cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сăваплă Хакăл
Сăваплă Хакăл — христианлăхра пĕрлĕ Турăн — Сăваплă Виçпĕрлĕшĕн — виççĕмĕш пăçтаçĕ (сăнарăшĕ).
Христианлăх (Христос тĕнĕ)
Ĕненекен кашни çын хăйĕн пурнăçĕнче Сăваплă Хакăл кирлине йăлари чыларахăш христиан конфессисенчи çын йышăнать. Сăваплă Хакăл — Виçпĕрлĕшĕн пĕрри, ун витĕр/урлă виçпĕрлĕ Турă çынна тата чиркĕве тухать. Турă-Атте ăнлав Кивĕ Халалра пĕрремĕш степеньре, Ывăлне кĕл туни — Евангелисенче çырнă тапхăрта пулнă пулсан, хальхи самантра Христос чиркĕвĕнче ытларах Сăваплă Хакăл парнисем паллăрах шутланаççĕ
Сăваплă Хакăла ăс-тăна илни аталанни
Дидахери çиччĕмĕш пайĕнче тĕне кĕртнĕ чухнехи «Ашшĕ тата Ывăлĕ тата Сăваплă Хакал ячĕпе» формула пур. I ĕмĕрĕн вĕçĕнче сăваплă Рим Клименчĕ Виçпĕрлĕшĕн Виçĕ сăпатне пĕрлештерсе тупа тăвать: «Турă чĕрĕ тата Иисус Христос Хуçа чĕрĕ тата Сăваплă Хакăл чĕрĕ, суйланисен ĕненĕвĕ те, шанчăкĕ те».
Вăлах риторикăлла ыйтать: «Пĕр Турăна çеç мар-и тата пĕр Христоса çеç мар-и пĕлетпĕр эпир? Пĕр Сăваплă Хакăлăн пархатарĕ пирĕн çине килет мар-и?».
Çаплах сăваплă Климент Хакăла Сăваплăх Çырăвĕн авторĕ, хавал параканĕ тесе асăнать. Ориген çирĕплетнипе, Сăваплă Хакăлăн çавнашкал «мăнаçлăхпа влаç» пур, вăл Ашшĕпе Ывăлĕпе пĕрлĕш. Сăваплă Хакăла пуçтайни пирки Рим Ипполичĕ калать. Сăваплă Хакăл пĕтĕмпех турăлăхлине тата Вăл Ашшĕпе тата Ывăлĕпе пĕр шухăшлăхнине сăваплакан Аслă Афанасий каланă.
Каçăсем
Категори:Философи терминĕсем Категори:Христианлăх Категори:Турăсем, алфавитпа Категори:Турă Категори:Христиан терминĕсем Категори:Христианлăхри Турă
Аранжи
Аранжи (arranger — «йĕркене кĕртес, майлаштарас») — мусăк хайлавне, оригиналпа танлаштарсан, урăх пушкаравçăсем валли ятарласа хатĕрлени (сăмахран, фортепианно пьесине оркестрлани). Аранжи тесе çавăн пекех пурте лайăх пĕлекен мелодие гармонизацилев тата инструментлав пирки калаççĕ.
Ку ретри ытти ăнлавсем
Малтанхи мусăк хайлавне композитор-майлаштаруçă мĕн чÿхлĕ витĕм кÿнине кура, çакнашкал пулăмсем пулаççĕ (витĕм ÿснĕ май черетлесе тухнă): «Майлаштарăм», «майлаштару», «аранжи», «транскрипци», «парафраза», «рапсоди», «фантази».
Тата кунсăр пуçне — гармонизацилев, инструментлав тата ытти. Хайхи пулăмсем хушшинче çирĕп чикĕсем çук. Çавăнпа та вĕсене чылай чухне синонимсем пек пăхма пулать.
Каçăсем
Категори:Инструментлав Категори:Мусăк
Волошко Григорий Семёнович
''Волошко Григорий Семёнович Волошко Григорій Семенович'' — (1915-27.03.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 20. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Хура тинĕс флочĕн Одесса тинĕс çар базин 384-мĕш уйрăм тинĕс пехоти батальонĕн штаб пуçлăхне пулăшаканĕ, лейтенант.
Пуштунсем
Пуштунсем, паштунсем (پښتون анăç [paʂtun], тухăç [paxtun], [pæχtun], پٹھان, पठान paṭhān [pəʈʰaːn]) е афгансем ( [æfʁɒːniː]) — Афганистанăн ытларах кăнтăрĕнче, кăнтăр-тухăçĕпе кăнтăр-анăçĕнче тата Пакистанăн çурçĕр анăçĕнче вырнаçнă иран халăхĕ. Вĕсем тухăç иран пашто чĕлхипе калаçаççĕ, номадизм йăлипе пурăнаççĕ,  Пуштунвалай кодекс чысне тытаççĕ, вĕсен йăх-ăру  структури çав тери туратлă.
Антропологи
Антропологи енĕпе пуштунсем индо-иран расине кĕреççĕ.
Каписа, Парван, Газни, Забуль, Кандагар тата Урузган çĕрĕсенчи пуштунсем памир-фергана расине кĕреççĕ.
Библиографи
Категори:Пуштунсем Категори:Афганистан халăхĕсем Категори:Пакистан халăхĕсем
Сенаж
Сенаж — 50 — 55 % нӳрĕке çити пăчăртаса герметика калăпăшсенче консервăланă курăк. Шултра мăйракаллă выльăха тата сурăхсене апатлантараççĕ. Сенаж хытă апат шутланать.
Ĕмĕлке (бригада)
Бригада «При́зрак» — Луганск Халăх Республикин хĕçпăшаллă йĕркелĕвĕ.
2015 çулхи кăрлач уйăхĕ вĕçĕнчен пуçласа «Ĕмĕлке» Дебальцево районĕнчи çапăçусене хастаррăн хутшăнать. 2015 çулхи нарăсăн ё6-мĕшĕнче Европа пĕрлешĕвĕн санцисен ят-йышне кĕртнĕ.
Асăрхавсем
Категори:Çĕнĕ Раççей батальонĕсем Категори:Луганск Халăх Республикин Хĕçпăшаллă вăйĕсем Категори:Лисичанск
Каракан
Каракан — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Çĕн Çĕпĕр шыв управĕ (Обь) юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  3047 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 86 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Микеле Плачидо
Мике́ле Пла́чидо (Michele Placido; çу, 19, 1946, Асколи-Сатриано, Итали) — итал актёрĕ тата кинорежиссёрĕ.
