cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гальченко Николай Петрович
Гальченко Николай Петрович Гальченко Микола Петрович — (19.12.1920-09.12.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 38-мĕш çарĕн167-мĕш перевçĕсен дивизин 615-мĕш перевçĕсен полкĕн пулемёт расчёчĕн командирĕ, кĕçĕн сержант.
Старые Чупты
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Курт чĕлхи
Чĕлхе темиçе пайа уйрăлса саланчĕ (йăлаллă диалект теççĕ): курманджи (çурçĕр курт), сорани (тĕп курт), зазаки, горани (гурани), лаки. Фонетикăри тата тымарĕн тытăмĕ енчен уйрăмлăхĕсем нумаях мар, çапах морфологийĕпе урăхла пулаççĕ, çавăнпа та чĕлхен тĕрлĕ диалекчĕсемпе пуплекен халăхсем пĕр-пĕрне ăнланмаççĕ.
Çыруллăхĕ
Юлашки вăхăтра совет курчĕсем пуре те тенĕ пекех латиница çине куçрĕç. Çак ыйтăвах пĕрмаях Ирак Куртистанĕнче çĕклеççĕ, çапах та пурнăçра çак ĕç пĕр вырăнтах тăрать. Сирире вара куртсем латин алфавичĕпе анлăнах усă кураççĕ.
Артакуль
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Калтаси районĕ
Краснов Иван Георгиевич
Краснов Иван Георгиевич, — сăвăç, çар журналисчĕ. 1923 çулхи çĕртме уйăхĕн 17-мĕшĕнче Улатăр уесĕнчи Висяга (халĕ Чăваш Енĕн Пăрачкав районĕнчи Крылово ялĕ) ялĕнче çуралнă. 1997 çулта Çĕн Çĕпĕр хулинче çут тĕнчерен уйрăлса кайнă.
Щебень-Ю
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Кӳкĕрт
Ячĕ пулни
Латинла sulfur мĕнле пулни паллă мар. Вырăсла ятне санскритла «сира» — çутă-сарă сăмахран теççĕ. «Сера» авалхи еврейсен «серафим» — нумай шут - «сераф» — çунакан сăмахран пулма пултарать. Авалхи вырăс тата славян чĕлхипе сера – çунакан япала, çав хушăрах çу та.
Хими пахалăхĕсем
Сывлăшра кӳкĕрт çунса тĕссĕр усал шăршлă кӳкĕрт ангидричĕ пулать:
Спектраллă анализпа ку реакци темиçе тапхăрпа пынине палăртнă: кӳкĕрт моноокиçĕ S2O2, молекуллă кӳкĕрт S2, ирĕк кӳкĕрт атомĕсем S, кӳкĕрт моноокиçĕн ирĕклĕ радикалĕсем SO.
Металлсемпе реакцие кĕрсен сульфидсем пулаççĕ.
Тамьяново
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Шота Руставели
Кун-çулĕ
Иоан католикос сăвăçа пулăшнă пулсан, арăм патша çĕре кĕрсен вăл Руставелине хăвалама тытăнать. Чăнлавсене итлесен, сăвăç Иерусалима тухса кайнă, унтах ăна пытарнă, анчах та çак хыпарсене фактсемпе çирĕплетмен.
XVIII ĕмĕрте Антоний I патриарх, халăх умĕнче 1712 çулта Вахтанг VI патша пичетленĕ «Тигăр тирĕпе витĕннĕ витязь» темиçе экземплярне вутта пăрахса çунтарнă.
Асăнмалăх
Руставели ячĕпе Грузи драма театрне, Тбилиси театр институтне, Грузи Ăслăх Академин грузин литературин ĂТИ тивĕçтернĕ. Руставели ятне Тбилисин тĕп проспектне, Ереван варринчи урама, çаплах Грузи тата малтанхи Совет Союзĕнчи хуласенчи урамсене ят панă. Тĕслĕхрен, Кейӳн паллă урамĕ, ]] Санкт-Петербургпа Мускаври [[Руставели урамĕ (Санкт-Петербург)|хула айăккинчи урамсем Шота Руставели ячĕпе хисепленеççĕ.
Куçарусем
XX ĕмĕрĕн 30- 80-мĕш çулсенче темиçе хутчен те СССР халăхĕсен чĕлхисене поэмăн пайĕсене куçарнă.
Мăн Сурень
Мăн Сурень — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Мăн Ик юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 131 км.
Галяткин Пётр Иванович
Галяткин Пётр Иванович — (1922 год.1922-26.11.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 22. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Украина фрончĕн 12-мĕш çарĕн 60-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 178-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн батальон комсоргĕ, гварди аслă сержант.
Чăрăш (Сĕнтĕрвăрри районĕ)
Истори
Чăрăш ялĕ малтан Шупашкар уесĕн Воскресенски вулăсне кĕнĕ.
40 çул
Çав. пекех
40er
М. В. Ломоносов ячĕллĕ Мускав патшалăх университечĕ
جامعة موسكو Moskva Dövlət Universiteti Маскоўскі дзяржаўны універсітэт імя М. В. Ламаносава Lomonosov Moscow State University Universitas Negeri Moskwa Lomonosov Moskovská štátna univerzita M. V. Lomonosova Московський державний університет 莫斯科大学
Кожедуб Иван Никитович
Иван Никитович Кожедуб (укр. Іван Микитович Кожедуб; 1920, ҫӗртмен 8-мӗшӗ, Ображиевка, Глуховка уезчӗ, Чернигов кӗпӗрни, УССР — 1991, ҫурлан 8-мӗшӗ, Мускав, СССР) — совет ҫарпуҫӗ, авиаци маршалӗ (1985), ӑста вӗҫевҫӗ. Виҫӗ хутчен Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944, 1944, 1945). СССР Аслӑ Канашӗн депутачӗ (1946–1961). СССР халӑх депутачӗ (1989–1991).
Кожедубӑн пӗрремӗш сывлӑшри ҫапӑҫӑвӗ ӑнӑҫсӑр вӗҫленнӗ, чутах вӑл юлашки пулса юлман — унӑн «Ла-5» самолетне Мессершмитт-109 тупӑран персе сиенлетнӗ, ҫунтаракан снарядран ӑна хыҫхӳтӗлев хӑтарнӑ, каялла таврӑннӑ чух тата, совет зенитчикӗсем персе тӑнӑран, ӑна 2 зенит снарячӗ лекнӗ. Самолета йӗркеллӗ антарса лартма май килнӗ пулсан та, вӑл юсама юрӑхсӑр пулнӑ, ҫавӑнпа та летчикӑн эскадрильӑри пушӑ самолетсемпе, тепӗр май «мӗн юлнипе», усӑ курма тивнӗ. Часах ӑна пӗлтерӳ постне куҫарасшӑн пулнӑ, анчах полк командирӗ ун хутне кӗнӗ. 1943 ҫулхи ҫу пуҫламӑшӗнче ӑна кӗҫӗн лейтенант ятне панӑ, унтан эскадрилья командирӗн заместителӗн вырӑнне лартнӑ. Ҫакӑн хыҫҫӑн, 1943 ҫулхи утӑн 6-мӗшӗнче, Курск ункинче, хӗрӗхмӗш ҫапӑҫӑва ирттернӗ вӑхӑтра, хӑйӗн пӗрремӗш самолетне, Юнкерс Ю-87 бомбардировщика, ҫапса антарнӑ. Тепӗр кунне иккӗмӗшне ҫапса антарнӑ, утӑн 9-мӗшӗнче вара виҫӗ хут ҫапӑҫӑва кӗрсе икӗ Bf-109 истребителе ҫапса антарнӑ. Ҫак сывлӑшри ҫӗнтерӳсемшӗн вӑл 1943 ҫулхи утӑн 22-мӗшӗнче хӑйӗн пӗрремӗш наградине — Хӗрлӗ Ялав орденне илнӗ, темиҫе кунтан вара ӑна эскадрилья командирӗн вырӑнне шанса панӑ. Пирвайхи хут Совет Союзӗн Геройӗн ятне ӑна 1944 ҫулхи нарӑсӑн 4-мӗшӗнче (вӑл вӑхӑтра вӑл аслӑ лейтенанта ҫитнӗ) 146 хут ҫапӑҫма вӗҫнӗшӗн тата 20 тӑшманӑн самолетне ҫапса антарнӑшӑн панӑ.
Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинчи юлашки ҫапӑҫӑва, унта вӑл 2 FW-190 ҫапса антарнӑ пулнӑ, Берлин ҫийӗнче 1945 ҫулхи ака уйӑхӗн 17-мӗшӗнче ирттернӗ. Виҫҫӗмӗш «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медале 1945 ҫулхи ҫурлан 18-мӗшӗнче ҫар ӑсталӑхӗшӗн, вӑрҫӑ фрончӗсенче паттӑрлӑх кӑтартнӑшӑн илнӗ. Питӗ лайӑх стрелок пулнӑ, ытларах 200-300 метрлӑ дистанцире пеме кӑмӑлланӑ.
Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче ӑна пӗрре те ҫапса антарман, тивертнӗ пулин те, вӑл яланах хӑйӗн самолетне антарса лартма мехел ҫитернӗ. Вӑл персе антарнисен шутӗнче тӗнчери пӗрремӗш реактивлӑ истребитель те пур, нимӗҫсен Ме-262, ӑна вӑл 1945 ҫулхи нарӑсӑн 19-мӗшӗнче ҫапса антарнӑ, анчах та ҫакна тума пултарнӑ чи пӗрремӗш ҫын вӑл пулман, 1944 ҫулхи ҫурлан 28-мӗшӗнче М. Крайпа Дж. Майерс амарикан пилочӗсем Ме-262 самолёта персе антарма пултарнине ҫырса хунӑ.
Абуталип (Калтас районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Калтас районĕ
Раштав, 24
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Коталь-Еган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Семеновка (Юма юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Рапатово
Рапатово — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 929 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452219, ОКАТО кочĕ — 80256840001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Мăн Кизмаш
Мăн Кизмаш — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики кугарчин районĕн территорипе юхать. Иняк юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Иккĕлле шут тытăмĕ
Иккĕллĕ хисепсене хутламалли таблица
0 • 0 = 0 0 • 1 = 0 1 • 0 = 0 1 • 1 = 1
Çаплах ятарланă мелĕ — хыпара логикăллă куçару тумалли логикăн алгебри.
Вуннăллă хисепсене иккĕллĕ хисепсене куçарни
19 /2 = 9 юлашки 1 9 /2 = 4  юлашки 1 4 /2 = 2  юлашки 0 2 /2 = 1  юлапшки 0 1 /2 = 0  юлашки 1
Уйкас (Канаш районĕ)
Уйкас, — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
Хурахпа
Каçăсем
Категори:Сĕнтĕрвăрри районĕн ялĕсем
Котлос-Колик-Еган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Раштав, 27
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Лебедев Константин Васильевич
СССР ÇП пайташĕ (1950), медицина ăслăхĕсен кандидачĕ (1952).
Чураево (Менеузтамакский сельсовет)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мияки районĕ
Зайцев Алексей Степанович
Кунçулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
1967-1973 – Киселевскри „Знамя“ заводăн тĕп инженерĕ; 1973-1983- Исфаритнти хими завочĕн директорĕ.
Роскильде
Каçăсем
Категори:Дани хулисем Категори:Малтанхи тĕп хуласем Категори:Роскильде (коммуна)
Селиверстов Роман Иванович
Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
1888 çулта хальхи Патăрьел районĕнчи Шăхач ялĕнче çуралнă. Пĕрремĕш тĕнче вăрçипе граждан вăрçине хутшăннă. Турханти участок больницин заведующийĕ.
Бурунча
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Ик. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Ломоносов Георгий Михайлович
Каçăсем
Категори:Çынсем, алфавитпа Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем
Викингсем
right|350px|thumb|Викинкăсен ладьи (паянкунхи ӳкерчĕк) Викинкăсем — Скандинавири хĕçпăшаланнă морякĕсем. VIII ĕмĕрĕн вĕçĕнчен пуçласа Европăри патшалăхсен тинĕс хĕрринчи çĕрĕсене тустарнă, аркатнă, унтах хăйсен колонийĕсене никĕсленĕ. Çак тапхăра (эпохăна) VIII — XI ĕмĕрсенче скандинавсен экспансийĕ питĕ анлă пулнăран хăшпĕр историксем «викинкăсен тапхăрĕ» тесе палăртаççĕ.
Лум (Ярань юппи)
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мари Элн юханшывĕсем
Дементьев Пётр Васильевич
Дементьевсен йăх-несĕлĕ
Малалла вара хайхи "Канаш" тата "Сувар" хаçатсем çапла пĕлтереççĕ:
П.В.Дементьевăн малаллахи кунçулĕ
Алёшкин-Саплăкра шкул пулнă та, унта шăпах Петĕрĕн ашшĕ ĕçленĕ, терĕмер,  Вăхăт çитсен ăна унтах вĕренме кайма пÿрнĕ. Çÿлерех асăннă çăлкуçсенчен пĕринче çапла каланă:
Василий Степановичпа Елена Герасимовнан хăйсен кил-çурчĕ пулман, шкул хваттерĕ те пысăках мар-тăр. Çавна кура унта йышлăн пурăнма та май килсех кайман-тăр. Ачисем вара вĕсен ак çаксем: Петр (1907), Евгений (1909), Лев (1912), Людмила (1914), Нина (1917). Пётрсăр пуçне, ыттисем ăçта вĕренни, малашлăхĕ епле пулни паллă мар. 1922-мĕш çулта Упире 1-мӗш пусăмлă шкул пӗтерсен, Петр Чӗмпӗрти Карл Либкхнет ячӗллӗ профессипе техника училищине вӗренме кӗнӗ (халӗ Сӗве хӗрринчи ку çуртра автомеханика техникумӗ выр­наçнă). Ун адресӗ – Сӗве хӗрри урамӗ (Набережная Свияги), 1/52-мӗш çурт (нумераци халь улшăннă пулмалла). Вăл паян та хула илемӗ, хăйнеевӗрлӗхӗпе палăрса тăрать. 1927-мĕш çулта, професси шкулне пĕтернĕ май, Петр Васильевич Чӗмпӗре хыçа хăварать те,  Мускаври М. В. Ломоносов ячĕллĕ механика институтне каять. 1929-1931-мĕш çулсенче Н. Е. Жуковский ячĕллĕ Çар-сывлăш академийĕнче, малтанхи вĕрентĕшрен куçнă хыççăн,  вĕреннĕ. 1931—41 çулсенче авиапромышленность завочĕсенче инженер-техник ĕçĕсенче (аслă инженер, цех пуçлăхĕ, тĕп инженер, завод директорĕ). 1941—53 çулсенче наркомăн  1-мĕш çумĕ, СССР  авиапромышленность министрĕн 1-мĕш çумĕ. 1953—57 çулсенпче СССР авиаци промăçлăхĕн министрĕ. 1957—65 çулсенче СССР авиаци техникин патшалăх комитетчĕн председатĕлĕ — СССР министрĕ. 1965 çултанпа виличченех СССР авиаци промăçлăхĕн министрĕ. ССКП 20—24-мĕш съезчĕсен делегачĕ; 19-мĕш съездра ССКП ТК пайташĕн кандидатне суйланă, 20—24-мĕш съездсенче— ССКП ТК пайташĕ. СССР Аслă Канашĕн 4—8-мĕш пухăвĕн (?) депутачĕ.
Услантăр Енĕш
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Вăрнар районне, 1939 çулхи пуш уйăхĕн 17 хыççăн Калинин районне кĕнĕ. 1956 çулхи чӳк уйăхĕн 26 хыççăн хальхи вăхăтчен Вăрнар районне кĕрет.
