cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Карпов Алексей Юрьевич
Алексей Юрьевич Карпов (5.5.1960, Мускав, РСФСР, ССРП çур.) — раççей историкĕ, пĕлĕх пĕлĕвçи тата культуролог. Авалхи Руç историпе специалист. «Молодая гвардия» кăларăвăш редакторĕ. РФ ÇП пайташĕ.
Биографи
Мускавра 1960 çулхи çăвăн 5-мĕшĕнче çуралнă.
1982 çулта Ленин ячĕллĕ Мускаври патшалăх педагогика институчĕн истори факультетĕнче вĕренсе тухнă. 5 çула яхăн вăтам шкулта истори тата пĕрлĕх пĕлĕвĕн вĕрентӳçи пулса ĕçленĕ.
Кăшăллă хухăм
Кăшăллă хухăм — газри хăй тĕллĕн пулакан электро хухăм.
Карпов Алексей Юрьевич
Биографи
1987 çулта «Молодая гвардия» кăларавăшра редактор пулса ĕçлеме тытăннă. 1990 çулта пĕрремĕш ĕçĕң пичетрен тухнă.
Кăшăллă хухăм
Каçăсем
Категори:Кăшăллă хухăм Категори:Электро хухăмсем Категори:Газри хухăм
Карпов Алексей Юрьевич
Биографи
«Православи трилогисене» пула паллăха тухнă, унта Ольга арăм-кнеç, Ярослав-Ăсчах тата Сăваплă Улатимĕр пирки кĕнекесем кĕнĕ.
Халĕ Мускавра ĕçлесе пурăнать.
Палăрăм (пĕлтерĕшсем)
Çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Карпов Алексей Юрьевич
Каçăсем
Категори:Çăвăн 5-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1960 çулта çуралнисем Категори:Историксем, алфавитпа Категори:Раççей историкĕсем Категори:XX ĕмĕрти историксем Категори:XXI ĕмĕрти историксем Категори:Раççей культурологĕсем Категори:XX ĕмĕрти культурологсем Категори: XXI ĕмĕрти культурологсем Категори:ССРП педагогĕсем Категори:ССРП редакторĕсем Категори:Раççей редакторĕсем Категори:Биографсем Категори:Энциклопедисен тата сăмахсарсен авторĕсем
Роккир
Роккир — шахматри ăнлав.
Каçăсем
Категори:Шахмат Категори:Шахмат йĕркевĕсем
Бах-ан-дем-Зегрунд
Бах-ан-дем-Зегрунд — Германи территоринчи юханшыв. Гессен территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1,5 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Гессен юханшывĕсем
Петровски (Вăратин районĕ)
Петровски (Петровский) — Чулхула облаçĕнчи Вăратин районĕн ялĕ. Чăвашсем никĕсленĕ. Хальхи вăхăтра та чăвашсемех пурăнаççĕ. Тата вырăссем. Чи çывăхри чăваш ялĕ — Кукшату.
Ялăн хăйне уйрăм оригиналла чăвашла ячĕ пулнă-и, пулман-и, пур-и, çук-и — çакă халлĕхе паллă мар. Ун пек ят  пулни е пурри палăрсан, паллах, статья ятне те улăштарма тивет.
Тавралăхĕ
Шупашкар-Мускав автоçултан аякрах мар. Сăр вуррин сулахай енĕ, Огневка шывĕн тăрăхĕ.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2002-мĕш çулта 96 çын пурăннă, вĕсенчен 69% чăвашсем, 31% вырăссем.
Каçăсем
Категори:Чулхула облаçĕн ялĕсем Категори:Вăратин районĕ
Падун (Иня юппи)
Падун  — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Иня юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  154 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Изоха
Изоха — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Чеснава юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Воронин Михаил Ильич
''Воронин Михаил Ильич Воронін Михайло Ілліч'' — (1924-17.04.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 2-мĕш гварди танк çарĕн 12-мĕш гварди танк корпусĕн 66-мĕш гварди танк бригадин моторланă автоматчиксен батальонĕн отделени командирĕ, гварди аслă сержанчĕ.
Робеспьер Максимилиан
мини| [[Робеспьер Максимилиан|Максимилиан Робеспьер]] мини|Робеспьера [[гильотинапа вӗлерни 10 термидор / 28 утӑ 1794]] Максимилиан Робеспьер (Maximilien François Marie Isidore de Robespierre, Максимилиан Франсуа Мари Исидор де Робеспьер; 6 ҫу 1758, Аррас — 28, утӑ 1794, е 10 термидор Республикан II ҫулӗ, Париж) — франци революционерӗ, Францин Аслă революцийĕн чи паллӑ та витӗмлӗ политика ӗҫченӗ.
Каҫӑсем
Категори:Франци историйĕ Категори:Францин Аслă революцийĕ Категори:Революцисем Категори:Çĕнĕ самана
Икпенте-Яха
Икпенте-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Сулахай Юрибей юппин сулахай çыранĕпе юппинчен 30 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Чуваши (Киров-Чепец районĕ)
Чуваши́ — Киров облаçĕн Киров-Чепец районĕнчи ял, Чуваши ял тăрăхне кĕрет.
Икпенте-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Чуваши (Киров-Чепец районĕ)
Географи
Урамсем: Воргашорская, Малаховская, Садовая, Советская, Юбилейная.
Инфраструктура
Ялта шкул, культура çурчĕ, библиотека ĕçлет.
Чембоврен
Чембоврен — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тым юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  849 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Амгунь (юханшыв)
Амгунь  —  Раççей территоринчи юханшыв. Хабаров Ен территорипе юхать. Сулук тата Аякит юханшывсен пĕрлешнипе пуçланса Амур юханшыва вăрринчен 146 км сулахай çыранĕпе  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 723 км.
Чи пысăк юппи - Нимелен. Амгунь тăрăх Березовский паç. таран Байкал-Амур чукун çулĕ тăсăлать.
Югала
Югала — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Иша юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 127 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Амгунь (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Амур бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ АМгунь пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — АМгунь. Юханшыв бассейнĕ - Амур.
