cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кушкă (Самар облаçĕ)
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Кушкă районĕн ялĕсем
Исанбайка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ĕмĕт
Каçăсем
Категори:Психологи Категори:Сăнарлав Категори:Абстракци Категори:Сăнар
Раççей тулашĕнчи чăвашсем
Эстони
Эстонире 600 яхăн чăваш пурăнать. Ытларахăшĕ кунта1980 çулхи Олимп вăййисен комплексне тума килнĕ. Олимпиада хыççăн Таллиннрах юлнă. Диаспорăна 1991 çулхи пуш уйăхĕнче йĕркеленĕ.
Йоханнесбург
Экономика
Хулара Gold Fields ятла питĕ пысăк çĕр пурлăхне кăларакан предприятин тĕп оффисĕ вырнаçнă.
Михайлов Спиридон Михайлович
Пурнăçĕ
1861 çулхи кăрлачăн 15-мĕшĕнче Чикмĕ хулинче çĕре кĕнĕ.
Арăслан
Тĕсĕсем
thumb|250px|left|Арăслан ами
Мăн Роговая
Мăн Роговая  — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Уса (Печора  юппи)|Уса юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 311 км, бассейн лаптăкĕ 7290 км2.
Асавды
Асавды — Пушкăрт Республикин Татăшла районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 105 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452837, ОКАТО кочĕ — 80250830002.
Раштав, 16
Каçăсем
Категори:Кунсем
Мăн Тутаркас
Мăн Тутаркас, — Чăваш Республикин Муркаш районĕнчи ял.
Асăрхавсем
Категори:Чăваш Енри Муркаш районĕн ялĕсем
Психологи
Психологсем
Раҫҫей Федерацийӗнчи психологсен ӗҫӗ — хӗлӗ лицензилем мар, "психолог" ят-саккунсемпе хӳтӗленнӗ ят пулнине палӑртмалла.
Асăрхавсем
Категори:Психологи
Мăн Саръюга
Мăн Саръюга — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Косью юханшывăн сулахай çыранĕпе, 80 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 77 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Луркоморье
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Вики-проектсем Категори:Онлайн энциклопедисем Категори:Эреш фольклорĕ
Юмак (Мелеуç районĕ)
Юмак — Пушкăрт Республикин Мелеуç районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 235 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453875, ОКАТО кочĕ — 80241830009.
Уйăх сасси (фильм)
«Уйăх сасси» (La Voce Della Luna) — Федерико Феллини кинофильмĕ. «Уйăхçăсем» Эрманно Каваззони поэма-романĕпе экранизациленĕ. 16 çултан çамрăк ачасене пăхма юрамасть. 1990 çулта ӳнерленĕ.
Каçăсем
Категори:Кăссай-фильмсем Категори:Итали фильмĕсем Категори:Франци фильмĕсем
Гоген Поль
Кун-çулĕ
1861-мĕш çулта Алина Парижра çĕвĕç лаççине уçать, унăн ывăлĕ тинĕс-çӳревçи вĕрентĕшне кĕме хатĕрленет. Анчах ăмăртупа кĕреймест те, 1865-мĕш çулхи раштав уйăхĕнче лоцман вĕренекенĕ пулса тинĕсе тухать. 1871-мĕш çулччен вăл пĕрмаях тенĕ пек тĕнче çÿревçинче: Кăнтăр Америкара, Вăтаçĕр тинĕсĕнче, çурçĕр тинĕсĕсенче пулать. Индире амăшĕ вилнине пĕлет, «карьера тума, мĕншĕн тесен вăл пачах та хăй патне çемье юлташĕсен хисепĕпе юратăвне чĕнсе илме пултараймасть, çавăнпа кĕçех пĕччен пулса юлма пултарать» тесе халалласа хăварнă. Апла пулин те, 1872-мĕш çулта Парижа çитсен, хăй ачалăхран паллакан амăшĕн юлташăнчен Гюстав Арозаран (биржа усламçи, фотограф тата хăй вăхăтăнчи ÿнер хайлавĕсене пухакан), пулăшу çитет. Унăн сĕнĕвĕпе Гоген биржăри брокер вырăнĕнче ĕçлет.
Каçăсем
Категори:Франци ӳкерçисем Категори:Ӳнер Категори:Пайăр çынсем:Франци Категори:Францин сӳретлĕ ӳнерĕ Категори:Ӳкерçĕсем, патшалăхсемпе
Çӳлти Чулман Атăл районĕ
Транспорт
Пур поселок тата совхозсен тĕп кил йăвисем район тĕпĕпе автомобиль çулĕпе çыхăннă. Кирс хулине облаç хулипе автомобиль тата чукун çул йĕрĕ çыхăнтарать.
Казяш
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Савкияз
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Татăшла районĕ
Суту-илӳ комплексĕ
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Суту-илӳ
Шираз (иçĕм сорчĕ)
Категори:Иçĕм сорчĕсем
Юнкăпуç
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Тутаркас районне кĕнĕ. 1939 çулхи кăрлач уйăхĕн 16 хыççăн Сĕнтĕр районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Шупашкар районне кĕнĕ. 1964 çулхи пуш уйăхĕн 11 хыççăн хальхи вăхăтченех Муркаш районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Муркаш районĕн ялĕсем
Чакка (опера)
Чакка — Александр Васильев композитор Çемен Элкерĕн «Хĕн-хур айĕнче» поэмипе хайланă чăваш опери.
Милютино
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 38 çын, çав шутра 16 арçын, 22 хĕрарăм пурăннă.
Иттербий
Иттерби — Yb (Ytterbium) - Элементсен периодикăллă системин 70-мĕш элеменчĕ, лантаноидсен ушкăнне кĕрет.
Электроника
Иттерби оксичне кремни транзисторĕсем тунă çĕрте кирлĕ.
Каçăсем
Категори:Лантаноидсем Категори:Хими элеменчĕсем
Кайберда
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем
Кальтяево
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Куçкин
Куçкин, — Чăваш Республикин Муркаш районĕнчи ял.
Ярань районĕ
Ярань районĕ (Яраҥ кундем) — Киров облаçĕн кăнтăр-анăçĕнчи административлă пайĕ. Административлă тĕпĕ — Ярань (çарм. Яраҥ).
Анăс
Биологилле çырни
Чечекĕсем сарă е хĕрлĕ сарă, пĕччен е çупакмсене пухăннă. Чечеке çулла ларать. Вăрлăхпа е тĕмĕсене ӳйăрса ерчетеççĕ.
Citizendium
Проектăн тĕп шухăшĕсем
150px|thumb|left|[[Сэнгер, Лоуренс Марк|Ларри Сэнгер, Citizendium шеф-редакторĕ.]] Citizendium проектра ĕçлес умĕн кашни автор хăйĕн чăн ятне пĕлтерет, хăйĕн çинчен каласа парать.
Пилотлă проект
Проекта Сэнгер 2006 çулхи авăнăн 15-мĕшĕнче, Берлинри Wizards of OS 4-меш конференцинче анонсăланă. Анчах та 2006 çулхи юпан 2-мĕшĕнче Сэнгер çĕнĕ тули функциллĕ вики-проекта «пĕр-икĕ» уйăхран ĕçе ярасси пирки пĕлтернĕ.
Резюков Николай Андреевич
Каçăсем
Категори:Чăваш чĕлхи тĕпчевçисем Категори:1898 çулта çуралнисем Категори:Раштавăн 8-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1969 çулта вилнисем Категори:Юпан 28-мĕшĕнче вилнисем Категори:Тутарстанра çуралнисем
Патреккел
Кун-çулĕ
1921 чӳк уйăхĕн 19-мĕшĕнче Патреккел ялне Чăваш автономи облаçĕнчи Патăрьел уесĕнчи Кĕçĕн Елчĕк вулăсне куçарнă.
Каярахпа вара унăн пĕр лаптăк çĕрĕ çинче хальхи Елчĕк районне кĕрекен Вăрăмхăва ялĕ (Новое Байдеряково), тепĕр лаптăкçĕрĕ çинче вара хальхи Шăмăрша районне кĕрекен Патирек ялĕ (Байдеряково) пуçланса кайнă. Ытти уесĕнче пулнă çĕрĕсене Патирек бабай сутса пĕтерне.
