cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ашит
Ашит — Пушкăрт Республикин Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 75 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452948, ОКАТО кочĕ — 80237840002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕ
Сыглын-Игай
Сыглын-Игай — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 83 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Исикава Такубоку
Исикава Такубоку, — паллă яппун çыравçи. 1885 çулхи нарăсăн 20-мĕшĕнче çуралнă. 1912 çулхи юпа уйăхĕн 28-мĕшĕнче вилнĕ.
766
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Сыглын-Игай
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Исикава Такубоку
Пурнăçĕ
Ёсано Хироси ертсе пыракан «Синсися» литература пĕрлĕхне кĕнĕ. Чухăн пурăннă. 1912 çулта туберкулёзпа чирлесе вилнĕ.
Ӗçĕсем
Пĕрремĕш кĕнеки 1905 çулта тухнă.
Паллă «Пĕр ывăç хăйăр» (1910), «Шăхличпе шăхăртни» (1911), «Хурлăхлă тетте» (1912) кĕнекесен авторĕ. Пилĕк йĕркерен тăракан танкă тата ирĕклĕ сăвă виçипе çырнă сăввисенче вăл этем хуйхи-суйхи, ĕçĕ-хĕлĕпе савăнăçĕ çинчен ансат сăмахсемпех чуна витермелле каласа пама пултарнă. Яппун поэзийĕ чăваш халăх сăмахлăхĕнче тĕл пулакан кĕске сăвăсене питĕ çывăх.
Вăл çавăн пекех «Пултарулăх шăпи» (1906), «Пирĕн ушкăнпа вăл» (1912) романсене çырнă.
Категори:Яппун çыравçисем
Вадьица
Вадьица — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. ВОлышка юханшывăн сулахай çыранĕпе, 133 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Оленино районĕ
thumb|Оленино районĕ Тверь облаçĕн картти çинче Оленино районĕ, — Тверь облаçĕн кăнтăр енче вырнаçнă районĕ. Район тĕпĕ Оленино хула евĕрлĕ посёлокра вырнаçнă.
Истори
Района 1929 çулта йĕркеленĕ.
Халăх йышĕ
Районта 13,9 пин çын (2006) пурăнать.
Пайланăвĕ
2006 çултанпа район 7 тăрăхран тăрать. Вĕсенчен хула тăрăхĕсем — 1, ял тăрăхĕсем — 6.
Çул-йĕр
Район тăрăх Мускав — Ржев — Аслă Лука автомобильпе чукун çулĕсем иртеççĕ.
Каçăсем
Категори:Тверь облаçĕн районĕсем
Юн
thumb|Хĕрлĕ юн ӳт-пĕвĕсем (эритроцитсем) Юн — çын ӳт-пĕвĕ витĕр чĕре таппи пусăмне пула юхакан шĕвĕк.
Юн функцийĕсем
Ӳпкерен илнĕ йӳçлĕке юн пĕтĕм органисăма çитерсе парать, йӳçнĕ кăмрăк газне ӳпкерен пуçтарса каять. Çавăн пекех клеткăсене вăй кӳрекен сĕткенсене илсе килет. Иммун тата гормон системи шутне кĕрет.
Юн пайланăвĕ
Юн клеткисем хушшинче эритроцитсем, шурă ӳт-пӳ пайĕсем, тромбоцитсем пулаççĕ. Клеткăсăр юна плазма теççĕ. Юн плазминче шыв, тăварсем тата протеинсем чылай.
Каçăсем
Категори:Биологи Категори:Çын анатомийĕ
Андреевка (Янаул районĕ)
Андреевка  — Пушкăрт Республикин Янаул районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 387 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452814, ОКАТО кочĕ — 80259870002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Андреевка (Янаульский район)
Николай Шупуççынни
Шупуççынни Николай Васильевич (паспортри хушамачĕ Васильев) (1889 çулхи чӳк уйăхĕн 26-мĕшĕ, Хусан кĕпернинчи Шупашкар уесĕн Иккасси ялĕ (халĕ Чăваш Енĕн Чăваш Енĕн Шупашкар районĕ) — 1942 çулхи нарăс уйăхĕн 13-мĕшĕ, ГУЛАГ) — чăваш сăвăçи, прозăçи, куçаруçă.
СССР ÇП пайташĕ (1934).
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
1889 çулхи чӳк уйăхĕн 26-мĕшĕнче Шупашкар уесĕн Иккасси ялĕнче (халĕ Чăваш Енĕн Чăваш Енĕн Шупашкар районĕ) çуралнă.
1905-1907 çулсенче Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕреннĕ. Революци митингĕсене хутшăннăшăн ăна шкултан кăларса янă. Иван Яковлев ăна Библине куçарма чĕннĕ.
1909 çултанпа ялти шкулта ачасене вĕрентнĕ. 1914-1918 çулсенче Пĕрремĕш Тĕнче вăрçине хутшăннă.
Советсен вăхăтĕнче военкоматра, Çĕр комиссариатĕнче ĕçленĕ, Чăвашпроизводсоюз правленин пуçлăхĕ, «Сунтал» журналăн редакторĕ пулнă.
1936-1937 çулсенче чăваш культурин ĂТИ (ăслăх-тĕпчев институчĕ) пуçлăхĕ пулнă.
1937 çулта ăна "революцие хирĕç ĕçленĕ" тесе аресленĕ.
1942 çулхи нарăс уйăхĕн 13-мĕшĕнче ГУЛАГ лагерĕнче вилнĕ.
1956 çулта реабилитациленĕ.
Пултару ĕçĕсем
1906 çултанпа çырма пуçланă. Пĕрремĕш сăввисене, юмахĕсене тата поэмине 1908 çулта «Сказки и предания чуваш» пухăвĕнче пичетленĕ, 1911 çулта сăвăсен пуххине кăларнă. Фронтра çырнă сăввисене «Вăрçă» альманахĕнче пичетленĕ. Совет вăхăтĕнче «Еркĕн» поэмине, калавсем, очерксем, повеçсем, статьясем çырнă. «Краткий очерк истории чувашской литературы» (1930), «Чувашские сказки» (1937) пичетленĕ.
А. С. Пушкинăн, М. Ю. Лермонтовăн сăввисене чăвашла куçарнă.
Асăнмалăх
thumb|[[Иккасси шкулĕ умĕнче лартнă палăк]]
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕренсе тухнисем Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:Чăваш тăлмачĕсем
Осташков районĕ
thumb|Осташков районĕ Тверь облаçĕн картти çинче Осташков районĕ, — çурçĕр енче вырнаçнă Тверь облаçĕн районĕ. Район тĕпĕ Осташков хулинче вырнаçнă.
Географи
Район лаптăкĕ 3 202 çх2. Районта Селигер кӳлли вырнаçнă.
Истори
Района 1929 çулта йĕркеленĕ.
Халăх йышĕ
Районта 6,8 пин çын (2006) пурăнать.
Районта пурĕ 245 ял-хула вырнаçнă.
Пайланăвĕ
2006 çултанпа район 12 тăрăхран тăрать. Вĕсенчен хула тăрăхĕсем — 1, ял тăрăхĕсем — 11.
Çул-йĕр
Район тăрăх Бологое — Аслă Лука чукун çулĕ иртет.