Югала
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Амгунь (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Югала
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Амгунь (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Хабаров Енĕн юханшывĕсем Категори:Амур юпписем
Вĕче ай
Вĕче ай (canalis inguinalis, inguen) е хыса çум е пĕçĕ çийĕ — вĕчен пĕçĕсем çумĕнчи пайĕ.
Вуламалли
Категори:Сутана Категори:Этемĕн топографилле анатомийĕ
Малан-Зурхен
Малан-Зурхен — Раççей территоринчи кӳлĕ. Бурятинче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 2,62 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Бурятин кӳллисем
Палăрăмлăх (пĕлтерĕшсем)
Палăрăмлăх ( χαρακτηριστικός «палăрăмлă») — камăн та пулин е мĕнĕн те пулин палăрăмлă енĕсем.
Çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем Категори:Палăрăм Категори:Палăрăмлăх
Икĕ пурнăç (фильм, 1961)
Каçăсем
Категори:Совет кинопрокачен лидерĕсем Категори:СССР драма фильмĕсем Категори:А Довженко ячĕллĕ киностуди Категори:Леонид Луковăн фильмĕсем Категори:Раççейри граждан вăрçи пирки фильмсем Категори:1961 çулăн СССР фильмĕсем Категори:Хура-шурă фильмсем
Едомин Михаил Михайлович
Едомин Михаил Михайлович  — (18.09.1911(5)-14.10.1993), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 47-мĕш çарĕн 9-мĕш гварди танксене пĕтерекен артиллери бригадин 330-мĕш гварди танксене пĕтерекен артиллери полкĕн оруди тĕллекенĕ, гварди кĕçĕн сержант|кĕçĕн сержанчĕ.
Аллик Август Августович
{{Çар ĕçченĕ }}
Аллик Август Августович — (-), Ленинград фрончĕн 8-мĕш çарĕн 7-мĕш стрелоксен дивизин 300-мĕш стрелоксен полкĕн разведка взвочĕн командирĕ,  кĕçĕн лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24.
Харзинка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Юрьев Михаил Фёдорович
Юрьев Михаил Фёдорович, (1899-мĕш çулхи чӳк уйăхĕн 1-мĕшĕ, Чăваш Енĕн Вăрмар районĕнчи Кавал ялĕ - 1962 çулхи çу уйăхĕн 7-мĕшĕ, Кавалта вилнĕ, ăçта пытарни паллă мар) — режиссёр, актёр, драматург, киносценарист, çыравçă.
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Михаил Фёдорович Юрьев — вырăс килйышĕнче çуралса ÿссе çитĕннĕ; урăхла каласан, унăн ашшĕ те, амăшĕ те вырăссем пулнă; вĕсем Кавал ялне Чулхула енчен куçса килнĕ. Килйышра Михаил Фёдорович чи асли пулнă. Çавăнпа та ашшĕ-амăшĕ пĕрин хыççăн тепри тенĕ пек ачисене ура çине тăратаймасăрах вилсен, пĕтĕм йывăр çĕклем ун çине тиеннĕ.
Хусан патшалăх университечĕнче вĕреннĕ. 1921-мĕш çултанпа, И.С.Максимов-Кошкинский чĕнсе илнĕ хыççăн, чăваш театрĕнче ĕçлеме пуçланă. 1922-1926-мĕш çулсенче чăваш театрĕн тĕп режиссёрĕ пулнă. Çак вырăнтан ăна аслă пуçлăхсем хушнипе, — "Пулхӑр патшалӑхӗн юлашки кунӗсем" трагедие тата спектакле национализмла тесе хытă тиркенĕ хыççăн, —  кăларса янă. Ун хыççăн "Чăвашкино" студире ĕçленĕ. Петĕр Хусанкайпа тата Хумма Çеменĕпе пĕрле кăнтăрти тăрăхсенче çулçÿревре пулнă. 1933-1936-мĕш çулсенче Патăрьелĕнчи, Вăрмарти, Канашри кинобазăсене ертсе пынă. Аслă Атилĕх вăрçинче — фронтри хаçат корреспонденчĕ. Юлашки çулĕсенче еплерех пурăнни уçăмлах мар. Виличчен кăшт маларах, 1958-мĕш çулта Чăваш кĕнеке палатине кайнă, спецхранта выртакан "Пулхӑр патшалӑхӗн юлашки кунӗсем" кĕнекене хăйне кăтартма ыйтнă. Унăн ыйтăвне тивĕçтермен.
Каçăсем
Категори:Чăваш драматургĕсем Категори:Чăваш режиссёрĕсем Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Чăваш артисчĕсем Категори:Чăваш АССР тава тивĕçлĕ ӳнер ĕçченĕсем Категори:Пайăр çынсем: Чăваш Ен Категори:1899 çулта çуралнисем Категори:Чӳкĕн 1-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Хусан патшалăх университетĕнче вĕреннисем Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:Чăваш тăлмачĕсем Категори:1962 çулта вилнисем Категори:Çăвăн 7-мĕшĕнче вилнисем Категори:Пĕрлĕх ĕçченĕсем Категори:Чăвашран тухнă кинематографистсем
Падун (Повалиха юппи)
Падун  — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Повалиха юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  33 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Каласа кăларни
Калани, прононс (prononcer) пĕлтерет:
Сасăсене тĕрĕс калани — чĕлхери пĕр е тепĕр тĕрлĕхĕн орфоэпи нормисен пĕрсумлăхĕ.
Каçăсем
Категори:Фонетика
Аарванген (тăрăх)
Арванген (Aarwangen (Bezirk)) — Швейцарири тăрăх. Тăрăхăн центрĕ — Арванген хула.
Тăрăх Берн кантонне кĕрет. Лаптăк — 154 км². 41 186 çын пурăнать. Официаллă код — 0202.
Тăрăх коммунисем
Категори:Берн (кантон)
Луиза Глюк
Луиза Глюк (тата Глик, Louise Elisabeth Glück; ҫур. 22 ака 1943, Нью-Йорк) — америка сӑвӑҫи тата эссеисчӗ. Йель университечӗн адъюнкт-профессорӗ. Литературапа тӗрлӗ парнисене илме тивӗҫнӗ, вӗсен хушшинче - Нобель парни литературапа (2020).
