cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пыгы Байрамдурдыев
Биографи
2013 çулта «Галкыныш» группа Мускавра иртнĕ Цирк ӳнерĕн пĕтĕм тĕнчери «Идол» фестивалĕнче çĕнтернĕ.
Асăрхавсем
Категори:Туркменистанăн çар пуçлăхĕсем Категори:Туркменистан дрессировщикĕсем Категори:Дрессировщиксем, алфавитпа Категори:СССР дрессировщикĕсем Категори:Цирк артисчĕсем, алфавитпа Категори:СССР цирк артисчĕсем Категори:Туркменистанăн çар пуçлăхĕсем
Гольцовка (юханшыв)
Гольцовка — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Баренц тинĕсĕе юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
П. эрч. 127
Асăрхавсем
Категори:Çулсем
Нгарка-Сяву-Яха (Анти-Паюта-Яха юппи)
Нгарка-Сяву-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Анти-Паюта-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 88 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 64 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Юдиха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Юдиха
Харенец
Харенец — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Тĕменçĕ (çарти хисеп)
Тĕменçĕ («тĕмен» — вунпин, tümen, түмен, төмән) — Тĕрĕк хаканлăхĕнчи паллă феодалсен йышĕнчен тухнă çарпуçĕ — вунă пин йыш çарçăран тытăнса тăракан тактика шайĕнче йĕркеленĕ çара ертсе пыраканĕ. Хана пăхăнса тăнă.
Терминологи
Вырăсла тĕменçĕ ''темник пулать, ăна Ылтăн Уртари тумэнбаши (тĕменпуç сăмахран тухнăскер) тенĕ; çак хисеппе аслă çарпуçлăх йышĕнчи пайташсене тивĕçтернĕ.
Акăлчан чĕлхинче «тĕменçĕ» термина general, emir сăмахсемпе куçараççĕ. Тĕменçĕ вунă пин çарçăпа командăланă, хана пăхăнса тăнă. Тĕменçĕсенчен хăшĕ-пĕри Урта историнче, сăмахран, Нухай, Мамай, Едигей, Бурундай, тарăн йĕр хăварнă. Супетей-пăхатыр тата Джэбэ-нойон вăрçă канашçисем çаплах тĕменçĕсем пулнă. Тĕменçĕне пинçĕсем е ата-тĕмен(çĕ)сем (вырăсла каласан — атамансем) пăхăнса тăнă.
Çăлкуçсем
Категори:Монгол империн çарĕ Категори:Ылтăн Уртан вăрçă историйĕ Категори:Раççей Федерацин Хĕçпăшаллă вăйĕсенчи çарти хисепсем
Кĕçĕн Кисегач (кӳлĕ, Чебаркуль районĕ)
Кĕçĕн Кисегач — Раççей территоринчи кӳлĕ. Челепи облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 2,04 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Челепи облаçĕн кӳллисем
Релятивизм
Релятиви́зм (relativus — танлаштаруллă) — методологи принципĕ.
Çĕнĕ Шешмĕ районĕ
Çĕнĕ Шешмĕ районĕ, — Тутарстан Республикине кĕрекен (РФ) администрациллĕ-территориллĕ виçи тата муниципаллă йĕркеленĕвĕ (муниципаллă район). Тутарстан çĕрĕн варринче вырнаçнă. Администраци центрĕ — Çĕнĕ Шешмĕ сали.
Каçăсем
*
Ампута
Ампута — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв КАР/ОБЬ/1488/4/59/285    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 181 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Василий IV Шуйский
Василий Фёдорович Шуйский (22 авӑн 1552, Чулхула — 12 авӑн 1612, Гостынин) — 1606 - 1610 ҫҫ. (Василий IV Иоанович) вырӑс патши. Шуйскийсен йӑхӗн кнеҫсен пайташӗ (Суздаль енӗн Рюрик несӗлӗсен). Астулран кӑларнӑ хыҫҫӑн поляксен тыткӑнӗнче пурӑннӑ.
Раҫҫей астулӗнчи Рюрик йӑхӗн юлашки пайташӗ.
Емельянов Гавриил Александрович
Емельянов Гавриил Александрович  — (1898-15.07.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 11-мĕш гварди çарĕн 1-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 171-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн командирĕ, гварди подполковникĕ.
Çĕнçул чăрăшки
Çĕнçул йывăççи — Çĕнĕ çул тĕлне ятарласа капăрлатнă чăн е символ евĕрлĕ йывăç. Çĕнçул йывăççин йăли ССРП пулнă территорире, Христос Çуралнин совет альтернативи пулнă.
Каçăсем
Категори:Çĕнçул йăлисем
Горевая (Пеша юппи)
Горевая — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Пеша юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 83 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Выглазов Григорий Исаевич
Выглазов Григорий Исаевич — (1919-16.05.1942), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 22. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çурçĕр-Кавказ фрончĕн парашют батальонĕн штабĕн разведка уйрăмĕн отделени командирĕ, ефрейтор.
Чăмăрккасем. Пуçламăшĕ
'''Чăмăрккасем. Пуçламăшĕ''' (Смешарики. Начало) — Рики киностудире Денис Чернов режиссёр 2011 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Дитликон
Дитликон (Dietlikon) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Бюлах тăрăхне кĕрет. 6906 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0054.
Каçăсем
Категори:Цюрих кантонĕн хулисем
Бребах
Бребах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Шпреельер Бах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3,545 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Ятарлăх
Ятарлăх (specialis — уйрăм, уйрăмлăхла; species — тĕс, рет) — пĕр-пĕр професси шайĕнче ĕçе тума кирлĕ юри хатĕрленсе тата опыт пухса çĕкленнĕ пĕлÿ, хăнăху  комплексĕ  (эколог, парикмахер, хореограф, ӳнер пĕлÿçи, менеджер, тĕн пĕлӳçи, культуролог, инженер-хăтлавçă, слесарь-инструментальщик, слесарь-наладчик, тухтăр-терапевт тата ытти те). Раççейре "Ятарлăх" вăл - ВПО тата СПО тĕлĕшпе хатĕрленессин енĕ.