Каçăсем
Категори:Тверь облаçĕн районĕсем
Горбачёв Вениамин Яковлевич
Горбачёв Вениамин Яковлевич — (6.04.1915 (24.05)-01.07.1985), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 06. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 33-мĕш çарĕн 383-мĕш перевçĕсен дивизин командирĕ, генерал-майор.
Вăрман Шошми
Вăрман Шошма — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Чулхула облаçĕ, Мари Эл территорипе юхать. Ярань юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мари Элн юханшывĕсем
Вăтам Бебеха
Вăтам Бебеха — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Бебеха юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Çĕрлехи патруль (фильм, 1957)
«Çĕрлехи патру́ль» (Ночной патруль) — 1957 çулта Владимир Сухобоков режиссёр ӳнерленĕ илемлĕ фильм. Фильм ӳкерçи — Людмила Безсмертнова.
Раздолье (Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕ)
Раздолье  — Пушкăрт Республикин Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 1154 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452935, ОКАТО кочĕ — 80237843001.
Çĕрлехи патруль (фильм, 1957)
Сюжет
Пусма тĕртĕсен куртăм базин бухгалтерĕ Никифоров (Евгений Гуров) баланса тупаймасть.
Раздолье (Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Çĕрлехи патруль (фильм, 1957)
Юрăсем
Фильмра çак юрăсем янраççĕ :
Раздолье (Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕ
Çĕрлехи патруль (фильм, 1957)
Каçăсем
Категори:М. Горький ячĕллĕ киностуди Категори:СССР детектив фильмĕсем Категори:СССР драма фильмĕсем Категори:Милиционерсем пирки фильмсем Категори:Хура-шурă фильмсем Категори:Владимир Сухобоков фильмĕсем Категори:1957 çулăн СССР фильмĕсем
767
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Сюнчик
Сюнчик — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Чагва юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Иккасси
Иккасси, — Чăваш Енĕн Шупашкар районĕнчи ял.
Истори
1927 çулчен Шупашкар уесĕн Туканаш вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хальхи вăхăтчен Шупашкар районне кĕрет.
Бакрадзе Давид Ильич
Бакрадзе Давид Ильич — (-), партизан полкĕн командирĕ, майор, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 07.
Иккасси
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Шупашкар районĕн ялĕсем
Элĕк районĕн тĕп пульници
Элĕк районĕн тĕп пульници — Чăваш Енри Элĕк районĕн тĕп медицина центрĕ.
Пульницăн тĕп тухтăрĕ — Фёдорова Татьяна Юрьевна.
Кун-çулĕ
Районăн тĕп хоспиталĕпе поликлиникин кун-çулĕ 1885 çулта пуçланать. Ун чухне Етĕрне уесĕн Элĕк вулăсĕнче холера мурĕ алхаснă пулнă. Çавна пула Элĕкре фельдшер пунктне уçаççĕ. Çак шайра вăл 1917 çулчен ĕçлет.
1936 çулта стацинарта хирурги, ача-пăча, терапевт, куç тата гинекологи уйрăмĕсенче 27 çын ĕçленĕ.
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи вĕçленсен районта тепĕр 2 пульницăпа (кашнинче 10 койкă) санэпидемхĕсметне йеркеленĕ.
1950 çулта Элĕк районĕнче тĕп пульницă, тăрăхсенчи 2 пульницă (пурĕпе 80 койкă), 18 фельдшер пункчĕ, 14 трахомотози пункчĕ, 2 колхозри ача çуратав çурчĕ сывлăха сипленĕ. 50-мĕш çулсенче районта трахомăна алхасма чарнă.
Халĕ медицина центрĕнче 165 выртмалли вырăн, поликлиника кунне 450 çынна йышăнать.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн Элĕк районĕ Категори:Поликлиникăсем Категори:Хоспитăльсем
Байкал
thumb|right|Байкал космосран. Байка́л — Тухăç Çĕпĕрĕн кăнтăр çĕрĕнчи кӳлĕ, Çĕр чăмăрĕнчи чи тарăнни, çутçанталăкăн чи пысăк тăварсăр шывăн янтă пур управĕ (резервуарĕ). Кӳлĕпе юнашар çĕрсем хăй евĕр пĕртен-пĕр флорăпа фаунăллă, вĕсен чылай тĕсĕ эндемиклă. Вырăнти халăх тата Раççейре те нумай çын Байкала тинĕс теççĕ.
Тавралăхĕ
Байкал Азин варринче, Раççейре, Иркут облаçĕпе Буряти чиккинче вырнаçнă. Кӳлĕ çурçĕртен кăнтăр-анăçалла 636 çухрăма мăн çур уйăх евĕр тăсăлса выртать. Байкалăн анлăшĕ 25-рен 80 çм çити пулать.
Шыв çийĕн лаптăкĕ 31,5 пин çм², вăл Бельги, Нидерланд е Дани территории калăпăшлĕ. Шыв тĕкĕрĕн лаптăкĕпе Байкал тĕнчери чи пысăк кӳлĕсем хушшинче 6-мĕш вырăна йышăнать.
Çыран хĕрри йĕрĕн тăсăлăвĕ — 2 100 çм.
Кӳлĕн вăтам тарăнăшĕ пысăках мар — 730 метр. Вăл нумай тарăн кӳлĕн чи тарăнăшĕнчен те чылайрах. Çакă ĕнтĕ, пĕтĕмĕшлĕ каласан, Байкалăн çав тери нумай янтă шыв пурлăхне — 23 пин çм³ (тĕнчери тăварсăр шыв янтă пуррин 22 % — çутçанталăкри пур кӳлĕсенче 123 пин çм³ шыв). Янтă шыв пурлăхĕн калăпĕшпе Байкал тĕнчери кӳлĕсем хушшинче иккĕмĕш вырăнта, умĕнче Каспи тинĕсĕ çех, анчах та Каçпире шыв тăварлă. Байкалра шыв Мăн кӳлĕсен калăпăшĕнчен нумайрах, Ладога кӳллинчен, сăмахран, 23 хут нумайрах.
Байкала 336 юханшывпа пĕчĕк юханшыв шывне турттарать. Чи пысăккисем — Селенга, Тури Ангара, Баргузин, Турка, Снежная, Сарма. Кӳлĕрен пĕр шыв çеç — Ангара — юхса тухать.
Байкал çинче 27 утрав, чи калăпли — Ольхон (730 çм²); пысăк çурутравĕ — Таса Сăмсах.
Кӳлĕ йĕри-тавра ту хырçисемпе, сопкăсемпе хупăрланнă котловинăра вырнаçнă. Анăç çыран хĕрри — чăнкă чул сăртлă, тухăçĕнчин рельефĕ вăшмакрах (вырăн-вырăнĕпе ту-сăрт темиçе вун çурăма та çитет).
Сейсмохастарлăх
Байкал районĕ (Байкал рифчĕн ярăмĕ) çӳллĕ хастар сейсмăлăхлă территори шутланать, кунта кулленех çĕр чĕтренĕвĕ пулса иртет, чылайăшĕ сисĕнмелле мар — Рихтер шкалипе икĕ балла çитиччен. Çапах та хăват кисренӳ те пулкалать, 1862 çултахи вунă баллă çĕр силеннĕ чух Селенга кӳлле юхса кĕнĕ тĕлĕнче çурçĕр пайĕнчи 200 км² 1 300 çын пурăннă 6 улус çĕрĕ шыв айне кайнă, халĕ унăн вырăнĕнче кӳлмек шывĕ.
