cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Безруков Николай Григорьевич
Безруков Николай Григорьевич — (17.10.1918-17.03.1945), Вăта фронтăн 60-мĕш çарĕн 150-мĕш танк бригадин 1-мĕш танк батальонĕн командирĕ, майор, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17.
Пурнӑҫӗ
Кӑрмӑш уесчӗн Дурасовка ялӗнче (халӗ Чӑваш Республикин Пӑрачкав районне кӗрекен Октябрьское ялӗ) ҫуралнӑ. 1936 ҫулта ҫемйипе пӗрле пурӑнма Чул хула облаҫне тухса кайнӑ. Шкул хыҫҫӑн «Новое Сормово» заводра слесарь пулса ӗҫленӗ. Куҫӑмсӑр майпа Чул хулари педагогика институтӗнче вӗреннӗ, учительте ӗҫленӗ. 1939 ҫулта Хӗрлӗ Ҫара илнӗ.1941 ҫулта Саратоври 2-мӗш танк училищине вӗренсе пӗтернӗ. Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин пӗрремӗш кунӗсенчех ҫапӑҫӑва кӗнӗ. Танк батальонне ертсе пынӑ.
1945 ҫулхи пуш уйӑхӗн 17-мӗшӗнче аманнӑ хыҫҫӑн госпитальре вилнӗ. Совет Союзӗн Паттӑрӗ ята 1943 ҫулхи юпа уйӑхӗн 17-мӗшӗнче панӑ.
Чыславсем
Ленин орденӗ
Хӗрлӗ Ялав орденӗ
Суворов орденӗ, III пусӑмри
Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ
Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин I пусӑмри орденӗ
Вуламалли
Белебенцев, Д. Тип çĕр çинчи çарсен пысăк пĕлтерĕшлĕ вăйĕ / Д. Белебенцев // Çамрăксен хаçачĕ. – 2001. – 7 авăн.
Кудявнин, В. Ҫуралнӑ кунпа пӗр килнӗ / В. Кудявнин // Хыпар. – 2001. – 28 нарӑс.
Безруков Николай Григорьевич (17.10.1918-17.03.1945) // Герои Советского Союза и полные кавалеры ордена Славы – уроженцы Чувашии : [изоматериал]. – Чебоксары, 2005.
Белебенцев, Д. Наши земляки – герои-танкисты / Д. Белебенцев // Совет. Чувашия. – 2000. – 9 сент.
Белебенцев, Д. Не зная страха / Д. Белебенцев // Совет. Чувашия. – 2005. – 10 сент. – С. 5.
Кудявнин, В. И. Безруков Николай Григорьевич / В. И. Кудявнин // Чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2006. – Т. 1 : А-Е. – С. 196. - См. текст
Кудявнин, В. Герои из Поречья / В. Кудявнин // Молодеж. курьер. – 2006. – 29 нояб. (№ 47-48). – С. 4.
Кудявнин, В. Первым врывались в города... / В. Кудявнин // Совет. Чувашия. – 2000. – 17 окт.
Макаров, С. Танкист Николай Безруков // Макаров, С. Герои Днепровской битвы / С. Макаров, В. Станюков. – Чебоксары, 1944. – С. 12-15.
Николаев, Д. «И наши люди мужества полны» / Д. Николаев // Чебоксар. новости. – 2001. – 8 сент.
Самойлова Татьяна Евгеньевна
Татьяна Евгеньевна Самойлова (4.5.1934, Ленинград — 4.5.2014, Мускав) — совет кино актриса.
Каçăсем
Категори:1924 çулта çуралнисем Категори:Çăвăн 4-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2014 çулта вилнисем Категори:Çăвăн 4-мĕшĕнче вилнисем
Миттлере-Эбрах
Миттлере-Эбрах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв  Рауе Эбрах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25,26 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Тула (Обь юппи)
Тула  — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Томск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Обь юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  2821 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем
Тула (приток Оби)
Кĕçĕн Ханмей
Кĕçĕн Ханмей — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ханмей юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  54 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 66 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Космовская Барбара
Барбара Космовская (Barbara Kosmowska, 24.1.1958, Бытув, Польша) — поляк çыравçи.
