cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Çĕнĕ Çăлкуç
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Дионис
Урăх ячĕсем : Бахус, Вакх ( авалхи грексем Турă ).
Садальский Станислав Юрьевич
Кунçул
Халĕ антрепризăллă спектакльсем лартса вылять.
Кĕнчеле
Сӳс, çăм сĕвĕмĕнчен пӳрнесемпе (сулахай алă) туртса, йĕкепе çавăрса, (сылтăм алă) пĕтĕрсе сӳс, çăм пĕрчисенчен çип арлаççĕ. Авал çичĕ çула çитнĕ хĕрачасене кĕнчеле арлама вĕрентнĕ. Кĕнчеле арласа çип тума чăвашсем XX ĕмĕрте пăрахнă.
Ишек (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕ юханшывĕсем
Афиша (журнал)
Кăларăмсем
Виçĕ вариантпа тухать:
Хăйматлăх атте
Хăйматлăх атте - туй кĕрекине хĕрĕн е каччăн вăхăтсăр çĕре кĕнĕ тăван ашшĕ вырăнне лартнă арçын.
Португал чĕлхи
Вăл роман çемьинчи çывăх тăванлă испан чĕлхипе танлаштарсан калаçакансен шучĕпе иккĕмĕш, тĕнчери пур чĕлхе хушшинче 6-8 мĕш вырăнсем йышăнать. Португал чĕлхипе калаçакансене лузофонсем пĕрлĕ Лузитани рим провинци ячĕллĕ терминпа палăртаççĕ, португал чĕлхиллĕ пĕтĕм территорие — Лузофони (Франкофони пĕлтерĕш евĕрех) теççĕ.
Этнер
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Хĕрлĕ Чутай районĕн ялĕсем
Çĕлен утравĕ
Географи
Чи çывăхри пурăнмалли вырăн — Румынири Сулина хула. Украинăн чи çывăххи — Вилково хули.
Экологи
Тăнай юхăмĕпе хăш-пĕр чухне кунта хурăн пуçлă çĕленсем юхса килеççĕ. Утрав ятне çав çĕленсене пула панă та.
Шанская
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Никитин Николай Никитич (çыравçă)
Никитин Николай Никитич, — чăваш çыравçи, сăвăçи. 1920 çулта Етĕрне районĕнчи Лапракасси ялĕнче çыралнă. 1983 çулта чĕри тапма чарăннă.
Ылтăн
Истори
Раççейре пĕрремĕш ылтăн тупăçлаканĕ Ерофей Марков шутланать, ăна Екатеринбург çумĕнчи Берёзовский хулинче палăк лартнă.
Хими пахалăхĕсем
Ылтăн вĕри тачăланă селенлă кислотара çеç ирĕлет:
Британи каратлă йĕрки
Йăла йĕркипе таса ылтăна британи карат виçипе танлаштараççĕ. 1 британи карачĕ шăран лаптакĕн çирĕм тăваттăмĕш пайĕн йывăрăшĕпе тан. 24-каратлă ылтăн (24K) таса шутланать, кирек епле хутăшсăр.
Шаранка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Хиврелĕхлĕх (пĕлтерĕшсем)
Хиврелĕхлĕх :
Баданов Василий Михайлович
Кун-çулĕ
1917-мĕш çулта полк комитечĕн пайташĕ. Фронтран таврăнсан учитель пулса ĕçленĕ.1919-мĕш çултан граждан вăрçинче Хĕрлĕ Çарта (рота командирĕ, стрелоксен бригадин штаб начальникĕ). 1919-мĕш çултан ВКП(б) пайташĕ. Вăрçăсем хушшинче дивизи командирĕ таран ӳснĕ, Полтавăра çар училищипе командланă.
1941-мĕш çулхи пуш уйăхĕнче Баданов 55-мĕш танк дивизин командирĕ, 1941-1942 - 12-мĕш танк бригадине ертсе пынă.
Артемьев Александр Спиридонович
СССР ÇП пайташĕ (1951 ç.)
Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи тапрансан, вунă саккăрти каччă вăрçа тухса кайнă.
1943 çулта Курск патĕнчи çапăçура аманать. Госпитальре сывалать те — каллех Анăç фронтне каять. Германие парăнтарнă хыççăн Тухăçа та çитме тивет ăна, Маньчжурире вăл Япони çарĕсемпе çапăçăва кĕрет. Пулас çыравçă 1947 çулта тин киле таврăнать.
Повеçри ĕçсем композиторсене те кăсăклантараççĕ. Анисим Асламас композитор ун тăрăх «Салампи» ятлă опера та çырчĕ.
Таса Станислав орденĕ
Каçăсем
Категори:Раççей империн орденĕсем
Люцерн
Каçăсем
Категори:Люцерн хулисем
Вăрман тăрийĕ
Ака уйăхĕн варринче килет, юпа уйăхĕчченех пурнăнма пултарать.
Кĕçĕн Кĕтне
Кĕçĕн Кĕтне — Чăваш Енри паллă юханшывсенчен пĕри.
Адыр-Су
Каçăсем
Категори: Кабарда-Балкар Республикин юханшывĕсем Категори:Баксан юпписем
Зубово (Ĕпхӳ районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
Кĕçĕн Козлаю
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Интеррос
Ĕçлĕхĕ
«Интеррос» хӳтлĕхĕнче В. Потанинăн ырă кăмăллăх фонд ĕçлет.
Сплит
Географи
Далмацири чи пысăк, çĕршыври иккĕмĕш — Загреб — хыççăн хули. Паллă курортсен районĕн тĕпĕ, Адриатика хĕррин тĕп пайĕнче, Задар тата Дубровник хулисем хушшинче вырнаçнă. Хула Марьян çурутравĕнче, Каштела заливĕ тата Cплит канал хушшинче, Мосор ту ура тупанĕнче (чи çӳллĕ тăвĕ — Мосор, 1330 метр) ларать.
Шигай
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Бирюбаш
Бирюбаш — Пушкăрт Республикин Мишки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 383 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452348, ОКАТО кочĕ — 80243855002.
Имлĕ курăкĕ
Сарални тата экологи
Çак сиплĕ ӳсентăран ытларах Инçет Тухăçра, Китайра, çаплах Тибетре, Алтайра тата Çĕпĕрте ӳсет. Имле курăкĕн çутçанталăк ареалĕ йышне çаплах Вьетнамăн туçи вар районĕ кĕрет.
Дуррес
Истори
Хулана пирĕн эрăччен 627 çулта Коринф тата Корфу утравĕсем çинчен куçса килнĕ грексем никĕсленĕ.
Нарăс, 26
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Моркă
Халăх йышĕ — 10 пин çын (2007 çул, 9,6 пин çын 2002 çулта).
Кун-çулĕ
Пурăну вырăнне 1678 çулта йĕркеленĕ. Паçулккă статусĕнче — 1969 çултанпа.
Каçăсем
Категори:Моркă районĕ
Гаген-Торн Нина Ивановна
Каçăсем
Категори:Вырăс сăвăçисем Категори:Раççей сăвăçисем Категори:Мемуаристсем Категори:Раççей этнографĕсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:1900 çулта çуралнисем Категори:Раштавăн 15-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Санкт-Петербургра çуралнисем Категори:1986 çулта вилнисем Категори:Çĕртмен 4-мĕшĕнче вилнисем Категори:Санкт-Петербург сăвăçисем
Котор
Котор — Черногорин кăнтăр-анăçĕнчи хула-порчĕ.
Артемьев Юрий Михайлович
Артемьев Юрий Михайлович, (1941, кăрлач, 30, Сиккасси ял, Канаш районĕ, Чăваш АССР) — литература пĕлевçи.
Шил-Тарлык
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Артемьев Юрий Михайлович
Каçăсем
Категори:Литература пĕлевçисем [[Категори:1941 çулта çуралнисем] [[Категори:Кăрлачăн 30-мĕшĕнче çуралнисем]
Ял çерçи
Ытларах вăл хуласене килĕштерет, ялсенче вĕсен йышĕ пĕчĕкрех. Çăмартисем (3-5) тĕрлĕрен тĕслĕ пулаççĕ, улшăнсах тăраççĕ. Çакă çерçи хăш чухне çăмартисене куккук пек ют йăвана тума пултарнинчен килет ахăр. Çулталăкра икĕ-виçĕ хут чĕпĕ кăлараççĕ. Çерçисем нарăс уйăхĕнчех юрлама пуçлаççĕ.
