cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чăваш мусăкĕ
Классика мусăкĕ, опера тата балет
Симфони мусăкне хайлакансем: А. М. Токарев (çав шутра 4 симфонии - 1967, 1970, 1974, 1980), Фандеев (çав шутра симфони, 1954), М. А. Алексеев (4 симфони - 1961, 1964, 1971, 1977; "Чăваш каприччио", 1962), Ф. С. Васильев ("Военная симфония", 1975; симфониетта, 1953; поэма "Айдар", 1970), А. А. Петров (симфони, 1962), Асламаса ("Космос симфонийĕ", 1975), Хирбю, Ходяшев, А. Г. Васильев. Çавсемех инструмент концерчĕсем тата камера инструменчĕсем валли ӳнер ĕçĕсене хатĕрленĕ.
Чăваш мусăкне шăрантаракансем: юрăçсем - И. В. Васильев, Чăваш АССР тава тивĕçлĕ артисчĕ А. И. Токсина, А. Г. Казакова, РСФСР тава тивĕçлĕ тата Чăваш АССР халăх артисчĕ Т. И. Чумакова, М. И. Денисов; хор дирижёрĕсем Ф. П. Павлов, Чăваш АССР тава тивĕçлĕ ӳнер ĕçченĕ В. П. Воробьёв, РСФСР халăх артисчĕ Ф. М. Лукин, РСФСР тава тивĕçлĕ ӳнер ĕçченĕ Г. С. Лебедев, РСФСР тава тивĕçлĕ артисчĕ, Чăваш АССР халăх артисчĕ А. Г. Орлов-Шуçăм.
Чăваш Енре Чăваш патшалăх оперăпа балет театрĕ (1959), филармони (1936), Чăваш патшалăх юрăпа ташă академи ансамблĕ (1924), Чăваш патшалăх радиопа телекурав хорĕ (1943), Чăваш Республикин КП (1940), Чăваш АССР хор пĕрлĕхĕ (1963), Халăх пултарулăхĕн çурчĕ (1936), мусăк вĕрентевĕшĕ (1929, Шупашкар), Чăваш педуниверситечĕн мусăкпа педагогика факультечĕ (1964), 40 мусăк шкулĕ ĕçлет.
Мултанка
Мултанка — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Удмурт Республики, Мари Эл, Тутарстан территорипе юхать. Ува юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Полдневный Пертюг
Полдневный Пертюг — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Пертюг юханшывăн сулахай çыранĕпе, 10 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Аючево
Аючево — Пушкăрт Республикин Çтерлĕ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 283 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453142, ОКАТО кочĕ — 80249818001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Çтерлĕ районĕ
Улхаш
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн юханшывĕсем Категори:Сăр юпписем
Лĕпĕш (фильм)
«Лĕпĕш» (Papillon) — тĕрмере ларса тухнă Анри Шарьерăн пĕр ятлă автобиографиллĕ ĕçне экран çине кăларнă Франклин Шеффнер режиссёрăн криминал драми. Фильм премьери 1973 ç. раштавăн 16-мĕшĕнче иртнĕ.
Сюжет
«Лĕпĕш» — çынна вĕлернĕ тесе тĕрĕс мар айăпласа Франци Гвианинчи штраф колонине ĕмĕрлĕхех пурăнма хупнă Анри Шарьерăн суя (витлев) ячĕ. Вăл темиçе хутчен те тухса тарать, анчах та ăна тытса каялла тавăраççĕ. Çапах та унăн ирĕклĕхе тухас ĕмĕчĕ сӳнмест. Тăван çĕр-шыва çитет.
Каçăсем
Категори:АПШ фильмĕсем Категори:Драма фильмĕсем Категори:Биографи фильмĕсем Категори:Литература ĕçĕсене экраниланисем
Вичи-Кулан-Игай
Вичи-Кулан-Игай — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Тух-Сигат юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 40 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыша кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
474
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Мулык
Мулык — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Удмурт Республики, Мари Эл, Тутарстан территорипе юхать. Кильмезь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Шапкин
Шапкин — Чăваш Енĕн Элĕк районĕнчи ялĕ.
Кун-çулĕ
1917 çулчен Етĕрне уесĕн Чăваш Сурăм вулăсĕнче шутланнă. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕ хыççăн Элĕк районĕнче. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14-мĕшĕ хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Элĕк районĕн ялĕсем
Огарков Николай Васильевич
мини Никола́й Васи́льевич Ога́рков (юпа, 30 1917 (Молохово ялĕ, Тĕвер облаçĕ.) — кăрлач, 23 1994), Совет Союзĕн Маршалĕ (1977), СССР хĕçпăшаллă вăйĕсен Тĕп штабĕн пуçлăхĕ (1977 по 1984).
Кун-çулĕ
1938 çултанпа çар хĕсметĕнче. В. В. Куйбышев ячĕллĕ вăрçă-инженери академине ăнăçлă вĕçленĕ.
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине Ломжа юханшывĕ çумĕнчи çирĕпрайона тунă çĕрте Анăç форнтĕнчи 17-мĕш стрелок дивизин 1-мĕш стрелок полкĕн полк инженерĕ вырăнĕнче кĕтсе илнĕ.
1941 çулхи авăн уйăхĕ — 1942 çулхи нарăс тапхăрĕнче Карел фронтĕнче инженери управленинче фортификаци енĕпе аслă инженер, кайран 289-мĕш стрелок дивизин полк инженерĕ тата 61-мĕш тинĕс стрелок бригадин бригада инженерĕ. 1942 çулхи раштав уйăхĕ — 32-мĕш çарăн инженери çарĕсен штаб пуçлăхĕн пулăшуçи, 1943 çулхи çурла уйăхĕ — Карели фрончĕн инжениери çарĕсен штабĕн операци уйрăмĕн пуçлăхĕн пулăшуçи. 1944 çулхи çу уйăхĕнче — Карел фронтĕнче, чӳк уйăхĕнче — 2-мĕш Украина, кайран 3-мĕш Украина фронтĕнче 122-мĕш стрелок дивизинче дивизион инженерĕ.
Вăрçă хыççăн 1945 çулхи юпа уйăхĕ — 1946 çулхи кăрлач тапхăрĕнче Карпатçи вăрçă тăрăхĕн çарĕсен инженери çарĕсен штабĕн пулăшуçи тата аслă пулăшуçи, 1947 çулхи нарăс уйăхĕнче — инженери управлени уйрăмĕн пуçлăхĕ.
1948 çулхи авăн уйăхĕнче ăна Инçет Тухăç çарĕсен тĕп çарпуçĕн штаб управленин уйрăмри аслă офицер, 1949 çулхи кăрлач уйăхĕнче уйрăм пуçлăхĕ тăваççĕ, 1953 çулхи çу уйăхĕнче — Инçет Тухăç вăрçă тăрахĕн штабĕн операци управленин операци уйрăмĕн пуçлăхĕ, чӳк уйăхĕнче — операци управленин пуçлăхĕ, штаб пуçлăхĕн çумĕ.
1957 çулта Огаркова генерал-майор хисепне панă та Тĕп штабăн вăрçă академине вĕренме янă. Академие вĕçлесен Германири совет çарĕсен ушкăнĕнчи 20-мĕш гварди мотострелок дивизин командирĕ вырăнне лартнă.
