cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фёдоров Михаил Фёдорович
Пурнăçĕ
Михаил Фёдорова хулан кивĕ масарĕ çинче пытарнă. Халĕ вăл вырăнта канупа культура паркĕ вырнаçнă, вил тăприне тупса палăртма тăрăшнă, ун çинче асăну паллине вырнаçтарнă.
Каçăсем
Категори:Сăвăçсем, алфавитпа Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:Раççей сăвăçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Чăваш сăвăçисем
Неман (юханшыв)
Юханшыв çинче çак хуласем вырнаçнă: Столбцы, Мосты, Гродно, Друскининкай, Алитус, Пренай, Бирштонас, Каунас, Юрбаркас, Смалининкай, Неман, Советск, Русне.
Элтеш (пĕлтерĕшсем)
Элтеш сăмахăн историйĕ
Ку сăмах Интернетра, Анатолий Миронов (Мирон Толи) ячĕпе çыхăннă сайтра, пур. Сăмахĕ «çĕнĕ сăмахсем» текен йышра тăрать пулин те, чăннипе унта çĕнĕ сăмахсем çукпа пĕрех. Çавсенчен пĕри — элтеш.
Суздаль
Халăх йышĕ — 11,0 пин çын (2009).
Кун-çулĕ
1392 çулта Суздаль Аслă Мускав кнеçлĕхĕ шутĕнче.
1565 çулта Суздаль попал в число городов, составлявших опальную Земщину, опричнинăна пăрахăçласан «патша çĕрĕ» пулса тăрать. Смутное время суздальсем Шуйские сутса хăйсен хулине тушинсемпе Лисовский айне пулаççĕ, унăн влаçĕ 8 уйăх тытăнса тăрать.
1612 çулта поляксем Суздале хупăрлаççĕ, анчах та илеймеççĕ.
Архитектура палăкĕсем
Суздальре чылай архитектура палăкĕ упранса юлнă :
Вăрманкасси (Çĕмĕрле районĕ)
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 407 çын, çав шутра 196 арçын, 211 хĕрарăм пурăннă.
Клавесин
thumb|250px|Клавесин Клавесин, — клавишăпа струнăллă кĕвĕ хатĕрĕ.
Мамбетелга
Мамбетелга — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Авалхи грек чĕлхи
Чĕлхе аталанăвĕн тапхăрĕсем: протогрек (п.эрч.XX-п.эрч. XVII), микен (XVI-п.эрч. XII), постмикен (п.эрч. XI-п.эрч. IX), архаика (п.эрч. VIII-п.эрч. VI), классика (п.эрч. V-п.эрч. IV), эллин (п.эрч. III — IV); кашни тапхăрĕнче питĕ уйăрăлса тăнă диалектсем пулнă.
Авалхи грек чĕлхи — Гомерăн «Илиада» тата «Одиссея» поэмисен, Афин ылтăн ĕмĕрĕн философипе литературин, Çĕнĕ Халалăн чĕлхи. Унпа классика тапхăрĕн полисĕсенче, Македони Александрĕн патшалăхĕнче, диадохсен патшалăхĕсенче усă курнă, авалхи грек чĕлхи Рим империн иккĕмĕш официаллă чĕлхи, Хĕвел тухăç Рим империн малтанхи тапхăрĕнче тĕп чĕлхи (майĕпен вăта ĕмерсен (висанти) грек чĕлхине куçса пынă çем) шутланнă. Вăта ĕмĕрсенче вăл Висантин литература чĕлхин тĕсĕхĕ пулса Чĕрĕлӳ тапхăрĕнче Хĕвел анăç Европăра классика чĕлхи вырăнне йышăнса çĕнĕ грек чĕлхин — кафаревусăн аталанăвне тапратса ярать.
Кăлпасси
Кăлпасси — апат-çимĕç, тăрăхлă çийлĕхе хупнă аш-какай фаршĕ. Пĕр е темиçе тĕслĕ аш-пăшран хатĕрлеççĕ.
Чĕрĕлле тĕтĕмлетнĕ кăлпассисем
Манăçа тухнă ячĕ — хытăлла тĕтĕмлетнисем.
Çимĕç хушмисем
Кăлпасси ăшĕнче чире кĕртекен тĕрлĕ микроорганизм ересрен сыхлакан (тĕслĕхрен, ботулизм тапратакан), çаплах тĕс паракан (натри нитричĕ), тутăна çивĕчлетекен (натри глютамачĕ, натри инозиначĕ), йывăрăшне хăпарткан (тăварлă шыв тата желатин агенчĕсем), т. ыт. çимĕç хушмисене кĕртеççĕ
Дельяшор
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
107 (хисеп)
107 (çĕр çиччĕ) — 106-па 108 хушшинчи натураллă хисеп.
Уймуж (чиркӳ ялĕ)
Асăрхавсем
Категори:Перĕм Енри Барда районĕн пурăнан вырăнĕсем
Тури Туçа халăх музейĕ
Музей фондĕнче пурĕ пер пин экспонат ытла.
Истори
1918 çулта ку çуртра Совет влаçне йышăннă, 1924 çулта — комсомол ячейкине туса хунă. Ял клубне уçиччен кунта спектакльсем лартнă.
Покровка (Мелевĕс районĕ)
Покровка  — Пушкăрт Республикин Мелвĕс районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 139 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453883, ОКАТО кочĕ — 80241880005.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мелевĕс районĕ
Васильев Алексей Ильич
Васильев Алексей Ильич, — чăваш чĕлхи тĕпчевçи, педагог-методист. 1886 çулта Самар кĕперниĕнчи (халĕ Самар облаçĕн Шунталлă районĕ) Емелкке Таяпи ялĕнче çуралнă. 1956 çулта Шупашкарта вилнĕ.
Кĕçĕн Юнга
Каçăсем
Категори:Туçи Мари районĕнчи пурăнан вырăнсем
Субботник
Субботниксене халӗ те тухаҫҫӗ, унта ӗҫленӗшӗн укҫа тӳллемеҫҫӗ пулсан та. Халӑх субботниксенче ҫуркунне урамсене тасатать, тата ытти ӗҫсене тӑвать.
Ханакин
Ханакин (араб. خانقين Chanaqīn, курд. خانه قين khaneqîn), — Иракри хула, патшалăхăн çурçĕр-хĕвелтухăç енче вырнаçнă. Дияла облаçĕнче вырнаçнă. Эльвенд юханшывĕпе хула икĕ пая пайланать.
Деля-Керка-Шор
Деля-Керка-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Грешник-Йоль юханшывăн сылтăм çыранĕпе 2 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Лакла
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Ай пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шурă Атăл.
Деля-Керка-Шор
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Юкшур
Юкшур (Йөкшер) — Перĕм Енри Барда районĕнчи сала. Федорки ял тăрăхне кĕрет.
109 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Юкшур
Барда ялĕн варринчен 17 км майлă вырнаçнă.
Самсык
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Цитрон
Категори:Цитруссем
Тури Туçа
Истори
Малтанхи вăхăтра çынсем çĕр айĕнчи пӳртсенче, Çĕрпӳрт çырми хĕрринче пурăннă.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Мăн Патăръел районне кĕнĕ. 1935 çулхи çу уйăхĕн 19 хыççăн Патăръел районне, 1939 çулхи нарăс уйăхĕн 22 хыççăн Чкаловски районне, 1957 çулхи чӳк уйăхĕн 20 хыççăн хальхи вăхăт таран Патăръел районне кĕрет.
Лептонла каплам
Лептонла хисеп, лептонла каплам — тытăмри лептонсен шучĕн тата антилептонсен шучĕн уйрăмлăхĕ. Халиччен сăнанă процессенче, хупă тытăмсенче, лептонла хисеп (каплам) сыхланать. Çавна май лептонла каплам сыхланнăлăхĕн саккунĕ пур. Çак саккун элементарлă пĕрчĕсен физикинчи  Стандартлă Модель никĕслевĕсенчен пĕри. Лептонла хисеп мĕншĕн сыхланни паллă мар. В отличие от Электро каплампа танлаштарсан, лептонла каплам пĕр-пĕр аякран тивекен калибровкăлла уйăн çăлкуçĕ мар, çавăнпа лептонла каплама лептонла хисеп тени тĕрĕсрех.
Асăрхавсем
Категори:Элементарлă пĕрчĕсен физики Категори:Сыхланнăлăх саккунĕсем * Категори:Квантла хисепсем
Князев Иван Михайлович
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин 1-мĕш степеньлĕ тата Хĕрлĕ Çăлтăр орденĕсене тивĕçнĕ.