Электро уйăн хиврелĕхлĕхĕ
Электро уйăн хиврелĕхлĕхĕ  — харпăр пăнчăри электро уйа кăтартакан векторла физикăлла кап, вăл асăннă пăнчăна вырнаçтарнă куçăмсăр тата тĕслĕхле электро каплама тивекен  \vec F вăйа çав капламăн q шутлавлăхĕ çине пайланипе тан : <!--Напряжённость электрического поля иногда называют силовой характеристикой электрического поля, так как всё отличие от вектора силы, действующей на заряженную частицу, состоит в постоянном множителе.
Раççей Федерацин ТÇФ Балти флочĕ
Флот çарпуçĕ — адмирал Валуев Владимир Прокофьевич
Кун-çулĕ
Балти Флотне Пётр I вăхăтĕнче XVIII ĕмĕрĕн пуçламĕшĕнче йĕркеленĕ. (1703) çулта флот Çурçĕр вăрçин Гангут, Гренгам патĕнчи çапăçăвĕсенче хастар çапăçнă.
Берн
Каçăсем
Категори:Швейцари хулисем
Тимĕрле (Пăла юппи)
Тавралăхĕ
Тури Туçа ялĕнчен кăнтăр-хĕвеланаçнерех пуçланать те, ял витĕр тухса Пăлана юхса кĕрет.
Кĕçĕн Лемва
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Анатри чăвашсем
Тумтир
Чӑвашсемпе тутарсен вӑрах хутшӑнӑвӗсене пула, чӑвашпа тутар тумтирӗ пӗрпеклӗхӗсем нумай.
Улатимĕр-Суздаль кнеçлĕхĕ
Малтанхи тапхăр
I пинçуллăхăн вĕçĕнче кунта меря тата весь финн-укăр йăхĕсем вырнаçнă пулнă.
Урал
Урал — Раҫҫейри географи регионӗ, Хӗвелтухăç-Европа тата Хӗвеланăç-Çĕпĕр тӳремлĕхӗсен хушшинче вырнаҫнӑ. Ҫак регионӑн тӗп пайӗсем Урал тăвĕсем пулаҫҫӗ. Региона хӗвелтухăçра тата Каспи тинӗсе юхса кӗрекен Урал юханшывӗн пайӗ кӗрет.
Базель
Хуçăлăхĕ
Рейн çинчи порчĕ — Швейцарин япала турттарас енĕпе пĕртен-пĕр вырăнĕ, Рейн витĕр япаласене Роттердам тинĕс портне çитереççĕ. Тĕнчери аэропорчĕпе виçĕ çĕршыв — Франци, Германи тата Швейцари хуçаланаççĕ. Хăй вара Франци çĕрĕнче ларать. Базель — пысăк сутă-илӳллĕ, финанс тата культура тĕпĕ. Базельте Тĕнчери укçа куçарас/шутлас пĕрлешӳллĕ Банкĕн тĕп-хваттерĕ ĕçлет. Базель — Швейцарин хими тата фармацевтика промыçлĕ тĕпĕ. Кунта Novartis, Hoffmann–La Roche, Clariant компанисен тĕп-хваттерĕсем вырнаçнă.
Ясмăк кайăкĕ
Ясмăк кайăкĕ - çерçирен кăшт кăна пĕчĕк кайăк. Çерçисен йышне кĕрет. Шыв илекен вăрманлă вырăнсене килĕштерет. Çăмартисем (3-6) кăвакрах-симĕс тĕслĕ. Çамрăк аçисем ĕрчеве хутшăнмаççĕ. Ватă аçана чĕпсене тăрантарма пулăшаççĕ. Çу уйăхĕн иккĕмĕш пайĕнче килсе пĕтеççĕ, утă варринчех вĕçсе кайма пуçлаççĕ. Чăвашра вĕсен йышне пысăк теме çук.
Кĕçĕн Макариха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Хлор
Истори
Хлора пĕрремĕш 1772 çулта Шееле пиролюзита  Соляная кислотапа хутăштарса тупăçлать: 4HCl + MnO2 = Cl2 + MnCl2 + 2H2O Шееле хлорăн Патша водки пек шăршине туять, вăл ылтăнпа тата киноварьпе çыхăнма пултарнине тĕпчет, çаплах унăн шуратакан хевтине асăрхать. Çапах Шееле, çав вăхăтри хими ăслăлăхĕнчи флогистон теорине пăхăнса, хлор хăйпе дефлогистиленĕ соляная кислота (тепĕр сăмахпа соляная кислотин йӳçлĕкĕ) тесе шутланă. Бертоллепе Лавуазье хлор мури элемент оксичĕ тесе каланă, анчах та вĕсен ĕçĕсем ăнăçлă тухман, Дэви вара электролиз меслечĕпе апат-çимĕç тăварне натрипе хлор уйăрса кăларать.
Хлор пасарĕ
'''Раççей завочĕсем 2005—2006 ç. хлора ют çĕрсене сутни'''
Евротоннель
Евротоннель, Ла-Манш айĕнчи тонель (tunnel sous la Manche, Channel Tunnel, çаплах хăш чух Euro Tunnel) — чукун çул иккĕ çуллă тоннель, вăрăммăшĕ 51 км яхăн, вĕсенчен 39 км Ла-Манш тинĕс пырĕ айĕнче. Континентлă Европăна утрав çинчи Аслă Британие чцукун çулпа çыхăнтарать. Тоннеле пула Парисран Лондона 2 сехет те 15 минутра çитме пулать; хăй тоннелĕнче пуйăс 20 пуçласа 35 минута çити пырать. Мăнаçлăн ăна 1994 çулхи çу уйăхĕн 6-мĕшĕнче хута янă.
Чӑваш алфавичӗ
Тĕрлĕ тапхăрта шутласа кăларнă алфавитсем:
Укозяш
Укозяш — Пушкăрт Республикин Мишки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 176 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452346, ОКАТО кочĕ — 80243855005.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мишки районĕ
Аçăм Çырми
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Вăрнар районне, 1939 çулхи пуш уйăхĕн 17 хыççăн Калинин районне кĕнĕ. 1956 çулхи чӳк уйăхĕн 26 хыççăн хальхи вăхăтчен Вăрнар районне кĕрет.
Рихард Зорге
Кун-çулĕ
thumb|left|Рихард Зорге тата Эрих Корренс. 1915. XIX ĕмĕр вĕçĕнче Зоргесем Раççейрен Германие куçса кайнă. 1914 çулта Рихард хăй кăмăлĕпех нимĕç çарĕн ĕретне тăрса 1914—1918 çулхи Пĕрремĕш Тĕнче вăрçине хутшăнать. Виçĕ хут суранланнă тата «Хăюлахшăн» Тимĕр хĕресе тивĕçнĕ.
1924 çулта СССРа килет, совет учрежденисенче ĕçлет. Тепĕртакран вăл совет гражданинĕ пулса тăрать. 1925 çулта ВКП(б) пайташĕ пулать. Çавăнтанах РККА Разведупр агенчĕ.
1090-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Асан (Ĕпхӳ районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ĕпхӳ районĕ
Аршуткин Николай Арсеньтевич
Аршуткин Николай Арсеньтевич (1924 çул, раштав, 11, Мăн Явăш ялĕ, Вăрнар районĕ, Чăваш АО çур.) — чăваш драматургĕ, публицисчĕ, Чăваш АССР ÇП пайташĕ.
Биографи
2001 çулта унăн «Тухтăрсем» ятлă кĕнеке пичетленсе тухнă.
Аслă элчĕлĕх
Каçăсем
Категори:Истори
Кипеч Анатолий Ильич
«Шурă Шупашкар» (хула гимнĕ) авторĕ. ЧНК Ваттисен Канашĕн пайташĕ.
Пултарулăх ĕçĕсем
Унăн сăввисене, драмисене халăх кăмăлласа йышăннă. Уйрăмах «Ĕмĕр сакки сарлака» (мусăкĕ Ю. Григорьевăн), «Пурнăç çулĕ такăр мар» (мусăкĕ Ю. Жуковăн), «Телей, телей» (мусăкĕ А. Никитинăн) юрăсене пĕрмаях шăрантараççĕ. А. Кипеч Шупашкарăн «Шурă Шупашкар» гимнĕн текстне хайланă. «Eхрем хуçа» пьесăна Чăваш патшалăхĕн Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ çамрăксен театрĕнче лартнă.
Вăлпуç
Вăлпуç — Чăваш Республикин Куславкка районĕнчи ял.
Чукун çул тоннелĕ
Тĕнчери чи вăрăм чукун çул тоннелĕ — Швейцарири Готард база тоннелĕ. Унăн тăршшĕ 57 çухрăм, ăна 2017 çулта вĕçлеме палăртнă.
Хĕрарăм ыралĕ
Ӳкерчĕк çинче Рибера алă пуснă тата хăçан тунине палăртнă. Риберăран, Джованни Ланфранкоран, Доменикиноран тата ытти ÿнерçĕсенчен ÿкерме ыйтнă вăтăртан ытла Рим кун-çулне халалланă ĕçсен шутне кĕрет.