Чулпалăк
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Элкел районĕ
Кивĕоткустино
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Резяпово
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Раштав, 29
Вилнĕ
Категори:Кунсем
1633
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Ыджыд-Сандивейшор
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Замби
Административла пайлану
right|250px|Замби провинцисем Замби районсем çине пайланакан провинцинчен тăрать
Услапа
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Вăрнар районне, 1939 çулхи пуш уйăхĕн 17 хыççăн Калинин районне кĕнĕ. 1956 çулхи чӳк уйăхĕн 26 хыççăн хальхи вăхăтчен Вăрнар районне кĕрет.
Тури Утар
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Ик. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шут тытăмĕ
Хутăшла шутлав йĕркисем
x хисепе хутăш шутлав йĕркипе унăн цифрисене k индексĕ ӳксе пынă май, пĕрремĕш нуллĕ марĕнчен пуçласа, çыраççĕ.
Тăрăмсăр шутлав йĕркисем
Тăрăмсăр шутлав йĕркисенчи виçе цифрăна палăртмасть, хисепре хăш выранта тăнинчен те килмест. Çак чух йĕрке цифрăсен вырăнĕн йĕркелĕхне хĕстерме пултарать, тĕслĕхрен, вĕсене аслинчен пуçласа кĕçĕнни еннеле вырнаçтарсаи лартса хурать.
Питекантроп
мини|Питекантроп
Уҫнин кун-ҫулӗ тата классификаци
Питекантропа уҫни нидерландсен анатомӗ Эжен Дюбуа шыравӗсемпе ҫыхӑннӑ. Ку ӑсчах ҫын упӑте пеккисенчен пулса тухнине ҫирӗплетсе, дарвинизмпа майлӑ пулнӑ.
Эжен Дюбуа
Каҫӑсем
Категори:Палеоантропологсем Категори:Эволюционистсем
Купрат
Истори çырăвĕсем, археологи чăнлавĕсем
Купрат астулра ларнă чух Аслă Пăлхар аварсенчен те, хасарсенчен ирĕклĕ пулнă. Епле те анăçран хăрушăлăх Авар хаканачĕ хавшакланнă май пĕтĕмпех иртнĕ пулсан, тухăç енчен пĕрмаях ахăр саманасем сиксе тухкаланă. Купрат хăй хуçаланнă вăхăтсенче пăлхар йăхĕсем пĕрлĕхре тытăнса тăнă та çавăнпа инкек-синкексене хирĕç тăма вăй çитернĕ. Вăл вилнĕ хыççăн вара Аслă Пăлхара Питпуян, Кăтра, Аспарух, Кувер, Альших ывăлĕсем туртса пайланă. Купратăн кашни ывăлĕ патшалăха хăйнемайлă уртасене пайланă, вара пĕчченĕн вĕсен хасарсемпе тытăçма хăват пулман. Хасарсем тапăнса килсен Аслă Пăлхар аркансах каять, тĕрĕклĕ те аталануллă патшалăх саланса çухалать, вара Пăлхар цивилизацийĕ пайланса çĕр çинче уйрăммăн тăсăлать.
Михайлов Виталий Михайлович
Виталий Михайлович Михайлов (Аксар Чунтупай) — таврапĕлӳçĕ, тăван ен тĕпчевçи, Нестер Янкас ячĕллĕ культура, ӳнерпе литература пĕрлĕхĕн пресс-секретарĕ тата ертÿçĕ çумĕ, Чăваш Наци Конгресĕн активисчĕ.
Шпицберген
Тавралăхĕ
Утравсем йышăннă пур çĕр лаптăкĕ 64 200 çм² майлă(урăх хыпарсемпе 61 723 çм²)
Истори
thumb|300px|Кита тытас промăç ĕçĕ.
Ирхи апат
Каçăсем
Категори:Апатлану этеплĕхĕ
Оти
Каçăсем
Категори:Кальвадос департаменчĕн коммунисем
Ельжирган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
1638
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Сидней
Истори
Хулана акăлчан колонисчĕсем никĕсленĕ. Хула ятне Сидни акăлчансен шалти ĕçсен министр ятне панă.
Буляк (Чекмакуш районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Чалăм Кăкшăм
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Вăрнар районне, 1939 çулхи пуш уйăхĕн 17 хыççăн Калинин районне кĕнĕ. 1956 çулхи чӳк уйăхĕн 26 хыççăн хальхи вăхăтчен Вăрнар районне кĕрет.
Иваново облаçĕн Тейково районĕ
Телефон кочĕ +7 49343. thumb|250px thumb|250px thumb|250px
Демографи
Халăх йышĕ 12 232  человек . Районта мĕнпурĕ 157 пурнăнан вырăн.
Кабаново
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 209 çын, çав шутра 91 арçын, 118 хĕрарăм пурăннă.
Юнко-Вож (ПарнУка-Ю юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Аделаида
Аделаида:
Жак Брель
Каçăсем
Категори:Автор-юрăçсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Акан 8-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Юпан 9-мĕшĕнче вилнисем Категори:Бельги сăвăçĕсем Категори:Бельги артисчĕсем Категори:Бельги кинорежиссёрĕсем Категори:Бельги барчĕсем Категори:1929 çулта çуралнисем Категори:1978 çулта вилнисем
Анат Норманди
Каçăсем
*
Кариков Порфирий Герасимович
Чысĕсем
Польшăпа ЧССР патшалăх чысăсем пур.
Мельбурн
Мельбурн, — халăх йышĕпе иккĕмĕш вырăнта тăракан Австрали хули, Виктори штачĕн тĕп хули.
Музейсем
thumb|300px|Мельбурнăн ĕçлĕ районĕ
Васильевка ял тăрăхĕ (Самар облаçĕ)
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕн ял тăрăхĕсем Категори:Самар облаçĕн Пĕçен районĕ
Аделаида (хула)
Паллă вырăнсем
Категори:Австрали хулисем
Шăхран йышшисем
Шăхран йышшисем (лат. Charadriidae) — шăхран евӗрлисен (Charadriiformes) ушкӑнӗн вӗҫен кайӑксен йышӗ.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Вĕçен кайăксен йышĕсем Категори:Шăхран йышшисем
Роже Вадим
Кун-çулĕ
1944—1947 çулсенче артист ăсталăхне вĕреннĕ хыççăн театăрта пысăках мар рольсене сăнарлать. Çак вăхăтрах вăл роман çырать те Андре Жида кăтартать. Литература хайлавне тиркенĕ пулсан та, Жид ăна Марк Аллегре режиссёрпа паллаштарать. Вадим вара ассистент тата сценари авторĕ пулса ĕçлет. Çав хушăрах вăл «Пари Матч»-ра — журналист. 1952 çулта Брижит Бардо артиста качча илет. Пĕрремĕш кинофильмĕ «Турă вара хĕрарăма туса хучĕ» (1956) Бардопа Жан-Луи Трентиньян артистсемпе Вадима тӳрех паллă тăвать. 1957 çулта вĕсен пĕрлĕ пурнăçĕ арканать.
73
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Юнко-Шор (Адзьва юппи)
Юнко-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Адзьва юханшывăн сулахай çыранĕпе, 154 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Звезда ял тăрăхĕ (Самар облаçĕ
Администраци центрĕ — Звезда чӳркӳ ялĕ.
Текерлӗксем
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Вĕçен кайăксен йăхĕсем
Днепровка (Мияки районĕ)
Днепровка  — Пушкăрт Республикин Мияки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 106 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452096, ОКАТО кочĕ — 80244845006.
Калмычиха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Ик. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Юнь-Яга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Аллаук
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
1644
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Линилле куçару
Терминологи кунта çакăн пек. Оператор тени те, куçару тени те, трансформаци тени те функци тенипе тан. Анчах та чылай чухне синонимла, çав вăхăтрах кăштах урăхла терминсемпе усă курни вырăнлă.
