cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тăрмăш (Тăвай районĕ)
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 1417 çын, çав шутра 704 арçын, 713 хĕрарăм пурăннă.
Мари Эл
Тавралăхĕ
Атăлăн сылтăм çыранĕнче республикăн 14 районĕнчен пĕри кăна — Туçи Мари — вырнаçнă. Вăл Атăлçи çӳллĕшĕн кăнтăр айккине йышăнать. Кунта Атăла юпписем — Сăр, Сумка, Ункă, Кĕçĕн Ункă, Сĕнтĕр — юхса кĕреççĕ. Атăл çинче республика çĕрĕнче Шупашкар тата Куйбышев шывуправĕсем пур. thumb|350px|Мари Эл картти
Халăх йышĕ, республика тытăмĕ
Халăх йышĕ — 711 540 çын (2006), 728 000 (2002). Халăх йышлăхĕ — 30,4 çын/çм² (2005), хула халăхĕн шайĕ — 63,1 % (2005).
Кун-çулĕ
1920 çулхи чӳк уйăхĕн 4 Мари автономлă облаçне туса хунă, 1936 çулти раштавăн 5-мĕшĕнче распубликăна Мари АССР ятне панă. 1990 çултанпа вара Мари Эл ятлă.
Ташкичи
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Эльшей районĕ
Золотурн (кантон)
Географи
Лаптăкĕ - 791 км² (16-мĕш вырăнта, кантонсем хушшинче). Чи çӳллĕ вырăнĕ Hasenmatt тăвĕ (1445 метр).
Администрациллĕ пайлану
Кантон 10 тăрăха пайланать:
Чĕлхесем
Кантонăн официаллă чĕлхи — нимĕç. Шкулсенче пиллĕккĕмĕш класран пуçласа акăлчан чĕлхине вĕрентеççĕ.
Цице
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем
Гагауз Википедийĕ
Гагауз Википедийĕ — Википедин гагауз чĕлхиллĕ уйрăмĕ.
Луаре (департамент)
Луаре (франц. Loiret) — Францин Тĕп регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 45. Администрациĕ Орлеан хулинче вырнаçнă. Халах йышĕ 618 пин (1999) çын.
Вольно-Сухарево
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
Цмур (Арач (Ашагы-Мака юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анăç Каспи бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Асбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Терек.
Пăлхари
Истори
Пĕрремĕш Тĕнче вăрçи умĕн Пăлхарин икĕ Балкан вăрçине хутшăнма тивнĕ. Çак икĕ вăрçă Балкан çурутравĕнчи турккăсен вăйĕ чакнипе, вĕсен витĕмĕ пĕчĕкленнипе вĕçленнĕ.
Непал рупийĕ
Непал рупийĕ (रूपैयाँ) —Непал патшалăхĕн валюти. Пĕр рупи 100 пейсран тăрать.
Чăваш сăмсахĕнчи çапăçу
Çапăçу
Маметкул аманнипе çĕпĕрсен çарĕнче арпашу пуçланать. Паника хĕрсе каять, вара çĕпĕрсем пĕтĕмпех тарма пуçлаççĕ. Кучум ханĕ хăй, сăрт çинче çапăçăва сăнаканскер, Искер хулине хăварса тарать. Йăрмак тĕкĕртĕ тутарсене хăваламасть. Çĕр каçма вĕсем Атик-хулана кĕреççĕ. Темиçе кунтан çĕпĕрсен çарĕ пĕтĕмпех саланса каять.
Абазинка (Пшеха юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Адыгеей юханшывĕсем Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем
Илпеш
Кун-çулĕ
Вăл 1812 çулхи Тăван çĕршывăн вăрçине хутшăннă. Париж хулине çĕнтерсе илнĕ чухне патрлăхне кăтартнă, уншăн ăна кĕмĕл медальпе «За взятие Парижа» хиспеленĕ. 1814 çулта Илпеше тата «Таса Анна» хисеп паллипе тивĕçтернĕ, унтер-офицер шайне хăпартнă. Каярахпа Илпеш тăван ялне таврăннă. Вăл патша ертĕвĕ çак хаяр вăрçăра хăйне шеллемесĕр кĕрешнĕ халăхшăн тăрăшма тытăнĕ тесе ĕмĕтленн ĕ, анчах та çак çутă ĕмĕт кăлăхах пулнă. Патша халăх пурнăçне çăмăллатас пирки пĕртте шутламан. Уйрăмах çĕршыври вырăс мар халăхĕсен пурнăçĕ начарланса пынă.
Шурча вăрçи
Вара 1842 çулта чăвашсемпе çармăссем чăтайман, патшана хирĕç вăрçа çĕкленнĕ. Историре вăл Шурча вăрçи ятпа юлнă. Кĕрешӳçĕсене ертсе пыраканĕ 1812 çулхи вăрçă паттăрĕ Илпеш пулнă. Пăлхава тухнă хресченсем патша çарĕсемпе темиçе хутчен те çапăçу пуçланă. Чи хаяр çапăçу вара Шурча ялĕ патĕнче пулса иртн ĕ. Кунта 5 пине яхăн сенĕксемпе, пуртăсемпе, чукмарсемпе сăнасемпе кăраланнă чăваш-çармăс çарĕ пуçтарăннă. Вĕсене чăн-чăн паттăрсем Палаттай (Степан Сидоров), Ильпарс (Степан Ильин), Саватька (Александр Григорьев), Михапар (Федот Федоров) ертсе пынă. Пĕрремĕш çапăçу çу уйăхĕн 19 мĕшĕнче пулса иртнĕ. Çак хушăра кĕрешӳçĕсене пулăшма таврари ялсенчи хресченсем пуçтарăннă, пăлхав çар шучĕ 10 пине те çитнĕ. Хаяр та юнлă çапăçура сакăр çын вилнĕ, виççĕр çынна яхăн амантнă Патша çарĕн те çухатусем пулнă, вĕсенне çĕр çынна яхăн амантнă.
Вуламалли
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем Категори:Чăваш паттăрĕсем
Питтĕпел
Питтĕпел (Новое Янашево) — Чăваш Енĕн Елчĕк районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 156 çын, çав шутра 74 арçын, 82 хĕрарăм пурăннă.
Сереп Анатолий Трофимович
Каçăсем
Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:Пайăр çынсем:Элĕк районĕ Категори:1920 çулта çуралнисем Категори:2003 çулта вилнисем Категори:Чăваш Енре çуралнисем
Бухегберг
Бухегберг (Bucheggberg) — Швейцари тăрăхĕ. Тарăх центрĕ — Мюледорф хула.
Каçăсем
Категори:Золотурн (кантон)
Адрон
Йĕри-таврари курăнакан япала барионсенчен — нуклонсенчен — тытăнса тăрать, вĕсем атом тĕшшине тытăм паракан протонсемпе нейтронсем пулаççĕ.
Мезонсем шутне пионсем (π-мезонсем), каонсем (K-мезонсем) тата ытти йывăр пĕрчĕксем.
Квазиполином
Каçăсем
Категори:Функцисем
Азербайджан маначĕ
Хальхи вăхăтра манат 6 номиналлă хут укçа тата 6 номиналлă тимĕр укçа çӳрет.
1992—1993 çулсенчи кăларăм
Йĕспе никĕльтен 1992-мĕш çулта хатĕрленĕ 5, 20 тата 50 гяпик номиналлă укçасене сувенир пек сутса пĕтернĕ thumb|500px|Танлаштару виçисем
2005 çулхи хут укçасем
2006-мĕш çулхи деноминацине хатĕрленсе "Азербайджан сумлăхĕ" сериллĕ, 1, 5, 10, 20, 50 тата 100 манат номиналлă, банкнотăсем пичетленĕ.
Каçăсем
Категори:Манат Категори:Азербайджан укçисем Категори:Европа валютисем Категори:Ази валютисем
Нурлино
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
Мăн Тукташ
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Элĕк районне, 1962 çулхи раштавăн 20 хыççăн Çĕмĕрле районне кĕнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.