1961 çулхи раштав уйăхĕнче Беларуç вăрçă тăрăхĕн çарĕсен штаб пуçлăхĕ пулса тăрать. 1965—1968 çулсенче — Атăлçи вăрçă тăрăхĕн çарĕсен çарпуçĕ.
1974 çулхи пуш уйăхĕ — 1977 çулхи кăрлач уйăхĕ — ССРП хӳтĕлев министрĕн çумĕ, ССРП Паткомиссин председателĕ.
1977 кăрлачăн 8-мĕшĕнче Н. В. Огарков çар генералне СССР Хĕçпăшаллă Вăйĕсен Тĕп штабĕн пуçлăхĕ— СССР хӳтĕлев министрĕн пĕрремĕш çумĕ — пулма çирĕплетнĕ. 1977 çулхи кăрлачăн 14-мĕшĕнче ăна Совет Союзĕн Маршалĕ хисепе панă.
1983 çулта Н. В. Огарков телекуравпа персе антарнă «Боинг» кăнтăр корей самолёчĕ пирки пĕлтернĕ.
1984 çулта Анăç тĕлĕн çарĕсен тĕп çарпуçĕ вырăнне йышăнма хушнă. 1988—1992 çулсенче СССР Хӳтĕлев министерствин тĕп инспекторĕ пулса вăй хунă. Çав вăхăтрах 1991 çулхи çурла уйăхне çитиччен Пĕтĕм Союзри вăрçă, ĕç тата СССР Хĕçпăшаллă вăйĕсен ветеранĕсен канашне ертсе пынă. 1992 çулта Раççей Федерацин Хӳтĕлев министерстви çумĕнче канашçи пулма лартнă.
Чысĕсем
Категори:Совет Союзĕн Паттăрĕсем Категори:СССР Аслă Канаш депутачĕсем Категори:ССКП пайташĕсем
Иртеменкасси
Истори
1927 çулчен Етĕрне уесен Нурăс вулăсне кĕнĕ.
Каçăсем
Категори:Вăрнар районĕн ялĕсем
Полночный Пертюг
Полночный Пертюг — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Пертюг юханшывăн сулахай çыранĕпе, 3 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Теодор Руссо
Теодор Руссо (фр. Théodore Rousseau; 15 ака 1812, Париж — 22 раштав 1867, Барбизон) — Франци пейзаж ӳнерҫи, Барбизон шкулӗн никӗслевҫисенчен пӗри. Ҫав териех паллӑ мар ӳнерҫӗн, Филип Руссо ӳнерҫӗн пиччӗшӗ. Теодор Руссо пултарулӑхне реализм шутне кӗртеҫҫӗ.
Каҫӑсем
Категори:Ӳкерçĕсем, алфавитпа Категори:Пейзаж ӳкерçисем Категори:Франци ӳкерçисем Категори:Акан 15-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1812 çулта çуралнисем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Раштавăн 22-мĕшĕнче вилнисем Категори:1867 çулта вилнисем
Çĕнĕ Бишаул
Çĕнĕ Бишаул — Пушкăрт Республикин Кармаскали районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 81 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453001, ОКАТО кочĕ — 80235865007.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кармаскали районĕ
Юность (Шаран районĕ)
Юность  — Пушкăрт Республикин Шаран районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 114 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452635, ОКАТО кочĕ — 80258830027.
Ку ял Пушкăртстанри чăваш ялĕсен ятарласа хатерленĕ йышĕнче пур.
Ялăн чăн-чăн чăвашла ячĕ пулма пултатарть. Анчах та ăна халлĕхе тупса палăртман. Тупăнсан — статья ятне улăштарма тивет. Шырав малалал пырать.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Шаран районĕ
Анаткасси (Юнтапа ял тăрăхĕ)
Анаткасси — Чăваш Енĕн Элĕк райончи ял, Юнтапа ял тăрăхĕнче шутланать. Почтă индексĕ: 429254.
Истори
1917 çултанпа 1927 çулчен Етĕрне уесĕн Асакасси вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕнче Элĕк районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20-мĕшĕ хыççăн Вăрнар районне кĕнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14-мĕшĕ хыççăн каллех Элĕк районне кĕртнĕ.
Каçăсем
Категори:Элĕк районĕн ялĕсем
Бабаев Батыр Давранович
Бабаев Батыр Давранович — ( – ), 1-мĕш Беларуç фрончĕн 8-мĕш гварди çарĕн 35-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 118-мĕш гварди артиллери полкĕн батарея командирĕ, гварди аслă лейтенанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати -.
Гаврилкина
Гаврилкина — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Чертала юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Сăпас уесĕ (Хусан кĕпĕрни)
Сăпас уесĕ — Хусан кĕпĕрнин 1781—1920 çулсенчи администрациллĕ-территориллĕ виçи. Уес хули - Сăпас.
475
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Сăпас уесĕ (Хусан кĕпĕрни)
Кун-çулĕ
Хусан кĕпĕрнин йышĕнче Сăпас уесне 1781 çулта туса хунă.
1920 çулта Сăпас уесне пăрахăçланă, унăн территорине Тутар АССР йышне Сăпас кантонĕ ятпа кĕнĕ.
Администрациллĕ пайлану
1913 çулта уесе 14 вулăс кĕнĕ :
Пурăнан халăх
1897 çулта çырнипе уесре 175 198 çын, çав шутра вырăссем — 58,4 %, тутарсем — 30,2 %, чăвашсем — 7,2 %, мордвасем — 4,1 %, пурăннă. Сăпас уес хулинче 2770 çын шутланнă.
Головин Алексей Степанович
Головин Алексей Степанович — (1.01.1912(19.12.1911)-05.05.1981), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 30. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Калинин фрончĕн 3-мĕш тапăнакан çарĕн 63-мĕш уйрăм йĕлтĕр батальонĕн отделени командирĕ, сержант.
Львов облаçĕ
thumb|right|400px|Облаçĕн çурçĕр пайĕн çĕр пичĕ (ландшафчĕ), [[Броды районĕ]] thumb|right|400px|Облаçĕн кăнтăр пайĕн çĕр пичĕ (ландшафчĕ), [[Дрогобыч районĕ]] Львов облаçĕ (Льві́вська о́бласть) — Украинăн анăçĕнчи çĕрĕ. Тĕп хули — Львов.
Облаçре пĕтĕмпе 2,593 млн çын пурăнать, хула çыннисем — 59,7 %.
Истори
Облаçе 1939 çулхи раштав, 4 йĕркеленĕ.
Экономика
Львов облаҫӗнчи статистикӑн Тӗп управленийӗн кӑтартӑвӗсем тӑрӑх, 2008 ҫулта Украина облаҫӗсем хушшинче 8 вырӑнта пулнӑ, 1 уйӑх хушшинче вара 12 уйӑх пурӑннӑ.
