cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Арто Паасилинна
Ĕçĕсем
А. Паасилинна пултарулăхĕпе чăвашла та паллашма пулать. Унăн «Пысăк романăн пĕчĕк сыпăкĕ: Наска Мошникофф» ятлă калавĕ «Самант» журналта пичетлесе тухнă. Çыравçă малтанах тĕрлĕ хаçат-журнал редакцийĕнче ĕçленĕ, халĕ – таса писатель. Йăлана кĕнĕ тăрăх, çулталăкне пĕрер кĕнеке пичетлет. Унăн кăларуçи çакăн пирки шӳтлесе «Паасилинна кĕнекисем Финлянди кĕркуннин палли» тесе каланă.
Мурзино (Раздольевский ял тăрăхĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Тамратка
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Акша (юханшыв)
Тавралăхĕ
Акша Слепые ял патĕнче пуçланать. Малтан çурçĕр-хĕвелтухăçнелле юхать те кайран Çĕнĕ Усад хыççăн çулĕ çурçĕр еннелле пăрăнать. Арзамас патĕнче Тёша шывĕпе пĕрлешет.
Митрофанова Зинаида Митрофановна
Ӗçĕсем
Категори:Чăваш сăвăçисем
Патшалăх хӳтĕлевĕ
thumb|Flagge der Reichswehr (1921—1933) Рейхсвер (нем. Reichswehr, от Reich патшалăх, импери тата Wehr хӳтĕлев) — Германин хĕçпăшаллă вăйĕсем 1919—1935, Версаль 1919 çулхи килĕшӳ хучĕпе йышне чаракланă.
Шурут Нурăс
Шурут Нурăс, — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял.
Паллă çынсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Ялавăр (Тутарстан)
Ялавăр (Елаур), — Тутарстанăн Нурлат районĕнчи ял. Тимĕрлĕх юханшывĕ çинче врнаçнă.
Чăваш-хула (Мускав облаçĕ)
Каçăсем
Категори:Авалхи чăваш хулисем Категори:Чăваш халăх кун-çулĕ
Вăтам Симановка
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
780
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Тури Елима
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Авалхи чăваш ячĕсем
Авалхи чăваш ячĕсем — сĕм авалтан пуçласа паянкуна упранса (улшăнса, тĕсленсе) çитнĕ ятсем.
Истори
Чăваш халăх ячĕсен пĕрремĕш тĕпчевсене В. К. Магницкий пуçланă. Хăйĕн «Чувашские языческие имена» (1905) кĕнекинче вăл 10 000 ытла арçын ячĕсене пухса çырать. Çак ятсенче вырăс, тутар тата пĕр тымартан тухнă темиçе ят тĕл пулать. Сăмахран, Ванюш, Ванюшка, Ванюха пĕр ятах пулаççĕ. Çакăн хыççăн чăваш халăх ячĕсене пачах тĕпчемен.
Чăваш-хула (пĕлтерĕшсем)
Чăваш-хула:
Ельтма (юханшыв)
Тавралăхĕ
Раççей патшалăх реестăринчи данныйсем :
Каçăсем
Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Саузбаш
Саузбаш — Пушкăрт Республикин Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 499 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452940, ОКАТО кочĕ — 80237850001.
Моцарелла (чăкăт)
thumb|right|200px Моцарелла ( mozzarella ) - ĕне е буйвол сĕтĕнчен пĕçернĕ паллă çемçе итал чăкăчĕ. Моцарелла Лацио тата Кампани облаçĕсемче тăваççĕ. Буйвол сĕтĕнчен тунине Моцарелла Bufala ята панă. Моцареллăна салатсемпе пиццăсем хатĕрленĕ чухне усă кураççĕ.
Бакуров Дмитрий Алексеевич
Бакуров Дмитрий Алексеевич — ( -), Вата фронтăн 13-мĕш çарĕн 8-мĕш перевçĕсен дивизин 229-мĕш перевçĕсен полкĕн батареи командирĕ, капитан, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 16.
Рикота (чăкăт)
thumb|right|200px Рикота - ĕне, сурăх е буйвол сĕтĕнчен пĕçернĕ паллă итал çемçе чăкăчĕ. Ячĕ итал чĕлхинчен " тепĕр хут вĕретнĕ тесе "куçарма пулать.
Лиçван
Пĕтĕмĕшле çырни
thumb|left|Çемçе чăрăш хĕлле Çанталăк паха никĕсĕпе 40 тата ытларах ӳсет, вулин диаметрĕ 1 м ытларах сараалть. 300—400 çула çити пурăнать, 800 çулхи йывăçа палăртнă.
Библиобурро
Библиобурро — Альфа тата Бета ятлă иккĕ ишак çинче турттарса çӳренĕ куçăм библиотека. Программăна Ла Глориара Колумби Луис Сориано пуçарса янă. Библиобурро Кариб тинĕсĕ çыранĕнче вырнаçнă Магдалена (Колумби) департаменчĕн муниципалитечĕсемпе тачă ĕçленĕ.
Каçăсем
Категори:Колумби культури Категори:Колумби библиотекисем
Кипеккасси
Истори
Малтан Чикмĕ уесне кĕнĕ. 1920 çулхи утă уйăхĕн 26-мĕшĕ хыççăн Шупашкар уесне кĕнĕ.
Тури Иг
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Федераллă хӳтĕлев вăйĕсем
Тытăмлăхĕ
Йышăннă модель йĕркипе бундесверта 2010 çул тĕлне 325 пин çар тата 75 пин граждан çынĕ тăмалла пулать. Сивлĕк вăрçи тапхăрĕнче бундесвера хĕсметĕнче 495 пин çын тăнă.
Васнецов Виктор Михайлович
Кун-çулĕ
1893 ç. Васнецов Ӳнерçĕ академин чăн пайташĕ пулса тăрать.
Виктор Васнецов 1926 çулхи утă, 23 Мускавра вилĕме кĕтсе илет.
Адмирал Лазарев (атомлă крейсер)
Кун-çулĕ
«Фрунзе» (1992 çултанпа — «Адмирал Лазарев») — 1144 проектпа тунă иккĕмĕш карап — 1144.2 çĕнетнĕ проектпа тунă та 1981 çулхи çавăн 26-мĕшĕнче шыва антарнă, 1984 çулхи юпан 31-мĕшĕнче хута кĕртнĕ. 1992 çулхи акан 22-мĕшĕнче «Адмирал Лазарев» (Лапкă океан флочĕ) ята панă.
Крейсера юсаса хута ярасси пирки калаçаççĕ.
781
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Уртьма
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Сурăм
Урăх пĕлтерĕшĕсене Сурăм (пĕлтерĕшĕсем) статьяра вулăр.
Сурăм — Чăваш Республикин Хĕрлĕ Чутай районĕнчи ял.
Эрмени
Каçăсем
Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа  Категори:Эрмени историйĕ Категори:Патшалăхсем — ПНО пайташĕсем Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа
Фёдоров
Категори:Хушаматсем
Утвай
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Теволга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Горбачевский Александр Иванович
Горбачевский Александр Иванович Горбачевський Олександр Іванович — (20.09.1918-08.12.1989), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 04. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Ленинград фрончĕн 13-мĕш сывлăш çарĕн 275-мĕш пĕтерекен авиаци дивизин 29-мĕш гварди пĕтерекен авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, гварди капитанĕ.
Шилокша (юханшыв)
Тавралăхĕ
Юпписем: Кĕçĕн Шилокша тата ытти пĕчĕк юханшывсем. Вăрман тăрăх юхнăран ялсем сахал вырнаçнă: Серебрянка, Благовещенка, Шилокшлей, Пушлей, Шилокша.
Калентьев
Категори:Хушаматсем
Сандугач (Сандугач ял канашĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Тури Корбаш
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Тоголка
Тоголка — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Тамырсат юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Мари чĕлхи
Мари чĕлхи — Финн-укăр чĕлхисем патне кĕрекен чĕлхе, финн сыпăкĕ. Марисен чĕлхи, Мари Эл республикинче вырăс чĕлхипе пĕрле официаллă чĕлхе шутланать. Марисем калаçаççĕ.