Бор (элемент)
Каçăсем
Категори:Хими элеменчĕсем Категори:Çурма металсем Категори:Питĕ хăрушăллă япаласем
Армянка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ярмулкки
Ярмулкки (Ермолкино) — Пушкăрт Республикинчи Пишпӳлек районне кĕрекен чăваш ялĕ.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Пурăнан халăх йышĕн улшăнăвĕ:
80-мĕш çулсем
Асăрхавсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Вăрман Кăршка
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернинчи
Елшава
Истори
Елшавăна пĕрремĕш 1243 çулта Бела IV патша çырăвĕнче шахтёрсен пурăнан вырăнĕ тесе асăннă. XIV ĕмĕрте вăл Хункăрин тимĕр тăпри тупас енĕпе иккĕмĕш хули пулса тăрать, патша хули ятне тивĕçет. 1556 çулта хулана турккăсем çунтарса яраççĕ. 1893 çулта хула витĕр Плешивец-Мурань чукун çулне хураççĕ. 1894 çулта магнезит комбинатне хута яраççĕ. 1938 çулта хулана хорти Хункăри çарĕсем ярса илеççĕ. 1945 çулхи кăрлачăн 21-мĕшĕнче Елшавăна совет тата румын çарĕсем ирĕке кăлараççĕ.
Мучар (Тăвай районĕ)
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 595 çын, çав шутра 283 арçын, 312 хĕрарăм пурăннă.
Безымянка (Киша юппи)
Безымянка (Киша юппи) — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей, Краснодар Ен территорипе юхать. Киша юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Каçăсем
Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем
Вырăс алфавичĕ
Вырăс алфавичĕ — вырăс чĕлхин алфавичĕ. 1918 çултан 33 саспаллинчен тăрать:
Кун-çулĕ
Вырăс алфавичĕ вырăссен авалхи кириллицăран пулса кайнă. 863 çул патнелле ăна тунă. Кириллица Руçра христиан (988 çул) тĕнне кĕнĕ хыççăн анлă сарăлнă.
Альманах
Журналпа танлаштарсан, çул хушшинче пĕрре тухакан, яланхилле литература çĕнĕ ĕçĕсене, ăслăлăх çитĕнĕвĕсене, саккунлăх улшăнăвĕсене т. ыт. пĕлтеркен, хыпар календарĕ евĕр пулса пыракан пĕрмаях мар тухакан пухăм. ГОСТ 7.60-2003 килĕшӳллĕ, альманах — илемлĕ литература е (тата) халăх-ăслăлăх ĕçĕсен пĕр кăтартăвĕпе пĕрлештернĕ пухăмĕ.
Илякшиде
Илякшиде — Пушкăрт Республикин Эльшей районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 235 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452268, ОКАТО кочĕ — 80230816002.
Дан Википедийĕ
Каçăсем
Edycje językowe Wikipedii
Илякшиде
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Сăнарпуç
Каçăсем
Категори:Вăрнар районĕн ялĕсем
Жак Картье
Жак Картье́ (Jacques Cartier; 1491, Сен-Мало — авăн, 1 1557, Сен-Мало) — франци тинĕсре çӳрекенĕ, Çĕнĕ Франци пуçарса яракан. Çурçĕр Америка çыранне виçĕ экспедици иртернĕ. Европа çынннисенчен пĕрремĕш карта çине Таса Лавренти кӳлмекне тата Таса Лавренти юханшывĕн çыранĕсене тата "Канад çĕрĕ" тесе ят панă вырăна укернĕ, вĕсем çинчен çырса хунă. Кабот тата Шампленпа пĕрле Канадăна уçакансен шутне кĕртеççĕ.
Манш (департамент)
Каçăсем
Категори:Франци департаменчĕсем
Вепссем
Каçăсем
Категори:Финн-укăр халăхĕсем
Круглый Лев Борисович
Кун-çулĕ
1979 çулта Наталья Энке актриса арăмĕпе тата Никита ывăлĕпе пĕрле тăван çĕр-шывран тухса каять. Венăра, Мюнхенре (в Мюнхенре виçĕ çул хушши «Ирĕклĕх» радио диктор вырăнĕнче ĕçленĕ) пурăннă.
Килйыш
Арăмĕ — актриса Наталья Энке. Ывăлĕ — Никита Львович Круглый-Энке, к/м «Ливень» фильмра (1977, Одесса киностудийĕ) тĕп роле вылянă.
Падонксен жаргонĕ
«Падонк», е «олбанский» чĕлхе — Рунетра XXI ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче сарăлнă фонетика енĕпе тĕрĕсех, анчах та юриех тĕрĕс мар орфографиллĕ (эрративлă), тăтăшах мата тата сленг штампĕе усă курса калаçмалли вырăс чĕлхин стилĕ. Пĕрмаях блогсен, чатсен тата веб-канашлусенчи комментари тексчĕсенче тĕл пулать. Сленга пула чылай стереотиплă сăмах çаврăнăшĕ тата тетел-мем, сăмахран, унпа мем «превед» теççĕ, çут тĕнчене тухнă.
Арка-Харвута (Арка-Таб-Яха юппи)
Арка-Харвута — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Арка-Таб-Яха юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 44 км.
Ману-Шор
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Анаткасси (Канаш районĕ)
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Тай Википедийĕ
Кун-çулĕ
thumb|Тай Википедин ӳсĕмĕ Çак Википедири пĕрремĕш статьяна астрономипе (ดาราศาสตร์) хайланă.
40000 статья пусминчен Тай Википедийĕ 2008 çулхи юпара (манга пирки статья Bamboo Blade (ฤทธิ์ดาบไม้ไผ่) иртсе кайнă.
Марна (юханшыв)
Истори
Категори:Франци юханшывĕсем
Мĕтри Чăваш
Кун-çулĕ
Хусана илнĕ чух Мускав патшин çарпуçĕ пулса паттăрлăх кăтартнă. Хаяр çапăçура унăн куçне çĕмренпе амантнă, йĕтрепе аллине татса кайнă, çапах та вăл вăрçă хирĕнчен тухман. Хусана илнĕ хыççăн, вăл Йăван ĕмпӳпе пĕрле тăван çĕрне таврăнать. Мĕтри Чăваш çакăн хыççăн 19 çул пурăнать, 81 çула çитет. Мĕтри Чăвашăн 4 ывăл юлать: Хĕветĕр, Самуил, Потап, Йăван. Вĕсем вара Нарбеков хушаматпа çӳреме тытăнаççĕ.
Швейцари Франкĕ
Тимĕр укçа
1939 çул — 20 рапен пăхăр-никĕль ирĕлчĕкĕнчен (1850—1859 — биллон, 1881—1938 — никĕль); 1968 çул — 1/2, 1, 2 тата 5 франк [пăхăр]]-никĕль ирĕлчĕкĕнчен (маларах — кĕмĕл); 1981 — 5 рапен [пăхăр]]-алюмини-никĕль (маларах —пăхăр-никĕль).
Неополитан Википедийĕ
Каçăсем
Неаполитан Категори:2006 çулта уçăлнисем
Варачан
Варачан, — сăварсен VI - VIII ĕмĕрсенчи хули.
Истори
Кăвара пуççапасси сăвар-чăвашсен сĕм авалах Туранра, ĕлĕххи Сăкăтпа хальхи Туркмени çĕрĕсенче пурăннă чухне сăртăш тĕнĕнчен илнĕ пулас.
Каçăсем
Категори:Хасар хулисем Категори:Сăварсен хулисем Категори:Дагестан историйĕ
Марна çинчи çапăçу (1914)
Категори:Пĕрремĕш тĕнче вăрçи Категори:Францири çапăçусем Категори:Германин çапăçăвĕсем Категори:Англи çапăçăвĕсем Категори:Франци историйĕ Категори:Çапăçусем, алфавитпа
Нуклон
Нуклонсем (nucleus — тĕшĕ) — атăм тĕшшисен шутне кĕрекен элементарлă пĕрчĕксем. Протонсемпе нейтронсене нуклонсем теççĕ.