Макарьевка ял тăрăхĕ (Самар облаçĕ)
Администраци центрĕ — Макарьевка чӳркӳ ялĕ.
Çурçĕр Арамаçи
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Кавказ
Натальино ял тăрăхĕ (Самар облаçĕ
Администрациллĕ тытăмлăхĕ
Васильевка ял тăрăхне кĕрет:
Кашкарово (Миякибашевский сельсовет)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мияки районĕ
Дунайска Стреда районĕ
Дунайска Стреда районĕ — Словакин Трнава енĕн районĕ. Венгрипе юнашар вырнаçнă. Кунта Словакири венгр халăхĕ чылаййăн пурăнать. Дунайска Стреда тата Комарно районĕсенче венгрсен йышĕ пысăк.
Элменкасси
Каçăсем
Категори:Вăрнар районĕн ялĕсем
Кивĕ Арланкасси (Елчĕк районĕ)
Кун-çулĕ
1928 çулта ялта «Комсомолец» колхоза никĕсленĕ. 1922 çулта кунта пуçламăш шкула (пĕрремĕш вĕрентекенĕ Е.Д. Дмитриева пулнă) уçнă. 1948 çулта ялта йывăçран культура çуртне туса лартнă. 1964 çулта яла радио, 1966 çулта электричество, 2004 çулта газ кĕртнĕ.
Çтаппаньял
Çтаппаньял - (Степановка) Чĕмпĕр облаçĕн Барыш районĕнчи чăваш ялĕ.
78
Вилнĕ
70er
Кашкаир
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Урал бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Ик бассейнĕ
Кармала (Накыз юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Глоговец районĕ
Статистика хыпарĕсем (2001)
Наци йышĕпе:
Категори:Трнава енĕ
Тутар Сăкăчĕ
Асăрхавсем
Категори:Патăрьел районĕн ялĕсем
Андура
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мари Элн юханшывĕсем
Старосурметово
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
89
Вилнĕ
80er
1653
Вилнĕ
Çаплах вулăр: Категори: 1653 çулта вилнисем
Шумер
Истори
Пирĕн эрăччен IV пинçуллăхăн иккĕмĕш пайĕнче Кăнтăр Месопотамине шумерсем килсе вырнаçнă. Каярах хутсенче çак халăх хăйне «хурăпуçлисем» (шумер. «санг-нгига», аккад. «цальмат-каккади») тенине çырнă.
Малтанхи ăрулăхăн (династийĕн) 1 пайĕ ( пирĕн эрăчченхи 2750—2615 çулсем)
Пирĕн эрăччен 3-мĕш пинçуллăх пуçламăшĕнче Икшывхушшинче пĕр вунпӳ те çурă хула-патшалăхсем йĕркеленнĕ пулнă. Вырăнти ялсем çак хуласем çумне туртăннă. Патшалăх тăрăмĕ хăш чух çарпуçăн та, аслă жрецĕн те ĕçĕсене тытса пынă. Çакăн пек пĕчĕк çĕр-шыва халĕ грек терминĕпе «ном» теççĕ. Малтанхи ăрулăхăн умĕн çак номсем паллă пулнă:
Вуламалли
Категори:Шумер Категори:Авалхи халăхсем Категори:Авалхи тĕнче Категори:Истори Категори:Çухалнă патшалăхсем
Александровски
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Тан-çинчи-Ростов
Ростов-Тан-çинчи — Раççейĕн Кăнтăрти «тĕп хула», халăх йышĕ 1,103 млн çын. Хула Раççей кăнтăрĕн кирлĕ транспорт çыххи шутланать, ахальтен мар ăна «Арамаçи Хапхи» тенĕ.
Каçăсем
Категори:Ростов облаçĕ Категори:Тан çинчи хуласем * Категори:Тан çинчи хуласем Категори:XVIII ĕмĕрте никĕсленĕ хуласем Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи орденĕпе чысланă хуласем Категори:Ленин орденĕпе чысланă хуласем
Циккорий
Асăрхавсем
Категори:Астра йышшисем Категори:Ӳсентăрансем
Ăрат (пĕлтерĕшсем)
Ăрат:
Кошелга (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Урал бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Ик бассейнĕ
Луцки
Луцки Aleksantrofskĭ — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял. Хальхи вăхăтра ытларах чăвашсем пурăнаççĕ. Кĕтне хĕрринче вырнаçнă.
Азов тинĕсĕ
Шыв тăварлăхĕ
Биологи ырлăхĕпе Азов тинĕсĕ тĕнчере пĕрремĕш вырăн йышăнать. Чи лайăх аталаннă тинĕс çимĕçĕ — фитопланктон тата бентос.
Корсика
Паллă çынсем
Утрав çыранĕнчи Аяччо (Ajaccio) хула Alizee(тулли яче Ализе́ Жакоте́) юрăçшăн тăва кĕтес пулса тăрать.
91
Вилнĕ
90er
Чăваш Ялттан
Каçăсем
Категори:Тутарстанăн Чистай районĕнчи пурăнан вырăнсем Категори:Тутарстан
92
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Курăкла йывăç
Каçăсем
Категори:Ӳсентарансен пурнăç формисем Категори:Курăксем Категори:Йывăçсем
Тăварсем
250px|thumb|Right|Апат тăварĕн кристаллĕсем
Льюиспа Кларк экспедицийĕ
Истори
1803 ҫулта Францирен туяннӑ Луизиана лаптӑкӑн, хальхи вӑхӑтри АПШ территорийӗн пӗрре виҫҫӗмӗш пайӗ патнелле йышӑнаканскерӗн, ҫурҫӗрти, анӑҫри тата кӑнтӑр-хӗвеланӑҫри чиккисем ытла тӗплӗ паллӑ пулман. Кӑнтӑр-хӗвеланӑҫ пайне, Техас чикки Франципе АПШ Луизиана туянӑвне кӗртнӗ лаптӑкӑн чиккинчен ҫурҫӗререх иртет тесе, Испани ӑна хӑйӗн тесе шутланӑ. Территорире, тӗпрен илсен, индеецсем пурӑннӑ, 1803 ҫулччен ӑна тӗпчемен. Анӑҫра мӗн вырнаҫни паллӑ пулман (сӑмахран, экспедициччен АПШ-ра Хысаклӑ тусем пуррине пӗлмен). Унсӑр пуҫне территорири ҫутҫанталӑк пуянлӑхӗсене тӗпчесе палӑртмалла пулнӑ. Джефферсон ҫак ҫӗрсене суту-илӳпе ял-хуласем валли уҫса Америкӑна нихҫанхинчен пуян та хӑватлӑ тума ӗмӗтленнӗ. Унччен малтан Тискер Анӑҫа никам та тӗпчемен. Тӗпчевҫӗсене мӗнле хӑрушлӑхсем кӗтнине, вӗсем каялла киле таврӑнма пултарассине никам та пӗлмен. Нумайӑшӗ президента ҫак шухӑша пӑрахӑҫлама сӗннӗ, анчах вӑл хӑйӗн шухӑшне тӗрӗс тенӗ тата шанчӑклӑ ҫынсене тупнине ӗненнӗ.
Магний
Магни — Элементсен периодикăллă системин ?'-мĕш элеменчĕ, сĕлтĕ çĕр металлĕсен ушкăнне кĕрет. Mg символпа паллă тăваççĕ (Magnesium). Ахаль япала магни (CAS-номер: 7439-95-4) — çăмăл, туптанакан шурă-кĕмĕл тĕслĕ металл.
Ямбо-То-Се
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Смулен
Истори
thumb|Смулен карманĕн хӳмисем.
Итали эрехĕсем
Классификаци
Италире тăвакан мĕнпур эрехе тăваттă класа пайланă:
Курманайбашево
Курманайбашево — Пушкăрт Республикин Мияки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 223 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452090, ОКАТО кочĕ — 80244850004.