Биографи
1958 çулта кăрлачăн 24-мĕшĕнче Бытувра çуралнă. Гданьск университетĕнче вĕренсе тухнă. Поляк чĕлхипе литературине шкулта ачасене вĕрентнĕ. 1999 çулта «Ачалăхпа мăн çын пурнăçĕ хушшинче. Зофия Урбановская романĕсем пирки» темăпа кандидиа диссертацине хӳтĕленĕ. Ăслăх ĕçĕнче поляк литературин позитивизм тапхăрне тĕпченĕ, уншăн вăл «Summa cum laudе» (чи лайăх ĕç) диплома итивĕçнĕ.
Халĕ Слупск хулинче Помор академин романтивизм тат позитивизм литератури историн кафедринче доцент вырăнĕнче тăрăшать. Ача-пăча тата çамрăксен литературипе кăсăкланать, «Гулливер» журналпа пĕрле ĕçлет. Бытувра хула депутачĕ.
Пултарулăхĕ
Литература пусине пĕрремĕш лицейре вĕреннĕ чухне (XX ĕмĕрĕн 70-мĕш çулĕсем) кĕнĕ. 80-мĕш çулсенче поэзире нумай конкурсра премисене илнĕ. 2000 çулта хăйĕн пĕрремĕш «Выçă кушак» романне кăларать. 2001 çулта «Харпăр территори», 2002 - «Провинци», «Гобелен» тата «Буба» романсем пичетленеççĕ. 2003 çулта «Юханшыв тăрăх тăвалла», 2004 çулта «Кăвак автобус», 2005 — «Думчикы» кĕнекесем тухаççĕ. «Тупă» тата «Буба — карт сезонĕ» кун çути кураççĕ.
Каçăсем
Категори:Польша çыравçисем Категори:Гданьск университетĕнче вĕренсе тухнисем категори:1958 çулта çуралнисем Категори:Халĕ пурăнакансем Категори:Кăрлачăн 24-мĕшĕнче çуралнисем
Космовский Станислав
Станислав Космо́вский (Stanisław Kosmowski) — полякй историкĕ.
Биографи
Кăшăл гвардинче хĕсметре тăнă, 1794 çулта Мацеевицы патĕнче хăюлăхĕпе палăрнă. Польшăна вакланă хыççăн Италие тухса кайнă та унти поляк легионне тăнă.
Историе тĕпченĕ. Ĕçĕ — «Польша историйĕ, е Станислав Август, поляк королĕ пирки очерк» «Historyja polska, czyli rys panowania Stanisława Augusta kròla polskiego» (1807).
Литература
Категори:Польша историкĕсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Историксем, алфавитпа
Бодров Сергей Сергеевич
Сергей Сергеевич Бодров (27.12.1971, Мускав — 20.9.2002) — раççей кино актёрĕ.
Каçăсем
Категори:1971 çулта çуралнисем Категори:Раштавăн 27-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2002 çулта вилнисем Категори:Авăнăн 20-мĕшĕнче вилнисем
Содма-Яха
Содма-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Сабетта-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 123 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Буран
Буран:
Экраноплан
Çавăн пекех
Совет
Раççей
Соемы-Яха
Соёмы-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Вэнуй-Еуо юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 107 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Архимед
Архимед  – (-287, Сиракузы -212, Сиракузы) - Математика, механика, инженери енĕпе ĕçленĕ авалхи Греци ăсчахĕ. Механика, гидростатика никĕсленĕ.
Литература
«Çавракăша виçни» кĕнекинче Архимед \pi хисепе çывхартнине кăтартнă: «архимед хисепĕ». Вăл ку хисепĕн тĕрĕслехне те палартнă:. Вăл круг тавра тата круг ăшĕнче 96-кĕтеслĕх туса вĕсен тăршшĕне виçнĕ.