Фурманов Дмитрий Андреевич
Каçăсем
Категори:Вырăс çыравçисем
Карсун районĕ
Район лаптăкĕ — 1768,6 çм², Чĕмпĕр облаçĕн 4,8 % пулать.
Хĕçпăшаллă вăйсем
Кашни патшалăхăн хăйне кирлĕ йышлă, хăйне евĕр йĕркелӳ тытăмлăхлĕ хĕçпăшаллă вăйсем пулаççĕ. Çак уйрăмлăх çĕршывăн пымăкăшĕнчен, хăватĕнчен, унăн тавралăх вырăнĕнчен,социум, историпе этеплĕх йăлисенчен килет. Сăмахран, Монако кнеçлĕхĕн вăйĕсем çар оркестр (оркестăрта 85 çын) шутĕнчен сахал.
Каçăсем
militär fa:ارتش Militaire Militaria Military
Кивĕ Мушта
Кивĕ Мушта — Пушкăрт Республикин Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 652 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452949, ОКАТО кочĕ — 80237870002.
Арис Аркадий Иванович
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Кунта вăл К. В. Ивановăн, Т. С. Семёновăн, Шупуççыннин ĕçĕсемпе паллашнă та хайĕн пурнăçне те чăваш литературипе çыхăнтарма шутланă.
Совет влаçĕн пĕрремĕш кунĕсенчех Аркадий Золотов халăхăн пурнăçне хастар хутшăнать. 1919 çулта ăна Чĕмпĕр кĕпернин ĕçтăвакан комитечĕн çутĕç пайĕн чăваш уйрăмĕн ертӳçĕ пулма суйланă. 1919 çулхи ака уйăхĕнче Арсений тата Николай тăванĕсемпе ирĕк кăмăлпа 7-мĕш Чĕмпĕр перевçĕсен полкне (командир — Космовский Н. С.) хĕсмете тăнă та 1919—20 çулсенче Ăренпур, Илецк тата Уральск патĕнчи йывăр çапăçусене хутшăннă. Фронтра вăл большевиксен партине кĕнĕ.
1922 çулта Аркадий Шупашкара куçса каять. 1928—1931 çулсенче Аркадий Арис — «Канаш» хаçатпа «Сунтал» журналăн редакторĕ, çав вăхăтрах «Капкăн» журналра та тăрăшать, Чăваш Енре радиокалаçăва сарас ĕç-пуçра вăй хурать. «Трактор» альманаха (малашне вăл «Тăван Атал» журнал) пуçарнă çĕре хутшăнать.
Горбенко Иван Тихонович
Горбенко Іван Тихонович}} — (17.05.1919-22.09.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Балтиçум фрончĕн 43-мĕш çарĕн 3-мĕш гварди танк механизăмланă корпусăн 743-мĕш уйрăм танксене пĕтерекен артиллери дивизионĕн командирĕ, капитан.
Ыйхă районĕ
АПШ-ри ыйха районĕсем
АПш-ра 1945 - 1954 çулсенче 9 млн çын хуларан хулаçумне пурăнма куçнă. 1976 çул тĕлне хулаçумĕсенче пурăнакансен йышĕ хулара пурăнакансен е ялсенче пурăнакансен йышĕнчен чылай пулса тăнă. Хулаçумсенче пĕр çемье валли пĕрре- тата иккĕ хутлă çуртсене туса лартнă.
Синер
Ял тытăмĕ, халăх йышĕ
thumb|right|250px|Кооператив урамĕ. 135 çын (2006) пурăнать. Пĕр урамлă, Кооператив урамĕ пилĕк сыпăксенчен пуçтарăнать. Пĕр енчен урам (Тури урам) Элĕк сали çумне çыпăçать, тепĕр енĕпе (Анатри урам) Вутланпа Вырăс Сурăм çине çул тапранса каять.
Ял Упа çырмипе Хĕлкаççи юханшывсем хушшинче вырнаçнă. Синерĕн уйрăм пуянлăхĕ — садсемпе пĕвесем. Кашни кил пахчинче — çырла сачĕ. Анкартисем хыçĕнчи ултă пĕве патнелле пĕчĕк урамсем (пăралуксем) çул параççĕ.
Кун-çулĕ
Ял вырăнне ĕлĕк 3 çын куçса ларнă теççĕ. Пĕри — Асамат ялĕнчен, тепри — Элĕкрен, виççĕмĕшĕ — Янкурасран.
Тумоль-Игай
Тумоль-Игай — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Нюролька юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Николаев Семён Николаевич
Николаев Семен Николаевич - Учредительсен Пухăвĕн (1917-1918) депутачĕ, юрист,  филологи ăслăхĕсен тухтăрĕ.
Биографи
Шурă çарпа пĕрле Владивостока çитет, унтан эмиграциннĕ.
Прагара 15 çул хушши Вырăс библиотекин ертӳçи пулса ĕçлет. Чикĕ леш енчи вырăссен истори архивĕн (ăна вăрçă хыççăн Мускава илсе каяççĕ) пайташĕ. 1946 çулта ăна НКВД арестленĕ.
Чарăну çумĕнчи паççулкă
Чарăну çумĕнчи паççулкă — чукун çул чарăнăвĕпе е платформипе юнашар вырнаçнă Раççейри пурăнан вырăнсен статусĕ.
Дача паççулки
Дача паççулки — харпăр çĕр пайĕсенче пĕрмай (çулталăк тăршшипе) пурăнма юрăхлă харпăр тунă çуртсен ушкăнĕнчен тытăнса тăракан ял евĕр пысăках мар пурăнан вырăн. Пахча юлташлăхĕсенчен дача паççулкисем çĕрпе хуçалăх ĕçĕпе çеç мар, унăн пайĕнче чи малтанах пурăнан пайăр çурт тăваслăх паллипе уйрăлса тăраççĕ.
Новая Кирга
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Аслă Ăнă
Кун-çулĕ
Ялти шкула 1848-мĕш çулта уçнă. XX ĕмĕр пуçламăшĕнче ялта вулăс кантурĕ, чиркӳ, пасар, лавка, выртмалли пульница, 8 çил арманĕ, пăс арманĕ (1927), кĕрпе арманĕсем пулнă.
Кашмашри ял вулавăшĕ
Вулавăш çумĕнче «Чебурашка» ятлă ача клубĕ ĕçлет. Унта тĕрлĕ конкурссем, викторинăсем, кĕнеке куравĕсем иртереççĕ.
Кашмаш вăтам шкулĕ
2001 çулта пурĕ 9 класс пулнă, 120 ача, вĕсенчен 54 хĕрача, вĕреннĕ, 17 вĕрентекен ĕçленĕ. Вĕрентекенсенчен 13-ĕшĕ аслă пĕлӳ илнĕскерсем пулнă.
Шкулăн компьютер пур, 2 гектар пысăкăш вĕренсе хăнăхма хушма хуçалăх çĕрне касса панă. Шкул тивулавăшра 7755 кĕнеке упранать.
Истори
1937-мĕш çултанпа çичĕ çул вĕренмелли шкул. 1959 çултанпа сакăр класс вĕренмелли шкул пулса тăнă, халĕ — пĕтĕмĕшле тĕп пĕлӳ паракан шкул.
Тури Телза
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Кашмашри культура çурчĕ
Çав. пекех
Категори:Чăваш Енри Муркаш районĕн культура çурчĕсем
Чалбун
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем
Тух-Сигат
Тух-Сигат — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 131 км.
Кивĕянзигитово
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕ
Салтыков Яков Игнатьевич
Кун-çулĕ
1894 çулхи юпан 6-мĕшĕнче Элĕк районĕнчи Тукач ялĕнче çуралнă. 1903 çулта Элĕкри икĕ сыпăклă училищĕне вĕренме кĕнĕ. Шкулта 6 çул вĕреннĕ хыççăн Хусан кĕпернинчи 1911-15 çулсенче çыракана пулăшаканĕ пулса ĕçленĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:Пайăр çынсем:Элĕк районĕ Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа
Цедень (юханшыв)
Тавралăхĕ
Цедень ытларах пайĕпе çурçĕрелле юхать. Юханшыва икĕ вырăнта пӳлсе пĕвесем тунă. Юханшыв юпписен шучĕ вуннăран иртет. Чи пысăкки — Шавка.