Бильбичан
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Каçпи бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Баксан Черек юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ—Каçпи тинĕсĕн бассейнĕ, Атăлпа Терек юханшывсем хушши.
Чулкăмака
Истори
XX ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче ялта 4 ут арманĕ ĕçленĕ. 1895 çулта çыру шкулне уçнă.
1927 çулчен ял Çĕрпӳ уесĕн Энтрияль вулăсне кĕнĕ.
Шемекеев Виталий Дмитриевич
СССР ÇП пайташĕ (1986-па)
Кантăр кайăкĕ
thumb|200px|Кантăр кайăкĕ Кантăр кайăкĕ - çерçирен пĕчĕк кайăк. Вăрман хĕррисемпе, çулсем аяккипе лартнă йывăçсем çинче пурăнма юратать. Çăмартисем (3-7) шупка симĕсрех кăвак, хăмăр пăнчăсемлĕ. Йăвисене ытларах хырпа чăрăш çине, тĕмсем хушшине тума юратаççĕ. Кантăр кайăкĕсем ӳсентăран апачĕпе пурăнаççĕ. Тĕрлĕрен хурт-кăпшанкă вĕсен хырăмне ăнсăртран кăна çакланать. Юррине вĕçсе килсе кайичченех илтме пулать. Ака уйăхĕнче вĕçсе килеççĕ. Юр çумасăр вĕçсе каймаççĕ.
Мăн Явăш (Вăрнар районĕ)
Кун-çулĕ
Малтан Етĕрне уесĕн Кĕçĕн Явăш вулăсне кĕнĕ. 1925 çулхи юпа уйăхĕн 28 хыççăн Çĕрпӳ уесĕн Кĕçĕн Явăш вулăсне кĕнĕ.
Геометрилле оптика
Каçăсем
* Категори:Геометри Категори:Оптика
Елчĕк районĕ
Тавралăхĕ
thumb|300px|Елчĕк районĕн картти
Булунгу-Су
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Каçпи бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Баксан Черек юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ—Каçпи тинĕсĕн бассейнĕ, Атăлпа Терек юханшывсем хушши.
Çăкалăх (Куславка районĕ)
Каçăсем
Категори:Куславкка районĕн ялĕсем
Çил энергетики
Çил энергетики — атмосферăри сывлăш массисен кинетика энергине халăх хуçалăхĕнче курма меллĕ электрика, механика, ăшă е энергин кирек епле формине куçарса ярас енĕпе тăрмашлакан энергетика отраçлĕ. Çакăн пек куçарас ĕçе çил генераторĕ (электрика энергине тупăшлама), çил арманĕ (механика энергине куçарма), парăс (транспортра усă курма) тата урăх агрегатсем тăваççĕ.
Османие (ил)
thumb|right|290px Османие (туркк.: Osmaniye), — Турци илĕсен пĕри. Тĕпхули Османие. Илте 458 782 çын пурăнать (2000). Лаптăкĕ 3189 km².
Грибовка (Ĕпхӳ районĕ)
Грибовка  — Пушкăрт Республикин Ӗпхӳ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 248 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 450069, ОКАТО кочĕ — 80252825002.
Кĕçĕн Пайсо-Шор
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Штранкă
Штранкă — Чăваш Енĕн Патăрьел районĕнчи юханшыв, Вылă юппи.
Çăлкуçĕ Мăн Токшикрен кăнтăрарах вырнаçнă. Çаранçырми, Çулав, Уйкас Асламас, Лешкас Асламас, Мăн Чураш ялĕсемпе юнашар юхать.
Арап çырăвĕ
Уçă сасăсене кăтартни
Арап алфавичĕллĕ арап мар чĕлхисенче, уçă сасăсене матрес лекционис меслечĕпе (перси чĕлхинче тăсăмлă «алиф», «йа» тата «вав» уçă сасăсене çеç кăтартаççĕ) палăртаççĕ, е хушма паллăсене (уйгур челхинчи евĕр) кĕртеççĕ. Арап чĕлхинче уçă сасăсене кăтартакан сас паллисем çуккипе (семит чĕлхисенче уçă сасăсем сăмахăн никĕсне те кĕмеççĕ, сăмаха туса хунă е улăштарнă чух ылмашăнаççĕ) ХХ ĕмĕрте хăш мăсăльман çĕршывĕсенче (Турци, Вăтам Ази, Индонези, Малайзи тата урăх.) арап алфавичĕ вырăнне уçă сасăсене умлă-хыçлă кăтартма пултаракан алфавитсем (латиница, кириллица тата ур.) çырăва кĕреççĕ.
Каллиграф стилĕсем
Латин алфавитĕнче тĕрлĕ шрифтсем пур, çавăн пекех арап чĕлхи кун-çулĕнче арап çырăвĕн те темиçе стиль, «алă» (خط «йĕр, çырни, алă») пур.
Арап çырăвĕн авалхи стилĕсенчен пĕри — куфи, е куфа (كوفي, Куфа хула ятĕнчен).
Куцыпин Петр Егорович
Петр Егорович Куцыпин — чăваш паттăр çвр çынни, Георгий хĕресĕн тăватă хут кавалерĕ. 1890 çулта çуралнă. 1968 çулта çут тĕнчерен уйрăлнă. Империализм тата граждан вăрçисене хутшăннă. thumb|right|150px
Вепс чĕлхи
Алфавичĕ
1930 çулсенче латиница усă курса çырнă:
Синоп (ил)
Категори:Турци илĕсем
Кĕçĕн Пиярга
Кĕçĕн Пиярга — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Мăн Пиярга юханшывăн сулахай çыранĕпе, 2 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Çичçуллăх вăрçă
Вӑрҫине унчухнехи Европӑри пур аслӑ патшалӑхӗ те, Европӑри вак патшалӑхӗсенчен чылайӑшӗ, тата хӑш-пӗр инт йӑхӗсем те хутшӑннӑ. Уинстон Чӳрчилл вӑрҫине «пӗрремӗш тӗнче вӑрҫи»[10] тесе каланӑ.
Цинк
Хими пахалăхĕсем
Zn + 2HCl = ZnCl2 + H2↑,
Митико
мини|Ми́тико , çуралнă чухне — 1989 çулхи кăрлачăн 7-мĕшĕнчен Япони император арăмĕ, Акихито Япони императорĕн арăмĕ.
Юланда
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Çăл Атăк
Кун-çулĕ
1920 çулхи утă уйăхĕн 30 Пăва уесне, каярах Çĕрпӳ уесне кĕнĕ. 1920 çулхи юпа уйăхĕн 5 хыççăн Çĕрпӳ уесĕн Йĕпреç районне кĕртнĕ. 1921 çулхи çĕртме уйăхĕн 22-мĕшĕнчен пуçласа 1927-мĕш çулченПатăръел уесне кĕнĕ. Ку тапхăрта ял палартнă пайланăвсен Турхан вулăсне кĕнĕ.
Рождественский (Уфимский район)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
Стамбул (ил)
thumb|right|290px Стамбул (туркк.: İstanbul), — Турци илĕсен пĕри. Босфор проливĕн икĕ çырăнĕсенче вырнаçнă. Çакăнпа вăл Европа континенчĕ те, Ази континенчĕ çинче ларать. Авалхи вăхăтра Стамбул илĕн ази пайĕсенче пурçăн çул пуçланчĕ. Тĕпхули Стамбул, Турцин хулисен чи пысăкки. Илте 10 018 735 çын пурăнать (2000). Лаптăкĕ 5 170 km².
Йывăç
thumb|300px|Çăка Йывăç — хытă вулăллă ӳсен-тăранăн форми.
Александр III
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Истори Категори:Раççей империйĕ
Иврит
Сăмахсарсем
* Категори:Еврей чĕлхисем Категори:Семит чĕлхисем Категори:Чĕлхесем тата диалектсем, алфавитпа Категори:Израиль чĕлхисем
Токат (ил)
thumb|right|290px Токат (туркк.: Tokat), — Турци илĕсен пĕри. Тĕпхули Токат. Илте 828 027 çын пурăнать (2000). Лаптăкĕ 9 912 km².
Уфхузен
Уфхузен (Ufhusen) — Швейцарири коммуна, Люцерн кантонне кĕрет.
829 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''1145’'.
Ил
Категори:Турци
Вильям Фишер
Разведкăри хĕсмет
Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи вăхăтĕнче ăна Канадăна нимĕç паспорчĕпе кĕртнĕ, каярах Эмиль Роберт Гольдфус ӳнер ячĕпе АПШна куçать, унта вăра совет агентури эрешне ертсе пырать, пытарăнчăк валли Бруклинри фотостудие тытса ĕçлет. Мускава таврăнсан ятарлă хушу ĕçĕпе Финляндие яраççĕ.