Каçăсем
Категори:Профессисем
Золка 2-мĕш
Золка 2-мĕш —Раççей территоринчи юханшыв. Ставрополь Ен, Кабарда-Балкар Республики территорипе юхать. Юханшыв Нӳрлĕ Золка юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 22 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анăç Каçпи шыв бассейн округĕĕыне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кума Подкумок кĕнинчен Отказнен гидроузелĕччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Терек, Тан, Атăл юханшывĕсен хушшинчи юхăмсăр районсем.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ставрополь Енĕн юханшывĕсем Категори:Кабарда-Балкар Республикин юханшывĕсем
Солано (чĕлхе)
Солано — уйăрăлнă чĕлхе, 18 ĕмĕрте Мексикăн çурçĕр-тухăçĕнче тата юнашар Техасра та, пулас, пурăннă йăхсен тăван чĕлхи.
Вуламалли
Категори:Çурçĕр Америка чĕлхисем Категори:АПШ чĕлхисем Категори:Мексика челхисем
Солано (чĕлхе)
Дюпкошен
Дюпкошен — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Рассомаха юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 108 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 54 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Warner Bros.
Warner Bros. — АПШ киностудийĕ, Бербанк хулинче.
Истори
Компание тăватă Уорнер тăван ятне панă: Гарри (Гирш Вонсколасер) (1881—1958), Альберт Уорнер (Аарон Вонсколасер) (1883—1967), Сэм Уорнер (Шмуль Вонсколасер) (1887—1927) тата Джек Уорнер (Ицхак Вонсколасер) (1892—1978). Вĕсен ашшĕпе амăшĕ Раççей империнчен (хальхи Красносельц поляк ялĕнчен) АПШ-на (Англипе Канада урлă) килнĕ.
Виççĕшĕ аслисем киноиндустрипе 1903 çултах хăтланнă, демонстрируя фильмы в шахтёрских городах Пенсильванипе Огайо штачĕсен шахтёр хулисенче фильмсем кăтартнă. Çав çултах вĕсем Нью-Касл хулинче хăйсен пĕрремĕш «Каскад» кинотеатрне уçнă.
1904 çулта тăвансем Duquesne Amusement & Supply Company (Warner Brothers умĕнхине) компание никĕсленĕ, фирма фильмсене сутнă. Темиçе çул хушшинче компани территорийĕ тăватă штата çити сарăлнă.
Пĕрремĕш Тĕнче вăрçи пуçланиччен тăвансем хăйсем фильмсем çапса илме тытăннă, 1918 çулта вара Сансет бульварĕнче (Голливуд) Warner Bros. Studio студие уçнă. Сэмпе Джек кинофильмсене çапнă, çав вăхăтра Гаррипе Альберт Нью-Йоркра финанс ĕçĕпе тăрмашнă. 1923 çулта вĕсем Warner Brothers Production корпорацие пĕрлешĕннĕ.
Каçăсем
Категори:АПШ кинокомпанисем  Категори:Мультипликаци студисем
Адёр Николай Михайлович
Адёр Николай Михайлович (1948 е 1949 çур. ) — усламçă. Хăйĕн ĕçне, тĕпрен илсен, Шупашкар хулинче йĕркеленĕ.
Пурнăçĕ
Документсенче Патаккасси тенĕ пулин те, чăннипе Тури Кăмаша ялĕнче çуралса ӳснĕ. Хăй пирки пĕр интервьюра çапла каласа панă: <Куçару: Мана çуратнă чухне атте килте пулман, тĕрмере ларнă <...> Колхозра ĕçленĕскер, тырра "тырра салатса пĕтерессипе" çыхăннă историшĕн хур курнă. Кайран ун юлташĕн хĕрĕ куççӳль витĕр каласа панинчен пĕлнĕ тăрăх, тырра начар çанталăкра пуçтарнă, вăл вара, нӳрĕскер, хĕрме пуçланă. Вара килсерен пĕр-ик михĕшер салатса пама шутланă тырра, çăлса хăварас шутпа. Килте çынсем ăна кăмакасем çинче типĕтнĕ. Такам хыпар янă. Килсе çитнĕ, виçсе пăхнă, протокол çырнă. Склад пуçлăхĕ тата шутлавçă пулса ĕслекен аттене тырра салатнăшăн тесе хупса хунă. Кайран, килте типĕтнĕ хыççăн, пурлăха колхохниксем каялла склада илсе килнĕ. Хальхинче виçсе пăхсан, темшĕн, унчченхинчен те нумайрах пулса тухнă. Те шутсăр хăранипе, те урăх сăлтавпа çапла пулса тухнă, пĕлместĕп. Вăт çакăн пек истори. Аттен ларса тухмах тивнĕ. Атăл леш енчи тĕрмере пулнă вăл. Виççĕ-тваттăра чухне эп унта пулса курнă. Пусмасене, картлаçсене ас тăватăп... Тĕрмерен таврăнсан атте Иваново облаçне вербовкăпа тухса кайнă. Килйышне — мана тата аннене — хăваарнă. Кайнă, вырнаçнă, çĕнĕ килйыш çавăрнă. Унта унăн тата ик ача. Халĕ вĕсем çитĕннĕ. Шел пулин те, вĕсемпе хутшăнмастпăр. Анне тек качча кайман, хĕр чухнехи "Тувалкин" хушамата каялла тавăрнă. Ахаль хĕрарăм, выльăх-чĕрлĕх пăхассипе ĕçленĕ. Эпир унпа иккĕн Тура Кăмашара пурăннă, вăл мана çитĕнтернĕ. Эп вуннăмĕш класра вĕренне чух атте пĕр хут килсе кайнăччĕ. Ик-виç кун хушшинче çамрăклăхне аса илчĕ пуль. Вара каялла кайрĕ. Темиçе çул каялла вăл вилнĕ. Çĕмĕрле ялĕнче пурăннă атте тăванĕпе эпир яланах çывăх тăнă. Вĕсен килйышĕнче ялан мана аван кĕтсе илнĕ. Паян та лайăх сыхăну тытатпăр.>
Хушаматне улăштарни
2001-мĕш çулта Николай Михайлович малтанхи "Тувалкин" хушаматне улăштарса "Адёр" пулса тăнă. Çĕнĕ хашаматăн пĕлтерĕшĕ, пĕр версипе килĕшӳллĕн, чăваш чĕлхинчи "атьăр" тенипе пĕр килет. Ытти тăванĕсем те хушамачĕсене улăштарни е улăштарманни паллă мар.