Норканово
Норканово — Пушкăрт Республикин Янаул районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 147 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452812, ОКАТО кочĕ — 80259875005.
Приалит Реутов
Кун-çулĕ
2009 çулта ДЮСШ «Приалит» базипе усă курса йĕркеленĕ. Сăлтавĕ: 2008 çулта реутовăн пĕртен-пĕр футбол клубне — «Реутов» ФК — салатса янă. Командăна реутов шкулĕнчи 1989-91 çулсенче çуралнă вĕренекенсене чĕннĕ. Вĕсемсĕр пуçне клуба Евгений Ловчева-кĕçĕннине — Казахстанăн икĕ хут чемпионне тата Казахстанăн футбол Кубокĕн çĕнтерӳçине, паллă совет футболистăн Евгений Ловчевăн ывăлне; Виççĕмĕш лигăн 2008 çулта чи лайăх бомбардирне Евгений Сосулина тата ытти футболистсене йыхравланă.
Йывăç хăвăлĕ
Йывăç хăвăлĕ — йывăç вуллин ăшĕнче хăйне хăй пулса кайнă тата тулалла шăтăклă пушă вырăн.
Киров облаçĕ
Климат
Климат облаçре лăпă континентлă. Кăрлачри вăтам температури -14°С, утăри вăтам температури +17°С; нӳрĕк шайĕ - 500 мм яхăн çулта. Облаç çĕрĕ нӳрĕклĕ шутланать.
Транспорт
Киров хулинче аэропорт Победилово ĕçлет.
Киров облаçĕ витĕр чукун çулĕсем Раççейĕн тĕп çĕрĕсене Уралпа, Çĕпĕрпе тата Инçет Тухăçпа (Транссиб), çурçĕрпе кăнтăр регионĕсене Киров-Котлас магистралĕ çыхăнтарать. Чукун çулсен пĕтĕм тăсăлăвĕ - 1098 çм.
Уржум районĕ
Истори
Района 1965 çулта йĕркеленĕ.
Рункă (Тутарстан)
Кун-çулĕ
Яла 1641 çулта Çавал хĕрринче вырнаçнă Рункă ялĕнчи Чурач Шахмурзин, Коняч Собаков, Актул Адовов, Толубай Толказин тата Ишерек Имиш никĕсленĕ. Вĕсем Çĕрпӳ çарпуçĕ Лихачев В.Б. патне Хырла хĕрринче çĕр уйăрса пама хут çырнă. Вĕсене юпа уйăхĕнче çĕр виçсе панă. Ялпа юрашар Хырла çинчи заска йĕрĕ иртнĕ.
USS Mount Whitney
Blue Ridge класри командир карапĕ. 1971 çулхи кăрлачăн 16-мĕшĕнче х ĕсмете кĕртнĕ. Калифорни штатĕнчи Сьерра-Невада ту хысакĕ шутĕнчи чи çӳллĕ Уитни тăвĕсем ячĕпе тивĕçтернĕ.
Тимĕрçкасси (Муркаш районĕ)
Тимĕрçкасси, — Чăваш Республикин Муркаш районĕнчи ял.
Рабак
Рабак — Пушкăрт Республикин Янаул районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 453 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452812, ОКАТО кочĕ — 80259875006.
Балхаш (хула)
thumb|280 px|Хула варри. thumb|280 px|Балхаш. Кăнтăр енĕ. Балха́ш (Балқаш) — Казахстанăн Караганда облаçĕнчи хула.
Асламас Анисим Васильевич
Пурнăçĕ
1924 çулхи утă уйăхĕн 24-мĕшĕнче Чăваш Енĕн Етĕрне районĕнчи Вăрманкас Асламас ялĕнче çуралнă.
Александров Анатолий Александрович (кларнетист)
Анатолий Александрович Александров (1918, кăрлач, 30, Чăваш АО, Элĕк районĕ, Янăш ялĕ — Мускав, 1969, чӳк, 10), - чăваш совет мусăкçи (кларнетист).
Кун-çулĕ
Çартан таврăнсан Анатолий Александров Мускаври консерваторинче А. В. Володин класĕнчен ăнăçлă вĕренсе тухать. Вĕренӳ çулĕсенчех Хĕрлĕ Çарăн Тĕп çуртĕнчи мусăк театрĕн тата Пĕтĕм Союзри радио оркестрĕнче ĕçлет.
Валава (юханшыв)
Тавралăхĕ
Печет ытларах пайĕпе çурçĕрелле юхать. Юханшыва пилĕк вырăнта пӳлсе пĕвесем тунă.
Чащевица
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
799 çул
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Вăтам Ершага
Вăтам Ершага — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Чижапка юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Нолински районĕ
Халăх йышĕ, район тытăмĕ
Районта 25 пин çын пурăнать (2006), çав шутра хуласенче 15 пин çын. Пурĕпе 72 пурăнӳ вырăнĕ шутланать.
Вижа
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Чуччу
Каçăсем
Категори:Спорт çурт-йĕрĕсем Категори:Йăпанăçсем Категори:Ача-пăча лапамĕ
Чемелки
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем
Раççей Федерацийĕн Хĕçпăшаллă вăйĕсем
Кун-çулĕ
1992-1999 çулсенче РФ ТÇФ çар промăçлăхĕнчен СССР вăхăтĕнчех тума тапратнă 50 яхăн çар карапĕпе катĕрне туяннă, çав шутра 14 атăмлă шывай кимми тата «Аслă Петĕр» ракета крейсерĕ.
Сарă чапăл курăкĕ
Каçăсем
Категори:Шыв чĕп курăкĕ йышшисем Категори:Еврази флори Категори:Капăрлатмалли ӳсентăрансем Категори:Пыл курăкĕсем Категори:Ӳсентăрансем, алфавитпа
Скумин Виктор Андреевич
Кун-çулĕ
Вĕренсе пĕтерсессĕн вӑл Киеври ĂТИнчи чĕре-тымар хирургийĕнче, УИУВĕнче (Харьковри диплом илнĕ хыççӑн медицина академийĕ), Харьковри патшалӑх культура институтĕнче (Харьковри патшалӑх культура академийĕ) ĕçленĕ. Халĕ Мускавра пурăнать.
Ăслăхпа педагогика ĕçĕ
Сывлăх культурин феноменне тĕпчес енĕпе тĕнчери саккăрмĕш хут иртекен «2012 çулхи ăслăх потенциалĕ» ăслăхпа практика тетел-конференцийĕнче, В.П. Мойсеюк хăйĕн ăслăх публикацинче В.А. Скумин 1995 çулта сывлăх культурин терминне шухăшласа тупнă ăнлавĕпе усă курнă.
Пĕрлĕх ĕçĕ
В.А. Скумин тата сывлăх культурин гимнсене хайлакан пек те паллă. Вăл «Сердце», «К Здоровью через Культуру», «Урусвати», «Шамбала», «Мориа», «Ур», «Агни», «Солонце» гимнсем хывнă.
Вăтам Кагал
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Немски районĕ
Немски районĕ — Киров облаçĕн (Раççей) кăнтăр-тухăçĕнчи пайĕ. Административлă тĕпĕ — хула евĕр посёлокĕ Нема.
Халăх йышĕ, район тытăмĕ
Районта 10 пин çын пурăнать (2006), çав шутра хула евĕр вырăнсенче 4 пине яхăн. Пурĕпе 46 пурăну вырăнĕ шутланать.
Истори
Района 1929 ç. йĕркеленĕ.
Мураши районĕ
Мурашински районĕ — Киров облаçĕн (Раççей) çурçĕрĕнче вырнаçнă пайĕ. Административлă тĕпĕ — Мураши хула. Çĕр-шыв лаптăкĕ — 3430 çм.