Çанталăкĕ
Байкалăн шыв янтăхĕ çыран хĕрри климатне питĕ хытă улăштарать. Хĕл кунта çемçерех, çу — уçăрах. Çуркунне Байкал çине, юнашар çерсемпе танлаштарсан, 10−15 кун кая юлса ĕлкĕрет, кĕркунне пĕрмаях тăсăмлă килет.
Климата байкал çилĕсем хайлаççĕ, вĕсен кашнин харпăр ячĕ — баргузин, сарма, верховик, култук.
Кӳлĕ пулса тăни
Кӳлĕн çул ӳсĕмне ăслăхçăсем 25−30 млн çул теççĕ. Çак факт çапла ĕнтĕ Байкала хăйне вĕр пĕртен-пĕр çутçанталăк объекчĕ туса палăртать, мĕншĕн тесен чылай кӳлĕ, уйрăмах пăрлăхран пулса тăнисем, вăтамран 10—15 пин çул çеç пурăнаççĕ, кайран туйăн (юшкăн) тулнипе шурлăхланаççĕ.
Байкала тĕпчени историйĕ
thumb|left|[[Иркутскпа таврашĕн схеми, 1699−1701 çç. С. У. Ремизов хатĕрленĕ. Тӳрĕ масштабсăр: Байкала пĕчĕклетнĕ. Çурçĕрĕ — карттăн аял енче.]]
Этимологи»
thumb|250px|Байкал. [[Мăн кушаксем посёлокĕ патĕнче.]] Кӳлĕ ячĕ мĕнле пулса кайнине тĕплĕн тĕпчесе çирĕплетмен. «Байкал» топонимăн анлă саралнă версисем:
Пĕрремĕш вырăссен çĕпĕр çулçӳревçĕсем эвенксен «Ламу» (тинĕс) палăртăвĕпе усă курнă. XVII ĕмĕрĕн иккĕмĕш çурринчен пуçласа вырăс чĕлхине бурятсен «Байгаал» («Бэйгхэл» илтĕнет)сăмахĕ куçнă. Лингвистика енĕпе чĕлхен çыхăнуллă йĕррине пăхăнса, бурят чĕлхинчи «г» сас паллине вырăсла «к» çине куçараççĕ.
Çулçӳревлĕхĕ
thumb|Çулçӳревçĕсем Байкал çинче.
Чаплă куравлăхĕсем
thumb|[[Байкал тавра чукун çулĕн пĕр туннелĕ.]] Байкал çинче те, таврашĕнче те çутçанталăк, этеплĕх палăкĕ чылай, çаплах историпе археологи чаплă куравлăхĕсем те пур. Хăшĕсене анатарах кăтартнă.
= Вуламалли =
Каçăсем
Категори:Байкал Категори:Буряти Категори:Иркут облаçĕ
768
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Вадья
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Нёшатель (сыр)
Невшатель ( Neufchatel ) - вĕретмен ĕне сĕтрен тунă паллă çемçе француз чăкăт.Чăкăт шурă паха пăнтахпа сирнĕ.Невшатель 1543 çултан паллă.Чăкăт Невшатель хулара ( Норманди, Франци ) тăваççĕ.Çулахĕ 45 %.Невшатель 100 - 600 гр йывăрлăхлă терлĕ калăпăшлă тăваççĕ : Невшатель 10 - 30 кунсем усравлаççĕ. 1969 çулта Невшатель АОС паха категори панă.
Каçăсем
Категори:Ĕне сĕтĕн сырĕсем Категори:Франс сырĕсем Категори:Кăмăскаллă сырсем Категори:AOC сырĕсем
769
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Кувейт
Нефть тупăçлакан паллă сутăç, ОПЕК ĕретĕнче.
Бану Халид
Кувейта XVIII ĕмĕрте Перси кӳлмек хĕррине Недждăпа (Сауд Аравийĕн несĕлĕ) Катар çурутравĕнчен куçса килнĕ Анаис йăхĕн бедуин ăрачĕсем никĕсленĕ.
Тепĕр ăратсем Бану Утуб йăхне пĕрлешнĕ. Ячĕ арапла атабу иля аш-шамаль («çурçĕрелле пăрăннă») пулать. Унта вĕсем пĕрремĕш Бану Халид пурăну вырăнĕ Тигрăн вĕçĕмĕнче тĕпленĕ, вĕсен пуçлăхĕ Кувейтăн пĕрремĕш эмирĕ Сабах I пулса тăрать.
Административлă пайăсем
right|thumb|200px|Кувейт картти.
Ирдуган
Ирдуган — Пушкăрт Республикин Янаул районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 211 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452825, ОКАТО кочĕ — 80259870003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Пено районĕ
thumb|Пено районĕ Тверь облаçĕн картти çинче Пено районĕ, — çурçĕр-хĕвеланăç енче вырнаçнă Тверь облаçĕн районĕ. Район тĕпĕ Пено хула евĕрлĕ посёлокра вырнаçнă.
Географи
Район лаптăкĕ 2 385 çх2. Тĕп юханшывсем: Жукопа, Кудь. Пысăк кӳлĕсенчен çаксене асăнма пулать: Пено, Вселуг, Волго.
Истори
Района 1930 çулта йĕркеленĕ.
Халăх йышĕ
Районта 7,9 пин çын (2006) пурăнать.
Районта пурĕ 142 ял-хула вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Тверь облаçĕн Пено районĕ
Пушту
ISO 639-1 тăрăх унăн кочĕ ps, ISO 639-2 тăрăх — pus. ISO 639-3 тăрăх тĕп кочĕ — pus, тĕп диалекчĕн кочĕ — pst, çурçĕр енчи диалектăн — pbu, кăнтăр енчи диалектăн — pbt.
Икĕ тĕп диалект уйăраççĕ: çурçĕр тата кăнтăр енчисене.
Каçăсем
Категори:Иран чĕлхисем
770
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Joomla!
Joomla! — (вуланать «Джу́млă») PHP тата JavaScript чĕлхисемпе çырнă сайтăн шалаш менеджмент системи (ШМС) (сайта тытса тăмалли система). Сайт шалашне упрамашкăн MySQL е PostgreSQL релятивлă (relative) пĕлĕм пухмачĕсемпе усă кураççĕ. Joomla! ирĕклĕ программа, ăна GNU GPL лицензипе сараççĕ.
Сăмах несĕл-пулăвĕ
«Joomla!» сăмахĕ янăрав енчен «Jumla» сăмахпа перешкел. Вăл суахили чĕлхинчен куçарсан «пурте пĕрле» тенине пĕлтерет.Çакă системăна хатĕрлекенсен тĕп шухăшне пĕлтерет.
