — Раççей политикăпа общество ĕçченĕ, коррупцине пĕтересшĕн кĕрешӳçĕ, оппозици лидерĕсенчен пĕри. «Шульăк-вăрă партийĕ» пуплевĕн авторĕ.
Гаага
Истори
XX ĕмĕрте Гаага татах сарăлнă, юнашар çĕрсен çыпăçтарнă. Лоосдёйнен (нидерл. Loosduinen) ялне 1923 çулта хула шутне кĕртнĕ. 2002 çулта Лейдсендам (нидерл. Leidschendam), Форбург (нидерл. Voorburg) и Рейсвейк (нидерл. Rijswijk) муниципалитетсене Гаага çĕрĕсем çумне хушнă.
Урăх çĕртре кăтартни
Категори:Нидерландсен хулисем Категори:Нидерландсем
Нефельс
Каçăсем
Категори:Базель-Ланд хулисем
Имангул (Туймаçи районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Туймаçи районĕ
Роттердам
Порт
Категори:Нидерландсем Категори:Нидерландсен хулисем
Усть-Ашап
Усть-Ашап (Башап-Түз) — Перĕм Енри Барда районĕнчи сала. Сарашево ял тăрăхне кĕрет.
2010 çулхи çыравăн пĕтĕмлетĕвĕсемпе кунта пурăнан халăх йышĕ 99 çын, çав шутра 40 арçын тата 59 хĕрарăм пулнă.
Вестготсем
Кун-çулĕ
322 çулта Пĕрремеш Аслă Константин вестготсемпе килĕшӳ тунă, вĕсене федератсем шутне кĕртнĕ. Килĕшӳ тăрăх вĕсен Рим империйĕн чиккисене укçăлла сыхламалла тата Рим империне çара çынсене парса тăмалла пулнă. Иордан çырнă тăрăх весготсем Рим империне 40 пин патнелле çар çыннисене ăсатнă.
Валент вĕсене хирĕç çарпа тухнă. 378 çулхи çурла уйăхĕн 9-мĕшĕнче Адрианополь патĕнчи çапăçура вестготсем римлянсене çапса аркатнă. Рим империйĕ питĕ пысăк путлану тивнĕ. Çапăçура Валента та унăн аслă çар пуçĕсене те вĕлернĕ. Ку çăпăçу хыççăн малашне Рим империне çĕнтерме пулайманни çинчен калама пулман.
Кивĕ Шăмăршă
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 328 çын, çав шутра 161 арçын, 167 хĕрарăм пурăннă.
Чезена
Кун-çулĕ
Чи малтанах Чезена этруссен е умбăрсен хули пулнă. Кĕске тапхăр иртсенех галл тăрăмлăхĕ хыççăн ăна п.эрч. III ĕмĕрте Рим пăхăнтарать.
Нюи-Сен-Жорж
Эрех тĕсĕсем
Тĕнчĕре Нюи-Сен-Жорж хăвăн пылаксăр хĕрлĕ эрехĕсемпе ( Пинă Нуар иçĕм сортран ) паллă.
Золотницкий Николай Иванович
Пурнăçĕ
1880 çулхи çу уйăхĕн 14 Хусан хулинче вилнĕ.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Чăваш этнографĕсем Категори:1829 çулта çуралнисем Категори:Раштавăн 3-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1829 çулта вилнисем Категори:Çăвăн 14-мĕшĕнче вилнисем Категори:Чăваш Енре çуралнисем Категори:Пайăр çынсем:Сĕнтĕрвăрри районĕ Категори:Чăваш чĕлхин тĕпчевçисем Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:Раççей пĕрлĕх ĕçченĕсем Категори:Пĕрлĕх ĕçченĕсем, алфавитпа
Сарыш (Мелеуç районĕ)
Сарышево  — Пушкăрт Республикин Мелеуç районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 518 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453872, ОКАТО кочĕ — 80241875001.
Тюндюк (чиркӳ ялĕ)
Тюндюк (Төнгүк) — Перĕм Енри Барда районĕнчи чиркӳ ялĕ. Тюндюк ял тăрăхне кĕрет.
Индонези
Пайланăвĕ
Категори:Ази патшалăхĕсем  Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа
Крешшĕнсем
Чĕлхе тата алфавит
Чĕлхепе кряшенсене тăватă ушкăна уйăраççĕ:
Куляк
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Челепи облаçĕн юханшывĕсем Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ик юпписем
Карач вулăсĕ
Ялсем
Категори:Шупашкар уесĕн вулăсĕсем
Агры (ил)
thumb|right|290px Агры (туркк.: Ağrı ili), — Турци илĕсен пĕри. Çĕршывăн тухăçĕнче, тинĕс хĕрринче вырнаçнă. Тĕпхули çакăн пекех Агры ятлă. Илте 528 744 çын (2000) пурăнать. Лаптăкĕ 11 315 km².