Лета (юханшыв)
Катмай вулканран 18 çухрăм анăçалла иртет. Ятне Роберт Ф. Григгс панă. Пĕррехинче экспедицинче пулнă чухне вăл ăна курнă та авалхи грексен мифĕнчи юханшыв ятне панă.
Мăн Хайма
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Петровская Нелли Андреевна
Петровская — псевдоним мар, мăшăрланнă хыççăнхи хушамат, анчах та упăшкинчен уйралсан та çыравçă хушаматне тек улăштарман.
Некей
Пурнăçĕ
Пугачев хулари мĕнпур тăвара, укçа-тенке таврари ялсенчен пынă чăваш тата вырăс хресченĕсене валеçсе панă. Хăй кунта 5 сехет тăнă. Кăрмăш вăйпучĕ пулма Иван Яковлев казака хăварнă та Улатăр еннеле хускалса кайнă.
Туçи Мари Википедийĕ
Туçи Мари Википе́дийĕ — мари чĕлхин туçи виçиллĕ Википеди. Википедире администраторсене суйламан.
Гар (департамент)
Географи
Департамент лаптăкĕ 5 853 км² танлашать.
Истори
Гар — 1790 çулхи пуш уйăхĕнче пулса иртнĕ Францин Аслă революциĕ вăхăтĕнче йĕркеленĕ чи пĕрремеш департаментсем шутне кĕрет. Лангедок провинци çĕрĕсем çинче йĕркеленнĕ.
PT Sans
PT Sans — ПараТайп компанин ирĕклĕ усă курмалли шрифт. Чăваш чĕлхи сас паллисем те пур.
Лукоянов Геральд Васильевич
Пурнăçĕ
1957 çулта Чăваш патшалăх педагогика институчĕнчен вĕренсе тухнă, 1969-1972 çулсенче Чăваш патшалăх университечĕ çумĕнчи аспирантурăра вĕреннĕ. 1973 çулта «Марийские заимствования в чувашском языке» темăпа кандидат диссертацине хӳтĕленĕ.
Айса (Леуза юппи)
Каçăсем
Категори: Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Вепс Википедийĕ
Статистика
2011 çулхи раштавра 500-мĕш статьяна çырса кĕртнĕ.
Мăнкишлак çурутравĕ
Мăнкишлак çурутравĕ — Каспи тинĕсĕн хĕвелтухăç енче вырнаçнă çурутрав, Казахстан çĕрĕ шутланать.
Ял-хуласем
Категори:Казахстан çурутравĕсем Категори:Каспи тинĕсĕ
Кивĕ Матьăк
Кивĕ Матьăк, — Чăваш Республикин Муркаш районĕнчи ял.
Мурманск
Асăрхавсем
Категори:Мурманск облаçĕн хулисем
2000
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Иисусăн чăн чиркĕвĕ
Иисусăн чăн чиркĕвĕ - урăхла чиркӳ, 1917 çулта Китайра, Пекин хулинче ĕçлеме пуçланă. Çак чиркӳ китайри христиансен тĕнĕн протестант тĕсĕ. Паянхи куна чиркĕве пиллĕк континентри 1.5 миллион çын кĕрет. Тĕнчери ассамблейи Лос-Анджелесра (АПШ) вырнаçнă. Чиркӳ хăйĕн уйрăмне 1995 çулта Мускавра уçнă.
Каçăсем
Категори:Христианлăх
Австри эткерĕшĕн çапăçни
Вăрçă пуçламăшĕ
Кайран вăл Майн çинчи Франкфурта кайнă. 1742 çулта унта ăна VII Карл ятпа герман императорĕн коронине панă. Ку вăхăталлах испансемпе неополитансен çарĕ Австрин Италинчи çĕрĕсене (Ломбарди, Парма, Пьяченца тата Гуасталла) тапăннă.
Прусси вăрçăран тухни, Аслă Британи кĕни
Акăлчансен çарĕ ганноверсен, австрсен тата гессенсен ушкăнĕпе вăйлăланса Австри Нидерландĕнче çапăçма пуçланă. Италири çĕрсене те тăшмансенчен тасатма май тупнă.
Кола (хула)
Хула кун-çулĕ
Ку вырăнта çынсем икĕ пин çул каяллах пурăннă. Ал çырăвĕсенче хулана чи малтан 1264 çулта асăннă. Хула ячĕ çывăхри Кола юханшыв ятĕнчен пулса кайнă тесе шутлаççĕ (финн-угр чĕлхинче «Кульйоки» — «пулăллă шыв» пулать).
1854 çулта, Крым вăрçи вăхăтĕнче, хулана акăлчансем тĕппипе çунтарса янă пулнă, чулран купаланă Благовещенски соборĕпе казначейство çурчĕ кăна сыхланса юлнă пулнă.
Пуртă
thumb|Пуртă thumb|Йывăçа урлă касакан пуртă Пуртă — ĕç хатĕрĕ. Нумайрах чухне йывăç авăр çумне çирĕп çыхăнтарă тимĕртен тунă.
Каçăсем
Категори:Столяр инструменчĕсем Категори:Платник инструменчĕсем Категори:Шанăç инструменчĕсем Категори:Пуртăсем
Çăтмах
Каçăсем
Категори:Леш тĕнчесем Категори:Библири ăнлавсем тата терминсем Категори:Халаплă вырăнсем
Апат-çимĕç
Чĕрĕ организмсен апачĕ
Чĕрчунсене курăк çиекеннисем (ĕне, качака), ытларах аш-какайпа ӳсекеннисем (кашкăр, тигр) тата икĕ йышши апачĕпе те усă кураканнисем (упа) çине пайлаççĕ. Килти выльăх-чĕрлĕхе тăрантарнă чухне час-часах ятарласа хатĕрленĕ апатсемпе усă кураççĕ: комбикорм, йытă е кушак апачĕ.
Çын пурнăçĕнчи апат-çимĕç
Апат=çимĕç çынна вăй парса тăракан, сывлăхне упракан тĕп хатĕр пулса тăрать. Куллен çын 1-5 хут апатланать. Чăвашсем хушшинче ытларах чухне тăватă хут апат çиеççĕ: ирхи апат, кăнтăрлахи апат, кахал апачĕ (çăмăл апат, тукас апачĕ тата ытти те), каçхи апат. Хăш вăхăтра мĕн çиесси, апат вăхăчĕн ячĕсем тĕрлĕ вырăнта тĕрлĕ пулаççĕ.
Катăкуй
Асăрхавсем
Категори:Чăваш Енри Муркаш районĕн ялĕсем
Тĕлĕсене кăтартакан тата хыпар-кăтарту паллисем
Тĕрлĕ ĕлкĕллĕ тата тĕрлĕ сăрлă.
Каçăсем
Категори:Çул-йĕр çинчи паллăсем
Лиепая
Климат
Категори:Латви хулисем
Анат Туçа
Истори
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Мăн Патăръел районне кĕнĕ. 1935 çулхи çу уйăхĕн 19 хыççăн Патăръел районне, 1939 çулхи нарăс уйăхĕн 22 хыççăн Чкаловски районне, 1957 çулхи чӳк уйăхĕн 20 хыççăн хальхи вăхăт таран Патăръел районне кĕрет.
Асăрхавсем
Категори:Патăрьел районĕнчи пурăнан вырăнсем
Ырату
Ырату е сурни - япӑх туйăм. Хур тӳсни, ӳт-пӳ е кӑмӑл-туйӑм пусӑрӑнни. Реальнӑй сигнал шутланать е ӑна тӗрӗс мар сигнал парать, ҫавӑн пекех "нейропатика ырату" нерв системин ӗҫӗнче пӑсӑлма пултарать. Хӑш-пӗр чирсен симптомӗсенчен пӗри тухса тӑрать.