Системăн кун-çулĕ
2005 сулхи çурла уйăхĕнче «Mambo» ШМС пăхăнман хатĕрлекенĕсем Mambo проектран уйăрăлчĕç. Вĕсем хăйсем «Open Source Matters» ятлă ушкăн йĕркелерĕç. Авăн уйăхĕн 16-мĕшĕнче вĕсем Joomla! ятлă хăйсен çĕнĕ ШМС пĕрремĕш сăнташ кăларчĕç. Вăл Mambo 4.5.2.3 пек пулнă. 2007 çулта Joomla! ШМС-ăн çĕнĕ сăнташне кăларчĕç. Вăл Joomla! 1.5 ятпа тухрĕ.
Кĕперсем
Категори:Сайта тытса тăмалли системăсем Категори:Ăшлăх менеджмент системăсем
Мексика административлă пайланăвĕ
thumb|Мексика штачĕсем Мексика 31 штатран (исп. estados) тата пĕр федераллă округран (Distrito Federal) тăрать. Штачĕсем муниципалитетсем (municipios) çине пайланаççĕ.
Федераллă округ — уйрăмлă политикăллă пайĕ, ун шутне Мехико мегаполисăн тĕпĕ кĕрет. 1997 çултанпа тĕп хулара пуранакансем округăн пуçлăхне суйлаççĕ, унăн статусĕ штат губернаторĕсенчен сахалрах.
Категори:Мексика
Луутонен Йорма Калерво
Луутонен Йорма Калерво (финла - Luutonen Jorma Kalervo) - чăвашпа çармăс чĕлхине танлаштарса тĕпчекен хальхи финн тĕпчевçи. 1956 çулхи çу уйăхĕн 22-мĕшĕнче Оулу хулинче çуралнă. Турку университетĕнчен вĕренсе тухнă. Кунтах финн-угор пĕлевĕн кафедри çумĕнчи Атăлçи чĕлхисен пайĕнче тĕпчевçĕ пулса ĕçлет. Доцент.
Каçăсем
Категори: Чăваш чĕлхи тĕпчевçисем
Ача
thumb|Ача. Индири Мадрас хулинчи урам ачисем. Ача — çынăн пубертет тапхăрĕ. Çакăн пек хĕрарăмпа арçын анчах çуратнă çынна палăртаççĕ. Пĕрлешнĕ Нацисен Организацийĕ ача прависене хӳтелет.
thumb|Ача
Каçăсем
Категори:Ачасем Категори:Çын Категори:Ача прависем Категори:Çемье
Амон (пĕлтерĕшсем)
Амон
Амон
Амо́н (Амен, Амун, Имен) — авалхи икĕпат Хĕвел турри, турăсен патши (nsw nTrw) тата фараонсен влаçне хӳтĕлекен.
Этеп кун-çулĕ
Икĕпат халаплăхĕнче Амон Хĕвел тури шутланнă. Така тата хур (ăсчахлăх символĕсем) — Амонăн сăваплă чĕрчунĕсем. Тăтăшах Амона çын сăнарĕ евĕр, кăшăл тăхăннă така пуçĕпе, скипетрпа, иккĕ пысăк тĕкпе тата хĕвел дискĕпе кăтартнă.
Малтанах Амон — Фивăн вырăнти турă пулнă, ăна тӳпе турри тесе асăннă.
Каçăсем
Категори:Хĕвел туррисем Категори:Авалхи икĕпат туррисем Категори:Африка авалхи грек халаплăхĕнче Категори:Турăсем, алфавитпа Категори:Аслă турăсем
Баксов Алексей Иванович
Баксов Алексей Иванович — (-), 1-мĕш Балтиçум фрончĕн 6-мĕш гварди çарĕн 23-мĕш гварди перевçĕсен корпусĕн 67-мĕш гварди перевçĕсен дивизин командирĕ, гварди генерал-майорĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 22.
Франци хулисем
Францире вырнаçнă хуласен списокĕ:
А
Абвиль, Авиньон, Алансон, Амьен, Анже, Арль, Аррас, Аяччо мини|справа|[[Аррас]]
Б
Безансон, Бельфор, Бордо, Булонь-Бийанкур, Булонь-сюр-Мер
В
Ванн, Вильнёв-д’Аск, Витри-ле-Франсуа
Й
Йер (Вар), Йер (Эссонна)
К
Кале, Кан, Канн, Каркасон, Клермон-Ферран, Компьень мини|[[Камбре]]
Л
Лаваль, Лилль, Лимож, Лион
М
Марсель, Мец, Монпелье, Мюлуз
Н
Нанси, Нант, Невер, Ним, Ницца
Вăтам Гаревка
Вăтам Гаревка — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Кобра юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Франци хулисем
О
Орлеан, Осер
Вăтам Гаревка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Франци хулисем
П
Париж, Пуатье
Вăтам Гаревка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Франци хулисем
Р
Реймс, Ренн, Руан
Вăтам Гаревка
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Франци хулисем
С
Седан, Сен-Дени, Сент-Женевьев-де-Буа, Страсбург мини|[[Савиньи-ле-Тампль]]
Т
Труа, Тулон, Тулуза
Ш
Шалон-ан-Шампань, Шартр
Э
Экс-ан-Прованс
Категори:Франци хулисем
Метачĕлхе
Метачĕлхе — этем чĕлхине çырса кăтартма усă куракан чĕлхе. Авалхи «μετα» (мета) сăмах «çиел» тенине пĕлтерет.
Калăпăр, чăваш чĕлхи çинчен çырнă кĕнеке пуплевне (текста хăйне) метачĕлхе тесе хаклама пулать. Метачĕлхе ытларах чухне ăслăлăх хутлăхĕн хатĕрĕ.
Вуламалли
Постмодернизм философийĕ: Математика, логика:
Каçăсем
Категори:Философи логики Категори:Лингвистика
Арпаш
Арпа́ш — хула евĕр паççулкă, Киров облаçĕнчи Арбаш районĕн центрĕ. Варрипе Шуан юхать.
Кун-çулĕ
1765 çулта Раççейĕн анăç кĕпернисенчен куçса килнĕ çынсем Арбажские починки никĕсленĕ, кайран чиркӳ ялĕ пулса тăнă. 1929 çултанпа — район центрĕ. 1956 çулта хула евĕр паçулкă статуса тивĕçнĕ.
Этимологи
Арбаж (Арбаш) сăмах «удмурт чиккине» пĕлтерет.
Промăçлăх
Йывăçпа ĕçлекен савут. Çăкăр савучĕ. Торф, хăйăр-гравий материалĕсене тата кирпĕч тумалли хĕрлĕ тăма тупăшлаççĕ. Тырă-пулă, йĕтĕн, çĕрулми, пахча çимĕçне ӳстереççĕ. Шултра мăйракаллă выльăха, сысна, сурăх, чăх-кăвакал усраççĕ.
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕнчи Арпаш районĕн пурăнан вырăнĕсем Категори:Киров облаçĕн хула евĕр паççулкисем Категори:Киров облаçĕн район центрĕсем
Захаров Михаил Иванович
Захаров Михаил Иванович, — сăвăç. 1924 çулта Тутарстанăн Нурлат районĕнчи Ялавăр ялĕнче çуралнă. 1982 çулта вилнĕ.
Пурнăçĕ
Вăтам шкула пĕтерсен фронта кайнă. Пĕр çапăçура куçне амантнă, сĕм суккăр пулса юлнă. Сăвăсем çырма пикеннĕ.
Ӗçĕсем
1971 çулта унăн «Юрла, чĕрем» ятлă сăвă пуххи пичетленсе тухнă.