Биографи
Микеле Плачидо 1946 çулхи çăвăн 19-мĕшĕнче Асколи-Сатриано хулара çуралнă. Çарти хĕсметрен таврăнсан Плачидо Римри полицире ĕçленĕ. Театрпа чирлесе ӳксен вăл Драма ӳнерĕн академине вĕренме кĕнĕ. 1969 çулта сцена çинче хăйĕн пĕрремĕш рольне вылянă.
1972 çултанпа кинора выляма тытăннă. Плачидо Марио Моничеллин «Халăх романĕ» (1974), Луиджи Коменчинин «Божественное создание» (1975), Марко Беллоккион «Триумф маршĕ» (1976) тата «Прыжок в пустоту» (1979), Сальваторе Самперин «Эрнесто» (1978) (Берлин кинофестивалĕн парни), Джулиано Монтальдон «Аньезе вилме каять» (1976), Карло Лидзанин «Отель Кляйнхоф» (1977) тата «Фонтамара» (1980), Паскуале Скуитьерин «Корлеоне» (1978), Франческо Розин «Виççĕ ывăл» (1981), Лучано Одоризион «Шопен» (1983), Дамиано Дамианин «Çыхăну пиццери урлă» (1985), Марко Ризин «Мери яланлăхах» (1989) фильмĕсенче вылянă.
Çемье
Плачидо виççĕмĕш хут авланнă.
Иккĕмĕш арăмĕ — актриса Симонетта Стефанелли. 1994 çулта уйрăлнă.
Пиллĕк ачана çут тĕнчене кĕртнĕ — хĕрĕ Виола́нте Пла́чидо (1976) тата иккĕ ывăлне — Микеланжело (1990) тата Марко Бренно (1991) — Симонетта Стефанелли çуратнă, авланмасăр тунă Иниго ывăлне (1988), Вирджиния Александра актриса çуратнă, Габриель ывăлне (2006) Федерика Винченти çуратнă.
Каçăсем
Категори:«Кĕмĕл упа» парне лауреачĕсем Категори:Халĕ пурăнакансем
Атон
мини|150px|Фараон Эхнатон тата [[Нефертити Атона парнесем параҫҫӗ. Каир музейӗ]]
Атон — Авалхи Египет халаплӑхӗнчи хӗвел ҫавраки, турӑ, Ра е Ра-Хорахте курӑнакан калӑпӑшӗ. XVIII династи фараонӗ Эхнатон патшалӑх пуҫлӑхӗ пулса тӑҏсан Атон культне хутайя кӗртнӗ.
Каҫӑсем
Категори:Персонажсем, алфавитпа Категори:Турăсем, алфавитпа Категори:Халаплăх персонажĕсем, алфавитпа
Эриц
Эриц — (Eriz) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Анат Хура Ката
Анат Хура Ката (Нижний Каракитан, Түбән Каракитә) — Тутарстанăн Çĕпрел районĕнчи тутарсем пурăнакан вырăн. Марс ял тăрăхĕн ялĕ шутланать.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Çĕпрел районĕн ялĕсем
Кальяри
Кальяри (Cagliari) — Сардини регионӗн Итали хули.
Сардини облаҫӗн тата провинцийӗн административлӑ тӗп хули.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Итали хулисем
Çавахлăх (пĕлтерĕшсем)
Çавахлăх:
Юдифь
мини|[[Кристофано Аллори ӗҫӗ. 1610-1612 ҫҫ.]] Юдифь - Юдифь е Иудифь (ивр. ‏יהודית‏‎ [Йехудит] — «иудей хӗрарӑмӗ»; Иуда ятӑн хӗрарӑм варианчӗ) — Кивĕ Халалӑн канонсӑр е икӗмӗш канонлӑ Юдифь кӗнекин пайташӗ, тӑван хулине ассирийсенчен ҫӑлнӑ еврей тӑлӑх арӑм.
Иудей паттӑрӗ, хӗрарӑм-патриот тата аваллӑхра Ҫывӑх Хӗвелтухӑҫри иудейсен пусмӑрҫӑсене хирӗҫ пынӑ кӗрешӳ символӗ, «куҫ илмелле мар чипер те илемлӗ» (Иудифь. 8:7). Ассири ҫарӗсем унӑн тӑван хулине хупӑрласа илсен, вӑл хитре тум тӑхӑнса тӑшман тӑракан вырӑна пырса ҫитет, ӑна Олоферн ҫарпуҫ килӗштерет. Лешӗ ӗҫсе ӳсӗрӗлсе ҫывӑрса кайсан, вӑл унӑн пуҫне касса тӑван хулине илсе кайнӑ. Архимандрит Никифорӑн Библи энциклопедийӗ ку паттӑрлӑх пирӗн эрӑччен 589 ҫ. пулса иртнӗ тесе шутлать.
Каҫӑсем
Категори:Мифологи Категори:Кивĕ Халал Категори:Юдифь
Россомаха (Копкес юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Алелюхин Алексей Васильевич
Алелюхин Алексей Васильевич — (-), Кăнтăр фронтăн 8-мĕш сывлăш çарĕн 6-мĕш гварди истребитель авиаци дивизин 9-мĕш гварди истребитель авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, авиаци генерал-майорĕ, икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ , , ,. Указ датисем - 24, 01.
Çĕрпӳ (пĕлтерĕшсем)
Çавăн пекех
Категори:Çĕрпӳ
Раççей Федерацин тава тивĕçлĕ ӳкерçи
Раççей Федера́цин тава тивĕçлĕ ӳкерçи — Раççей Федерацин патшалăх чыслав системине кĕрекен хисеп ячĕ.
Иркутск облаçĕ
Ирку́тск о́блаçĕ — Раççей Федерацин Çĕпĕр федераци тăрăхĕн кăнтăр-тухăçĕнчи субъекчĕ.
1937 çулхи авăнăн 26-мĕшĕнче РСФСР Тухăç-Çĕпĕр облаçне Иркутск тата Чита облаçĕсем çине пайланипе пулса тăнă.
