cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нгарка-Пыря-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Ев-Ега
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Хура пуçлă кăсăя
мини|справа|250px|Хура пуçлă кăсăя Хура пуçлă кăсăя е шурлăх кӑсӑйи — (Poecile palustris), тата (Parus palustris) тени те пур — пĕчĕк те чĕрĕ кăсăясен йышĕн (Paridae) вĕçен кайăк тĕсĕ.
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Кăсăя йышшисем Категори:Вĕçен кайăксен йышĕсем Категори:Евразири вĕçен кайăксем Категори:Хăрушсăрлăхри тĕссем
Никитин Михаил Александрович (биолог)
Михаил Александрович Никитин (ҫур. 1982, Мускав) — Раҫҫей биологӗ, Мускав патшалăх М. В. Ломоносов ячĕллĕ университечĕ ҫумӗнчи эволюциллӗ биохими пайӗн Белозерский ячӗллӗ физика-хими биологийӗн Аслӑх-тӗпчев институчӗн (2008 ҫултан) ӑслӑх ӗҫченӗ. МПУ тата ҫуллахи шкулсен вӗрентекенӗ.
Кун-ҫулӗ
Мускавра 1982 ҫулхи 10 чӳк ҫуралнӑ. Чи ҫӳллӗ паллӑпа МПУ биологи факультетне вӗренсе пӗтернӗ.
Каҫӑсем
Категори:Раççей биологĕсем
Ефанов Михаил Карпович
Ефанов Михаил Карпович  — (15.11.1910.2-14.10.1962), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 20. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çеçенхир фрончĕн 7-мĕш гварди çарĕн 40-мĕш уйрăм моторланă понтон-кĕпер батальонĕн понтонёрĕ, красноармеец.
Монголсем Атăлçи Пăлхара ярса илни
Монголсем Атăлçи Пăлхара ярса илни — монголсем Хевеланăç харçă вăхăтĕнче Атăлçи Пăлхар патшалăхне тапăнса аркатнипе (XIII ĕмĕр) тата ытти самантсемпе çыхăннă ĕç-пулăм.
Чи пĕлтерĕшле ĕçсем 1236-мĕш çулхи кĕркунне пулса иртнĕ.
Каçăсем
Категори:Çарпуçĕсем Категори:Вăтам ĕмĕрсем Категори:Атăлçи Пăлхар Категори:Истори Категори:Чăваш историйĕ
Перл (юханшыв)
Перл (Pearl River) — АПШ территоринчи юханшыв. Миссисипитерриторипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 781 км, бассейн лаптăкĕ 22,7 км2.
Каçăсем
Миссисипи юханшывĕсем
Хаклă парне
Хаклă парне (Драгоценный подарок) — Горький киностудире Александр Роу режиссёр 1956 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Брюттен
Брюттен (Brütten) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Винтертур тăрăхне кĕрет. 1880 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0213.
Каçăсем
Категори:Цюрих кантонĕн хулисем
Чардаш
Каçăсем
Категори:Ташăсем, алфавитпа Категори:Мăшăр ташшисем Категори:Хункăр халăхĕн ташшисем Категори:Характерлă ташăсем
Островская (Сочур юппи)
Островская  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Сочур юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 242 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 47 км.
Малликен Роберт Сандерсон
Роберт Сандерсон Малликен  – (07.06.1896, Ньюберипорт, Массачусетс, АПШ- 01.10.1986, Арлингтон, Виргини, АПШ) - физика химийĕ, органика химийĕ енĕпеçленĕ ăçчах, Нобель парни лауреачĕ (1966).
Островская (Сочур юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Малликен Роберт Сандерсон
1921-мĕш çулта чĕркĕмĕл изотопĕсене фракциллĕ вĕретсе уйăрни пирки диссертаци хӳтĕлесе физика химийĕпе тухтăр степенне илнĕ.
Островская (Сочур юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Малликен Роберт Сандерсон
1934-мĕш çулта электроотрицательноçĕн çенĕ шкалине кĕртме сĕннĕ (Маллиен шкали). Вăл Полинг шкалинчен хăшпĕр самантсенче уйрăлса тăнă,çавах унпа тачă çыхăннă. 1934-мĕш çулта Америка наци ăслăх академин чи çăмрак пайташе пулса танă. В 1936 году он стал самым молодым за всю историю членом американской Национальной академии наук.
Кĕçĕн Селятль
Кĕçĕн Селятль — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Селятль юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  14 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Малликен Роберт Сандерсон
Асăрхавсем
Категори:АПШ физикĕсем Категори:АПШ химикĕсем Категори:Нобель парни лауреачĕсем
Парлак
Парлак — çулталăкран та маларах ана пек усă курнă, халĕ вара акăнмасăр тăракан  ялхуçалăх çĕрĕ. сукцесси тĕслĕхĕ.
(Çулталăк хушши çеç акмасăр тăнă çĕре вара çĕртме теççĕ).
Кĕçĕн Селятль
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Парлак
Каçăсем
Категори:Ял хуçалăхĕ Категори:Раççей империнчи ял хуçалăхĕ Категори:Раççей историйĕ
Кĕçĕн Селятль
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Островская (Сочур юппи)
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Вублиц
Вублиц — Германи территоринчи юханшыв. Бранденбург территорипе юхать. Юханшыв Гроссен Цернзе юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 6 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Бранденбургн юханшывĕсем
Япони историйӗ
мини|[[Эдо тапхăрĕ, Секигахара патӗнчи ҫапӑҫу]]
Авалхи Япони ҫинчен пӗрремӗш хут асӑнни I ӗмӗрти китай историллӗ ҫырав ҫӑлкуҫсенче «Ҫирӗм тӑватӑ калав» тӗл пулать. Анчах археологи тӗпчевӗсем каланӑ тӑрӑх, Япони архипелагӗ ҫӗрӗсене ҫынсем кайри палеолит тапхӑрӗнче йышӑннӑ.
Япони кун-ҫулӗнче ҫӗршыв ытти тӗнчерен хупӑнса ларнин тапхӑрӗсем тулаш тӗнчепе хастаррӑн ҫыхӑнса илнипе ылмашӑнса тӑраҫҫӗ.
Каҫӑсем
Категори:Япони Категори:Япони историйӗ Категори:Истори
2023
2023 ҫул-вырсарникун пуҫланакан Григорий кунтиспесӗ тӑрӑх эрнен юлашки кунӗ. Тӑнлавсӑр ҫул мар.
Водород изотопĕсем
Водород изотопĕсем — тĕшĕнче тĕрлĕ шутлă нейтронлă водород хими элеменчĕн атомĕсемпе атом тĕшшин варианчĕсем.