Альгологи
Альгологи — (alga ) - ботаникăри шыв курăкĕсене тĕпчекен пай.
Амбролаури
Амброла́ури (ამბროლაური) — Грузинчи хула. Рача Лечхумипе Тури Сванети тăрăхĕн тата Амбролаури районĕн тĕпĕ.
Аптăри
Вăрăм аптăрие хĕçпăшал вырăнне усă курма пулать.
Кĕçĕн Бишкурай
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Засольная (Асес-Еган юппи)
Засольная — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Асес-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 44 км.
.bm
Категори:Бермуд утравĕсем Категори:Интернет доменĕсем
Засольная (Асес-Еган юппи)
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Кĕçĕн Кипек
Истори
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕ хыççăн Чăваш Енĕн Вăрнар районне, 1939 çулхи пуш уйăхĕн 17-мĕшĕ хыççăн Калинин районне кĕнĕ. 1956 çулхи чӳк уйăхĕн 26-мĕшĕ хыççăн хальхи вăхăтчен Вăрнар районне кĕрет.
Сĕлескер
Сĕлескер, Sĕleskеr — Чăваш Республикин Çĕрпӳ районĕнчи ял.
Тавралăхĕ
Унка юханшывăн сулахай çыранĕнче вырнаçнă. Шупашкара çитме 44 км, чукун çул станцине — 16 км.
.bo
.bo, - Боливи патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Боливи Категори:Интернет доменĕсем
.bs
Категори:Багама утравĕсем Категори:Интернет доменĕсем
Варен-Еган (Вах юппи)
Варен-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Вах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Рахмул
Вуламалли
Категори:Чăваш паттăрĕсем
Тĕшмĕш (фильм)
«» (Superstition) — Джеймс Роберсон канад режиссёрĕ 1982 çулта ӳкернĕ шиклев фильмĕ.
.bv
Toppdomän
Эттингер Роберт
Биографи
2021 çулхи утăн 23-мĕшĕнче Детройт хулаçумĕнче (Мичиган штачĕ) вилнĕ. Криоконсервациленĕ.
Асăрхавсем
Категори:Уэйн университетĕнче вĕренсе тухнисем Категори:Уэйн университечĕн вĕрентӳçисем Категори:АПШ педагогĕсем Категори:Пурнăçа тăсассин хастарĕсем Категори:АПШ трансгуманисчĕсем Категори:«Пурпур чĕре» медальпе чысланисем Категори:Крионика пионерĕсем
Харвута (Арка-Таб-Яха юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Имерети патшалăхĕ
Патшалăхăн тĕп хули Кутаисинче пулнă.
Кун-çулĕ
XVI ĕмĕр вĕçĕ тĕлне патшалăх çĕрĕсем шутне Имерети çеç кĕнĕ. 1555 çулхи иранпа турккă хушшинчи мирлĕ килĕшӳ тăрăх вăл Исман империне пăхăннă, куланай тӳленĕ. Куланай шутне ирĕксĕр çынсем, укçа тата кунта туса илекен çимĕçсем кĕнĕ.
Эрĕмкасси
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернинчи
Çăлпуç (Канаш районĕ)
Каçăсем
Категори:Канаш районĕнчи пурăнан вырăнсем
Менантăр (пĕлтерĕшсем)
Менантăр — ят:
Медвежий (Заостренная юппи)
Медвежий — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Заостренная юханшывăн сылтăм çыранĕпе 34 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Янăш паттăр
Янăш — XVII ĕмĕрти чăваш паттăрĕ. Вăл Петемен ялтан пулнă тесе çырнă ясак пуçтарнă кĕнекере.
.ca
Категори:Канада Категори:Интернет доменĕсем
Анăç-фриз чĕлхи
Анăç-фриз чĕлхи (Frysk) — Фрисланди (Fryslân) нидерланд провинцин официаллă чĕлхи, фриз чĕлхисен йышне кĕрет.
Диалектсем
Чĕлхере 8 диалекта уйăраççĕ, пĕр-пĕррине пурĕ те ăнланаççĕ..
Çырулăхĕ
Анăç-фриз чĕлхинче латин алфавичĕпе, диакритика паллисене (циркумфлекс и акут) хушса усă кураççĕ.
Чăваш хĕрарăмĕ (хаçат)
Каçăсем
Категори:Чăваш хаçат-журналĕсем Категори:Чăваш Енри хаçат-журнал Категори:Периодикăллă кăларăмсем
190-мĕш çулсем
Асăрхавсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Жолобная
Жолобная — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей, Краснодар Ен территорипе юхать. Белая юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Атăл
Юханшывăн кун-çулĕ
Атăл çинче нумай шывуправĕсем пĕвелесе электроэнерги хăватлăхне кăларакан станцисем чылай туса лартнă. Вăтам ĕмĕрсенче юханшыва Итиль е Этель, ĕлĕххи чăвашсем, хасарсем "Атăл" (вĕсен тĕп хули те Атăл ятлă пулнă) тенĕ. Аваллăхра (хальхи эрăн I ĕмĕрĕсем) Ра тесе палăртнă.
Меркушшор
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Келермес
Келермес —Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей Республики, Краснодар Ен территорипе юхать. Юханшыв Гиага юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 60 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Нейтрон
Тĕпчесе уçни
1930 çулта Германире ĕçлекен Вальтер Ботепе Г. Бекер çакна асăрханă: хăватлă энергиллĕ полони-210 пĕрхĕнтерекен альфа-пĕрчĕкĕсем, хăшпĕр çăмăл хими элеменчĕсем, уйрăмах берилли е лити çине, ӳкеççĕ те çав тери хăватлă, витĕр тухакан хевтеллĕ пайăркасене пуçараççĕ. Малтан вĕсене гамма-пайăркасем тесе шутланă, анчах каярах вĕсен витĕр тухакан хевтелĕхĕ кунчен паллă гамма-пайăркасенчен те питĕ çивчĕ пулнипе экспериментăн пулăмĕсене ăнлантарма пултарайман. Кирлĕ çитĕнӳ 1932 çулта Иренпе Фредерик Жолио-Кюри тунă. Вĕсем кăтартнипе, çак унчен паллă пулман пайăркалăх парафин е водородпа пуян урăх сыпăну çине лексен, хăватлă энергиллĕ протонсем çуралаççĕ. Хăй енчен çакă нимĕне те хирĕçлемен пулнă, анчах хисеп шучĕсен вĕçĕсем теори килĕшĕвне çураçтарайман. Тĕпĕртакран, çав 1932çултах, акăлчан физикĕ Джеймс Чедвик хăйĕн эксперименчĕсенче гамма-пайăрка гипотези мулсăррине кăтартать. Вăл тăнласа пăхнипе, çак пайăркасене авăрламан протон йывăрăшлĕ пĕрчĕксем тăваççĕ; хыççăнах чылай эксперимент тĕпчесе ирттерет — гипотези тĕрĕс пулнине çирĕплетет. Çак авăрсăр пĕрчĕксене «нейтронсем» (латин тымарĕ neutral) ят хураççĕ.
Тытăну тăрăнĕпе арканăвĕ
Тĕпчесе çирĕплетнĕ тăрăх нейтрон виçĕ кваркран çыхăнса тăрать: пĕрри —«çӳлти» (u) тата икĕшĕ — «аялти» (d) кваркĕсем (кварк тытăмĕ: udd).
Атнаш (Канаш районĕ)
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Крючевка
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
Барион
Çав. пекех
Категори:Барионсем
.cl
Категори:Чили Категори:Интернет доменĕсем
Туçи Бадахшан
2003 çулта кунта 216 пин çын пурăннă. 1991 çулта 167 пин çын шутланнă.