Каçăсем
*
Хыльчу-Яга
Хыльчу-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Хыльчую юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 139 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Макаксем
Макаксем (лат. Macaca) — мартышка йышшисен 21 тӗсрен тӑракан приматсен йӑхӗ, ытларах пайӗ Азире пурӑнать, 5,1 млн ҫул каялла ҫул каялла пулса тухнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Макаксем
Сочи (пĕлтерĕшсем)
Сочи — тĕрлĕ пĕлтерĕшлĕ сăмах:
Муравьиха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Муравьиха
Месхенет
мини|150px
Месхенет (егип. Msḫnt) — Авалхи Египет халаплӑхӗнчи, ҫын ҫут тӗнчене килсенех кӗтсе илекен, ача ҫуратакан хӗрарӑмсене хӳтӗлекен, эписене пулӑшакан турӑ.
Каҫӑсем
Категори:Персонажсем, алфавитпа Категори:Турăсем, алфавитпа Категори:Халаплăх персонажĕсем, алфавитпа
Матвеева Валентина Борисовна
1970-мĕш çулсен иккĕмĕш çурри. Чăваш Енти Трак ялĕ. Ун чухне унта Уренгой-Помар-Ужгород пăрăх тăрăх газ уçлакан станци те пулман-ха. Ялти вăтам щкулта пĕтĕм çĕршыври ытти чылай çĕрти пекех вокалпа инструментсен ансамблĕ (ВИА) йĕркеленнĕ.
Шупашкар завочĕсенчи ансамбльсем хăйсен вăл вăхăтри чи çĕнĕ те хăватлă аппаратурипе тума пултарайман шлягерсене ялти шкул ачисем уроксем хыççăн пушă класра çыртарнă.
Кунçул
Валентина Матвеева пирки нимĕнех те паллă мар. Трак районĕнчи Яманак ялĕнчен. Интернетра ак мĕнле хыпар пĕлме пулать :
<Куçару: 44. валера çырать: сентябрь, 22, 2011, 19:56 хуравламалла ку юрă кивĕскер эп астăвап мĕнле ку юрра юрланă тен Трак районĕчи Яманакри чи пĕрремĕш хĕр шкул ансамблĕпе Трак вăтам шкулĕнчен вара ансаттăн каласан ватти-вĕтти пурте киленеттĕмĕр  пулнă ку 70-мĕш çулсен вĕçĕнче хайхи чипер хĕре ВАЛЕНТИНА МАТВЕЕВА тетчĕç>
Илсе кăтртнă тĕслĕхре "Шăнкрав курăкĕ" юрă пирки сăмах пырать-ха. Анчах та "Юрату сăмасахĕ" юрă та унпа пĕр вăхăталлах халăх хушшинче сарăлнă, çут тĕнчене кăлараканĕсем те пĕр çынсемех пулнă пулмалла. Борис Чиндыков çырнинчен :
Кам чĕрине кăна тыткăнламан пуль шкул ансамблĕнчи çамрăк чăваш хĕрĕн хĕрарăмăнни пек кăкăртан тухакан туйăмлă, çав вăхăтрах пĕчĕкке хĕрачанни пек таса сасси? Иăнăшмастăп пулсан, çав хĕрачана, чăвашсен пĕрремĕш поп-çăлтăрне, Валя Матвеева тесе чĕнетчĕç пулас. Мĕн тури аслă антăху хуçаланнă иккен чăваш çамрăкĕсен чунĕ-чĕринче тăван чĕлхеллĕ поп-музыкăшăн: Степанов юррисем самантрах Чăваш Çĕрĕн пĕтĕм анлăшĕпе сарăлаççĕ. Шупашкар завочĕсенчи ансамбльсем хăйсен вăл вăхăтри чи çĕнĕ те хăватлă аппаратурипе тума пултарайман шлягерсене ялти шкул ачисем уроксем хыççăн пушă класра çыртараççĕ. Мĕнре-ши сăлтавĕ? Мĕне кура тÿрех, пĕр шутласа тăмасăрах йышăнчĕ вĕсене чăваш çамрăклăхĕ? Кам астумасть пуле Валя Матвеевăн вилĕмсĕр сассине:
Кÿл хĕрне,
Каçсерен кĕтет
Савнине...
Туапсе (пĕлтерĕшсем)
Туапсе — тĕрлĕ пĕлтерĕшлĕ сăмах:
Матвеева Валентина Борисовна
Кунçул
Эс йĕретĕн-и,
Эс чĕтретĕн-и,
Ма салхуллă сан
Иăл  куллу? (Вениамин  Пехил  сăвви.)
Кунта юрăç çумне "черете" палăртакан номер ("пĕрремĕш") çакса хума хăтланнă-ха та, ытти енчен аванах кăтартнă пулĕ "Валентина Матвеева феноменне" тата ăна халăх çине тухма пулăшакансене.
Каçăсем
Категори:Раççей юрăçисем Категори:Чăваш юрăçисем Категори:Мусăкçăсем, алфавитпа Категори:Юрăçсем, афавитпа
Альбек (юханшыв)
Аальбек — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Хафен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Семёнов Виктор Семёнович
Виктор Семёнович Семёнов (1949, çĕртме, 28, Мăн Вылă ялĕ, Элĕк районĕ, Чăваш АССР, РСФСР çур.) — СССР тата Раççей тава тивĕçлĕ тренерĕ.
Биографи
Виктор Семёнов Элĕк районĕнчи Мăн Вылă ялĕнче 1949 çулхи çĕртмен 28-мĕшĕнче çуралнă.
Виктор Семенович тренер ертсе пынипе Елена Николаева 1992 ҫулта Олимп вăййинче кĕмĕл медале тивĕçнĕ.
Паян Виктор Семенов – шалти ӗçсен хĕсмечĕн канури полковникĕ, педагогика ăслăхĕсен кандидачĕ.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Пайăр çынсем:Элĕк районĕ Категори:Çĕртмен 28-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1949 çулта çуралнисем Категори:Халĕ пурăнакансем Категори:Спортсменсем, алфавитпа Категори:Тренерсем, алфавитпа
Армавир
Армавир (Արմավիր) — тĕрлĕ пĕлтерĕшлĕ сăмах:
Ярей-Ты-Вис (Ярей-Ю юппи)
Ярей-Ты-Вис — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Ярей-Ю юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 66 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Жижица кӳлли
Жижица — Раççей территоринчи кӳлĕ. Псков облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, Жижица (юханшыв) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 57,3 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Псков облаçĕн кӳллисем
Дружников Владимир Васильевич
Владимир Васильевич Дружников (30.6.1922, Мускав — 20.2.1994, Мускав) — совет кино актёрĕ.