Хăмăшлă ял тăрăхĕ (Самар облаçĕ)
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕн ял тăрăхĕсем
Транслитераци
Сӑмахран, романизаци-латин алфавитне анлӑлатнӑ латинла алфавит меслечӗсемпе тата саспаллисемпе усӑ курса нататинла ҫырулӑх передачи. Тӑватӑ типлӑ графика передачи пулма пултарать:
Ямбо-Ты-Вис
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Чăваш чĕлхин трансличĕ
Перекодировка таблици
F f - Ф ф
S' s', Ş ş - Ç ç, Щ щ
U u - У у
Jo - Ё
Çĕнĕ Усман ял тăрăхĕ (Самар облаçĕ)
Администраци центрĕ — Çĕнĕ Усман чиркӳ ялĕ.
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕн ял тăрăхĕсем
21
Çавăн пекех пăхăр
20er
Кавказ (Чекмакуш районĕ)
Кавказ  — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 17 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452206, ОКАТО кочĕ — 80256850003.
1666
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Урарту чĕлхи
Чĕлхе хаклăхĕ
15 яхăн пĕтĕç (падеж), глагол имеет совершенную и несовершенную видо-временные формы, два типа спряжения — транзитивно-эргативное и интранзитивно-абсолютное.
Бретань
Тавралăхĕ
Нӳрĕкĕ сахал ӳкет (Роскофф: 760 мм), çӳлĕшсенче нумайрах — 1 000 мм ытла. Нӳрĕк сивĕре ӳкет. Çилсем кунта çыран хĕрринче хаяррăн касаççĕ, çурутравăн ăшĕнче вăрмансенче хăвăрт ачашланаççĕ.
Родниковка
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Çĕнĕ Сĕнтĕр
Çĕнĕ Сĕнтĕр Şĕnĕ Sĕntĕr  — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял.
Тавралăхĕ
Кĕтне шывĕн сулахай хĕрринче вырнаçнă.
Яней-Ты-Вис
Яней-Ты-Вис — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Воркут юханшывăн сылтăм çыранĕпе 149 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
23
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Çулсем
Новая Муртаза
Новая Муртаза — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 201 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452206, ОКАТО кочĕ — 80256850004.
Кыс-Еган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Аржамакша
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мари Элн юханшывĕсем
Дойче Банк
Дойче Банк (Deutsche Bank) (fwb: DBKGn, nyse: DB), Германин пысăк банк концернĕ. Унăн шутĕнче сутă-илӳ (коммерци), ипотека, инвестици банкĕсем, лизинг компанисем т. ур.
Истори
thumb|left| [[Сиднейри Deutsche Bank ĕçлев çурчĕ.]]
Гангаев Алексей Кузьмич
Гангаев Алексей Кузьмич — (17.05.1917(4)-17.03.1990), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 25. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 47-мĕш çарĕн 23-мĕш перевçĕсен корпусĕн 30-мĕш перевçĕсен дивизин 256-мĕш перевçĕсен полкĕн батальон командирĕн çумĕ, аслă лейтенант.
Кульмбах (хула)
Хулара паллă курав: Плассенбург.
Тайняшево
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чекмакуш районĕ
Вашават Пётр Михайлович
Вашават Пётр Михайлович (паспортри хушамачĕ Енцов, 1932, нарăс, 2, Карапаш ялĕ, Сĕнтĕрвăрри районĕ, Чăваш Республики — 1994, ака, 14, Шупашкар, Чăваш Ен), — чăваш сăвăçи, журналисчĕ.
Пурнăçĕ
Вăтам шкулта вĕренсе пĕтерсен район хаçатĕнче вăй хунă.
Çĕньял (Похвиçнĕ районĕ)
Похвиçнĕ районĕнчи чăваш ялĕсен "Вирьял" ушкăнне кĕрет. 1961-мĕш çулхи январĕн 1-мĕшĕччен Кивьял тата Çĕньял кашнийĕ хăйне уйрăммăн шутланнă.
Кунçулĕ
Яла чăвашсем никĕсленĕ. Малтан "Старое Ибряйкино" тенĕ. Чăвашла епле калани паллă мар. XIX ĕмĕр варринче креппостла йĕркерен хăтăлнă вырăс хресченĕсем чăвашсем никесленĕ хайхи ял çумне пырса вырнаçнă. Хăйсем пурăнакан вырăна вĕсем "Малое Ибряйкино" тенĕ. Чăвашсем çав вырăссем килсе вырнаçнă вырăна — Çĕньял ят панă. Каярахпа çав "Старое Ибряйкино" тата "Малое Ибряйкино" тенисем пĕрлешсех кайнă, пĕр ял пек шутланма пуçланă. Çав пĕрлĕхе Çĕньял (вырăсла "Малое Ибряйкино") теме тытăннă. Ятĕнченех курăнать ĕнтĕ ("Малое" чăвашала "Пĕчĕк" тени пулать), вырăссен йышĕ чăвашсенчен чылай сахалтарах пулнă çав пĕрлĕхре.
20 ĕмĕрĕн 70-мĕш çулсенче ял таврашĕнче Ылттăн Урта тапхăрĕнчи виçĕ чул мăлатука тупнă.
Майка (юханшыв)
Майка — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Мăн Ик юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Четырбаш
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мияки районĕ
Карапаш
Карапаш Карабаши, — Чăваш Енĕн Сĕнтĕрвăрри районĕнчи ял. Яла 1964 çулхи ака уйăхĕн 23 Тури Карапашпа Анатри Карапаша пĕрлештерсе тунă.
Истори
1964 çулхи ака уйăхĕн 23 Тури Карапашпа Анатри Карапаша перлештернĕ.
1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн пуçласа хальхи вăхăтчен ял Сĕнтĕрвăрри районне кĕрет.
Ахмет (Чекмакуш районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Кульмбах (район)
Район 22 пĕрлешӳне пайланать.
Каçăсем
Категори:Бавари районĕсем
Тури Тимĕрчкасси
Тури Тимĕрчкасси Turi Timĕrckassi — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял.
Петров Константин Павлович
Кун-çулĕ
СССР тата РФ вăрçă-космос вăйĕсенче хĕсметре тăнă. «Байконур», космодромĕн 4-мĕш центрĕн штаб пуçлăхĕ, 4-мĕш центрĕн пуçлăх çумĕ, Вĕçевсен ертӳ центрĕн пуçлăхĕн çумĕ, Ф. Можайский ячĕллĕ вăрçă-космос академин пуçлăхĕн çумĕ вырăнĕнче ĕçленĕ. «Энергия—Буран» космос системине тунă тата тĕрĕсленĕ ĕçсене хутшăннă.
Тĕлĕнтермĕшле пулса иртнĕ ĕç-пуç хыççăн 2009 çулхи утăн 21-мĕшĕнче вилсе кайнă.
Перу
Истори
1532 çулта Испани канкистадорĕсем Перу çĕрĕсене çĕнтерсе илнĕ. 1534 çулта Перу тĕп хулине, Лимăна, никĕсленĕ. 1542 çулта Перу вице-патшалăхĕ йĕркеленнĕ. 1821 çулхи утă уйăхĕн 28 хыççăн Перу Испанине пăхăнманни çинчен пĕлтернĕ. 1824 çулта Аякучо патĕнчи çапăçăвра Испани колонизаторĕсен çарĕсене аркатнă. 1879 çулта Перу никама та пăхăнманнине çирĕплетнĕ.
Лабаз-Еган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Кăнтăр Америка
thumb|thumb|Кăнтăр АмерикаКăнтăр Америка, — Лапкă тата Атлантика океанĕсем хушшинче вырнаçнă континент. Ун урлă экватор иртет. Ытларах пайĕ кăнтăр полушарине кĕрет.