Кедровая Речка (Вах юппи)
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Шуртавăш
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернинчи
Каçăсем
Категори:Çĕрпӳ районĕнчи пурăнан вырăнсем
.cm
Категори:Камерун Категори:Интернет доменĕсем
.cn
.cn, - Китай патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Киша (Шурă юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Трактор савучĕсем (концерн)
«Тра́ктор савучĕсем» — раççей машина тăвакан концернĕ. Тытăмлăх компанийĕ — «Трактор савучĕсем» концернăн корпораци тытăмлăх компанийĕ. Штаб-хваттерĕ — Шупашкар хулинче.
1240-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Трактор савучĕсем (концерн)
Ĕçĕ-хĕлĕ
Конструктор бюровĕсем
Сутăç компанисем
Ĕçлев кăтартăвĕсем
Çаплах компание Трактор тата комбайн двигателĕсен ăслăлăх-тĕпчев конструктор-технологи институчĕ (Улатимĕр) тата Ăслăлăх-тĕпчев трактор институчĕ ĂТТИ (Мускав) ăслăлăх центрĕсем кĕреççĕ.
Латинла Америка
Этимологи
Пĕрлешĕннĕ Штатсенче çак терминпа 1890-мĕш çулсем таран усă курман, XX ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче çеç хута кĕртнĕ. Унчен ăна «Испан Америки» тенĕ.
Бурцево
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
Çĕмĕрле
Çĕмĕрле, — Чăваш Енри ялпа хула.
Пысăк чăмăш
thumb|200 px|Пысăк чăмăш thumb|200 px|Пысăк чăмăш
Кече Курь-Еган (Вах юппи)
Кече Курь-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Вах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
База-Куяново
База-Куяново — Пушкăрт Республикин Эльшей районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 129 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452264, ОКАТО кочĕ — 80230824002.
Сăрă чарлан
thumb|200px|Сăрă чарлан Чарлан - хуртан пысăкрах вăрăм ураллă, вăрăм мăйлă кайăк. Тăтăшрах колонипе пурнаççĕ. Çăмартисем (3-4) симĕс тĕслĕ, йăвара ытларах ами ларать. Чĕпписем йăвара тата ун çумĕнче икĕ уйăх ӳсеççĕ. Чи малтан ака уйăхĕнче аçи вĕçсе килет, йăва йышăнса тӳрлетме пуçлать, ун хыççăн мăшăрĕ килет, иккĕшĕ пĕрле йăва юсаса пĕтерсен пусса лараççĕ. Авăн уйăхĕнче Индине, Африкăна вĕçсе каяççĕ. Чăвашра чарлансен икĕ колонийĕ пур. Кашни çулах 400 ытла кайăк çу каçать.
Греци драхми
Тимĕр укçа
Евро çине куçиччен çакăн пек тимĕр укçа çӳренĕ:
Çĕнĕ Йĕлмел (Çарăмсан районĕ)
Каçăсем
Категори:Тутарстанри Çарăмсан районĕн ялĕсем Категори:Тутарстан
1280-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Шупашкарти промăçлă тракторсен савучĕ
Кун-çулĕ
Савута СССР правительствин 1972 çулхи кăрлачăн 12-мĕшĕнчи йышăнăвĕпе тума тытăнаççĕ. 1971 çулхи юпан 21-мĕшĕнче Тăвас савутăн дирекцине йĕркелеççĕ. Савут директорĕ пулма В. Т. Десятова хушаççĕ.
Пуэр
Ферментациленипе вара пуэрсене чейсен уйрăм ушкăнне кĕртеççĕ. Хăш чухне шу пуэра çулçи хăмăр пулнипе тата ĕçми тĕксĕм-хĕрлĕ тухнипе йăнăшшăн хура чейĕн кĕçĕн тĕсĕ тееççĕ.
Пĕлекенсем каланипе, чей 10—20 çул иртсен (тĕрĕссĕн усранă пулсан) хăйнемай евĕрлĕ пулаççĕ. Шу пуэре нумай усрани характеристине ытлах улăштармасть — хăвăрттăн ферментленĕ хыççăн вăл пиçме чарăнать.
Каçăсем
Категори:Китай чейĕ Категори:Чей сорчĕсем
Пурхи Ахван
СССР ÇП пайташĕ (1977), Çеçпĕл ячĕллĕ преми лауреачĕ (1982), Чăваш Республикин искусствăсен тава тивĕçлĕ ĕçченĕ (1992), Чăваш Республикин Патшалăх премийĕн лауреачĕ (2001), Ф. Карим ячĕллĕ премии лауреачĕ (1998), И.Я. Яковлев ячĕллĕ премии лауреачĕ (2002), Трубина Марфи ячĕллĕ преми лауреачĕ. Пĕтĕм тĕнчери тĕнче халăхĕсен ăс-тăнлăх академин пайташĕ.
Пултарулăхĕ
«Сан ятупа» (1986) сăвăллă трагедие Чăваш драма театрĕнче лартнă. Унăн «Пырса курăр хăнана», «Кĕрхи туслăх» тата ытти сăввисенчен юрă кĕвĕленĕ.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:Сăвăçсем, алфавитпа Категори:СССР çыравçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:Чăваш çыравçисем Категори:СССР драматургĕсем Категори:Раççей драматургĕсем Категори:Чăваш драматургĕсем Категори:СССР сăвăçисем Категори:Раççей сăвăçисем Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:СССР тăлмачĕсем Категори:Раççей тăлмачĕсем Категори:Чăваш тăлмачĕсем Категори:Чăваш халăх сăвăçисем Категори:Нарăсăн 20-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Тутарстанра çуралнисем Категори:1942 çулта çуралнисем
Богушевская Ирина Александровна
Каçăсем
Категори:Вырăс сăвăçисем Категори:Вырăс юрăçисем Категори:1965 çулта çуралнисем Категори:Чӳкĕн 2-мĕшĕнче çуралнисем
Кога (Вах юппи)
Кога — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Вах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Апаш (Шупашкар районĕ)
Кун-çулĕ
1846—1930 çç. ялта Хусан Турă Амăшĕн тата Сăваплă Микулай Асам Тăвамçă чиркĕвĕсем ĕçленĕ. 1872 çулта пĕр класлă шкула уçнă, 1884 çулта чиркӳ прихучĕн шкулĕ уçăлнă. XX ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче шыв арманĕ ĕçленĕ.
Бальм-Мессен
108 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''2443’'.
Рупи
Хальхи инди рупин символĕ — 8px, индонезин — Rp, ытти руписен — Rs.
Ултавлă суйлава хирĕç пĕтĕм Раççейри хирĕçлев (2011-2012)
Чăвашра
Шупашкар хулинче çу уйăхĕн 13-мĕшĕнче «хирĕçлев ларни» иртнĕ.
Каçăсем
Категори:Раççей политики
.dm
.dm, - Доминика патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Урняк (Эльшей районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Эльшей районĕ
Эквадор
Анăç енче Эквадор çыранне Лăпкă океан хумĕсем çапаççĕ, çурçĕрте çĕршыв Колумбипе, тухăçра тата кăнтăрта — Перупа чикĕ тытать. Эквадор шутнет Галапагос утравĕсем кĕреççĕ.
Испани колонизацилес умĕн
Паянхи Эквадор территоринче тахçан авалах тĕрлĕ индей йăхĕсем — кара, киту, тумбе, каньяри тата урăххисем пулнă. Вĕсем сунар, пулă тытас тата çĕр ĕçĕпе пурăннă.
Ăста Наçтук
Ăста Наçтук — чăвашсен паллă сăвăçи-юрăçи. Вăл хальхи Шăмăршă районне кĕрекен Карапай Шăмăршă ялĕнче çуралнă. Наçтук тăхăрвунă икĕ çула çитиччен пурăннă.