Йывӑҫ ӗҫлесе илекен, хими промышленноҫӗ, чул кӑмрӑкӗ (Львовла-Волынла Кӑмрӑк бассейнӗ), апат-ҫимӗҫ промышленноҫӗ аталаннӑ. Асӑннӑ хакӑн тытӑмӗнче промышленноҫ (22,9%) пысӑкланать, иккӗмӗш вырӑн транспортпа ҫыхӑну (15,2 %), виҫҫӗмӗш — ял хуҫалӑхӗ (11,6%) йышӑнать. 15-75 ҫулсенче йышӑннӑ халӑх 2008 ҫулта 1,1 млн ҫын шутланнӑ, ҫав хушӑрах ӗҫпе тивӗҫтерекен шайӗ 55-56 % шайӗнче пулнӑ. Ӗҫлӗ халӑх хушшинче ытларах ҫын суту — илӳре ӗҫлет — кашни пиллӗкмӗш, ял хуҫалӑх тата промышленность-кашни улттӑмӗш.
Арӑслан облаҫӗнчи курорт ресурсӗсен никӗсӗ хими составӗн минерал шывӗсем пулса тӑраҫҫӗ. Облаҫ территорийӗнче 100 ытла минерал ҫӑлкуҫӗсем пур. Вӑтаҫӗр чаҫре, Хула районӗнче, Аслӑ Любень поссе ҫывӑхӗнче, сульфидпа гидрокарбонат кальциллӗ шывсем пур, вӗсем, тӗпрен илсен, Любь-Великий курортра ванна валли усӑ кураҫҫӗ. Кӑнтӑр облаҫӗн, Прикарпатьере, сульфатпа хлоридлӑ натри-магния-кальци шывӗсем пур, вӗсем Моршин курортӗнче ӗҫмелли сипленмелли тата ваннӑсем валли усӑ кураҫҫӗ. Г. Борислав, поссен ҫывӑхӗнче Пӗрпеклӗхе, гидрокарбонат тата сульфатпа гидрокарбонат кальцисем-натри шывӗсем ҫӳле кӑларнӑ, вӗсем ҫинче санаторипе курорт комплексӗ (курортлӑ вырӑн Пӗрпеклӗх) пысӑк вырӑн йышӑнаҫҫӗ. Львов облаҫӗн ҫурҫӗр-хӗвеланӑҫ пайӗнче немирсен курорчӗ ҫинче ваннӑсем валли усӑ куракан сульфидпа гидрокарбонатлӑ кальци шывӗсем пур. Труҫҫӑсен тӗрлӗ енлӗ минерал ҫӑлкуҫӗсем: кунта ванна валли те, ӗҫме-ҫиме гидрокарбонат тата гидрокарбонатпа сульфатлӑ кальципе магни шывӗсем (ҫав шутра 1 № -лӗ тата 2 № -лӗ Нафтус ҫӑлкуҫӗсем); сульфатпа гидрокарбонат кальцийӗ-магния; сульфатлӑ натри-кальци; сульфатлӑ хлоридлӑ тата хлоридо-усӑ кураҫҫӗ.сульфатлӑ; хлоридӑллӑ Тата Хлоридо-сульфат шывӗсем.
Каçăсем
Категори:Львов облаçĕ Категори:Украина
476
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Уйкас Юнтапа
Уйкас Юнтапа,  — Чăваш Енĕн Вăрнар районĕнчи ял.
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Вăрнар районне, 1939 çулхи пуш уйăхĕн 17 хыççăн Калинин районне кĕнĕ. 1956 çулхи чӳк уйăхĕн 26 хыççăн хальхи вăхăтчен Вăрнар районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Вăрнар районĕн ялĕсем
Псевдо-Плутарх
Псевдо-Плутарх тесе Авалхи Грецири истори темипе çырнă тата паллă мар, анчах пĕр вăхат Плутархпа пăтраштарнă авторсене калаççĕ.
Унашкал хайласене чăн-чăн Плутарх çумне çыпăçтарасси икĕ сăлтавран килнĕ:
Вуласа пĕлмелли çăлкуçсем
Категори:Авалхи Греци çыравçисем Категори:Псевдоэпиграфия Категори:Анонимла авторсем Категори:Текстологи Категори:Атрибуци
Чăваш патшалăх оперăпа балет театрĕ
Чăваш патшалăх оперăпа балет театрĕ — Чăваш патшалăх мусăк театрĕ никĕсĕнчен йĕркеленĕ.
Театрăн илемлĕ пултарулăх ертӳçи — Банаев Дмитрий Николаевич, тĕп дирижёрĕ — Ольга Нестерова.
Тĕп режиссёрĕ - Максим Жучин
Театр кун-çулĕ
Малтан спектаклĕсене Чăваш музыкăпа драма театрĕн сцени çинче вылянă. 1967 çулта Г.Хирпю хайланă "Нарспи" оперăна лартнă, ăна ЧАССР патшалăх К. В. Иванов ячĕллĕ парнипе чысланă, пĕрремĕш балет спектакльне — А.Аданăн "Жизель" ĕçне — кăтартнă. 1969 çулта мусăк ушкăнĕнчен хăй уйрăм Чăваш музыка театрне йĕркеленĕ, 1993 çулта ăна Чăваш патшалăх оперăпа балет театрне туса хунă.
Театр ĕçĕсем
1991 çултанпа чĕтревлĕ чаршав çулсерен Тĕнчери М.Д.Михайлов ячĕллĕ опера фестивальне уçать.
1997 çултанпа — çулсеренхи Тĕнчери балет фестивалĕ чун-чĕме иллентерет.
Каçăсем
Категори:Театрсем Категори:Чăваш патшалăх оперăпа балет театрĕ Категори:Чăваш Енĕн театрĕсем Категори:Шупашкар Категори:Опера театрĕсем Категори:Чăваш мусăкĕ Категори:Театрсем Категори:Чăваш культури Категори:Театр Категори:Ӳнер Категори:Нарспи Категори:Чăваш Енĕн театрĕсем
Мурдашево
Мурдашево — Пушкăрт Республикин Çтерлĕ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 184 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453142, ОКАТО кочĕ — 80249818002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Çтерлĕ районĕ
Мунька
Мунька — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Удмурт Республики, Мари Эл, Тутарстан территорипе юхать. Нухрат Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Папановка
Папановка — Пушкăрт Республикин Шаран районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 91 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452635, ОКАТО кочĕ — 80258830028.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Шаран районĕ
Сараево
Сара́ево (Сарајево, Sàrajevo) — Босни тата Герцеговина тĕп хули, 1244 ç. никĕсленĕ, 1507 çулччен Врхбосна ятла пулнă.
К-456 «Вилючинск»
К-456 «Тĕвер» — 949А «Антей» проекчĕпе тунă, Лăпкă океан флотне кĕрекен раççей атомлă шывай ракетă крейсерĕ.
Кун-çулĕ
К-456 крейсер шывай киммин 1988 çулхи нарăсăн 9-мĕшĕнче Северодвинскри Севмашăн 55 № цехĕнче 649-мĕш савут номерĕпе никĕсне хывнă Карап экипажне 1989 çулта пуçтарнă та 1989 çулхи çурла - 1991 çулхи нарăс тапхăрĕнче вăл Обнинск хулинчи ТÇФ вĕренӳ центрĕнче хăнăхтарнă. 1991 çулхи çĕртмен 28-мĕшĕнче К-456 цехран илсе тухнă та шыва антарнă. СССР Çурçĕр флочĕн тăвăнакан шывай киммисен 339-мĕш уйрăм бригадине кĕртнĕ. 1992 çулхи нарăсăн 15-мĕшĕнче карапа «Касатка» ята панă. К-456 1992 çулхи çурлан 18-мĕшĕнче хĕсмете тăнă.