Сĕнтĕрвăрри
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн хулисем
Еккĕмушкăнь
Еккĕмушкăнь, — Чăваш Енĕн Етĕрне районĕнчи ял.
Афинсем
Афина (авал.грек. Ἀθῆναι, грек Αθήνα) — Греци тĕп хули, Грецин Аттика облаçĕн тĕпĕ.
Халăх йышĕ
Хулара тулашĕсемпе пĕрле 3,7 млн çын пурăнать (500 000 яхăн вăхăтлă пурăнакан иммигрантсем). Ку вăл пĕтĕм Греци халăхĕн виççĕмĕш пайĕ пулать. Иккĕмĕш тĕнче вăрçи хыççăн пуçласа 1980 çулчен Афин питĕ хăвăрт ӳснĕ, паянкун вара хула ытла нумай çынлă пулса кайнă. (Европăри чи йывăр тусанлă-хăрăмлă хула шутланать).
Истори
Категори:Греци хулисем
Шермейка (чиркӳ ялĕ)
2005 çулта пурăнан халăх йышĕ 271 çын шутланнă.
Дияла (юханшыв)
thumb|right| Дияла карттăри вырăнĕ Дия́ла (نهر ديالى‎,, سيروان) — Иракпа Иранра юхакан юханшыв. Иранран юхса тухать. Тигр юханшывĕн сулахай юппи (Пахтат патĕнче юхса кĕрет). Эльвендпа Сирван юханшывĕсем пĕрлешнĕ хыççăн Тигра юхса кĕриччен тăршшĕ 231 çухрăмпа танлашать. Бассейн лаптăкĕ 30 пин çм2. Çӳлти вырăнĕсем Загрос тăвĕсенче, аялти вырăнĕсем Месопотами айлăмĕнче вырнаçнă.
Юханшыв шывĕсене шăварма усĕ кураççĕ.
Джагал-Яптик-Шор
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Алексеев Борис Алексеевич
Пурнăçĕ
1932 çулта Шупашкарти мусăк театрĕн техникумĕнче вĕренсе тухнă.
Ĕçĕсем
Борис Алексеев пĕтĕм пурнăçне театра панă, уншăн пурăннă. 40 çул хушшинче 200 ытла сăнара калăпланă.
Чирĕккасси
Чирĕккасси (Ядрино) — Чăваш Енĕн Етĕрне районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 128 çын, çав шутра 57 арçын, 71 хĕрарăм пурăннă.
Елас
Каçăсем
Категори:Мари Элĕн ялĕсем
Буряти
Тĕп хули — Улан-Удэ.
113 (хисеп)
113 (çĕр вунвиççĕ) — 112-пе 114 хушшинчи натураллă хисеп.
Мекатевли
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Тухатмăш
Тухатмăш — калтун, асамçă, юмçă.
114 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Антуфьево (Перĕм Ен)
Барда ялĕн варринчен 23 км майлă вырнаçнă.
Чӑвашсем
Кун-çулĕ
В. Г. Егоров тĕпченипе, чăвашсем тĕрĕк чĕлхине йышăннă вырăнти финн-укăр йăхĕсенчен (марисем) пулса тухнă. Мари компоненчĕ чăваш этносĕнче нумай вырăн йышăнать. Çак пĕтĕмлетĕве урăх антропологи хыпарĕсем те çирĕплетеççĕ.
Енпахта
Вуламалли
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем Категори:Чăваш паттăрĕсем
Леуза (Кига юппи)
Леуза (Кига юппи) — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республикин Шурă Катай тата Кига районĕсен территорипе юхать. Кига юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
Менди-елга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Паçпак
Паçпак, — Шупашкар районĕнчи ял. 1977 çулхи раштавăн 19-мĕшĕнче Кайри Паçпакпа Малти Паçпака пĕрлештернипе пулнă.
Кун-çулĕ
1959 çулта радио кĕртнĕ.
Халăх
Чылай халăх ыттисенчен чĕлхепе уйрăлса тăрать, анчах та хăш-пĕрисем пĕр чĕлхепе калаçаççĕ пулин те уйрăм халăх шутланаççĕ. Тĕслĕхрен, шотландсем, ирландсем тата валлисем акăлчанла калаçаççĕ пулин те хăйсене акăлчан халăхĕ шутне кĕртмеççĕ.
Идзу
1878 çулти администраци реформи хыççăн Идзу провинцие Сидзуока тата Токио префектурăсем хушшинче пайланă.
Мосрентген
Тавралăхĕ
Икĕ пĕвепе юнашар церковь Животворящей Троицы. Пĕвесен тепĕр енче стадион туса лартнă.
Сивлек вăрçă
Сивлек вăрçă — пĕтĕм тĕнчери геополитика, экономика тата идеологи сферисенче Совет Союзĕпе тата унăн тăмарĕсемпе, пĕр енчен, тата АПШ-па тăмарĕсем — тепĕр енчен, хушшинче 1940-мĕш çулсенчен пуçласа 1990-мĕш çулсем пуçламăшĕччен пынă конфронтаци.
Кун-çулĕ
«Сивлек вăрçă» термина пĕрремĕш 1947 çулхи акан 16-мĕшĕнче АПШ президенчĕн Гарри Трумэнăн канашçи, Бернард Барух хăйĕн Кăнтăр Каролина штачĕн элчисен палатти умĕнче каланă.
Энтлебух (тытăмлани)
Тăрăх Люцерн кантонне кĕрет. Лаптăкĕ — 410,13 км². 18 384 çын пурăнать. Официаллă код — 0301.
Лайм
thumb|right|220px|Лайм Лайм - цитрус йышши йÿçек çимĕç.
Искирский
2010 çулхи çыравăн пĕтĕмлетĕвĕсемпе кунта пурăнан халăх йышĕ 3 çын, çав шутра 2 арçын тата 1 хĕрарăм пулнă.
119 (хисеп)
119 (çĕр вунтăххăр) — 118-па 120 хушшинчи натураллă хисеп.
Мелевĕс
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем
Тури Туçа культура çурчĕ
Тури Туçа культура çурчĕ, — Чăваш Енĕн Патăрьел районĕнчи Тури Туçа ялĕнче вырнаçнă культура çурчĕ.
Истори
Клубăн пĕрремĕш заведующиĕ вырăнĕнче Алексеев Илья Николаевич ĕçленĕ. Вăлах библиотекарь пулнă.
Йăмалăх
Йăмалăх, — Чăваш Енĕн Етĕрне районĕнчи ял.
Арап Википедийĕ
Чараклани
Арап Википедине Сири правительстви 2008 ç. акан 30-мĕшĕнче сăлтава палăртмасăр чаракланă. Блокировкăна 2009 ç. нарăсăн 13-мĕшĕнче Сири ертӳçисем пĕр ăнлантарусăрах малалла ĕçлеме ирĕк панă.
Вон-Романе (эрехтăвакан лаптăк)
Лаптăкĕ
Вон-Романе 149 гектар çинче вырнаçнă:
Гольмий
Гольми (лат. Holmium) Элементсен периодикăллă системин 67-мĕш элеменчĕ, лантаноидсен ушкăнне кĕрет.
Çăлтăр тĕшĕ
Çăлтăр тĕшĕ — çăлтăрăн термо нуклонсар реакцийĕ иртекен пайĕ. Вăл çăлтăрăн варринче вырнаçнă.
Антоновка (Мелеуç районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
122 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Çăмăл акăлчан Википедийĕ
Çăмăл акăлчан Википе́дийĕ́ (Simple English Wikipedia) — акăлчан Википедине ăнланма йывăртарах вулакансем валли Википедин çăмăл акăлчан версийĕ. Çак уйрăмра ĕçлеме акăлчан чĕлхин никĕсне пĕлни те çитет.
Беларуç
Чăвашсем
Чăвашсен Беларуçĕнчи "Шупашкар" пĕрлешĕвĕ 2007 çулхи нарăсăн 7-мĕшĕнче йĕркеленнĕ.
Çĕнĕ Нарыш
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Мемель
Мемель (ним. Memel), — тĕрлĕ литература çăлкуçĕсенче тупма пултаракан Неман юханшыв валли тата Неман çинче вырнаçна Клайпеда хули валли нимĕçле ят.
Эпи
Медицина пулăшăвĕ аталанса çитнĕ май вĕсем пурнăçран тухса пĕтнĕ.