Биберн (Золотурн)
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
Молотовей-Ямбо-Ты-Вис
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Супинкке Марйи
Ӗçĕсем
Категори:Авалхи чăваш сăвăçисемпе юрăçисем
Латыш Википедийĕ
Статистика
Июль 2007 г.: 10 000
Яштупай
Кун-çулĕ
Ку Степан Разин ертсе пынă вăрçă кĕрлесе иртнĕ тапхăр пулнă. Пин-пин чăваш паттăрĕ, çав шутра Пайтул та, Туйтимĕр те çак хаяр вăрçă кăвайтĕнче çуннă. Вуншар-вуншар чăваш ялĕ ним юлми пĕтнĕ… Патшалăх пуçлăхĕсем ăнланнă: Атăлçи вырăс мар чĕлхеллĕ халăхсене мĕнле те пулин ирĕклĕх памаллах. Çав хушăрах вĕсене урăх енпе хĕсĕрлеме меслет тупас тесе шутланă. Чăвашсен çĕрĕсене православии мăнаçтырĕсем турта-турта илме пуçланă. Çак тискер ĕçсене хирĕç вăрçăна Пихтан, Аптек, Мăрсайпа Терекен ятлă паттăрсем тухнă. Мăнаçтырсене хирĕç саккун йĕркипех кĕрешнĕ маттур чăвашсем те пулнă. Вĕсенчен пĕри Яштупай ĕнтĕ. Шупашкарти Троицки мăнастырь мăнахĕсем ним тума аптранипе Яштупай ямахачĕн Атăл çинчи Маслаотти утравне туртса илме пуçланă. Яштупай хăйĕн юлташĕсемпе вара çак çĕре сыхласа, 1689 çулта патша патне çыру çыраççĕ. Вара Хусантан Шупашкар вăйпучĕ Б.С.Львов патне 1689 çулхи çĕртме, 10 çырнă Хут (Грамота) килет. Унта çак Маслаотти утравĕ чăнах 1594-1595 çулсенче Очăкасси ялне пуçласа янă Очăк (Отучка) Ботакова тата унăн шăллĕне Пахтăш (Бахтышка) Дигильдиева (Полгильдиева) панине ĕнентерсе çырнă.Çак Хутра çырнине ĕнентерсе Артеми Волков алă пуснă. Вара çапла Яштупай хăйĕн аслашшĕсен çĕрне-пурлăхне ют çынсем енне юхтарман.
.er
Категори:Эритри Категори:Интернет доменĕсем
Очăк
Очăк — чăваш çĕрпĕвĕ.
.eu
Категори:Европа Пĕрлешĕвĕ Категори:Интернет доменĕсем
.fi
.fi, - Финлянди патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
1400-мĕш çулсем
Çавăн пекех
Категори:Вунăçуллăхсем
.fj
Toppdomän
Лучка (Курджипс юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Шурă. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Кубань.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Дагестанăн Нухай районĕ
Районăн пуçлăхĕ — Аджигайтканов Рашид Нарбекович.
Çутçанталăк
Районта çĕр айĕнчи пурлăхсем шутне нефть тата çутçанталăк газĕ кĕреççĕ.Районти çĕрсем çеçенхирлă-тăмлă тăпраллисем.Ногай районта кăнтăр тата çурçĕр енре пушхирсемте пур.
.fm
.fm, - Микронези патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Молюд-МУсаюр-Ю
Молюд-МУсаюр-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Кок-пел юханшывăн сулахай çыранĕпе, 20 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 41 км.
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Хирти Катек
Кĕперсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Италин правур каччисем (фильм)
Сюжет
Пултару ĕçĕнче Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи вăхăтĕнче наци Германи енче кĕрешнĕ итал экспедици çарĕсен салтакĕсем пирки каласа кăтартнă.
.fr
.fr, - Франци патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Абдулла (Эльшей районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Эльшей районĕ
Брунненталь (Золотурн)
Брунненталь (Brunnenthal SO) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
Матузка
Матузка — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей, Краснодар Ен территорипе юхать. Пшеха юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
.gd
Категори:Гренада Категори:Интернет доменĕсем
Куба
Истори
Кунта пĕрремĕш Европа çынни Христофор Колумб çитнĕ, вăл архипелагăн тухăç çыранне 1492 çулхи чӳк уйăхĕнче ура пуснă. 1511 çулта Диего Веласкес де Куэльяр утравсен халăхне пăхăнтарнă, Баракоа фортне йĕркелесе тунă та Кубăн пĕрремĕш Испани пуçлăхĕ пулса тăнă. 1514 çул тĕлне утрав çĕрĕсенче çичĕ пурăнан вырăнсем йĕркеленĕ. 1515 çулта Веласкес хăйĕн тĕп хваттерне Сантьяго де Куба хулана куçарнă, каярахпа вара вăл Кубăн шĕкĕр хули вырăнне йышăнать. Колонизаци тапхăрĕнче вырăнти халăхпа хытă вăрçнă: кунта малтан таино инди йăхĕсем пурăннă, вĕсен шайĕ утравра 75 % çитнĕ пулнă.
Филькина (Вах юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Госливиль
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
.gf
Категори:Франци Гвини Категори:Интернет доменĕсем
Тури Манчар
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Лекаревка
Лекаревка — Пушкăрт Республикин Ӗпхӳ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 101 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 450533, ОКАТО кочĕ — 80252860004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Янкăлч
Янкăлч, — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
.gm
Категори:Гамби Категори:Интернет доменĕсем
Нанги-Тоолок-Тальба
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Мишако
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Шурă. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ—Кубань.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Янкăлч Уйăрăшĕ
Янкăлч разъезчĕ, — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
1540-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
1550-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Хинди Википедийĕ
Кун-çулĕ
2008 çулхи чӳкĕн 12-мĕшĕ тĕлне статья йышĕ 22705 (Википедин чĕлхе уйрăмĕсем хушшинче 54-мĕш вырăнта) çитет. Статьясен «тарăнăшĕ (Depth)» енĕпе çав тери начар.
Хетт патшалăхĕ
thumb|300px|Авалхи Тухăç. Микен культури, [[Авалхи Египет, хеттсен патшалахĕ тата Ассири]] Хетт патшалăхĕ, — хеттсем йĕркеленĕ Пĕчĕк Азири авалхи (пирĕн эрăчченхи 1800—1200 çулсем) патшалăх.
Пиопи I
Каҫӑсем
Категори:Фараонсем, алфавитпа Категори:Икĕпатра пытарнисем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:VI династин фараонĕсем Категори:П. эрч. XXIV ĕмĕрти Африкăри тытăмçăсем Категори:П. эрч. XXIII ĕмĕрти Африкăри тытăмçăсем
Литва Википедийĕ
Каçăçем
Литва Категори:Литва чĕлхи Категори:Литва этеплĕхĕ Категори:2003 çулта уçăлнисем
Ыхра
Медицинăра усă курни
Медицинăра суханпа ыхраран тĕрлĕ япала — ыхра сĕткенне тата спиртпа хутăштарнине (аллилсат) — хатĕрлеççĕ, вĕсем хускалăва, хырăм-пыршă тракчĕн секретерлă ĕç-пуçне вăйлатаççĕ, тата урăх сиплев эмел тăваççĕ.
Пыршăлăх йӳçме е çĕрме тытăнсан (пыршăлăх атонипе колитсем сиксе тухсан), çаплах гипертонипе атеросклероз чухне те сывлăха сиплеççĕ.
Кăвакал-хăй
thumb|Кăвакал-хăй ами Кайăк-кăвакал, ларка-кăвакал е кăвакал-хăй (Anas platyrhynchos) — килти кăвакал пекрех пысăках мар шывра путман вĕçекен кайăк.
.gr
Категори:Греци Категори:Интернет доменĕсем
Тулă облаçĕ
Тавралăхĕ
Тулă облаçĕпе юнашар Мускав, Рязань, Липецк, Орёл, Калуга облаçĕсем вырнаçнă. Облаçĕн мĕнпур лаптăкĕ  танлашать. Çурçĕр енчен кăнтăралла а, хĕвеланăçĕнчен хĕвелтухăçнелле а тăсăлать.