Çурçĕр флочĕ йышĕнче
1992 çулхи раштавăн 30-мĕшĕнче «Касатка» хăйĕн базине Анăç Лицăна çитнĕ. 1993 çулхи нарăсăн 50-мĕшĕнче Çурçĕр флочĕн шутĕнчи шывай киммисен 11-мĕш дивизине кĕнĕ. Çав çулăн çурла-авăн уйăхĕченче К-410 экипажĕ, А. П. Ефанов ертсе пынипе, карапа Лăпкă океан флотне Арктика парĕ айĕпе çитерме хатĕрленеççĕ те каçăва пурнăçа кĕртеççĕ. Авăнăн 28-мĕшĕнче «Касатка» Лапкă океан флотĕнчи шывай киммисен 10-мĕш дивизи шутне кĕрет.
Лăпкă океан флочĕ йышĕнче
1993 çулхи кĕркунне К-456 ракетăсемпе пенĕ. 1995 çулхи авăнăн 25-мĕшĕнче пĕрремĕш ăстрăм пĕр тĕл çине К-186 «Омск» кимĕпе пĕрле ракетăсемпе пенĕ, 1996 çăвăн 23-мĕшĕнче çавăн пекех К-132 «Иркутск» кимĕпе пĕрле ракетăсемпе пенĕ. 1996 çулхи çĕртмен 20-мĕшĕнче Генштаб директивипе «Вилючинск» ят панă, çапах та официаллă «Касатка» ятпах çӳренĕ. Çав çултах тактика ушкăнĕпе ТÇФ тĕп çарпуçĕн ракетăпа пеме хатĕрленӳ призне çĕнтерсе илнĕ. 1996 çулхи утă-çурла уйăхĕсенче çапăçу хĕсметĕнче пулнă, ун чухне кимĕн сылтăм авăслав валĕ çĕмĕрĕлет. 2002—2003 çулсенче ДВЗ «Звезда» вăтам юсавра. 2003 çулхи юпа уйăхĕнче В. Дмитриев ертсе пынă К-186 «Омск» экипажĕ йышăнать. 2004 çулхи нарăс уйăхĕнче экипаж карапăн çӳрев тĕрĕслевне ăнăçлă ирттерет те кимĕне пĕрмай хатĕр вăйсен шутне кĕртеççĕ. 2009 çулхи авăн уйăхĕнче вĕренӳ вăхăтĕнче ракетăсемпе пенĕ. 2011 çулхи кăрлачăн 28-мĕшĕнче ТÇФ тĕп çарпуçĕн тапăчĕпе «Тверь» ята куçарнă, Тĕвер облаçĕпе пулăшав хутшăнăвĕсем пуçланаççĕ.
Курнавăш ял тăрăхĕ
Курнавăш ял тăрăхĕ — Чăваш Республикин Елчĕк районĕнчи муниципалитет. Тĕп ялĕ - Курнавăш. Тăрăхĕнче çичĕ ял.
Ял тăрăхĕн пуçлăхĕ — Кузьмин Владимир Ильич.
Кун-çулĕ
XVI ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче Кĕçĕн Пăла çывăхне Тăвай районне кĕрекен Турикас Тушкил ялĕнчен çынсем куçса килнĕ. Вĕсем Кĕçĕн Пăла юхан шывăн кăнтăр енче йĕркеленнĕ. Хăйсен ялне вара Курнавăш тесе ят панă. Курнавăш «курнă» сăмахран тата «вăш» татăкран тăрать. Ăна пуçарса яраканĕ вăрăм çи-пӳллĕ, хытканрах этем Кăрăç Папай пулнă. Пĕррехинче вăл хăй ялĕнчен кăнтăр еннелле çичĕ çухрăм çула тухать. Ăна çĕр виçекен чарсассăн вара Кăрăç Папай аллисене сарса пăрахса çĕр çине выртать. Унтан çĕр виçекенрен алăсенчен тĕрлĕ енне тата тăватă çухрăм виçсе пама ӳкетлет. Çĕр виçекен Кăрăç Папай ыйтăвне канăçтарать. Уншăн çак чиновника лаша парса тав тăваççĕ. Чи малтанах çак ялта темиçе çемйе çеç тĕрекленнĕ: Кăрăç Папай, Изамблат, Шакл, Мулентей, Туйтерек, Ентирек, Мăрсанай, Мусканей, Явкай, Мишке, Енехмет. Каярах кунта паянхи Курнавăш пулса тăрать.
Ялсем
Ял тăрăхне кĕрекен ялсем:
Организацисем
Курнавăш ял тăрăхĕнче çак организацисем пур: Çавăн пекех ял-хуçалăх производствăллă кооператив çирĕп аталанса пынине палăртмалла.
Кĕперсем
Категори:Чăваш Республикин Елчĕк районĕн ял тăрăхĕсем
Мадрид
Мадри́д (Madrid) — Испани тĕп тата чи пысăк хули, çаплах пĕр ятлă провинцин тата автономлă çумпĕрлĕхĕн административлă тĕпĕ. Муниципалитет Ареа-Метрополитан район (комарка) шутне кĕрет. Çĕршывăн калăпăшлă хуçалăх, политика тата этеплĕх тĕпĕ.
Хула халăхĕн йышĕ — 3,155 млн çын (2005).
Тавралăхĕ
Мадрид Испанин варринче, тинĕс шайĕнчен 667 м çӳллĕшĕнче вырнаçнă. Хула витĕр пысăках мар Мансанарес юханшыв иртет. Маларах хула Кастили историллĕ облаçĕ шутĕнче пулнă. Хулан çурçĕр-анăç пайĕнче Сьерра-де-Гуадаррама ту-сăртлăхĕ (çиллĕ тӳпи — Пеньялара (2430 м) вырнаçнă.
Кĕске истори
left|thumb|150px|«Упа тата çĕр çырли» скульптури.|ссылка=Special:FilePath/Puerta_del_Sol.JPG
Транспорт
thumb|Мадридри метро.
Автомагистралĕсем
Тĕп автомагистралĕсем радиаллă тĕллĕ. Анатарах тĕп шучĕ:
Каçăсем
Категори:Мадрид Категори:Испани хулисем
478
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Гумилёв Лев Николаевич
thumb|Гумилёв_Л.Н. Лев Николаевич Гумилёв — вырăс ăсчахĕ, историк-этнолог, истори тата географи ăслăлăх доктăрĕ, сăвăç, фарси чĕлхин тăлмачĕ. Этногенезăн пассионарлă теорийĕн никĕсне хунă. Патша Салинче 1912 çулхи юпа, 1 çуралнă. 1992 çĕртме, 15 Санкт-Петербург куçĕсене ĕмĕрлĕхех хупнă. Ашшĕ-амăшĕ сăвăçсем: Гумилёв Николай Степанович, Ахматова Анна Андреевна.