Нюшма
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Алексеев Владислав Алексеевич
Алексеев Владислав Алексеевич, — публицист. 1999 çултанпа Чăваш çыравçисен пĕрлешĕвĕнче тăрать. Техника ăслăлăхĕсен кандидачĕ (1979), пĕтĕм тĕнчери информатизаци академиĕн пайташ-корреспонденчĕ. Раççĕйĕн экологи академиĕн тĕп пайташĕ.
Чечек
Асăрхавсем
*
Хура Лобань
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Ефейкин Аким Кузьмич
Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
1934 çулта «Ӳсентăрансен генетики» ăстаçăлăхпа Ленинградри патшалăх университечĕ çумĕнчи аспирантурăна ăнăçлă пĕтерсе, Шупашкара таврăнать, Чăваш ялхуçалăх институтĕнче ĕçе пикенет.
1939 çулта биологи ăслăхĕсен кандидачĕн ăсчах степĕнне илме диссертаци хӳтĕлет.
Нибелунксем (фильм, 1924)
«Нибелу́нксем» (Die Nibelungen, 1924) — Фриц Ланг вăтам ĕмĕрсенчи германсен «Песнь о Нибелунгах» эпос поэмипе хайланă сасăсăр илемлĕ фильм. Питĕ вăрăм тăсалнине пула (5 сехете яхăн) фильм экран çине иккĕ пайпа тухнă: «Нибелунксем: Зигфрид» (Die Nibelungen: Siegfried) тата «Нибелунксем: Кримхильда тавăрăвĕ» (Die Nibelungen: Kriemhilds Rache). Дилогин пĕрремĕш фильмĕн премьери Берлинра 1924 çулхи нарăсăн 14-мĕшĕнче, иккĕмĕш фильмĕн премьери — акан 26-мĕшĕнче иртнĕ.
Мускавшăн çапăçни
Вязьма «хуранĕ»
Тапăнса пыракан группировкăна флангран çапма фронт группине (çарпуçĕ — И. В. Болдин) туса хунă. Анчах та Холм-Жирковский кăнтăр енче танксен çапăçăвĕнче совет çарĕсем выляса янă. Юпан 6-мĕшĕнче нимĕçсен 7-мĕш танк дивизийĕ (3-мĕш танк группи) тата 10-мĕш танк дивизийĕ (4-мĕш танк группи) Анăç тата Резерв фрончĕсен çарĕсене Вязьма районĕнче хупăрланă. Хурана 37 дивизи, 9 танк бригади, ТÇР 31 артиллери полкĕ тата 19-мĕш, 20-мĕш, 24-мĕш тата 32-мĕш çарсен управлением (16-мĕш çарăн управленийĕ, хăйĕн вăйĕсене 19-мĕш çара парса, тăшман çавăрса илнĕ çертен, тухма ĕлкĕрнĕ).
Золотов Виталий Арсентьевич
ЧНК Ваттисен Канашĕн пайташĕ (2013)
Митти Георгийĕ
Пурнăçĕ
Хусанти Тухăç халăхĕсен институтĕнче вĕреннĕ. Кайран тăван ялĕнче ачасене вĕрентнĕ.
Ӗçĕсем
Поэмăсемпе сăвăсем çырнă. Вĕсем «Сунтал» журналта пичетленнĕ.
Çĕнĕ Çĕр
Кун-çулĕ
thumb|right
Компьютер
Каçăсем
Категори:Компьютерсем
Михайлов
Çĕр çинчи вырăнсем
Категори:Хушаматсем
Чернуша
Чернуша — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ территорипе юхать. Волманга юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
МПУĕн социологи факультечĕ
Кафедрăсем
Социологи историйĕпе теорийĕ кафедри
Çамрăклăх социологийĕ кафедри
Хăрушсăрлăх социологийĕ кафедри
Рутка (юханшыв)
Рутка, — Чулхула облаçĕпе Мари Эл çĕрĕсем тăрăх юхакан юханшыв, Атăлăн сулахай юппи.
Юпписем
Юханшывăн пысăк юпписем: Пусташ (выр. Посташь), Шклей (выр. Шклея), Пĕштĕн (выр. Пиштань).
805
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Гюль Абдулла
Абдулла Гюль - вунпĕрмĕш Турцин президенчĕ ( 2007 çултан ).
Рим кану кунĕсем
Çавăн пекех «Рим кану кунĕсем» статьяна пăхăр.
Канаш (хаçат)
Канаш — Чĕмпĕр облаçĕнче тухакан чăваш хаçачĕ. Тĕп редакторĕ Николай Ларионов. Хаçачĕ кашни кĕçнерникун тухать. Хаçат 1989 çулхи раштав уйăхĕнче никĕсленĕ. Пĕрремĕш тĕп редакторĕ 1950 çулта çуралнă В.Ф. Ромашкин.
Черняница
Черняница — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ территорипе юхать. Ночная Черняница юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Хатчиха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Кĕçĕн Арапуç
Кунçул
Яла Лакшикпе ун кил-йышĕ никăсленĕ тесе калаççĕ. Малтан ял Шурут юханшывĕ хĕрринче вырнаçнă пулнă.Ял çунса кайнă хыççăн хальхи Октябрь урамĕ вырăнне куçса çуртсем лартнă. 1747 çулта христиан тăнне йышăннă. 1859 çулта ялта 22 кил пулнă, унта 136 арçынпа 135 хĕрарăм пурăннă. 1897 çулта ялта 74 кил, вĕсенче 202 арçын, 204 хăрарăм. 1913 çулта ялта 96 кил, 254 арçын, 257 хĕрарăм.
1920 çулхи çурла уйăхĕн 3 Пăва уесне, каярах Çĕрпӳ уесне кĕнĕ. 1920 çулхи юпа уйăхĕн 5 хыççăн Çĕрпӳ уесĕн Йĕпреç районне кĕртнĕ. 1921 çулхи çĕртме уйăхĕн 22-мĕшĕнчен тытăнса 1927-мĕш çулччен Патăръел уесне кĕнĕ.
Зотова Галина Вячеславовна
Кун-çулĕ
Унăн кĕнекисем: «Галина, Ирина, Алина, Алеша  Зотовы «Çемье кăшăлĕ Юмахсем» (2000), «Ылтăнту» (2002), «Çăлтăрчăксем» (2007), «Выбор профессии с помощью английского языка» (2009), «Штанашский край. Краткая энциклопедия Штанашского сельского поселения» (2011), «Первая награда отца» (2014). Вăл пухса хатĕрленĕ «Тĕлĕнтермĕш юмахсем» (2007), «В.Г.Толстов-Атнарский тата вăл çырса илнĕ такмаксем» (2013) кĕнекесем кун çути курнă. «Краткая Красночетайская энциклопедия» (2004) тата «Красночетайцы на фронтах Великой Отечественной войны» (2005) кĕнекесен редколлеги членĕ. Республикăри «Астăвăм Память» кĕнекесен 2-мĕшпе 3-мĕш томсенче (2004, 2005), «Краткая Ядринская энциклопедия» (2006) статьясен авторĕ.
Чабаевка
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Волошова
Волошова (Волошева) — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Поча юханшывăн сылтăм çыранĕпе 8 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 35 км.
Иванов
Иванов, — вырăс Иван ятĕнчен пулса кайнă, Чăваш Енре питĕ сарăлнă хушамат.
Суррогатсем (фильм)
«Суррогатсем» (Surrogates) — Джонатан Мостоу режиссёр пĕр ятлă комикс тăрăх ӳнерленĕ, Брюс Уиллис тĕп рольте, 2009 çулта кăларнă фантастика боевикĕ.
Орлов районĕ (Киров облаçĕ)
Тавралăхĕ
Çĕр-шыв лаптăкĕ — 1989 çм2. Паллă шывĕсем — Хвощевица, Вочка, Вятка.
Храмая
Храмая — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Васюган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Кăкшăм
Литература
Dzban (naczynie) Горшок Krčag
Атăл-Нухрат экономика районĕ
Халăх йышĕ — 8 396 пин çын (1987).