Буляк (Игметовский ял тăрăхĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Васильев Александр Григорьевич
Александр Георгиевич Васильев — чăваш кĕвĕçи. 1948 çулхи кăрлач уйăхĕн 9-мĕшĕнче Чăваш Республикин Тăвай районĕнчи Тăрмăш ялĕнче çуралнă, çавăнтах 8 класс вĕренсе тухнă.
Махатма Ганди
Каҫӑсем
Категори:Философсем, алфавитпа Категори:Вĕлернĕ политиксем * Категори:Инди паллă çыннисем
Мао Цзэдун
Мао Цзедун (раштав, 26 1893 — авăн, 9 1976) — XX ĕмĕрти Китайăн патшалăх тата политика ĕçченĕ, китай коммунисăмĕн тĕп теоретикĕ.
Ачалăхĕпе çамрăклăхĕ
Çамрăклах Китай коммунисчĕсен партине (ККП) кĕрсе, Мао Цзедун 1930-мĕш çулсенче Цзянси провинцийĕн комунисчĕсен ертӳçи пулса тăрать. Китай коммунисчĕсен уйрăмлă, çĕр ĕçченĕсемшĕн тĕп вырăнлă идеологи пулмалла тесе ĕмĕтленнĕ. «Китай коммунисчĕсен Мăн харçин» ертӳçĕсенчен пĕри пулнă май Мао ККП çӳлти ертӳлĕхĕнче пысăк ĕç вырăнне йышăнать.
Кармала (Аслă Çарăмсан юппи)
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Самар облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Аслă Çарăмсан юпписем
.gy
Категори:Гайана Категори:Интернет доменĕсем
Петров Захар Иванович
Петров Захар Иванович — чăваш юптаруçи.
Гвардейск
Ку хулара Калининград регионĕнчи наципе культура чăваш пĕрлешевĕ вырнаçнă.
Висмут
Тупăшлани
Висмут сульфитне тимĕрпе хутăш шăратса тупаççĕ: Bi2S3 + 3Fe = 2Bi + 3FeS, е çак умлă-хыçлă ĕç-пулăмĕсене тытса пырса: Bi2S3 + 5O2 = Bi2O4 + 3SO2↑; Bi2O4 + 4C = 2Bi + 4CO↑. thumb|left|Синтĕсленĕ висмутăн [[кристаллĕ. Асам тĕспе йӳçĕклĕхĕн çинçе сийне пула ялкăшать.]]
Сарăм реакцийĕ
Асăрхавсем
Категори:Химилле реакцисем Категори:Органикăлла хими Категори:Органикăлла мар хими
Мексика кӳлмекĕ
Халăх
thumb|left|[[Мобил (Алабама), Мексика кӳлмекĕ енчен пăхсан]] Таврашĕнчи пысăк хуласем — Тампа, Сент-Питерсберг, Пенсакола, Мобил, Çĕнĕ Орлеан, Хьюстон.
Каçăсем
*
Кукша чăх
Ӗлĕкрех çак кайăксен йышĕ пирĕн тăрăхра пысăк пулнă. Халĕ вĕсен йышĕ çулсерен чакса пырать.
.ht
.ht, - Хаити патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Вăтам Ази
2) Политикăпа географи шутĕнчен Вăтам Ази — Ӳспекстан, Киргизи, Туркменистан, Таджикистан Хăш чух Казахстана та хушаççĕ).
Кăнтăрпа тухăçран Вăтам Азине тусем хупăрлаççĕ, çавăнпа Иранпа, Афганистанпа тата Китайпа çыхăнма йывăр пулать, ( Пакистанпа Инди патне тухма та çăмăл мар, Инди океанне те тухмалли çук).
Ту çинчи застава
«Ту çинчи заста́ва» (Застава в горах) — Константин Юдин режиссёрăн чикĕ хуралçисем пирки илемлĕ фильм. Экран çине кăларнă — 07.11.1953. Нумай çынна кăтартнă (1953, 3 вырăн) — 44,8 млн куравçă.
.hu
.hu, - Венгри патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
ЧПУ-н Филологи факультечĕ
Кун-çулĕ
И. Н. Ульянов ячĕллĕ Чăваш патшалăх университечĕн филологи факультече]]1990 çулта юпа уйăхĕнче уçăлнă.
Чăваш патшалăх университечĕн Географи факультечĕ
Кĕперсем
Категори:Чăваш патшалăх университечĕ
.ie
.ie, - Ирланди патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Ирланди Категори:Интернет доменĕсем
Тăрнасем вĕçеççĕ (фильм)
Каçăсем
Категори:Мосфильм Категори:СССР драма фильмĕсем Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи пирки фильмсем Категори:Михаил Калатозов фильмĕсем Категори:Хура-шурă фильмсем Категори:СССР 1957 çулхи фильмĕсем
.il
.il, - Израиль патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Сунгур (Мăн Çарăмсан юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Асбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Атăл Куйбышев шывуправĕнчен Каспи тинĕсĕ таран.
Лютерсвиль-Гехливиль
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
Астат
Астат (грек. αστατος — тăнăçсăр) — хими элеменчĕ, галоген.
Пĕчĕк улатакка
Каҫӑсем
Категори:Хăрушсăрлăхри тĕссем Категори:Евразири вĕçен кайăксем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Африкăри вĕçен кайăксем Категори:Виçпӳрнеллĕ улатаккасем
Суахили Википедийĕ
2003 çулхи пушăн 8-мĕшĕнче никĕсленĕ. 2009 çулхи пушăн 8-мĕшĕ тĕлне çак уйрăмра 10 579 статья пулнă, пур чĕлхе Википеди хушшинче 82-мĕш вырăнта. Суахили — нигер-конго чĕлхисем хушшинче 10 пин статьяллă пĕртен-пĕр чĕлхе.
Кундряк (Черкасский сельсовет)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
МÇАИ (ПТУ) Атăл филиалĕ
Кĕперсем
Категори:МÇАИ (ПТУ) Атăл филиалĕ Категори:Шупашкар университечĕсем Категори:Шупашкарти вĕрентӳ
Оникс (карапа хирĕçле ракета)
Каçăсем
Категори:Раççейĕн ракета хĕçпăшалĕ Категори:Карапа хирĕçле ракетăсем Категори:Çунатлă ракетăсем Категори:«Сывлăш-çий» ракетисем
Аргентина
Аргентина (Argentina), официаллă ячĕ Аргентина Республики (República Argentina) — Кăнтăр Америкăри çĕр лаптăкĕн, халăх йышлăхĕн пысăккăшĕпе иккĕмĕш (Бразили хыççăн) патшалăх.
Географи
Кăнтăр Америкăн кăнтăр-тухăçĕнче вырнаçнă, Çулăмлă Çĕр утравĕн тухăç пайне, юнашар Эстадос тата тепĕр утравсен çĕрне йышăнать. Анăçра Чилипе, çурçĕрте тата çурçĕр-тухăçра Боливипе, Парагвайпа, Бразилипе, Уругвайпа чикĕленет. Тухăç енче — Атлантика океанĕ. Çыранĕсем таткаланса пĕтни сахал, Ла-Плата эстуарийĕ çеç материк ăшне 320 çухрăма кĕрет. Аргентина çĕрĕ меридианлă тăрăхлă. Тинĕс чиккисем нумая пула ют çĕрсемпе сутă-илӳ ĕçĕсем питĕ аталаннă. Çĕрĕсен пĕтĕм лаптăкĕ — 2,8 млн. тв. çм ( Мальвин е Фолкленд утравĕсем пуçсĕр — вĕсемшĕн Аргентинăпа Аслăбритани хушшинче килĕшӳ çук).
Ершовая Речка (Колик-Еган юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Нерь-Ю
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Нухайсем
Нухайсем (тăван ячĕ ногъай) — Çурçĕр Кавказри тĕрĕк чĕлхиллĕ халăх.