Ăçта вĕренни
Тăватă çул Тури Кăмашари пуçламăш шкулта, унтан Анат Кăмашари вăтам шкулта вĕреннĕ. Пурĕ — вунпĕр класс. Хăй каланă тăрăх, аван, "виççĕсемсĕр", вĕреннĕ. 1981-мĕш çулта Шупашкарти çурттăвăм техникумĕн каçхи уйрăмне пĕтернĕ. 1966-мĕш çулхи кĕркунне Чăваш ялхуçалăх институчĕн механизаци факультетне куçумсăр майпа вĕренме кĕнĕ. Унта вăл мĕн чухлĕ вĕренни, института вĕренсе пĕтерни е пĕтерейменни паллă мар.
Бизнесне епле пуçласа яни
1988-мĕш çулта проектлакан çурттăвăм кооперативĕ йĕркеленĕ. 1989-мĕш çулта "Мария" ятлă сĕтел-пукан хапрăкне туса лартнă.
Н.М.Адёр бизнесĕн хальхи тăрăмĕ
2003-мĕш çултанпа Санкт-Петербург хулинче ятарлă пĕлӳ илнĕ ывăлĕ Антон пулăшса пырать.
Бизнес тулашĕнчи пĕрлĕхлĕхпе çыхăннă пĕтĕмĕшле ĕçсем
Н.М.Адёр çыравçăсен пĕрлĕхенче тăрать. (Конкретлăн хăшĕнче иккенĕ паллă мар). Культурăпа, бизнеса аталантарас тĕлĕшпе çыхăннă публицистикăлла ĕçсен авторĕ.
Чăвашлăха аталантарас тĕлĕшпе каланă шухăшсемпе уйрăм ĕçсем
Н.М.Адёр янравлă сасăсене яланах Б, Ж, З, Г, Д саспаллисемпе палăртассишĕн тăрать. Çапла вара вăл И.Я.Яковлевчченхи палăрăмсем патне таврăнассишĕн пек пулса тухать.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем:Чăваш Ен Категори:Пĕрлĕх ĕçченĕсем Категори:Паллă усламçăсем Категори:1948 çулта çуралнисем Категори:Чăвашран тухнă усламçăсем
Устеренка
Устеренка (Устеренка) — Чĕмпĕр облаçĕнчи Чăнлă районĕн ялĕ.
Ку ялăн, çывăхра тата кунтах та чăвашсем пурăннă майăн, ятарлă чăвашла ят та пулма пултарать. Анчах та унашкаллине халлĕхе тупса палăртман. Тупăнсан — статья ятне улаштарма тивет. Шырав малалла пырать.
Истори
Малтан ку тĕлте "Тепловка" текен ял пулнă. Креппостла йĕркене аркатсан Усть-Урень улпут хресченĕсем кунта килсе вырнаçнă. Хăйсен унчченхи ялне асра тытса "Устеренка" (< Усть-Урень) теме пуçланă.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çырсатуху тĕлĕшпе: вырăссем (%), чăвашсем (%).
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕр облаçĕн ялĕсем Категори:Чăнлă районĕ
П. эрч. 128
Асăрхавсем
Категори:Çулсем
Андреев Василий Аполлонович
{{Çар ĕçченĕ }}
Андреев Василий Аполлонович — (1906-02), 3-мĕш Беларуç фрончĕн 2-мĕш гварди çарĕн 32-мĕш гварди стрелоксен дивизин 82-мĕш гварди стрелоксен полкĕн пулемётчикĕ,  Совет гвардийĕ|гварди кĕçĕн сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ ,. Указ дати - 29.
Pax Chazarica
Pax Chazarica е Pax Khazarica (çĕнлат. «хасар тĕнчи») — Pax Romana аналогипе, историксем каçпиçум-хуратинĕсçум çеçенхирĕсенче Хасар хаканлăхĕ мăнаçланнă (VII варри — IX ĕмĕрĕн вĕçĕ) тапхăра палăртакан термин. Раççей историкĕсем Ю. В. Готье, Г. В. Вернадский тата ур. усă курнă
Пĕрлехи хыпарсем
Хасарсем мăнаçлă та чылай хушă тытăнса тăнă патшалăха туса хунă, çакна пула халăхсен аслă куçăвне чарма пултарнă. 660-мĕш çулсенчен пуçласа, пăлхарсене аркатнăранпа, XX ĕмĕрĕн 20-мĕш çулсене çитиччен, ун чухне Çурçĕр Хуратинĕсçумне венгрсем килнĕ, пĕр юркăн йăх та Атăл урлă каçайман. Пĕрлехи влаç пĕрлештернĕ Кавказ умĕ, Атăлçи, Крым, Азовçи тата Донçи территоринче тăнăç пурнăç тапхăрĕ пуçланнă. Вырăнта тĕпленсе пурăнмалла йĕркесем çирĕпленсе пынă, малтан тăнă хуласене çĕнетнĕ, çĕннисене никĕсленĕ, Донçине славянсемпе алансем колониленĕ.
VIII ĕмĕрĕн вĕçĕнче арап-хасар вăрçисем пĕтнипе Атăл сутă-илев çулĕ тĕрĕкленет, çав ĕнтĕ Атăлçи Пăлхарĕпе Авалхи Руçĕн патшалăхлăхне никĕсленĕ çĕрте питĕ кирлĕ роле вылянă.
Унсăр пуçне, Хасарсен кăшт маларах аталаннă политика структурипе идеологи тытса тăнă, пăхăнса тăрăкан халăхсене — венгрсене, атăл пăлхарĕсене тата тухăç славянсене — хаканлăх цивилизации енĕпе  сĕмленĕ.