Каҫӑсем
Категори:Америка çыравçисем Категори:Пайăр çынсем:АПШ
Ейӳ
Ейӳ е шыв илни е шыв анни — чылай территори çĕрне юханшыври, кӳлĕри, шыв усравĕнчи е тинĕсри шыв шайĕ хăпарнипе экономикăна, социаллă сфераңа тата çутçанталăк хутлăхне материаллă сиен кӳни.
Анăç Европăри чылай юханшыв — Дунай, Сена, Рона, По тата ыттисем çинче, çаплах Китайри Янцзыпа Хуанхэ çинче, АПШ-ри Миссисипипе Огайо çинче ейӳсем пулаççĕ. Совет Союзĕн территоринче Днепр (1931), Атăл (1908 тата 1926) çинче, Раççей Федерацинче - Амур çинче (2013) шыв илни пулнă.
Мăн Чăнкă (юханшыв)
Мăн Чăнкă — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Баренц тинĕсĕе юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Ильмеза
Ильмеза — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Рыбинск шывуправĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Тетел (хатĕр)
Тетел — решеткелесе вырнаçтаранă çипсенчен, кантрасенчен, пралуксенчен, чĕлкĕмсенчен тăракан япала, ăна тĕрлĕ тĕллевсемпе усă курма пулать.
Литература
Категори:Пулă тытасси Категори:Инструментсем
Джиримское (кӳлĕ)
Джиримское — Раççей территоринчи кӳлĕ. Хакасинче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 2,367 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Хакас Республикин кӳллисем
Бах-ан-дем-Маргрунд
Бах-ан-дем-Маргрунд — Германи территоринчи юханшыв. Гессен территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Гессен юханшывĕсем
Быков Николай Петрович (Совет Союзĕн Паттăрĕ)
Быков Николай Петрович (Совет Союзĕн Паттăрĕ) — (1920-03.01.1945), 3-мĕш Украина фрончĕн 17-мĕш сывлăш çарĕн 9-мĕш хутăш авиаци корпусĕн 305-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 237-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ çумĕ, аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 01.
Юленжулар
Юленжулар — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Карагай юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 8 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Майлашăну (пĕлтерĕшсем)
Майлашăну:
Çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем Категори:Майлашăну
Тӳрĕ йĕр (фильм)
«Тӳрĕ йĕр» (Прямая линия) — Юрий Швырёв режиссёр 1967 çулта А. Довженко ячĕллĕ киностудинче Владимир Маканинăн пĕр ятлă повеçĕпе хайланă драма фильмĕ.
Каçăсем
Категори:СССР драма фильмĕсем Категори:Психологи драмисем Категори:Юрий Швырёвăн фильмĕсем
Пĕтĕм тĕнчери пролетарисем, пĕрлешĕр!
"Пĕтĕм тĕнчери пролетарисем, пĕрлешĕр!" (Proletarier aller Länder, vereinigt Euch!) — интернационализмла коммунистла лозунгсенчен пӗри. Пӗрремӗш хут карл Маркспа Фридрих Энгельс "коммунистсен партийӗн Манифестӗнче"каланӑ:
Коммунистсем хӑйсен шухӑшӗсемпе шухӑшӗсене пытарма йӗрӗнчӗк ӗҫ тесе шутлаҫҫӗ. Вӗсем уҫҫӑнах ҫапла пӗлтереҫҫӗ: вӗсен тӗллевне хальхи пĕрлĕх йĕркине ирӗксӗр аркатса тӑкнипе ҫеҫ тума пултараҫҫӗ. Коммунистсен Революцийӗ умӗнче пуҫ пулса тӑракан классем чӗтресе тӑччӑр. Пролетарисен унта хӑйӗн сӑнчӑрӗсӗр пуҫне урӑх нимӗн ҫухатмалли те ҫук. Вӗсем пӗтӗм тӗнчене туянӗҫ.
ПӖТӖМ ТӖНЧЕРИ ПРОЛЕТАРИСЕМ, ПӖРЛЕШӖР!
мини|СССР гербӗ
СССР
Ҫырӑвӗ ССРП гербӗ ҫинче союзлӑ республикӑсен пур чӗлхисемпе те, республикӑсен гербӗсем ҫинче те — ҫав республикӑсен чӗлхисемпе те, вырӑсла та пулнӑ. 1923-1936 ҫулсенче ССРП гербӗ ҫине 6 чӗлхепе (1922 ҫулта ССРП 1922 ҫулӗнче йӗркеленнӗ тӗп чӗлхесен шучӗ тӑрӑх) ҫырса хунӑ; союзлӑ республикӑсен шутне улӑштарса 1937-1940 ҫ. 11 чӗлхепе, 1940-1956 ҫ. — 16, 1956 ҫултан пуҫласа 15 чӗлхепе ҫырнӑ. Совет Союзӗн автономи республикин патшалӑх гербӗ вӑл - союзлӑ республика гербӗ, вӑл кӗрекен союзлӑ республика гербӗ, вӑл автономлӑ республика ятне асӑннӑ автономлӑ тата тивӗҫлӗ союзлӑ республикӑн чӗлхисемпе тата вырӑсла ҫырнӑ," пӗтӗм ҫӗршыв Пролетарийӗсем, пӗрлешӗр!"автономлӑ республика чӗлхипе параҫҫӗ.
Каçăсем
Категори:Коммунизм Категори:Советизмсем Категори:Политикăри лозунгсем Категори:1848 çул Категори:Йыхравсем
Маша тата Упа
Маша тата Упа (Маша и Медведь) — нумай сериллĕ илемлĕ телесериал.