Низовское (Перĕм Ен)
2005 çулта пурăнан халăх йышĕ 35 çын шутланнă.
Çĕртме, 15
Çуралнă
16 июля международный день лесбийского секса. По словам Беркович Хайман Хонон (Прадед великого Андрея Берковича) в этот день все мужчины и женщины должны встреться и заняться нереально жестким сексом.
Мăчавар
Хисеплĕ çын, йăла-йĕркене тытса пыракан, кĕлĕ вулакан, чӳк йĕркисене пĕлекен. Халăхпа ирттерекен уявсенче хисеплĕ ватăсемпе пĕрле сăваплă кĕлĕсене калакан.
Саваскей
Саваскей — чăвашсен XVIII ĕмĕрти паттăрĕ. Вăл хальхи Элĕк районĕнчи Урмай ялĕнче çуралса ӳснĕ.
Елец (Усы юппи)
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Чӳк (уяв)
Чӳке мăчавар, кĕлмĕç тата чӳкçĕ пĕрле иртернĕ.
Геополитика
Геополитика (γη — çĕр + — патшалăх е этем пĕрлĕх ĕçĕсем) — тĕнчери халăхсен политика вăйĕсем усă куракан искусство е практика.
Аксарай (ил)
thumb|right|290px Аксарай (туркк.: Aksaray), — Турци илĕсен пĕри. Тĕпхули çакăн пекех Аксарай ятлă. Илте 396 084 çын (2000) пурăнать. Лаптăкĕ 8 051 km².
Кьянти (эрехтăвакан тăрăх)
Кьянти (Chianti DOCG) - Тоскана облаçĕнче (Итали) вырнаçнă эрехтăвакан паллă тăрăх.
Ноград (комитат)
Административлă пайĕсем
thumb|250px|Лученцĕри костёл.
Гави (эрехтăвакан тăрăх)
Гави - шурă иçĕм сортĕнчен (Гарганега) тунă пылаксăр шурă эрех. Сайра çурхи пылак е чашкăракан эрехсем тăваççĕ.
Шабарка
2010 çулхи çыравăн пĕтĕмлетĕвĕсемпе кунта пурăнан халăх йышĕ 175 çын, çав шутра 75 арçын тата 100 хĕрарăм пулнă.
Монтепульчано
Сарăлни
Монтепульчано Абруцци облаçра ( Итали )анлăн сарăлнă сорчĕ.
Тĕшмĕшçĕ
Ăсчахсем "тĕшмĕш" суя ĕненӳ, пуçри пăтранчăк, тĕрĕс мар шухăш тесе çыраççĕ.
Апăс
Чăвашсем Христос тĕнне йышăнсан, XIX ĕмĕр тĕлнелле, апăссем хисепрен тухнă.
Ашапатман карчăкĕ
Категори:Чăваш мифологиĕ Категори:Чăваш халаплăхĕ
Абдулла (Мечет районĕ)
Абдулла — Пушкăрт Республикин Мелеуç районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 574 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452555, ОКАТО кочĕ — 80242801001.
Месел
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ромос
744 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — 1007.
Эсперанто Википедийĕ
Кун-çулĕ
2008 çулхи çĕртмен 15-мĕшĕнче эсперанто википединче 100 000 статья шутланнă.
Анталья (ил)
thumb|right|290px Анталья (туркк.: Antalya), — Турци илĕсен пĕри. Тĕпхули çакăн пекех Анталья ятлă. Илте 1 719 751 çын (2000) пурăнать. Лаптăкĕ 20 599 km².
Шермеинск
Асăрхавсем
Категори:Перĕм Енри Барда районĕн пурăнан вырăнĕсем
Баррик
thumb|right|220px|Барриксем Баррик (Barrique) - Бордо эрехтăвакан енре 225 литр кăлапăшлă эрех пичкипе усă кураççĕ. Пичкене юманран тăваççĕ. Чи чаплă барриксене Лимузен вăрманĕнче ӳснĕ юмансенчен хатĕрлеççĕ.
Чапай (Туймаçи районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Якурушкăнь
Кун-çулĕ
1920 çулта никĕсленĕ.
Университет урамĕ (Шупашкар)
Университет урамĕ — Чăваш Республикин Шупашкарăн çурçĕр-анăçĕнчи урам.
Ензырейшор
Ензырейшор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Хоседа-Ю юханшывăн сылтăм çыранĕпе 109 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Киремет пуçĕ
Виçĕ-çичĕ çул хушшинче киреметре аслă кĕлĕ ирттернĕ. 12, 13 уйăхлă çулталăксене уйăрса палăртнă.
132 (хисеп)
132 (çĕр вăтăр иккĕ) — 131-пе 133 хушшинчи натураллă хисеп.
Грек Википедийĕ
Кун-çулĕ
2008 çулхи нарăс, 1 — уйрăмра 30591 статья (40-мĕш вырăн).
СИ пĕрчисен палăртавĕсен улшăнăвĕсем (2019)
Литература
Категори:СИ Категори:2018-мĕш çул Категори:2019-мĕш çул
133 (хисеп)
133 (çĕр вăтăр виççĕ) — 132-пе 134 хушшинчи натураллă хисеп.
Дмитриев Митрофан Дмитриевич
Кунçулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
1870 çулта Хусанти вĕрентӳ тăрăхĕн попечителĕ П.Д.Шестаков сĕннипе Вĕрентӳ министерстви Дмитриева кĕмĕлпе 100 тенкĕ парса чысланă.
Кăркăсстан
Каçăсем
Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа Категори:Патшалăхсем — ПНО пайташĕсем
Кĕçĕн Куторка
Кĕçĕн Куторка — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Челепи облаçĕ, Свердловск облаçĕ территорипе юхать. Мăн Куторка юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 8 км.
Гебрсем
Вуламалли
Категори:Сăртăш Категори:Ислам Иранра
Юманай (Етĕрне районĕ)
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Етĕрне районĕн ялĕсем
Юмалăк
Юмалăк, — Чăваш Республикин Етĕрне районĕнчи ял.
Кӳлмек
Кÿлмек  —   юханшыв  акваторийĕн  каякан пăрсенчен, шыв юхăмĕнчен хÿтĕленнĕ самаях пысăк пайĕ; унта карапсене  хĕл каçарма тата нумайлăха тытса тăма меллĕ.
Кривоносов Владимир Михайлович
Пурнăçĕ
1930-1936 çулсенче Шупашкарта ĕçлесе пурăннă.
Веренекенĕсем
Унăн вĕренекенĕсем:
Шапатан
Шапатан — юмахри асамçă.
Лученец районĕ
Статистика хыпарĕсем (2001)
Категори:Банскобистрица енĕ
Кĕçĕн Сатка
Каçăсем
Категори:Челепи облаçĕн юханшывĕсем
Чăваш наци радиовĕ
Каçăсем
Категори:Раççей радиостанцисем Категори:Чăваш Ен радиостанцисем Категори:Шупашкар радиостанцисем Категори:Чăвашла радиостанцисем Категори:Вырăсла радиостанцисем Категори:Мусăк радиостанцисем Категори:Чăваш Ен
Эмекасси
Эмеккасси, — Чăваш Енĕн Етĕрне районĕнчи ял.
М. С. Спиридонов астăвăм музей-хваттерĕ
Фонд
Мĕнпур управ виçи — 7193, вĕсенчен:
Гафур
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Ай (Мечет районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мечет районĕ
Чăваш патшалăхĕн Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ çамрăк куравçă театрĕ
Чăваш патшалăх Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ çамрăксен театрĕ — Чăваш Енĕн çамрăк куравçăсен театрĕ.
Энтузиастсен урамĕ (Шупашкар)
Энтузиастсен урамĕ — Чăваш Республикин Шупашкар хулин кăнтăр-анăç микрорайонĕнче вырнаçнă.
Элешкушкăнь
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Етĕрне районĕн ялĕсем
Сунчăк
thumb thumb|Сунчăксем Сунчăк — хĕвел пайăркисенчен е çумăртан хӳтĕленмелли хатĕр япала.
Ермия (Чернушка районĕ)
2010 çулхи çыравăн пĕтĕмлетĕвĕсемпе кунта пурăнан халăх йышĕ 393 çын, çав шутра 199 арçын тата 194 хĕрарăм пулнă.
Кĕçĕн Тесьма
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Челепи облаçĕн юханшывĕсем Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тесьма юпписем
Брезно районĕ
Брезно районĕ — Словакин районĕ. Банскобистрица енĕ шутĕнче.