«Хасар тĕнчин» сӳнĕвĕ Хасари ӳксе пынипе, IX ĕмĕрĕн пуçламăшĕ тĕлне пысăк экспанси вăрçисене тума пултарайманнипе çыхăннă. Венгрсемпе тата вĕсене ытларах курайман печенегсем (880-мĕш çулсем), çаплах хура тинĕс çумĕнчипе алăл лешьенчи çеçенхирсем хаканлăха пăхăнма пăрахнă. Хаканлăх пĕтсессĕн (960-мĕш çулсем), çеçенхирсенче монгол тапăнăвĕчченех юркăн халăхсен пĕрлешенĕвĕсен политика пĕрлехĕ те, тăнăçлăхĕ те пулман.
Каçăсем
C Категори:Хасар хаканлăхĕ
Песочня (Мускав юппи)
Песочня  —Раççей территоринчи юханшыв. Мускав облаçĕ, Смулен облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Мускав юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 419 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мускав пуçĕнчен Можайск гидроузелĕччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшă кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Ай-Вачим-Яун
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Песочня (Мускав юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ай-Вачим-Яун
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Бросалов Александр Никанорович
Бросалов Александр Никанорович — (22.08.1912(9)-22.01.1995), 1-мĕш Украина фрончĕн 6-мĕш çарĕн 112-мĕш перевçĕсен дивизин 436-мĕш артиллери полкĕн оруди командирĕ, аслă сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27.
Нгарка-Табы-Яха
Нгарка-Табы-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Обь тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Осман империйӗ арканни
мини|Константинопольти Султанахмет лапамӗнчи Турцин ҫамрӑк революцийӗ вӑхӑтӗнчи демонстраци
Осман империйӗ арканни — 1908 ҫулта пуҫланса (Турцин ҫамрӑк революцийӗ) 1922 ҫулта империн пысӑк пайне Аслӑ Британипе Франци тытса илнипе (Осман империне пайлани) вӗҫленнӗ тата Мустафа Кемаль генерал ертсе пынипе чӑмӑртаннӑ Турци республики Осман империйӗн кун-ҫулӗнчи тапхӑр.
Каҫӑсем
Категори:Осман империйĕ
Негито
Негито — Раççей территоринчи кӳлĕ. Ямал-Ненец автономи тăрахĕн Пур районĕнче вырнаçнă. Нигебнеяяха юханшывпа çыхăннă. Кӳлĕ лаптăкĕ км². Кӳлĕре çăрттан, шампа, уланкă, сарога ӗрчет.
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Ямал-Ненец автономи тăрахĕн кӳллисем
Христиан Гюйгенс
Христиан Гюйгенс ван Зёйлихем (нидерл. Christiaan Huygens; 14 ака 1629, Гаага — 8 утӑ 1695, ҫавӑнтах) — Голланди механикӗ, физикӗ, математикӗ, астрономӗ тата ҫӗннине шутласа кӑлараканӗ. Лондон патшалӑх пӗрлӗхӗн (1663) пӗрремӗш ютҫӗршыв пайташӗ, Франци ӑслӑх академийӗн никӗсленӗвӗнченех пулнӑ (1666) пайташӗ тата унӑн пӗрремӗш президенчӗ (1666—1681).
Теориллӗ механикапа пулма пултарассин теорийӗсен никӗслевҫисен пӗри. Оптика, молекулярлӑ физика, астрономи, геометри, сехет ӗҫӗ аталанӑвӗсене пысӑк хыву кӗртнӗ. Сатурнпа Титанӑн (Сатурнӑн спутникӗ) тавра ҫӗрӗсене уҫнӑ. Пӗрремӗш маятниклӑ усӑ курма юранӑ сехет модельне шутласа тупнӑ. Хумлӑ оптикана ҫул панӑ.
Каҫӑсем
Категори:Ăсчахсем, алфавитпа
Фиксиксем: Пысăк вăрттăнлăх
Фиксики: Большой секрет (Фиксики: Большой секрет) — Аэроплан киностудире Васико Бедошвили режиссёр 2017 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Урзенбах (Берн)
Урзенбах — (Ursenbach BE) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Аарванген тăрăхне кĕрет. 898 çын (2005) пурăнать. Официаллă код — 0344.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Эглизау
Эглизау (Eglisau) Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Бюлах тăрăхне кĕрет. 3581 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0055.
Цыня
Цыня — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Сога юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Чăпар чăх (фильм)
Чăпар чăх (Курочка Ряба) — Русская рулетка киностудире Андрей Кончаловский режиссёр 1994 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:РФ кинокамичĕсем Категори:1994 çулхи кинокамитсем Категори:РФ 1994 çулхи фильмĕсем Категори:Фильмсем, Виктор Мережко сценарисемпе
Цыня
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Брексбах
Брексбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Сайнбах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21,74 км, бассейн лаптăкĕ 53,476 км2.
Ар-Мотоли-То-Тяха
Ар-Мотоли-То-Тяха — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Вать-Еган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  190 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Релятивизм принципĕ
Танлаштарулăх принципĕ (Эйнштейн танлаштарулăх принципĕ) — никĕсле физикăлла принцип, симметри принципĕсенчен пĕри, унпа килĕшÿллĕн, инерциаллă пуçлав тытăмĕсенче мĕнпур физикăлла процессем, тытăм куçăмсăрлăхра е тÿрĕ йĕрле куçăмра пулнине пăхмасăрах, пĕр пек иртеççĕ.
Çапла вара, мĕнпур инерциаллă тытăмсенче физика саккунĕсем пĕр пекех
Релятиви́зм (relativus — танлаштаруллă) — методологилле принцип.
Асăрхавсем
Категори:Танлаштарулăх теорийĕ Категори:Физикăлла принципсем Категори:Физика сакунĕсем Категори:Альберт Эйнштейн Категори:Анри Пуанкаре
Лаокоон
мини Лаокоон (ав.-грек. Λᾱοκόων) — Авалхи Греци халаплăхĕнче Троя хулинчи Аполлон турӑн мӑчаварӗ.
Чара
Чара — нумай пĕлтерĕшлĕ термин.