1949 çулхи çӳ уйăхĕн вĕçнелле «Марк» ĕçе йĕркелесе хастар тăрăшать. 1949 çулхи çурлара ăна тĕплĕ хыпар пуçтарнăшăн Хĕрлĕ Ялав орденĕпе чыслаççĕ.
Ареслени
Ăна айăпласа 32 çуллăха тĕрмене хупаççĕ (1957). Приговора пĕлтернĕ хыççăн «Марк» малтан Нью-Йоркри следстви тĕрминче камерăра тăр-пĕччен ларнă, кайран ăна Атлантăри федерацин тӳрлетӳ тĕрмине куçарнă. Тĕрмере вăл математика тупсăм ĕçĕсемпе, ӳнер теорипе тăрмашланнă. Çӳретлĕ ӳнер ĕçĕсене тунă.
Озерки (Мишки районĕ)
Озерки  — Пушкăрт Республикин Мишки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 591 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452346, ОКАТО кочĕ — 80243860005.
Кипарис
Ӳсекен вырăнĕсем
Кипариссем Çĕрĕн çурçĕр çур чăмăрĕн вăтам климатĕнче, Вăтаçĕр тинĕсĕ таврашĕнче, Сахарăра, Гималайра, Китайăн кăнтăр енче,  Америкăра  (Гватемалăран пуçласа Орегона çитиччен) саралнă.
Гунделен
Гунделен — Раççей территоринчи юханшыв. Кабарда-Балкар Республики территорипе юхать. Баксан юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Хум теориллĕ оптика
Хумлă оптика — физикăллă оптика уйрăмĕ<!--, в котором изучают интерференцию, дифракцию, поляризацию и другие явления, для понимания которых необходимо и достаточно представление о волновой природе света. К волновой оптике не относится геометрическая оптика (и, соответственно, фотометрия и большая часть теории оптических приборов), где не требуются волновые представления и достаточно описания света в виде лучей. К волновой оптике также не относится оптика явлений, которые волновая теория не может объяснить (например, линейчатые и полосатые спектры, тепловое излучение, фотоэффект, люминесценция, лазеры, квантовый шум и другие).
Авăркас районĕ
Халăх йышĕ
2004 çулта кунта 39.2 пин çын пурăннă. Пушкăртсем — 10,7%, тутарсем — 48,2%, чăвашсем — 42,2%, вырăссем — 4,9%, украинецсем — 2%. Пĕр тăваткал метр çине 21.1 çын килет. Районта пурĕ 141 ял-хула.
Çĕнĕ Мĕлĕш
Çĕнĕ Мӳрĕш , Булатово  — Чăваш Енĕн Вăрнар районĕнчи ял, Кушлавăш уйĕн ялĕсен шутне кĕрет.
Ахмеев Василий Николаевич
Ĕçĕсем
70 ытла ăслăлăх ĕçĕ пичетленĕ, çав хушăра 5 монографи
Викон
Викон (Wikon) — Швейцарири коммуна, Люцерн кантонне кĕрет.
1372 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''1147’'.
Хунну çырăвĕ
Хунну çырăвĕ. Лаошань-шаньюй чухне китай элчелĕхĕпе Юе евнух килет. Ăна вăйпах тĕксе янă пулнă та тăван çĕре таврăнасшăн мар пулнă, хуннусемпе юлать. «Юе шаньюй çыннисене кĕнеке çырса пыма, кашни çын çине, выльăхĕпе кил-çурчĕ çине куланай хума вĕрентет ».
Вуламалли
Гумилёв Л. Н. «История народа Хунну».
Ăвăс
Вуламалли
Категори:Ӳсентăрансем Категори:Хăваллисем Категори:Йывăçсем Категори:Ӳсентăрансем, алфавитпа
Елизавета Петровна
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Истори Категори:Раççей империйĕ
Ubuntu
Философийĕпе хаклани-шутлани
Ubuntu ячĕ операци системин пĕтĕм шутланине кăтартса тăрать. Зулу чĕлхипе тата урăх Африкăри чĕлхисенче вăл çынлăх, пĕрле тăни пĕлтерет. Тӳррĕн куçарсан: эпир пур çынсем пулни кура эпĕ эпĕ пулайатăп. Çак шутлани Ubuntu çынсене пĕрлештерет. Вăл яланах тӳлевсĕр пулнине, мĕнпур çын, мĕнпур чĕлхипе калаçакансем, кашни инвалидлăхлă çынсем ăна усă курма пултарнине Ubuntu пĕрлĕхĕ сăмах парать. Унсăр пуçне программăсене улшăнтарма усă кураканăн тулли ирĕкĕ.
Курак
Çăмартисем (4-6) симĕс-кăвак тĕслĕ. Йăвисене колонипе вырнаçтараççĕ, пĕр йывăç çинче 30 йăва таран пулма пултараççĕ. Çырласем çине тапăнма пултараççĕ. Кукурузăн çамрăк калчисене тăпăлтараççĕ.
Аслут Александр Николаевич
Пурнăçĕ
Малтанхи сăввисем район хаçатĕнче тата «Ялав» журналта кун çути курнă. Вăл нумай повеçсемпе калавсен, очерксен авторĕ. Вырăс çыравçисен хайлавĕсене чăвашла куçарнă. Чăваш Енĕн паллă çыннисем çинчен публицистика статьиисене çырнă.
2014 çулхи нарăс уйăхĕн 20-мĕшĕнче Шупашкар та вилнĕ.
Пелагиаль
Пĕрлехи хыпарсем
Пелагиаль зони шыв çийĕнчен тинĕс тĕпне çити тăсăлать. Кунта шыв тĕпнелле анса пынă май, шыв пусăмĕ ӳсет, çутă вăйĕ чакать. Пелагиаль зони вара темиçе кĕçĕн сие пайланать: эпи-, мезо-, бати-, абиссопелагиаль тата ультраабиссаль.
Юрмияз
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Коперниций
Истори
Йывăртарах изотопĕсене каярах Дубнари ОИЯИ унунквади арканнă хыççăн тупнă (2000 тата 2004 çулсенче).
Аслă пурçăн çулĕ
Пирĕн эрăччен II ĕмĕрте уçăлнă. Çулне Сианьрен Ланьчжоу витĕр Дуньхуане хунă пулнă, кунта вăл иккĕне пайланнă: çурçĕр çулĕ Турфан урлă кайнă, малалла Памира каçса Ферганапа казах çеçенхирĕсене çитнĕ, кăнтăр çулĕ — Лобнор кӳлĕ çумĕпе Такла-Макан пушхирĕн кăнтăр айăккипе Яркендпа Памир (кăнтăр пайĕнче) Бактри урлă, унтан — Пархие, Индие тата Çывăх Тухăç çитернĕ.
Кун-çулĕ
Аслă пурçăн çулĕ Малти Ази, Вăтам Ази тата Китай халăхĕсен хуçалăхпа этеплĕх çыхăнăвĕсене аталантарасишĕн питĕ паллă роль вылянă, сăмахран, тĕрлĕ инновацие, çав шутра илемлĕ пултарулăх (ташă, мусăк, ӳнер, архитектура), тĕн (Христос тĕнĕ, Будда тĕнĕ, ислам, манихей тĕнĕ), технологи (пурçăн, тар, хут тăвасси) сĕмне сарса пынă.
Вотский Менеуз
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Ахмеев Гурий Николаевич
Каçăсем
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем Категори:Çынсем, алфавитпа Категори:Авăнăн 17-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1930 çулта çуралнисем Категори:Акан 3-мĕшĕнче вилнисем Категори:1984 çулта вилнисем Категори:Чăваш ăсчахĕсем Категори:Ĕçлĕх Хĕрлĕ Ялав орден кавалерĕсем
Кĕçĕн Роговая
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Кивĕ Упи
Кун-çулĕ
Кивĕ Упи ялне хальхи Патăръел районĕнчи Начар Упи ялĕнчи виçĕ пĕртăван Чунай, Чурак тата Чамак никĕсленĕ. Каярах унтан Пасарлă Упи, Турхан Упи тата Çĕнĕ Упи ялĕсем уйрăлса тухнă. .
Янцып
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Йель университечĕ
Вĕренсе тухнă паллă çынсем
АПШ пиллĕк президенчĕ Йель университетĕнче вĕренсе тухнă:
Мăньял
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Вăрнар районне, 1939 çулхи пуш уйăхĕн 17 хыççăн Калинин районне кĕнĕ. 1956 çулхи чӳк уйăхĕн 26 хыççăн хальхи вăхăтчен Вăрнар районне кĕрет.