Карп йышшисем
Вуламалли
Категори:Чĕрчунсен йышĕсем Категори:Пулăсен йышĕсем
Богдан Хмельницкий урамĕ (Шупашкар)
Юнашар урамсем
Категори:Шупашкар урамĕсем
Ирĕклĕ пĕрчĕ
Ирĕклĕ пĕрчĕсен йышĕ идеалла газ пулса тăрать.
Ркацители
Каçăсем
Категори:Иçĕм сорчĕсем
Полтар районĕ
Полтар районĕ — Словакин районĕ. Банскобистрица енĕн шутĕнче.
Дельфин йышшисем
Дельфин йышшисем  е дельфинсем (Delphinidae) — кит евĕрлисен инфрайшкӑнӗн, шăллă китсен парвушкӑнне кĕрекен тинӗс сĕтпе ӳсекенсен йышӗ.
1951
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Ехрем купса бульварĕ (Шупашкар)
Уралтан тиесе килнĕ виçĕ чуллă архитектура композицийĕ: «Хĕвел, Юрату тата Телей», бульвара илемлетет.
Кăсăя Ваçлейĕ
Ӗçĕсем
Унăн сăввисем хаçат-журналта, перлешӳллĕ сăвă пуххисенче сахал мар пичетленнĕ. Хăш-пĕр хайлавĕсем шкул вĕренӳ кĕнекисене те кĕнĕ. «Малтанхи сăвăсем» ятпа кĕнеке тухнă.
Аслă Çĕрпӳел
Кун-çулĕ
Малтан Пăва уесне кĕнĕ. Кайран, 1920 çулхи утă уйăхĕн 31-мĕшĕ хыççăн Çĕрпӳ уесне кĕме пуçланă. 1920 çулхи юпа уйăхĕн 5-мĕшĕ хыççăн Çĕрпӳ уесĕн Йĕпреç районне, 1921 çулхи çĕртме уйăхĕн 22-мĕшĕ хыççăн Патăръел уесне кĕнĕ. 1926 çулхи авăн уйăхĕн 2-мĕшĕччен Мăрат вулăсне кĕнĕ, кайран Патăрьел вулăсне кĕме пуçланă.
Космонавт
2004 ҫулхи 6 декабрьте орбитӑ сывӑхне вӗҫсе килнӗ космонавтсен шучӗ 434 ҫынна танлашнӑ, 3 ҫын 100 кмтан ҫӳллерех хӑпарнӑ, 6 ҫын — 50 мильрен ҫӳлӗрех, анчах та 100 км сахалрах.
Красный Восток (Авăркас районĕ)
Тавралăхĕ
Район центрне — Тулпасăна çитме: 25 çм , Меселпуç ялне - 4 Çтерлĕ станцине 34 çх.
Зыбкыланъель
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Кызыл-Таш
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Вăтакас (Вăрмар районĕ)
Паллă çыннисем
Категори:Вăрмар районĕн ялĕсем
Чăваш Çармăс
Халăх халлапĕсем
Документсенче, ытти çавăн пек историлле çăлкуçсенче палăракан историсĕр пуçне, халăх халапĕсем пĕлтерекен хыпарсем пур. Ун пек япаласемпе паллашни усăллă пулма тивĕç, анчах чăнлăхпа суяна, ытарлă каланисене пĕр-пĕринчен уйăрса илме пĕлмелле.
Пăта
Истори
Пĕрремĕш пăтасене çутçанталăк материалĕсенчен, сăмахран пулă шăммисенчен е ӳсентрансен йĕпписенчен тунă е хытă йышши йывăçран касса кăларнă.
Яуза (юханшыв)
Кĕперсем
Яуза çыранĕ хĕрринче Мускав патшалăх техника университечĕн корпусĕсем вырнаçнă.
Айхи Геннадий Николаевич
Килйыш
Геннадий Айхи ывăлĕ — Алексей Айхи — паллă композитор, хĕрĕ — Вероника Айги — актриса тата виджей.
Йăмăкĕ — паллă чăваш çыравçи Ева Лисина.
Ĕçĕсем
Айхи нумай сăввине чăваш чĕлхи çине куçарнă. Çапла вăл «Франци поэчĕсем», «Венгри поэчĕсем», «Польша поэчĕсем» антологиĕсене пичĕтлесе кăларнă.
Шупашкарти ботаника сачĕ
Кун-çулĕ
Ботаника садне Шупашкар хулинче йĕркелес шухăш XX ĕмĕрĕн 50-мĕш çулĕсенчех хыпса тухнă. Хулан 1957 çулхи тĕп планĕнче пĕрремĕш хут садăн чиккине палăртнă.
Никитинка (Туймазă районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Зволен районĕ
Статистика хыпарĕсем (2001)
Категори:Банскобистрица енĕ
Кĕçĕн Багруш
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Ай пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шурă Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Хасле (Люцерн)
Хасле (Люцерн) (Entlebuch LU) — Швейцарири коммуна, Гларус кантонне кĕрет.
Жарновица районĕ
Статистика хыпарĕсем (2001)
Категори:Банскобистрица енĕ
Мелекес (Мечет районĕ)
Мелекес — Пушкăрт Республикин Мечет районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 254 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452558, ОКАТО кочĕ — 80242805007.
Грон çинчи Жьяр районĕ
Статистика йышĕ (2001)
Халăх йышĕ:
Уйăх (вăхăт)
Уйăх, — çулталăкăн пайĕ, ытларах енĕпе Уйăх Çĕр йĕри тавра çаврăннă вăхăта пĕлтерет. Вăтамран илсен уйăх 29,53 кунтан тăрать.
Кели Григорий Иванович
Ӗçĕсем
Çеçпĕл Мишши ĕçне маллалла тăснă. Сăввисене Çеçпĕл Мишши пек çырнă. Ыттисене çавăн пек çырма чĕнсе, «Саллабикăпа тоника çинчен тавлашни менле сӳтĕлсе тухрĕ», «Сăвăсене мĕнле çырмалла?», «Поэзи формисем çинчен» тата ытти статьясене çырнă.
Карапай Шăмăршă
Транспорт
Ялпа юнашар А151 автоçул иртсе каять.
Tomatin (виски)
Категори:Виски
Октябрьск (Мечетлĕ районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мечетлĕ районĕ
Кельт чĕлхисем
Контитентри кельт чĕлхисем
Категори:Кельт чĕлхисем
Грозный
Истори
1994 вĕçĕнче тата 1999 вĕçĕнче хулана штурмпа Раççей федераллă çарĕсем туртса илнĕ, 1996 çурла уйăхĕнче — чечен сепаратисчĕсем çĕнтерсе илнĕ, çак çапăçусенче хула питĕ хытă арканнă.
Изъяшор
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Нарăс уйăхĕ
Нарăс, — чăваш календарĕн иккĕмĕш уйăх ячĕ. Тепĕр тĕрлĕ ку уйăха «Кĕçĕн кăрлач» теççĕ. Вырăс «февраль» уйăхпа пĕр пек шутланать. Уйăх ячĕ перс чĕлхинче çуралса ("новруз" перс. نوروز — «çĕнĕ кун») тĕрексем урлă чăваш чĕлхине кĕнĕ. «Нар» (вырăс румянец) сăмахĕнчен пулнă текенсем те пур.
Хасар чĕлхи
Тексчĕсене тупайман. Хасарсен виçĕ литературă ĕçĕ пирки хыпар пулнă. Вĕсене иуда тĕнне тытса пынă хасар элити авалхи еврей чĕлхипе çырнă. Хасарсем хăйсем тĕрĕк рунă çырулăхĕн пĕр тĕсĕпе усă курнă, унăн çырăвĕсем уйрăм эпиграфи çырнисем упранса юлнă, анчах та унăн шифр уççине тупайман.
Хальхи чĕлхесенчен хасар чĕлхине чи çывăххи — чăваш чĕлхи.
Каçăсем
Категори:Тĕрĕк чĕлхисем Категори:Хасарсем Категори:Çухалнă чĕлхесем Категори:Чĕлхесем тата диалектсем, алфавитпа
152 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Кашкăр Микули
2006 çулта республикăра Кашкăр Микули çуралнăранпа 125 çул çитнине уявланă, юбиляра халалласа тĕрлĕ мероприятисем ирттернĕ. Сăмахран, Чăваш патшалăх гуманитари ăслăлăхĕсен институчĕ ăслăхпа практика конференцине йĕркеленĕ. Паллă юрăçă-юмахçăн пултарулăхне тĕрлĕ енчен тишкерсе хакланă.