Чуварез
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Канаш ен (хаçат)
Тĕп редакторĕ: Владимиров Александр Ильич.
Пĕрлехи хыпар
Свидетельство: 18-1203
Неча (Косью юппи)
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Исланд Википедийĕ
Каçăсем
Википеди Исланд
Малаялам Википедийĕ
Кун-çулĕ
2004 çулăн варринелле unicode тата кĕртĕм инструменчĕсем саралаççĕ. Малайлам челхипе блогсеи уçăлаççĕ. Çак хатĕрсене википедие те кĕртеççĕ. Çапла, 2004 çулхи раштав тĕлне статья шучĕ 100 çитет. 2005 çулăн варринелле хутшăнакансем те пуçтарăнаççĕ, 2005 çулхи авăнра пĕрремĕш администратор ĕçе йышăнать. Тепĕр уйăхран вăл бюрократ пулса тăрать, çапла ĕнтĕ, çак уйрăм хăй тĕллĕ тытăмлă пулса тăрать.
Сумлă çăлкуçем
Малаялам Википеди пирки çыракан пысăк МХХ пĕрремĕшĕ кашни кун тухакан Mathrubhumi хаçат. 2007 çулхи авăнăн 2-мĕшĕнче хăйĕн Sunday Supplement пайĕнче вики çинчен статья тухать.
Чĕркĕмĕл
Чӗркӗмӗл токсикологийӗ
Чӗркӗмӗл тата унӑн наркӑмӑшлӑ нумай сыпӑкӗсем. Чӗркӗмӗл витӗм кӳни — пысӑках мар шутра та — сывлӑх япӑхлантарма пултарать тата ачан малтанхи тапхӑрӗсенчи ҫимӗҫне тата аталанӑвне хӑрушлӑха кӗртсе ӳкерме пултарать. Чӗркӗмӗл нервӑсем, апат ирӗлтерекен тата иммуни системисем, ҫавӑн пекех ҫӑмӑл папкасем, ӳт-тир тата куҫсем ҫине токсла витӗм кӳме пултарать. ЛАВ общество сывлӑх сыхлавӗ валли чылай проблемӑна кӑтартакан хими веществоӗсен тата хими вещество ушкӑнӗсен вунӑ тӗп вещество шутӗнче чӗркӗмӗл тишкерет.
Шăхаль (Канаш районĕ)
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Тупалак (техĕм)
250px|right| Гвоздика - ырă шăршăллă техĕм. Усă куракан гвоздика - пысăк ĕмĕрĕшĕллĕ йывăçăн чечек папăкĕ.Чечек папăкĕ сарăлса кайми умăнче шупка хĕлĕ тĕслĕ пулать.Ку вăхăтра пуçару пуçланать.Гвоздика йывăçĕн тăван енĕ - Мăллук утравĕсем ( Индонези ).
Турачи
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Пĕвер
Пӗвер чирӗсем
Ытларах чухне чирсенчен вӑрах алкоголизм (алкоголь циррозӗсен уйрӑм виҫи тӗрлӗ ҫӗршывсенче 20-45 процентран пуҫласа 95%), вирус гепатит (пӗвер ҫинчи мӗнпур циррозран 10-40 процентпа танлашать), пӗверте гельминт (ытларах чухне опистрхис, фасциол, клонорхис, токококар, нотокотилус) тата ансатрисене, ҫав шутра трихомонад та, пур.
.km
.km, - Комор утравĕсен тĕп интернет доменĕ.
Хурамал (Канаш районĕ)
Хурамал — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
Калюк
Вуламалли
Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:Чăваш паттăрĕсем
Кармалка (Мăн Бугурусланка юппи)
Каçăсем
Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Самар облаçĕн юханшывĕсем
Нигери
Тĕп юханшывĕсем: Нигер, Бенуэ, Кросс, Кадуна (Нигерăн сулахай юппи), Гонгола (Бенуэн сылтăм юппи), Комадугу-Иобе (Чад кӳлĕне юхса кĕрет).
Нигеринче нефть нумай кăлараççĕ. Нефте малтан 1901 çулта кунта шыраса тупнă, 1956 çулта вара ăна кăларма пуçланă. 1971 çултанпа Нигери ОПЕК шутне кĕрет.
Ниаель (Сывъю юппи)
Ниаёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Сывъю юханшывăн сылтăм çыранĕпе 20 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Нанокомпьютер
Нанокомпьютер - темиçе нанометр пысăкăш логика элеменчĕсенчен пуçтарнă шутлав хатĕрĕ. Нанотехнологисемпе усă курса хатĕрленĕ компьютер хăй те çав тери пĕчĕк пулмалла.
Геофизиков
Геофизиков — Пушкăрт Республикин Ӗпхӳ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 469 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 450056, ОКАТО кочĕ — 80252873002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Лукас-Еган (Кулын-Игол юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Башкирка (Мăн Кинель юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Асбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Атăл Куйбышев шывуправĕнчен Каспи тинĕсĕ таран.
Кĕçĕн Ямаш
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Етĕрне районĕн ялĕсем
.lb
.lb, - Ливан патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Вăрман Енĕш
Ял тытăмĕ, халăх йышĕ
Ял тăватă урамран тытăнса тарать: Кайри Питтикасси урамĕ, Ленин урамĕ, Вăрман урамĕ, Çĕнĕ урам.
Калăпăш
Калăпăш — уçлăхăн кĕлетке е япалалăх йышăнакан хисеплĕ (шутлă) пахалăхĕ.
Тачăлăх енчен
Калăпăша çак формулăпа палăртаççĕ:
Уругвай
Уругвай (исп. Uruguay), официаллă ячĕ Уругвай Тухăç Республики (исп. República Oriental del Uruguay) — Кăнтăр Америка материкĕн кăнтăр-тухăçĕнче, Атлантика океанĕн хĕрринче вырнаçнă патшалăхĕ. Шĕкĕр хули — Монтевидео.
Халăхĕ
Европеецсем куçса киличчен Уругвайра темиçе инди йăхĕсем пурăннă. Халĕ паянкун патшалăхра 88% пурăнаканĕ европеидлă расă евĕрлĕ, ытларах Испанипе Италинчен тухнăскерсем. 8% çеç метиссем пулаççĕ.
Сталкер (фильм)
«Ста́лкер» (Сталкер) — Стругацкий тăвансен «Пикник на обочине» романĕпе 1979 çулта «Мосфильм» киностудире ӳнерленĕ фантастика фильме.
.lk
Toppdomän
Нидзъель
Нидзъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Адзьва юханшывăн сулахай çыранĕпе, 5 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шнотвиль
Шнотвиль  (Schnottwil) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
1850-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Çирĕклĕ (Мăн Кинель юппи)
Зирекле — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ, Самар облаçĕ территорипе юхать. Мăн Кинель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Самар облаçĕн юханшывĕсем
Хунав
Хунав (Хунав), — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
Нидысей
Нидысей — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Косью юханшывăн сылтăм çыранĕпе 221 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Атăл (автоçул)
Чулхула облаçĕ
Магистралĕн Чулхула облаçĕнчи пайĕн 2-рен 6-çити ярăмлă (тавра çĕнĕ çулĕнче). Çак пайĕн тăсăлăвĕ 250 çм яхăн. Халĕ М7 трасса Чулхулапа пырать, транспорт юхăмĕ талăкра 45 пин ытла автомобиль шутланать.
Ахрат Иван Васильевич
Раççей çыравçисен пĕрлешĕвĕн пайташĕ (1994)
Чеппах
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
Новиков Александр Васильевич (мусăкçă)
Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
1953 çулхи юпан 31-мĕшĕнче Итуруп утравĕ Курил архипелагĕнчи Буревестник паççулкинче çуралнă. Ашшĕ — вăрçă вĕçевçи, амăшĕ килте ĕçленĕ. 1969 çулта Новиков Свердловск хулине (халĕ Екатеринбург) пурăнма куçать, унтах çак таранах ĕçлесе пурăнать.