Категори:Чăваш сăвăçисем
771
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Мăн Амзя
Мăн Амзя — Пушкăрт Республикин Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 163 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452935, ОКАТО кочĕ — 80237843002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕ
Талинкина
Талинкина — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Елле-Кагал юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Костино (Янаул районĕ)
Костино  — Пушкăрт Республикин Янаул районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 166 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452825, ОКАТО кочĕ — 80259870004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Бри (чăкăт)
Кун-çулĕ
Бри - авалтанах тунă чăкăт.
Каçăсем
Категори:Франс сырĕсем Категори:Ĕне сĕчĕн сырĕсем Категори:Иль-де-Франс Категори:Пăнтăх сырсем Категори:Чăкăтсем
Цокто Тайджи
Цокто Тайджи (хисеп ячĕ; тӳррĕн куçарсан — маттур, тарават; чăн ячĕ — Цуругул), — монгол кнеçĕ. 1581-1636 çулсенче пурăннă.
Пурнăçĕ
Унăн çĕрĕсем Халхăн тĕп вырăнĕнче вырнаçнă пулнă. Кермен юлашкисем Улан-Батортан Тола юханшыв тăрăх анăçалла вырнаçнă. Хĕрлĕ шлепкеллĕ буддистсен Сакья ятлă сектине пулăшса тăнă.
Тухум-Нор кӳлли патĕнчи чул çинче çырнă икĕ çыру сыхланса юлнă. Пĕри çинче унăн лирикăлла сăввине вулама пулать, тепринче Турăна чӳкленин сăмахĕсене вулама пулать. Иккĕмĕш çырăвĕнче çулне (1624) кăтартнă, тата кам çырнине палăртнă.
Цокто Тайджи Лэгдэн ханпа маньчжура тытса илекенсене хирĕç çапăçнă тесе шутлаççĕ. Халхăран хăваласа янă. Хăйĕн çарне пухса вара Кукунор тăрăхне кайнă. Вăл тăрăхра сарă шлепкеллĕ Гэлуг-ба ятлă сектăсене ертсе пыракан далай-ламăпа панчен-лама хирĕç çапăçнă. Далай-ламăна ойрат кнеçĕ Гуши хан пулăшма пуçланă, унпа çапăçнă чухне вилнĕ те.
Категори:Монголи паллă çыннисем
Вăтакас Татмăш
Вăтакас Татмăш, — Чăваш Енĕн Канаш районĕнчи ял.
Истори
1927 çулчен ял Çĕрпӳ уесĕн Çĕнĕ Мами вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 пуçласа хальхи вăхăтчен Канаш районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Кишма (юханшыв)
Ки́шма (Юханшыва çавăн пекех Ворсма теççĕ) — Чулхула облаçĕнчи юханшыв, Хура Атăлăн сылтăм юппи.
Тăршшĕ — 71 çм. Чулхула облаçĕн Вача, Сосново тата Павлово районĕсем çĕрĕсем тăрăх юхать.
Тавралăхĕ
Çăлкуçĕ Бабкино ялтан кăнтăр-анăçалла 4 çухрăмра вырнаçнă. Юханшыв малтан çурçĕр-тухăçалла юхать, Богданово ял патне çитсен анăçалла пăрăнать. Сосново тĕлĕнче Кишма каллех çурçĕр-тухăçалла юхма тытăнать, майĕпен-майĕпен пăрăна Рыбино ял тĕлĕнчен пуçласа çурçĕрелле çул тытать. Ворсма патĕнчен иртсе кайсан, Комарово тĕлĕнче юханшыв хĕвеланăç еннелле пăрăнма пуçлать те Гамзовăран кăшт иртсен хĕвеланăçнелле юхма тытăнать. Ока шывне Окулево ялĕнчен кăшт çӳлерех юхса кĕрет.
Юханшыв юпписем: Лубянка, Иверка, Гремячи, Станко, Угрюмка, Валкăма (Валгма), Суринь, Хура.
Каçăсем
Категори:Хура Атăл бассейнĕнчи юханшывсем Категори:Хура Атăл юпписем Категори:Чулхула облаçĕнчи юханшывсем
Горбачёв Дмитрий Филиппович
Горбачёв Дмитрий Филиппович — (1919-22.09.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 27-мĕш çарĕн 27-мĕш гварди танк бригадин рота командирĕ, гварди капитанĕ.
Омон (пĕлтерĕшсем)
Омон, ОМОН:
Рокфор (чăкăт)
Категори:Чăкăтсем
Çу, 22
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Адмирал Нахимов (атомлă крейсер)
Пысăк атомлă ракета крейсерĕ «Адмирал Нахимов» (ПАРК) — Раççей Федерацин Çурçĕр флочĕн 1144 «Орлан» проекчĕпе тунă атомлă ракета крейсерĕ, 1999 çултанпа модернизацире. 1992 çулчен «Калинин» ятлă пулнă.
Кун-çулĕ
2008 çулта юсав планне улăштарнă, çавна пула çĕнетӳ ĕçĕ хăвăртланнă: авăн уйăхĕнчех ĕçлесе пĕтернĕ ядерлă çунчăка кăларса илнĕ. Хута 2012 çулта кĕртме палăртнă.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр флочĕн çар карапĕсем Категори:Карапсем, алфавитпа
772
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Захаров Виталий Николаевич
Захаров Виталий Николаевич, (1941 çулхи нарăсăн 23-мĕшĕнче, Вăтакас Татмăш ялĕ, Канаш районĕ, Чăваш АССР, СССР — 1982 çулхи авăн уйăхĕн 19-мĕшĕ, Шупашкар, Чăваш АССР, СССР) — вырăсла çырнă чăваш прозăçă, тăлмач.
СССР ÇП пайташĕ (1973 ç.), Чăваш çамрăкĕсен Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ парнин лауреачĕ(1980).
Пурнăçĕ
Чăваш педагогика институчĕнче, СССР ÇП аслă литература курсĕсенче пĕлӳ пухнă.
«Çамрăк коммунист» хаçат редакциĕнче ĕçленĕ, «Дружба» (Туслăх) журнал редакторĕ, Чăваш АССРĕн ÇП илемлĕ литературăна саракан боровĕн директорĕ тата Чăваш АССРĕн ÇПĕн литконсультанчĕ пулнă.
1982 çулхи авăн уйăхĕн 19-мĕшĕнче Шупашкарта вилнĕ.
Пултарулăх ĕçĕсем
Калавсемпе хайлавĕсем çак кĕнекесенче пичетленсе тухнă:
Каçăсем
Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:Тăлмачсем, алфавитпа Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Чăваш тăлмачĕсем Категори:Раççей çыравçисем Категори:Раççей тăлмачĕсем Категори:СССР çыравçисем Категори:СССР тăлмачĕсем Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:1941 çулта çуралнисем Категори:Нарăсăн 23-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1982 çулта вилнисем Категори:Авăнăн 19-мĕшĕнче вилнисем Категори:Шупашкарта вилнисем Категори:Пайăр çынсем:Канаш районĕ Категори:Чăваш тĕнчипе çыхăннă вырăс çыравçисем
Филиппова Лидия Ивановна
Филиппова Лидия Ивановна (паспорт тăрăх Михайлова хушаматпа çÿрет, псевдонимĕсем - Алла Давыдова, Амина Турхан; 23.5.1967, Малтикас (Çеçпĕл) ялĕ, Канаш районĕ, Чăваш АССР, РСФСР çур.) — чăваш сăвăçи, прозăçи, журналист-публицисчĕ.