Текстсемпе куçарусем
вырăс чĕлхипе:
Франс чĕлхипе:
Асăрхавсем
Категори:Архимед Категори:Механиксем Категори:Физиксем
Михельбах (Гершпренц юппи)
Михельбах — Германи территоринчи юханшыв. Гессен территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3,2 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Гессен юханшывĕсем
Нюра (Мод-Ега юппи)
Нюра  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Морд-Ега юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 16 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Конда юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Конда. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Тула (юханшыв)
Тула  — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Томск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв КАР/ОБЬ/2964    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 72 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çĕн Çĕпĕр гидроузелĕнчен Чулым кĕриччен, Иня тата Томь юханшывсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Лонгот-Юган
Лонгот-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Харбейская юппин сулахай çыранпа вăрринчен 1 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 200 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- ОбьСалехард хуличчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Тула (юханшыв)
Каçăсем
Тула (река)
Лонгот-Юган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Узконам
Узконам — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Томск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Оськина юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  23 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çĕн Çĕпĕр гидроузелĕнчен Чулым кĕриччен, Иня тата Томь юханшывсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем
Лунвож (Тури Воча юппи)
Лунвож  —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Тури Воча юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 36 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Дистрибутивлăх
Çавăн пекех
Категори:Арифметика Категори:Операцисен палăрăмĕсем
То-Яха (Арка-Монгото-Епоко юппи)
То-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Арка-Монгото-Епоко юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 15 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ юханшывĕсен бассейнĕ Надым юханшывăн бассейнĕн тухăç чиккинчен Пур юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-анăç чиккчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Алина Михайлова
Алина Михайлова — чăваш юрăçи.
Кун-çулĕ
Алина Михайлова Вăрмар районĕнчи Энĕшпуç чиркӳ ялĕнче çуралнă. Вăтам пĕлӳ илнĕ хыççăн Чăваш патшалăх педагогика институтĕнче вĕреннĕ.
Каçăсем
Категори:Раççей юрăçисем Категори:Чăваш юрăçисем Категори:Мусăкçăсем, алфавитпа Категори:Юрăçсем, афавитпа
Кукăртĕкен
Кукăртĕкен, е кукăркут  (лат.Oestridae), —  ик çунатлисем йышĕнчи паразитсем
Асăрхавсем
18 - https://lexicography.online/etymology/о/овод
Каçăсем
Категори:Кăпшанкă-паразитсем Категори:Сĕтпе ӳсекенсен паразичĕсем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа
Соелю-Се
Соелю-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Турма-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 6 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 103 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Кĕçĕн Харь-Юган
Кĕçĕн Харь-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Харь-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  18 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Михельбах (Нидда юппи)
Михельбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв  Нидда (юханшыв)|Нидда юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 5,3 км, бассейн лаптăкĕ 5,801 км2.
Нюрих (Конда юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Конда юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Конда. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Шут
Шут (çавăн пекех шутлав, анчах та шут тени тĕрĕсрех) — арифметикăра çакă пĕр тĕслĕ  («шутланакан») япаласем мĕн чухлĕ иккенне палăртни, урăхла каласан, асăннă япаласен йышĕпе  натураллă рет хушшинчи  хире-хирĕçле пĕр тĕрлĕ майлашулăха кăтартни.
Каçăсем
Категори:Арифметика Категори:Шут
Хаби-Яха
Хаби-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Мăн Хо-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 17 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Кĕçĕн Хара-Матолоу
Кĕçĕн Хара-Матолоу — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Хара-Матолоу юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  22 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Лун-Керь-Ю
Лун-Керь-Ю —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Керь-Ю юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 21 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Хаби-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ юханшывĕсен бассейнĕ Надым юханшывăн бассейнĕн тухăç чиккинчен Пур юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-анăç чиккчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Кĕçĕн Хара-Матолоу
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Лун-Керь-Ю
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Кĕçĕн Хара-Матолоу
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Лун-Керь-Ю
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Хаби-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Шут (пĕлтерĕшсем)
Шут — нумай пĕлтерĕшлĕ сăмах:
Хаби-Яха
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Шут (пĕлтерĕшсем)
Çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем Категори:Шут
Безруков Филипп Иванович
Безруков Филипп Иванович — (1921-12.05.1943), Калинин фрончĕн 43-мĕш çарĕн 10-мĕш уйрăм гварди минёрсенбатальонĕн минёрĕ, гварди, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 04.