Каçăсем
Категори:1922 çулта çуралнисем Категори:Çĕртмен 30-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1994 çулта вилнисем Категори:Нарăсăн 20-мĕшĕнче вилнисем
Сига (Моцменьга юппи)
Сига  — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Мойменьга юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 4 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Северсем
Северсем (сѣверо, сѣверъ, сѣверы) — VIII—XI ĕмĕрсенче хальхи Чернигов, Сума, Брянск, Курск, Белгород облаçĕсен территоринче пурăннă тухăç-славян йăхĕсен пĕрлешĕвĕ. Археологире ăна ромен тата волынец культурисемпе тан теççĕ.
Этноним
Валентин Седов, паллă архелог-славист версипе, вĕсем скиф-сармат кăкĕнчен тухнă, «хура» иран сăмахĕнчен пулса кайнă, çакна северсем никĕсленĕ Чернигов хула паăртать, çаплах çак шухăша Сейм тата Десна (Сейм, Сев, Ропша, Амонь, Тускарь, Нетхарь, Апажа, Хорол, Хоропуть, Эсмань т. ыт.) иран гидронимĕсем çирĕплетеççĕ. Сейм (Семь) юханшыв ячĕ çапла «тĕксĕм» юханшыв пулать (танлаштар: syāma- тата  «тĕксĕм»). Сев юханшыв ячĕ те, пулас, Иранран килнĕ темелле — танл. syava- «хура», «хура-хăмăр, турă, тĕксĕм» тĕссем. Вара çапла пулсан, Сев сăмаха «тĕксĕм, хура (юханшыв)» теме юрать.
Виççĕмĕш версипе, çак ят авалхи славянсен «хурăнташ» сăмахран пулса кайнă.
В. П. Кобычев каланипе, анăçри е кăнтăрти славян çĕрĕсенчен куçса килнĕ тухăç славянсен север йăхĕ пулать. Çав ятлах славян йăхĕ VII—X ĕмĕрсенче было известно на правом берегу нижнего анатри Тăнайăн сылтăм çыранĕнче (хальхи Пăлхари территоринче) пурăннă. Пăлхарсем Балкана пырса кĕриччен Фракири славян йăхĕсенчен çурçĕр енне йышăннă, каярах вĕсем VIII ĕмĕрте Польшăра тата Тăнăварăн сулхай çыранĕнче пурăннине ăсчахсем Тăнай лешьенчи северсем çурçĕрелле тата çурçĕр-тухăçалла куçса кайнă тесе ăнлантараççĕ.
М. Фасмер шутланипе, тухăç славянсем хальхи Беларуç çĕрĕ урлă Новгорода çити территорие йышăниччен, северсем Фракири чи çурçĕрти йăхĕ пулнă (Фасмерăн этимологи сăмахсарĕ). Çав хушăрах, В. Н. Топоровпа О. Н. Трубачёв шухăшланипе, йăх ятне тĕнче енĕпе çыхăнтарни иккĕмĕшле çеç.
Антропологи
Северсем ытти славянсен уйрăлса тăнă (сăмахран, древлянсенчен) хĕсĕк питпе тата долихоцефалипе. Псёл юханшывĕ (Мăн Горналь хулашĕ) çинчи çăвасене тĕпчесен, северсем вăтам тата вăрăм пуçлă, вăрăм та мăн сăмсаллă, рельефлĕ питĕ те çинçе шăмăллă европеоидсем пулнине кăтартнă. Север арĕн çӳллĕшĕ вăтамран 167,4 см, аман çӳллĕшĕ — 157,3 см, çапах та вăрăм (180 ытла см) çынсен виллисене тупнă. Арçынсем вăтамран 39,1 çул, хĕрарăмсем — 33,6 çул пурăннă, темелле.
В. В. Бунак вара северсем Вăтаçĕр тинĕс тĕсĕн элçисем пулнипе сардинсемпе пĕрпеккине палăртнă (Bunak, 1932). Северсем, антропологи енчен, В. В. Бунак шухăшĕпе, вăтаçĕр тинĕс расин турачĕ — понти — пулать.
1973 çулта Т. И. Алексеева антрополог монографи кăларнă, унта вăл малтанхи тĕпчев ĕçĕсене пĕтĕмлетнĕ, унченхирен чылайрах паллă антропологи материалĕсемпе усă курнă, çав шутра северсен антропологипе çыхăннă ыйтусене çутатса панă. Автор северсене долихокранлă вăтам питлĕ тĕсе, радимичсемпе, дреговичсемпе тата смулен кривичĕсемпе (çавсен — купташка шăмми кăтартăвĕ: 71—73; пит шăмми анлăшĕ: 130—133; сăмса каçăрăннин кĕтесĕ: 27—30; сăмса кăтартăвĕ: 49—51) пĕрле кĕртет.
Каçăсем
Категори:Тухăç славян йăхĕсем Категори:Авалхи вырăс йăхĕсем Категори:Вăтам ĕмĕрсенчи Украина Категори:Вăтам ĕмĕрсенчи Раççей Категори:Север ен Категори:Белгород облаçĕн историйĕ
Барка (Маткома юппи)
Барка — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Маткома юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем
Нулле энерги
Нулле эне́рги, е нуль пăнчă эне́ргийĕ (zero-point energy), —  харпăр квантламеханикăлла тытăмăн энергийĕн  минимумла шайĕ. Çакнашкал тытăмăн тăрăмне  квантлаомеханикăлла тытăмăн тĕп тăрăмĕ теççĕ.
Литература
Категори:Квантла механика Категори:Энерги Энерги Категори:Нуль
Фоджа
Фоджа (Foggia) — Итали коммуни.
Апули регионӗнче, Фоджа провинцинче вырнаҫнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Итали хулисем
Двинье
Двинье — Раççей территоринчи кӳлĕ. Псков облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 31,3 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Псков облаçĕн кӳллисем
Зальмзах
Зальмзах, (Salmsach) — Швейцарири коммуна, Тургау кантонне кĕрет.