Чеддер (чăкăт)
Каçăсем
Категори:Чăкăтсем
810
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Слобода районĕ
Халăх йышĕ, район тытăмĕ
Районта 32 пин çын пурăнать (2006), çав шутра хула евĕр вырăнсенче 10 пине яхăн; Слободской хулара — 35,3 пин çын. Пурĕпе 127 пурăну вырăнĕ.
Султыево
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Кирово-Чепец районĕ
Тавралăхĕ
Çĕр-шыв лаптакĕ — 2227 çм2. Паллă шывĕсем — Вятка, Просница, Чепца.
Халах йышĕ, район тытăмĕ
Районта 22 пин çын (2006), çав шутра хула евĕр вырăнсенче 20 пине яхăн; кунсăр пуçне, Кирово-Чепецкре 87 пине яхăн. Пурĕпе 237 пурăну вырăнĕ.
Кума (юханшыв)
Ялсем
Кума хĕрринчи ялсем: Кумски, Кузьмино.
Чахкиев Саид Идрисович
Кун-çулĕ
Саид Идрисович 22 кăрлач 1938 çулта Насыр-Корт салинче ( Чечен-Ингуш АССР ) хресчен çемьере çуралнă.
Пултарулăх
Категори:Ингуш çыравçисем
Итали президенчĕ
Каçăсем
*
Мурашковский Владимир Григорьевич
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:1933 çулта çуралнисем Категори:Утăн 30-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2006 çулта вилнисем Категори:Нарăсăн 7-мĕшĕнче вилнисем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Сăвăçсем, алфавитпа Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:Совет çыравçисем Категори:Совет сăвăçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:Пайăр çынсем:Шупашкар
Салмин Антон Кириллович
Кунçул
нчи Кивĕ Ахпӳрт ялĕнче çуралнă. Чăваш патшалăх универститечĕн историпе филологи факультетне пĕтернĕ. 1968-1970 çулсенче сывлăш десант çарĕсенче хĕсметре тăнă. 1975-1978 çулсенче Чăваш патшалăх универститечĕн чăваш литератури кафедринче ассистент, Патшалăх кĕнеке палатинче библиограф, 1978-1983 çулсенче "Коммунизм ялавĕ" хаçатра куçаруçă пулса ĕçленĕ.
Черёмушная
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Михайлов, Максим Дормидонтович
Макси́м Дормидо́нтович Миха́йлов (1893 çулта çурла уйăхĕн 13-мĕшĕ (25-мӗшӗ) Етĕрне уесĕнчи (халĕ Чăваш Енĕн Вăрнар районĕ) Кульцав ялĕ — 1971 çулхи пуш уйăхĕн 30-мĕшĕ, Мускав) — вырăс совет юрăçи (бас-профундо), киноактёр. Вырăс православи чиркĕвĕн протодиаконĕ.
Кун-çулĕ
Пĕрремĕш вокал урокĕсене Максим Хусанти кĕвĕ училищири Ф. А. Ошустович професортан илнĕ. Çак професорпа паллашсан тепĕртакран Хусанти пĕр хаçатра «Многообещающий бас Михайлов» (1913) статья пичетленсе тухать. Ку Максимăн халăх хушшинче юрлани çинчен пĕрремĕш рецензи пулнă. Статьяна çыраканне Максим басĕ питĕ тĕлентернĕ. Максим ун чухне икĕ ари юрланă. Пĕри «Садко» оперăри Гендельпе Варяг хăнин ораторийĕ, тепри — «Соловьем залетным» юрри пулнă.
1971 çулта пуш уйăхĕн 30 Мускавра вилнĕ.
Атăлçи экономика районĕ
Атăлçи экономика районĕ — Раççей Федерацийĕн 11 экономика районĕсенчен пĕри, унăн шутне 8 федераци субъекчĕ кĕрет:
Анăç Çĕпĕр
Анăç Çĕпĕр шутне кĕрекен çĕрсем:
Эстони хулисем
В
Валга, Вильянди, Выхма, Выру
Шарянка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Сантиметр хумĕсем
Тĕслĕхрен, микрохум кăмакисенче тата промăçлă плазма СВЧ-хатĕрчĕксенче ĕçлев тăтăшлăхĕ 2,45 ГГц шутланать. Çак тăтăшлăх шыв молекулишĕн резонанс çăтăмĕ пулать, çапла вара шыв молекули мĕнпур апата та кĕнипе СВЧ(?)-кăмакара çак тăтăшлăхпа кирек епле çимĕçе те ăшăтма юрать. Унсăр пуçне, çак тăтăшлăх атмосфера витĕр тухаймасть, мĕншĕн тесен ăна шыв пăсĕ çăтса илет.
Чёрканная
Чёрканная — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Махня юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Иштек
Кун-çулĕ
1927 çулчен Етĕрне уесĕн Элĕк вулăсне кĕнĕ.
Мăн Шурья
Мăн Шурья (выр. Большая Шорья), — Чулхула облаçĕнчи юханшыв, Юранкă шывĕн юппи.
Салынка
Салынка  — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Аслă Кинель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Ариэль Шарон
Кун-çулĕ
1953 çулта ăна Израилĕн премьер-министрĕ Давид Бен-Гурион - "хăйĕн хушаматне Шарон" (Шарон - Ариэлĕн тăван енри айлăм) улăштарма канаш парать.
Воя (Тури Телза юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Омоним
Омоним (грек. homos — "пĕр пек", тата onyma — "ят" сăмахсенчен пулнă), — пĕр пек илтĕнекен, анчах тĕрлĕ пĕлтерĕшлĕ сăмахсем. Омонимлă сăмахсен пĕлтерĕшĕвĕсенче пĕр пекки нимĕн те çук. Чăваш чĕлхинче ун пек сăмахсем питĕ нумай.
Омоним сăмахсене словарьсенче Рим цифрипе палăртаççĕ. Тĕслĕхрен: Уçă: I, япала ячĕ (Çăрана уçмалли хатĕр); II, паллă ячĕ. (Сулхăнрах, сивĕрех).
Атомлă энергетика, патшалăхсемпе
Атомлă энергетика çирĕмрен ытла патшалăхра аталанса пырать. thumb|right|200px
Иван Мучи
Иван Мучи (паспортра: Илларионов Иван Иванович), — чăваш çыравçи. 1895 çулхи авăн уйăхĕн 29-мĕшĕнче Шупашкар районĕнчи Чуралькасси (халĕ Тойтерек) ялĕнче çуралнă. 1946 çулхи ака уйăхĕн 28-мĕшĕнче Шупашкарта вилнĕ.
Ĕпхӳ
Хулара 1,1 млн çын пурăнать, çичĕ районран тăрать:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстан Категори:РФ хулисем
Тури Рейн
Географи
Департамент шутне 2 округ, 54 кантон тата 293 коммуна кĕреççĕ.
Çурçĕр экономика районĕ
Экономика
Ял хуçалăхĕнче — сĕт-çу выльăхне, пăлăна ĕрчетесси.
Тойтерек
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Шупашкар районĕн ялĕсем
Солянка (Кĕçĕн Кинель юппи)
Каçăсем
Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Аслă Кинель бассейнĕ
Сӳсен
Усă курни
Выльăх валли чĕрĕ апат, утă хатĕрлеççĕ. Газонсене капăрлатма уса кураççĕ.
Каçăсем
Категори:Тырăсен йышĕ Категори:Газон курăкĕсем
Нуса (юханшыв)
Нуса, — Чулхула облаçĕнчи юханшыв, Юранкă шывĕн юппи.
Швед чĕлхи
Чĕлхе кочĕ - sv е swe, sve (ISO 639 тăрăх). Чĕлхепе 9 млн. патнелле çын калаçать.