Каçăсем
Категори:Компьютер анимациленĕ мультсериалсем Категори:Компьютерпе анимациленĕ Раççей сериалĕсем Категори:2009 çулхи Раççей мультсериалĕсем Категори:2009 çулхи мультсериалсем Категори:Раççей-1 телесериалĕсем Категори:Ачасем пирки мультсериалсем Категори:Autodesk Maya анимациленĕ мультсериалсем Категори:Чĕрчунсем пирки мультсериалсем Категори:Упасем пирки мультсериалсем Категори:Олег Ужиновăн мультфильмĕсем Категори:Гиннесс рекорчĕсен кĕнекинчи объектсем Категори:Раççей мультсериалĕсем
Ишем (юханшыв)
Ишем —Раççей территоринчи юханшыв. Чĕмпĕр облаçĕ], Самар облаçĕ, Тутарстан территорипе юхать. Юханшыв Куйбышев шыв шыв усравĕн сылтăм çыранĕпе вăрринчененн 1735 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Куйбышев шыв усравĕ Камское Устье паççулкинчен Куйбышев гидроузелĕччен, Аслă Çарăмсан юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Самар облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Дикое (кӳлĕ, Хакаси)
Дикое — Раççей территоринчи кӳлĕ. нче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,3 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа
Вольт-ампер палăрăмлăхĕ
Вольт-ампе́р палăрăмлăхĕ (ВАХ) — икполюслăх витер каякан ток вăйĕ çав икполюслăх çинчи электро хиврелĕхпе еплерех çыхăннине кăтартни. Икполюслăхăн улшăнман ток чухнехи тăрăмне кăтартса парать. Çавăн пекех çак ятпа  функцине хăйне те калаççĕ.
Вуламалли
Категори:Электроникăн теорилле никĕсĕсем Категори:Электро ток Категори:Ток вăйĕ Категори:Электро хиврелĕх Категори:Электро
Индик-Яха
Индик-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Мессо-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 103 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 242 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Пуно
Пуно — кӑнтӑр-хӗвелтухӑҫ Перу хули, Титикака кӳлли хӗрӗнче вырнаҫнӑ, тӗнчери чи ҫӳллӗ карап ҫурекен кӳлӗ, Тинĕс шайĕ тĕлĕнчи çӳллĕшӗнчен 3860 метр. Пуно регионӗн административлӑ тӗп хули.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Перу хулисем
Жан-Поль Марат
Жан-Поль Марат (французсем Мара теҫҫӗ, фр. Jean-Paul Marat; 24 ҫу 1743, Будри, Невшатель кнеҫлӗхӗ (халь — Невшатель кантонӗ) — 13 утӑ 1793, Париж) — франци революционерӗ, Францин Аслă революцийĕ тапхӑрӗн политика ӗҫченӗ, тухтӑр, радикаллӑ журналист, якобинецсен ертӳҫисенчен пӗри. 1789 ҫулхи авӑн уйӑхӗнчен тухакан хаҫата чысласа «Халӑх тусӗ» ят панипе паллӑ.
Кассель
Кассель (нем. Kassel) — Германири, Гессен ҫӗрӗн хули. Фульда юханшывӗ ҫинче вырнаҫнӑ. Халӑх йышӗ — 200 736 ҫын (2020).
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Германи хулисем
Жан-Поль Марат
Пурнӑҫӗ
мини|«Маратӑн вилӗмӗ», [[Жак Луи Давид ӗҫӗ, 1793]] 1793 ҫулта Шарлотта Корде аллинчен вилнӗ.
Каҫӑсем
Категори:Франци историйĕ Категори:Францин Аслă революцийĕ Категори:Революцисем Категори:Çĕнĕ самана
Алпаидзе Галактион Елисеевич
{{Çар ĕçченĕ }}
Алпаидзе Галактион Елисеевич — (7.11.1916- ), 3-мĕш Украина фрончĕн 57-мĕш çарĕн 113-мĕш стрелоксен дивизин 972-мĕш артиллери полкĕн командирĕ,  майор, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати -.
Ăнсăрт пулăм
Ăнсăрт пулăм  — ăнсăрт экспериментăн вĕçленĕвĕсен йышĕн аййышĕ; ăнсăрт эксперимента нумай хутчен тунă хыççăн пулăм тăтăшлăхĕ пулаяслăха палăртать.
Ăнсăрт экспериментсем вăхăтĕнче нихçан та пулма пултарайман пулăма пулаяйми пулăм теççĕ, — \varnothing паллăпа палăртаççĕ. Ăнсăрт экспериментсем вăхăтĕнче хуть те хăçан та пулакан пулăма куçкĕрет пулăм теççĕ, — \Omega паллăпа палăртаççĕ.
Каçăсем
Категори:Математика Категори:Пулаяслăхсен теорийĕ
Анаксагор
Анаксагор – (п.эрч.500 ç. яхăн, Клазомен- п.эрч. 428 ç., Лампсак) - астрономи, математика, философи енĕпе ĕçленĕ ăсчах.
Анаксагор - Ионинчи чи паллă тата пĕлтерĕшлĕ философĕ, пуян тата чыслă кил-йышра çуралнă. Çамрăкранах философипе кăсăкланнă.
Афина хулинче ăслах пурнăçĕ вĕресе тăнине пĕлсе 45 çулхи Анаксагор унтк пурăнма куçать. Периклпа туслашать, философи синчен ăнланмалла çăмахсемпе калама тытăнать. Ун вĕренекенĕсем шутĕнче Перклсăр пуçне Фукидид, Архелай физик тата Еврипид пулнă.
Анакасгор тенчен ĕмĕрхи элеменчĕсем çинчен каланă («вăрлăхсем» е «гомеомерисем»). Вĕсем тĕнчен пĕтĕм пахалахĕсене кĕртеççĕ, тĕнчен ăсĕпе ертенсе пыраççĕ. Хĕвел тĕттĕмленнине тата уйăх тĕттĕмленнине, çĕр чĕтреннине çутçанталăкри сăлтавсемпе ăнлантарма тарăнăшан ăна турра кӳрентернĕшен айăпланă (Мария Солопова каланă тăрăх Хĕвел питĕ хĕрӳллĕ пысăк япала тенĕшен ). Ăна судпа велерме йышăннă,Периклăн чĕлхи кăна çăлса хăварнă. Вĕлерес вырăнне Анаксагора Афинăран хăваласа яраççĕ, вара вăл Лампсакра пурăнма тытăнать, çавăнтах п.т. 428-мĕш çулта вилет.