Шеду
мини|Шеду, Лувр Шеду шумер-аккад мифологийӗнче — ҫынна сыхлакан, унӑн харпӑрлӑхне палӑртакан чун. Арҫын вырӑнӗнче ӑна шеду (аккад чӗлхинче) тата алад (шумер чӗлхинче) тенӗ, арне палӑртманнине (ку хӗрарӑм та пулма пултарнӑ) — ламмасу (аккад чӗлхинче) тата лама (шумер чӗлхинче). Ӳнерте ӑмӑрткайӑк ҫунатлӑ тата ҫын пуҫлӑ вӑкӑр е арӑслан пек сӑнарланӑ.
Вуламалли
Категори:Месопотами туррисем Категори:Шумер-аккад халаплăхĕ
Андреев Виктор Михайлович
{{Çар ĕçченĕ }}
Андреев Виктор Михайлович — (-),  В. П. Чкалова ячĕллĕ Патшалăх Вĕçев тепчев институчĕн лётчик-испытателĕ,  подполковник, Совет Союзĕн Паттăрĕ , , —. Указ дати - 24.
Емельянов Георгий Васильевич
Емельянов Георгий Васильевич  — (10.12.1923-10.03.1971), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 03. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Украина фрончĕн 28-мĕш çарĕн 49-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 149-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн отделени командирĕ, гварди сержанчĕ.
Акуш
Акуш — Раççей, Казахстан территоринчи кӳлĕ. Кӳлĕн çурçĕр пайĕ, печĕк утравпа пĕрле Тĕмен облаçĕнче вырнаçнă. Çыранĕсем сĕвек.
Горелая (Подлей юппи)
Горелая — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Подлей юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 61 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Диоген
мини|справа|Диоген, [[Уотерхаус Джон Уильям|Джон Уотерхаус ĕçĕ]] мини|справа|Диоген, Жан-Леон Жером ĕçĕ, 1860
Синоп Диогенĕ (Διογένης ὁ Σινωπεύς; пирĕн. э.-ччен 412 ç.патне, Синоп — çĕртме, 10 пирĕн. э.-ччен 323 ç.патне, Коринф) — авалхи греци философĕ, киниксен шкулне никĕсленĕ Антисфен вĕренĕкенĕ.
Пурнăçĕ
Диоген ҫинчен каласа панисенчен чи палли вӑл пысӑк тӑм пифос ӑшӗнче пурӑнни, ӑна йӑнӑшса «пичке» те теҫҫӗ.
Каçăсем
Категори: Пайăр çынсем, алфавитпа Категори: Философи Категори: Авалхи Греци Категори:Авалхи Грецин философĕсем Категори:Философсем, алфавитпа Категори:Философсем
Большая жизнь
Большая жизнь (Большая жизнь) — Киев киностудире Леонид Луков режиссёр 1939 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Юпшара
Каçăсем
Категори:Абхази юханшывĕсем
Ай-Вуя-Яны
Ай-Вуя-Яны — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Вуя-Яны юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  62 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 44 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Кунтăк
Кунтăк — нумай кĕтеслĕх формиллĕ савăт, тăтăшах — тӳрĕ кĕтеслĕ параллелепипед евĕр.
Асăрхавсем
Категори:Савăтсем Категори:Тара тата чĕркем Категори:Шăнăçтарăшсем
Ноктюрн (фильм)
«Ноктюрн» (Noktirne), СССР, 1966 — интернационал бригадин текĕрчĕ Жан Грива хайланă калавĕн мотивĕпе ӳнерленĕ пĕр ятлă илемлĕ фильм, вăрçă драми.
Сюжет
Испанири граждан вăрçин юлашки этапĕ. Республикансен çарĕ Пиренейсем лешьенне каçса кайнă. Ăнсăртран интернационалист-латыш Жорж тата медсестра-француженка Иветта тĕл пулаççĕ. Пĕр-пĕрне тӳрех савса илеççĕ, анчах вăрçă тăвăлĕ вĕсене уйăрса ярать. Иветта чикĕ урлă каçса тăван çĕршывне çитет, Жорж вара концлагере лекет.
Темиçе çул иртет. Францие нимĕç çарĕсем оккупациленĕ. Пĕчĕк марсель ресторанĕнче лагерьтен тарнă Жорж савнине тĕл пулать. Иккĕшĕ те партизансем патне каяççĕ. Отряд çар ĕçне тума кайсан лагере карательсем атакăлаççĕ. ВХаяр çапăçура Иветта пуçне хурать.
Асăрхавсем
Категори:1966 çулăн СССР фильмĕсем Категори:Рига киностудин фильмĕсем Категори:Ростислав Горяевăн фильмĕсем Категори:СССР хура-шурă фильмĕсем Категори:Калавсене экранизацилени Категори:Испанири граждан вăрçи пирки фильмсем Категори:Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи пирки фильмсем Категори:Латышла фильмсем
Салат савăчĕ
Салат савăчĕ —  салат хатĕрлемелли тата ăна апат сĕтелĕ çине вырнаçтармалли савăт.
Каçăсем
Категори:Савăт-сапа Категори:Салат Категори:Салатсем
Чебсара
Чебсара — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Угла юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Тимофеевка (Чăнлă районĕ)
Тимофеевка (Тимофеевка) — Чĕмпĕр облаçĕнчи Чăнлă районĕн ялĕ.
Ку ялăн, çывăхра тата кунтах та чăвашсем пурăннă майăн, ятарлă чăвашла ят та пулма пултарать. Анчах та унашкаллине халлĕхе тупса палăртман. Тупăнсан — статья ятне улаштарма тивет. Шырав малалла пырать.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çырсатуху тĕлĕшпе: вырăссем (%), чăвашсем (%).