Арбон тăрăхне кĕрет. 1305 çын пурăнать (2007). Официаллă код —  4441.
Каçăсем
Категори:Тургау кантонĕн хулисем
Тюнгур (Катунь юппи)
Тюнгур  — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Катунь юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 428 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Çавахлăх принципĕ
Çавахлăх принципĕ — нумай пĕр пек пĕрчĕрен тăракан тытăмсене пырса тивет; кунашкал тытăмра эксперимент пулăшнипе пĕрчĕсене пĕр-пĕринчен уйăрса илмешкĕн май çук.
Ку классикăлла физикăра тытăмри кашни пĕрчĕне йĕрлесе пыма май çуккине пĕлтерет пулсан, квантла механикăра çакă пачах урăхла япала, унăн классикăлла физикăра ку тĕлĕшпе аналогсем çук.
Çавахлăх принципĕнчен Паули принципĕ тата пĕр пек пĕрчĕсенчен тăракан тытăмсен хум функцийĕн симметрийĕ тухса тăраççĕ.
Евтушенко Александр Семёнович
Евтушенко Александр Семёнович  — (21.11.1912(8)-06.07.1987), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Беларуç фрончĕн 70-мĕш çарĕн 1-мĕш гварди штурмлакан инженер-сапёр бригадин 2-мĕш гварди уйрăм штурмлакан инженер-сапёр батальонĕн сапёрĕ, гварди красноармеецĕ.
Кальмиус (бригада)
Бригада «Кальмиус» — Донецк Халăх Республикин хĕçпăшаллă йĕркелĕвĕ. Ячĕ Донбасри пĕр ятлă юханшывран çуралнă.
Каçăсем
Категори:Донецк Халăх Республикин Хĕçпăшаллă вăйĕсем Категори:Çĕнĕ Раççей батальонĕсем
Кальмиус (пĕлтерĕшсем)
Кальмиус
Краснодар (пĕлтерĕшсем)
Краснодар — тĕрлĕ пĕлтерĕшлĕ сăмах:
Бат (халаплӑх)
мини|150px
Бат — Авалхи Египет халаплӑхӗнчи, ӗне хӑлхаллӑ, мӑйракаллӑ хӗрарӑм сӑнлӑ турӑ-ӗне. Вӑта патшалӑх тӗлнелле унӑн сӑнарӗпе атрибучӗсене Хатхор турӑ патне хушнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Персонажсем, алфавитпа Категори:Турăсем, алфавитпа Категори:Халаплăх персонажĕсем, алфавитпа
Буханов Алексей Дмитриевич
Буханов Алексей Дмитриевич — (08.03.1923-02.11.1995), 1-мĕш Украина фрончĕн 2-мĕш сывлăш çарĕн 4-мĕш бомблакан авиаци корпусĕн 202-мĕш бомблакан авиаци дивизин 36-мĕш гварди бомблакан авиаци полкĕн звено командирĕ, гварди лейтенанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27.
Рыбтрестовская
Рыбтрестовская — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ильяк юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  72 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Ханжонков сутилӳ килĕ
«Ханжо́нков сутилӳ килĕ» — кинофильмсем тăвакан тата кăтартакан, А.А. Ханжонков 1906 çулта йĕркеленĕ раççей компанийĕ.
Каçăсем
Категори:Раççей империнчи кинематограф Категори:Мускаври кинокомпанисем Категори:Ялта культури
Карасев Лог
Карасев Лог — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Çĕн Çĕпĕр шыв управĕ (Обь) юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  3161 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Двинь-Велин кӳлли
Двинь-Велин — Раççей территоринчи кӳлĕ. Псков облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, Двинка (юханшыв) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 52,6 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Псков облаçĕн кӳллисем
Тутарстан Республикин халăх ӳкерçи
Тутарстан Республикин халах ӳкерçи (Татарстан Республикасы Халык рәссаме) — Тутарстан Республикин чыслав хисепĕ. Тутарстан Республикин 2004 пушăн 24-мĕшĕнчи 25-ЗРТ №-лĕ «Тутарстан Республикин патшалăх чыславĕсем пирки» саккунĕпе пуçарса янă.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Республикин чыслав хисепĕсем
Волощук Константин Никитович
''Волощук Константин Никитович Волощук Костянтин Микитович'' — (6.04.1916(24.03)-24.04.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 5-мĕш тапăнакан çарăн 60-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 177-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн батальон командирĕ, гварди капитанĕ.
Ярей-Ю (Силова-Яха юппи)
Ярей-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Силова-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 118 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 66 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Сима (Кубена юппи)
Сима  — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кубена юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 133 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 53 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Налойка
Налойка —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Сомина юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 9,2 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Алехнович Антон Адамович
Алехнович Антон Адамович — ( - ), аякри авиацин 1-мĕш гварди бомблакан авиаци корпусĕн 6-мĕш гварди бомблакан авиаци дивизин 6-мĕш гварди аякра бомблакан авиаци полкĕн эскадрильи командирĕн çумĕ,  Майор, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати -.
Чира-Шор
Чира-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Юр-Яга юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 52 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Альзенц (юханшыв)
Альзенц — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Рейн юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 49,9 км, бассейн лаптăкĕ 327,668 км2.
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Фарни
Фарни — (Fahrni) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Тюнь
Тюнь — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Жасатер юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 14 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Фарни
Тун тăрăхне кĕрет. 731 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0925.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Тюнь
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Икĕ тус
Икĕ тус (Два друга) — М. Горький ячĕллĕ киностуди киностудире Виктор Эйсымонт режиссёр 1954 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Слинккă
Слинккă — тетте-сиктеркĕч (пружын), 1943-мĕш çулта СШАра пурăннă Ричард Джеймс шутласа кăларнă.
Салерно
Кампани облаҫӗнче вырнаҫнӑ, Салерно провинцин административлӑ тӗп хули. Халӑхӗ — 133 970 ҫын (2018 ҫул).
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Итали хулисем
Юркки Иван Дмитриевич
Вăл — Н.В.Никольскийĕн иккĕмĕш сыпăкри тăванĕ (вĕсен ашшĕсем пĕртăван).