Асăрхавсем
Категори:Авалхи грек философĕсем Категори:Авалхи Грецин астрономĕсем Категори:Авалхи Грецин физикĕсем Категори:Авалхи Грецин математикĕсем Категори:Натурфилософсем
Бахзайфен
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Brookesia nana
мини|Аҫин (A, B, C, гемипенис — F и G) тата амин (D, E, H, I) анатомийӗ. Brookesia nana (лат.) — брукези йӑхӗн хамелеонсен тӗсӗ, Мадагаскар эндемикӗ, вӑл тӗнчери чи пӗчӗк рептили тӗсӗ шутланать.
Ӑҫта пурӑнни
Ҫурҫӗр Мадагаскарӑн сӑртлӑ-туллӑ Сората тӑрӑхӗн тропиклӑ вӑрманӗсенче пурӑнать.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Хамелеонсем Категори:2021 çулта çырнă чĕрчунсем Категори:Мадагаскар эндемикĕсем Категори:Мадагаскарти шуса çӳрекенсем
Воронин Павел Мартынович
Воронин Павел Мартынович — (14.12.1918-23.08.2003), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Украина фрончĕн 1-мĕш гварди танк механизăмланă корпусăн 1-мĕш гварди танк механизăмланă бригадăн 18-мĕш гварди танк полкĕн танк командирĕ, гварди старшини.
Чендых-Еган
Чендых-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ват-Еган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  34 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Едунов Иван Григорьевич
Едунов Иван Григорьевич  — (21.01.1924-05.12.1988), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 60-мĕш çарĕн 75-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 212-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн çуран разведка взвочĕн разведчикĕ, гварди красноармеецĕ.
Кăм
Кăм — шыва вĕретнĕ, хытă ăшăтнă чухне савăт çинче, ăшăтакан элементсем тавра та юлакан хăйăр евĕрлĕ е урăхла хытă япаласем.
Сăмахран, чей вĕрентнĕ чухне унăн шалти енĕнче çавăн пек кăм юлать.
Ку сăмахĕ, «кăм» тени, ытти тĕрĕк чĕлхесенчи хăйăра пĕлтерекен сăмахпа («кум») тÿр килет, унпа когнат пулса тăрать.
Каçăсем
Категори:Шыв Категори:Ăшă техники
Эйлерла палăрăмлăх
Эйлерла палăрăмлăх, е Эйлерла — Пуанкарелле палăрăмлăх — топологилле уçлăхăн тулли хисеппе палăртнă палăрăмлăхĕ. X уçлăхăн Эйлерла палăрăмлăхне час-часах \chi(X) символпа паллă тăваççĕ.
Литература
Категори:Алгебрăлла топологи Категори:Графсен топологилле теорийĕ Категори:Нумайхысаклăхăн комбинаторики Категори:Топологилле инвариантсем Категори:Леонард Эйлер
Сосенки (Чулхула облаçĕ)
Сосенки (Сосенки) — Чулхула облаçĕнчи Вăратин районĕн ялĕ. Чи çывăхри чăваш ялĕ — Петровски. Камсем никĕслени паллă мар. Анчах та хальхи пурнакансенчен чылайăшĕ — чăвашсем.
Ялăн хăйне уйрăм оригиналла чăвашла ячĕ пулнă-и, пулман-и, пур-и, çук-и — çакă халлĕхе паллă мар. Ун пек ят  пулни е пурри палăрсан, паллах, статья ятне те улăштарма тивет.
Тавралăхĕ
Шупашкар-Мускав автоçултан аякрах мар. Сăр вуррин сулахай енĕ, Огневка шывĕн тăрăхĕ.
Гилюй
Гилюй  —  Раççей территоринчи юханшыв. Амур облаçĕ территорипе юхать. [Сылтăм тата Сулахай Гилюй пĕрлешнинчен пуçланса Зея шыв усравне  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 545 км.
Сосенки (Чулхула облаçĕ)
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2002-мĕш çулта 32 çын пурăннă, вĕсенчен 47% чăвашсем, 47% вырăссем.
Каçăсем
Категори:Чулхула облаçĕн ялĕсем Категори:Вăратин районĕ
Гилюй
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Амур бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Зея пуçĕнчен Зея ГЭСĕччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ —Зея. Юханшыв бассейнĕ -Амур.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Амур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Зея юпписем
Виҫӗ Т
Виҫӗ Т — виҫӗ темӑн пӗрлештерӳллӗ ячӗ, Китайӑн (КПК) Коммунистлӑ партийӗн официаллӑ пропагандишӗн чи сисӗмлисем: Тайвань, Тибет тата Тяньаньмэнь. Вӗсене «чарнӑ Т» тесе те калаҫҫӗ, мӗншӗн тесен ку объектсем КПК ҫын тивĕç-ирĕкне хӗсӗрленин тӗслӗхӗсемпе паллӑ.
Ишмик
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Пайвиха
Пайвиха — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Бердь юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  180 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Тетел (пулă тытмалли хатĕр)
Тетел — пулă тытмалли хатĕрсенчен пĕр тĕсĕ. Пысăкăшне тата ытти енсене кура ăна сĕреке, атма, трал е тата урăхла та калама пултараççĕ.
Чăваш халăхĕн ăслăхпа ӳнер академийĕ
Чăваш наци ăслăхпа ӳнер академийĕ — халăхĕн ӑслӑхне, ӳнерне, таврапӗлĕвне, ӑс-хакӑлне, культурине аталантарас енӗпе ĕçлекен  пултарулăх пĕрлешĕвĕ.
Организацин тӗп тӗллевӗ - тӑван халӑхӑн чун-чӗре хавхине, ӑс-пурлӑхне, кунҫулне, вӗсен аталану ҫул-йӗрне тӗпчесси, тӗрӗс кӑтартасси, ҫак пархатарлӑ юхӑма явӑҫакан пур ҫынна, ушкӑна хавхалантарасси, тӗкӗ парасси.