Арпач
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Каçăсем
Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕ юханшывĕсем
Кĕçĕн Кильдик
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Урал бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Ик бассейнĕ
Револьвер
Револьвер принципĕпе ĕçлекен пăшалсем
right|thumb|300px|АПШ тинĕс пехота салтакĕ çĕнĕ [[MGL-MK1 тĕрĕслет (Ирак)]]
46
Çуралнă
Çавăн пекех: Категори:46 çулта çуралнисем
Вилнĕ
Çавăн пекех: Категори:46 çулта вилнисем
Категори:Çулсем
Пицунда
Кун-çулĕ
Пицундăри пĕрремĕш пурăну вырăнĕсем пирĕн эрăччен IV ĕмĕрте йĕркеленнĕ, грексем сăмсахра авалхи хула-порт Питиунт (Πιτυοῦς) никĕсленĕ. Пирĕн эрăччен II ĕмĕрĕн вĕçĕнче — пирĕн эрăччен I ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче вăл Понти патшалахĕ шутне кĕнĕ.
Лабандарен
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Урарту
Çырулăхне тĕпчени
Археологсем Саргон II патшан керменне тупсан, унта чылай савӑл ҫыруллӑ тӑм хӑмасем тупнӑ.
Каçăсем
Категори:Урарту Категори:Авалхи тĕнче Категори:Çухалнă патшалăхсем Категори:Авалхи халăхсем Категори:Истори
Вырăс рулетки
Вырăс рулеткин математика моделĕ
Улттă авăрлавлă револьвера параппана пĕр патрон лартсан, эхер те параппана курока кашни антармассерен çавăртармасан, перӳ пулаяслăхĕ P кашни çĕнĕ хăтланупа юлнă утăм пĕчĕкленсе пынă май ӳссе пырать.
Ацвеж
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Саар
Каçăсем
Категори:Германи федераллă çĕрĕсем
Каберне совиньон
Каберне уявĕ
2010 çулта американри эрехтăвакансем сорчĕн уявĕ никĕсленĕ - "Пĕтĕм тĕнчери Каберне Совиньон кунĕ" - авăн уйăхри иккĕмĕш кунра.
Цезий
Истори
1860 çулта Германинчи Дюрхеймри минерал çăлĕнчен Р.В.Бунзенпа Густав Роберт Кирхгоф нимĕç химикĕсем спектраллă тĕпчев меслечĕпе тупăçланă. 1882 çулта швед химикĕ К. Сеттерберг CsCNпа Ba хутăшне ирĕлтерсе электролиз мелĕпе цези металне кăларнă.
Улан Батор
Истори
Хулана 1639 çулта никĕсленĕ, ячĕ Оргоо (монг. «Кермен», вырăс тата европа литературинче 1924 çулчен «Урга» ятпа паллă пулнă) пулнă. Малтан будда мăнастырĕ пулнă. 1706 çултанпа Их-хурээ (монг. «Аслă мăнастырь»), 1911 çултанпа — Нийслэл-хурээ (монг. «Аслă мăнастырь»). 1924 çулта Улан-Батор ята панă.
Кечуа (чĕлхе)
Хальхи литература чĕлхи нче испан чĕлхин çырулăхĕпе усă кураççĕ. Ăна католик миссионер ĕсем Кăнтăр Америкă ри индейсене христос тĕн не кĕртнĕ чухне усă курнă.
Старобалаково
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Ярей-Вож (Ольховая юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Гагра районĕ
Га́гра райо́нĕ (Гагра араион, გაგრის რაიონი) — Абхазин административлă пайĕ. Тĕп хули — Гагра.
Усть-Бартага
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Гагра районĕ
Район тытăмĕ, халăх йышĕ
Район шутне Гагра, Пицунда, Гечрипш, Цандрипш, Бзыбь пурăну вырăнĕсем кĕреççĕ. Район рекреаци енĕпе питĕ хăватлă. Район çĕрĕнче Рица кӳлĕ вырнаçнă.
thumb|left|[[Рица кӳлĕ.]]
Лектог-Игол
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Кĕçĕн Ускалык
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Клинт Иствуд
Кун-çулĕ
Халĕ Клинт Иствут чыслă режиссёр, вăл иккĕ хутчен паха режиссурăшăн (1992, 2004 çç.) Оскар парнине тивĕçнĕ.
Фильмографи
thumb|Клинт Иствуд 1981 çулта
Ахмет Зогу
Кунҫул
Ахмет Зогуна вӗлерес тесе ун ҫине 50 хут ытла тапӑннӑ. 1924 ҫулта ӑна Бекир Вальтере, каярахпа фашист активисчӗ пулса тӑнӑскер, персе вӗлересшӗн пулнӑ, коммунистсен Ятарлӑ сучӗн приговорӗ тӑрӑх 1945 ҫулта ӑна хӑйне вӗлернӗ. Зогуна хирӗҫ кавара йӗркеленӗшӗн куҫӑмсӑр майпа Кола Тромара вӗлерме приговор йышӑннӑ пулнӑ, 1945 ҫулта ӑна Вальтерипе пӗрле персе пӑрахнӑ.
Гудаута районĕ
Тавралăхĕ
Гудаута районĕнче Гудаута, Çĕнĕ Афон, Мюссера курорчĕсем ĕçлеççĕ. thumb|left|200px|[[Анакопи тăвĕсем çумĕнчи Анакопи хула ишĕлчĕкĕсем]]
Сăрайçи усравлăхĕ
Сăрайçи усравлăхĕ - патшалăх усравлăхĕ.
Монголи
Монголи (Монгол Улс, класс. монг.: Monggol ulus) официаллă ячĕ Монгол Республики — Тĕп Азире вырнаçнă патшалăх. Çурçĕр енче чикки Раççейпе, кăнтăр енчи — Китайпа юнашар иртет, çĕрĕсем тинĕс хĕррине тухмаççĕ. Çĕр лаптăкĕ — 1 564 116 км². Тĕп хули — Улан Батор.
Хун империне туни
Пирĕн эрăччен 202 çултаюркăн халăхсен пĕрремĕш империне — хунсен империне — туса хунă. Империе çеçенхир юркăнĕсен ывăлĕ Модун Шанью ертсе пынă. Хунну импери пирки тĕрлĕ эпохăри китай çăлкуçĕсем пĕлтереççĕ. П. эрч. 93 çулчен хунсем монгол çеçенхирĕнче хуçаланнă, вĕсен хыççăн темиçе монгол, тĕрĕк, уйгур тата кăркăс ханлăхĕсем (Сяньби, Жужань хаканлăхĕ, Тухăç Тĕрĕк хаканлăхĕ, Уйгур хаканлăхĕ, Кăркăс хаканлăхĕ тата Кидань хаканлăхĕ) пулса юлнă.
49
Пулăмсем
Китай:
Хунну:
Тусан
Асăрхавсем
Категори:Материалсем Категори:Каяшсем Категори:Кулленхи пурнăç
Ле Гонидек Жан-Франсуа
1807 çулта «Кельт-бретонь грамматикине» (Grammaire celto-bretonne) — бретонь чĕлхин, 1657 çулта Жюльен Монуар хайласа кăларнă «Ииусус таса вĕрентĕвĕ» хыççăнхи, иккĕмĕш грамматикине кун çутине кăларнă. 1803 çулта Парисри нумай тытăнса тăман «Кельт академине» кĕнĕ. 1821 çулта «Кельт-бретонь сăмахсарне» кăларнă, ăна автор вилнĕ хыççăн 1850 çулта кăларнă.
Тутар Иăвашкел
Тутар Йăвашкел Tutar Iăvaškel — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял.
Хуйăк
Хуйăк — урапан малти кустăрмисене сулахаялла е сылтамалла пăрмалли вертикаллĕ тимĕр тĕнĕл. Анлăрах пĕлтерĕшпе автомобилĕн е хуть те мĕнле транспорт машшынĕн пăрмалли механизмĕнчи ятарла тимĕр хурса.
хаюк (хаjук), сердечник, шкворень. Трхбл.