Мăн Яр-Вож
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Кармăш
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Муркаш районĕн ялĕсем
Хăсăк
Хăсăк ( vomitus) - — содержанине (ҫын вар-хырӑмӗ) рефлекторлӑ пӗрпеклетӳ (тепӗр чухне [вуниккӗ] ҫын Пырши / вуниккӗ пилӗк ҫухрӑмлӑ пыршӑ ]урлӑ (сайра та [сӑмси] урлӑ). Вар-хырӑмӑн [[хырӑм Стенин] шӑшийӗсем кӗскелсе пыраҫҫӗ; ҫав хушӑрах вар-хырӑмӑн канмалли пайӗ тачӑ хупӑнать, вар-хырӑм хавшать, вар-хырӑмлӑха кӗмелли алӑк уҫӑлать, сарӑлать, [ҫын Ҫимӗҫне], ҫӑвар шӑварать. Ҫак рефлекторлӑ пӗтӗм акта [тӑрӑхла пуҫ мимине] тӑрӑхла пуҫ мимине] вырнаҫтарнӑ[рвот центрӗ] йӗркелесе пыраҫҫӗ. Вар [хӑсас] умӗн ялан тенӗ пекех пырӗ, чарӑна пӗлми ҫӑтакан юхӑм, хӑвӑрт сывлани, [Сӗлеке] [сурчӑк] тата [Куҫҫуль] юхтарса[Куҫҫуль] юхтарса тӑрӗ. Вар-хырӑмлӑ массӑсем ялан тенӗ пекех апат юлашкинчен, [Вар сӗткенӗ], хырӑм сӗткенӗ, йӑлмака; [ҫыннӑн Вачӗ] [вачӗ] тата ытти хутӑш [[юн], [гӑм] хутӑштарма пултараҫҫӗ.
Элĕк районĕнчи паллă çынсем
Элĕк районĕнчи паллă çынсем:
Кандышла
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Юрья
Хулан кун-çулĕ
Категори:Киров облаçĕн Юрья районĕ
Бассейн (фильм, 1968)
Каçăсем
Категори:Детектив-фильмсем Категори:Итали фильмĕсем Категори:Франци фильмĕсем
Арибашево
Арибашево — Пушкăрт Республикин Татăшла районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 267 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452840, ОКАТО кочĕ — 80250840002.
ГИТИС
Раççейĕн театр ӳнерĕн университечĕ — ГИТИС (ГИТИС) — аслă пĕлӳ паракан театра вĕренӳ керменĕ. Европăри чи пысăк тата тĕнчере чи пысăккисенчен пĕри шутланакан театр вĕренӳ керменĕ. Мускавра вырнаçнă.
Жиронда
Истори
Жиронда — 1790 çулхи пуш уйăхĕнче пулса иртнĕ Францин Аслă революцийĕ вăхăтĕнче йĕркеленĕ чи пĕрремеш департаментсем шутне кĕрет.
Категори:Франци департаменчĕсем
Мăн Ярота-Ю
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Анат Туçа вăтам шкулĕ
Анат Туçа вăтам шкулĕ, — Патăрьел районĕнчи Анат Туçа ялĕнчи шкул.
Елгава
Елгава (латыш Jelgava), — Латви хули.
Анат Туçа ял вулавăшĕ
Истори
Малтанхи вăхăтра кĕнекесен шучĕ 2200 штук пулнă. Пĕрремĕш заведующийĕ — Г.В. Заплаткин.
Бурэдан-Ю
Бурэдан-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Воркута юханшывăн сулахай çыранĕпе, 126 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Анат Туçа фельдшер-аккушер пункчĕ
Истори
1962 çулта уçнă, 1980 çулта фельдшерпа аккушер пункчĕн ятне панă.
Заведующисем
Категори:Анат Туçа Категори:Чăваш Енри Патăрьел районĕн фельдшер пункчĕсем
Советски (Чăваш Енĕн ялĕ)
Шăмат ялĕ 1927 çулчен Етĕрне уесĕн Шăмат вулăсне кĕнĕ. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Етĕрне районне кĕртнĕ.
Яранск
Халăх йышĕ — 2005 çулта 19.8 пин çын.
Мокроусов Борис Андреевич
Пурнăçĕ
Б. А. Мокроусов — «Чапаев» опера тата паллă «Роза ветров» оперетта (1947) авторĕ, «Свадьба с приданым» фильмĕпе спектаклĕ валли мусăк хайланă, çаплах çак фильмсене кĕвĕпе илемлетнĕ:
Çакăнсăр пуçне вăл çак паллă юрăсене кĕвĕленĕ:
Каçăсем
Категори:Сталин парни лауреачĕсем Категори:Чăваш АССР ӳнерĕн тава тивĕçлĕ ĕçченĕсем Категори:Новодевичье çăвине пытарнисем
Калмаккасси
Калмаккасси, — Чăваш Республикин Муркаш районĕнчи ял.
Кивĕ Чаллă
Кивĕ Чаллă, Kivĕ Challă - Тутарстанăн Нурлат районĕнче вырнаçнă ял.
Чапай (опера)
Чапай (опера) — Дмитрий Фурмановăн "Чапаев" романĕпе Мокроусов Б.А. хайланă опера.
Сĕнтĕрпуç
Кун-çулĕ
Архивсенче 17 ĕмĕрте пĕрремĕш çурринче асăннă
1917-мĕш çултан Шупашкар уесĕн Посад-Турхан вулăсне, 1.10.27 Сĕнтĕрвăрри районне, 20.12.62 Шупашкар районне, 14.3.65 Сĕнтĕрвăрри районне кĕрет. 1.10.1927 - Сĕнтĕрпуç ял канашĕ, 1.10.28 Пуснаркасси ял канашĕ, 24.12.31 - Сĕнтĕрпуç ял канашĕ, 11.12.59 - Чиперуй ял канашĕ Халĕ Сĕнтĕрпуç ял тăрăхне кĕрет.
Лигур чĕлхи
Лигур чĕлхи:
Афганистан хулисем
* Афганистан
Кӳстерек
Кӳстерек, — Чăваш Республикин Муркаш районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Муркаш районĕн ялĕсем
Ыхра Çырми (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Сĕве Элшел ялĕнчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Атăл юпписен бассейнĕ Хура Атăлпа Сăр хушшинче. Юханшыв бассейнĕ - Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Вазейю
Вазейю (Возей) — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Лыдую юханшывăн сылтăм çыранĕпе 11 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Ван-Гулян-Ю
Ван-Гулян-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Пага юханшывăн сулахай çыранĕпе, 42 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Малаел
Тавралăхĕ
Ял çумĕнче археологи палăкĕ - курган пур
Иль тата Вилен
Иль тата Вилен (франц. Ille-et-Vilaine) — Францин хĕвеланăç енче вырнаçнă, Бретань регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 35. Администрациĕ Рен хулинче вырнаçнă. Халах йышĕ 903,4 пин (1999) çын.
Хуханье
Вуламалли
Категори:Хунсем
Чăваш чĕлхине вĕрентес меслетлĕх кафедри (ЧППУн Чăваш филологи факультечĕ)
Чăваш чĕлхине вĕрентес меслетлĕх кафедри, — И. Я. Яковлев ячĕллĕ Чăваш патшалăх педагогика университетĕнчи Чăваш филологи факультетĕн кафедри.
Светофор
thumb|right|200px|Светофор thumb|[[Светодиодлă светофор]] Светофо́р (çутă тата φορός — «паракан») — çуран çынсене, велосипедистсене, автомобильсене тата çул куçăмне хутшăнакан ыттисене, чукун çулпа метрополитен пуйăсĕсене, юханшыв тата тинĕс карапĕсене йĕркелемелли оптика сигнализацие паракан хатĕрлĕх.
Шупашкар
Хула кунне çурла уйăхĕн виççĕмĕш вырсарни кунĕнче паллă тăваççĕ. Шупашкарта пĕтĕмпе 496 238 çын пурăнать.
Тавралăхĕ
Шупашкартан инçех мар хула-спутникĕ Çĕнĕ Шупашкар вырнаçнă. Унта пĕтĕмпе 125 пин çын пурăнать.thumb|301x301px|Хула варринче thumb|300x300px|[[Анне-Пирĕшти палăкĕ|«Анне» палăкĕ]] thumb|300x300px|Шупашкар кӳлмекĕ çумĕнче
Пĕрремĕш тапхăр
Пĕрремĕш тапхăра 1555 çулччен тесе палăртма пулать. Авалхи хулаш Чебоксарка вăррийĕн айлăмĕнче икĕ çыран хĕррипе вырнаçнă пулнă. Асăннă тапхăрăн архитектура палăкĕсем сыхланса юлман. Хуралтăсем пулни çинчен археологи тĕпчевĕсенчен кăна паллă. Çуртсем йывăçран пулнă. Археологсем тупнă лаптак кирпӗчсемпе, ахăртнех, тӗпсакайӗнче тата шалта кăмакасем тунă чух усă курнă.