Умрева (Обь юппи)
Умрева  — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Томск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Обь юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  2854 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çĕн Çĕпĕр гидроузелĕнчен Чулым кĕриччен, Иня тата Томь юханшывсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Анат нимĕç чĕлхи
Анат нимĕç чĕлхи (анăç нимĕç диалекчĕсем; тăван ят Nederdüütsch, Plattdüütsch, Plautdietsch; Niederdeutsch, Plattdeutsch) — Германин çурçĕрĕнчи тата Нидерландсен çурçĕр-тухăçĕнче, çаплах Данире ытларах сарăлнă диалектсен мĕнпур пухмачĕ.
Каçăсем
Категори:Анăç нимĕç чĕлхисем Категори:Нимĕç диалекчĕсем Категори:Германири нимĕç диалекчĕсем Категори:Нидерландри нимĕç диалекчĕсем Категори:Бельгири нимĕç диалекчĕсем Категори:АПШ нимĕç диалекчĕсем Категори:Канадăри нимĕç диалекчĕсем Категори:Раççей чĕлхисем Категори:Казахстан чĕлхисем Категори:Парагвай чĕлхисем
Нижненемецкий язык
Ойтья
Ойтья — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Тап юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 140 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Конда юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Конда. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Соты-Яха
Соты-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Сявта-Се юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 81 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 38 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Хадам
Хадам — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Таз тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ юханшывĕсен бассейнĕ Надым юханшывăн бассейнĕн тухăç чиккинчен Пур юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-анăç чиккчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Михельбах (Уза юппи)
Михельбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Уза (Веттер  юппи)|Уза юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 8,1 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Кĕçĕн Аксарка
Кĕçĕн Аксарка — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Аксарка ([[Обь юппи)|Аксарка]] юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  8 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- ОбьСалехард хуличчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Олтум
Олтум — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Конда юханшывăнн сылтăм çыранпе вăрринчен 869 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 56 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Конда юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Конда. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Цузе Конрад
Конрад Цузе  – (22.06.1910, Берлин, Германи империйĕ- 18.12.1995, Хюнфельд, Германи) - информатика енĕпе ĕçленĕ ăсчах.
Асăрхавсем
Категори:Германи инженерĕсем
Кĕçĕн Хулым-Юган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Уртамка
Уртамка — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Томск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Обь юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  2775 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 45 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çĕн Çĕпĕр гидроузелĕнчен Чулым кĕриччен, Иня тата Томь юханшывсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Светлана Яковлева
Светлана Яковлева — чăваш юрăçи.
Лупт
Лупт —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Мезень юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 737 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 65 км.
Светлана Яковлева
Каçăсем
Категори:Раççей юрăçисем Категори:Чăваш юрăçисем Категори:Мусăкçăсем, алфавитпа Категори:Юрăçсем, афавитпа
Лупт
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Кĕçĕн Няравеча
Кĕçĕн Няравеча — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Харбей юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  26 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- ОбьСалехард хуличчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Хай-Воптю-Таню
Хай-Воптю-Таню — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Адер-Паюта юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 69 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Сую-Нгэва-Яха
Сую-Нгэва-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Яхады-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 154 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Хай-Воптю-Таню
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ юханшывĕсен бассейнĕ Надым юханшывăн бассейнĕн тухăç чиккинчен Пур юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-анăç чиккчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Сую-Нгэва-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Хай-Воптю-Таню
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Сую-Нгэва-Яха
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Хай-Воптю-Таню
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Михельсбах
Михельсбах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Олымья
Олымья — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мулымья юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 109 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 44 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Конда юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Конда. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Диспрози изотопĕсем
Каçăсем
Категори:Изотопсем
Модау
Модау — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Рейн юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 44 км, бассейн лаптăкĕ 346,023 км2.