Пурнăçĕ
Иван Дмитриевич Юркки 1981-мĕш çулхи июнĕн 29-мĕшĕнче Хусан кĕпернинчи Етĕрне уесĕнчи Купăрля ялĕнче (халь Чăваш республикинчи Муркаш районне кĕрет) çуралса ÿснĕ.
"Юркки" текен псевдонима 1908-мĕш çултан тухнă кĕнекин хуплашки синчех палăртнă. Чăн та, орфографийĕнче пĕр к çеç, анчах чăвашла ун пек çыраймастан, икĕ кк кирлĕ.
Асăрхавсем
Категори:Публицистсем, алфавитпа Категори:Пайăр çынсем:Чăваш Ен Категори:Пĕрлĕх ĕçченĕсем Категори:Раççей публицисчĕсем Категори:1881 çулта çуралнисем Категори:Çĕртмен 29-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1948 çулта вилнисем Категори:Юпан 28-мĕшĕнче вилнисем
Кинтереп (Бердь юппи)
Кинтереп  — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Бердь юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  162 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Исаенко
Исаенко (Ісаєнко) — украин хушамачĕ.
Паллă çынсем:
Радуга (Реня юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Гибатдинов Фарид Абдуллович
Гибатдинов Фарид Абдуллович (1959-2020) — Чăваш Енри тутарсен наци-культура автономийĕн ертÿçи.
Пурнăçĕ
Чăваш Енри Комсомольски районенчи Урмаелĕнче çуралса ÿснĕ. Тăлăха юлнă пулнă, финанс йывăрлахĕсем пулнăран айккинелле ĕçлеме çÿреме тивнĕ.
Асăрхавсем
Категори:Культура ĕçлевçисем, алфавитпа Категори:Пайăр çынсем:Чăваш Ен Категори:Пĕрлĕх ĕçченĕсем Категори:Раççей педагогĕсем Категори:1959 çулта çуралнисем Категори:Чӳкен 1-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2020 çулта вилнисем Категори:Утан 7-мĕшĕнче вилнисем
Савватеевка (Тым юппи)
Савватеевка  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тым юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  624 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Святец
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Смулен облаçĕн кӳллисем
Чăваш Республикин халăх ӳкерçи
Чăваш Республикин халах ӳкерçи — Чăваш Республикин чыслав хисепĕ.
Çавăн пекех
Категори:Чăваш Республикин чыслав хисепĕсем
Юмартлăх
Юмартлăх —
Каçăсем
Категори:Ыртăвăмлăхсем Категори:Сăваплă Хакăл Плодĕ
Юхăннă газ
Юхăннă газ — унăн пĕрчисем çавахлăхла (тождествăлла) пулнине кура квант механикин эффекчĕсем вăйлăн сисĕнекен газ. Газ юхăнасси пĕрчĕсем хушшши пĕчĕк чухне пуçланать — çав хушă де Бройль хумĕн тĕршшĕпе пĕр шая çитсен. Пĕрчĕсен спинĕ еплереххине кура икĕ тĕрлĕ юхăннă газа уйăрса илеççĕ: фермионсенчен тăракан ферми-газ (пĕрчĕсен спинĕ çурма тулли хисеп) тата бозонсенчен тăракан бозе-газ (пĕрчĕсен спинĕ тулли хисеп).
Математикăлла объект
Математикăлла объект — математикăра е математика философийĕнче палăртакан тата тишкерекен абстрактлă объект.
Юхăннă газ
Газ юхăнассин малсăлтавĕ
Газ юхăнасси пĕрчĕсем хушшши пĕчĕк чухне пуçланать — çав хушă де Бройль хумĕн тĕршшĕпе пĕр шая çитсен. Урăхла каласан, ак çакнашкал малсăлтав пур:
Математикăлла объект
Тĕслĕхсем:
Юхăннă газ
Газ юхăнассин малсăлтавĕ
Юхăнассин малсăлтавĕ T температура (идеаллă газшăн ) самай пĕчĕк чухне тата пĕрчĕсен N концентрацийĕ пысăк чухне палăрма пуçлать.
Каçăсем
Категори:Физика Категори:Физика терминĕсем Категори:Квантла механика Категори:Ăслăх
Зоммери
Зоммери, (Sommeri) — Швейцарири коммуна, Тургау кантонне кĕрет.
Арбон тăрăхне кĕрет. 497 çын пурăнать (2007). Официаллă код —  4446.
Каçăсем
Категори:Тургау кантонĕн хулисем
Зима районĕ
Зима райо́нĕ — Иркутск облаçĕнчи (РФ) администрациллĕ-территориллĕ йĕркеленӳ (район) тата муниципаллă йĕркеленӳ (муниципаллă район).
Администраци центрĕ — Зима (район йышне кĕмест).
Географи
Зима районĕ Иркутск облаçĕн Тулун, Куйтун, Балаган, Заларин, Нукут районĕсемпе юнашар вырнаçнă.
Истори
Зима районне 1923 çулхи нарăсăн 14-мĕшĕнче туса хунă.
Каçăсем
*
Яркуче-Яга
Яркуче-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Ергаланып бетә юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Уçăмсăрлăх принципĕ
Уçăмсăрлăх принципĕ (Гейзенбе́ргăн) квантла механикăра —  никĕсри шухăшларăш (уçăмсăрлăхсен шайлашулăхĕ), вăл тытăма палăрăмлăхлакан тата  коммутациленмен операторсемпе (сăмахран, координатăн тата импульсăн, токăн тата хиврелĕхĕн, электро тата магнитла уйсен) çырăнакан квантла сăнанакансен мăшăрне мĕнле тĕллĕхпе пĕр харăс пĕлме май пуррине кăтартать. Пĕлÿсĕртерех çынна та ăнланмалла ку çапла пулать: пĕрчĕн пĕр палăрăмлăхĕ мĕн чухлĕ тĕллĕхлĕрех виçĕнет, тепри çавăн чухлĕ сахалтарах тĕллĕхпе виçĕнеет.
Енчен те уйрăм тăрăмри тытăмăн темиçе (нумай) копийĕсем пулсан, координатсемпе импульсăн виçевĕсем пулаяслăхăн  харпăр валеçĕвне пăхăнаççĕ — ку вăл квантла механикăн  фундаментла постулачĕ. Координатăн тăваткалла вăтам \Delta x пăрăнавне тата импульсăн тăваткалла вăтам \Delta p пăрăнавне виçсен, эпир çакна куратпăр
кунти \hbar — Планкăн майлаштарнă константти.