Кун-çулĕ
Патша Салинче 1912 çулхи юпан 1-мĕшĕнче çуралнă. Николай Гумилёвпа Анна Ахматова сăвăçсен ывăлĕ ( ăрат йывăççине пăхăр). мини|справа| Л.Н. Гумилев ашшĕпе, Н.С. Гумилевпа тата амăшĕпе, А. А. Ахматовапа Ачалăхра мамакăш патĕнче, Тĕвер кĕпернинчи Бежец уесĕн Слепнево именинче çитĕннĕ.
1917 - 1929 çулсенче Бежецкре пурăннă. 1930 ç. Ленинграда куçса каять. 1930—1934 çç. Саянсенче, Памир çинче тата Крымра экспедицире çӳренĕ. 1934 çултанпа Ленинград университетĕнчи истори факультетĕнче вĕренет. 1935 ç. университетран кăларса янă тата аресленĕ, анчах та тепĕртакран ирĕке тухнă. 1937 ç. ЛПУ-на тавăрнă.
Л.Н.Гумилёвăн статьисемпе интервьювĕсем
[http://gumilevica.kulichki.net/articles/Article83.htm Л.Н. Гумилёв. Может ли произведение изящной словесности быть историческим источником? (Опубликовано // Рус. литература. - 1972. - N 1. - С. 73-82.)]
Категори:Раççей географĕсем Категори:Раççей историкĕсем Категори:Раççей философĕсем Категори:Раççей этнографĕсем Категори:Историксем
Поруб
Поруб — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Луза юханшывăн сылтăм çыранĕпе 259 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 127 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Поруб
Паттон (фильм)
Сюжет
Омара Брэдли генералăн «Паттон: йывăр тĕрĕслев тата триумф» (Patton: Ordeal and Triumph) тата «Салтак кун-çуле» (A Soldier s Story) кĕнекисемпе хайланă. Вăрçă пирки паллă фильмсенчен пĕри. Американ Джордж Паттон (Дж. Скотт) генералăн кун-çулĕ.
Парнесем
Çичĕ «Оскар», çав шутра чи паха фильм, актёр, режиссура, сценари ĕçĕсемшĕн.
Кăсăклă фактсем
Сценарие Фрэнсис Форд Коппола хатĕрленĕ.
Каçăсем
Категори:АПШ фильмĕсем Категори:Драма фильмĕсем Категори:Биографи фильмĕсем Категори:Фильмсем — «Оскар» парнин лауреачĕсем Категори:Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи пирки фильмсем Категори:Фильмсен наци реестрĕ
Хусан уесĕ
Хусан уесĕ — 1727—1920 çулсенче Хусан кĕпĕрнине кĕнĕ администрациллĕ-территориллĕ виçе. Уес хули — Хусан.
Пурăнан халăх
1897 çулта çырнипе уесре 350 719 çын, çав шутра вырăссем — 54,5 %, тутарсем — 41,8 %, марисем — 1,6 %, пурăннă. Хусанта 129 959 çын, Арча хулинче — 1228 çын, пурăннă.
Каçăсем
Категори:Хусан кĕпĕрнин уесĕсем
Бабаев Николай Архипович
Бабаев Николай Архипович — ( 28-13), 1-мĕш Украина фрончĕн 3-мĕш гварди танк çарĕн 6-мĕш гварди танк корпусĕн 53-мĕш гварди танк бригадин управлени ротин бронетранспортёр командирĕ, гварди аслă сержанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27.
Антил юхăмĕ
Антил юхăмĕ — Атлантика океанĕн ăшă тинĕс юхăмĕ, Флорида юхăмĕпе пĕрле Пахам утравĕсем патĕнче Гольфстрима пуçарса ярать. Хăй Çурçĕр экваторлă юхăмĕнчен Антил утравĕсем патĕнче Кориолис вăйĕн сĕмĕпе çуралать, утравсенчен çурçĕр еннелле шыва куçарать.
Каçăсем
Категори:Атлантика океанĕн юхăмĕсем
Гаринка
Гаринка — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Тамырсат юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Çĕнĕ Куганак
Çĕнĕ Куганак — Пушкăрт Республикин Кармаскали районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 72 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453020, ОКАТО кочĕ — 80235865008.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кармаскали районĕ
Юнтапа ял тăрăхĕ
Юнтапа ял тăрăхĕ — Чăваш Енĕн Элĕк районĕн административлă пайĕ.
Тăрăх тытăмĕ
1911 çын (2006) ял тăрăхĕнчи 12 ялсенче пурăнать. Администраци Юнтапа ялĕнче вырнаçнă. Район тĕпне çитме 19 çухрăм.
Çутçанталăк
Ял тăрăхĕн çĕрĕпе Сурăм шывĕ юхать.
Чылайрахăшĕпе вăрман тăприллĕ сăрă çĕр, вĕсем районăн 85% таран территорине йышăнаççĕ. Халĕ пур çĕре тенĕ пекех сухаласа усă кураççĕ.
Ял тăрăхĕнче климат вăтам континентлă. Хĕлле сивĕ, çилсем вĕреççĕ, çулла ăшă. Хĕллехи вăтам температура — -12,9 °C тан, çуллахи — +18,3 °C. Палăртса юлнă чи сивĕ температура — -44 °C, чи ăшши — +37 °C.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн ял тăрăхĕсем Категори:Элĕк районĕнчи муниципалитетсем
Рубцов Николай Михайлович
Никола́й Миха́йлович Рубцо́в (кăрлач, 3 1936, Емецк ч.ялĕ, Холмогор районĕ (халĕ Архангельск облаçĕ) — кăрлач, 19 1971, Вологда) — вырăс совет лирика сăвăçĕ.
Аудиографи
1982 çулта «Звезда полей» альбомĕнче (Николай Рубцов сăввисен сюити ) Александр Градский Николай Рубцовăн сăввисем çине хунă юрăсене юрланă.
Каçăсем
Категори:Вырăс сăвăçĕсем Категори:Раççей сăвăçĕсем Категори:Сăвăçсем, алфавитпа Категори:А. М. Горький ячĕллĕ литература институтĕнчен вĕренсе тухнăскерсем Категори:Вологда çыравçисем Категори:Вологдăра пытарнисем
Новая Васильевка
Новая Васильевка — Пушкăрт Республикин Çтерлĕ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 255 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453160, ОКАТО кочĕ — 80249818003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Çтерлĕ районĕ
479
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Хурапыр Юнтапа
Хурапыр Юнтапа,  — Чăваш Енĕн Вăрнар районĕнчи ял.
Кун-çулĕ
Малтан Етĕрне уесĕн, районсене туса хуриччен Нурăс вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕ хыççăн Вăрнар районне, 1939 çулхи пуш уйăхĕн 17-мĕшĕ хыççăн Калинин районне кĕнĕ. 1956 çулхи чӳк уйăхĕн 26-мĕшĕ хыççăн хальхи вăхăтчен Вăрнар районне кĕрет.
Полтава облаçĕ
Полтава облаçĕ (Полта́вська о́бласть) — Украинăн варринчи пайĕ.Тĕп хули — Полтава. Полтава облаçĕн административлă тĕпĕ — Полтава.