Усковка
Усковка — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Томск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Обь юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  2733 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çĕн Çĕпĕр гидроузелĕнчен Чулым кĕриччен, Иня тата Томь юханшывсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Модау
Каçăсем
Категори:Рейн юпписем
Усковка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем
Хальмер-Паюта (Пойлово-Яха юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Кĕçĕн Харута
Кĕçĕн Харута — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Щучья юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  321 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- ОбьСалехард хуличчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Хальмер-Паюта (Пойлово-Яха юппи)
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Сытяру-Яха
Сытяру-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Се-Яха (Зеленая) юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 55 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 60 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Зорге (пĕлтерĕшсем)
Зорге:
Магмас
Магмас —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Пысса юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 32 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Ыйхă пӳлĕмĕ
Ыйхă пӳлĕмĕ — хваттерти е пӳртри ыйхă туртмалли вырăн (пӳлĕм).
Хальхи спальня
АПШ-ри пӳртсенче икӗ е ытларах ҫывӑрмалли пӳлӗм, ҫывӑрмашкăн тĕп пӳлӗм тата темиҫе пӳлĕм (ача-пăча, хӑна валли) пур. Хӑш-пӗр чухне ҫывӑрмалли пӳлӗмрен уйрӑммăн туалета тухма пулать.
Ыйхă пӳлӗмӗн тӗп элеменчӗ — выртмалли. Анӑҫри ҫӗршывсенче выртмашкăн кровать лартаççĕ. Японире кровать вырӑнне йăла йĕркипе футон ларать. Хӑш чухне пӗр ҫывӑрмалли пӳлӗмре темиҫе кровать те пулать. Ҫывӑрмалли пӳлӗмре тăтăшах чӑлан, тумбочкă, комод, тӗкӗр, кавир пур. Кровать çумĕнчи тумбă ҫинче яланхилле пысӑках мар лампа, вăраткăç ларать. Ҫывӑрмалли пӳлӗмри сӗтел-пукана экологи тӗлӗшӗнчен паха пулма яланхилле йывӑҫран ăсталаççĕ.
Ҫывӑрмалли пӳлӗме йӗркелесси — пысӑк ĕç.
Шпалер — пӳлĕмĕн чи кирлӗ элеменчĕсенчен пĕри, ăна кăмăла май суйлама пĕлсен вăл интерьере хӑтлӑх кӳрӗ.
Хальхи ҫывӑрмалли пӳлӗмсенче телевизор пур. Сӑмахран, АПШ-ра 43% яхăн виç-тăват ҫулсенчи ачасен ҫывӑрмалли пӳлӗмĕнче телевизор пур.
Ҫывӑрмалли пӳлӗме тӗрлӗ ҫӗршывра тĕрлĕрен тăваççĕ. Сӑмахран, Ҫурҫӗр Америкӑра гардеробсем анлӑ сарӑлнӑ, Европӑра — шкапсем ытларах.
Истори
Ҫывӑру пӳлӗмне этемлĕх кунçулĕнче нумаях мар каялла шухӑшласа кӑларнӑ. Чул ĕмĕрĕнче тата тимӗр ӗмӗрĕнче ҫынсем пĕрмаях кӑнтӑрла ӗҫленĕ вырӑнтах ҫывӑрнӑ. Чухӑнсем вара килти чӗрчунсемпе (ӗнесемпе тата т.ыт. те) пӗр пӳлӗмре ҫывӑрнă.
Малтанах кроватьсем çинче вӑтам ĕмӗрсенче кӑна выртма тытăннă. XIV ӗмӗрте ĕнтĕ чухӑн ҫемьесенче утӑ тултарнӑ тӳшек çине выртнă. Тӗк тултарнӑ тӳшеке XVI ӗмӗрте кӑна хума тытăннӑ, вăл чылай хушă вара хаклӑ шутланнӑ. Ытлӑ-ҫитлӗ ҫынсен ҫеҫ ҫав вӑхӑтра ҫакӑн пек матрац пулнă. XVIII ӗмӗрте тӳшеке мамӑкран тата ҫӑмран тума пуçланӑ. Пружинӑллӑ матраца 1871 ҫулта шухӑшласа кӑларнӑ.
Асăрхавсем
Категори:Пӳртри пӳлĕмсем Категори:Ыйхă
Хаусдорф Феликс
Феликс Хаусдорф  – (8.11.1868, Бреслау, Германи- 26.01.1942, Бонн, Германи) - математика енĕпе ĕçленĕ нимĕç ăсчахĕ, хальхи топологие никĕслекен.