Ишим (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Иртыш юххисем Категори:Тĕмен облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çурçĕр Казахстан облаçĕн юханшывĕсем Категори:Акмулла облаçĕн юханшывĕсем
90 (хисеп)
90 (тăхăрвуннă) — 89-па 91 хушшинчи натураллă хисеп.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Шотланди наци партийĕ
Шотла́нди наци па́ртийĕ (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba; Scottish National Party; ШНП) — Аслă Британири сулахай варри политика партийĕ, Шотланди ирĕклĕхĕшĕн кĕрешекен Шотланди парламенчĕн пысăк партийĕ.
Йĕркелӳ
Парти съездĕнче суйланă партии пайташĕсенчен тăракан Наци ĕçтăвакан комитечĕ Партин ертсе пыракан органĕ шутланать. Унсăр пуçне, ĕç тăвакан комитетĕнче шотланди парламенчĕн, Аслă Британин татаа Европарламентăн депутачĕсем, çаплах çамрăксен, студентсен йĕркелĕвĕсен, профпĕрлĕхсен элчисем кĕреççĕ.
Политика платформи
Анла саралнă шухăшпа, ШНП официаллă республикан партийĕ пулмасть, мĕншĕн тесен çак ыйту партишĕн патшалăх сувиренитечĕпе танлаштарсан иккĕмĕш вырăнта кăна тăрать. Çапах та, Шотланди наци партин чылай пайташĕ хăйне республикан тесе палăртать.
Мутай
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мелеуç районĕ
Галактика
Каçăсем
Категори:Астрономи Категори:Астрономи объекчĕсем Категори:Астрофизика *
Урхас Кушкă
Истори
1917 çултанпа 1927 çулчен Шупашкар уесĕн Воскресенски вулăсне кĕнĕ.
Кивĕ Ахпӳрт культура çурчĕ
Кивĕ Ахпӳрт культура çурчĕ, — Чăваш Енĕн Патăрьел районĕнчи Кивĕ Ахпӳрт ялĕнче вырнаçнă культура çурчĕ.
Кушкаин
Кушкаин — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Уршак юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Рогачёв Яков Капитонович
Кун-çулĕ
ССКП ТК аслă парти шкулне вĕренсе пĕтернĕ. Çĕнĕ Малăкла район хаçачĕн редакторĕ пулнă. «Ульяновская правда» хаçатăн корреспонденчĕ пулнă.
Утаркасси
Тавралăхĕ
Шупашкара çитме — 109 км, райцентра — 15 км, чукун çул станцине — 44 км. Çыхăну уйрăмĕ, лавкка пур.
Истори
XIX ĕмĕрте тата 1920 çулчен Курмăш уесĕн Курмăш, Хĕрлĕ Чутай вулăсĕсене (Курмăш удел приказĕнче – 1835–63) кĕнĕ. 1920-27 çулсенче Етĕрне уесĕн Пандиков, Хĕрлĕ Чутай вулăсĕсем йышĕнче. 1927–62 Хĕрлĕ Чутай районĕнче, 1962–65 çулсенче Çĕмĕрле районĕнче. 1965 çултанпа — Хĕрлĕ Чутай районĕнче.
Форли
Тăванлă хуласем
Категори:Итали хулисем Категори:Форли-Чезена провинцин коммунисем
Çĕнĕ Чад
Асăрхавсем
Категори:Перĕм Енри Барда районĕн пурăнан вырăнĕсем
Тараз
Халăх йышĕ
Хулара 330 пин çын (1999) пурăнать. Ытларах пайĕ казахсем, çавăн пекех корейсем, кăркăссем, вырăссем, узбексем, уйгурсем, дугансем, нимĕçсем, грексем, украинсем пур.
Гомер
Биографи
Гомер кун-çулĕ çинчен нимĕн те шанчăклă паллă мар. Анчах "Илиадăпа" "Одисеяна" вĕсем пулнă вăхăтран чылай каярах, анчах п.т. VI ĕмĕртен маларах çырни паллă. Гомер çуралнă вырăн паллă мар. Çичĕ хула: Смирна, Хиос, Колофон, Саламин, Родос, Аргос, Афины сăвăç вĕсен хулинче çуралнă тесе тавлашнă. Геродотпа Павсани тăрăх, Гомер Кикладăсем архипелагри Иос утравĕ çинче вилнĕ. Гомера суккăр пек кăтартаççĕ.
Ласко (коммуна)
мини|справа|Коммуна картти. Ласко (Lascaux, Las Caums) — Францири коммуна, Лимузен регионĕнче вырнаçнă. Коррез департаменчĕ. Жюийак кантонне кĕрет. Коммунăн таврашĕ — Брив-ла-Гайярд.