Хунну чĕлхи
Тĕрĕк ăнлантарăвĕсем
Ж.-П. Абель-Ремюзапа Ю. Клапрот çырнипе, хальхи тĕрĕк принадлежности хуннов, çапах та çак гипотеза Сиратори Куракити статьинче XX ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче пĕрремĕш çутта курать. Çакăншăнах О. Прицак, Л. Н. Гумилёв тата М. В. Крюков çирĕп тăнă.
Шăмă (ӳсентăран пайĕ)
Вуламалли
Категори:Композитсем Категори:Чĕртавар Категори:Йĕтĕн Категори:Кантăр
Кивĕ Шуртан
Асăрхавсем
Категори:Вăрнар районĕн ялĕсем
Чăваш Сурăм вулăсĕ
Каçăсем
Категори:Етĕрне уесĕн вулăсĕсем
Кипр (утрав)
Каçăсем
Категори:Вăтаçĕр тинĕс утравĕсем Категори:Патшалăхсем пайланă утравсем
Пушкăрт Республики
Халăх йышĕ
Пушкăртăстанра пурĕ 100 ытла наци пурăнать.
Крит
Тавралăхĕ
Вăтаçĕр тинĕсĕнче 5-мĕш вырăнта, Европăран 110 çухрăмра, Азирен 175 çухрăмра, Африкăран 300 çухрăмра вырнаçнă. Крит утравне виçĕ тинĕс хумĕсем — Ионик, Ливи тата Эгей — çапăнаççĕ. Крит — Грецин 13 çĕрĕсенчен пĕри. Патшалăхăн чи пысăк, Тухăç Вăтаçĕртинĕсĕнче иккĕмĕш (Кипр утравĕ хыççăн) утравĕ. Эгей тинĕсĕн кăнтăр енче пулать. Тĕп хули — Ираклион. Çĕр лаптăкĕ — 8336 çм². Çыранĕсен вăрăммăшĕ — 1046 çухрăм. Крит çĕрĕсем туллă-сăртлă. Ту тăрăхĕсем утрава анăçран тухăçалла тухаççĕ, вĕсем виçĕ пайран тăраççĕ: Крит утравĕн тăвĕсем çинче çĕр ĕçĕсене тытмалли нумай тухăçлă çĕрлĕ тата çителĕклĕ нӳрĕклĕ платтăсем пур. Пысăкраххисем: Ласифи якатăвĕ, Омалос якатăвĕ тата Ниды якатăвĕ. Çапла та тусенче чылай чул хăвăлĕсем, нумайăшне авал чӳк вырăнĕ туса усă курнă, çакăн пирки чылай археологи тупăнăвĕсем пĕлтереççĕ. Вĕсенчен паллăраххисем: Диктей, Идей, Мелидон (Апокорон çĕрĕнче), Омалоса чул хăвăлĕ (Ханьи çĕрĕнче) тата Сентони чул хăвăлĕ (Рефимно çĕрĕнче). Крит çинче шывсем-кӳлĕсем сахал, вĕсем пĕчĕк çеç, пĕр кӳлĕ çеç — Курна, вăл Апокорон çĕрĕнче.
Халăхĕ
Критра 2005 çулта халăх йышĕ 650000 çын пулнă.
Мумбаи
Тăванла хуласем
Мумбаин ултă тăăванла хула (инди правительстви çирĕплетнĕ максимум)
Каçăсем
* Категори:Милллионер хуласем алфавитпа Категори:Индири милллионер хуласем
Неон
Усă курни
Неон вывески|thumb Нумайрах чухнĕ рекламăра хĕрлĕ теслĕ çутакан лампăсенче усă кураççĕ.
Шĕвек неонпа криоген хатĕрĕсенче сивĕтекен вырăнĕнче усă курнă. Каярах ун вырăнне йӳнĕрех аргона ĕçе кĕртеççĕ.
Анаткас Хапăс
Анаткас Хапăс ,  — Чăваш Енĕн Вăрнар районĕнчи ял.
Кун-çулĕ
Малтан, районсене туса хуриччен, Етĕрне уесĕн, Нурăс вулăсне кĕнĕ.
Литвасем
Литвасем (lietuviai, пĕр. хис. lietuvis) — балт халăхĕ, ытларах пайĕ Литвара пурăнать.
Çĕньял Упи
Çĕньял Упи, — Чăваш Енĕн Красноармейски районĕнчи ял. 1923 çулчен Олăхри Упи, 1927 çулчен Çĕньял ятлă пулнă.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
1858 çулта – 107 ар, 103 хĕр; 1906 çулта – 86 кил-çурт, 183 ар, 167 хĕр; 1926 çулта – 98 кил-çурт, 217 ар, 232 хĕр; 1939 çулта – 178 ар, 211 хĕр; 1979 çулта – 85 ар, 151 хĕр; 2002 çулта – 71 кил-çурт, 165 çын: 75 ар, 90 хĕр; 2010 çулта – 56 кил-çурт, 149 çын: 68 ар, 81 хĕр
Андреев Наум Андреевич
Биографи
Чухăн чăваш килйышĕнче çуралнă. Ашшĕ-амăшĕ ирех çĕре кĕнипе тара кĕрсе кĕтӳ пăхма тивнĕ.
Клементьев Александр Клементьевич
Пурнăçĕ
1925 çулхи пушăн 17-мĕшĕнче Чăваш Енĕн Тăвай районĕнчи Тенеяль ялĕнче çуралнă. Ялти шкулта вĕренсе тухсан Канашри фельдшер шкулĕнче пĕлӳ илнĕ.
1953 çултанпа «Ялав» журнал редакцинче дитература уйрăмĕнче, Тăвай районĕн хаçатĕнче яваплă секретарь вырăнĕңче ĕçленĕ. Юлашки çулĕсенче Шупашкар районĕнчи Апашри вăтам шкулта чăваш чĕлхине вĕрентнĕ.
Пултарулăх ĕçĕсем
1947 çулта «Ялав» журналăн кăларăмĕнче унăн пĕрремĕш поэмине («Юрату») пичетленĕ, 1949 çулта «Пĕрле ӳснĕ тантăшсем» калав кун çути курнă.
Варпуççи
Варпуççи — сӳс. Сÿсссене, сортне кура, ак çапла уйăрнă :
Чăваш Енĕн Кĕнеке архивĕ
Чăваш кĕнеке палати Чăваш Енре 1931 çулта йеркеленнĕ. 2004 çултанпа вăл Чăваш Енĕн Кĕнеке архивĕ ятлă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Ен
Кипр Республики
Истори
Грексемпе турккăсен хирĕçĕвĕ
Туризм
Кипрти чылай пляжа Евроюзӑн экологи тасалӑхӗпе инфратытӑмӗшӗн Кӑвак ялавпа наградӑланӑ. Ҫак пляжсенчен чылайӑшӗ муниципалитет, шезлонгсен аренди тата зонтик хӗвелтен тӳлевлӗ.
Никосия хули (Левкосия) - тӗп хула тата Кипр хули. Вӑл утравӑн варринче вырнаҫнӑ, ӑна "симӗс йӗр" (англӑран) уйӑрнӑ. "Green line) - кӑнтӑрпа ҫурҫӗр Кипр хушшинче буфер зони. Хулан ҫурҫӗр пайӗ Те Ҫурҫӗрти Кипр Республикин тӗп хули шутланать.
Федераци Канашĕ
thumb|250 px|right|Федераци Канаш лару-тăрăвĕ.
Йĕркеленӳн виççĕмĕш тапхăрĕ (2000 çурла — хальхи вăхăта)
Путин Президентăн реформипе кĕпернетĕрсемпе саккунтăвакан влаçĕн пуçлăхĕсене сĕнсе лартнă элчĕсем шутланаççĕ, вĕсем пĕрмаях професси никĕсĕпе Федераци Канашĕнче (кун чухне вĕсенчен пĕррине кĕпернетĕр, иккĕмĕшне — регионăн саккунтăвакан орган).
Федераци Канашĕн аппарачĕ
Федераци Канашĕн аппарат ертӳçисем:
Егоров Николай Иванович
Николай Иванович Егоров — чăваш чĕлхине тĕпчекенĕ, филологи ăслăлăхĕсен тухтăрĕ, профессор. Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ ăслăх ĕçченĕ (1999), Турккă лингвистика пĕрлĕхĕн пайташ-корреспонденчĕ, Пĕтĕм тĕнчери тюркологсен ассоциацин президиумĕн пайташĕ.