Пултарулăхĕ
Кирек мĕнле халăх та сăмах ăстисемпе пуян. Ӗмĕрсем-ĕмĕрсем хушшинче вĕсем те майĕпен уйрăм жанрсемпе ĕçленине палăртмалла. Çапла майпа, пĕрисене, юмах калама–хывма юратнăран, юмахçă тенĕ, теприсене–юрăçă, виççĕмĕшсене, тĕрлĕ чир-чĕртен, усал-тĕселрен сыватма е юмлама пултарнăран, юмçă-эмелçĕ ятпа хисепленĕ, тата ыт. те. Куратпăр: чăвашсем мĕн авалтанах юрăçă-такмакçăсемпе, шăпăрçă-купăсçăсемпе, юмахçă-халапçăсемпе, ташăçă-вăйăçăсемпе тата чĕлхеçĕ-вĕрӳçĕсемпе пуян пулнă.
Каçăсем
Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:Чăваш Ен сăвăçисем Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем Категори:Чăваш Енре çуралнисем Категори:1881 çулта çуралнисем Категори:Çăвăн 15-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1946 çулта вилнисем
Алексеевка (Авăркас районĕ, Семенкино ял канашĕ)
Алексеевка — (Алексеевка) Пушкăрт Республикинчи Авăркас районĕн чăваш ялĕ. =Кун-çулĕ==
Демографи
Халăх йышĕ:
Потеха
Потеха — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Кĕреçе сăмса
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Евразири вĕçен кайăксем Категори:Кăвакал йышшисем
Агаков Леонид Яковлевич
Пурнăçĕ
Вăрçăран таврăнсан Леонид Агаков Чăваш кĕнеке издательствин тĕп редакторĕ, Чăваш АССР ÇП председателĕ, Тăван Атăл журналăн тĕп редакторĕ вырăнĕсенче ĕçленĕ.
1977 çулхи юпа уйăхĕн 16-мĕшĕнче Шупашкарта вилнĕ.
Википедин чĕлхе уйрăмĕсем
Азербайджан
Азербайджан Википедийĕ (Azərbaycan dilində Vikipediya, код az) — Википедин азербайджан чĕлхиллĕ уйрăмĕ. Пĕрремĕш статья 2004 çулхи ака уйăхĕнче кĕртнĕ, уйрăм раштавран хăй теллĕ аталанса пырать. 2011 кăрлачăн 3-мĕшĕ тĕлне азербайджан уйрăмĕнче статья шучĕ 48 416 (49-мĕш вырăн Википеди уйрăмĕсем хушшинче), хутшăнакан йышĕ — 24826. Халĕ азербайджан уйрăмĕнчĕ статья шучĕ —, хутшăнакан.
Зурзе
Каçăсем
Категори:Люцерн хулисем
Википедин чĕлхе уйрăмĕсем
Каçăсем
*
Коломна
Коломна — Мускав облаçĕн Коломна районĕн администраци вырнаçнă хула.
Каçăсем
Категори:Раççей хулисем
154 (хисеп)
154 (çĕр аллă тăваттă) — 153-пе 155 хушшинчи натураллă хисеп.
Братислава енĕ
Братислава енĕ (Bratislavský kraj) — Словакин сакăр енĕсенчен пĕри, административла тĕпĕ — Братислава. Лаптăкĕ — 2,053 çм², халăх йышĕ — 606,753 (2006). Словакин анăçĕнче вырнаçнă, 8 районран тытăнса тăрать:
Каçăсем
Категори:Братислава енĕ
Бавари
Каçăсем
Категори:Бавари Категори:Германи федераллă çĕрĕсем
Аслашшĕ
Çавăн пекех пăхăр
Släktskapsrelationer
Казарма 1292 км (Чернушка районĕ)
2005 çулта пурăнан халăх йышĕ 9 çын шутланнă.
Лю Сяобо
Каçăсем
Категори:Нобель лăпкăлăх парни лауреачĕсем Категори:Китай дииссиденчĕсем Категори:Чанчунре çуралнисем
Изья-Шор (Мăн Роговая юппи)
Изья-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Мăн Роговая юханшывăн сылтăм çыранĕпе 295 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Айх (Люцерн)
2014 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — 1084.
Кукамăшĕ
Манса каймалла мар:
Вăтам Ока
Средняя Ока — Пушкăрт Республикин Мечет районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 321 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452554, ОКАТО кочĕ — 80242810004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Изья-Шор (Мăн Усы юппи)
Изья-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Мăн Уса юханшывăн сылтăм çыранĕпе 61 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Алмуш
Ытти вариантсем : Алмас, Эл-Алмуш, Алмушин, Аль-Хасан. Кунсăр пуçне тата вăл, ислам йышăннă хыççăн, Джагфар ибн Абдуллах (чăв. Çаххар ипăн Аптулла)[çăлкуç кирлĕ]) е Джагфар бен Абдулла пулса тăнине шута илмелле.
Пурнăçĕ, ĕçĕсем
Р.Г.Фахрутдинов хăйĕн «Очерки по истории Волжской Булгарии» кĕнекинче çапла çырать: «Имя первого официального правителя Волжской Болгарии, по сообщениям Ибн-Русте и Ибн-Фадлана (позднее по "Худуд ал-аламу" и ал-Бакри), было Алмас».
Асăрхавсем
Категори:Тахçанхи патшалăх тытăмçисем Категори:Атăлçи Пăлхар
Хозрев-Мирза
Хозрев-Мирза, Хосрев-Мирза, Хосров-мирза (, 1813, Тебриз—1875) — перс тикки, Аббас-Мирза астул еткерĕн 7-мĕш ывăлĕ.
Гунцвиль
Гунцвиль (Gunzwil) — Швейцарири коммуна, Люцерн кантонне кĕрет.
Рапатка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Утă уйăхĕ
Утă, — чăваш календарĕн çиччĕмĕш уйăх ячĕ. Вырӑс июль уйăхпа пĕр пек шутланать. Уйăх ячĕ ку вăхăт утă çулнă вăхăта лекнĕ пирки пулса кайнă.
Славянсем ку уйăха липень (ку вăхăтра çăка чечекленнĕ пирки) тесе чĕннĕ.
Кервен Василий Гаврилович
Кервен Василий Гаврилович (чăн хушамачĕ Кошкин, 1949, нарăс, 18, Упамса ялĕ, Патăрьел районĕ, Чăваш АССР çур.) — чăваш сăвăçи.
Йĕкехӳре
Йĕке хӳресем (Rattus) — шăшисен çемьинчи кăшлакан ăрачĕ. Йĕке хÿре кĕлетки тăршшĕ 25 см яхăн, хÿри - 12 см. Йывăрăшĕпе çур килограма çитет. Ытларах чухне сăрăрах хăмăр тĕслĕ. Хырăм айĕ çутă кăвакрах. Хÿри çăмсăр, вĕтĕ хупăсемпе витĕннĕ. Йĕке хÿре этем пурнăçĕпе тачă çыхăннă. Пирĕн тăрăхра йĕке хÿресем пĕр ĕмĕр каялла кăна хытă ĕрчесе кайнă, çакна чукун çул хывнипе çыхăнтараççĕ. Этеме йĕке хÿре ытларах хĕллехи вăхăтра аптратать. Çулла çитсен нумай чухне юхан шывсем хĕррине пурăнма куçать, мĕншĕн тесен йĕке хÿрене пурăнма шыв питĕ кирлĕ. Çав вăхăтрах апат-çимĕç тулăх пулсан пĕр вырăнта та пурăнма пултарать. Пытанса пурăнма йĕке хÿресем тĕрлĕрен шăтăк чаваççĕ, хăйсен йăвисенче йăхпа пурăнаççĕ. Йăхра йĕке хÿрсем 20-30 пуç таран пулаççĕ. Аçисем территори сыхлаççĕ. Апат енчен йĕке хÿре ниме те тиркемест - мĕн çиме юрăхлă пĕтĕмпех кăшлать (курăк вăрринчен пуçласа вилнĕ чĕр чунсем таранах). Ами çулталăкра 2-3 хут çăвăрлать. Йăвара 10 çăвăр таран пулать. Пурнăçĕ вĕсен 2 çултан мала пулмасть. Йĕке хÿре - этеме сиен кÿрекен чи паллă чĕр чун. Çулталăкра пĕр йĕкехÿре 20 килограмм ытла апат çиет. Тата пысăкрах сиен вара тĕрлĕ чир-чĕр сарнипе кÿрет. Çавна пулах этем унпа сĕм ĕлĕкренех кĕрешет, анчах та йĕке хÿрене пĕтерме çăмăл мар, çак кăшлакан чĕр чун темле йывăр условие те питĕ хăвăрт хăнăхса çитет, йышлă ĕрчет.