Пĕтĕмлĕ хыпарсем
Облаçĕн административлă виçесем, канашсем тата пурăну вырăнĕсем:
Районсем
Полтава облаçĕнче 25 район:
Хуласем
Облаç шайĕнчи хуласем:
Хуçалăхĕ
Категори:Полтава облаçĕ
Анаткасси (Питĕшкасси ял тăрăхĕ)
Анаткасси Чăваш Енри Элĕк районĕн Питĕшкасси ял тăрăхĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Элĕк районĕн ялĕсем
Нижнезаитово
Нижнезаитово — Пушкăрт Республикин Шаран районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 779 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452643, ОКАТО кочĕ — 80258835001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Шаран районĕ
Шуркасси (Крымсарайкă ял тăрăхĕ)
Кун-çулĕ
1927 çулчен Шуркасси Мучикасси Етĕрне уесĕн Шăмат вулăсне, Çулавăç вулăсне тата Элĕк вулăсĕ кĕнĕ. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕ хыççăн Элĕк районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20-мĕшĕ хыççăн Вăрнар районне кĕртнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14-мĕшĕ хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.
Мурдюг
Мурдюг — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Чулхула облаçĕ, Мари Эл территорипе юхать. Нухрат Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мари Элн юханшывĕсем
Холокост
Холоко́ст (holocaust, — «пĕтĕмпех çунтарса яни») — нимĕç нацисчĕсемпе урăх çĕршыв коллаборационисчĕсем еврейсене наци раса теорийĕ никĕсĕпе 1933—1945 çулсенче хĕсĕрлесе пырса пĕтерни.
Каçăсем
* Категори:Еврей халăх кун-çулĕ Категори:Гуманитари катастрофисем
Раççей Федерацийĕн ТÇФ Балтика Флочĕ
Oossee-vloot Балтыйскі флот ВМФ Расіі Балтийски флот (Русия) Baltische Flotte Baltic Fleet Balti laevastik Itämeren laivasto Flotte de la Baltique Flotta del Baltico バルチック艦隊 Baltijos laivynas Armada Baltik Flota Bałtycka Marynarki Wojennej Rosji Flota Mării Baltice Балтийский флот ВМФ России Östersjöflottan 波羅的海艦隊
Яккушкăнь
Яккушкăнь — Чăваш Енĕн Элĕк районĕнчи ял.
Пĕрлехи хыпарсем
Ялта 169 çын (2006) пурăнать. Виçĕ урам: Выла, Çырма тата Кăнтăр урамĕсем.
Кун-çулĕ
1927 çулчен Етĕрне уесĕн Шăмат вулăсĕнче шутланнă. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Элĕк районне. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Элĕк районĕн ялĕсем
Маматăш уесĕ
Каçăсем
Категори:Хусан кĕпĕрнин уесĕсем
Прудишная
Прудишная — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Миляш юханшывăн сылтăм çыранĕпе 4 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
481
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Николай тата Александра
Сюжет
Фильм вырăссен юлашки императорĕн — II Микулайăн — юлашки çулĕсем пирки каласа кăтартать. Сюжет йĕрĕ аслă кнеç тата патша ывăлĕ Алексей çуралнинчен пусласа Ипати çуртĕнче персе пăрахнине сити пырать. Микулай хăйĕн арăмĕн пурнăçĕ çинчен, Петербургри ĕçсем пирки, çаплах паллă пулăмсем — Юнлă вырсарни кунĕ, Пĕрремĕш Тĕнче вăрçи, Революцисем — каласа кăтартнă. Фильмра çавăн пекех Ленина, Сталина, Троцкие, Керенскине, Распутина тата историри чылай пайăр çынна палăртнă.
Каçăсем
Категори:Драма фильмĕсем Категори:АПШ фильмĕсем Категори:Аслă Британи фильмĕсем Категори:Биографи фильмĕсем
Николай и Александра
К-266 «Орёл»
К-266 «Орёл» — раççей 949А «Антей» проекчĕн атомлă шывай ракета крейсерĕ, РФ Çурçĕр флочĕн шывай киммисен 11-мĕш дивизийĕ йышĕнче.
Кун-çулĕ
1991—1993 çулсенче кимĕн ячĕ «Северодвинск» пулнă. Шыва 1992 çулхи çăвăн 22-мĕшĕнче антарнă, çĕртмен 3-мĕшĕнче атомлă шывай крейсерĕ классне куçарнă, раштавăн 30-мĕшĕнче хĕсмете тăнă. 1993 çулхи нарăсăн 5-мĕшĕнче Çурçĕр флочĕн Анăç Лицăна тăратнă. 1993 çулхи акан 6-мĕшĕнче «Орёл» ята панă.Çакăнтанпа АШК экипажĕн пайне Орёл облаçĕнче çуралнă ӳснĕ каччăсене илеççĕ. Орёл хулан администрацийĕ 16 çул хушши тинĕс арĕсемпе туслă çыхăну тытса тăрать. Крейсер вымпелĕ çинче — Орёл облаçен гербĕ.
2000 çулта шыва путнă «Курск» çине анас умĕн шывайçăсем «Орёл» çинче кимĕн конструкципе паллашнă.
2008 çулта субмарина 15 çул тултарнă. Каçалака чысласа крейсерăн рубки çине Орёл гербне лартнă. Уява карап çине хула пуçлăхĕн çумĕ Валентин Бочаров ертсе пынă Орёл хулин делегацийĕ килнĕ. Валентин Бочаров каланипе, «Орёл» крейсер халлĕхе официаллă Çурçĕр флотĕнчи атомлă шывай киммисен хушшинче чи лайăххисенчен пĕрри.
Вуламалли
Категори:Çурçĕр флочĕн вăрçă карапĕсем Категори:949А «Антей» проекчĕн шывай киммисем Категори:«Севмаш» савутĕнче тунă карапсем Категори:РФ ТÇФ Лăпкă океан флочĕн вăрçă карапĕсем
Полтава
Полтава — Украина хули, Полтава облаçĕн тĕпĕ.
Истори
Пĕрремĕш хут 1174 çулта Ипати çул çырăвĕнче палăртнă. thumb|Полтава
Каçăсем
Категори:Украина Категори:Полтава
Пахам утравĕсем
Халăхĕ, тĕнĕ, чĕлхи
Халăх йышĕ — 307 пин çын (2008, утă тĕлне шутлани).
Çутçанталăк никĕсĕсем
thumb|right|250px|Пахам утравĕсем
Каçăсем
* Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа
Вăлăтимĕр
Вăлăтимĕр (Володимир) — Украинăн Вăлын облаçĕн хули.
Хулара 38 пин çын пурăнать.
Каçăсем
Категори:Украина хулисем Категори:Луцк облаçĕ
Якунькă
Якунькă — Чăваш Республикин Элĕк районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Ялта 191 çын (2006) пурăнать. Икĕ урам: Совет тата Мир урамĕсем.
Кун-çулĕ
1927 çулчен Етĕрне уесĕн Элĕк вулăсĕнче шутланнă. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Элĕк районне. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Элĕк районĕн ялĕсем.