Биографи
Вăрмар районĕн Культура çуртĕнче ĕçленĕ. 1977-1992 çç. Чăваш АССР Министрсен Канашĕн Чĕлхе, литература, истори тата экономика ĂТИ (халĕ ЧПГĂИ) ăслăх ĕçтешĕ вырăнĕнче тăрăшнă. 1993-2004 çç. И. Н. Ульянов ячĕллĕ Чăваш патшалăх университетĕнче культурологи тата тюркологи кафелрине йĕркеленĕ, ертсе пынă, профессор. 2004-па – Чăваш патшалăх гуманитари ăслăхĕсен институчĕн чĕлхе пĕлĕвĕ уйрăмĕн ертӳ-ăслăх ĕçтешĕ.
470-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Женева (кантон)
Жене́ва  (Genève, Genf, Ginevra, Genevra) — çĕр лаптăкĕпе пысăках мар франс чĕлхиллĕ Швейцарин кăнтăр-анăçĕнче выртакан кантон. Администраци центрĕ — Женева хула. 463 101 çын пурăнать (6-мĕш вырăн, кантонсем хушшинче; 2012). Кантон республика шутланать, Швейцар Конфедерацин субъекчĕ пулать.
Сăкăтсем
Сăкăтсене çывăх Раççейри халăхсем
Иркутск облаçĕн Тулун, Куйтун тата Анат Удина районĕсен çурçĕр пайĕсенче, çаплах Братск районĕн территоринче (Ия тата Уда юханшывсен бассейнĕ) об (обь) элеменчĕллĕ гидронимсем чылай — иран чĕлхисенче вăл шыв пĕлтерĕшлĕ пулать. А. П. Окладников каланипе, орхон терĕкĕсен тата уйгурсен мăнаçлăх эпохинче сăкăтсем Унга таврашĕнче тĕпленсе пурăннă. Çакăн евĕрлĕ гидронимсем çаплах Обь юханшывăн бассейнĕнче, унăн шутне Пянджа бассейнĕнче (Таджикистан) тĕл пулаççĕ.
Вуламалли
Категори:Сăкăт патшалăхĕ Категори:Авалхи халăхсем
Раштав, 12
Уявсем
Раççей Федераци Конституцин кунĕ
Арави çурутравĕ
thumb|300px|Арави çурутравĕ космосран пăхсан Арави çурутравĕ (арап. جزيرة العرب‎‎, Джазират аль-Араб), е Арави, Азин кăнтăр-анăç енче вырнаçнă.
Драйв
Драйф
Кекташ (Чегем 1-мĕш юппи)
Каçăсем
Категори:Кабарда-Балкар Республикин юханшывĕсем Категори:Чегем 1-мĕш юпписем
Чернов Мефодий Фёдорович
Биографи
1962-1973 çулсенче Чăваш патшалăх педагогика институтĕнче вăй хунă: аслă вĕрентӳçĕ. доцент. 1973 - 1988 çулсенче – чĕлхе пĕлĕвĕ уйрăмĕн ертӳçи, кайран - Чăваш ăслăх-тĕпчев институчĕн (халĕ Чăваш патшалăх гуманитари ăслăхĕсен институчĕ) аслă ăслăх вĕрентӳçи.
170 яхăн ăслăх статьйине хатĕрлесе кăларнă.
Çĕнĕ Сафар (Урьяды ял тăрăхĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Медичисем
Каçăсем
Категори:Флоренци кун-çулĕ  Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Итали ăрăвĕсем
Шăмă (пĕлтерĕшсем)
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Иод
Иодпа усă курни
2005 çулта тĕнчере 25,5 пин тоннă усă курнă.
Раççей Федерацин ютçĕр ĕçĕсен министерстви
right|thumb|200px|ЮÇӖМ официаллă мар сайчĕ
Раççей Федерацин ютçĕр ĕçĕсен министерстви, Раççей ЮÇӖМ — Раççей Федерацин ĕçтăвакан влаçăн федераци органĕ.
Ковалюк Лидия Алексеевна
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Сăвăçсем, алфавитпа Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:СССР çыравçисем Категори:СССР сăвăçисем Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:Раççей сăвăçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:1945 çулта çуралнисем Категори:Юпан 1-мĕшĕнче çуралнисем
Кĕçĕн Карач
Кĕçĕн Карач — Чăваш Республикин Куславкка районĕнчи ял.
Сабай (Урьяды ял тăрăхĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мишки районĕ
Кайри Тукай
Кун-çулĕ
Малтан, районсене туса хуриччен, Етĕрне уесĕн, Нурăс вулăсне кĕнĕ.
570-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Полиномсене кĕскетсе хутлассин формулисем
Вуламалли
Категори:Полиномсем Категори:Элементарлă алгебра
Псиф (Адагум юппи)
Каçăсем
Категори:Краснодар енĕн юханшывĕсем Категори:Адыгей республикин юханшывĕсем юханшывĕсем
Сăкăт чĕлхи
Сăкăт чĕлхи тухăç-иран туратĕнче шутланать. Тухăç-иран ушкăнне хорезм, сак, осетин тата ытти чĕлхесем кĕреççĕ.
Китлĕр капут!
Сюжет
Вырăс супер-агенчĕ — çав тери вăрттăн шпион Шура Осечкин (Павел Деревянко), вăлах СС штандартенфюрерĕ Олаф Шуренберг, хăйне пач шеллемесĕр, никама уямасăр Китлĕр (Михаил Крылов) ставкинче пăсăк ĕçсене туса пырать. Вăрçă кĕç-вĕç пĕтмелле, çакна ĕнтĕ, фанат-фюрерпа шикленӳллĕ Мюллерсăр (Юрий Гальцев) пуçне, пурĕ те чухлаççĕ. Райхри ахаль ĕçтĕшсем мĕнпур япала çине алă сулнă — çирĕп шухăша путмасăр клубсенче аташса çӳреççĕ. Шуренберг килте тунсăхласа ларать, 007-Штрассе çинчи хăйĕн çуртĕнче вăрттăн пахча-çимĕç ӳстерет.
Nestle
Каçăсем
Категори:Швейцари компанисем Категори:Апат-çимĕç тăвакансем Категори:Килти выльăх-чĕрлĕх апатне тăвакансем Категори:Косметикăпа парфюмери тăвакансем
Кӳкен
Каçăсем
Категори:Слива йышшисем Категори:Евразири флора Категори:Çурçĕр Африкăри флора Категори:Библири ӳсентăрансем Категори:Декораци тĕммисем Категори:Улмаллă тĕмĕсем
Ньютон биномĕ
Каçăсем
Категори:Полиномсем Категори:Исаак Ньютон Категори:Алгебра
Иена
Кун-çулĕ
Иенăна 1871-мĕш çулта, Мейджи реставрацийĕ хыççăн, Эдо тапхăрĕнчи кăткăс укçа системи вырăнне хута кĕртнĕ. Çав системăра пĕр вăхăтрах ылтăн, кĕмĕл, пăхăр тата хут укçасем çӳренĕ, çитменнине тĕп правительствăн кăна мар, тата 244 уйрăм княжествăн (обан, кобан, рё). Тата пайлă укçасем те кĕртнĕ: сэн (銭) = иенăн 1/100, рин (厘) = иенăн 1/1000. Сенпа рин 1954-мĕш çулта çӳретме пăрахнă. Иенăн ылтăн стандарчĕ пулнă: 1 иена = 1,5 г ылтăн. Впоследствии Каярах Япони экономика тытăмне кура ылтăн стандарта темиçе хут пăрахăçланă е çĕнĕрен кĕртне.
Тĕнчере йышăннă валюта статусне иена 1953-мĕш çулх çу уйăхĕн 11-мĕшĕче илнĕ, ун чухне МВФ ун паритетене 2,5 мг ылтăнпа çирĕплетнĕ.
Каççăсем
Категори:Иена Категори:Япони укçисем Категори:Валютăсем
Кĕçĕн Уса (Усы юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Чурай (Чурай ял тăрăхĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мишки районĕ
Евфрат
Географи
Юханшывĕн вăрăммăшĕ (Мурат шывĕнчен пуçласа) — 3065 çм, (Карасу тата Мурат шывĕсем пĕрлешнĕ çĕртрен шутласан) 2780 çм, шыв-çĕр лаптăкĕ — 765,8 пин çм². Эрмен туçийĕнчен юхма пуçланать. Тигр шывĕпе пĕрлешет те Шатт-эль-Араб ячĕпе Перси пырне юхса тухать. Малтан Тигр тата Евфрат шывĕсем пĕрлешсе юхман, кашни хăй тĕллĕн Перси пырне юхса тухнă. Çӳлти юхăмĕсенче тусем тăрăх чупать, хĕсĕк ту хушăкĕнче Эрмен туçийĕн айăкисене — Малатья тата Эргани — касса тухса, кайран тарăн вар витĕр Сирин пушхир платтипе тата Месопотамин çурçĕр пайĕпе шывĕсене куçарать, юлашки юхăмĕнче (Хит хулинчен аялларах) яка Месопотами айлăмĕпе, аллювиал (наносами): кунти юхăмĕн анлăшĕ — 150 — 500 м, тарăнăшĕ 10 м çитет. Аялтарах Евфрат Тигрпа çыхăнать, Шатт-эль-Араб ята куçать те Перси пырне шывне çитерет. Тĕп юпписем — Тохма, Гёксу (сылтăм), Белих, Хабур (сулахай) — Евфрата çӳл тата вăтам юхăмĕнче кĕреççĕ; Ирак çĕрĕсенче Евфрат çумĕнче типĕ улăхсем — вади — выртаççĕ, вĕсене тăрăх çумăрлă вăхăтсенче кăна шыв тулать.