Каçăсем
Категори:Изотопсем
Йыш
Йыш, математикăри тĕпре тăракан ăнлавсенчен пĕри. Йыш — хăй те объектсенчен тăракан объект. Çав малтанхи объектсене элементсем теççĕ. Мĕнпур элементсене мĕнле те пулин ен (пахалăх, палăрăм) пĕрлештерсе тăрать. Математикăн йышсене тишкерекен пайне йышсен теорийĕ теççĕ. Кунпа пĕрлех математикăн ытти уйрăмĕсенче те йышсемпе сĕртĕнни час-часах пулать. Калăпăр, математикăлла логикăра.
Вуламалли
Категори:Ăслăх Категори:Математика Категори:Йышсен теорийĕ Категори:Математика терминĕсем
Иван-Брод
Иван-Брод (Иван-Брод) —  Кемĕр облаçĕнчи Промышленнăй районĕнчи  ял.
2002-мĕш çул тĕлне Ваганово ял тăрăхне кĕнĕ, 5 (виçĕ) çын пурăннă, вĕсенчен 2 (иккĕшĕ, 40%) чăваш ; 2010-мĕш çул тĕлне Ваганово ял тăрăхне кĕнĕ, 0 (нуль) çын  юлнă.
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн Промышленнăй районĕ Категори:Кемĕр облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Хагин-Сала
Хагин-Сала —Раççей территоринчи юханшыв. Калмăк Республики, Ростов облаçĕ, Ставрополь Ен территорипе юхать. Юханшыв  Маныч-Гудило кӳлĕ, Арал-Эмке лиманĕ  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 64 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Маныч пуçĕнченПролетари гидроузелĕччен, Калаус тата Егорлык юханшывĕсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ, С.Донец кĕнинчен анатарах. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Калмăк Республикин юханшывĕсем Категори:Ростов облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ставрополь Енĕн юханшывĕсем
Аймак
Аймак (монг. аймаг, ӗлӗкхи монг. ᠠᠶᠢᠮᠠᠭ, кирг. аймак) — монгол тата тӗрӗк йӑх-ӑру чӑмӑртанӑвӗ, Монголири, Раҫҫейри хӑшпӗр регионӗсенчи, Китай Халăх Республикин Шалти Монголи автономлӑ районӗнче, Киргизири хальхи администраци пайланӑвӗ.
Литература
Категори:Администрациллĕ виçесем Категори:Бурят АССР Категори:Буряти Категори:Монголин администрациллĕ пайланăвĕ
Грасьела Итурбиде
Грасьела Итурбиде (исп. Graciela Iturbide, 16.5.1942, Мехико çур.) — Мексика фотографӗ.
Каҫӑсем
Категори:Фотографсем, алфавитпа Категори:Мексика фотографĕсем Категори:Çăвăн 16-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1942 çулта çуралнисем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:XX ĕмĕрти фотографсем Категори:XXI ĕмĕрти фотографсем Категори:Гуггенхайм стипендиачĕсем Категори:Мексикăри феминизм ĕçченĕсем
Ев-Юган (Назым юппи)
Ев-Юган  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Назым юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  211 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 40 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Недъёль
Недъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Двойник юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Радин Николай Мариусович
Николай Мариусович Радин (15.12.1872, Санкт-Петербург — 24.8.1935, Мускав) — раççей/совет театр/кино актёрĕ. РСФСР тава тивĕçлĕ артисчĕ (1925).
Биографи
Ашшĕ — М. М. Петипа (М. И. Петипа балетмейстер мăнукĕ). Амăшĕ — Мария Казанкова çĕвĕç. Ашшĕпе амăшĕ мăшăрланман пулнă.
Петербургри университетăн юридици факультетĕнче аслă пĕлӳ илнĕ (1900).
Каçăсем
Категори:1872 çулта çуралнисем Категори:Раштавăн 15-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1935 çулта вилнисем Категори:Çурлан 24-мĕшĕнче вилнисем Категори:XX ĕмĕрти актёрсем Категори:Раççей империн актёрĕсем Категори:ССРП актёрĕсем Категори:Ваганьково çăвинче пытарнисем Категори:Петипа
Дюрренрот
Трахсельвальд тăрăхне кĕрет. 1013 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0952.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Платт (юханшыв)
Платт (Platte River) — АПШ территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Миссури юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 510 км, бассейн лаптăкĕ 241000 км2.
Каçăсем
Категори:АПШ юханшывĕсем
Авнежка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Математика никĕслевĕсем
Математика никĕслевĕсем — математика пĕлĕвĕсене лайăх палăртнă тата йышлах та мар аксиомăсенчен логика йĕркевĕсемпе кăларас тĕллевпе ăсталанă тытăм (математикăлла система), — çавна май математика пĕлĕвĕсен шанчăклăхĕ гарантиленет. Математика никĕслевĕсем виçĕ компонентран тăраççĕ :
Каçăсем
Категори:Ăслăх Категори:Математика Категори:Математика никĕслевĕсем Категори:Математика терминĕсем
Нгарка-Хо-Яха
Нгарка-Хо-Яха —Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ярудей юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 43 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Надым.
Ефименко Григорий Романович
Ефименко Григорий Романович Єфименко Григорій Романович — (20.11.1919-29.12.1984), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 69-мĕш çарĕн 41-мĕш перевçĕсен дивизин 244-мĕш перевçĕсен полкĕн автоматчиксен взвочĕн командирĕ, кĕçĕн лейтенант.
Нгарка-Хо-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Монголсен хĕвеланăç харçи
мини|Легница патӗнчи ҫапӑҫу. XIV ӗмӗрти миниатюра. мини|Шайо юханшывӗ ҫинчи ҫӑпӑҫу. XIII ӗмӗрти миниатюра. Монголсен хĕвеланăç харçи — монголсем XIII ĕмĕрте кыпчаксене,  Атăлçи Пăлхара, Руçа, ытти  çĕрсене тапăнса аркатнипе тата ытти самантсемпе çыхăннă ĕç-пулăм.
Чи пĕлтерĕшле ĕçсем 1235-мĕш çулхи пĕтĕм монголсен курултайĕ хыççăн пулса иртнĕ.
Анат Серьеръяга
Анат Серьеръяга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Сеньяга юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 46 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Ефимов Георгий Леонидович
Георгий Леонидович Ефимов (1947, утă, 17, Турхан Упи ялĕ, Красноармейски районĕ Чăваш АССР çур.}) — чăваш сăвăçи, прозăçи, публицист, Нестер Янкас парнин лауреачӗ, Раҫҫей Федерацин журналистсен пĕрлешĕвĕн пайташĕ.