Ертӳçсем
Çыруçă - Павлова А.А.
Ревизи комиссийӗ:
Истори
1992 çулхи чӳкĕн 26-мĕшĕнче Шупашкар хулинче таврапӗлӳҫӗсемпе чылай тӗпчевҫӗ-ҫыравҫӑ, ӳнер çыннисем пĕрле пуçтарăнса «академие» пӗрлешĕнме йышăнаҫҫӗ.
1994 çулхи раштавăн 6-мĕшĕнче Чăваш Наци Конгресĕн Мӑн Канашӗн пайташĕсем, ирӗклӗ хастар тӗпчевҫӗсемпе таврапӗлӳҫӗсем малтанхи 15 ҫынна «чӑваш халӑх ӑсчахӗ» хисеплӗ ятпа чыслать, вӗсем хушшинче: Айдак А.П., Толстов-Атнарский В.Г., Наумов Н.Е., Жачева Е.Н., Григорьев З.И., Ефимов Л.А., Ерагин Е.Е.
2000 çулхи çурлан 24-мĕшĕччен пӗрлешĕве пĕтĕмĕшле Станъял В.П. ертсе пынă. 2000 çулхи чӳкĕн 16-мĕшĕнче академин пӗрремӗш уставне йышӑннӑ, ӑна РФ Юстици министерстви 2001 çулхи кăрлачăн 26-мĕшĕнче çирĕплетнĕ. Ку тапхӑрта (16.11.2000 - 14.11.2003) академин президенчӗ Тихонов П.Т. пулнӑ. Каярах пĕрлешĕве Кокшин И.Т. (14.11.2003 - 1.09.2005) тата Таллеров П.П. (21.10.2005 - 8.06.2010) ертсе пынӑ. 2010 çулхи юпан 30-мĕшĕнче иртнӗ пухура та, 2013 çулхи чӳкĕн 30-мешĕнчи пухура та президент тивӗҫне Е.Е. Ерагин мӑчавара шанса панă.
2011 ҫулхи пушăн 11-мĕшĕнче пуçласа пĕрлешӳ "Чăваш халăх ăс-хакăлпа ӳнер академийĕ" (1022100004585 ОГРН) ятпа ĕçленĕ.
2018 çулхи çурлан 1-мĕшĕнче ҫӗнӗ устава йышăнса, пĕрлешӳ "Чăваш наци ăслăлăхпа ÿнер академийĕ" ятпа ӗҫлет. Вӑл - РФ Конституцийӗпе, Федерацин «Пĕрлĕх организацисем пирки» калакан саккунӗпе тата хӑйӗн Уставӗпе килӗшӳллӗ, хӑй тӗлӗшпе ӗҫлекен пултарулӑх организацийӗ. Академи ӑслӑхпа, ӳнерпе, таврапӗлӳпе, халӑх ӑс-хакӑлӗллӗ ӗҫсемпе, культурӑн тӗрлӗ енӗпе хӑйсен ирӗкӗпе пайтасӑр ӗҫлекен тата вӗсене аталантаракан ҫынсене пӗрлештерет.
Каçăсем
Категори:Раççей пĕрлĕх йĕркелевĕсем Категори:Чăваш Ен Категори:Чăвашсем
Хадата-Юган-Лор
Хадата-Юган-Лор — Раççей территоринчи кӳлĕ. Ямал-Ненец автономи тăрăхĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, Мăн Хадата юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Ямал-Ненец автономи тăрăхĕн кӳллисем
Сӳленкке
Сÿленкке, буттылккă — кĕленче савăт.
Уçасси
Категори:Кĕленче савăт Категори:Кĕленче
Хисепсен тĕнĕлĕ
Хисепсен тĕнĕлĕ е хисепсен йĕрĕ Ак çак ÿкерчĕкре вара хăшпĕр иррационаллă хисепсене те ятарласа кăтартнă
Исиувы-Яха
Исиувы-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Гыдан кӳлмекĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Юнгур
Юнгур — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Аргут юханшывăнсылтăм çыранпе вăрринчен 44 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Пулаяслăх
Пулаяслăх  — пĕр-пĕр пулăм пулаяссин капĕ (танлаштаруллă виçи, шутлавла хаклавĕ). Хайхи пулăм сиксе тухасси ытти пулма пултарас пулăмсенчен ытларах пулсан, çавна пулаяслăхла теççĕ. Апла мар-тăк — пĕчĕк пулаяслăхлă е пулаймаслăхлă теççĕ.
Каçăсем
Категори:Математика Категори:Пулаяслăхсен теорийĕ
Вознесенка (Пелепей районĕ)
Вознесенка (Вознесенка) — Пушкăрт Республикин Пелепей районĕнче пулнă ял.
Ку ял Пушкăртстанри чăваш ялĕсен ятарласа хатерленĕ йышĕнче пур.
Ялăн чăн-чăн чăвашла ячĕ пулма пултатарть. Анчах та ăна халлĕхе тупса палăртман. Тупăнсан — статья ятне улăштарма тивет. Шырав малалал пырать.
Кунçул
Документ :
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Пурăнан халăх йышĕн улшăнăвĕ:
2002 çулăн çыравĕпе, чылайрахăш наци — чăвашсем (%).
Тавралăхĕ
Район центрне — Пелепее çитме: 32 çм ,
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Пелепей районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
Бонифачо
Халӑх йышӗ — 2700 ҫын патне (1999).
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Вĕçленӳ
Вĕçленӳ (declinatio, сăмахăн тĕп форминчен пăрăнни) — пуплеври ят сăмахсем (япала ячĕ, паллă ячĕ, хисеп ячĕ, ылмаш) улшăнни. Улшăну   хисеп, несĕл тата ӳкĕм грамматика категорийĕсене кура пулса пырать темелле.
Каçăсем
Категори:Сăмах улшăнăвĕ * Категори:Ӳкĕм Категори:Морфологи
Бах-фом-Хохкройц
Бах-фом-Хохкройц — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 2 км, бассейн лаптăкĕ 1,621 км2.