Ярхон-Игол (Кулын-Игол юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Кармалка (Мăн Кинель юппи)
Каçăсем
Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Кинель бассейнĕ
Имеон (ту)
thumb|290px| С.Т. Еремяном академик реконструкциленĕ «Ашхарацуйц» картинчен илнĕ Имеон тăрăхĕнчи авалхи пăлхар çĕрĕсем.
Либери
Истори
Либери историĕ 1822 çултанпа Америкăри африкансем куçса килме пуçланă вăхăтран пуçланнă. 1847 çулхи утă уйăхĕн 26-мĕшĕнче Либери хăйĕн пăхăнманлăхĕ çинчен пĕлтернĕ. Америкăран куçса килнĕ африкансем вырăнти халăх пурнăçĕпе пурăнасшăн пулман. Вĕсем хăйсене американецсем тесе шутланă, вĕсене вăл енĕпе Америкăри пулăшу тата тĕн организациĕсем пулăшса тăнă.
1890-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
АнатЩельяэс-Ю
АнатЩельяэс-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Адзьва юханшывăн сылтăм çыранĕпе 228 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Кĕçĕн Арамаçи
Кĕçĕн Арамаçи (Փոքր Կովկաս, მცირე კავკასიონი, Kiçik Qafqaz) — Арамаçи Лешьенри ту тăрăхĕ. Мăн Арамаçипе Лих ту хырçипе çыхăнать, хĕвеланăçра унран Колхида айлăмĕпе, хĕвелтухăçнелле — Кура впадининипе? уйрăлать. Эрмен туçине çурçĕрпе çурçĕр=хĕвелтухăç енчен хупăрласа тăрать. Тăсăлăвĕ — 600 яхăн çм.
Чĕре
Сĕтĕçекен чĕрчунсен, кайăксен чĕри
Чĕрен çӳлти тымарĕсем витĕр юн сылтăм чĕреумне юхса кĕрет, хыççăн сылтăм чĕре хырăмне куçать, кайран пĕчĕк юн ункă çаврăнăшăвĕпе ӳпкесем витĕр вĕсене йӳçлĕк парса хăварса, сулахай чĕреумне çитет, сулахай чĕре хырăмне кĕрет, органисăмăн тĕп артерине - аортăна çитет.
Юрлавçă (чиркӳ хорĕ)
Сасăсен классификацийĕ
Ытти тĕрлĕхсем — колоритлă сопрано, драма тенорĕ, бас-баритон, бас-буффо. Çавăн пекех хĕрарăм сассин диапозонĕнче юрлакан арçын юрăçсем пур. Çак тĕс сахал пулсан та, халиччен унна усă кураççĕ, сăмахран оперăра.
Сител (Патăрьел районĕ)
Тытăм
Ялта лавкка, ача-пăча вулавăшĕ, фельдшер пункчĕ, культура çурчĕ, чиркӳ пур.
Чечен кайăк йышшисем
thumb|260px|Тумлам кайăкĕ - чечен кайăк йышшине кĕрет Чечен евĕрлисем – пĕчĕк те вăр-вар кайăксем. Вĕсен тăршшĕ 7-28 сантиметр, йывăрăшĕ – 6-40 грамм. Вĕсем Çĕр чăмăрĕ çинче пур çĕрте те сарăлнă. Ку кайăксен пуçĕ пысăк мар. Çунатти кĕске, çавракарах. Ытларахăшĕ вăрттăн пытанса пурăнать.
Улу-Ялан
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Эльшей районĕ
Кече Курь-Еган (Курь-Еган юппи)
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Ӳпке
справа|мини|200px|Çын ӳпки, касса ӳкерни Ӳпке (pulmo, pneumon) — çыннăн, пур сĕтĕмекен чĕрчунсен, кайăксен, рептилсен, чылай çĕр-шыв чĕрчунĕсен тата хăш-пĕр пулăсен (икĕ мелпе сывлакансен, алăпӳрнеллĕ тата нумайпӳрнеллĕ чĕрчунсен) сывлăшпа сывламалли хатĕр (орган) пулать, пур чухне те тенĕ пекех ӳпке йĕкĕр орган шутланать.
Раççей империйĕ (Суворов атоллĕ)
Йĕркеленин кунçулĕ
Сылтăмри вăйсен пĕрлешĕвĕ (СВП) федераци канашĕн пайташĕ, Патшалăх Думин экс-депутачĕ Антон Баков Кук утравĕсен правительствинчен 1814 çулта вырăс тĕпчевçи Михаил Лазарев уçнă этем пурăнман Суворов аттолне сутăн илнĕ. 2011 çулхи утăн 20-мĕшĕнче Баков, пĕр ĕмĕтлĕ пиллĕк çынпа ăна тепĕр хут чĕрĕлнĕ Раççей империн — ирĕклĕ патшалăхăн çĕре-шывĕ, Аслă Петĕр патшалăхĕн пĕртен-пĕр право несĕлĕ пулать тесе пĕлтернĕ Патшалăх çуралнине мăнаçлăн «Кăнтăр хĕресĕ» карапĕ çинче хыпарланă. Авăнăн 1-мĕшĕнче çакăн пирки тĕплĕнех «Известия» хаçатăн тетелри сайтенче çырнă, ун хыççăнах çак пулăм пирки вырăс чĕлхиллĕ тата хăшпĕр ютçĕр МИХĕсем пĕлтернĕ.
Гражданлăх
Патшалăх гражданĕ пулма Раççей империне малтан кĕнĕ — Азербайджана, Эрмени, Беларуç, Грузи, Казахстан, Киргизи, Латви, Литва, Молдави, Польша, Раççей Федерацийĕ, Таджикистан, Туркменистан, Узбекистан, Украина, Финлянди, Эстони — республикисен кирек епле гражданинĕ пулма ыйтса çырма пултарать. Урăх çĕр-шывсенчи çынсенчен ыйтса çырнисене уйрăм йĕркепе пăхса тухаççĕ.
Символика
Тĕп хула — Суворов, унăн никĕсне атоллăн лагунинче хума йышăннă Хула пуçлăхĕн ĕç вырăнне вăхăтлăха Шульгатый Андрей Александровича лартнă.
Лекос (Кыс-Еган юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шупашкар шыв усравĕ
Тавралăхĕ
Атăла Шупашкар патĕнче пӳлсе тунă. 1980—1982 çулсенче шыв тултарнă. Шыв тĕкĕрĕн лаптăкĕ 2190 çм², тăршшĕ 341 çухрăм, чи анлă вырăнĕ 16 çм, тарăнăшĕ 35 м çити.
Козлов Михаил Алексеевич
Михаил Алексеевич Козлов (1936 çулхи акан 12-мĕшĕ, Чăваш Ен, Шăмăршă районĕ, Асанкасси ялĕ — 2006 çулхи авăнăн 11-мĕшĕ, Санкт-Петербург хули), — профессор (1996), биологи ăслăхĕсен тухтăрĕ (1984), Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ ăслăх ĕçченĕ (1997).
Ямайка
Каçăсем
Категори:Кариб утравĕсем
Умирка (Мăн Кинель юппи)
Умирка — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ, Самар облаçĕ территорипе юхать. Мăн Кинель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 57 км.
Чакаç
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Промиллĕ
Математика енчен промиллĕ çакăн пек ăнлантараççĕ:
Усă курни
Юнри алькоголь, тинĕсри тăвар, чукун çулĕнчи авăнни, халăх çуралнипе вилни виçнĕ чухне промиллĕ усă кураççĕ.
Махно Несторĕн тăххăр пурнăçĕ (телесериал)
Сюжет
Пултару ĕçĕнчи пулăмсем 1909 çулта тапранаççĕ. Фильм Махно Несторĕн тата унăн «Революциллĕ пăлхав çарĕ» пирки каласа парать.
1980-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Харитоновка (Мăн Кинель юппи)
Харитоновка — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ, Самар облаçĕ территорипе юхать. Мăн Кинель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.