Солянка (Сарпай юппи)
Солянка — Раççей территоринчи юханшыв. Самар облаçĕ территорипе юхать. Сарпай юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Вычера
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Чăваш вăрманĕ
Ӳсентăрансем
Паркра тĕрлĕ йышши ӳсентăрансем питĕ анлă сарăлнă. Çӳллĕ йышши ӳсентăрансем 800 ытла тĕс ӳсет. 2 тĕсне Раççейĕн Хĕрлĕ Кĕнекине кĕртнĕ (Венера пушмакĕпе хĕрлĕ пыльцеголовник). Чăваш Хĕрлĕ Кĕнекине 22 тĕс кĕртнĕ: (каврăç, бук упа курăкĕ, сарă чапăл курăкĕ, çеçпĕл, шыв хупаххи, чăрăшлăх курăкĕ, сунчăклă грушанка, уйăх курăкĕ, сенкер чечек, кушак ути, персик çулçиллĕ шăнкăрав курăкĕ, сӳрĕк курăк, гудайерă, икĕ çулçăллă людба, пальчатокоренник, пилĕк çулçăллă шăл курăкĕ, тайник, çаврака çулçăллă грушанка, шыв ирисĕ.
Украина президенчĕсен ят-йышĕ
Украина президенчĕ — Украинăн пуçлахĕ.
Салихово (Ямадинский сельсовет)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Плотников Николай Алексеевич
Плотников Николай Алексеевич (Плотник Микулайĕ, Плотник Кули, Чулхула Микулайĕ) — чăваш Википедин администраторĕ тата бюрокрачĕ пулнă. Тетелти ятсем: Dracola, P-Code, astahar, Аçтахар. Маларах вырăс википедине, кайарах чăвашлине те тӳрлетме тытăннă. Чулхулара пурăннă чухне сайтне уçнă, чăваш чĕлхине словарьпа кăна вĕреннĕ.
Рона (департамент)
Географи
Департамент лаптăкĕ 3 249 км² танлашать. Департамент тарăх Рона юханшывĕ юхать.
Урал тăвĕсем
Тавралăхĕ
Тăсăлăвĕ 2000 çухрăма ытла (Пай-Хойпа, Мугоджарпа пĕрле — 2500 çухрама ытла. Нумай кӳлĕсем, чи палли — Таватуй (Екатеринбургран çурçĕр еннелле 50 çм), çаплах Челяба кӳллисем — темиçе вуннăна та çитет (Челепи облаçĕ çурçĕр çĕрĕсенче, Свердловск облаçĕн кăнтăр тухăçĕнче кӳлленнĕ, хăшĕсем (Увильды, Иртяш, Уелги 10 çм ытла тăсăлаççĕ, Челябăсем шутне татах Тургояк, Шаблиш, Мăн Касли тата ыттисем те.
Тăррисем
Im mittleren Norden des Urals befindet sich der mit 1895 m höchste Gipfel des Gebirges, die Narodnaja. Rund 180 km südlich des Polarkreises, stellt der dortige Teil des Uralgebirges nicht nur klimatisch betrachtet ein Hochgebirge dar.
Урал (Янаул районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Турцин президенчĕ
Турцин президенчĕсем
Доровичка
Доровичка — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Святица юханшывăн сылтăм çыранĕпе 2 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Тип Умирка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Кинель пуçĕнчен вăрричен, Кутулук юханшывсăр пуçĕнчен Кутулук шывуправĕччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Паламар
Паламар — хунсен IV ĕмĕрти патши.
Вуламалли
Баламир (вождь гуннов)
Четырман
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Вар хура тăпраллă экономика районĕ
Çăлкуçсем
Категори:Раççей экономика районĕсем Категори:Хуратăпралăх
Шиям
Шиям — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ территорипе юхать. Быстрица юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Ашина
Ашина — халапа ĕненсе, хăйĕн йăх йĕрне кашкăр амин мăнукĕнчен авалхи тĕрĕк тĕрĕк хаканĕсен ăрачĕ.
Тухăç турачĕ
]]
Югамаш
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Елгома
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Бутан (патшалăх)
Бутан патшалăхĕ (дзонг-кэ: འབྲུག་ཡུལ) ) — Гималайри патшалăх, Индипе Китай хушшинче вырнаçнă, тĕп хули — Тхимпху (Друк Юл е Друк Ценден) — «вĕриçĕлен-аçа çершывĕ».
Грек чĕлхи
Чĕлхе аталанăвĕн тапхăрĕсем
Чĕлхен çак тапхарсене уйăрмалла:
Бутан (патшалăх)
Масс медиа
2006 çулчен çĕршывра пĕртен-пĕр ертӳçлĕх хаçачĕ — Kuensel — тухса тăнă. Куенсел эрнере икĕ хутчен 3 официаллă чĕлхепе: дзонг-кэ, акăлчан тата непали тухса тăрать. Хаçатăн тетел версине вулама пулать (). 2006 çулхи акара патшалăх çĕршывра пĕрремĕш харпăр хаçата (Bhutan Times) пичетлеме ирĕк парать. 2008 çулхи юпа, 30 çĕршыври пĕрремĕш кашни кунхи хаçат — Bhutan Today — çутта тухать.
Иванов Игнатий Иванович
Пурнăçĕ
1871–79 çулсенче Чĕмпĕр тата Хусан кĕпернисенче шкулти вĕрентӳçĕ пулса ĕçленĕ.
Шлянда
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мари Элн юханшывĕсем
Баренц тинĕсĕ
Баренц тинĕсĕ — Çурçĕр Пăрлă океанĕн хĕрринчи тинĕс. Вăл Раççейпе Норвегин çыранĕсене хумĕсемпе çапать.
Арище (юханшыв)
Ялсем
Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Баренц тинĕсĕ
Тавралăхĕ
Тинĕс Европăн çурçĕр çыранĕсемпе, Шпицберген, Франц-Иосиф Çĕрĕпе, Çĕнĕ Çĕр архипелагсемпе чаракланать.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Пăрлă океан Категори:Баренц тинĕсĕ
Рохшанак
Истори
Пирĕн эрăчченхи 327 çулта Македони Александрĕ çарĕ сакăтсен ту çинчи питĕ вăйлă çирĕплетнĕ "Сăкăт ту-чакăлĕ" карманне хупăрласа илнĕ. Кармана хӳтĕлекенсем сахал пулин те, тăшманпа питĕ маттур çапăçнă. Вĕсем Оксиарт пулăшасса шаннă, мĕншĕн тесен карманра унăн чипер хĕрĕ Рохшанак пулнă. Анчах та вĕсем пулăшăва кĕтсе илеймен, Эскемер тупа туса каланă сăмахĕсене ĕненеççĕ те парăнаççĕ. Александр вара Рохшанака питĕ хĕрӳллĕн юратса пăрахать те ăна арăм пулма ыйтать. Çакăн пек ĕç хыççăн вăл Сăкăт патшалăхĕн ертӳçĕсене хăй майлă çавăрать. Грексем Рохшанака Роксана теççĕ.
Гордеев Наркис Михайлович
Гордеев Наркис Михайлович — (14.10.1911(1)-22.06.1942), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 04. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Кăнтăр-Анăç фронтăн 1-мĕш танксене пĕтерекен дивизин 1-мĕш танксене пĕтерекен бригадин артиллери полкĕн батарея çар комиссарĕ, политрук.
Глушица (юханшыв)
Тавралăхĕ
Юханшыв çылкуçĕ Вьюновски кӳлĕрен виçĕ çухрăм хĕвеланăçнелле вырнаçнă. Юханшывăн пысăк юпписем çук, вĕттĕсемпе пĕчĕккисем кăна. Вĕсенчен чи пысăкки — Юра. Вăл Федяй шурлăхĕ енчен юхса килет.
Шортан Ипполит Иванович
1973 çултанпа СССР ÇП членĕ. 1968 çулта РСФСРĕн тава тивĕçлĕ культура ĕçченĕ ятне тивĕçнĕ. 1982 çулта филологи ăçлăлăхĕн кандидачĕ ятне илнĕ.
Елома
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Анăç-Çĕпĕр тӳремĕ
Геологи
Территори вăрахăн анса пырать, çакна юханшывсен эстуари тĕсĕ кăтартать.
Балашов Евгений Иванович
Балашов Евгений Иванович — ( 04-15), 1-мĕш Украина фрончĕн 2-мĕш сывлăш çарĕн 2-мĕш гварди штурмлакан авиаци корпусĕн 5-мĕш гварди штурмлакан авиаци дивизин 95-мĕш гварди штурмлакан авиаци полкĕн штурманĕ, гварди аслă лейтенанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27.