Биографи
955-1958 ҫулсенче Георгий ялти тӑватӑ класлӑ пуҫламӑш шкула ҫӳренӗ. Унӑн пӗрремӗш вӗрентекенӗ Таисия Николаевна Николаева пулнӑ. 1959–1964 ҫулсенче Упири вӑтам шкулта пӗлӳ пухнӑ. Шкулта вӗреннӗ чухнех район хаҫачӗпе ҫыхӑну тытнӑ. Сӑва-калав ҫырас туртӑм 5-мӗш класра вӗреннӗ чухне аталаннӑ. 1959-мӗш ҫулта, 12 ҫулхи ача, «Лум» ятлӑ пӗрремӗш сӑввине ҫырать.
1969-1971-мӗш ҫулсенче шкулта вĕренсе тухсан Георгий Леонидович Пайсупин ялӗнчи клубра ӗҫленĕ.
1973-мӗш ҫулхи пуш уйӑхӗн 21-мӗшӗнче Георгий Леонидовича райхаҫат редакцине ӗҫлеме чӗнсе илнӗ.
1976-1980 ҫулсенче Чулхулари партин аслă шкулĕнче вĕреннĕ. Вĕренсе пĕтерсен те тăван тăрăха таврăнать Георгий Ефимов.
Паллă ĕçĕсем
«Ултутти» (1993), «Ватлӑхри чир» (1994), «Ҫатракассинелле утатпӑр» (1997), «Вӗсем райхаҫатра ҫунат сарнӑ», «Пӗчӗккӗн-пӗчӗккӗн тӑвалла» (2000).
Каçăсем
Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Сăвăçсем, алфавитпа Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:Чăваш çыравçисем Категори:СССР сăвăçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:Раççей сăвăçисем Категори:СССР çыравçисем
Седа-Халето-Се
Седа-Халето-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Анти-Паюта-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 191 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 48 км.
Вуппер
Вуппер — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Леверкузен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 112,8 км, бассейн лаптăкĕ 827 км2.
Осыпная
Осыпная — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Кеть юханшывăнн сылтăм çыранпе вăрринчен 1033 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 35 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Дегерлен
Дегерлен (Dägerlen) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Винтертур тăрăхне кĕрет. 995 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0214.
Каçăсем
Категори:Цюрих кантонĕн хулисем
XX ĕмĕрти чăваш литератури
thumb|right|200px|Чăваш литературин антологийĕ: Сказки и предания чуваш. Чăваш халлапĕсем ([[1908) — Кĕнекен пĕрремĕш страници]]
XX ĕмĕрти чăваш литератури — XX ĕмĕрте чăвашла çырнă хайлавсен тата авторсен йышĕ. Калăпăшне кура тата ытти сăлтавсене те пула чăваш литературин чи пысăк тата чи пĕлтерĕшлĕ пайĕ теме пулать. Виталий Станьял асăннă вăхăта "чăваш литературин талпăнуллă ĕмĕрĕ" тет.
Умĕн калани
В.Г.Родионов çапла çырать :
Поэзи
XX ĕмĕрĕн пуçламăшĕнчех темелле пĕтĕм чăваш культуришĕн çав тери пысăк пĕлтерĕшлĕ хайлав — генилле "Нарспи" поэма (1907-1908) çуралать. Унăн авторĕ — Константин Иванов (1890-1915). Лирикăлла-эпикăлла поэмăра мифологилле  реализм майĕсемпе çав вăхăтри чăваш пурнăçне сăнланă. Çав вăхăтрах "Нарспире" романтизм палăрăмĕсене шыракансем те пулнă. Константин Ивановăн ытти поэмисем те мифологилле реализма çывăх тăраççĕ. "Хальхи самана" сăвă çеç ку енĕпе уйрăм. Константин Иванов пултарулахĕ тем пек пĕлтерĕшлĕ пулсан та, ку автор пĕр-пĕчченĕн курăнмасть. "Нарспи" пичетленнĕ кĕнекерех, ав, ытти поэтсен хайлавĕсем те пур. Калăпăр, Николай Шупуççыннин (1889-1942) çырнисем. Тарас Кирилловăн (1880-1920) поэзири тухăçлă пултарулăхĕ паллă. Гаврил Кореньков (1884-1949) хăйнеевĕрлĕхпе палăрса тăрать. Çакă тата ытти авторсене, Çеçпĕл Мишши (1899-1922) ячĕпе çыхăннă тапхăрчченех, "поэзири кивĕ шкул"  пайташĕсем теме пулать.
Революциллĕ хĕрӳлĕхпе вырăсла, чăвашла çырнă малтанхи сăввисем 1919-мĕш çулта «Знамя революции», «Тетюшские известия», «Канаш» хаçатсенче пичетленнĕ. Пĕрремĕш кĕнеки 1927-мĕш çулта «Хурçă шанчăк» ятпа çапăнса тухнă. 1928 çулта Шупашкарта «Сăвăсем» кĕнеке пичетленсе тухать. 1959-мĕш çулта — «Çырнисен пуххи». Чăваш поэзийĕн хĕрӳллĕ ĕçченĕ 1922-мĕш çулхи çĕртмен 15-мĕшĕнче Украинăри Старогородка ялĕнче вилнĕ.
В.Г.Родионов çырнинчен :
Ку сыпăкра каланине XX ĕмĕрти чăваш литературин уйрăм саманчĕ тейĕпĕр. Малалла — Петĕр Хусанкай сăвăç пирки. Петĕр Хусанкай (Хусанкай, çуралнă чухнехи хушамат Казанков, Пётр Петрович) — чăваш сăвăçи, литература тĕпчевçи, публицист, тăлмач. 1907 çулхи кăрлачăн 22-мĕшĕнче Тутарстанăн Элькей районĕнчи Сиктĕрме (халĕ Сиктĕрме-Хусанкай) ялĕнче çуралнă. 1970-мĕш çулхи пуш уйăхĕн 4-мĕшĕнче Шупашкарта вилнĕ. thumb|250px|left|Петĕр Хусанкай 1950-мĕш çулта Чăваш АССРан халăх сăвăçи ятне тивĕçнĕ. 1967-мĕш çулта К.В.Иванов ячĕпе хисепленекен Чăваш АССРăн патшалăх премиĕн, 1969-мĕш çулта Çеçпĕл Мишши ячĕпе хисепленекен Чăваш Ен Комсомолăн преми лауриачĕ пулнă.
Чăваш АССРĕн тата РСФСРăн Аслă Канашлăвĕсен депутачĕ пулнă.
Петĕр Хусанкай пĕтĕмпе 50 кĕнеке ытла пичĕтлесе кăларнă. Вĕсенчен 15-ĕшĕ вырăсла тухнă. Чикĕ леш енче те чылай кĕнеке пичетленнĕ. Чи паллисен шутне «Аптраман тавраш» сăвăллă роман кĕрет.
Унăн сăввисемпе поэмисем вырăс, украина, болгар, акăлчан, франци, нимĕç, итали, чех, араб, грузи, тутар тата ытти чĕлхесем çине куçарнă.