Филологи ăслăхĕсен кандидачĕ. Доцент. ЧР тата РФ Журналистсен пĕрлешĕвĕн пайташĕ. Чăваш Республикин Профессионал çыравçăсен пĕрлешĕвĕн председателĕ пулнă (2019 - 2021 çç.), Раççей çыравçисен пĕрлешĕвĕн пайташĕ.
Пурнăçĕ
1967 çулхи çу уйăхĕн 23-мĕшĕнче Канаш районĕнчи Çеçпĕл ялĕнче çуралнă.
Вăтам Зимняя
Вăтам Зимняя — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ территорипе юхать. Зимняя юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Филиппова Лидия Ивановна
Пурнăçĕ
И.Н. Ульянов ячĕллĕ Чăваш патшалăх университечĕн историпе филологи факультечĕн чăваш журналистика уйрăмĕнчен вĕренсе тухнă.
Вăтам Зимняя
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Филиппова Лидия Ивановна
Пурнăçĕ
1989-1994 çулсенче Пушкăртстан Республикинче тухса тăракан «Урал сасси» хаçатра тăлмач, корреспондент, яваплă секретарь, редактор çумĕ пулса ĕçленĕ. 1994-2021 çулсенче — «Хыпар» хаçатăн вĕрентӳпе ăслăх, культурăпа наци политики пайĕн корреспонденчĕ. 1997-1999 çулсенче — «Чăваш ен» телерадиокомпанин Чăвашрадиора информаципе публицистика кăларăмĕсен пайĕн редакторĕ. 1999 çулта И.Н.Ульянов ячĕллĕ Чăваш патшалăх университетĕнче ĕçлеме тытăннă, «Ульяновец» хаçатăн тĕп редакторĕ, ЧПУ журналистика факультечĕн доценчĕ пулнă. Каярах ЧР Патшалёх Канашĕн "Республика" хаçачĕн директорĕ - тĕп редакторĕнче, ЧР Культура министерствин этноконфесси пайĕн пуçлăхĕнче, "Тăван Атăл" литература журналĕн редакторĕнче вăй хунă.
Вăтам Зимняя
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем
Филиппова Лидия Ивановна
Ĕçĕсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Сăвăçсем, алфавитпа Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:ССРП çыравçисем Категори:ССРП сăвăçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:1967 çулта çуралнисем Категори:Çăвăн 23-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Пайăр çынсем:Канаш районĕ Категори:Чăваш сăвăçисем
Иудаизм
Иудаизм Ἰουδαϊσμός), «иудей тĕнĕ» — еврей халахĕн тĕн, наци тата этика тĕнче курăмлăхĕ, этемлĕхĕн авалхи монотĕнлĕхсенчен пĕрри.
Кавал (пĕлтерĕшĕсем)
Кавал:
Йытçырли
Соланум (Solánum, Паслён) —   текен йышри ÿсентăрансемн речĕ, мĕнпурĕ 1200-е яхăн тĕс шутланать, вĕсем субэкваториаллă, тропикла, субтропикла тата вăтам климатсенче тĕл пулаççĕ. Ретре, сăмахран, ялхуçалăх культури шутланакан  çĕрулми, баклажан, томат) тата эмел ÿсентăранĕ пек усă куракан пылак-йӳçĕ соланум, хура соланум шутланса тăраççĕ.
Чăвашла, кулленхи калаçура, йыт хурлăханĕ теме пултараççĕ. Анчах та ăслав шайĕнче апла асăнма меллех мар пуль.
Йыт çырлисен шутне Хура соланум те кĕрет.
Йыт çырли (Solánum nígrum) — йыт çырли йышĕнчи биологи тĕсĕ. Евразинчен тухнăскер, халĕ Америка тата Австралинче те тĕл пулать.
thumb|left|[[Штурм Якоб|Якоб Штурмăн Deutschlands Flora in Abbildungen, 1796 кĕнекинчи Ботаника ӳкерчĕкĕ]] Пĕр çул ӳсекен 30—120 см çӳллĕш тӳрĕ пайланакан тыналлă курăк. Шурă чечекĕсем çăлтăр евĕр пилĕк çунатлă. Çимĕçĕ - пăрçа пысăккăш хура çырла, çурла-авăн уйăхĕсенче пиçет.
Токсин
Курăкĕнче тата пиçмен çырлинче наркăмăшлă алкалоид соланидин пур, çавăнпа вĕсене çиме юрамасть.
Усă курни
left|thumb|170px|Йыт çырли çимĕçĕсем Хăшпĕр çĕршысенче, ытларах Индипе Эфиопинче, тата Раççейре пиçнĕ çырлисене çиеççĕ. Вырăссем ăна поздника, вороняжка, бздника тесе калалаççĕ.
Пиçнĕ çырлисене чĕрĕлле çиеççĕ, кукăль ăшне хураççĕ, варенисемпе кĕселсем хатĕрлеççĕ.
Каçăсем
Категори:Йыт çырли йышшисем Категори:Евразири флора Категори:Ӳсентăрансем, алфавитпа  Категори:Сиплĕ ӳсентăрансем Категори:Эмелле ӳсентăрансем
Вадья-Вадьинская
Вадья-Вадьинская — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Волышка юханшывăн сулахай çыранĕпе, 140 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 45 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Лангр (чăкăт)
thumb|right|200px Лангр ( Langres ) - вĕретмен ĕне сĕтрен тунă çемçе француз чăкăт. Лангр Шампань енре тăваççĕ.Çулăхĕ 50 %.Чăкăт 0.5 - 3 кг йывăрлăхĕпе тăваççĕ.
Категори:Чăкăтсем
773
Вилнĕ
Категори:Çулсем
774
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Çĕр мамăкĕ
мини|справа|Барбадос çĕр мамăкĕ Çĕр мамăкĕ (Gossypium) — Мальва йышне кĕрекен 39-40 тĕс кĕрекен нумай çул, икĕ çул е пĕр çул ӳсекен ӳсентăрансен ăрачĕ.
Ботаникăлла çырни
Чечек формули:
Усă курни
Çĕр мамăкне пир-авăр тĕртнĕ çĕрте питĕ анлă усă кураççĕ. Медицинăра мамăкпа бинт тума кирлĕ. Вăррисенчен çĕр мамăк çуне тăваççĕ, вăл апата каять тата ăна медицинăра усă кураççĕ. Çĕр мамăк сӳсĕ тар тумалли чĕртавар. Çулçисенчен лимон тата панулми йӳçĕкне уйăрма улать.
Каçăсем
Категори:Мальва йышшисем
Cotonnier Xylon
Бакулин Иван Иванович
Бакулин Иван Иванович — (-), КП(б)У Харьков вăрттăн обкомĕн секретарĕ,, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 08.
Вăрçăн пĕрремĕш тапхăрĕн пĕтĕмлетĕвĕсем
Иккĕмĕш Тĕнче вăрçин пĕрремĕш тапхăрĕн пĕтĕмлетĕвĕсем.