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕр облаçĕн ялĕсем Категори:Чăнлă районĕ
Нгарка-Тетнеда-Яха
Нгарка-Тетнеда-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Обь тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 103 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Золка 1-мĕш
Золка 1-мĕш —Раççей территоринчи юханшыв. Ставрополь Ен, Кабарда-Балкар Республики территорипе юхать. Юханшыв Нӳрлĕ Золка юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 20 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анăç Каçпи шыв бассейн округĕĕыне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кума Подкумок кĕнинчен Отказнен гидроузелĕччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Терек, Тан, Атăл юханшывĕсен хушшинчи юхăмсăр районсем.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ставрополь Енĕн юханшывĕсем Категори:Кабарда-Балкар Республикин юханшывĕсем
Авкопэдан-Шор
Авкопэдан-Шор —Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Косты-Вож юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 21 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Надым.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Еголдокова
Еголдокова — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Пайдугина юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 247 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 72 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Ханка (кӳлĕ)
Ханка — Раççей, Китай территоринчи кӳлĕ. Тинĕсçум Ен, Хэйлунцзяннче вырнаçнă. Лефу, Мельгуновка, Синтуха юханшыв юхса кĕрет, Сунгача (юханшыв) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 4070 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тинĕсçум Енĕн кӳллисем Категори:Хэйлунцзянн кӳллисем
Чăваш Mайнa
Чăваш Майни (Чуаш Майнасы, Чувашская Майна) — Тутарстанăн Алексеевски районĕнчи  ял. Чăвашсем пурăнаççĕ.
Истори
Тутарстанти Алексеевски районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла: Ерыкла, Пӳлер (Билярск), Ҫӑлкуҫ (Родник), Чӑваш Майни (Чувашская Майна), Чикан Пӑлак (Тиганбуляк), Шеме (Шама).
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Алексеевски районĕ
Pax Mongolica
Каçăсем
M Категори:Монгол империйĕ Категори:Еврази историйĕ
Киниксем
мини|справа| [[Рафаэльĕн Афин шкулĕ ĕçĕн пайĕ]] Киниксем (κῠνικοί,  -ран (йытă) е  (Киносарг, Афинари сăрт); Cynici), кинизм — сократ философи шкулĕсенчен пĕлтерĕшлисенчен пĕри. Унăн никĕслевçи Сократ вĕренекенĕ, Антисфен шутланать, паллă пайташĕ — Синоп Диогенĕ.
Каçăсем
Категори: Философи Категори: Авалхи Греци
Эмбрах
Эмбрах (Embrach) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Бюлах тăрăхне кĕрет. 8577 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0056.
Каçăсем
Категори:Цюрих кантонĕн хулисем
П. эрч. 129
Асăрхавсем
Категори:Çулсем
Салоники
Салоники Θεσσαλονίκη, Тесалоники) — халӑхӗпе иккӗмӗш вырӑнта тӑракан Греци хули, хула ҫумӗнчи ҫӗрсемпе, 1 104 460 ытла ҫын (2011 ҫул) пулать.
Салоникире: Аристотель университечӗ — Балкан ҫурутравӗн чи пысӑкки, аэропорт Македони тата пӗлтерӗшӗпе Пирея хыҫҫӑн иккӗмӗш вырӑнти пысӑк тинӗс порчӗ вырнаҫнӑ. Ҫуллахи вӑхӑтра туристсем киӗштернӗ вырӑн пулса тӑрать.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Греци хулисем
Сетнахт
Сетнахт («Ҫӗнтерӳллӗ Сет»; п. эрч. XI—XII ӗмӗрсем ылмашӑвӗ вӑхӑтӗнче) — Авалхи Египет фараонӗ, п. эрч. 1200/1184—1198/1182 ҫулсенче астулта ларнӑ.
Мăн Еган
Мăн Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Пасол юппин сулахай çыранпа вăрринчен 86 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Грабежная
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ай-Вый-Вар
Ай-Вый-Вар — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Вый-Вар юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  52 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Мастер тата Маргарита (фильм, 1994)
Каçăсем
Категори:«Мастер тата Маргаритăна» экранизациленисем Категори:РФ фантастика фильмĕсем Категори:РФ драма фильмĕсем Категори:Фильмсем:Персонаж:Иосиф Сталин Категори:Çыравçăсем пирки фантастика фильмĕсем Категори:РФ 1994 çулхи фильмĕсем Категори:Мускав пирки фильмсем Категори:Эсрел пирки фильмсем
Брёль
Брёль — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Зиг юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 45,1 км, бассейн лаптăкĕ 212,709 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Бруй Фёдор Филиппович
Фёдор Филиппович Бруй — (19.09.1907(6)-17.01.1982), Воронеж фрончĕн 38-мĕш çарĕн 167-мĕш перевçĕсен дивизин 520-мĕш перевçĕсен полкĕн батальон командирĕ, майор, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29.
Андреев Владимир Григорьевич
{{Çар ĕçченĕ }}
Бруй Фёдор Филиппович
Каçăсем
Категори:Кăрлачăн 17-мĕшĕнче вилнисем
Торе-Холь
Торе-Холь — Раççей, Монголи территоринчи кӳлĕ. Тыва, Увснче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 42 км².
Андреев Владимир Григорьевич
Андреев Владимир Григорьевич — (-), Кăнтăр çар ушкăнĕн (Венгри Халăх Республики) 33-мĕш гварди мотострелоксен дивизин 104-мĕш Гварди мотострелкосен полкĕн мотострелоксен ротин командирĕ,  Совет гвардийĕ|гварди аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ,. Указ дати - 18.
Емельянов Дмитрий Иванович
Емельянов Дмитрий Иванович  — (1.05.1913(18.04)-21.08.1976), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 13. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 38-мĕш çарĕн 167-мĕш перевçĕсен дивизин 576-мĕш артиллери полкĕн çыхăну отделенин командирĕ, аслă сержант.
Торе-Холь
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тыван кӳллисем Категори:Увсн кӳллисем
Лаокоон ывӑлӗсемпе
«Лаокоон ывӑлӗсемпе» — Ватикан музейӗнче Пио-Клементино вырнаҫнӑ скульптура ушкӑнӗ, (инв. MV_1059_0_0). Ӳнер ĕçĕ Лаокоонпа унӑн ывӑлӗсем ҫӗленсемпе вилӗмлӗ ҫапӑҫура кӗрешнине кӑтартать.