Выçлăх
Выçлăх:
Манюку-Ю
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Кай, кай Ивана! (камит)
Кай, кай Ивана! (камит) — Николай Айзман (1905-1967) 1955-мĕш çулта чăвашла çырнă 3 актлă комеди.
Камит çăлкуçĕ
Камит çăлкуçĕ — Василий Воробьёв (кĕвĕ) тата Никифор Ваçанка (сăвă) ăсталанă çавăн ятлах лирикăлла юрă.
Селиванов Дормидонт Иванович
Селиванов Дормидонт Иванович (1828 тĕлĕ-1910) — патшалăх хресченĕ, усламçă. Суту-илÿ ĕçĕпе пурнакан чăвашсен ăратне пуçласа яраканĕ. Хăйĕн ĕçне Чашлама ялĕнче йĕркеленĕ.
Кай, кай Ивана! (камит)
"Кай, кай Ивана!" профессилле сцена çинче
Чăваш Енти профессиле сценăсем çинче "Кай, как Ивана!" камите темиçе хутчен те лартнă.
Селиванов Дормидонт Иванович
Пурнăçĕ
Чашлама ялĕнче çуралса ÿснĕ.
Кай, кай Ивана! (камит)
Каçăсем
Категори:Чăваш литератури Категори:Паллă чăваш пьесисем
Селиванов Дормидонт Иванович
Селивановсен йăхĕ пирки тĕплĕнрех
Селивановсен йăхне тĕпчес тĕлĕшпе Чулхулара пурнакан Грачева Татьяна Львовна (09.07.1956 çур.) пысăк ĕç туса пынă тата пырать. Вăл хăй те çав йăхранах.
Кăсăклă фактсем
Тем пек вăйлăн пуйса кайсан та, Селиван хуçасемпе вĕсен тăхăмĕсем, ăруран ăрăва тенĕ пек, чăваш пурнăçĕпех пурăннă, "вырăса тухма" васкаман. Чашламари тĕп килне те пĕтермен.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем:Чăваш Ен Категори:Паллă усламçăсем Категори:1910 çулта вилнисем Категори:Чăвашран тухнă усламçăсем
Моденбах
Моденбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Шпайербах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Булдаков Алексей Иванович
Алексе́й Ива́нович Булдако́в (26.3.1951, Макаровка, Алтай Ен, СССР — 3.4.2019, Улан-Батор, Монголи) — совет тата раççей театрпа кино актёрĕ, РФ халăх артисчĕ (2009).
Кун-çулĕ
Алексей Иванович Булдаков 1951 çулхи пушăн 26-мĕшĕнче Алтай Енри Ключевский районĕн Макаровка ялĕнче çуралнă. Кайран çемье Павлодара куçса каять. Алексей бокспа тата классикăлла кĕрешӳпе хăтланнă. Павлодарти А. П. Чехов ячĕллĕ драма театрĕ çумĕнчи театр студине вĕçленĕ (1969). Павлодарти трактор савутĕнче ĕçленĕ.
1981 çулчен Павлодар, Томск, Караганда, Кисан хуласенче театрта ĕçленĕ. 1985—1993 çулсенче — «Беларуçфильм» киностудин Театра-студи актёрĕ.
1995 çулчен вăл иккĕмĕш план актёрĕ пулнă, анчах та Иволгин генерал (Александр Лебедь прототипĕ) сăнарне «Особенности национальной охоты» фильмра кăтартнă хыççăн Алексей Булдаков халăх çăлтăрĕ пулса тăрать.
1990-мĕш çулсен вĕçĕнче Влад Забелинпа пĕрле «Особенности национального шансона» альбома кăларнă, унта вăл «С бодуна» тата урăх юрăсене шăрантарнă.
2001 çулта юрăç хăйĕн «Обнимаю всех» соло дискне Евгений Бедненкăн «Хорус» ушкăнĕпе çут тĕнчене прарнеленĕ. Унта Анатолий Поперечный сăвăçпа Евгений Бедненко композитор актёр валли ятарласа хайланă 14 юрă кĕнĕ.