Вăрçăн пĕрремĕш тапхăрĕн вĕçнелле фашистла патшалăхсен блокĕ экономика тата вăрçăллăх енчен питĕ хăвăрт тĕрекленнĕ. Европа континенчĕн чылай пайĕ, ресурсĕсемпе экономики Германи айне лекнĕ. Польшăра Германи металлургин тата машинăтăвас тĕп завочĕсене, Çӳлти Силезири кăмрăк рудникĕсене, хими тата туĕçĕллĕ промышленнăçа ярса илнĕ — пурĕпе 294 пысăк, 35 пин вăтам тата вак промыçлă предприятисене; Францире — металлурги промышленăçне, Лотарингири хурçă шăратас, пĕтĕм автомобиль тата авиаци промышленăçне, тимĕр рудин, пăхăрăн, алюминин, магнийĕн пурлăхĕсене, çапла тата автомобилĕсене, тĕп-тĕрĕс механика станокĕсене, чукун çул пăравусĕсене-вакунĕсене; Норвегире — ту айĕнчи пурлăх упранăвĕсене, металлурги, караптăвас промышленнăçа, ферросплавсен промышленнăçне; Югославире — пăхăр, боксит çĕр айĕнчи упранăвĕсене; Нидерландăра, промыçлă предприятисене, патшалăх ылтăн пурлăхне 71,3 млн флорин чухлĕ. Фашистлă Германи оккупацииленĕ çĕрсенче çаратнă пĕтĕм материаллă пурлăх хаклăхĕ 1941 çул тĕлнелле 9 млрд фунт стерлинга çитнĕ. 1941 çулхи çуркунне тĕлне нимĕç предприятисенче 3 млн ытла ютçĕр ĕççыннисемпе çартыткăнĕсем ĕçленĕ. Унсăр пуçне оккупациленĕ патшалăхĕсен çар хĕçпăшалĕсене, техникине, Францире 5 пине яхăн танк и 3 пине яхăн самолёт лекнĕ. Французсен автомашинĕсемпе нимĕçсем 1941 çулта хăйсен 38 пехотăллă, 3 моторлантарнă тата 1 танк дивизине хăватлатнă. Германи чукун çулĕсем çинче оккупациленĕ çĕршывĕсен 4 пин ытла пăравусĕсем тата 40 пин ытла вакунĕсем çӳренĕ. Европăн чылай патшалăхĕсен экономика ресурсĕсене вăрçă ĕçне-хĕсметне куçарнă.
Новый Сусадыбаш
Новый Сусадыбаш — Пушкăрт Республикин Янаул районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 91 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452824, ОКАТО кочĕ — 80259870005.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Омон Ра
«Омо́н Ра» — Виктор Пелевинăн 1991 çулта хайланă романĕ.
Статьясем
Категори:Фантастикăллă романсем Категори:Виктор Пелевинăн романĕсем Категори:1991 çулхи романсем
Кадреково
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕ
Тальянка
Тальянка — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Чертала юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
775
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Тальянка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Мюнстер (чăкăт)
thumb|right|200px Мюнстер ( Munster ) - вĕретмен ĕне сĕтрен тунă çемçе француз чăкăт.Мюнстер Эльзас-Лотаринги енре кăлараççĕ.Çулăхĕ 45 %.Чăкăт пĕр уйăх усравлаççĕ.
Кун-çулĕ
VII-мĕш ĕмĕрте Бенедиктин мунастырте Мюнстер тума пуçланă.Чăкăт ячĕ "мунастырти" паллать.
Йыт çĕмĕрчĕ
thumb|220px|Йыт çĕмĕрчĕ. [[Köhler's Medizinal-Pflanzen, 1887 кĕнекери Ботаника ӳкерчĕкĕ]]Йыт çĕмĕрчĕ , (Frangula alnus),  — йывăç евĕр тĕм е лутра йывăç, 7 м таран.
Йывăç вуллипе турачĕсем тĕттĕм хăмăр. Хупă айĕнче хĕрлĕ тĕслĕ слой пур. Çулçисем елипс формиллĕ, 4-10 см тăршшĕ. Чечекĕсем 2-3,5 мм тăршшĕ, хитре мар. Чечек формули: .
Çимĕçĕ — 8—10 мм диаметрлă шар евĕрле. Ăшĕнче 3 сарă симĕс çаврака-виçкĕтеслĕ шăмăллă. Пиçсен тĕттĕм кăвак хура тĕслĕ. Çырлисем наркăмăшлă, анчах кайăксем вĕсене тăрăшсах çиеççĕ.
Состав
Хуппинче, папкисенче, çулçисенче, çырлисенче антрахинонсем (глюкофрангулин, эмодин тата изоэмодин) пур. Хуппинче 8 % таран. Унсăр пуçне йывăç хуппинче гликозидсем, хризофан йӳçĕкĕ, антранолсем, сухăрсем, тата эфир çăвĕсен йĕрĕсем пур.
Сарăлни
Европăн вăрманпа вăрманлă хир зонисенче, Хĕвеланăç Çепĕрте, Кĕçĕн Аçин çурçĕр пайĕнче, Крымра, Кавказра, Вăтам Аçин çурçĕр пайĕнче ӳсет. .
Медицина
Халăх медицининче хуппипе çырлисене усă кураççĕ. Официаллă медицина (Cortex Frangulae) хуппине усă курать, анчах малтан е 1 çулталăк упрамалла, е 1 сехет 100 °C хĕртмелле.
Капăрлату
Капăрлатмалли тĕм евĕр ĕрчетеççĕ.
Каçăсем
Категори:Тĕмсем Категори:Капăрлатмалли тĕмсем Категори:Пыл паракансем Категори:Ӳсентăрансем, алфавитпа
776
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Шабишу (чăкăт)
thumb|right|200px Шабишу ( Chabichou ) - паллă авалхи вĕнетмен качака сĕтрен тунă француз чăкăт.Шабишу Де-Севр енре тăваççĕ.Çулăхĕ 45-50 %.Шабишу пĕчĕк татăксемпе ( 100 - 150 г ) чи сахал 10 кун усравлаççĕ.
Категори:Чăкăтсем
Итальян чăкăтсем
Итальян чăкăтсем - Итали çĕршывра тунă чăкăтсем.
Вăтам Сардык
Вăтам Сардык — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Удмурт Республики, Мари Эл, Тутарстан территорипе юхать. Кильмезь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Идиш Википедийĕ
Идиш Википедийĕ (יידישע וויקיפעדיע) — Википедии идиш чĕлхиллĕ уйрамĕ. Ĕçлеме 2004 çулхи пуш уйăхĕн 3-мĕшĕнче тапратнă. Пĕрремĕш статьяна çав çулхи чӳкĕн 28-мĕшĕнче калăпланă.
Пахалăвĕ
2023 çулхи 1-мĕшĕ тĕлне Идиш Википединче  NaN статьяs пулнă. NaN Регистрациленнĕs NaN хутшăнаканs (ботсене шута илсен те), вĕсенчен  хастар шутланаççĕ,  NaN хутшăнаканs администратор статусĕ пур. Мĕнпур тӳрлетӳ шучĕ.