Каҫӑсем
Категори:Скульптурăсем, алфавитпа
Инсайт
Инса́йт (insight — шăтарса витĕр курни, тупсăм тăна кĕни, ăнланни, куç уçăлни, сасартăк тавçăрса илни) — зоопсихологи, психологи, психоанализ тата психиатри облаçĕсенчи кăткăс интеллектуаллă пулăма палăртакан нумай пĕлтерĕшлĕ термин, тепĕр сăмахсемпе, лартнă проблемăна сасартăк, кăштах интуицилле тавçарса илни, çаплах «кĕтмен çĕртен» унăн тупсăмне курни.
Психологире
Инсайт ăнлавĕ гештальтпсихологире катса илмелле мар пайĕ шутланать. Çак термина 1925 çулта Вольфганг Кёлер пĕрремĕш кĕртнĕ.
Асăрхавсем
Категори:Пултаруллă шухăшлани Категори:Психологи ăнлавĕсем Категори:Гештальтпсихологи Категори:Тарăнăшлă психологи Категори:Психоанализ Категори:Туйăмсем Категори:Хӳтĕлев механизмĕсем
Винау
Винау — (Wynau) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Аарванген тăрăхне кĕрет. 1604 çын (2005) пурăнать. Официаллă код — 0345.
Метафизика
Метафи́зика (, çакăнтан тухнă - τὰ μετὰ τὰ φυσικά — «физика хыççăнхи» ) — тĕнчен тата кулленхилĕхĕн малтанхи çутçанталăкне тĕпчекен философи уйрăмĕ.
Литература
Категори:Грексен философи терминĕсем
Нгарка-Тора-Яха
Нгарка-Тора-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Нгынянсе-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 69 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 75 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Ылтăн Хапха (тинĕс пырĕ)
мини|Ылтăн Хапха Ылтăн Хапха (Golden Gate) — Сан-Франциско кӳлмекне Лӑпкӑ океанпа ҫыхӑнтаракан тинĕс пырĕ.
Каҫӑсем
Категори:Тинĕс пырĕсем, алфавитпа Категори:Лăпкă океанри тинĕс пырĕсем Категори:Калифорнири тинĕс пырĕсем
Чермасола
Чермасола — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Ягорба юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Амасис II
мини|Амасис II
Каҫӑсем
Категори:Фараонсем, алфавитпа Категори:П. эрч. 526 çулта вилнисем Категори:XXVI династин фараонĕсем Категори:П. эрч. VI ĕмĕрти Африкăри тытăмçăсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа
Выдриган Николай Захарович
''Выдриган Николай Захарович Видриган Микола Захарович'' — (12.12.1920-12.07.1946), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш сывлăш çарĕн 6-мĕш гварди пĕтерекен авиаци дивизин 31-мĕш гварди пĕтерекен авиаци полкĕн звено командирĕ, гварди аслă лейтенанчĕ.
Барун-Торей
Барун-Торей — Раççей, Монголи территоринчи кӳлĕ. Байкалхыç Еннче вырнаçнă. Улдза, Ималка юханшыв юхса кĕрет,  юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ до 580 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Байкалхыç Енĕн кӳллисем
Беленки
Беленки (Беленки) — Чĕмпĕр облаçĕнчи Чăнлă районĕн ялĕ.
Ку ялăн, çывăхра тата кунтах та чăвашсем пурăннă майăн, ятарлă чăвашла ят та пулма пултарать. Анчах та унашкаллине халлĕхе тупса палăртман. Тупăнсан — статья ятне улаштарма тивет. Шырав малалла пырать.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çырсатуху тĕлĕшпе: вырăссем (0%), чăвашсем (0%).
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕр облаçĕн ялĕсем Категори:Чăнлă районĕ
Мăн Кучиминская
Мăн Кучиминская — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Гнилая юппин сылтăм çыранпа вăрринчен 7 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Pax Ottomana
Pax Ottomana («Пакс Оттома́на», Осман (оттоман) тĕнчи) — Осман империн мăнаçлăх эпохине кĕнĕ чылаях пынă (ХV вĕçĕ— ХVIII пуçл.) тăнăç тапхăр.
Виççĕ çĕр çул импери тĕнчере экономикăпа вăрçă енчен чи хăватли шутланнă.
Кризис
Султансем яланах империн чиккисене пăшалпа усă курса тытса тăнă. Империн малтанхи çулĕсенче пĕрмай газават пынипе ĕçсĕр халăха (гази) «неверных» территорисене туртса илсе çаратнă пурлăхпа тата чура сутса пурăннă. Çаратав вăрçисем чарăнсанах, башибузуксем империре лăпкă пурăнан халăх (ытларах христиансене) лăскама пуçланă. Çак вара унăн экономикине суллантарнă, патшалăх машини çăмăллăн ĕçлеймен, çавăн пекех çĕр-шыври мĕнпур халăхсем тытăннă. Империн шалти ĕçĕсене вăрçă-экономика енĕпе малта пыракан патшалăхсен (Раççей империйĕ, Австри империйĕ, Британ империйĕ т. ыт.) хастаррăн хутшăнма тытăннă.
Асăрхавсем
Категори:Осман империйĕ O
Ятарлăхçă
Ятарлăхçă (Специалист,  — уйрăм ):
Асăрхавсем
Категори:Ятарлăхçă Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Ай-Витют
Ай-Витют —Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Надым юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 429 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Надым.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Н.И.Ильминскийĕн педагогика системи
Н.И.Ильминскийĕн педагогика системи  — Н.И.Ильминский тивлечĕпе XIX ĕмĕрĕн иккĕмĕш çурринче теори енчен концепциленсе йĕркеленнĕ тата пурнăçа кĕнĕ педагогика системи, ăна Раççей империйĕнче, чăн малтанах унăн хĕвелтухăç енче,  пурнакан тĕне кĕне (крешшĕн) вырăс мар халăхсем тĕлĕшпе усă курнă; система мĕн 1917-мĕш çулчченех, импери арканиччен, вăйра тăнă.
Вăтам Азипе Казахстанра, унта тĕне кĕнĕ вырăс мар çынсем сахаллипе, Н. И. Ильминский системипе туллин усă курма май пулман.