Каçăсем
Категори:Квантла механика Категори:Квант механики Категори:Теорилле физика Категори:Физика саккунĕсем тата танлăхĕсем уçăмсăрлăх
Патша (Макиавелли)
«Патша» (Il Principe} куçарнă «Кнеç») — Никколо Макиавелли флоренц шухăшлавçин тата патшалăх ĕçченĕн трактачĕ. Çак ĕçре автор влаçа илмелли методологие, тытăмламалли меслетсене тата идеал çӳллĕшĕнчи тытăмлавçăна кирлĕ пултарулăха кăтарса панă. Кĕнекен малтанхи ячĕ De Principatibus (Кнеçлĕхсем пирки).
Трактата 1513 çулта çырнă темелле, анчах та ăна 1532 çулта, Макиавелли вилнĕ хыççăн 5 çултан кăна, публикациленĕ. Хăйĕн тапхăрĕнче кĕнеке патшалăх пирки хыпарсене систематизацилекен, патшалăха ертсе пырассипе фундаментлă ĕç шутланнă.
Тупсăмлани
Патшалăхсем (Stati) тытăмланă формипе республикăсем (Repubbliche) тата монархисем (Principati) пулаççĕ. Макиавелли çырса панипе, влаçа ярса илме виçĕ формă пур: хĕçпăшал вăйĕ (armi, forza е violenza), ăнăçу (fortuna, фортуна) е ырăтăвамçă (virtù). Ăнăçу çын влаçĕнче мар, çавăнпа Макиавелли хăйĕн тимлĕхне хĕçпăшал вăйĕ тата ырăтăвамçă çине хурать, иккĕшĕ те пĕр-пĕрне пулăшаççĕ тет. "Хĕçпăшаллă кĕлĕçсем çĕнтереççĕ" (Profeti armati vinsono), çырать вăл. Макиавелли çырнипе, патшан хăш чухне чĕрчун пек (bestia) пулмалла, вĕсенчен вăл тилĕпе (volpe) арăслана (lione) палăртать. Тулаш вăйĕ (forza) пĕтнипе е халăх йĕрĕннине (disprezzato) пула влаç ура айĕнчен шуçса каять, енчен те патша хăйĕн йĕрсĕрлĕхне (пороки) кăтартать е тытса пыракан çĕршыври "пурнăç йăли-йĕркине" пăсать.
Каçăсем
Категори:Кĕнекесем, алфавитпа Категори:Ренессанс литератури Категори:XVI ĕмĕрти кĕнекесем Категори:Философан вилнĕ хыççăнхи хайлавĕсем Категори:Политика философийĕ хайлавĕсем Категори:Этика хайлавĕсем Категори:Никколо Макиавелли хайлавĕсем Категори:Итали философийĕ
Алехнович Евгений Антонович
Алехнович Евгений Антонович — (-), 1-мĕш Украина фрончĕн 2-мĕш сывлăш çарĕн 1-мĕш гварди штурмлакан авиаци корпусĕн 8-мĕш гварди штурмлакан авиаци дивизин 142-мĕш гварди штурмлакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ,  Аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27.
Невесель
Невесель —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Гусино   кӳлĕ    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Авиньон Агриколĕ
Авиньон Агриколĕ (630— 700 тĕлнелле) — Авиньон епископĕ (660—700). Католици чиркĕвĕн сăвапçи, асăну кунĕ — авăнăн 2-мĕшĕ.
Хисеплени
919 çулăн хартипе сăв. Агриколăна Сăв. Петĕр (Saint-Pierre) апостолăн авиньон чиркĕвĕнче пытарнă. XI ĕмĕрĕн вĕçĕнче Арберт епископ Авиньонри сăв. Агрикола мăнастăрьне парнесем кӳни паллă. Сăв. Агрикола (Saint Agricola) храмне, XII ĕмĕрте, хăпартнă, пулас. 1321 çулта Рим паппи Иоанн XXII чухне Авиньонра тыткăнлани ăна коллеги храмĕ шайне çĕкленĕ. Çакна пула, темелле-ши, сăв. Агрикола типӳтне Сăв. Петĕр чиркĕвĕнчен çак храма куçарнă.
Сăв. Агриколăна XIV тата XV ĕмĕрсенче хисеплесси ӳснĕ, 1647 çулта, Кесарий Аргелли (César Argelli) архиепископ чухне ăна хулан сăвплă хӳткӳревçи теме тытăннă. Унăн ятне тип çанталăк чухне çумăр пама е ытти инкек-синкек чухне кĕлĕсенче асăнаççĕ.
XV ĕмĕрти хутсемпе сăпайлă, сăваплă Агрикола ячĕпе кĕлĕ иртернипе аистсем килесрен сыхланнă. Вăл аистсен хӳткӳревçи шутланать, ӳкерчĕк çине ăна аистсемпе сăнарлаççĕ.
Каçăсем
Категори:Лангедок сăвапçисем Категори:Меровинг тапхăрĕнчи сăвапçăсем Категори:Католици сăвапçисем Категори:XII ĕмĕрти христиан сăвапçисем Категори:Сăвапçăсем, алфавитпа Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Лерин мăнастăрĕ Категори:Авиньон епископĕсем
Алькенер Бах
Алькенер Бах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Мозель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 5,7 км, бассейн лаптăкĕ 7,434 км2.
Тюте
Тюте — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Чуя юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 125 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Алькенер Бах
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Тюте
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Пĕрчĕлле çаврашка
Пĕрчĕлле çаврашка — Евклидла лаптак çинчи (ăна компллекслă лаптак пек те курма май пур) 1-пе танлашакан радиуслă çаврашка.
Тюте
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Кардывач
Кардывач — Раççей территоринчи кӳлĕ. Краснодар Еннче вырнаçнă. Тури Мзымта, Лагерный, Кутехеку юханшыв юхса кĕрет, Мзымта юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,133 км².
Сингойна
Сингойна — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Сямжена юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 61 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 49 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Геометрилле кĕлетке
Геометрилле кĕлетке — пăнчăсен кирек мĕнле йышĕ.