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Тетел-хутаç
Каçăсем
Категори:Советизмсем Категори:Шăнăçтарăшсем
Утюг
Утюг — тăхăнмалли тум тата тĕрлĕ пир-авăрĕ çинчи хутланчăксене якатмалли кулленхи техника элеменчĕ.
Хальхи утюгсем нумай вӑхӑт хушши изделисен йӑлари калӑпӑшне якатма, ҫавӑн пекех промышленность, пӗр чарӑнмасӑр ӗҫлени тата учрежденисен условийӗсенче (прачечнӑйсем, химчисткӑсем тата т.ыт. те) изделисен пысӑк калӑпӑшне якатма туса кӑлараҫҫӗ. Йӑлари утюгсем ялан тенӗ пекех 121 ° С, 182 ° с.
Тинĕс пирки поэма
Тинĕс пирки поэма (Поэма о море) — Мосфильм киностудире Юлия Солнцева режиссёр Александр Довженко сценарипе 1958 çулта ӳкернĕ совет илемлĕ фильмĕ.
Утюг
Утюг кунçулĕ
Утюга тахçанах ăслайланă. Пирĕн эрăччен IV ĕмĕрте Авалхи Грецире пир тум-тирне хĕрӳ металл патакĕпе плиссе тумалли меслете шутласа кăларнă.
Тинĕс пирки поэма
Ӳнерлекен ушкăн
Фильма çапнă чухне режиссёр ассистенчĕсем çамрăк режиссёрсем, РАТӲ студенчĕсем Кира Муратова тата Александр Муратов.
Каçăсем
Категори:1958 çулхи ССРП фильмĕсем Категори:Юлия Солнцеван фильмĕсем Категори:ССРП драма-фильмĕсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем
Утюг
Утюг кунçулĕ
Пӗрремӗш ӗмӗрте ҫав япала ҫинчен асӑннӑ чухне ҫапла каланӑ: "акӑ мӗнле — тимӗр калакӗсем, вӗсемпе тумтир варрине ӑшалама тата якатма усӑ кураҫҫӗ".
XVIII—XIX ӗмӗрсенче утюгсем хальхи вӑхӑтра ҫывӑх тӑракан формӑллӑ металран тунӑ хатĕрсем пулнӑ. Утюгсене газпа е кӑмакара ӑшӑтнă.
Утюгсене хута кӗртиччен Раҫҫейре поляксемпе литвасен кăтрашкаллă тумтирĕ якалман. Йӗтӗн пир-авăртан ҫӗлетнӗ йӗтӗн пиртен кӗпе-йӗме ҫусан типĕтмелле пулнӑ. Ҫакна хӑйне евӗрлӗ майпа тунӑ. Кӗпе-йӗме хысак ҫине чӗркенӗ, вара темиҫе хут та "рубель" — аялти ҫиелти аяк пӗрчиллӗ вӑрӑм йывӑҫ плашкапа тата вӗҫне авӑрлӑ авӑрпа-тӗплӗн "рубель" тунӑ. Рубель, характерлӑ шаккаса, тутӑрне тӳнтере-тӳнтере ярать, аяк пӗрчисене вара пир сӳсӗлет. Ҫак хатӗре "ребрак", "янравка", "пральник" тата урăхла та каланӑ. Çак япала XX ӗмӗрĕн вӗҫнелле хӑш-пӗр çĕрсенчи ялсенче пулнӑ.
Ҫавӑн пекех "гавриксемпе" те усă курнă — вӗри шыв тултарнӑ кантăк кӗленчесем. XVIII ӗмӗр варринелле утюга шал енчен ҫунса тӑракан кӑвара хума тытăннă. Чи анлӑ сарӑлнӑ хӗрӳ утюгсене — кӑмакана лартса ӑшӑтнă. XIX ӗмӗрти спиртлӑ утюгсем унран чылай хаклӑрах пулнӑ-и — [ сурӑхсен пӗчӗк кӗтӗвӗ.] Электрохĕртнипе тунӑ утюг XIX ӗмӗрĕн вӗҫӗнче килнĕ.
Ĕçлев принципĕ
Хĕрӳ утюг хăйĕн йывăрăш пуçамĕпе тата вĕри температурăпа тумтире кирлĕ çĕрте якатаççĕ.
Асăрхавсем
Категори:Кулленхи техника
Мăн Мадаха
Мăн Мадаха — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Мадаха юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 48 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Хвоенка
Хвоенка —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Заголоденское кӳлĕ (Заголоденки елгасы башы)    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Майлашăну (синтаксис)
Майлашăну — пăхăнуллă синтаксисла çыхăнусен тĕсĕссенчен пĕри.
Хвоенка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Хĕрлĕ (кӳлĕ, Хакаси)
Хĕрлĕ — Раççей территоринчи кӳлĕ. нче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 2 км².
Майлашăну (синтаксис)
Каçăсем
Категори:Синтаксис Категори:Синтаксисла çыхăнусем Категори:Майлашăну
Хĕрлĕ (кӳлĕ, Хакаси)
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа
Быков Юрий Михайлович
Быков Юрий Михайлович — (1923-11.05.1945), уйрăм Тинĕсçум çарĕн 383-мĕш перевçĕсен дивизин 691-мĕш перевçĕсен полкĕн пулемёт расчёчĕн командирĕ, сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 16.
Арванген
Арванген тăрăхне кĕрет. 4145 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0321.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Пеньковăра пулнă ĕç
Пеньковăра пулнă ĕç (Дело было в Пенькове) — Горький ячĕллĕ киностудире Станислав Ростоцкий режиссёр 1957 çулта ӳнерленĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1957 çулхи фильмĕсем Категори:М. Горький ячĕллĕ киностудин фильмĕсем Категори:ССРП мелодрама фильмĕсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:Сергей Антоновăн хайлавĕсене экранизациленисем Категори:Вырăсла фильмсем
Четвёртая (Косец юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Алпатов Николай Савельевич
{{Çар ĕçченĕ }}
Нухай
Нухай (نوغاي), Ису-Ногай, Нокай (нух. Ногай, Nogay), Nuğay, Нугай , Нохай, Ногай ; 1235/1240 —1300) — 1235/1240 - 1300 çулсенчи Ылтăн Уртари хĕвеланăç вулăсĕн (Тăнайăн сулахай çыранĕнчен Днестра территоринчи) беклербекĕ.