Тани Юн
Кинори рольсем
Тани Юн вылянă фильмсем :
Литература ĕçĕ
Максимов-Кошкинский чăваш драма театр никĕслевçипе пĕрле «Эх, Иван», «Чĕрĕ хушнипе», *"Эх, Йăван!", «Подлость» çырнă. 1972 çулта хăй асаилĕвĕсене çырса хунă: «Иртнĕ кунсем-çулсем». Тани Юн И. Максимов-Кошкинскипе пĕрле çырнă пьесăсем:
Иванов Василий Иванович
Пурнăçĕ
Хальхи Чĕмпĕр облаçĕнчи Вăта Тимĕрçен ялĕнче 1882 çулта çуралнă.
Рейна (юханшыв)
Ялсем
Юханшыв чылай шурлăхлă Вăрман тăрăх юхнăран ун хĕрринче ялсемпе хуласем çук.
Элтепер
Çырса хăварнă çăлкуçĕсенче VII ĕмĕртенпе (орхон çырнисем) карлуксен, уйгурсен тата урăх тытăмçăсем пирки асăннă чухне тĕл пулать. Кăркăссен элтеперĕ чи малтанхи паллă хисеп шутланать. Пекина 648 çулта килнĕ вĕсен аслăраххин хисепне китай çăлкуçĕнче сы-ли-фа-ши-бо-цюй-а-чжань тенĕ. В. В. Бартольдăн сумлă шухăшĕпе, сы-ли-фа тĕрĕкле элтепер пулать. Литературăра урăхла ăнлантарнисем те пур.
Кăркăссен элтеперĕн, Г. П. Супруненко каланипе, çаплах ышбара хисепĕ те пулнă. Çапла, çак термин сюзеренĕн (VII ĕмĕрĕн иккĕмĕш çурринче — сейяньто) вассалĕ пулнине пĕлтернĕ.
Давлетшинский
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кукарча районĕ
Мариуполь
Мариуполь (Маріуполь) — (1778 çултанпа) Украина хули, Донецк облаçĕн çурçĕр енче вырнаçнă.
Сăкăт патшалăхĕ
Кун-çулĕ
Македони Александрĕ Сăкăт патшалăхне Бактрипе пĕр сатрапийе пĕрлештернĕ. Тепĕртакран сатрапине Грек-Бактри патшалăхĕн Бактри Диодотомне куçараççĕ, çав ятпа вăл пирĕн эрăччен III ĕмĕр таран, скифсем çĕнтерсе иличченех, палăрса тăрать.
Сăкăт чĕлхи Аслă пурçăн çулĕ тăрăхĕнче лингва франка чĕлхи ĕçне пурнăçласа тăнă. Перси чĕлхинче те, тĕрĕк халăхĕсен чĕлхисенче те сăкăтсен лексики упранса юлнă.
Планетăсен парачĕ (пĕлтерĕшсем)
Планетăсен парачĕ:
Є
Гечштонх Уа Куезоз те унпа усă курнă. Xварриччен серб саспаллисен шутĕнче тполдеек
Янпул
Янпул — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 39 км.
Кульццав
Кульццав — Чăваш Енĕн Вăрнар районĕнчи чăн малтан вырăс ялĕ пек никĕсленнĕ пурăнакан вырăн. Ял.
Теннис карти
Карта, Корт (court, cohors — карта тытнă вырăн) — тӳрем, тӳрĕ кĕтеслĕ теннис вылямалли лаптăк.
Çерем картисем
Уимблдон турнирĕ çерем картисем çинче иртет. Çак картасенче Австралипе Аслă Британи теннисчĕсем питĕ лайăх выляççĕ.
Хытă картасем
Çакăн евĕр витĕмсене Хард теççĕ. Витĕм материалĕсем — акрилпа шыв хутăшĕсем. Витĕм 3-рен пуçласа 12-çити сийрен тытăнса тăрать: пĕррисем тĕпне тытаççĕ, теприсем çемçетеççĕ, тĕс паракан финиш сийĕсем.8х927х08х04х300
Вăрманхĕрри Шăхаль
Истори
1601 çулта хальхи Вăрмар районĕнчи Тикеш ялĕнчи Юлача Бегешевпа и Куттеш Избяков Юхмапа Апăрша юханшывăсем хушшинче никĕсленĕ. 1795-мĕш çулта 35 кил. 5-мĕш ревизипе 113 арçын, 106 хĕрарăм пулни паллă. 1911-мĕш çулта ялта 125 килте 681 çын пурăннă.
Асăрхавсем
Категори:Патăрьел районĕн ялĕсем
Армавир (фильм)
«Армавир» (Армавир) — Вадим Абдрашитовăн сюрреаллă драма фильмĕ.
Шумилов урамĕ (Шупашкар)
Каçăсем
Шумилов
Ерманьга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Виктор
Ви́ктор — арçын ячĕ, латтинла Victor («çĕнтерӳçĕ») сăмаха пĕлтерет.
Çутçанталăк философийĕн математикăлла пуçламăшĕсем
Асăрхавсем
Категори:Математика литератури Категори:Физика кĕнекисем Категори:Астрономи кĕнекисем
Пăрăнчăк (фильм, 1978)
«Пăрăнчăк» (Поворот) — Вениамин Каверинăн пĕр ятлă романĕпе Вадим Абдрашитов ӳнерленĕ психологи енле драма
Матросов Юрий Петрович
Матросов Юрий Петрович (1947 çулхи нарăсăн 9-мĕшĕ çур.) — Чăваш халăх ӳкерçи, Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ ӳкерçи, Пушкăрт Республикин тава тивĕçлĕ ӳкерçи.
Пурнăçĕ
1985 çулта Чăваш краеведени тата Шуршăлти краеведени музейĕсене шал енчен илемлетнĕшĕн Чăваш комсомолĕн Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ премине тивĕçнĕ. 1989-1990 çулсенче Пушкăрт республикинчи Слакпуçĕнчи К.В.Иванов музейне тăвас ĕçе пысăк тӳпе хывнăшăн ăна «Пушкăрт АССРĕн тава тивĕçлĕ ӳкерçи» хисеплĕ ята панă.
Кириллов Сергей Кириллович
Пурнăçĕ
...1906 çулта Н.В. Никольский чи пĕрмĕш чăвашла «Хыпар» хаçат кăларма пуçларĕ. Çак хаçата хăй Хусантан тухса кайсан мана парса хăварчĕ. Ман алăран эпĕ редактор-издатель чухне вун пĕр номер "Хыпар" тухрĕ.
Çав 1906 çулта кĕркунне манăн та тухса каймалла тулчĕ Хусантан. Çакăнтан пуçласа 1941 çула çитиччен Пушкăрт АССРĕнчи Пелепей уесĕнче Шаровка ятлă ялти (украинецсен ялĕ) шкулта ĕçлесе пурăнтăм. Мана инспектор: «Чăваш шкулĕнче вырăн çук», — тесе вырăс шкулне ячĕ... «Пурĕ пĕр эсĕ учитель пулса нумай пурăнас çук, пупа кайăн», — терĕ. Ирĕксĕр килĕшмелле пулчĕ.
Мăн Серга
Тавралăхĕ
Мăн Серга малтан кăнтăралла юхать, Павловăран иртсен кăнтăр-хĕвеланăçнелле пăрăнать. Понурово ялĕнче иртнĕ хыççăн вара хĕвеланăçнелле юхма тытăнать.
Шумба
Шумба — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Удмурт Республики, Мари Эл, Тутарстан территорипе юхать. Уржумка юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Тӳркилли
Туркиллин ятарлă хуралçи пулман. Ăна ял мăчаварĕ пăхса тăнă.
Ивакша
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Чащица (юханшыв)
Ялсем
Юханшыв вăрман тăрăх юхать, ун хĕрринче ял-хула çук.