Петĕр Хусанкайăн поэзири тата пурнăçри яланхи юлташĕ — Митта Ваçлейĕ. Василий Егорович Митта /Митта Ваçлейĕ/ 1908 çулхи нарăс уйăхĕн 2-мĕшĕнче /çĕнĕ стильпе пуш уйăхĕн 5-мĕшĕнче/ Чĕмпĕр кĕпĕрнин Пăва уесĕнчи /халĕ Патăрьел районĕ/ Аслă Арапуçĕнче çуралнă. Ялти шкулта, Чĕмпĕрти педагогика техникумĕнче вĕреннĕ. Пĕр хушă Патăрьел районĕнчи «Октябрь ялавĕ» хаçат редакцийĕнче ĕçленĕ7 1930 çулта учитель ĕçне куçнă: икĕ çул Çĕмĕрле районĕнче Хутарти колхоз çамрăкĕсен шкулне ертсе пынă. 1932 çулта Шупашкара пурăнма куçнă, Чăваш АССР халăх комиссарĕсен канашĕ çумĕнчи радиохыпар комитетĕнче литературăпа драма передачисен редакторĕ пулнă. 1937 çулта сăвăçа националист тесе айăпланă, тĕрмене тытса хупнă, тĕрлĕ лагерьте асаплантарнă. 1947 çулхи раштав уйăхĕнче вăл ирĕке тухнă, анчах 1949 çулхи ака уйăхĕнче ăна каллех арестленĕ, Красноярск крайне ссылкăна янă. 1954 çулхи юпа уйăхĕнче вăл тăван çĕршывне таврăннă, культурăпа литература ĕçне хастаррăн пуçăннă. 1956 çулта В.Миттан «Кăмăлтан» сăвă кĕнеки кун çути курнă, тепĕр çур çултан сăвăç чĕри тапма чарăннă. Поэтăн çырнисен тулли пуххи икĕ томпа 2004 тата 2005 çулсенче пичетленнĕ.
Проза
350px|thumb|Хумма Çеменĕ Ят — Хумма Çеменĕ. Вăл (Семен Фомич, çуралнă чухнехи тата кулленхи хушамат Фомин) Тăвай районĕнчи Енĕш Нăрваш ялĕнче 1903 çулхи авăн уйăхĕн 10-мĕшĕнче çуралнă. Ялти пуçламăш, Шăхасанти икĕ класлă, унтан ялти икĕ сыпăклă шкулсенче вĕреннĕ. 1920 çулта Хусанта тухса тăракан «Канаш» хаçат редакцине тăлмачă ĕçне вырнаçнă, ĕçленĕ вăхăтрах çĕр йĕркелӳ техникумĕн каçхи уйрăмĕнче вĕреннĕ. Хаçатăн литература сотрудникĕ, пай заведующийĕ, ответлă секретарĕ тата редактор çумĕ пулса ĕçленĕ. 1926 çулта Вăтам Азипе Кавказри çĕршывсене çитсе курнă. Пĕр вăхăт Ашхабадра тухса тăракан «Туркменская искра» хаçат редакцийĕнче вăй хунă. 1927–1932 çулсенче Шупашкарти типографире корректор ĕçĕсене туса пынă. 1932–1936 çулсенче Чăваш кĕнеке издательствинче илемлĕ литература кĕнекисене редакциленĕ. Йывăр чирлесе пурăннă хыççăн вăл 1936 çулхи авăн уйăхĕн 25-мешĕнче вилнĕ.
Хумма Çеменĕ калавсемпе сăвăсем, повеçсем, роман, очерксемпе статьясем çырнă, вырăсларан чăвашла Н.Некрасов, А.Кольцов, А.Фет, Ян Райнис, Г.Тукай, У.Уитмен, В.Гюго, Д.Рид тата ытти çыравçăсен хайлавĕсене куçарнă. «Выçлăх çул» ятлă пĕрремĕш калавĕ 1923 çулта пичетленсе тухнă.
Хумма Çеменĕ 1934-мĕш çултанпа СССР Писателĕсен союзĕн членĕ пулнă. Паллăрах кĕнекисем: «Юрă-сăвăсем» (1922), «Выçлăх çулсем» (1924), «Ача чухнехи» (1931), «Суйласа илнисем» (1960), «Штрум» (1975), «Пирĕн вăй» (1982); вырăсла — «Воскресение Орфея» (1987).
В.Г.Родионов 1923-1930-мĕш çулсенчи проза пирки сăмахне çапла пуçласа ярать :
Драматурги
Час-часах драматургие театр валли çырнă хайлавсем пек çеç кăтартма тăрăшни те сисĕнет. Анчах та пьесăсене ахаллĕн вулама та пулать, вĕсене, эппин, çав тĕллевпе те çыраççĕ. Тепĕр енчен, "театр" тени те профессионалла тытăмсене çеç мар пĕлтерет. Спектакльсене юратавçăлла меслетсемпе те кăтартма пулать, вăл шутра пĕчĕк ушкăнсенче те. Эппин, XIX ĕмĕрти Спиридон Михайлова чăваш драматургийĕн пуçламăшĕнче курни — тĕрĕсех. XX ĕмĕре илес пулсан вара, кунта эпир чăн пуçламăшĕнче Гурий Комиссаровăн, урăх авторсен опычĕсене, "Хыпар" хаçатра пичетленнĕ Михаил Акимов çырнă "Ялти пурнăç" ятлă вĕçленмен драмăна тата ытти хайлавсене куратпăр. Çав вăхăтрах Константин Ивановăн "Шуйтан чури" хайлавне те манса каймалла мар. Анчах та шăпах ăна драматургипе çыхăнтарма йывăртарах. Мĕншĕн тесен вăл текстăн "диалогла мар" пайĕ те сăвăлла, çавна пула тата ытти сăлтавсене кура çавна "ремаркăсем" теме те кансĕртерех. В.Г.Родионов çырнинчен :
Кунта асăннă Иоаким Степанович Максимов-Кошкинский хăй, ахăртнех, чи вăйлă драматург пулман пуль. Анчах та Чăваш театрĕн тата "Чăвашкино" студийĕн никĕслевçи. Ун пек йĕркелĕмсем вара хăйсемех драматургие аталанма пулăшаççĕ.
Сăмах май каласан, кунта М.Ф.Акимовăн (Аруйăн) "Вăхăтсăр вилĕмне" "чăвашсен малтанхи пьеси" тени те тĕрĕс мар ĕнтĕ.
XX ĕмĕрти чи шултра чăваш драматургĕ тесе Николай Терентьева (1925-2014) каламалла. Николай Терентьевич Терентьев 1925 çулхи ака уйăхĕн 17-мĕшĕнче Канаш районĕнчи Кошноруй ялĕнче çуралнă. Чурачак ялĕнчи пуçламăш шкулта вĕреннĕ. Чăваш Республикин халăх çыравçи, Чăваш Республикин тава т ивĕçлĕ ӳнер ĕçченĕ, Чăваш Республикин К. Иванов ячĕллĕ паташалăх парнин лауреачĕ.