Администрациллĕ пайлану
Ҫавӑн пекех тăрăха Çĕнĕ Лапсар, Сосновка, Северный тата Чандрово ялӗсем кӗреçĕ.
Влаҫ тытăмĕ
Хула администрацийĕн пуçлăхĕ — Ладыков Алексей Олегович.
Вĕрентӳ ĕçĕн управленийĕн пуçлăхĕ — Кудряшов Сергей Владимирович.
Ҫĕнĕ Шупашкар хула-спутник тата Шупашкар агломерацийĕ
2008-мӗш ҫулхи пушӑн 2-мӗшӗнче Шупашкарпа Ҫӗнӗ Шупашкара пӗрлештересси пирки референдум ирттернӗ, анчах та Ҫӗнӗ Шупашкарта пурӑнакансенчен нумайӑшӗ хирӗҫ пулнӑран ку ыйтӑва татассине ӳлӗме хӑварнӑ.
Бейда
Бейда — Раççей территоринчи юханшыв. Челепи облаçĕ территорипе юхать. Ай юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Ай пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шурă Атăл.
Репьях Станислав
Кун-çулĕ
1976 çултанпа Черниговри çыравçăсен пĕрлешĕвĕн ертӳçи. Станислав Репьях чăвашсемпе украинсем хушшинчи литература çыхăнăвне çирĕплетме пулăшать.
Моте
Чăваш сăмахĕсем
Çак сăмахсем китайра пурăннă чух чăваш чĕлхине кĕнĕ: чике, чи, çын, çĕнĕ, туй, тинĕс, сухан.
Челепи облаçĕ
Радиоаци вараланăвĕ
"Химкомбинат «Маяк»" радиохастар каяш пăрахакан Теча юханшывĕ Челепи облаçĕн çĕрĕпе юхать. Юханшыв çыранĕнче радиохастар фонĕ нумай хут хăватлă. «Маяк» çинче 1957 çулта сиксе тухнă авари хăрушуллăхĕ тĕшĕллĕ энергетикăра Чернобыльри хыççăн тĕнчери иккĕмĕш вырăнта шутланать, ăна Кăштăм трагедийĕ тесе палăртаççĕ.
Кардык
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Пярну
Халăхĕ
Кунта (2004) 45 пин яхăн çын пурăннă, 2005 çулта — 43 528 çын.
Кихну
Кихну, — Балтика тинĕсĕнчи пĕчĕк утрав, лаптăкĕ 16,4 тв. çм. Рига заливĕнчи чи пысăкки, пысăкăшĕпе Эстонире çиччĕмĕш вырăн йышăнать. Пярну уесне кĕрет.
Уржум
Хула Уржумкăн сулахай çыранĕнче, Нухрат Атăла юхса кĕриччен 10 çухрăмра вырнаçнă.
Каркала
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Герат
Истори
Пирĕн эрăчен 500 çулсенче хула Артакона, е Арейа, ячĕсенме паллă пулнă. Пирĕн эрĕчен 330 çулта хулана Александр Македонский ярса илнĕ. Ун хыççăн вара вăл Александрия-Арианаятпа паллă пулма тытăнать. Александр Македонский вилнĕ хыççăн хула пĕр-пĕрне улăштарса пынăскерсен авалхи тата вăтам ĕмĕрхи патшалăхсене кĕнĕ. Сасанидсем тата çавăн пекех Араб халифачĕ вăхăчĕсенче пысăк пĕлтерĕшлĕ хула шутланнă. Хорасанра та, Саманидсен вăхăчĕнче, тĕп хуласенчен пĕри шутланнă. 1221 çулта хулана монголсем ярса илсе салатса çĕрпе танлаштарнă. 1236 çулта хулана çĕнĕрен çĕклесе пурăнма пуçланă.
XIII тата XIV ĕмĕрсенче хула историĕ Курт династиĕпе çыхăннă. Монголсем Мервпа Балха аркатнă хыççăн пысăк шёлк çулĕ Герат урлă кайма пуçланă. Вăл çул урлă Перси таварĕсене Индипе Китая илсе кайнă.
1979 çулта хулана Совет çарĕсем бомбардировкăланă хыççăн вăйлă ваннă.
Упамсар
Упамсар, Нижняя Якушка — Чĕмпĕр облаçĕнчи Çĕнĕ Малыкла районĕн чăвашсем пурăнакан ял. Ялта культура çурчĕ,шкул, вулавăш пур.
Биткалы
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ачу-Елга
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Диспрозий
Каçăсем
Категори:Лантаноидсем Категори:Хими элеменчĕсем Категори:Лантаноидсем
Аптăрахман (Элмет районĕ)
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Салинче 1 396 çын (1997) пурăнать, чылайăшĕ - тутарсем.
Эндр тата Луара
Географи
Департамент лаптăкĕ 6 127 км² танлашать.
Департамент шутне 3 округ, 37 кантон тата 277 коммуна кĕреççĕ.
Ющенко Олекса Якович
Ӗçĕсем
Сăвă пуххисем чылай:
Картыкай
Картыкай — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Перĕм Ен, Тутарстан территорипе юхать. Апаша юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Навои Алишер
right|Навои АлишерАлишер Навои Низамаддин Мир Алишер, — узбек сăвăçи, патшалăх ĕçченĕ. 1441 çулхи нарăсăн 9 халĕ Афганистана кĕрекен Герат хулинче çуралнă. 1501 çулхи кăрлачăн 3 çав хуларах вилнĕ.
Шешкенер
Шешкенер, — Чăваш Республикин Шупашкар районĕнчи ял.
Бискай кӳлмекĕ
Паллă портсем: Бордо, Брест, Сан-Себастьян, Бильбао.
Кисан облаçĕн Шацк районĕ
Тавралăхĕ
Район территорине вăрман чылай хуплать. 2 вăрман хуçалăхĕ ĕçлет. Çĕр айĕнчи управсем: торф, тăм, çурт-йĕр чулĕ, хăйăрĕ.
Диван (литература)
Çавăнпа та диванра сăвăсем рифмăсен алфавичĕ йĕркипе йĕркеленнĕ.
Прокопьев Николай Алексеевич
Ӗçĕсем
Николай Алексеевичăн çак кĕнекесем тухнă:
Хир Çырми (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн юханшывĕсем
Бургынбаш
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Татăшла районĕ
Изер (департамент)
Изер (франц. Isère) — Францин кăнтăр-хĕвелтухăç енче вырнаçнă, Рона — Альп регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 38. Администрациĕ Гренобль хулинче вырнаçнă. Халах йышĕ 1,094 млн (1999) çын.
ЧППУн чăваш филологи факультечĕ
Вĕрентӳçĕсем
Халĕ ăсчахсем чăваш тата вырăс шкулĕсенчи пуçламăш тата вăтам сыпăкри классем валли чăваш чĕлхине вĕренмелли çĕнĕ кĕнекесемпе программăсем кăларас, шкул çулне çитмен ачасен учрежденийĕсенче тăван пуплеве аталантарма тĕрлĕрен вĕрентӳ пособийĕсемпе хрестоматисем хатĕрлес ĕçре вăй хураççĕ.
Кафедрăсемпе лабораторисем
Унсăр пуçне факультетра чăваш диалектологи лабораторийĕ ĕçлет.
Карыш
Карыш — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Перĕм Ен, Тутарстан территорипе юхать. Ар юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 35 км.
ВАЗ-2109
thumb|right|280px|ВАЗ-2109 ВАЗ-2109 - çăмăл автомобиль (хетчбэк кузовĕпе). 1984 çултанпа АвтоВАЗ (Тольятти) савутĕнче туса кăлараççĕ.
Афоньки
Кун-çулĕ
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче яла китлĕр çарĕсем 1941 çулхи утăра ярса илнĕ, тăшмансенчен яла 1943 çулхи авăнра хăтарнă.
Шацк (Кисан облаçĕ)
Халăх йышĕ — 7,3 пин çын (2005).
Каçăсем
Категори:Раççей хулисем Категори:Кисан облаçĕ
Амаркорд (фильм)
«Амарко́рд» (Amarcord) — Федерико Феллини ӳнерленĕ чаплă фильмĕсенчен пĕрри.