2011 çулхи нарăс уйăхĕнче актёрăн çĕнĕ дискĕ «Старое танго» тухнă — Алексейпе Людмила Булдаковсем «Хорус» ушкăнпа пĕрле Дмитрий Здраевский сăввисемпе Евгений Бедненко кĕвĕленĕ юрăсене шăрантараççĕ.
Çемье
Алексей Булдаков иккĕ авланнă, пĕрремĕш арăмĕ — Людмила Павловна Кормунина актриса, Беларуç ССР халăх артисчĕн Павел Васильевич Кормунинăн (1919—2002) хĕрĕ , ывăл — Иван Булдаков (авăн, 1988 ) Мальтăра амăшпе пĕрле пурнать. Иккĕмĕш арăмĕ — Людмила Андреевна Булдакова педагог, пушмак лавекин директорĕ пулса ĕçленĕ Алексей Иванович тата Людмила Андреевна Булдаковсем  1993 çулхи раштавăн 3-мĕшĕнче мăшăрланнă Иккĕ йăмăкĕпе иккĕ шăллĕ Павлодарта.
Онтох
Онтох — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Юконда юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 321 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Конда юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Конда. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Сэвк-Яха (Матюй-Яха юппи)
Сэвк-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Матюй-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 64 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 52 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Хамы-Се
Хамы-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв №5380 ятсăр   сулахай çыранĕпе юппинчен 3 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ юханшывĕсен бассейнĕ Надым юханшывăн бассейнĕн тухăç чиккинчен Пур юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-анăç чиккчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Аптраман тавраш (сăвăлла роман)
"Аптраман тавраш" — чăваш культуринче
Петĕр Хусанкайăн "Аптраман тавраш" сăвăлла романĕ кун çути курнă хыççăн "аптраман" сăмах "чăваш" тенин синонимĕ шайне çĕкленнĕ. Çак сăмах никĕсĕ çинче "Аптраманистан" неологизм шутласа кăларнă тĕслĕх те пур. Геннадий Айхин пĕр сăввинче ак çапла йĕркесене курма пулать:
Кур эс ман тăвансенче Ĕçлĕх, тĕплĕх, аптраманлăх. Пурнăç кăткăслăхĕнче Ку та пултăр — астумалăх.
Тата тепĕр тĕлте вăл çапла каланă:
Николаев Андриян Григорьевич тахçан "Самое главное — спокойствие" тенĕ пулнă. Афоризмларах илтĕнекен çак каларăша Анатолий Ыхра поэт "Чи кирли — аптраманлăх" тесе чăвашла куçарнă.
Каçăсем
Категори:Чăваш литератури Категори:Паллă чăваш литература ĕçĕсем
Кĕçĕн Ходата
Кĕçĕн Ходата — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Щучья юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  399 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- ОбьСалехард хуличчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
2-мĕш Мерет
2-мĕш мĕш Мерет — Раççей территоринчи юханшыв. Кемĕр облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Мерет юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Томь кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Марес-Хар-Юган
Марес-Хар-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Патрох-Ас юппин сулахай çыранпа вăрринчен 10 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Монбах
Монбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Нагольд юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Вдовиченков Владимир Владимирович
Влади́мир Влади́мирович Вдовиче́нков (1971 çулхи çурлан 13-мĕшĕ, Гусев, Калининград облаçĕ, СССР) — раççей театрпа кино актёрĕ. Раççей Федерацин тава тивĕçлĕ артисчĕ (2012).
Каçăсем
Категори:Гусевре çуралнисем Категори:Халĕ пурăнакансем Категори:Раççей актёрĕсем Категори:Пайăр çынсем:Вахтангов ячĕллĕ театр
Мария Горшкова
Мария Горшкова — чăваш юрăçи.
Каçăсем
Категори:Раççей юрăçисем Категори:Чăваш юрăçисем Категори:Мусăкçăсем, алфавитпа Категори:Юрăçсем, афавитпа
Сэрви-Се
Сэрви-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Ляккато-Се юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 95 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Оурья
Оурья — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Хура  юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 28 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Конда юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Конда. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Мадмас (Вежа-Ю юппи)
Мадмас  —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Вежа-Ю юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 7 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 38 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Мориа
Мориа (акăл. Morya ) – теософире тата Агни Йогăра (çавăн пекех Мориа Владыка, Мория, М. Владыка, Махатма М.,М.М., Вĕрентекенсен Вĕрентекенĕ, Ману Манвантары, Шамбалы Владыка, Аслă Вĕрентекенĕ) — «Ăс-хал Вĕрентекенĕсенчен» пĕри, Елена Блаватскаяна тата Елена Рериха ăс параканĕ, Теософи обществине йĕркелекенĕ, Агни Йога пуçаруçи.