Николай Терентьевăн пултарулăхĕ чăваш театр искусствипе драматургийĕн историйĕнче капашсăр пысăк вырăн йышăнать. Наци драматургийĕн жанрсен анлăшне ӳстерес тĕлĕшпе те чылай ĕçленĕ çыравçă. 50 ытла пьеса тата сценари хайланă вăл. Нумай актлă пур пьесине те республика театрĕсем хапăлланă. Вырăсла куçарнă пьесисем тăрăх лартнă спектакльсене Чĕмпĕр, Ворошиловград, Брянск, Барнаул тата ытти хулара та курнă. «Сансăр пурнăç çук» (вырăсла "Верность", "Сибирская дивизия" е урăхла  ятпа, 1971) пьеса вара аслă çĕр-шывăмăрăн 10 театрне çитнĕ.
Литература тишкерĕвĕ тата публицистика
Литература тишкерĕвĕ (критика) сăмах ӳнерне хак парас тĕлĕшпе "хĕсĕннĕ" пулин те, çыравçăсемпе специалистсем еннелле çеç мар пичĕпе çаврăннă. Вăл вулакансен анлă массисемпе калаçать, литература тулашĕнчи ыйтусене те, кирлĕлĕхне кура, пырса перĕнет. Çапла вара публицистикăпа таччăн пĕрлешет. Çавна май кунта Александр Герцен сăмахĕсене аса илни вырăнлă:
<Куçару: Пĕрлĕхлĕхле ирĕклĕх çук халăхшăн литература çуллĕлĕхĕ ăна   хăйĕн  тарăхăвне тата çумхыпарне пĕлтерме май паракан пĕртен-пĕр трибуна пулса тăрать.>
Çак çӳлерех каланă сăмахсем XX ĕмĕрти чăваш пĕрлехĕшĕн те хăйсен тулли пĕлтерешĕпе палăрса тăраççĕ. Уйрăмах ун чухне Интернет та, ытти çавăн пек хатĕрсем те пулманнине шута илсен. В.Г.Родионов çырнинчен :
Каçăсем
Категори:Чăваш чĕлхи Категори:Чăваш литератури Категори:Чăвашсем
Çу каçĕ, е Путса вилнĕ çын (фильм)
Çу каçĕ, е Путса вилнĕ çын (Майская ночь, или Утопленница) — Горький киностудире Александр Роу режиссёр 1952 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Флора (халаплӑх)
мини|Флора. Bernardino Luini ӗҫӗ, 1530 ҫ. патне Флора — Авалхи Римӑн чечекскен, ҫутҫанталӑк вӑрансан, ҫурхи чечексем ҫурӑлса ешелнин турри. Грек турри (нимфи) Хлоридапа пӗр тан. Овидий каласа панӑ халап тӑрӑх, ҫӗр нимфи Хлорида, хӑйне юратса пӑрахнӑ хӗвеланӑҫ ҫилӗн турри Фавонийрен тарса (вӑл Авалхи Греци туррипе - Зефирпа пӗр шайра тӑнӑ) Флора пулса тӑнӑ, унӑн кӑкӑрӗсенчен чечексем тухса, пур таврана сапаланнӑ.
Флорана ячӗпе Авалхи Рим пӗрмаях уявсем — флоралисем йӗркелесе ирттернӗ.
Ивлева-Йорк Виктория Марковна
Виктория Ивлева — Раҫҫей фотожурналисчӗ, Чорнобыль реакторӗнчен тунӑ репортажшӑн World Press Photo «Ылтӑн куҫ» парнине илме тивӗҫнӗ,Андрей Сахаров ячӗллӗ парнен номинанчӗ, «Пӗрлешӳллӗ Европӑн Ирӗклӗ пресса» парнин тата World Press Photo Award for Science & Technology лауреачӗ.
Чернобыль АЭС катастрофи хыҫҫӑн тӑваттӑмӗш блока кӗнӗ пӗртен пӗр фотограф. Унӑн фотоӗҫӗсене раҫҫей тата чикӗ леш енчи кӑларӑмсенче, вӗсен шутӗнче Guardian тата The New York Times. Тӗнчери чылай вӗри вырӑнсенче — тӗслӗхрен, 1992 ҫулхи Ходжалы хулинчи геноцида, 1994 ҫулхи Руандари геноцида ҫутатса паракан пӗртен пӗр Раҫҫей фотографӗ пулнӑ.
Вӑл вырӑнти ҫынсене гумантирлӑ пулӑшу та панӑ.
Кун-çулĕ
Мускав патшалăх М. В. Ломоносов ячĕллĕ университетӗнче вӗреннӗ.
Каҫӑсем
Категори:Фотографсем, алфавитпа Категори:Фотографсем Категори:Раҫҫей журналисчӗсем
Кĕçĕн Вылат
Кĕçĕн Вылат — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Вылат юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  33 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Раппаханнок (юханшыв)
Раппаханнок (Rappahannock) — АПШ территоринчи юханшыв. Виргинитерриторипе юхать. Юханшыв Чесапик кӳлмекĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 296 км, бассейн лаптăкĕ 7405 км2.
Каçăсем
Категори:Виргини юханшывĕсем
Пьета (Микеланджело)
Христосшӑн хурланни е «Ватикан Пьети» — Чӗрӗлӳ тапхӑрӗн пултаруллисенчен пӗрин, Микеланджело Буонарроти скульпторӑн ӗҫӗсенчен чи ирхи тата чи паллисенчен пӗри. Пьета композицине 24-ҫулхи скульптор 1499 ҫулта мрамортан ӑсталанӑ. Ватиканри Сӑваплӑ Петӗр чиркӗвӗнче упранать. Скульптурӑллӑ ушкӑн Таса хӗре Марияна тата унӑн чӗркуҫҫи ҫинче выртакан Иисус Христос виллине кӑтартать, ҫӳллӗшӗ — 1,74 м, анлӑшӗ — 1,95 м. Ку Буонарроти алӑ пуснӑ пӗртен пӗр ӗҫ.
Каҫӑсем
Категори:Пьета Категори:1499 çулăн хайлавĕсем Категори:Микеланджело скульптурисем Категори:Мрамор скульптурисем Категори:Скульптура ушкăнĕсем Категори:Библи сюжечĕсен скульптурисем Категори:Ватикан скульптурисем Категори:Турамăш скульптурисем Категори:Вандализм
Еман-Галь-Юган
Еман-Галь-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Кĕçĕн Сынь-Ега юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  90 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 46 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Нерица
Нерица — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 203 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Шатра (Мияки районĕ)
Шатра — Пушкăрт Республикин Мияки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 13 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452093, ОКАТО кочĕ — 80244865007.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Маргит Шлахта
мини Маргит Шлахта (венг. Slachta Margit;  1884, авăн, 18 —  1975, кăрлач, 6 ) —  венгер пĕрлĕх ĕçченĕ.