Каçăсем
Категори:Итали кинокамичĕсем Категори:Франци кинокамичĕсем Категори:Итали драма фильмĕсем Категори:Франци драма фильмĕсем Категори:Ютçĕр фильмĕсем — «Оскар» парни лауреачĕсем
Мăн Бадажи
Мăн Бадажи — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Челепи облаçĕ территорипе юхать. Кĕçĕн Ургала юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Ватьяр-Ты-Вис
Ватьяр-Ты-Вис — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Адзьва юханшывăн сылтăм çыранĕпе 239 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ирланд тинĕсĕ
thumb|Ирланд тинĕсĕн рельеф картти Ирланд тинĕсĕ (Irish Sea, Môr Iwerddon, Muir Éireann) — Атлантика океанĕн пайĕ, 51°40'–54°30' ç. а. тата 3°—6° х. а. в.; çурçĕр енче Шотландине, анăçалла — Ирландине, кăнтăралла — Уэльс патне тата тухăçалла — Англине çитет. Кăнтăр-анăç енче таса Георгий каналне, çурçĕрте — Çурçĕр каналне куçса океана тухать.
Портсем
Флитвуд (Англи), Ардграсс, Портавоги тата Килкил (Çурçĕр Ирланди), Дан Лири, Скеррис.
Клайпеда
Истори
1923 çулчен Клайпеда Германи патшалăх шутне Мемель ячĕпе кĕнĕ. Кунта литовецсем, вырăссем, поляксем, белоруссем тата ыттисем те пурăннă. Пирĕн эрăри I ĕмĕрте кунта балтсем пурăннă. 1252 çулта нимĕç орденĕн рыцарĕсем Мамельбург карман туса лартнă, хыççăн 1252—1253 çулсенче хула та никĕсленĕ. 1525 çултанпа Клайпеда Прусси кнеçлĕхне пăхăнса тăнă, 1629—1635 çулсенче — Швеци шутне кĕнĕ, 1701 çулта — Прусси патшалăхне. Çичĕçуллă вăрçăра (1757-1762) Раççей империнче шутланнă. 1871 çулта — Германи империне кĕртнĕ. Версаль мирĕ (1919) тăрăх хулана 1920 çулта Антанта шутне панă. Хулара французсен гарнизонне вырнаçтарнă. 1923 çулта, Германи тата Совет Раççейĕн элчисемпе калаçнă хыççăн, литовецсем пăлхав çĕкленĕ, Франци çар çыннисем хирĕç вăрçман. Нацисен Лигăн элчĕсен Конференцийĕ йышăннипе (Клайпеда конвенцийĕ, 1924). Клайпеда Енне тата портне Литвана тавăрса панă. 1939 çулхи пуш, 22 Германи Литвана хирĕç ультиматумпа Клайпеда Енне каялла пама хушнă, çакăнпа Литван килĕшме тивнĕ. 1945 çулхи кăрлач, 28 Совет Çарĕ хулана йышăннă. 1944-1945 çулсенче тата вăрçă хыççăн хытă аркатнă. СССР-а кĕнĕ çулсенче хулана юсанă, илемлетнĕ. 1991 çулта Клайпеда университетне никĕсленĕ. Европăри хирĕçӳсем Клайпеда халăхĕн тĕрлĕлĕхне кăтартаççĕ. 1910 çулхи нимĕçсен шутлавĕпе, Литван тинĕс хĕрринче 149.766 çын пурăннă, вĕсенчен 67.345 çынĕ (45,0%) литва чĕлхиене тăван чĕлхе вырăнне шутланă. Литовецсем ялсенче çеç нумай пурăннă. 82 пинĕ çын ытла нимĕç чĕлхине тăван челхе вырăнне хунă. Клайпедăра нмиĕçсем чылаях пулнă. Апла пулсан та, хулара литва чĕлхипе латиница тĕпĕпе кĕнекесем пичетлеме тытăннă, вĕсене вăрттăн Литвн ытти çĕрĕсене илсе кайса салатнă. Раççей импери шутĕнчи Литва çĕрĕсенче кириллицăпа çеç усă курнă, латиницăпа пичетлеме чарнă пулнă. 1945 çулта, Иккĕмĕш тĕнче вăрçи хыççăн, кунтан нимĕçсене кăларса ярсан, хула пушансах юлнă, хытă ишĕлсе пĕтнĕ. 1946-1953 çулсенче хулана СССР-тан вырăссем тата вырăсла калаçакан ĕçлекенсем куçса килеççĕ. Малтанах, 60-мĕш çулсеччен хулара, Ертĕвĕре те вырăсла калаçакансем нумайрах пулнă, Раççей хули — Калининград çывăх пулнипе те. 70-мĕш çулсенче, хресченĕсем хулана пурăнма куçсан, литовецсем чылайланса каяççĕ.
Баркашни
Асăрхавсем
Категори:Смулен облаçĕн Смулен районĕ
Атăлçи автомобиль савучĕ
УАО «АВТОВА́З» — раççей автомобиль тăвакан компанийĕ. Савучĕн тĕп çурчĕ Тольятти хулинче вырнаçнă.
Ланды (департамент)
Истори
Ланды — 1790 çулхи пуш уйăхĕнче пулса иртнĕ Францин Аслă революциĕ вăхăтĕнче йĕркеленĕ чи пĕрремеш департаментсем шутне кĕрет. Берри провинци çĕрĕсем çинче йĕркеленнĕ. Ячĕ Эндр юханшывран пулса кайнă.
Каçăсем
Категори:Франци департаменчĕсем
Кисан облаçĕн Сарай районĕ
Тавралăхĕ
Тĕп шывĕсем — Парапа Верда.
Кельтей
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Перĕм енĕн юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Верга-Шор
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Кĕçĕн Авзян
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Таллин
Таллин (эст. Tallinn, 1219—1917 çулсенче ним. Reval, вырăс. Ревель, Колывань) — Эстони тĕп хули. Пысăк тинĕс порчĕ.
Чăваш Енĕн экономики
Канашра
Канашри автоагрегат савучĕ, Канашри электропогрузчиксен савучĕ , Канашри вакун юсав савучĕ, Канашри технологи оснасткин савучĕ тата ур.
Банксем
Чăваш Енре пысăк Раççей банксем хăвăн филиалсем уçнă : Сбербанк РФ, ВТБ, Альфа-банк, Уралсиб т.ыт. Вырăнти банксем :
Хаапсалу
мини|Пилотсыз видео Хаапсалу 2022 Хаапсалу (историллĕ ячĕ — Гапсаль (швед. Hapsal, ним. Hapsal). — Эстонин çурçĕр-анăçри хули, Ляэнемаас маакондăн (уесĕн) тĕпĕ. Эстон чĕлхинчен куçарсан «осиновая роща» пĕлтерет.
Мăн Сатка
Мăн Сатка  — Раççей территоринчи юханшыв. Челепи облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Ай (юханшыв)|Ай юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 88 км, бассейн лаптăкĕ 1340 км2.
Тури Нерцета
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ишелькасси
Ишелкасси, — Чăваш Республикин Муркаш районĕнчи ял.
Кĕçĕн Авняр
Кĕçĕн Авняр — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Мăн Авняр юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Сапаккел
Ял тытăмĕ, халăхĕ
Пĕрлехи демографи кăтартăвĕсем
Юрмиязбаш
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Старица (хула)
Пурăнан халăх — 8 506 çын (2012).
Биафра кӳлмекĕ
Санага юханшыв юхса кĕрет.
Ленин Владимир Ильич
Çемье
200px|thumb|right| Ульяновсен çемйи XX ĕмĕрĕн паллă революционерĕн çемйи тĕрлĕ ăратлă, çапах та ытларах тĕрлĕ чинлă интеллигенцирен пулнă. Ленинра темиçе халăх юнĕ юхнă — вырăс, калмăк, чăваш, еврей, нимĕç тата швед.
Владимир Ильичăн кукаçи Александр Дмитриевич Бланк (Христос тĕнне кĕриччен Израиль Мойшевич Бланк) пулнă.