Тӳрӗ ҫунатлисем
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Хурт-кăпшанкăсем Категори:Тӳрӗ çунатлисем
Изья-Шор (Неру-Ю юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шупашкар хула администрацийĕн вĕрентӳ ĕçĕн управленийĕ
Тулли мар вăтам пелӳ паракан 25-мĕш шкул
Начальная школа -детский сад для детей с нарушением опорно-двигательного аппарата «Надежда» (Московский район)
159 (хисеп)
159 (çĕр аллă тăххăр) — 158-па 160 хушшинчи натураллă хисеп.
Уйкас Чураш
Истори
1891 çултанпа грамота шкулĕ ĕçленĕ. 1930 çулта «Красный Октябрь» колхоза йĕркеленĕ.
Шлирбах (Люцерн)
Шлирбах (Schlierbach LU) — Швейцарири коммуна, Люцерн кантонне кĕрет.
614 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''1100’'.
Акивер Фёдор Георгиевич
Пурнăçĕ
«Ялав», «Капкăн», «Тăван Атăл» журналсен редакциĕнсенче ĕçленĕ. Чăваш Енĕн ÇП правлениĕн председателĕ пулнă.
Кошице енĕ
Украинăпа, Венгрипе юнашар.
Статистика хыпарĕсем (2001)
Наци йышĕ
Миса-Елга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Ай пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шурă Атăл.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Челепи облаçĕн юханшывĕсем Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Арша юпписем
Из-Юр-Вож
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Культура (Авăркас районĕ)
Культура  — (Культура) Пушкăрт Республикинчи Авăркас районĕн чăваш ялĕ. =Кун-çулĕ==
Илей-Шор
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Юпа уйăхĕ
Уявсем
Категори:Григориан календарĕ
Стреж (разъезд)
2010 çулхи çыравăн пĕтĕмлетĕвĕсемпе кунта пурăнан халăх йышĕ 14 çын, çав шутра 9 арçын тата 5 хĕрарăм пулнă.
Ландсхут
Каçăсем
Категори:Бавари
Индысей
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Сакатка
Сакатка — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Перĕм Ен, Тутарстан территорипе юхать. Сюнь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
63-мĕш вăтам шкул (Шупашкар)
Пĕтĕмĕшле пуçламĕш пĕлӳ
Вĕрентӳ программисем:
Çутçанталăк пĕлĕвĕсем
Чӳк уйăхĕ
Авалхи япони календарĕнче ку уйăх Shimo tsuki (霜月) ятлă пулнă.
Мĕтри Кипек
Дмитрий Афанасьевич Кипек (паспортри хушамачĕ Афанасьев) (1913 çулхи авăн, 15, Тимĕрçкасси ялĕ, Çĕрпӳ уесĕ, Хусан кĕперни, (халĕ Чăваш Енĕн Вăрнар районĕ), — 1991, пуш, 3, Мускав) — чăваш прозăçи.
Пултарулăхĕ
Калавсене пединститутра вĕреннĕ чухнех çырнăскер, ку ĕçе çарта та малалла тăснă. "Кочетков капитан", "Цыганок курсант", "Санинструктор" тата ытти çавăн йышши калавсем чылай çыравçăн.
Тивĕçлĕ канăва тухсан, ""Вилсе черелнĕ çын", "Паттăрсем хыпарсăр çухалмаççĕ", "Парăнманнисем çĕнтереççĕ" романсене хайланă.
Маяксем Леонид Александрович
Маяксем Леонид Александрович (1938 çулхи кăрлачăн 2-мĕшĕ, Сиккасси ялĕ, Канаш районĕ, Чăваш Ен ) — чăваш прозăçи.
Пурнăçĕ
1938 çулхи кăрлачăн 2 Чăваш Енĕн Канаш районĕнчи Сиккасси ялĕнче çуралнă.
Примитиво
Сарăлни
Хăш-пĕррисем Примитиво Зинфандель (Zinfandel) сорчĕпе пĕр пек теççĕ.
164 (хисеп)
164 (çĕр утмăл тăваттă) — 163-пе 165 хушшинчи натураллă хисеп.
Аблай (Туймаçи районĕ)
Аблай — Пушкăрт Республикин Туймаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 310 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452771, ОКАТО кочĕ — 80251825002.
Сăртăш
Сартăш постулачĕсем:
Сăртăш тĕнĕнче Турра пуç çапмаççĕ — Турра ура çинче тăрса, авăнмасăр кĕл тăваççĕ.
Мартин районĕ
Статистика хыпарĕсем (2001)
Категори:Жилина енĕ
Виникон
Каçăсем
Бюрон
Исак-Ю (Адзьва юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Свиридов Георгий Васильевич
Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Георгий Васильевич Свиридов 1915 çулта Раççей империн Курск кĕпернинчи Фатеж хулинче çуралнă. Ашшĕ почтăра ĕçленĕ, амăшĕ вĕрентӳçĕ пулнă. Ашшĕ, Василий Свиридов, большевиксем майлă пулса граждан вăрçине хутшăннă, Георгий 4 çул тултарсан çапăçура пуçне хурать.
Юн ушкăнĕ
Çыннăн темиçе антиген системине уçнă.
AB0 юн ушкăнĕсен еткерлĕвĕ
В наследовании групп крови есть несколько очевидных закономерностей:
Сиккасси
Кун-çулĕ
1927 çулчен Çĕрпӳ уесне кĕнĕ. 1927 çулхи юпан 1-мĕшĕнче пуçласа хальхи вăхăтчен Чăваш Енĕн Канаш районне кĕрет.
1-мĕш Украина фрончĕ
Йышĕ
Тĕрлĕ вăхăтра кĕнĕ çар пĕрлешĕвĕсем:
Çарпуçлăхĕ
Вăрçă канашĕн пайташĕсем:
Штаб пуçлăхĕсем:
Жилина районĕ
Статистика хыпарĕсем (2001)
Конфесси йышĕ:
Кельтибер чĕлхи
Кельтибер чĕлхи — континент çинчи кельт чĕлхисен ушкăнĕнчи çухалнă чĕлхе. Авалхи Испани территоринче усă курнă.
Каçăсем
Keltiberische Sprache Celtiberian language Idioma celtíbero Celtibère Celtiberico Keltiberisch Línguas celtibéricas Кельтиберский язык Keltiberščina 凱爾特伊比利亞語
Дивин
Дивин тăвакансем
Moldovan wine
Балагач-Куль
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Пĕтĕм тĕнчери чăтăмлăх кунĕ
Каçăсем
Категори:Тĕнчери ПНО кунĕсем Категори:Тĕнчери ЮНЕСКО кунĕсем Категори:Чӳкĕн 16-мĕшĕ
Трофимов Сергей Вячеславович
Кун-çулĕ
Вырăс шансон жанрĕнче ĕçлекенсенчен Сергей Трофимова телекуравпа пĕрремĕш кăтарттаççĕ. 1998 çулта вăл «Мусăк рингĕ» программăра Михаил Кругпа ăмăртать.
Пултарулăх ĕçĕ-хĕлĕ
2000 ç.: Раççей хулисенче, Мускаври каçхи клубсенче ĕçлет; Горький ячĕллĕ ЭК соло концерчĕ, Чечен Республикине кайса килет, Раççей ГУИН попечителĕсен канаш ертӳçин çумĕ
Каçăсем
Категори:Халĕ пурăнакансем Категори:Мускавра çуралнисем Категори:Вырăс шансонĕ
Татнет
Татнет — кĕскен Татар Интернечĕ — Тутарстан Республикин патшалăх чĕлхисемпе (тутар тата/е вырăс чĕлхисемпе) никĕсленĕ Тутарстан е/тата тутар халăхĕ пирки материал вырнаçтаракан Тетел эрешĕнчи информаци ресурсĕсен пĕрлешĕвĕ.
Кун-çулĕ
2003 ç. пушăн 7-мĕшĕнчи ТР Президенчĕн 2003—2007 çç. валли «Основы государственной политики Республики Татарстан в области информатизации и связи» Хутайĕ Татнет патшалăх секторĕн аталанăвĕн никĕсне хурать.