Каçăсем
* Категори:Геометри
Хека
мини|150px|Хека
Хека (егип. Ḥk3 — «асамлӑх») — Авалхи Египет халаплӑхӗнче асамлӑх турри шутланнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Персонажсем, алфавитпа Категори:Турăсем, алфавитпа Категори:Халаплăх персонажĕсем, алфавитпа
Электро каплам сыхланнин саккунĕ
Электро каплам сыхланнин саккунĕ — физика саккунĕ. Хупă системăри электро капламсен алгебрăлла сумми сыхланать:
Каçăсем
Категори:Физика Категори:Физика терминĕсем Категори:Симметри Категори:Сыхланнăлăх саккунĕсем Категори:Ăслăх
Евтушенко Никифор Тимофеевич
Евтушенко Никифор Тимофеевич Євтушенко Никифор Тимофійович — (7.02.1917(25.09)-05.09.2002), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 19. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Балтиçум фрончĕн 15-мĕш сывлăш çарĕн 99-мĕш гварди уйрăм разведка авиаци полкĕн эскадрилья штурманĕ, гварди капитанĕ.
Авиньон Магнĕ
Авиньон Магнĕ (Saint Magne, ) (660 ç. вилнĕ) — сăвапçă, Авиньон епископĕ. Асăну кунĕ — çурлан 19-мĕшĕ.
Сăваплă Магн Авиньонрпа çуралнă. Вăл галл-рим сенаторĕ пулнă. Мăшăрĕ çĕре кĕрсен, сăваплă Магн малтан мăнах, каярах Авиньон епископĕ пулса тăнă. Сăвапçă Авиньон Агриколĕ — унăн ывăлĕ тата коадъютор. Сăваплă Магн пулă сутăçĕсен хӳте кĕревçи шутланать.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Сăвапçăсем, алфавитпа Категори:Меровинг тапхăрĕнчи сăвапçăсем Категори:Лангедок сăвапçисем Категори:VII ĕмĕрти христиан сăвапçисем Категори:660 çулта вилнисем Категори:Католици сăвапçисем Категори:Авиньон епископĕсем
Сан-Хосе (Калифорни)
Сан-Хосе (англ. San José) — АПШри Калифорни хули. Пурӑнаканӗсемпе Лос-Анджелеспа Сан-Диего хыҫҫӑн виҫҫӗмӗш, АПШра вуннӑмӗш АПШ вырӑнта. Калифорни штачӗн хӗвеланӑҫӗнче, Сан-Францискоран кӑнтӑралла вырнаҫнӑ. Административный центр округа Санта-Клара тавралӑхӗн административлӑ тӗп хули.
Кремни лапамӗн официаллӑ мар тӗп хули. Халӑх йышӗ — 1,025 млн ҫын (2016).
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:АПШ хулисем
Зоолатри
мини|Авалхи Египетри [[Сехмет-арӑслан. ]] мини|Канипакамри Нанди статуйи мини|Сӑваплӑ ӗне Вриндаванара (хальи Инди) Зоолатри — (ав. грек ζωον «чӗрчун» + λατρεια «чыслани, культ»), теротеи́зм (ав. грек θήρ «тискер чӗрчун» + + θεός «турӑ»), анимали́зм (лат. animalis «тискер чӗрчунла») — йӑла-йӗрке тата ӗненӳсен, тӗн тӑрӑх чӗрчунсене чысланипе ҫыхӑннӑ пухӑ. Хальхи гуманитарла ӑслӑх тӑрӑх зоолатри ҫине чи ирхи тӗн калапӑшӗсенчен пӗри пек пӑхаҫҫӗ.
Зоолатри нумай йышлӑ историлле тата этнографилле тӗслӗхӗсемпе паллӑ: Ҫурҫӗр Америкӑра тата Ҫурҫӗр Азире упасене, Кӑнтӑр Америкӑра ягуара, Кӑнтӑр тата Кӑнтӑр-Хӗвелтухӑҫ Азии тигрпа тата ҫӗлене, Океанире акулӑсене, Африкӑра леопарда, Европӑра кашкӑра чыслани.
Зоолатри тӗрлӗ халӑхсен ӗненӗвӗнче
Зоолатри Авалхи Египетра анлӑ сарӑлнӑ пулнӑ, нумай чӗрчунсене турӑ пек чысланӑ.
Хальхи вӑхӑтра зоолатри Азипе Африкӑн хӑшпӗр ҫӗршывӗсенче пур. Тӗслӗхрен, Индире ӗне, ҫӗлен, упӑте, гавиал тата ыт. те пысӑк чысра.
Белгород ялавĕ
мини|Белгород ялавӗ Белгород ялавӗ — Раççей Федерацийĕн Белгород облаçĕнчи Белгород хулин официаллӑ символӗсенчен пӗри (гербĕпе пӗрлех). Ялав хула ҫыннисен пӗрлӗхӗн тата пӗр-пӗринпе ҫыхӑнса ӗҫленин символӗ пулса тӑрать.
Хальхи ялава 1999 ҫулхи утăн 22-мӗшӗнче Белгород хулин депутатсен Канашӗн 321 №-лĕ йышӑнӑвӗпе ҫирӗплетнӗ тата Раҫҫей Федерацийӗн Патшалӑх геральдика регистрĕнче 2002 ҫулта 978-мĕш регистрациленĕ номерне панӑ. .
Каçăсем
Категори:Белгород символĕсем Категори:Арăслансем ӳкернĕ ялавсем Категори:Ăмăрткайăк ӳкернĕ ялавсем
Пĕрчĕлле çавракăш
Пĕрчĕлле çавракăш — центрĕ координатсен тытăмĕнчи (0;0) пăнчăра вырнаçнă тата радиусĕ пĕррепе танлашакан çавракăш.
Каçăсем
Категори:Комплекслă анализ Категори:Планиметри Категори:Çавракăшсем Категори:Тригонометри
Кинтереп (Суенга юппи)
Кинтереп  — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Суенга юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  2 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ ӳкерçи
Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ ӳкерçи — Чăваш Республикин чыслав хисепĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Республикин чыслав хисепĕсем
Форст-Ленгенбюль
Форст-Ленгенбюль — (Forst-Längenbühl) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Тун тăрăхне кĕрет. 725 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0948.