Иккĕмĕш эмиграци: 1908 - 1917
Парти конференцийĕнче Циммервальд (1915) тата Кинталь (1916) хулисенче Ленин хăйĕн тезисне — империалисăм вăрçине граждан вăрçине куçарассине пурнăçа кĕртес ĕç-пуçпа тăрăшмалла тесе хистект, çав хушăрах Раççейре социаллă революции çĕнтерессине шантарса калать. Социалисты должны разъяснять массам, что для них нет спасения вне революционного низвержения „своих“ правительств и что затруднения этих правительств в теперешней войне надо использовать именно для этой цели».
«Апрель тезисĕсем»
Ленин 1917 çулхи ака, 3 Раççее таврăнать, меньшевик-эсерĕсен Канашĕ ăна самодержавипе чаплă кĕрешӳçĕ тесе хисеппĕн кĕтсе илет. Тепĕр кунне Ленин большевиксем умĕнче сăмах тытать, тезисене "Правда" хаçат пичетлет. Çак вара паллă «Апрель тезисĕсем »пулаççĕ. Çак докладра Ленин Раççей социал-демократийĕн тата большевиксен ĕç кăмăлĕсене хирĕç вăрçать, уйрăмах буржуази демокрачĕсем революцине сарса пынине, Вăхăтлă ертӳлĕх майлă пулнине, вĕсем революциллĕ тăван çĕршыва вăрçăра хӳтĕлеме йыхравланине тиркет. Ленин "Вăхăтлăх ертӳлĕхе нимĕнле пулăшу та" тата "Пĕтĕм влаçа – Канашсене" лозунгĕсене мала кăларать: çаплах вăл буржуази революцине пролетари революци шайне куçарас тĕллеве палăртать, буржуази влаçне антарса пăрахма тата патшалăх тытăмне Канашсене пролетариата ярса илме хистет, çара, полицине тата чиновниксене салатса яма сĕнет; юлашкинчен вара, вăрçăна хирĕç вăйлă пропагандă ирттерме хушать, мĕншĕн тесен Вăхăтлă правительство енчен тăсăлса пыракан вăрçă империсен тата çаратуллă пулнине кăтартать. РСДРП(б) тытăмне хăй аллине илсе, Ленин çак тăвас ĕçе пурнăçа кĕртме тытăнать. 1917 ака-утă уйăхĕсенче вăл 170 ытла статья, брошюрă хайлать, большевиксен конференцисеимпе партин ТК резолюци проекчĕсене, чĕнсе каланисене çырать.
Кисан облаçĕн Ермиш районĕ
Кун-çулĕ
XVII ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче Еремша шывĕ çинче Аносов дворян çемйин çĕрĕсем вырнаçнă пулнă. Майĕпен вĕсене çĕр ĕçлекенсем харпăрлаççĕ, 1628 çул тĕлне пĕрремĕш пурăну вырăнĕ - Темник уесĕн Аносово ялĕ пулса тăрать. Унта 170 кил пулнă, çав шутра 155 – çĕр ĕçлекен, 1 бояр, 4 – чун-чĕмлĕх.
Каçăсем
Категори:Кисан облаçĕн районĕсем
Тарас Бульба (фильм)
«Тарас Бульба» — Николай Васильевич Гоголĕн пĕр ятлă повеçĕпе Владимиром Бортко 2009 çулта ӳнерлесе кăларнă илемлĕ фильм, (1842 ç. редакципе). Фильм сюжечĕпе повеçĕн уйрăмлăхĕсем пур.
Анат Балтач
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Кисан облаçĕн Çĕньял районĕ
Тавралăхĕ
Тĕп шывĕсем — Бурминка, Хупта, Ржавец.
Мостовая
2010 çулхи çыравăн пĕтĕмлетĕвĕсемпе кунта пурăнан халăх йышĕ 337 çын, çав шутра 168 арçын тата 169 хĕрарăм пулнă.
Сăпас турулĕ
Вуламалли
thumb|right|240px|Сăпас турулĕ [[СССР 1961 çулхи хысна билечĕ çинче]]
Пурăнавлăх
Схоластика (см. Реализм (философия), Номинализм) усматривала в дуализме сущности и существования коренную раздвоенность природного (сотворённого) универсума, снимаемую лишь в Боге: существование вещи не выводимо из её сущности, но детерминировано в конечном счёте творческим волением Бога.
Касанкă
Касанкă пулăсем ака уйăхĕнчех вăлча сапма пуçлаççĕ те çĕртме уйăхĕнче кăна чарăнаççĕ. Нимĕнле апат та тиркемеççĕ, ытларах чухне хĕрлĕ ăмана килĕштереççĕ.
Кярдла
Географи
Хийумаа утравăн çурçĕр-тухăç тинĕс хĕрринче, Балтика тинĕсĕн Таресте заливăн бухтинче вырнаçнă. Кăнтăр-тухăçĕнче Кярдла метеорит хăварнă паллă кратер пур.
Меселпуç
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Авăркас районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
Кохтла-Ярве
Истори
Категори:Эстони хулисем
Турхан (Хĕрлĕ Чутай районĕ)
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Хĕрлĕ Чутай районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Çĕмĕрле районне кĕнĕ. 1965 çулхи чӳк уйăхĕн 3 хыççăн хальхи вăхăтчен Хĕрлĕ Чутай районне кĕрет.
Каран (Мелеуç районĕ)
Каран  — Пушкăрт Республикин Мелеуç районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 27 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453851, ОКАТО кочĕ — 80241850001.
Кĕçĕн Кидаш
Кĕçĕн Кидаш — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Мăн Кидаш юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Чалково
2010 çулхи çыравăн пĕтĕмлетĕвĕсемпе кунта пурăнан халăх йышĕ 85 çын, çав шутра 36 арçын тата 49 хĕрарăм пулнă.
Виссервис
Виссервис — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Колва юханшывăн сылтăм çыранĕпе 310 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 39 км.
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Уса бассейнĕ
Прованс (эрех тăвакан енĕ)
Паллă эрехтăвакан лаптăкĕсем
Категори:Франци эрехĕсем Категори:Прованс (эрех тăвакан енĕ)
Маньел
Демографи
Халăх йышĕ:
Кĕçĕн Кухтур
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Сталин Иосиф Виссарионович
Ачалăх
left|thumb|170px|[[Виссарион Джугашвили]] left|thumb|170px|[[Геладзе Екатерина Георгиевна]] Иосиф Сталин грузин çемьинче, хăш çăлкуçсенче осетин çемьинче çуралнă.Тепĕр версипе, Джугашвили — грузин хушамачĕ мар, осетин хушамачĕ. Сталинăн ар йĕрĕпе осетин асаттисем пулнă темелле хыпара ''С. Кравченко и Н. Максимова'' «Зри в корни» (журнал «Русский Newsweek») статьинче кăтартнă; унта Сталин мăнукĕ — театр режиссёрĕ А. В. Бурдонский — ДНК тĕсĕхне пама килĕшни пирки çырнă. Вара, Иосиф Виссарионовичăн ДНК молекули G2 гаплоушкăна кĕрет, имĕш. РМĂА ăслăлăх медицинăпа генетика центрĕн этем популяци генетики лабораторин ĕçтешĕ Олег Балановский çакна çирĕплетет: ''«Çак гаплоушкăн çыннисем, Индире е Пакистанра 14 300 çул маларах çуралнă та 12 500 çул маларах Вăта Азиире, Европăра тата Вăтам Хĕвел тухăçа çити саралнă. Малтан СССР пулнă территорире çак гаплоушкăнăн çыннисем Çурçĕр Арамаçире те, Грузире те пурăнаççĕ. Çапах та, хăш хыпарсемпе, çак гаплоушкăн ытларах осетин халăхĕнче тупăнать»''. Сталин çемьи осетин халăхĕнчен тухнине раççей историкĕ А. В. Островский тĕпчет. Семинаринче Иосиф Джугашвилипе пĕр класра вĕреннĕ И. Иремашвили хăйĕн 1932 çулта Германире Verfasser издательствинче нимĕçле пичетленĕ «Сталин и трагедия Грузии» кĕнекинче Сталин ашшĕ Бесо Иванович Джугашвили «наци тымарĕпе осетин» тесе çирĕплетет. Ашшĕ — Виссарион Иванович Джугашвили — профессипе атăçă, каярахпа — Адельханов фабрикантăн атă-пушмак фабрикинчи ĕçтешĕ. Амăшĕ — Екатерина Георгиевна Джугашвили (хĕр чухнехи — Геладзе) — Гамбареули чӳркӳ ялĕнчи Геладзе крепоçлă çĕр ĕçтешĕн хĕрĕ пулнă.