Алпатов Николай Савельевич
Алпатов Николай Савельевич — (- ), Çеçенхир фрончĕн 52-мĕш çарĕн 254-мĕш стрелоксен дивизин 933-мĕш стрелоксен полкĕн миномёт тĕллекенĕ,  ефрейтор, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 22.
Нухай
1270-мĕш çулсенченпе хăйĕн вилĕмне кĕтсе иличченех Сарай ханĕсене пăхăнман, тĕрĕссипе, вĕсене контроллесе тăнă. Унăн вассалĕ тесе Иккĕмĕш Пăлхари патшалăхĕ тата Серби, çаплах мĕнпур кăнтăр кнеçлĕхĕсем тата çурçĕр-тухăç вырăс кнеçлĕхĕсен пайĕ, пĕлтернĕ. Михаил VIII Палеолог висанти императорĕн мăшăрĕпе туман хĕрне — Ефросиньйăна — качча илнĕ.
Этимологи
Ячĕ монгол чĕлхинчен тухать, Нохой - Йытă сăмах пултать, çавăнпа Нухай халăхĕн ялавĕ çинче халĕ те çунатлă йытă ларать.
Яффа
Яффа - Израиль хули, Тель-Авив муниципалитетне кӗрет.
мини|1024px|center|Яффа. Хальхи кун
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Израиль хулисем
Тинкеш ял тăрăхĕ
Тинкеш ял тăрăхĕ — Чăваш Енĕн Етĕрне районĕн администрациллĕ пайĕ. Администрацийĕ Кивĕ Тинкеш ялĕнче вырнаçнă.
Çутçанталăкĕ
Чылайрахăшĕпе вăрман тăприллĕ сăрă çĕр, вĕсем районăн 85% таран территорине йышăнаççĕ. Халĕ пур çĕре тенĕ пекех сухаласа усă кураççĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн ял тăрăхĕсем Категори:Етĕрне районĕн муниципаллă йĕркеленĕвĕсем Категори:Тинкеш
Арекипа
Арекипа Arequipa — кӑнтӑр Перун пысӑкӑшӗпе иккӗмӗш вырӑнти хули, Арекипа провинцин административлӑ тӗп хули. Перу патшалӑхӗн Конституциллӗ суд вырнаҫӑвӗ.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Перу хулисем
Паньшиха (юханшыв)
Паньшиха  — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв КАР/ОБЬ/3409/40    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Сӳлен
Сÿлен — пысăк сӳленкке, пысăк бутылккă.
Каçăсем
Категори:Кĕленче Категори:Кĕленче савăт
Тĕршĕнӳ (синтаксис)
Каçăсем
Категори:Синтаксис Категори:Синтаксисла çыхăнусем Категори:Тĕршĕнӳ
Едунов Пётр Петрович
Едунов Пётр Петрович  — (1913-08.07.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 20. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çеçенхир фрончĕн 37-мĕш çарĕн 1-мĕш механизăмланă корпусĕн 19-мĕш механизăмланă бригадин автоматчиксен взвочĕн командирĕ, аслă сержант.
Бах-фон-дем-Фирштёкк
Бах-фон-дем-Фирштёкк — Германи территоринчи юханшыв. Гессен территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 2,3 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Тетел (тĕртĕм)
Тетел (netting) — тĕртнĕ чухне урлă тата тăрăх çипсем каçнă тĕлте тĕвĕленсе тăракан тата çавсен хушшинче пысăк хушăксем пур кирек епле пир-авăр.
Асăрхавсем
Категори:Тĕртĕмсем Категори:Тетелсем Категори:Пир-авăр Категори:Текстиль
Кăвак кӳлĕсем (Калининград облаçĕ)
Кăвак кӳлĕсем — Раççей территоринчи кӳлĕ. Калининград облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Калининград облаçĕн кӳллисем
Керома
Керома — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Фрауэнфельд (тăрăх)
Фрауэнфельд (Frauenfeld (Bezirk)) — Швейцарири тăрăх. Тăрăх центрĕ — Фрауэнфельд хула.
Тăрăх Тургау кантонне кĕрет. Лаптăк — 139,4 км². 43 615 çын пурăнать. Официаллă код — 2004.
Шăранакан хухăм
Шăранакан хухăм — газри стационарлă тата хăй тĕллĕн электро хухăмсенчен пĕри.
Каçăсем
Категори:Кăшăллă хухăм Категори:Электро хухăмсем Категори:Газри хухăм
Серёжа (фильм)
«Серёжа» (Серёжа) — Георгий Данелия тата Игорь Таланкин режиссёрсем Вера Пановăн пĕр ятлă повеçĕпе 1960 çулта ӳнерленĕ илемлĕ дебют фильмĕ.
Сюжет
Вăрçă хыççăнхи çулсем. Пиллĕк çулти Серёжăн амăшĕ (Ирина Скобцева) качча тухать — халĕ арçын ачан ашшĕ тата чи лайăх тус Коростелёв (Сергей Бондарчук) пур.
Калмаюр (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Куйбышев шыв усравĕ Камское Устье паççулкинчен Куйбышев гидроузелĕччен, Аслă Çарăмсан юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Самар облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Ихиро-Яха
Ихиро-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Юн-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 24 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 45 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Тăваткалла танлăх
Курăнать ĕнтĕ, кунта паллă мар кап пĕрре çеç. Енчен те унашкал капсем иккĕ е ытларах пулсан, кун пирки ятарласа палăртма тивет. Ятарласа палăртман чухне, паллă мар кап пĕрре çеç пулни, чĕмсĕрлĕх йĕркипе, каламасăрах куçкĕрет пек шутланать.
Тен, кунашкал танлăхсене чăваш чĕлхинче тăваткал танлăх теесси те сарăлĕ.