482
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Буриказганово
Буриказганово — Пушкăрт Республикин Çтерлĕ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 845 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453161, ОКАТО кочĕ — 80249828001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Çтерлĕ районĕ
Бабаев Таджиали Бабаевич
Бабаев Таджиали Бабаевич — (1908-1984), 1-мĕш Беларуç фрончĕн 5-мĕш тапăнакан çарĕн 266-мĕш перевçĕсен дивизин 1006-мĕш перевçĕсен полкĕн пулемётчикĕ, кĕçĕн сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 31.
Совет Союзĕн Маршалĕ
Совет Сою́зĕн Маршалĕ — Совет Хĕçпăшаллă Вăйĕсенчи çар хисепĕ.
1935 çулхи авăнăн 22-мĕшĕнче Ĕçтеш-çĕрĕçтеш Хĕрлĕ çарĕпе Тинĕс-çар флотĕнче пайăр йышĕ валли пайăр çар хисепĕсене палăртас тĕллевпе Тĕп Ĕçтăвакан Комитетпа ССРП Халăх Комиссарĕсен Канашĕн йышăнăвĕпе кĕртнĕ. 1945 çулхи çĕртмен 26-мĕшĕччен, Совет Союзĕн Генералиссимусĕ хисепĕнчен кĕçĕнни (И. В. Сталин пĕртен-пĕр Генералиссимус 1953 çулта çĕре кĕрсен — каллех аслă хисеп де-факто) пулнă.
Флотри пĕр тан хисеп — Совет Союзĕн Флот Адмиралĕ. Çарсен хăшпĕр ятарлă ăрачĕсенче Совет Союзĕн Маршалĕ хисепĕ умĕн (анчах та эквивалентлă пулман) Çарсен ăрачĕн тĕп маршалĕ шутланнă.
Совет Союзĕн Маршалĕ хисепе пĕрремĕш тивĕçнисем: К. Е. Ворошилов, А. И. Егоров, М. Н. Тухачевский, В. К. Блюхер тата С. М. Будённый (1935 çулхи чӳкĕн 21-мĕшĕ).
Пурĕпе 1935—1991 çулсенче Совет Союзĕн Маршалĕ хисеппе 41 çынна тивĕçтернĕ, вĕсенчен 36 — профессиллĕ çар çынни, 4 — çар хĕсмечĕ вырăнĕнче ĕçленĕ политика ĕçченĕ (Сталин, Берия, Булганин тата Брежнев); «политика маршалĕсем» йышне çаплах Д. Ф. Устинова хушма юрать. Асăннă пайăр çынсенчен Л. П. Берия кăна маршал хисепне «политика» мотивĕпе мар, ĕçлев йĕркипе — ССРП ПХХК аттестациленĕ мĕнпур йышне çар çыннисен хисепĕ çине куçарнă.
Хисеп паллисем
1935 çулти тĕслĕх çинче: Шинель петлицисем çинче пысăк ылтăн çăлтăр — диаметрĕ 6 см, френч тата гимнастерка на петлицисем çинче — диаметрĕ 5 см. Талкăшĕпе тĕрленĕ, çийĕнчи хĕррисене çинçе çипĕпе перпендикулярлă тĕрленĕ, варрине хулăм çипĕпе тĕрленĕ. Петлица сăрĕ — хĕрлĕ. Çанăсем çинче — пысăк ылтăн çăлтăр: шинелĕ çинче —6 см диаметр, френчпе гимнастеркă çинче — 5 см диаметр, пĕр кĕтеслĕхĕ сарлака ылтăн галунран тата пĕр кĕтеслĕхĕ хĕрлĕ пусмаран.
thumb|right|Петлица хисеп паллисем (1935-1940) 1940 çулти тĕслĕх çинче:
Пысăк ылтăн çăлтăр хĕрлĕ петлицăсем çинче, петлицăн аялти кĕтесĕнче ылтăн çиппе тĕрленĕ лавăр çулçисем, варринче çурлапа мăлатук. Çанăсем вĕçĕнче — хĕрлĕ кантпа тытнă пысăк ылтăн çăлтăр, хĕрлĕ пусмаран çĕленĕ кĕтеслăх, унăн варринче эреш, иккĕ енчен — хĕрлĕ кантлă ылтăнпа çĕленĕ.
Кунсăр пуçне, 1943 çул хыççăн Совет Союзĕн Маршалĕсен уйрăмла мундир тăхăннă, пĕрлехи генерал тумĕнчен уйрăлса тăрать; чи курăмлă та уйăру йĕрĕ — воротникăн мал енче юман çулçисен (лавăр çулçисен мар) тĕрри; çакăн пекех тĕрĕ çанăсен обшлагĕсем çинче те. Çак деталь 1943, 1945 тата 1955 çулсенче мундирсем çинче упранса юлнă. Çаплах маршал фуражки козырĕкĕсем тĕрлĕ сăрлă пулнă, генералсен хура е пусмаран.
1940 çултанпа Совет Союзĕн Маршалĕ хисепĕн уйрăм палли мăй çине çакса çӳремелли бриллиантсемпе илемлетнĕ платинăран тунă «Маршал Çалтăрĕ», çакăн пек тĕсĕ хисепе тивĕçтерме пăрахичченех пулнă. Статуспа çак паллă нумай енĕпе Анăç Европа çарĕсенчи маршал жезлĕпе пĕрех.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:СССР Хĕçпăшаллă вăйĕсен çар хисепĕсем *
СуперАлиса
СуперАлиса (чăн ячĕ Алиса Шамильевна Хусаинова, Хөсәенова Алиса Шамил кызы) — кичле электроклэш жанрĕнче ĕçлекен тутар юрăçи.
Пултарулăх
СуперАлиса хăйĕн пултарулăхĕнче электропоп аранжировкисем тутар халăх кĕввисемпе тата ислам колоричĕпе пĕрлештерет.
Концертсенче пĕркенчĕк тум-тирлĕ юрлать, пайăр пурнăçра та мăсăльман йĕркипе килĕшӳллĕ тумланать.
Кил-йыш
СуперАлисăн юррисен тексчĕсене унăн амăшĕ çырать (профессипе программист), клипĕсене упăшки — Ахмет Ипрахим тутар фантаст режиссёрĕ — ӳкерет.
Йăршу (юханшыв)
Йăршу, — Чăваш Енĕн Шупашкар районĕ тăрăх юхакан юханшыв, Çавал юппи.
Юханшыв тăршшĕ 42,3 çухрăм, бассейн лаптăкĕ — 255 тв. çх. Ытларах енĕпе юр шывĕпе тулать. Юханшыва нумай вырăнта пĕвелесе ларнă — хăш-пĕр пĕвесене пулăсене ерчетмешкĕн усă кураççĕ.
Авалхи карттăсенче ăна «Ирекша», «Ырекшу» пек палартнă пулнă. Çавна май ăна «ирĕк шу» пек ăнланма пулать. Раççей патшалăх реестăринчи данныйсем :
Ярды Валерий Николаевич
Ярды Валерий Николаевич, — паллă спортсмен. Çĕмĕрле районĕнчи Пĕренеш ялĕнче 1948 çулхи кăрлачăн 18-мĕшĕнче çуралнă, 1994 çулхи çурла уйăхĕн 1-мĕшĕнче Шупашкарта вилнĕ.