Раççей Федерацин хăрушсăрлăх канашĕ
Раççей Федерацин хăрушсăрлăх канаш секретарĕн пулăшçисем
Ӗç вырăнне 2004 çулта кĕртнĕ.
670-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
680-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Кондратьев Карл Кондратьевич
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Карл Кондратьев Чăваш Енре, Элĕк районĕнчи хальхи Кĕçĕн Тăван ялĕнче çуралса ӳснĕ.
Пултран
Сиенлӗхӗ
Пултран тӗсӗсен чылайӑшӗ наркӑмӑшлӑ (вӗсенчен пӗри Ҫӗпӗр пултранӗ)[çăлкуç?]. Сӗткенӗ уйрӑмах сиенлӗ. Вӑл ҫеҫке ҫурнӑ вӑхӑтра уйрӑмах тимлӗ пулмалла, ӳсен-тӑран патне ҫывхӑрмалла мар. Хӗвеллӗ кунсенче ӳте пӗҫертсе ярас хӑрушлӑх пысӑк. Ӳсен-тӑран сӗткенӗ ӳт ҫине лексен хӗвел ҫинче вӗтелеме пуҫлать. Сиенленнӗ вырӑн хӗрелет, хӑмпӑланать [хăш пултран пирки каланă çакна?]
Бином
Биномосене шутлама Ньютон биномне усă кураççĕ. Сăмахран, иккĕмĕш капаш чухне:
Еты-Пур (Айваседа-Пур юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Пансперми
Каçăсем
Категори:Гипотезăсем Категори:Космос биологийĕ
Навашино
Хула урлă Мускав-Хусан чукун çулĕ тата Арзамас-Владимир автомобиль çулĕ иртеççĕ.
Кун-çулĕ
Хулана 1957 çулта Липня тата Мордовщиково посёлокĕсене пĕрлештерсе тунă. Хула ячĕ Навашино чукун çул станциĕн (1912 çулта уçнă) ячĕнчен панă. Станциĕн ячĕ вара Новошино сала патĕнче туса хунипе пулнă.
Кивĕ Эйпеç (Елчĕк районĕ)
Кивĕ Эйпеç (Байглычево) — Чăваш Енĕн Елчĕк районĕнчи ял.
Я.ру
Я.ру — Яндекс компанин массăллă блог-платформи.
Тызыл (Гунделен юппи)
Каçăсем
Категори:Кабарда-Балкар Республикин юханшывĕсем Категори:Анат Каçпи бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Гунделен юпписем
Ы
Ыы саспалли чăваш сăмахĕсен пуçламăшĕнче тата варринче тĕл пулать: ыран, ыхра, пысăк, çыру. Сăмах вĕçĕнче тĕл пулмасть. Вырăс сăмахĕсенче варринче тата вĕçĕнче çеç тĕл пулать, малта пулмасть.
Месопотами
Кун-çулĕ
Мессопотами вырăнĕнче авал темиçе патшалăх — çак шута шумер хулисем Киш, Урук (Библири Эрех), Ур патшалăхĕ, Лагаш, Умма патшалăхĕсем, семитсен хули Акшак, аморейсен/шумерсен хули Ларса, çапла тата Аккад, Элам патшалăхĕ, Ассири тата Вавилон патшалăхĕсем.
Пирĕн эрăччен 336 çулта — Эксемер (Македони Александрĕ) Мессопотамине çапăçса илет. Вăл вилнĕ хыççăн Мессопотами эллинисен Селевкид патшалăхĕ çумне хутшăннă.
Çирĕклĕ (Йĕпреç районĕ)
Каçăсем
Категори:Йĕпреç районĕн ялĕсем
Октябрь (Мишки районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Яндекс.Календарь
'''Яндекс. Календарь''' — Яндекс компанин тӳлевсĕр пайăр информаци менеджерĕ, ĕçе 2007 çулхи юпан 1-мĕшĕнче уçăлнă.
Папа флочĕ
Кун-çулĕ
1823 çулта Папа флочĕ йышне 12-тупăллă «San Pietro» шхунă, куттерсем, фелуксем тата пинас кĕнĕ. Мортирпа хĕçпăшалланнă 12 патруль кимми çырана (пĕр эскадри (8 кимĕ) Адриатика тинĕсĕнче, тепĕр эскадри (4 кимĕ) — Тирра патĕнче) хӳтĕленĕ.
Алманчă
XVII ĕмĕр
XVII ĕмĕр вĕçĕнче ялта 35 кил пулнă.
XIX ĕмĕр
XIX ĕмĕр пуçламăшĕнче ялта 55 кил пулнă, 151 арçын, 171 хĕрарăм пурăннă. XIX ĕмĕр варринче ялта 50 кил пулнă, вĕсенче 222 арçын, 221 хĕрарăм пурăннă.
XX ĕмĕр
Ку ял çыннисем Улатăр районĕнчи Суйкăн ялне никĕсленĕ. 1928 çулта 8 çемье Хырла юханшывĕ хĕрринче Ырлăх ялĕ никĕсленĕ.
Харвута-Яха (Аймаль-Яха юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Асбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Таджиксем
Узбекистан (тĕрле шутлавсемпе):
Вишера (Чулман Атăл юппи)
Ви́шера — Пермь Енĕнчи юханшыв, Чулман Атăлăн сулахай юппи (Чулман Атăл шыв усравĕн Вишера кӳлмекне юхса кĕрет).
Пуçламăшĕнчен Улс вăррине çити Вишера — кĕрлесе юхакан ту шывĕ, тăршшĕпе чылай шарлак. Унăн анлăшĕ 70 метăра таран пулать.
Пĕркĕт
мини|Пĕркĕт. Йозеф Вольф ӗҫӗ
Пĕркĕт е караппăл (Aquila chrysaetos) - хуртан пысăкрах, хурчка йышшисен çемьинчи паллăрах çăткăн кайăкĕ. Чи пысăк ăмăрткайăк.
Начапкино
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Раççейри граждан вăрçи
Февраль революцийĕ тата Вăхăтлă ертӳлĕх (пуш, 1917 — чӳк, 1917)
Çурла, 27 Керенский хăйĕн кабинетне салатса ярать те хăйĕн çине хăй ирĕкĕпе «диктатор тивĕç ĕçне» илет, харпăр тĕллĕн Корнилов генерала ĕç вырăнĕнчен кăларать (юридици енĕпе тивĕçĕ пулман пулин те), Петроград çине пыма хăех хушнă юланут корпусне тавăрма хистет, хăйне Аслă çарпуçĕ туса хурать. Корнилов çакăн пек приказа пăхăнма шутламасть те…
Çурла, 27 Керенский Корнилов генерала пăлхавçă тесе пĕтĕм çĕршыва сас ярать, генерала Аслă çăрпуçĕ ĕç вырăнĕнчен хăтарать, большевиксене хĕсĕрлеме пăрахать те Канашсенчен пулăшу ыйтать.
Каçăсем
Категори:Истори Категори:Вăрçăсем * Категори:Раççей вăрçисем Категори:XX ĕмĕр вăрçисем Категори:Граждан вăрçисем
Раççей Федерацин Прокуратури
Раççей Федерацин Прокуратури — Раççей Федераци ятĕнчен Раççей Федерацин Конституцине тата РФ территоринче ĕçлекен саккунсене тӳрĕ тытса пырассине пăхса тăракан патшалăх органĕсен федерацин пĕрлĕ центр системи. Раççей Федерацин Прокуратури урăх функцисене "О прокуратуре Российской Федерации" ФС йĕркипе пурнăçласа пырать. Раççей Федераци Прокуратурин полномочисене, йĕркелӳпе ĕç-пуç йĕркине «О прокуратуре Российской Федерации» федераци саккунĕ палăртать. Прокуратура хăйĕн полномочисене патшалăх влаçĕсене (саккун тăвакан, ĕç тăвакан, суд), çаплах вырăнти хăй тытăмлăх тата пĕрлĕх организацисене пăхăнмасăр ĕçлет, çаплах влаç пайĕсене кĕмест.