Каçăсем
Идиш Категори:2004 çулта килнисем Идиш
Вандыш
Вандыш — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. ВОлышка юханшывăн сылтăм çыранĕпе 108 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 66 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Вандыш
777
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Кĕтме (юханшыв)
Кĕтме (выр. Кудьма), — Чулхула облаçĕнчи юханшыв, Атăл юппи. Юханшыв тăршшĕ 144 çухрăм. Бассейн лаптăкĕ 2 200 çх²
Тавралăхĕ
Çăлкуçĕ Селитьба ялĕнчен 15 çухрăмра вăрманта вырнаçнă. Кадниц ятлă ял патĕнче (Кстовăран аяларах вырнаçнă) Атăла юхса кĕрет.
Ял-хула
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Атăл юпписем
Арто Паасилинна
Паасилинна Арто – тĕнчипе паллă финн çыравçи. Вăл 1942 çулхи ака, 20, Киттиля хулинче, Финлянди, çуралнă.
Унăн хайлавĕсене хĕрĕх пилĕк чĕлхене куçарнă.
Каçăсем
Категори:Финлянди Категори:Финн çыравçисем Категори:Финлянди çыравçисем Категори:XX ĕмĕр çыравçисем Категори:XXI ĕмĕр çыравçисем Категори:1942 çулта çуралнисем Категори:Ака, 20 çуралнисем
NATO
Çурçĕр Атланти́ка килĕшĕвĕ, Çурçĕр Атланти́ка патшалăхĕсен ушкăнĕ, ÇАПУ, Çурçĕр-Атлантика Альянсĕ (North Atlantic Treaty Organization, NATO; Organisation du traité de l'Atlantique nord, OTAN) — вăрçă-политика чăмăрĕ. 1949 çулхи акан 4-мĕшĕнче АПШ-ра йĕркеленнĕ.
NATO тытăмлăхĕ
right|thumb|333px|ÇАПУ çĕршывĕсен [[саммит|саммичĕ, 2002]]
Каçăсем
N Категори:Тĕнче йĕркеленӳлĕхĕсем Категори:Вăрçă-политика блокĕсем Категори:1949 çулта *
Мурзино (Раздольевский ял тăрăхĕ)
Мурзино  — Пушкăрт Республикин Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 72 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452935, ОКАТО кочĕ — 80237843005.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕ
Горбачёв Иван Петрович
Горбачёв Иван Петрович — (24.03.1923-14.03.2003), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 8-мĕш гварди çарĕн 57-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 170-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн автоматчиксен взвочĕн командирĕ, гварди кĕçĕн лейтенанчĕ.
778
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Бакулин Михаил Фёдорович
Бакулин Михаил Фёдорович — ( -), 2-мĕш Украина фрончĕн 6-мĕш гварди танк çарĕн 337-мĕш перевçĕсен дивизин 1129-мĕш перевçĕсен полкĕн батальон командирĕ, майор, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24.
Горгонзола (чăкăт)
thumb|right|200px|Горгонзола Горгонзола ( Gorgonzola ) - паллă вĕретмен ĕне сĕтрен тунă итальян чăкăт.Чăкăт Ломбарди облаçра тăваççĕ.Çулăхĕ 48 %.Горгонзола 6-12 кг татăкĕсем иккĕ уйăх усравлаççĕ.Усравланă вăхăтра чăкăтра шăтăксем тăваççĕ - ку мĕслечĕ паха сенкер пăнтахсене аван ÿсме пулашат.
Категори:Чăкăтсем
Тамратка
Тамратка — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Тамырсат юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Акша (юханшыв)
Акша, — Чулхула облаçĕнчи юханшыв, Тёша шывĕн юппи.
Тавралăхĕ
Юханшыв хĕрринче Ореховец, Ездаково (пушă ял), Пушкарка, Çĕнĕ Усад, Сальниково тата Заречнăй ялсем вырнаçнă.
Раççей патшалăх реестăринчи данныйсем] :
Асăрхавсем
Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Старый Сусадыбаш
Старый Сусадыбаш — Пушкăрт Республикин Янаул районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 189 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452824, ОКАТО кочĕ — 80259870006.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Митрофанова Зинаида Митрофановна
Митрофанова Зинаида Митрофановна, — чăваш сăвăçи. 1917 çулта Шупашкар районĕнчи Кипеккасси ялĕнче çуралнă. 1996 çулта Шупашкарта вилнĕ.
Пурнăçĕ
Ишекри колхоз çамрăкĕсен шкулĕнче вĕреннĕ. Кайран Шупашкарти педагогика техникумĕнче пĕлӳ пухнă. «Ӗç хĕрерăмĕ» журнал редакцийĕнче, «Чăваш коммуни» хаçатăн, тата çавăн пекех Кӳкеçри, Елчĕкри район хаçăчĕсен редакцийĕсенче ĕçленĕ.
Ӗçĕсем
Унăн ĕçĕсем хаçатсенче, журналсенче тата темиçе автор ĕçĕсен пуххисенче пичетленнĕ. Унăн сăввисемпе А. Асламас, А. Токарев, Ю. Мясников юрăсем кĕвĕленĕ.
Манчего (чăкăт)
thumb|right|200px Манчего ( Manchego ) - вĕретнĕ сурăх сĕтрен тунă паллă хытă пуснă испан чăкăт.Çулăхĕ 50 %.Манчего Ла-Манча енре тăваççĕ.
Классификаци
Манчего усравланă тапхăрĕпе классификаци тунă :
Категори:Чăкăтсем
Патшалăх хӳтĕлевĕ
Пĕтĕмлĕ çырни
Тара тытса 115 пин çына хĕсмете тăратнă, тинĕс çар карапĕсен шутне чаракланă. 1935, пуш уйăхĕнче Германи Версаль 1919 çулхи килĕшӳ хучĕн çар-вăрçă статйисене пăрахăçланă та вермахта çар тивĕçлĕхĕ йĕркипе тума тытăннă.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Германин хĕçпăшаллă вăйĕсем
Шурут Нурăс
Истори
Малтан Пăва уесне кĕнĕ. Кайран, 1920 çулхи утă уйăхĕн 31 хыççăн Çĕрпӳ уесĕн Йĕпреç районне кĕнĕ. 1921 çулхи çĕртме уйăхĕн 22 хыççăн Патăръел уесне кĕнĕ. Ку пĕтĕм тапхăрта ял Мăрат вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççан ял Йĕпреç районне, 1935 çулхи пуш уйăхĕн 1 хыççан Турхан районне, 1939 çулхи пуш уйăхĕн 7 хыççан Первомайски районне, 1959 çулхи утă уйăхĕн 14 хыççан Комсомольски районне, 1962 çулхи раштавăн 20 хыççан каллех Патăръел районне кĕнĕ.
1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 пуçласа хальхи вăхăтчен Комсомольски районне кĕрет.
Радиобиологи
Радиаци биологийĕ е радиобиологи — комплекслă фундаментла ăслăлăх. Вăл ионизацилекен тата ионизацилемен радиаци биологи объекчĕсене витĕрнине тĕпчет. ЮНЕСКО номенклатурипе ăслăлăх кочĕ - 2418, 3201.12, 3204.01.
Каçăсем
Категори:Ăслăхсем Категори:Биологи
779
Вилнĕ
Категори:Çулсем