1920 çулта Венгер парламентне пĕрремĕш суйланнǎ хĕрарǎм-депутат шутланать. 1923 çулта "Социаллă тивĕçтерӳ пикисем" институчĕпе Католици тĕн институтне йĕркеленĕ.
Пурнǎçĕ
Маргит 1884 çулта Венгринче Кассара çуралнǎ. Ашшěпе амǎшě аристократсен çемьисенче çуралса ӳснĕскерсем пулнǎ. Ашшĕн, Кальман Шлахтǎн(1857—1936), мǎн аслашшĕсем поляксем, амашĕ Борбала Саросси Сарос (1855—1936) помещик хĕрĕ пулнǎ.
Пĕчек чухне Маргит ашшĕ-амǎшĕпе АПШ çĕр-шывĕнче пурǎннă. Венгрине таврǎнсан Маргит Будапештри католици шкулĕнче вĕренме тытǎннǎ, кайран французла тата нимеçле вĕрентекен пулса ĕçленĕ.
Маргит католик хĕрарǎмсен пĕрлешĕвне йĕркеленĕ. 1923 çулта вǎл "Социаллă тивĕçтерӳ пикисем" инститне йĕрекеленĕ. Çак ĕçре вĕсене нумай студент пулǎшнǎ. мини|Бюст 1938 çултан ерейсене хирĕç законсем йышǎнсан, Шлахта хайĕн Голос Духа хаçат статйисенче еврейсене хÿтелеме тытǎнать. 1943 çулта патшалǎх пуçлǎхěсем çак хаçата хупаççĕ, анчах та Шлахта статьисене вǎртǎн кǎларма тытанать.
1940 çулта, кĕркунне, еврей халǎхне хĕсме тытǎнаççĕ. 1941 çулта Совет çĕр-шывне нимĕçсем кĕрсе тулсан Шлахта, венгерсен çарне еврейсене ирěксĕрех илсе кайтарас мар тесе темиçе пин çын хирĕç тǎрать.
1944 çулта нацистсем Венргине йышǎна пуçласан, Шлахта тата "Социаллă тивĕçтерӳ пикисем" организачине хутшǎнакан Сара Шалкази кĕлĕ вулаççĕ, геттăна апат-çимěç илсе пыраççĕ, мăнастăрьсенче çĕр каçма вырăн тупса панǎ. Вĕсем çапла 2000 яхǎн çынна çǎлса хǎварнă .1985 çулта Яд ва-Шем Маргит Шлахтǎна "Çĕршыв Праведникĕ" ят парать.
Шлахта, 1945 ç. выборсем хыççǎн парламентра малалла ĕçле пуçлать. Вǎл малтан Грждан демократи партинче ĕçлет, кайран партинчен тухсан никама та пǎхǎнман депутат пулать. Кайра вара Христианла хĕрарǎм Лиги зăй тĕллĕн парти пулса парламента суйланать, унта 4 вырǎн илеть.
1949 çулта тĕрмерен тарса доминикансен мăнастăрĕнче пытанать. Хăрамасăрах 1949 çулта суйлава каять. Çулла вара çěр-шывран тухса каять, Etelka Tóth ятпа США тǎрǎх çул-çÿреве каять.
Америкǎра Борбала Немес ятпа "Ирĕклĕ Европа" радиостанцире ĕçлет, Маргит Немеш ятпа çырусем çырать. 1951 ç. Вена хулине Венгрине таврǎнас тесе каять. Анчах та унǎн ĕмĕтĕ пурнǎçа кĕреймест. Вара вǎл 1953 çулта Америкǎна каялла таврǎнать. мини|Вмл тăпри
Маргит Шлахта 1974 çулхи кǎрлачǎн 6-мĕшĕнче Буффало хулинче (Нью-Йорк штачĕ) вилет.
Петейга
Петейга — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Таинская Анга юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 15 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Ирĕклĕх салтакĕсем
Солдаты свободы (Солдаты свободы) — Мосфильм киностудире Юрий Озеров режиссёр 1977 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:ССРП киноэпопейисем Категори:Фильмсем:Персонаж:Иосиф Сталин Категори:ССРП вăрçă фильмĕсем Категори:1940-мĕш çулсем пирки истори фильмĕсем Категори:Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи пирки истори фильмĕсем Категори:Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи пирки фильмсем Категори:Фильмсем:Персонаж:Леонид Брежнев Категори:Фильмсем:Персонажсем:Уинстон Черчилль Категори:Румынин 1977 çулхи фильмĕсем Категори:Полхарин 1977 çулхи фильмĕсем Категори:Польшăн 1977 çулхи фильмĕсем Категори:Телеверсиллĕ кинофильмсем
Ремплер
Ремплер (Ремплер, Ремплер) — Тутарстанăн Ешĕл Васан районĕнчи  ял. Чăвашсем тата тутарсем пурăнаççĕ.
Ял тытăмĕ, йышĕ
2008-мĕш çулта 207 çын пурăннă. 2002-мĕш çулта ялта 190 çын пурăннă, вĕсенчен 44% — чăвашсем, 32% — тутарсем.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Ешĕл Васан районĕ
Цветущий
Цветущий (Цветущий) —  Кемĕр облаçĕнчи Промышленнăй районĕнчи  ял.
2002-мĕш çул тĕлне Тарабарино ял тăрăхне кĕнĕ,  çын пурăннă, вĕсенчен  (, 57%) чăваш ; 2010-мĕш çул  тĕлне Тарабарино ял тăрăхне кĕнĕ,  çын.
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн Промышленнăй районĕ Категори:Кемĕр облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Хара-Зуха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Маныч пуçĕнченПролетари гидроузелĕччен, Калаус тата Егорлык юханшывĕсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ, С.Донец кĕнинчен анатарах. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Калмăк Республикин юханшывĕсем Категори:Ростов облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ставрополь Енĕн юханшывĕсем
Пĕчĕк тăмана
мини|справа|250px|Пĕчĕк тăмана Пĕчĕк тăмана (Otus scops), — тăмана йышне кĕрекен вĕçен кайăк тĕсĕ.
Пĕвĕ тăршшĕ 15-20 см. Йывăрăшĕ 60—130 г, çуначĕсене 50 см. çити сарать.
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Евразин вĕçен кайăкĕсем
Салмин Алексей Михайлович
Алексе́й Миха́йлович Са́лмин (18.2.1973, Хусан, Арбаш районĕ, Киров облаçĕ, РСФСР, ССРП — 8.9.2005, Мускав, РФ) — XX ĕмĕрти совет/раççей политологĕ тата социологĕ. Истори ăслăхĕсен тухтăрĕ, профессор.