Асăрхавсем
Категори:Автомобиль Категори:Урапа Категори:Техника
Тĕрĕк хаканлăхĕ
Тĕрĕк хаканлăхĕ (552—745) — Азири вăтам ĕмĕрсенчи тĕрĕк йăхĕсен пĕрлĕхлĕ пысăк патшалăхĕ. Хăват аталану тапхăрĕнче ( VI ĕмĕр вĕçĕ) патшалăх шутне Çурçĕр-Тухăç Китай, Маньчжури, Монголи, Алтай, Синьцзян, Вăтам Ази, Çурçĕр Кавказ çĕрĕсем кĕнĕ.
1686
Вилнĕ
Категори:Çулсем
50
Пулнисем
Хань тата Хунну:
Ярей-Шор
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Грек эрехĕсем
Эрех туни кăлапăшĕпе Греци тĕнчере 14-мĕш вырăн йышăнать.
Эрех классификаци
Тата грек эрехсем уйрăм "TSG" паллипе кăтарма пулаççĕ.Чи паллă эрехĕ - Рецина ( Retsina ) - шурă пылаксăр эрехĕ.Иçĕм сорчĕ Саватьяно тата Родитис.Тĕнчере Рецина "сăмала эрехĕ" ячĕпе паллă.Авалхи грексем ку эрехне сăмала янă ( эрехне пăсма,йӳçме памасть ).
Йăва
thumb|right|250px|Кайăк йăви Йăва – тискер чĕрчунсем çывăрма, пурăнма, çурасене е чĕпсене пăхса çитентерме, çăмарта пусса кăларма хатĕрленĕ ятарлă вырăн. Йăва мĕнле, мĕнрен, ăçта пуласси пĕтĕмпех чĕрчунсен пурнăç условийĕсенчен килет – йăва çĕр, йывăç, ту хысакĕ çинче, çĕр е йывăç хăвăлĕнче е шăтăкĕнче пулма пултарать.
Сали Бериша
Албани премьер-министрӗ
2013 ҫулта черетлӗ парламент суйлавӗ иртнӗ хыҫҫӑн вӑл ҫак ӗҫ вырӑнне пушатнӑ.
Ярейшор (Вомлесъю юппи)
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Очамчыра районĕ
Очамчы́р райо́нĕ (Очамчыра араион, ოჩამჩირის რაიონი) — Абхазин административлă авйĕ. Тĕп хула — Очамчира.
Район тытамĕ, халăх йышĕ
1994 çулта Очамчыра районĕнчи Агубедиапа Ткуарчал ялсене çĕнĕрен туса хунă Ткуарчал районне кĕртнĕ, Очамчыра районне Гал район  Ачгуара, Шашалат тата Гудава ялĕсене хушнă.
Гапоненко Даниил Васильевич
Гапоненко Даниил Васильевич — (24.12.1921-28.02.1995), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 09. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра СÇВ патшалăх ăслăх-тĕпчев институчĕн вĕçевçĕ-тĕчевçи, подполковник.
Чалка парăс
Каçăсем
Категори:Александр Гринăн повеçĕсем Категори:1922 çулхи повеçсем Категори:Гринланди Категори:Литература хайлавĕсем, алфавитпа
Лиль-Еган
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Тусан (фильм)
Тусан — çынсем путăннă хĕвĕш. Тусан — мĕнпур йăнăш шухăш, пуç мимин çӳппи. Çут Тĕнче пирки Çĕр çинчи çынсенчен нумайрах пĕлекен ăсчаха çынсем тусан пĕрчисем евĕр курăнаççĕ.
Каçăсем
Категори:Раççей драма фильмĕсем
1694
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Çĕнĕ Шăхран
Тавралăхĕ
Çĕрпӳ-Сызрань çулĕ хĕрринче вырнаçнă.
Ткуарчал районĕ
Кун-çулĕ
Ткуарчал районне Ткуарчал (малтан республика шайĕнче пулнăскер) хулисĕр пуçне, Очамчыра районĕн 2 ялне — Ткуарчал тата Агубедиа; Гал районĕн — Бедиа, Чхуартал, Окум, Пĕрремĕш Гал, Махур, Царча, Гумрыш, Речху ялĕсене кĕртнĕ.
Халăх йышĕ
2003 çул тĕлне 14.777 çын пурăннă (1989 çулта хальхи Ткуарчал район терриоторинче 42.700 яхăн çын пурăннă).
Этнос енĕпе: абхазсем — 37,8 %, грузинсем — 55,2 %, вырăссем — 4,9 %, эрменсем — 0,5 %.
Уршакбашкарамалы (Уршакбашкарамалинский сельсовет)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мияки районĕ
Яхэрвож
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Хурсă
Хурса — икĕ хапи унăн виççĕмĕш хапинчен курăмлăн пĕчĕкреххине кура вăрăм формăллă ĕскер.
Аит (Мияки районĕ)
Каçăсем
Категори:Мияки районĕнчи пурăнан вырăнсем
Гапонов Ефим Васильевич
Гапонов Ефим Васильевич — (15.11.1912(2)-24.10.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 01. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 4-мĕш Украина фрончĕн 44-мĕш çарĕн 6-мĕш танксене пĕтерекен артиллери бригадин 92-мĕш танксене пĕтерекен артиллери полкĕн оруди командирĕ, аслă сержант.
Вăрманкас Пайкилт
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче
1941 çулта вăрçă тапрансан 90 ытла арçына, 8 ӳссе çитнĕ хĕре вăрçа илсе кайнă. Вĕсенчен çурри ытла Тăван çĕршывшăн хăйсен пуçĕсене хунă.
Тип Ургень
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Лу Синь
Лу Синь
Лу Синь е Лу Сюнь – Чжоу Шужэнь (1881 çулхи авăн, 25 – 1936 çулхи юпа, 19) — Китайăн XX ĕмĕрти чаплă çыравçăн суя ячĕ. Нумайăшĕ ăна хальхи китай литературине никĕслекенĕ теççĕ. Классика китай тата Пайхуа чĕлхипе çырнă. Лу Синь кĕске калавсене хайланă, пултару ĕçĕсене редакциленĕ, куçарнă, тиркенĕ, сăвă тексчĕсене шăрçаланă. 1930 çулта Шанхайри сулахай çыравçăсен Лигин титуллă пуçлăхĕ пулса тăрать.
Копенгагена бомбӑлани
Ҫапӑҫусем
Датчансем хӑйӗн флотне Англи правительствине «депозита» хума килӗшменни ҫинчен пӗлнӗ хыҫҫӑн ҫурлан 14-мӗшӗнче британсемпе ганноверсем Зеланди утрав ҫине аннӑ та Кёге хули ҫывӑхӗнчи Дани ҫарӗн ушкӑнне ҫапса аркатнӑ. Уэлсли генерал Копенгагена темиҫе кун хушшинчех ҫавӑрса илнӗ.
Кĕçĕн Çĕрпӳел
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Кивĕ Шемĕршел
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Çĕпрел районĕн ялĕсем
Каргалы (Чекмакуш районĕ)
Каргалы  — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 196 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452213, ОКАТО кочĕ — 80256860007.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Баш-Арбаш
Каçăсем
Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕ юханшывĕсем
Кивĕ Багазы
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
84
Вилнĕ
80er
Шăпăр (пĕлтерĕшсем)
Шăпăр:
Альмеж
Альмеж (Альмец) — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Пушма юханшывăн сулахай çыранĕпе, 110 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шурă хăвăл
Паянкуна шурă хăвăл тенĕ физика объекчĕсене шыраса тупмалли теориллĕ меслетсем çук (пысăк спираллĕ галактикăсен центрĕсенчи хура хăвăлсемпе танлаштарсан).