Каçăсем
[http://rutracker.org/forum/viewtopic.php?t=2548118 Иосиф Виссарионович Сталин и его время. Коллекция книг]
Безруков Сергей Витальевич
Кун-çулĕ
2010 çулхи утăн 26-мĕшĕнчен пуçласа — Патриарх канашĕн культура енĕн пайташĕ (Вырăс Православи Чиркĕвĕ).
Каçăсем
Категори:Мускавра çуралнисем Категори:МХАТ шкул-студинче вĕренсе тухнисем Категори:«Пĕрлĕ Раççей» пайташĕсем Категори:РФ литературăпа ӳнер патшалăх парни лауреачĕсем
Петĕр Яккусен
Пурнăçĕ
Петĕр Яккусен 1950 çулхи çурла уйăхĕн 26-мĕшĕнче Красноармейски районĕнчи Упа Çырми ялĕнче çуралнă.
Тамьян
Тамьян — Пушкăрт Республикин Мелеуç районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 426 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453851, ОКАТО кочĕ — 80241850010.
Ăвă кăмпи
Ăвă кăмписем (Polyporus) -
Y-хромосома
Пăчăртану
Рекомбинантлă мар пур ар хромосомин дегенераци шăпи пĕрлехи эволюцин 3 вăйĕнчен — питĕ хăварт мутаци, эффективлă мар суйласа илни тата генетика дрейфĕ — килет. Тепĕр енчен, анчахрах çынпа шимпанзен Y-хромосонине танлаштарнипе çынăн Y-хромосоми çынпа шимпанзен 6—7 мильон çул маларах пуçланнă ген дивергенцинче пĕр ген та çухалман, çак ĕнтĕ йĕрĕллĕ эксраполяци моделĕ тĕрĕс маррине ăнлантарма пулаять.
Каçăсем
Çынăн Y-хромосоми 58 мильон мăшăр азот основанинчен тытăнса тăрать, вăл çын клеткин 2% ДНК-материалĕ пулать. Хромосомăра 86 ген, вĕсем 23 белока код лартаççĕ. Y-хромосома урлă куçакан пахалăхсене голандриллĕ теççĕ.
Шерĕк (пулă)
thumb|справа|350px|Шерĕк Шерĕк – карп йышне кĕрекен çăткăн пулă. Тăршшĕ 60-80 сантиметр, йывăрăшĕ 12 килограма çитет. Шерĕк (нумайăшĕ вырăссем майлă шерĕх теççĕ) шыв çи йышши вак пулăсемпе тăранса пурнать. Вĕсене малтан пĕр вырăна хăваласа пуçтарать, кайран хӳрипе шыва çапса анратса ярать те „хăналанать”. Пулăсемсĕр пуçне çак çăткăн хурт-кăпшанкă та тиркемест.
Ку пулла тытма питĕ йывăр. Ăста пулăçсем кăна тупăшма пултараççĕ шерĕкпе. Çакă шерĕк çынтан хăранипе тата пĕр вырăнта тăманнипе çыхăннă. Шерĕке ытларах чухне шыв çи пулăпа тытаççĕ.
Возейшор
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Кăнтăр корей Боингĕн инкекĕ (1983)
Историри контекст
Совет çарĕсем Афганистана кĕрсен тата АПШ президенче пулма Рональд Рейгана суйласан сивлек варçăн тепĕр касăмĕ пуçланать.
Елец
Еле́ц — раççей хули, Липецк облаçĕнчи Елец районĕн администраци центрĕ.
Коновалов Александр Владимирович
Пурнăçĕ
Александр Коновалов икĕ монографи, 20 ăслăлăхлă статья çырнă. Прокуратурăра ĕçленĕ вăхăтра Санкт-Петербулрг уничерситечĕнче лекцисем вуланă.
2005 çулта Пушкăрт Республикин прокурорĕ вырăнне лартнă. 2005 çулхи чӳкĕн 14 Путин В. ăна Атăлçи Федераллă округĕн полпред вырăнне куçарнă.
Елача
Елача, — Чăваш Республикин Муркаш районĕнчи ял.
Кудаш (Перĕм Ен)
2010 çулхи çыравăн пĕтĕмлетĕвĕсемпе кунта пурăнан халăх йышĕ 185 çын, çав шутра 86 арçын тата 99 хĕрарăм пулнă.
4 (хисеп)
4 (тăваттă) — 3-пе 5 хушшинчи натураллă хисеп.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Нефтекамск
Каçăсем
Категори:Пушкăртстан хулисем
Чех чĕлхи
Чех чӗлхинче тӑватӑ диалект уйӑраҫҫӗ:тӗрӗссипе каласан, чехсен, ганацкисен, ляшскисен (силез) тата моравкӑпа словаци. Чех литературин никӗсӗ-вӑтам калаҫусем. Чех чӗлхисемпе диалектсемпе пӗрлех чех чӗлхин хыпарҫисен хушшинче интердиалектсем сарӑлнӑ, вӗсенчен пӗри-куллен калаҫакан чехла (чехсен интердиалекчӗ пулса кайнипе) - чех чӗлхин субстандарт форми пулса тӑнӑ.
Ҫав ҫырура Европӑра диактрикӑпа (15 позиципе 42-мӗш позицисемпе) анлӑ усӑ курнӑ латин графикӗ выртать (ӑна 127 кун кӑтартман). Ҫыру палӑкӗсем XIII ӗмӗр вӗҫнелле пӑхаҫҫӗ.
Вой-Вож (Сыни юппи)
Вой-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Сыня юханшывăн сылтăм çыранĕпе 206 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 43 км.
Кĕçĕн Толпар
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Кусар пулă
Ку пулă кĕмĕлтерех тĕслĕ. Çурăмĕ симĕсрех. Хуппи çӳхе, вĕтĕ, хăвăрт тăкăнать. Кĕлеткин аяккипе авкалачăк йĕр пур.
Сипай
Кунçулĕ
Сибай 1930-мĕш çулсен пуçламăшĕсенче Сибай патĕнчи çĕр айĕнче пăхăрпа цинк колчеданĕсен упранăвĕсене шыранă çемĕн никĕсленĕ. 1938 çулта — ĕçлекенсен поселокĕ. 1955 çулхи юпа, 21 — республика пăхăнăвĕнчи хула.
Кытки-Елга
Кытки-Елга — Пушкăрт Республикин Татăшла районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 122 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Вăрманкас Хачăк
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Муркаш районĕн ялĕсем
Кутеме
Кутемене тытма ятарласа çӳремеççĕ. Апла пулин те, шыв хĕррине шăрчăкпа каякансен вăлтине кутеме пулă час-часах çакланать.
Шăрттан
Епле хатĕрлемелле
Шăрттана нумайлăха усрама тăваççĕ. Ун пек чух какая ытларах тăварламалла, ыхра хума кирлĕ мар. Пиçнĕ шăрттана тата темиçе кун хушши кăмакана ларта-ларта мĕн аш-какай сĕткенĕ тухма пăрахичченех типĕтмелле. Хутран-ситрен вĕри кăмакана лартса типĕтнĕ шăрттана чылайччен усрама пулать. Вăхăтлă пиçнĕ шăрттана хăй халлĕн вĕрилле те, сивĕлле те, сив çупа ăшаласа та параççĕ, хытă типĕтнĕ шăрттанран яшкасем пĕçереççĕ. Шăрттана сулхăн, çил вĕрнĕ çĕрте усраççĕ.
Чувашаево
2005 çулта пурăнан халăх йышĕ 60 çын шутланнă.
Анисимов Яков Анисимович
Яков Анисимович Анисимов (юпан уйăхĕн 17-мĕшĕ 1906 — раштавăн 5-мĕшĕ 1944, Эрчи хули патĕнче, Венгри) — Совет Союзĕн Паттăрĕ, , , гварди капитанĕ.
Партас
Партаса тытма питĕ йывăр. Çыранта мĕн пуррине аван курать, илтет. Шывра çын ĕмĕлкине курсан та тарса пытанать.