Виктори (шарлак)
Ытти пĕлтерĕшĕсене Виктория статьяра пăхар. thumb|right|300px|Виктори шарлакĕ Виктóри (Victoria), — Кăнтăр Африкăри Замбези шывĕ çинчи шарлак, географи координачĕсем — (-17.91694°N, 25.85°W). Замбипе Зимбабве чиккинче вырнаçнă. Шарланкăн анлăшĕ — 1800 метăра яхăн, шывĕ 128 метр çӳллĕшĕнчен ӳкет.
Рамешки районĕ
Пайланăвĕ
2006 çултанпа район 12 тăрăхран тăрать. Вĕсенчен хула тăрăхĕсем — 1, ял тăрăхĕсем — 11.
Пăчăр çырли
Каçăсем
Категори:Курăксем Категори:Раççейĕн Европа пайĕнчи флора Категори:Ӳсентăрансем Категори:Лили йышшисем
Холодная (Кĕçĕн Кинель юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
840
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Игубай
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кукарча районĕ
Шурминка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Хухлама (юханшыв)
Хухлама (выр. Хохломка), — Чулхула облаçĕн çĕрĕ тăрăх юхакан юханшыв, Усул шывĕн юппи.
Пышмă (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Турă юпписем Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕмен облаçĕн юханшывĕсем
Вăтам Урал
Вăтам Урал —
Микки Микули
1958 çултанпа СССР ÇП членĕ шутланать. 1958 çулта филологи ăçлăлăхĕсен кандидачĕ ятне панă.
Шурлă (Мăн Кинель юппи)
Шурлă — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ, Самар облаçĕ территорипе юхать. Аслă Кинель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Поспелиха (Алей юппи)
Поспелиха — Раççей территоринчи юханшыв. [[Алтай енĕ] территорипе юхать . Алей юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 38 км.
Дедюшко Александр Викторович
Кун-çулĕ
Шкул çулĕсенче ӳнерпе кăсăкланнă: ташă ансамбльне çӳренĕ, капустниксенче вылянă, сăвă калама ăста пулнă. Çапах та шкул хыççăн института тӳрех кĕме май пулман, пĕр çулталăк автомашинăсен слесарĕ пулса ĕçлеме тивнĕ. Кайран виçĕ çул Балти флотĕнче хĕсметре (кабель хуракан «Донецк» çинче) тăнă. Хĕсмет хыççăн ЗИЛ заводĕнче цех физоргĕ пулса ĕçленĕ. Тепĕр çулла Горьки театр училищине вĕренме кĕрет, 3 çул çура хыççăн вĕренсе тухать. Çур çул Минск хулинче театрта ĕçлет, хыççăн ултă сезон Улатимĕр драма театрĕнче (чылайăшпе тĕп рольсене выляса) хевтелет.
Каçăсем
Категори:1962 çулта çуралнисем Категори:Çăвăн 20-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2007 çулта вилнисем Категори:Чӳкĕн 3-мĕшĕнче вилнисем
Игнатьев Сидор Игнатьевич
«Хыпар» хаçат редакторĕ
Малтанхи редакторсем пекех, С. Игнатьев — пултаруллă журналист тата публицист. Хаçат урăх çын аллине куçсан, йăлана кĕнĕ  йĕркепе, çĕнĕ редактор кĕпĕрнаттăра хăйĕн программипе паллаштарнă. Кĕпĕрнаттăр ăна ырласа йышăннă. С. Игнатьевăн редактор ĕç-хĕлĕ нумая тăсăлман. Вăл алă пуснă пур номерте те — полицин чунсăр ĕçченĕсене, хуралçăсене, жандармсене критиклесе çырнă çивĕч материалсем тухнă. Тĕслĕхрен, 3-мĕш редактор кăларнă пĕрремĕш номертех (1906 çулхи çурла уйăхĕн  20-мĕшĕ) — пысăк шрифтпа калăпланă редакци материалĕ. Унта Шупашкар уесĕнче хресченсен пăлхавне хутшăннă 60 чăваша ареслени çинчен пĕлтернĕ.
Сидор Игнатьевăн çакăн пек çивĕч критикине тӳре таврашĕ асăрхамасăр тăма пултарайман. 1906 çулхи юпа уйăхĕн 29-мĕшĕнчи 43-мĕш номере полици арестленĕ. Тепĕр кунне хăйне те хула театрĕнченех тĕрмене тытса хупнă.
Кăпчаксем
Кунçул
Калка патĕнчи çапăçура вĕсене тата вырăссене монголсем çапса аркатнă.
Каярах Ылттăн Уртана кĕнĕ. Тĕрлĕ халăхсем шутне кĕрсе пĕтнĕ: казахсем, крым тутарĕсем, çĕпĕр тутарĕсем, нухайсем, пушкăртсем, карачайсем, балкарсем, кумыксем, тутарсем.
Селижар районĕ
Географи
Район лаптăкĕ 3 098 çх2. Тĕп юханшывсем: Атăл, Селижар, Песочня.
Шупашкар уесĕ
Халăх йышĕ
Вырăссен шучĕ 25 142 (12 442 арçын, 12 700 хĕрарăм), тутарсен шучĕ 3 898 (1 996 арçын, 1 902 хĕрарăм), çармăссен шучĕ 16 736 (8 300 арçын, 8426 хĕрарăм), чăвашсен шучĕ 91 879 (45783 арçын, 46 096 хĕрарăм), ыттисен шучĕ 30 (20 арçын, 10 хĕрарăм) пулнă.
Мартыново
Мартыново, — Мартын çын ятĕнчен пулса кайнă вырăс ялĕсен ячĕ.
Тури Пышмă
Пĕтĕмĕшле хыпарсем
Промăçлăх кунта аталануллă, Урал тăвĕн металлурги компанийĕ вырнаçнă.
Амур (юханшыв)
Аму́р — Инçет Тухăçри юханшыв. Раççей (53 % бассейн лаптăкĕ), Китай тата Монголи çĕрĕсем тăрăх юхать.
Тури Глушица
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Полярçум Уралĕ
Тавралăхĕ
Кунта пăрлăхсем пур, вĕсем хушшинче чаплисем: Гофманăн тата Малта пăрлăхĕсем.
Шишин (юханшыв)
Шишин (выр. Шишинка), — Чулхула облаçĕнче юхакан юханшыв, Хухлама çырмин юппи.
Тавралăхĕ
Юханшыв çăлкуçĕ Ермилово ял патĕнче вырнаçнă. Пискома ял çывăхĕнче Хухлама шывĕпе пĕрлешет. Юханшыв юппийĕсем вунна яхăн, пысăккисем çук.
Ялсем
Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Иванов Николай Иванович (çыравçă)
1994 çултанпа Чăваш Енĕн Çыравçисен Пĕрлешĕвĕн членĕ шутланать.
Игремка
Игремка — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Шарьга юханшывăн сылтăм çыранĕпе 40 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Спирово районĕ
thumb|Спирово районĕ Тверь облаçĕн картти çинче Спирово районĕ, — тĕп пайра вырнаçнă Тверь облаçĕн районĕ. Район тĕпĕ Спирово хулинче вырнаçнă.
Чарли Чаплин
Эдна Первиэнс
thumb|left|250px|Эдна Первиэнс: «Автомобильпе тарни», 1915, ака.
Мариш (юханшыв)
Тавралăхĕ
Юханшыв çăлкуçĕ Поселихино ялĕнчен пилĕк çухрăм кăнтăр-хĕвелтухăçнелле вырнаçнă. Кулигино ял çывăхĕнче Усул шывĕпе пĕрлешет. Юханшыв юппийĕсем вуннă патнелле, пысăккисем çук.
Устьянка (Алей юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Томь кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Патăрьел районĕ
Шыв ресурсĕсем
Чи пысăк юханшыв — Пăла. Ун юпписем - Ыхра Çырми, Хир Çырми, Шлипшур, Тимĕрлĕ тата ытти те. Хырла Патăръел районĕнче пуçланать. Ун юпписем: Шăнкăртам, Пӳле. Люля тата Упамса юханшывĕсем районăн хĕвеланăç пайĕнчи вăрмансенче пуçланаççĕ.
Старица районĕ
Халăх йышĕ
Районта пурĕ 249 ял-хула вырнаçнă.