Вешкайма
Пĕр ятлă Векшайма ялĕ посёлкран çурçĕр-анăçалла 6 çм вырнаçнă.
Еланыш (Дуван-Мечетлĕ ял тăрăхĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Наместово районĕ
Статистика хыпарĕсем (2001)
Наци йышĕ:
Категори:Жилина енĕ
Сакша
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Ай пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шурă Атăл.
Алманчă ял тăрăхĕ
Ял тăрăхĕн пуçлăхĕ — Фомин Георгий Михайлович.
Турчьянске Теплице районĕ
Статистика хыпарĕсем (2001)
Наци йышĕ:
Чакăллă
Чакăллă — (Александровка) Пушкăрт Республикинчи Авăркас районĕн чăваш ялĕ. =Кун-çулĕ==
Патăрьел ял тăрăхĕ
Администраци адресӗ: Патăрьел ялӗ, Канаш урамĕ, 22-мӗш ҫурт.
Халăх йышĕ, тăрăх тытăмĕ
Халăх йышĕ — 889 çын.
Каçăсем
Категори:Чӑваш Республикин Патӑрьел районӗ Категори:Чӑваш Республики
Рейн (пĕлтерĕшсем)
Rhein (Begriffsklärung) Rhein Reina (nozīmju atdalīšana) Рейн (значения)
Тинĕс (хунсен çулпуçĕ)
Каçăсем
Категори:Хунсем
172 (хисеп)
172 (çĕр çитмĕл иккĕ) — 171-пе 173 хушшинчи натураллă хисеп.
Тутарсен этногенезĕ
Тĕрĕк-тутар теорийĕ
XIX ĕм. иккĕмĕш çурринчен хальхи литература тутар чĕлхи йĕркеленме тытăнать, 1910-мĕш çулсен тĕлне вăл пĕтĕмпех кивĕ тутар чĕлхине улăштарать. Тутар нацин пăчăртанăвне Атăл-Урал регионĕнчи тутарсен миграци хастарлăхĕ пулăшать.
173 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Кайта-Шор (Сейда юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Чăваш Хурамал
Демографи
2002 çулхи çыравпа килĕшӳллĕ чăвашсем пайĕ 96%.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Авăркас районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
Сару
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Перĕм енĕн юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Лена юписем
Якутири Хангалас улусĕнче Покровск хулинчен 104 çм вырнаçнă. Лена юписем — Ленаçум платтине тарăн айлăма касса юхакан Лена çыранĕсемпе чылай çухрăма çити тĕлĕнтермĕшле тăсăлнă чул шĕвĕр чул сăрчĕсен комплексĕ. Юпасем питĕ тачă ларнă вырăнĕ — Петровское тата Тит-Ары ялсем хушшинче.
Лепонт чĕлхи
Кун-çулĕ
Лепонтсене малтан галлсем По юханшыв айлăмне куçса килсен хăйсем ăшне путарнă, кайран — римсем, пирĕн эрăччен II ĕсĕр вĕçĕнче —пирĕн эрăччен I ĕмĕр пуçламăшĕнче Римăн влаçĕ Цизальпи Галлине ярса илсен.
Чĕмпĕр облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Пачах çухалнă ялсем
Ку ушкăна хăйне тата икĕ пая пайлама пулать.
Буйнакск
Истори
Буйнакска 1834 çулта хӳтлĕх вырăнĕ валли никĕсленĕ. 1866 çултанпа вара хула шайне кĕнĕ. 1970 çулхи çу уйăхĕнче çĕр чĕтренĕвĕ хулана самай сиен кӳнĕ.
Хутлав таблици
Пифагор таблици, сăмахран, ак çапла курăнма пултарать
Каçăсем
Категори:Арифметика Категори:Хутласси Категори:Арифметика тăвăмĕсем Категори:Математика таблицисем
Эстон чĕлхи
Фонологи
Эстон чĕлхинче 9 уçă, тата 14 хупă сасăсем пур. Эстон чĕлхин уйрăмлăхĕ шутне унта уçă сасăсем вăрăмăш енĕпе виçĕ тĕрлĕ пулни: кĕске, вăрăм тата вăтам. Пурте сассен версисем фонематикăллă.
Камы-Шор
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Тимирбай (Кургат ял тăрăхĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Вырăх
— Те Алмуш хăй, те вăл янă çын çеç, анчах та пурпĕрех Алмуш ячĕпе, сăмах калать.
— Ислам тĕлĕшпе тавлашнисем ниçта та çук кунта. Алмуш ислам ячĕпе хăратни çеç пур. Ку вара — пачах урăх япала.
Чуфарово (Вешкайма районĕ)
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Халăх йышĕ— 2,7 пин çын (2002).
Экономика
2008 çулта Чуфарово арматура савутне банкрот имшерĕ çапать.
178 (хисеп)
178 (çĕр çитмĕл саккăр) — 177-пе 179 хушшинчи натураллă хисеп.
Барыш (юханшыв)
Барыш — Раççей территоринчи юханшыв. Чĕмпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Сăр юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 247 км, бассейн лаптăкĕ 5800 км2.
Метаморфоз
мини|Лӗпӗш метаморфозӗ мини|Шапа метаморфозӗ Метаморфоз — (ав.-грек. μεταμόρφωσις — «улшӑнса пулса тӑни», чӗрчунсен метаболи тени те пур) — организм (е унӑн уйрӑм органӗсем)индивидуаллӑ аталаннӑ май (онтогенез) калӑпӑшӗ тӗппипех улшӑнни. Ӳсентӑрансен тата ӗрчунсен метаморфозӗ пачах уйрӑм.
Павлов Фёдор Павлович
Биографи
Федор Павлов 1892 çулхи авăнăн (13(25)-мĕшĕнче Хусан кĕпернинчи Етĕрне уесĕн Чебай вулăсне кĕнĕ (Чăваш Енĕн Çĕрпӳ районĕ) Патăрьел ялĕнче вăтам çĕр ĕçтеш çемьинче çуралнă.
Пĕчĕк чухнех вулама вĕреннĕ. 1901 çулта Патăрьелти вырăнти вĕрентĕшне пĕлӳ илме кĕнĕ.
Ашшĕ, Павел Степанович, лайăх юрланă, ташланă, кĕсле çинче выляма ăста пулнă.
Чĕмпĕрте вăл вырăс тата ютçĕр классикĕсен ĕçĕсемпе паллашать, чăвашла та, вырăсла сăвăсем шăрçалать.
1911 çулхи çу уйăхĕнче, пуçламăш шкул вĕрентӳçи ятне тивĕçнĕ хыççăн Павлова шкултах ĕçлеме хăварнă.
Каçăсем
Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Чăваш фольклорисчĕсем Категори:1892 çулта çуралнисем Категори:Авăнăн 13-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕренсе тухнисем Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:1931 çулта вилнисем Категори:Çĕртмен 2-мĕшĕнче вилнисем Категори:Чăваш Енĕн композиторĕсем Категори:Раççей композиторĕсем Категори:СССР композиторĕсем Категори:Политика ĕçченĕсем Категори:Пĕрлĕх ĕçченĕсем Категори:Славик артемьев Категори:Фёдор Павлов юррисем
Кантук-Ты-Вис
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Сарыяз
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Çавалкас
Кун-çулĕ
Малтан Етĕрне уесĕн Кĕçĕн Кипек вулăсне кĕнĕ. 1925 çулхи юпан 28-мĕшĕнче Çĕрпӳ уесĕн Кĕçĕн Кипек вулăсне кĕнĕ.
Слакпуç
Тавралăхĕ, халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Слакпуç вăл — Слакпуç ял канашĕн тĕп ялĕ. Район центрне — Пелепее — çитме 25 çм, Глуховская ч/ç чарăнăвне çитме 3 çм 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне ялта 580 çын пурăннă. Чылайрахăш этнос тĕлĕшпе — чăвашсем (91 %).
Метаморфоза
Метаморфоза — (μεταμόρφωσις — «улшӑнса пулса тӑни» μετα- «тӑрӑх» + μορφή «капаш») — мӗн те пулин улшӑнса пулса тӑни; çут тĕнчере пулса иртекен процессен пĕрлехи ăнлавĕ: Ыттисем:
Воробьёв Василий Петрович
Воробьёв Василий Петрович (пуш, 11 (23), 1887, Элпуç ялĕ, Çĕрпӳ уесĕ (халĕ Тăвай районĕ), Хусан кĕперни, Раççей империйĕ — раштав, 10, 1954, Шупашкар, Чăваш АССР, РСФСР, СССР) — чăваш композиторĕ, хор дирижёрĕ, педагог, Чăваш Енĕн профессилле мусăк культурине никĕслекенĕсенчен пĕрри.