Махатма Мориа çинчен чи малтан Елена Петровна Блаватская çырнă пулнă. Вăл каланă тăрăх, Кут Хуми Лал Синг тата Махатма Мориа ăна теософи обществине йĕркелеме пулăшнă. Мориа тата Кут-Хуми Махатмăсем «Тайная доктрина — синтез науки, философии и религии» тата «Разоблачённая Изида» икĕ ĕçе çырнă чухне манпа тачă çыхăнса ĕçленĕ, тесе çырнă Елена Блаватская.
Е.П.Блаватская хутшăннипе «Пионер» инди хаçачĕн редакторĕ А.П.Синнетăпа Индири англи администрацийĕнчи пысăк ĕçре ĕçлекен А.О.Хьюм чиновник тибетри Махатма Мориапа тата Кут Хумипе çыру çÿретнĕ. Каярах çав çырусене «Письма Махатм» кĕнекене кĕртсе 1923- мĕш çулта пичетлесе кăларнă. Çырусен оригиналĕсем 1939-мĕш çултанпа Лондонри Британи библиотекинче упранаççĕ.
Паллă шухăшлавçăсем, тăван çĕршыв тата тĕнче культурин деятелĕсем - Елена Ивановна тата Николай Константинович Рерихсем - Махатма Мориапа тачă хутшăннине пула Агни Йога ăс-тăнпа ырă кăмăл-туйăм вĕрентĕвĕ пуçланса кайнă. 1920-мĕш çулхи пуш уйăхĕн 24-мĕшĕнче Лондонра Елена Ивановна тата Николай Константинович Мориа Аслă Вĕрентекенпе тĕл пулнă, ку питĕ паллă пулăм. Çав самантран Вĕрентекенпе пĕр шухăшлă пулса, вăл ертсе пынипе Рерихсен - Чĕрĕ Этика е Агни Йога - Ăс-хакăлпа кăмăл-туйăм Вĕрентĕвне этемлĕх патне илсе çитересси пуçланать. Чĕрĕ Этика кĕнекисем этемлĕхĕн вышкайсăр ăс-хакăлĕпе тулнă, çав вăхăтрах тĕлĕнмелле усăлăхпа, курăмлăхпа, кулленхи пурнăçпа çыхăннă ĕçсене тума сĕнÿ-канаш панипе уйрăлса тăраççĕ.
Асăрхавсем
Категори:Теософи
Федосиха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çĕн Çĕпĕр гидроузелĕнчен Чулым кĕриччен, Иня тата Томь юханшывсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем
Владимиров Станислав Павлович
Станислав Павлович Владимиров, е Стас Владимиров (1965 çулхи çăвăн 7-мĕшĕ, Çăкаллă Явăш ялĕ, Вăрнар районĕ, Чăваш АССР, РСФСР, СССР çур.) — чăваш юрăçи, Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ артисчĕ.
Кун-çулĕ
1965 çулхи çăвăн 7-мĕшĕнче Чăваш АССР-нчи Вăрнар районĕн Çăкаллă Явăш ялĕнче çуралнă.
Шупашкарти мусăк училищинче 1990 çулта вĕренсе тухнă, Мускав гуманитари-экономика институчĕн Чăваш филиалĕнче (2009) пĕлӳ илнĕ.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Мусăкçăсем, алфавитпа Категори:Юрăçсем, афавитпа Категори:Раççей юрăçисем Категори:Чăваш юрăçисем Категори:1965 çулта çуралнисем Категори:Çăвăн 7-мĕшĕнче çуралнисем
Морбах (Бефер юппи)
Моорбах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв  Бефер (Вуппер юппи)|Бефер юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3,32 км, бассейн лаптăкĕ км2.