Экономикаллă кăтарту
2007 çулта çулĕсемпе ĕçлеме пултаракан 106 çын хушшинче (15-64 çул) 81 экономика енчен хастар пулнă, вĕсенчен 79 çын ĕçленĕ (43 арçын тата 36 хĕрарăм) (хастарлăх кăтартăвĕ — 76,4 %, 1999 çулта 76,7 % пулнă).
Уса (юханшыв)
Тавралăхĕ
Тăсăлăвĕ 565 çм, шыв-çĕр лаптăкĕ 93600 çм². Шыва вăтамран 1310 м³/çек (юхса кĕриччен 91 çм — 1070 м³/çек) куçарать, чи пысăкки — 21500 м³/çек (çĕртме), чи пĕчĕкки — 43,9 м³/çек (ака). Юпа- чӳк (пĕрремĕш пайĕнче) уйăхĕнче пăрланать, çу-çĕртме уйăхĕнче пăртан тасалать. Юр шывĕпе тулать.
Цитрус
thumb|[[Грейпфрут]] Цитрус — ĕмĕр симĕс ÿсен-тăранĕ. Тăван енĕ: Кăнтăр-Хĕвеланăç Ази (экватор тата тропик çумĕнчи шăрăх енĕсем). Этем цитруса 4000 яхăн çул каялла ӳстерме тытăнă.
Кишинёв
Географи
Молдавин чи пысăк хули çĕршывăн варринче, Бык шывĕ çинче вырнаçнă.
Токар
Каçăсем
Категори:Мари Элĕн ялĕсем
99 (хисеп)
99 (тăхăрвун тăххăр) — 98-па 100 хушшинчи натураллă хисеп.
Пепкин
Пепкин, Pepkin — Мари Элĕн Туçи Мари районĕнчи ял.
Вăрманкасси (Вăрнар районĕ)
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕ хыççăн Чăваш Енĕн Вăрнар районне, 1939 çулхи пуш уйăхĕн 17 хыççăн Калинин районне кĕнĕ. 1956 çулхи чӳк уйăхĕн 26-мĕшĕ хыççăн хальхи вăхăтчен Вăрнар районне кĕрет.
Евклид
left|thumb|250px|Ватикан манускрипчĕ, т.1, 38v — 39r. Euclid I prop. 47 ([[Пифагор теореми).]]
Кынгыр
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Тăмана евĕрлисем
Тăмана евĕрлисем (Strigiformes, е Striges) - вăрманта пурăнакан çăткăн вĕçен кайăксем, унăн шутне 200 ытла шултра тата вăтам тĕс кĕрет.
Культурăра
Тăмана — ăсчахлăх символĕ, авалхи грексен Афина туррин атрибучĕ.
Сантăр Аксар
Вуламалли
Мефодьев Александр Иванович // Батыревская энциклопедия. – Чебоксары, 2005. – С. 139-140.
Мефодьев Александр Иванович // Преподаватели Чувашского государственного педагогического университета им. И. Я. Яковлева (2011-2015). – Чебоксары, 2015. – С. 59.
Мефодьев Александр Иванович // Энциклопедия чувашской журналистики и печати. – Чебоксары, 2014. – С. 262-263.
Пайкус
Каçăсем
Категори:Мари Элĕн ялĕсем
Вăрманкасси (Çĕрпӳ районĕ)
Каçăсем
Категори:Çĕрпӳ районĕн ялĕсем
ЧПУн Чăваш филологийĕпе культура факультечĕ
Истори
Историпе филологи факультетĕнче шутланнă чăваш чĕлхипе литературин уйрăмĕ çулсерен аталанса та вăй илсе пынă.Çакă вара 1990 çулта унăн никĕсĕ çинче чăваш филологийĕпе культура факультечĕ уçма майсем туса панă. Çĕнĕ факультета йĕркелесе яма тата ура çине тăуниверситетăн çĕнĕ ректорĕ Л.П.Кураков уйрăмах хытă тăрăшнине палăртмалла. 11 çул хушшинче культурологи, тĕрĕк ăслайĕсен тата методика кафедрисем уçăлчĕç, филологин пĕрлĕхлĕ тĕпчевĕсен кафедри те ĕçлеме пуçларĕ.
Кафедрăсем
Факультетра пиллĕк кафедра:
Кĕçĕн Микряк
Кĕçĕн Микряк, Kĕşĕn Mikryak — Мари Элĕн Туçи Мари районĕнчи ял.
Кумкват
Кумкват гибричĕсем
Категори:Цитруссем
Неман (хула)
Неман (нимĕç: Ragnit, литва: Ragainė, поляк: Ragneta), Раççейри Калининград облаçĕнче вырнаçнă хула. 1945 çулччен Германин Хĕвеланăç Пруссине кĕнĕ, Рагнит ятлă пулнă.
Çĕнĕ Слободка
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мелеуç районĕ