Биографи
Родился в семье художников.
В 1978 году защитил диссертацию на соискание учёной степени кандидата исторических наук по теме «Социальная динамика рабочего класса США после второй мировой войны» (специальность 07.00.04 — «История коммунистического и рабочего движения и национально-освободительных движений»).
Каçăсем
Категори:Раççей политологĕсем Категори:МПТХИ профессорĕсем Категори:ССРП ĂА ТРЮИ ĕçлевçисем Категори:АЭШ вĕрентӳçисем Категори:ССРП историкĕсем Категори:Горбачёв-Фонд
Максимов Владимир Васильевич
Владимир Васильевич Максимов (27.7.1880, Санкт-Петербург — 22.3.1934, Ленинград) — раççей кино актёрĕ.
Каçăсем
Категори:1880 çулта çуралнисем Категори:Утăн 27-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1934 çулта вилнисем Категори:Пушăн 22-мĕшĕнче вилнисем
Лара Фабиан
Лара́ Фабиа́н  (Lara Fabian, чăн хушамачĕ — Крока́рт (Crokaert), Фабиан — амăшĕн хĕр чухнехи хушамачĕ; 1970, кăрлач, 9, Эттербек, Бельги) — бельги-итал кăкĕнчен тухнă франc чĕлхиллĕ юрăç, Канада гражданки. Юрăсене франс, акăлчан, итал, испан, вырăс чĕлхипе юрлать. 1988 çулхи Еврокуравĕнче Люксембург элчи.
Каçăсем
Категори:Сопрано
Эрисвиль
Эрисвиль — (Eriswil) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Салтак тӳми
Салтак тÿми, çавăн пекех шак курăкĕ, шурă чечек, анчăк курăкĕ тата ытти те (Matricária) — нумай çул ÿсекен чечеклĕ ÿсентăрансен  текен йышри  речĕ, мĕнпурĕ 20 яхăн тĕс, лутрарах кăна тата шăршăллă  курăксем, пĕрремĕш çултанпах чечеке лараççĕ. Чи паллă тĕс — Эмелле салтак тӳми (Matricaria chamomilla, syn. Matricaria recutita), ÿсентăрана эмел курăкĕ пек е косметика тĕллевĕсемпе усă кураççĕ.
Эрисвиль
Трахсельвальд тăрăхне кĕрет. 1435 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0953.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Вăйăм (физикăлла кап)
Вăйăм, — физикăри тĕпре тăракан ăнлавсенчен пĕри. Физикăлла система куçнин виçине палăртакан скалярла физикăлла кап. Вăйăм — физикăлла система куçнин траекторине аргумент пек илсе чăн хисепе результат пек кăтартакан  математикăлла функционал.
Вăйăм чăннипех те пит кирлĕ ăнлавсенчен пĕри, вăл паянхи нумай физикăлла теорисене палăртассинче пур. Теорилле физикăра та, ытти енĕпе те. Экспериментла тата маякилтерĕш физикăра ку ăнлавпа, тен, питех уcă курмаççĕ-тĕр, анчах та вăл пурпĕрех унта та сиксе тухкалать.
Каçăсем
Категори:Физика Категори:Физика терминĕсем Категори:Физикăлла капсем Категори:Теорилле физика Категори:Никĕсле хире-хирĕç вăйăмсем
Маурицио Микели
Маурицио Микели (Maurizio Micheli; 3-нарăс-1947, Ливорно, Тоскана облаçĕ, Итали) — XX, XXI ĕмĕрсенчи Итали театрпа кино актёрĕ, сценарисчĕ, камитçĕ, режиссёрĕ.
Биографи
Микели родился Ливорнăра (Тоскана облаçĕ, Итали) 1947 çулта, нарăсăн 3-мĕшенче çуралнă. 11 çул тултарсан ашшĕ-амăшĕпе пĕрле Бари хулана куçса кайнă. 20 çула çитсен Милана кайнă та Пикколо-театро çумĕнчи Драма ӳнерĕн шкулĕнче вĕреннĕ. 70-мĕш çулсен вĕçĕнче — 80-мĕш çулсен пуçламăшĕнче Микели варьетере ĕçленĕ. Çаплах Микели театр сцени çине те тухнă, кинематографра çеç ĕçсем ытлах ăнман. 1999 çулта ăна "Итали Республики умĕнче тава тивĕçлĕх" орденĕпе хисепленĕ.
Пайăр пурнăçĕ
Микели Даниэла Нобили актрисăпа уйрăлнă, вĕсен Гвидо ывăл çуралнă. 1996 çултанпа Бенедикта Бокколи актрисăпа варлă пурăнать.
Линилле çывхартав
Линилле çывхартав (линилле аппроксимаци) — хуть те мĕнле функцие линилле функци патне çывхартни. Çакна çывхартса шутлама усă кураççĕ, сăмахран, дифференциаллă танлăхсен вĕрентĕвĕнче  вĕçсĕр мар расналăхсен меслечĕ пур. Ĕнтĕ a пăнчă тавралăхĕнчи татăлми дифференциленекен f(x) функцишĕн линилле çывхартав çакăн пек:
Салли Манн
Салли Манн — (англ. Sally Mann; 1 çу, 1951, Лексингтон, штат Виргиния, АПШ) — Америка фотографӗ.
Ӗҫӗ-хӗлӗ
Пикториализм йӑли тӑрӑх тунӑ кил-йыш тата ача-пӑча фотоӳкерчӗкӗсемпе паллӑ, тишкерӳҫӗсем унӑн пултарулӑхне Клементина Гаварден пултарулӑхӗ сӗм хунине палӑртаҫҫӗ.
Каҫӑсем
Категори:Фотографсем, алфавитпа Категори:Фотографсем Категори:АПШ фотографĕсем Категори:XX ĕмĕрти фотографсем Категори:АПШ хӗрарӑм-фотографӗсем
Кил-çурт тăмани
мини|справа|250px|Кил-çурт тăмани Кил-çурт тăмани (Athene noctua) — тăмана йышне кĕрекен вĕçен кайăк.
Пĕвĕ тăршшĕ 25 см. Йывăрăшĕпе 150—170 г. туртать. Аçисен те, амисен те тĕкĕ пĕр тĕслĕ: çурăмĕ çутă-пăвăр е хăйăр тĕслĕ, хулпуççи çинчи тĕкĕсем çинче шурă çавра лаптаксем пур, хырăмĕ шурă хăмăртарах-чăпар тăрăхлă тĕслĕ. Пичĕ çаври пулни хытă курăнмасть.