Пӳртлĕ
Каçăсем
Категори:Патăрьел районĕн ялĕсем
Тăманлă Выçли
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Беберка
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Радиоактивлă каяш
Нефтьпе газ
Нефтьпе газ промыçлă ĕçĕсенчи каяшĕсенче часах радийпе унăн аркану юлашкисем пулаççĕ. Нефть уçлам шăтăкĕсенчи сульфатлă тĕпĕсем радийпе пуян; шыв, нефть тата газ уçлам шăтăкĕсенче часах радонлă пулаççĕ. Радон арканнă хыççăн пăрăхсем çумне хытса радиоизотопсем юлаççĕ. Нефть завочĕсенче пропана уйăракан ĕç вырăнĕ радиоактивлăх енчен чи тасамарри шутланать, мĕншĕн тесен радонпа пропан пĕр танлă температурăра вĕреме кĕреççĕ.
Шăпăркка
Шăпăркка, кухньăри хатĕр-хĕтĕр, апат-çимĕçе пĕçернĕ чухне е кайран та ăна пăтратса пăлхатма усă куракан  япала.
Шорникова Елена Васильевна
Пурнăçĕ
1930-мĕш çулта Елена Васильевна Шупашкара çитнĕ. 1934 çулта Совпартшкулне вĕренсе пĕтернĕ хыççăн шкулти драмкружок ертӳçи Б.А.Алексеев сĕннипе театрпа музыка техникумнне вĕренме кĕнĕ. Вĕренсе тухнă чухне тытакан экзаменра «Виринея» спектакльте тĕп роле вылянă. Хаçатсенче ырласа çырнă пирки ку ăна самай хавхалантарнă. 1937 çулта Чăваш драмтеатрне ĕçлеме кĕнĕ.
1936 çулта Хветĕр Уяр çыравçăпа çемье çавăрнă. 64 çул пĕрле пурăнса икĕ хĕр ӳстернĕ.
Галоген
Галогенсем (ἁλός — тăвар тата γένος — çурални, пулса тухни) — элементсен периодикăллă системин VII ушкăнĕн хими элеменчĕсем.
Киндеркулево
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Бебеха
Бебеха — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Нухрат Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Польша президенчĕсен списокĕ
1989 хыççăн
Prezident Polska Список президентов Польши
Пушă
Литература
Категори:Хаса Категори:Выльăх-чĕрлĕх Категори:Кĕтӳç
Месси Лионель
Малтанхи утăмсем
Лионель Месси футбол вăййине çав тери яшла кĕнĕ, хăйĕн тăван хулари«Ньюэллз Олд Бойз» клубра тăрăшнă. 11 çулта вăл ашшĕ-амăшĕпе пĕрле Барселонăна пурăнма куçать, 13 çулта ăна «Барселонăн» çамрăксен ушканне илеççĕ. Хăвăртах хăйĕн вăййине тупса пĕрмаях 2-мĕш командăн вăййа пуçлакан йышĕнче пулать, вăтамран матчра пĕр гол тапса кĕртет.
Сезон 2005/06
thumb|right|300px| Месси «[[Хетафе ФК|Хетафе» клуба хирĕçле матчра. ака, 18, 2007 çул. ]] Ку сезонра Лионель Испани чемпионатĕнче çĕнтернĕ. 2005 çулхи чӳк, 2 Месси Чемпионсенсен Лигинче пĕрремĕш пӳскене «Панатинаикоса» хирĕçле вăйăра тапса кĕртнĕ. Ун чухне «Барселона» 5:0 шутпа çĕнтернĕ. Çаплах Месси Чемпионсенсен Лигин çĕнтерӳçи пулса тăрать, анчах та вăл сурана пула финал вăййинче — унта каталонсем «Арсенала» 2:1 шутпа парăнтарнă — выляймасть. Раштавра итал «Tuttosport» хаçачĕ ăна 21 çул тултарман вылявçăсем хушшинче 2005 çулхи «Ылтăн ача» ята тивĕçтернĕ. Лаурета палăртна чухне Месси Уэйн Рунипе Лукас Подольскине кая хăварнă.
Пайăр пурнăçĕ
|150px|thumb|Месси пурнăçра.
Эсрехун
Эсрехун, — Эсрел арăмĕ.
Категори:Чăваш мифологиĕ Категори:Чăваш халаплăхĕ
Дергунов Лазарь Васильевич
Кун-çулĕ
Лазарь Васильевич 1907 çулта нарăсăн 7-мĕшĕнче Чĕмпĕр кĕпернинчи Пăва уесне кĕрекен (хальхи Тутарстанăн Çĕпрел районĕ) Çĕнĕ Упири Кӳлĕ кассинче пурăнакан хресчен çемйинче çуралнă. .
Кумбр чĕлхи
Кун-çулĕ
Анкăлсакссем Британие киличчен бриттсем утравăн пысăк пайне йышăнса пурăннă,тĕплĕнрех, хальхи Шотландин кăнтăрĕпе Англин çурçĕр-анăç çĕрĕсенче вырнаçнă. Каярах вĕсене тухăç енчен сакссем тата ирландсем çурçĕр-анăçра хĕсме тытăнаççĕ. 616 çулта, Честер патĕнчи çапăçу хыççăн Нортумбри хальхи Ланкаширпа Чешир çĕрĕсене ярса илсе, Уэльс бриттĕсене çурçĕр тăван йăхĕсенчен касса хурать.
Топонимика хыпарĕсемпе кумбр чĕлхи хăйĕн вăхăтĕнчи бритт чĕлхисене çывăх, тĕслĕхрен, валли чĕлхине: топоним Pensax, «сакс пуçĕ (тен,  чуллă сăрт)», Pen (y) Sais). Камбрин ячĕ   кумбри чĕлхинче бритт *kom-brogi 'пĕр-тăвансем' пулать, валлисен ячĕ пекех: Cymry.
Нур (Чекмакуш районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чекмакуш районĕ
Лулаг-Игол
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Качиньский Лех Александр
Политикăра ĕç-пуç
150px|thumb|слева|Лех Качиньский тата [[Бенедикт XVI]]
Пикт чĕлхи
Пикт чĕлхи — кельт чĕлхисен йышĕнчи Çурçĕр Шотланди, Гебрид, Оркней тата Шетланд утравĕсенче X ĕмĕрте чĕрĕ пулнă, халĕ çухалнă чĕлхе. Ăна шотланд, утравсенче скандинав диалекчĕсем (сăмахран, норн).
1712
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Туçи Чураккасси
Туçи Чураккасси Тузи Чурино — Чăваш Республикин Красноармейски районĕнчи ял.
Яш-Куч
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чекмакуш районĕ
Лух-Еган
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
43 çул
Вилнĕ
40er
Махачкала
Асăрхавсем
Категори:Дагестан Категори:Дагестан Республикин хулисем
Бисмарк пальми
Пӗртен пӗр тӗсӗ — Пархатарлӑ Бисмаркия, Бисмарк пальми (лат. Bismarckia nobilis)
Ботаникӑлла каласа пани
Вӗркӗш евӗрлӗ шултра ҫулҫӑллӑ кӗмӗл-симӗс е симӗс тӗслӗ ӳсентӑран.
Лахва
Халӑх шучӗ — 1286 пин. ҫын (2010).
Спенсер Эдмунд
thumb|Эдмунд СпенсерЭдмунд Спенсер, — акăлчан сăвăçи. Хăçан çурални тĕплĕн паллă мар. 1552 çулта çуралнă теççĕ. 1599 çулхи кăрлачăн 13 Лондон хулинче вилнĕ.
Çĕнĕ Çĕпĕр облаçĕ
Халăх йышĕ
Облаçри чăвашсен йышĕ — 4 147 (2002) çын.
Пайланăвĕ
Область 30 район çине пайланать. Çĕнĕ Çĕпĕрпе Бердск хулисем облаçе пăхăнаççĕ.
Сатур Станислав Николаевич
Пурнăçĕ
1959 çулхи чӳк уйăхĕн 5-мĕшĕнче Канаш районĕнчи Ушанар ялĕнче çуралнă.