Çавăн пекех ку ăнлава урăхларах калани-асăнни те пулать — Н.И.Ильминскийĕн миссионерла-çуттатуртаслăхла системи.
Умистори
Умистори тесе XVIII ĕмĕрте Раççей империйĕнчи вак халăхсен ачисем валли, вĕсенчен малашне православи тĕнĕн ĕçлевçисем тăвас шутпа, уçнă православилле-миссионерла шкулсене те калама пулать. Унашкал шкулсене ун чухне Çĕнĕ крешшĕнсен шкулĕсем тенĕ.
1750-1773-мĕш çулсенче Çĕнĕ крешшĕн шкулĕсенчен 2970 çын вĕренсе тухнă, вăл шутра 1135 чăваш, 923 тутар, 566 çармăс, 21 пушкăрт тата ыттисем те. Малтан ахаль хресчен ачисем пулнă пулсан, каярах, XVIII ĕмĕр вĕçнелле, унта вырăс маррисенчен тухнă тĕн çыннисен (пупсен, тиеччуксен...) ачисем ытларах лекме пуçланă.
1800-мĕш çулхи июнĕн 6-мĕшĕнче Павел I патша  Çĕнĕ крешшĕн шкулĕсене хупасси пирки Указ кăларнă.
Çапах та чăннипе вырăс мар халăхран тухнă ачасене вĕрентесси, вăл шутра тăван чĕлхепе усă курасси те, кунпа вĕçленмен.
Анлăрах контекстра пăхса, Н.И.Ильминскийĕн педагогика системин умисторийĕсенчен пĕрин шутне, акă, Оренбургри чикĕри казах шкулне (1850-1869) кĕртмелле, туллинрех ăна Оренбургри Чикĕ комиссийĕ çумĕнчи казах шкулĕ тенĕ. Вăл шкултан каярах Николай Ивановичăн чи паллă вĕренекенĕсенчен пĕри пулса тăнă Ибрай Алтынсарин (1841-1889) тухнă. Асăннă шкула хупни И. Н. Ильминские, ытти сăлтавсемпе пĕрле, пăшăрхантрнă, ютйăхсене вĕрентесси тĕлĕшпе малалла шутлама хистенĕ.
Н.И.Ильминскийĕн педагогика системи
1860-мĕш çулсен варринче ютйăхсене епле вĕрентесси тĕлĕшпе дискусси хĕрсе çитнĕ. Н. И. Ильминский тата унпа пĕр шухăшлисем (П.Д.Шестаков, М.М.Зефиров, Н.И.Золотницкий) вĕрентнĕ чухне малтан тăван чĕлхепе усă курмалла тенĕ. Вĕсен оппоненчĕсем апла тума юрамасть тесе çирĕплетнĕ. Юлашкинчен малтанхисем çиеле тухнă.
Санкт-Петербургри аслă тÿре-шара, — малтан Д. А. Толстой, каярахпа К.П.Победоносцев та, — çакăнпа килĕшнĕ хыççăн, асăннă çул-йĕр тĕпре пулса тухнă, ăна ятарлă саккунпа та çирĕплетнĕ. Саккунĕн ячĕ ак çапла: “Правила о мерах к образованию населяющих Россию инородцев” (1870-мĕш çул, мартăн 26-мĕшĕнче йышăнса çирĕплетнĕ)
Н. И. Ильминский системине тапăнакансем нумай пулнă. Апла пулин те ăна, мĕн 1917-мĕш çулчченех, хÿтĕлесе хăварма май килнĕ. Кунта чăвашсен мухтавлă çуттатуртавçин Яковлев Иван Яковлевичăн тÿпи çав тери пысăк. Акă пĕр тĕслĕх. 1904-мĕш çул хыççăн Раççей императорĕ-патши Иккĕмĕш Николай Софья Чичерина çырнă кĕнекепе паллашать. Вара вăл унта çырса кăтартнă фактсене тĕрĕслеме тесе А.С. Будилович текен çынна ятарласа командировкăна ярать. 1905-мĕш çулхи май уйăхĕнче император çав тĕрĕслев пĕтĕмлетĕвĕсемпе паллашма Канашлу ирттерет. Канашлура хайхи кĕнеке авторĕ Софья Чичерина та пулнă. Çапла вара, патша хăй ертсе пынă Канашлу Н. И. Ильминский идейисене сыхласа хăварма йышăнать. Вăл шутра 1870-мĕш çулхи мартăн 26-мĕшĕнче çирĕплетнĕ йĕркевсене те.
Мĕнре-ха кунта И. Я. Яковлевăн тÿпи? Вăл хайхи Софья Чичеринана леш кĕнекене çырма хавхалантарса тăнă, унпа пĕрле, тăранттас çине ларса, çулçӳревсенче те пулнă. Асăнакан С. В. Чичерина, А. А. Бобровникова качча тухнă хыççăн, И. Я. Яковлевăн тăванĕ те пулса тăнă (унăн арăмĕпе лешĕн упăшки — пĕртăвансем).
Вĕрентнĕ чухне малтанхи вăхăтра тăван чĕлхепе усă курассине палăртнă пулин те, Н. И. Ильминскийĕн педагогика системи вырăс мар халăхсене вырăслатас тĕллеврен пăрăнман, — чăн та асăннă тĕллеве хăçан пурнăçласси пирки калани çук унта; хуть те мĕнле пулсан та, халăхсен чĕлхисене аталантарасси еннелле ăнтăлма та, калаçма та юраман.
Вырăсланăва хирăçле нимĕнле шăв-шав та, нимĕнле ĕç-пуç та официаллăн йĕркелеме май пулман. Енчен те камăн та пулин ку тĕлĕшпе чун ыратăвĕ пулсан, вăл хайĕн çав шухăшне, тен, урăхларах калăппа, тĕпрен илсен, леш кирлĕ вырăслату еккипех, калăплама пултарнă пуль. Çавă çеç. Унтан ытла мар.
И. Я. Яковлев каланинчен (1905-мĕш çулхи январĕн 29-мĕшĕ) :
Бренд (юханшыв)
Бренд — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Френкише-Зале юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26,18 км, бассейн лаптăкĕ км2.