Вăтам тата Кăнтăр Европара, Çурçĕр Африкапа Азире (Çурçĕррисĕр пуçне), Раççейре — вăтам тата кăнтăр Европа пайĕнче, тата Вăтам Азире, Казахстанра, Кăнтăр Алтайра, Тувара тата Байкал леш енче сарăлнă. Раççейăн Европа пайĕнча çын пурăнан вырăнпа çывăх, çурт-йĕр таврашĕнче; хĕвелтухăçра тип хирсемпе пушхирсенче пурăнать, шăтăксенче, чул купаланнă вырăнсенче йăва çавăрать. Живёт оседло. Йăвинче 4—6 çăмарта. Ами йăвара 25-28 кун ларать, чĕпписем 4-5 эрнерен вĕçсе тухаççĕ. Пĕчĕк чĕрчунсемпе, хурт-кăпшанкăсемпе, калтасемпе, сайрарах вĕçен кайăксемпе тăранса пурăнать.
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Африкăн вĕçен кайăкĕсем Категори:Евразин вĕçен кайăкĕсем
Седей-Яха
Седей-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Тота-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 98 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Нилькотейсе
Нилькотейсё — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Янгутейто кӳлĕ - Янгутейяга юханшыв юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Вăйăм (пĕлтерĕшсем)
Вăйăм, ăнă хăш чухне тăвăм тенипе (синоним пек) улăштарма пулать:
"Вăйăм" сăмах пирки кĕскен
"Вăйăм" сăмах чăваш чĕлхин кашни сăмахсарĕ çинче тенĕ пекех пур. Анчах та вăл еплерех пулса кайни уçăмлах мар. Вăй+ăм=вăйăм теме пулать. Анчах та кун пек -ăм аффикс глаголсем çумне çеç пĕрлешет. Çапла вара чăваш чĕлхинче тахçан *вăй- глагол (ĕçхĕле пĕлтерекен сăмах) пулнă темешкĕн тивет.
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Вурм (юханшыв)
Вурм — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Рур юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 57 км, бассейн лаптăкĕ 355,518 км2.
Пьер Огюст Ренуар
Пьер Огюст Ренуар (Pierre-Auguste Renoir [pjɛʁ oɡyst ʁənwaʁ]; 25 нарӑс 1841, Лимож — 3 раштав 1919, Кань-сюр-Мер) — франц сӑрӑ ӳнерҫи, ӳкерҫи тата кӳлепе ӑсти, импрессионизмӑн тӗп пайташӗсенчен пӗри. Чи малтанах - ҫын сӑнарӗн ӑсти. Ренуар Париж пуян халӑхӗ умӗнче импрессионистсенчен пӗрремӗшӗсенчен пӗри чапа тухнӑ. 1880-ҫҫ. варринче вӑл импрессионизм юхӑмӗнчен тухса, классицизма, «энгризма» таврӑннӑ. Паллӑ режиссёрӑн, Жан Ренуарӑн ашшӗ.
Каҫӑсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Франци ӳкерçисем
Нгатулава
Нгатулава —Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Надым юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 256 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 66 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Надым.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Ялти пурнăç (пьеса)
Ялти пурнăç — Михаил Фёдорович Акимов çырнă пьеса.
Чылай çăлкуçсенче чăвашла çырнă малтанхи пьеса теççĕ. Анчах та апла калани тĕрĕс мар. Мĕншĕн тесен чăвашла çырнă пьесăсем, — вăл шутра пичетленсе тухнисем те, — маларах та пулнă (Спиридон Михайловăн, Гурий Комиссаровăн, Сергей Кирилловăн пьесисем).
Асăрхавсем
Категори:Драмăсем Категори:Чăваш литератури Категори:Паллă чăваш пьесисем Категори:Пьесăсем
Нерицкий
Нерицкий — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Арбеж
Арбеж — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Тури Ерга юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 57 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Брин Сергей Михайлович
Сергей Брин  – (01.08.1973, Мускав, СССР  ) - шутлакан техника тата информаци технологисем енĕпе ĕçлекен ăсчах тата бизнесмен,миллиардер - Ларри Пейджпа пĕрле [Google]] шыракан системине никĕслекен. Калифорнири штатĕнчи Лос-Альтос хулинче пурăнать.
Forbes журнал пĕлтернĕ тăрăх, 2016-мш çулта 34,4 миллиард долларпа планетари чи пун çынсем хушшинче 13-мĕш выран йышанать.
Мускаври еврей çĕмйинче çуралнă, 1979-мĕш çулта çĕмье Америкăна пуранма куçча кайнă. Ашшĕпе амăшĕ Мускав патшалăх университечĕн механика-математика факультетне пĕтернĕ.
Рашен-Ривер (Кенай юппи)
Рашен-Ривер (Russian River) — АПШ территоринчи юханшыв. Аляскатерриторипе юхать. Юханшыв Кенай (юханшыв) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Брин Сергей Михайлович
Мэриленд университетĕнче бакалавр дипломне илнĕ хыççăн Стэнфорд университечĕнче магистр дипломне илнĕ. Информцин структурăламан пысăк массивĕсене тĕпченĕ. 1995-мĕш çулта Стэнфорд университетĕнче Брин тепĕр математика аспирантпа - Лэрри Пейджпа паллашнă. Унпа пĕрле вĕсем 1998-мĕш çулта Google комапанине никĕсленĕ.
Асăрхавсем
Категори:Миллиардерсем
Рашен-Ривер (Кенай юппи)
Каçăсем
Категори:Аляскăн юханшывĕсем
Детликон
Детликон (Dättlikon) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Винтертур тăрăхне кĕрет. 640 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0215. thumb|left|Детликон
Каçăсем
Категори:Цюрих кантонĕн хулисем
Кĕтес хыçне пăрăнакан çын
Кĕтес хыçне пăрăнакан çын (Man Walking Around A Corner) — Луи Лепренс франс-британ инженер-фотографĕ 1887 çулта Парисре ӳнерленĕ эксперименталлă сасăсăр кĕске фильм-киноролик. Тĕнчери чи пĕрремĕш фильмо теççĕ.
Пĕрлехи хыпарсем
Парисре, Ро Бошар де Сарон (унта кнеçсем пурăннă) урампа Трудин авеню касăлнă çĕрте çапса илнĕ, пулас.
Хăçан çапса илнине палăртма çук, çапах та 1887 çулхи çурлан 18-мĕшĕнче Лидс (Аслă Британи) хулинчен хăйĕн арăмĕ патне Нью-Йорка фотографиленĕ çынна ярса панă.
Фильм 3 çеккунтă тăсăлать. Çурхаха 16 кадр кĕрет, вĕсенче вуниккĕшĕ питĕ лайăх упранса юлнă. Объективлă 16 камерăпа çапса илнĕ теççĕ, анчах та çак тĕрĕсех мар, мĕншĕн тесен ӳкерчĕксене пĕр объективпа çапнă пек те.