Пултарулăхĕ
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи вăхăтĕнче чылай патриотика юррине çырнă.
Тукас
Тукасси, — Чăваш Енĕн Етĕрне районĕнчи ял.
Евро
1 Евро = 100 цент. Пĕтĕм тĕнче хушшинче ку укçана EUR (ISO 4217 кочĕ тăрăх) тесе палăртаççĕ.
Словени
Истори
Славян йăхĕсем Словенин паянкунхи çĕрĕсенче VI ĕмĕрте килсе пурнăçа çавăрса янă. VII ĕмĕрте вĕсем Карантани патшалăхне йĕркеленĕ. 745 çулта Карантани франксен протекторатне йышăннă, çав вăхăтрах 1180 çулченех хăйсен хăшпĕр ирĕклĕх йĕркисене çăлса хăварнă. Франксен сĕмĕпе словенсем Христос тĕнне хутшăннă. 1000 çул майлă каялла словен чĕлхипе пĕрремĕш хутсем — Brižinski spomeniki çырнă. XIV ĕмĕрте Словени çĕрĕсем Габсбургсен айне лекнĕ те кайран Австри-Венгри империне çыпăçнă. Словенине виçĕ провинцине уйăрнă: Крань, Горишку тата Штаерску. 1809—1813 çулсенче Словенин чылай пайĕ Иллири провинцисем шутĕнче пулнă. XIX ĕмĕрте, уйрăмах 1848-1849 çулхи Австрири Революци вăхăтĕнче тата хыççăн та, Словени çĕрĕсенче наци юхăмĕ-туртăмĕ тĕрекленсе пырать (унăн тĕпĕ — Крайна).
Жилина
Тавралăхĕ
Ваг, Кисуца тата Райчьянка шывĕсем пĕрлешнĕ тĕлте вырнаçнă. Халăх йышĕ — 86 пине яхăн çын.
Урал-Атăл штачĕ
Штата туса хуни
Пĕтĕм Раççейри мăсăльман вăрçă 2-мĕш съезчĕ (Хусан, 1918 çулхи кăрлачăн 8-мĕшĕ — нарăсăн 18-мĕшĕ) РСФСР йышĕнче Атăл-Урал штатне (пĕтĕм Ĕпхӳ кĕперни, Хусан, Чĕмпĕр, Самар, Ăренпур, Перĕм, Вятка пайĕсем) тăвас тата унăн саккун тăвакан тата ĕç тăвакан органĕсене «Милли идара» (Наци тытăмлавĕ: виççĕ министерство (чун-чĕм, çутĕç тата финансă) тата иккĕ комитета (вăрçă тата ютçĕр ĕçĕсен) тăвас резолюцие йышăннă. Съездра Учредитель Пухăвĕ тата Канашсем пирки тавлашу тухнă. Сулахай фракци съездран тухса кайнă.
Юлашки ĕç-пуçĕсем
1918 çулхи пушăн 22-мĕшĕнче ТПСР 2-мĕш варианчĕ çуралать. Кĕçех большевиксем «буржуази националисчĕсем» çине тапăнаççĕ.
Пушăн 24-мĕшĕнчи Декречĕпе (Сталинпа Вахитов ал пуснă) Харби шуро пĕтернĕ, ака уйăхĕнче Милли шуро пăрхăçланă, пурлăхне конфискăланă, çу уйăхĕн 1-мĕшĕнче Милли Идар тата унпа çыхăннă йĕркелӳсене ĕçлеме чарнă, Милли фонд пурлăхне конфискăланă.
Çĕнтерӳ Пуйăсĕ
Чулхула чукун çулĕн Çĕнтерӳ Пуйăсĕ
Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăçи
Капкан-Вож
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
183 (хисеп)
183 (çĕр сакăрвун виççĕ) — 182-пе 184 хушшинчи натураллă хисеп.
Соитиро Хонда
Пурнăçĕ
1948 çулта мотоциклсем тума пуçланă. Ун хыççăн ун компанийĕ тĕнчери тĕп предприятисем шутне кĕнĕ. Компани президенчĕ вырăнне вăл 1973 çулчен йышăннă.
Тавра (Ай юппи)
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ай юпписем
.se
2003 çулхи юпа уйăхĕнчен пуçласа унта å ä ö é саспаллисемлĕ ятсене регистрацилеме пуçланă.
Скалица
Хулан кун-çулĕ
Пĕрремĕш çынсем Скалица таврашне неолит тапхăрĕнче, пирĕн эрăччен 4000 çулта килсе тухаççĕ. Хула Аслă Морави шутне кĕрет, пĕрремĕш 1218 çулта Венгри патшалăхĕн шутĕнче.
Богатовка (Перĕм Ен)
2010 çулхи çыравăн пĕтĕмлетĕвĕсемпе кунта пурăнан халăх йышĕ 2 çын, çав шутра 2 арçын тата 0 хĕрарăм пулнă.
Фаэтон (планета)
Асăрхавсем
Категори:Шутласа кăларнă планетăсем Категори:Гипотетикăлла планетăсем Категори:Хĕвел системи
Pianeti ipotetici
СС
Офицер йышĕн хисепĕсемпе паллисем
Тĕплĕнрех SS тата ытти нацист йĕркелĕвĕсен тӳрисемпе паллисем пирки çакăнта вулама пулать: тут
Кизилюрт
Кизилюрт — Дагестан шутне кĕрекен Раççейри хула. Махачкаларан 64 çухрăмра Сулак юханшывĕ çинче вырнаçнă.
Халăх йышĕ, хула тытăмĕ
1959 çулта кунта 2,2 пин çын, 1970 çулта 13,1 пин çын, 1979 çулта 21,7 пин çын, 1989 çулта 33,6 пин çын, 1996 çулта 42,8 пин çын пурăннă пурăннă. Кайран вара çын шучĕ чака пуçланă: 1998 çулта 28,7 пин çын, 2000 çулта 27,5 пин çын, 2001 çулта 27,2 пин çын пурăннă. Ку çулсем хыççăн вара каллех çын шучĕ ӳсме пуçланă: 2003 çулта 30,3 пин çын, 2006 çулта 33,5 пин çын пурăннă.
Авалхи Грецин ваза сăрлавĕ
Илемлĕ кăкшăмсем çинче ал пусни тăрăх эпир архаика тапхăрĕнчен пуçласа тăм ăстисемпе ӳнерçисен ячĕсене пĕлетпĕр. Тлесонпа Эрготел тăм ăстисем хăйсене «Неарх ывăлĕ» тенĕ. Апла пулсан ăсталăхне ашшĕсем ывăлĕсене панине пĕлетпĕр. Ӳнерçисен ячĕсенчен Никосфенпа Эксекийе тата Андокида асăнмалла. Кăкшăмĕ ал пусманни пулсан ӳнерçи мелĕ тăрăх ӳнер тĕпчевçисем ячĕсене ăнкарса илсе «вăхăтлă» ят параççĕ. Мелĕ тăрăх япалин тупнă вырăнне е çавăн пек археологи объекчĕсем упраннă вырăнне пĕлме пулать.
Илава районĕ
Статистика хыпарĕсем (2001)
Наци йышĕ:
Тептĕ
Каçăсем
Категори:Етĕрне районĕнчи пурăнан вырăнсем
Виççĕмĕш райх
Наци литературинче çаплах «Пинçуллă райх» (Tausendjähriges Reich) тенĕ.
Çĕньял (Авăркас районĕ)
Тавралăхĕ
Район центрне — Тулпасăна çитме: 17 çм , Кĕçĕн Ибрай ялне - 4 Белое Озеро станцине 28 çх.
Чайкина Елизавета Ивановна
Кун-çулĕ
ПРКП(б) пайташĕ (1939). 1939 çулта ăна Пено комсомол райкомĕн секретарĕ пулма суйланă. 1941 çулта Лизăна Калинин (халĕ Тĕвер) хулине облаçри парти тата комсомол ĕçтешĕсен курсне вĕренме янă.
Лиза Чайкинăна Пено паççулкин скверĕнче пытарнă.
Тренчин районĕ
Тренчин районĕ — Словакин Тренчин енĕн пайĕ.
Статистика хыпарĕсем (2001)
Категори:Тренчин енĕ