Йăршу (юханшыв)
Каçăсем
Йăршу
Бухара (Шаран районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Ярды Валерий Николаевич
Кун-çулĕ
СССР тава тивĕçлĕ спорт ăсти (велоспорт, 1970). XIX çуллахи олимп вăйисенче кĕрешнĕ (1968), XX çуллахи олимп вăйисен (1972) чемпионĕ. Çаплах 1970 çулта командăпа 100 çухрăмлă шоссепе чупса чемпион ятне çĕнтерсе илнĕ. 1969 - 1972 çулсенче СССР велоспорчĕн чемпионĕ тата рекордсменĕ.
Флорида юхăмĕ
Флорида юхăмĕ — Атлантика океанĕн америка Флорида штачĕн кăнтăр-тухăç çыранĕпе юнашар тинĕс юхăмĕ. Кариб юхăмĕ тăсăлăвĕ пулать, тухăç еннелле Флорида пырĕ витĕр Флоридăпа Куба хушшипе юхать. Çакăн хыççăн Пахам утравĕсем хыççăн çурçĕр-тухăçалла пăрăнать. Çурçĕрелле Антил юхăмĕпе пĕрлешĕнсе Гольфстрима пуçарать.
Бухара (Шаран районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Шаран районĕ
Флорида юхăмĕ
Флорида юхăмĕ 32·106 м³ яхăн шыв пĕр çеккунтра, 1,8 м/ç хăвăртлăхпа куçарать.
Ярды Валерий Николаевич
Кун-çулĕ
Велосипед спортне Çĕмĕрлен велосипед секциĕнче илĕртĕннĕ. 1973 çулта Чăваш патшалăх педагогика институтне пĕтернĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем Категори:Чăваш спортсменĕсем Категори:«Хисеп палли» орденĕн кавалерĕсем‎ Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Кăрлачăн 18-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1948 çулта çуралнисем Категори:Çурлан 1-мĕшĕнче вилнисем Категори:1994 çулта вилнисем Категори:Олимп вăййисем Категори:Олимп вăйисен чемпионĕсем Категори:XX Олимп вăйисен чемпионĕсем Категори:СССР тава тивĕçлĕ спорт ăстисем Категори:Раççей спортсменĕсем
Флорида юхăмĕ
Каçăсем
Категори:Тинĕс юхăмĕсем Категори:Атлантика океанĕ
Мăн Турхан
Мăн Турхан - Вăрнар районне кĕрекен ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Район центрĕнчен 6-7 çухрăмра вырнаçнă.
Кун-çулĕ
Малтан, районсене туса хуриччен, Етĕрне уесĕн, Нурăс вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕ хыççăн Чăваш Енĕн Вăрнар районне, 1939 çулхи пуш уйăхĕн 17-мĕшĕ хыççăн Калинин районне кĕнĕ. 1956 çулхи чӳк уйăхĕн 26-мĕшĕ хыççăн хальхи вăхăтчен Вăрнар районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Вăрнар районĕнчи пурăнан вырăнсем
Гарчак
Гарчак — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Васюган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
483
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Тележурналистика
Тележурналистика — журналистика тĕсĕ. Вăл журналистика ытти тĕсĕсенчен усă куракан техника тата технологи тĕлĕшĕнчен уйрăлса тăрăть. Тележурналистика тĕп тĕллевĕ — телекăларăмсем туса куракансене паллаштарасси.
Пустынский Моченец
Пустынский Моченец — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Лала юханшывăн сылтăм çыранĕпе 157 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Тележурналистика
Телепрограмма тата телекурав техникăпа технологийĕн кăларăмĕ
Телекурав вăл пур СМИ пекех хăйĕн вăхăчĕпе тата тĕрлĕ программăсенчен уйăрăлса тăрать. Умĕнхи контурăн пĕтĕмĕшле телекуравăн структурине хыпарăн сетки теççĕ. Сетка вара, телестуди мĕнле майпа хатĕррине тата жанрсене кăтартать, тематикăпа тата мĕн чуль эфира тухнине, аудитори йышне палăртать. Вăхăтпа усă курма пĕлсе телестуди уйрăм передачăсене кăтартать.
Муркозька
Муркозька — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Удмурт Республики, Мари Эл, Тутарстан территорипе юхать. Казанка юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Тележурналистика
Телепрограмма тата телекурав техникăпа технологийĕн кăларăмĕ
Телекурав технологийĕ вырăнти ӳкерчĕксене тата сасăллă çулсене инçете куçарма пултарнипе çыхăннă. Телекурав вăл тĕрлĕ-тĕрлĕ сăнарсене электрически сигналçине куçарма пултарать.
Телекурав хăçан пуçланса кайнă
Телекурав тытăмне 20 эмĕр пуçланăвĕнче тапранса кайнă тесе калама пулать. Анчах та чăнласа усă курма пуçланă тесе 1930 çулсене çеç йышăнаççĕ - хăçан кинескоп шутласа кăларнă. Пĕрремĕшех телекурав хура-шурă тĕспе çеç кăтартнă. 50-мĕш çул пуçланăвĕсенче çеç АПШ-ра тата кайран ытти çĕр-шывсенче тĕрлĕ-тĕслĕ йышши телекурав шутласа кăларнă. Хальхи вăхăтра вара пурте цифрăллă телекурав çине куçма тапаланаççĕ.
Технологи
Тележурналистика телекурăм технологипе ĕçлет. Телекурăм технологийĕ сăнарсене тата сасăсене (кĕвĕ, калаçу) куракансем патне радиосигнал (эфир телекурăмĕ) е электросигнал (кабель телекурăмĕ) урлă çитерет. Телекăларăмсене ятарлă павильонсенче е натура ӳкерӳре хатĕрлеççĕ.
Цифрăллă телекурăм
Пĕтĕм тĕнчери çĕр-шывсем майĕпен цифрăллă телекурăм çинелле куçса пыраççĕ. 2015 çула вара Раççейпе Китай пĕтĕмпех цифрăллă телекурăм çине куçма шут тытнă. Цифрăллă телекурăмра чи лайăххи-ӳкерчĕксем тата сасă пысăк пахалăхпа уйăрăлса тăраççĕ аналогпа танлаштарсан. Тата тепĕр енчен-радиохумĕн диапозонне кăларни, ăçта кайран çĕнĕ проводасăр сеть тума пулать.
Телекурăм общество шайĕнче
Вăл вĕрентсе паха енсем кăтартма тата хавхалантарма пултарать, пачах та çынсем кирле енчен усă курсан кăна.
Смоленка (Кармаскали районĕ)
Смоленка  — Пушкăрт Республикин Кармаскали районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 7 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453020, ОКАТО кочĕ — 80235865009.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кармаскали районĕ
484
Пулса иртнĕ
the day of all days will be here when we will unite as not 2  but 1 world power
Гвиан юхăмĕ
Каçăсем
Категори:Атлантика океанĕн юхăмĕсем
Луцк
Халăх йышĕ — 220 пин çын.
Каçăсем
Категори:Украина Категори:Волынь облаçĕ