Çĕнĕ Надыр
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Эльшей районĕ
Алманчă культура çурчĕ
Алманчă культура çурчĕ, — Чăваш Енĕн Патăрьел районĕнчи Алманчă ялĕнче вырнаçнă культура çурчĕ.
Камышевка (Алтата юппи)
Камышевка — Раççей территоринчи юханшыв. Сарăту облаçĕ, Волгоград облаçĕ территорипе юхать. Алтата юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
Анаткас Тушкил
Анаткас Тушкил, — Чăваш Енĕн Тăвай районĕнчи ял.
Кĕçĕн Какшан (юханшыв)
Юханшыв çинче Йошкар-Ола хула вырнаçнă.
Стерлинг Фунчĕ
250px|thumb|right|Виктори патша портретлĕ крона 250px|thumb|right|Кайри енĕ
Стерлинг Фунчĕ (Pound sterling, Pound, British pound) — укçа, ăна çак патшалăхсенче усă кураççĕ:
Элементсен периодла тытăмĕ
Элементсен тапхăр системи (Менделеев тапăлĕ) — тĕрлĕ атомлă элементсен (водородăн) системи. Атом йĕтринчи протонсен шучĕпе элементсен пахалăхĕ пĕр-пĕринчен пăхăнса тăнине кăтартакан хими элеменчĕсен йĕркеленĕвĕ (классификацийĕ). thumb|Менделеев
Ермолаев Владимир Фёдорович
Пурнăçĕ
2006-мĕш (март) çултанпа паянччен –" "Юрма" Агрохолдинг" ОООн генераллĕ директорĕ.
Ржевский Наполеона хирĕç
«Ржевский Наполеона хирĕçле» (Ржевский против Наполеона), çаплах «Шерше ля фам» (Шерше ля фам) е «Наполеон капут!» (Наполеон капут!) — раççей камичĕ.
Вьетнам Википедийĕ
Кун-çулĕ
Вьетнам Википедине 2002 çулăн чӳк уйăхĕнче уçнă, анчах та аталанма тепĕр хут 2003 çулхи чӳкре «чĕртсе ярсан» тин тапраннă. 2009 çулхи ака, 3 тĕлне унта 78 000 статья шутланнă (30-мĕш вырăн Википедин чĕлхе уйрăмĕсем хушшинче), ĕçе çак вăхăтра 108 000 хутшăнакан пулнă.
Луар тата Шер
Истори
Луар тата Шер — 1790 çулхи пуш уйăхĕнче пулса иртнĕ Францин Аслă революциĕ вăхăтĕнче йĕркеленĕ чи пĕрремеш департаментсем шутне кĕрет. Орлеан тата Турень провинци çĕрĕсем çинче йĕркеленнĕ. Ячĕ Луар тата Шер юханшывсенчен пулса кайнă.
Камышлейка (Алтата юппи)
Камышлейка — Раççей территоринчи юханшыв. Сарăту облаçĕ, Волгоград облаçĕ территорипе юхать. Алтата юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Улянкă
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Тăвай районĕн ялĕсем
Çĕнĕ Михайловка (Пишпӳлек районĕ)
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Пурăнан халăх йышĕн улшăнăвĕ:
Кăвак хăлат
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Хăлатсем Категори:Евразири вĕçен кайăксем Категори:Çурçĕр Америкăри вĕçен кайăксем Категори:1766 çулта çырнă чĕрчунсем
Луара (департамент)
Луара (франц. Loire) — Францин хĕвелтухăç енче вырнаçнă, Рона — Альп регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 42. Администрациĕ Сент-Этьен хулинче вырнаçнă. Халах йышĕ 728,5 пин (1999) çын.
Юханшыв
Чăвашсен ĕненĕвĕнче
Çавна кура кивĕ йĕрĕх хуллисене, пуканесене çурхи юханшыва пăрахнă. Юханшыв вĕсене çăтмаха çитерет тесе шутланă. Юханшыв ку тĕнчерен леш тĕнчене илсе каякан çул шутланнă.
Луара (департамент)
Географи
Департамент лаптăкĕ 4 781 км² танлашать. Департамент Луара юханшыв айлăмĕнче вырнаçнă.
Истори
Малтан, 1790 çулхи пуш уйăхĕнче пулса иртнĕ Францин Аслă революциĕ вăхăтĕнче Рона тата Луара ятлă департамент йĕркеленнĕ пулнă. 1793 çулта вара вăл департамента икĕ пая пайланă, çапла Луара департамент йĕркеленнĕ..
Иванов Ананий Герасимович
Биографи
1976 çулта И. Н. Ульянов ячĕллĕ ЧПУ истори факультетĕнче вĕренсе тухнă.
Ăслăх ĕçĕсем
250 яхăн ăслăх ĕçне, çав шутра 14 монографи, документсен пуххине, вĕренӳ кĕнекисене хатĕрлесе кăларнă.
Суровка (Уфимский район)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
Кăнтăр полюсĕ
Чи малтан кăнтăр полюсне Амундсен ертсе пыракан норвеги антарктика экспедицийĕ çитнĕ (1910-1912 çç). Экспедицине Бьолан Олаф, Сверре Хассель, Хансен Хельмер тата Оскар Вистинг хутшăннă. 1912-мĕш çулăн кăрлач уйăхĕнче Скотт Роберт ертсе пыракан акăлчансен Терра Нова экспдицийĕ çитет. 1929-мĕш çулта Бэрд Ричард американец самолетпа Кăнтăр полюсĕ урлă вĕçсе каять. 1958-мĕç çулта акăлчансен трансаантарктика экспедицийĕ Уэделл тинĕсĕнчен Росс тинĕсне Кăнтăр полюсĕ витĕр каять.
Каçăсем
Категори:Полюссем Категори:Антарктида
Чёрненькая (Алтата юппи)
Чёрненькая — Раççей территоринчи юханшыв. Сарăту облаçĕ, Волгоград облаçĕ территорипе юхать. Алтата юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Бразилиа
Географи
Хулара тĕнчери Ж. Кубичек ячĕллĕ аэропорчĕ, çăмăл тата апат-çимĕç промыçлисем, Наци университечĕ, Наци театрĕ пур.
Малвавож
Малвавож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Малваю юханшывăн сулахай çыранĕпе, 12 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Болгари культурипе славян çыруллăхĕн кунĕ
Категори:Болгари уявĕсем
Чăваш патшалăх пукане театрĕ
Кун-çулĕ
Театр телекурав ĕçлĕхне те хутшăнса тăрать. 2000 çулхи раштав уйăхĕн 31-мĕшĕнче чăваш телекуравĕнче çитĕннисем валли кашни эрнере «Вот это да!» ятлă театрăн кăларăмĕ тухма пуçлать. Унăн авторĕ тата ертӳçи - Юмахçă - театрăн режиссерĕ Ю.М.Филиппов.
Гастрольсем, фестивальсем, конкурссем
2001 çулта Иваново хулинче «Муравейник» ятлă Раççей IV фестивалĕ иртет. В. Бусаренко «Сыграем в Красную Шапочку» спектаклĕ номинацире çĕнтерет.
Сĕлтĕлле металл
Хими пахалăхĕсем
2Na + S = Na2S
Грузин Википедийĕ
Асăрхавсем
Категори:Грузин чĕлхи Категори:Википеди уйрăмĕсем Категори:2004 çӳлта уçăлнисем
Лингвистика
Лингвистика — чĕлхесене тĕпчекен аслăлăх. Çын калаçакан чĕлхе çинчен, тĕнчери тĕрлĕ чĕлхесем кашни хăй евĕрлĕхĕпе уйрăлса тăни çинчен.
Трабзон (ил)
Урăх çĕртре кăтартни
Категори:Турци илĕсем
Чăваш Республикин Наци библиотеки
Адрес: Шупашкар хули, Ленин проспекчĕ, 15 çурт
Кун-çулĕ
1946-мĕш çулăн пуçламăшĕнче библиотека малтанхи К.Иванов урамĕнче Чăваш ĔТК йышăннă вырăнне куçнă. Библиотека фончĕ 93 пине яхăн тома çитнĕ. Коллективре 22 çын ĕçленĕ. Хальхи вăхăтра библиотекăра 116 çын ĕçлет.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн библиотекисем Категори:Шупашкар культури Категори:Чăваш Енĕн культури Категори:Шупашкарти паллă вырăнсем Категори:Раççейри чи пысăк библиотекăсем