Йывăç (панăлăхсен тытăмĕ)
Каçăсем
* Категори:Пĕлӳсене хăтлани Категори:Пĕлӳсене хăтлани
Туймазă
Тавралăхĕ
Хула Пăкăльма-Пелепей çӳллĕхĕнче, Уçен шывĕ хĕрринче вырнаçнă. 1912 çулта çак вырăнта чукун çул хунă чухне никĕсленĕ. Пушкăрт Респулики варринчен Атăлçине çитме чи çывăх çул пулать. Каярахпа Самар — Ӗпхӳ — Челепи федераци автомагистраль (M5) тата пăрăхсен системине тунă хыççăн Туймаçи хăватлă транспорт çыххи пулса тăрать.
Вой-Пемданъю (Кымбажью юппи)
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Кивĕ Кызыл-Яр
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Аслă Греци
Вуламалли
Категори:Аслă Греци
Характер
Характер, —
Сасан
Тĕсĕпе ку пулă хăмăртарах сарă тĕслĕ. Çурăм çунаттисем тĕттĕм, хырăм айĕнчисем вара – хĕрлĕрех. Çăварĕ самаях пысăк, тути хулăн.
Сасан вăлчине 3-5 çула çитсен сапать. Вăлчара пулă тĕввин хисепĕ 1,8 миллиона çитет. Ку пулла ăшă шыв кирлĕ. Хĕлле пăр тарăн шăнсан сасансем вилсе пĕтни те пулкалать.
Дюйм
Дюйм (нидер. duim «пуç пӳрни»), — Британи/Америка виçи. 25,4 миллиметр вăрăмăш. Аршăнăн 1/28 пайĕ. Хӑшпӗр чухне дюйм вырӑнне (шӑп та лӑп виҫме кирлӗ мар тӑк) чӑвашла пӳрне те калама пулать, тӗслӗхрен юмахри «Пӳрнепи» хӗр ятӗнче («Дюймовочка»).
Чăваш Тимеш
Каçăсем
Категори:Йĕпреç районĕн ялĕсем
Амстердам (утрав)
Амстердам (утрав):
15 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Тарăнвар
Тăрăнвар, — Чăваш Енĕн Йĕпреç районĕнчи ял.
Сениэль Михаил Павлович
Пурнăçĕ
1940 çулхи раштавăн 30-мĕшĕнче Тутарстанăн Аксу районĕнчи Саврăшпуç ялĕнче çуралнă.
Тĕмен районĕ
Тавралăхĕ
Район лаптăкĕ — 3,7 пин тв.çм. Район çерĕсемпе Турă — 260 километр, Пышма — 150 километр — юхаççĕ. Пурĕпе районта 26 кĕçĕн юханшыв, чи пысăккисем: Балда — 78 километр, Цинга тата Дуван — 29 километр, Ахманка — 25 километр, Кармак тата Карга — 15 километр.
Пурăнан халăх
Районта 107,2 пин çын пурăнать. Наци йышĕ: 78 % — вырăссем, 13 % ытла — тутарсем, 2 % майлă — украинсем, нимĕçсем, чăвашсем тата ытти урăх çыннисем.
Учала
thumb|center|1000px|Учалă хулан панорами.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстан хулисем
16 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Пуянкасси
Истори
1920 çулхи утă уйăхĕн 29-ччен ял Пăва уесне, каярах Çӳрпӳ уесне кĕнĕ. 1920 çулхи юпа уйăхĕн 5 хыççăн Çĕрпӳ уесĕн Йĕпреç районнĕ, 1921 çулхи çĕртме уйăхĕн 22 хыççăн Патăръел уесне кĕртнĕ. Ку пĕтĕм тапхăрта ял Шăмăршă вулăсĕнче шутланнă.
Каçăсем
Категори:Шăмăршă районĕнчи пурăнан вырăнсем
Вомлес-Вож
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Утар-Елга
Утар-çырма — Пушкăрт Республикин Татăшла районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 52 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452838, ОКАТО кочĕ — 80250850011.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Анатри Тăмлай
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Муркаш районĕн ялĕсем
Шупашкар епархийĕ
Мăнастăрьсем
Таса Троица (Шупашкар), Таса Троица (Улатăр) т.ыт.
Киргизла
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Бечванден
191 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — 1601.
20 (хисеп)
20 (çирĕм) — 19-па 21 хушшинчи натураллă хисеп.
Пелепей
Географи
Хула Уçен шывĕ патĕнче (Чулман Атăлăн бассейнĕ ), Ӗпхӳрен 180 çухрăмра вырнаçнă. Юнашарах Пелепей шывĕ юхса выртать. Çĕр лаптăкĕ — 3426 га.
Кун-çулĕ
Пелепее кунта 1757 çулта куçса килнĕ Христос тĕнне кĕнĕ чăвашсем никĕсленĕ. Ятне вара вĕсем юнашар юхма пуçлакан Пелепей шывран илнĕ.
Бурзяк
Бурзяк — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Ик юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Кискаелга
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Пăкăян
Пăкăян , — Чăваш Республикин Йĕпреç районĕнчи ял. Пăкăян юханшывĕ хĕрринче вырнаçнă,
Каçăсем
Категори:Йĕпреç районĕн ялĕсем
Çут пулă
thumb|left|250|Çут пулă Çут пулă - карп йышне кĕрекен пулă. Кĕлеткипе пĕчĕк – 9 сантиметртан иртмест, йывăрăшĕ 15 грамм таран пулать. Пур шывра та ĕрчет. Çу уйăхĕнче вăлча сапать.
Батырбай (Перĕм Ен)
Асăрхавсем
Категори:Перĕм Енри Барда районĕн пурăнан вырăнĕсем
Вомлесъю
Вомлесъю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Хоседа-Ю юханшывăн сылтăм çыранĕпе 63 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 51 км.
Третьяков Пётр Николаевич
Ӗçĕсем
Тĕп тĕпчевĕсем: Березняки хулаш, Десна юханшыв тăрăхĕнчи авалхи пурăнмалли вырăнсем.
Зеравшан (юханшыв)
Экскианхор каналĕпе Кашкадарья шывĕпе çыхăннă.
Япала (тивĕç-ирĕк)
Япала — гражданла тивĕç-ирĕкре: çыншăн хаклăлăх пулса тăракан, гражданла тивĕç-ирĕкри субъектсен кирлĕлĕхĕсене тивĕçтерекен тата тавар çаврăнăшĕнче пулма пултаракан йăмлăхла тĕнчери объектсем.
24 (хисеп)
24 (çирĕм тăваттă) — 23-пе 25 хушшинчи натураллă хисеп.
Анаткасси (Муркаш районĕ, Катькас ял тăрăхĕ)
Анаткасси, — Чăваш Республикин Муркаш районĕнчи ял.
Кайнлăк
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Киев
Киев кнеçĕсем
Мстислав II Изяславич — 1157—1169
Каçăсем
Категори:Европăри тĕп хулисем Категори:Днепр çинчи хуласем Категори:Киев Категори:Паттăр хуласем
Улакӳлĕ
Гидрографи
Кӳлĕ тинĕс шайĕнчен 343 метр çӳллĕшĕнче, пушхирлĕ вырăнта вырнаçнă. Кӳлĕ лаптăкĕ 2200 çх2, тарăнăшĕ 45 м çитет. Шыв шайĕ çулталăк хушшинче 1,2 метр таран вылять. Кăрлачпа ака уйăхĕ хушшинче пăрпа витĕнет. Кӳлле Эмел юханшыв юхса кĕрет.
Киязы
Киязы — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Чермасан юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 33 км.
Тайăм
Вуламалли
Категори:Пуплев пайĕсем
Пĕрлешӳллĕ Нацисен Организацийĕ
ПНО кун-çулĕ
ПНО Нацисен Лиги организацийĕ хыççăн йĕркеленнĕ.
Воргаель (Воргашорвис юппи)
Воргаёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Воргашорвис юханшывăн сулахай çыранĕпе, 3 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Браунвальд
Каçăсем
Категори:Базель-Ланд хулисем
Тенгиз
Тектоникăллă айлăмра вырнаçнă. Лаптăкĕ 1590 çх², тăршшĕ 75 çухрăм, сарлакăшĕ 40 çх, тарăнăшĕ 8 метра çитет. Ытларах юр шывĕпе тулать. Хăш-пĕр çулсенче кӳлĕн чылай пайĕ типсе ларать.