cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пулма пултараймасть!
Михаила Зощенко хайлавĕсем («Пуçиле ĕçĕ тата айăп тӳстерни», «Выляса шаркурни» (1936 ) тата «Туй» пьеси (1927) ) тăрăх ӳнерленĕ тата мещансен «юратăвĕ» темипе пĕрлештернĕ виçĕ новеллăран тытăнса тăракан ӳнер ĕçĕ.
Сюжет
Пӗрремӗш новеллӑра магазин заведующийӗн, Нп тапхӑрӗнче пурӑнакан Григорий Иванович Горбушкинӑн (ӗҫ 1927 ҫулхи августӑн 21-мӗшӗнче пулса иртет) йывӑр мар тупӑшсене ҫырса кӑтартаҫҫӗ. Прокуратура следователӗ патне чӗнсе илнӗскер, вӑл ҫак чӗнӳ лайӑххине нимӗн те кӳмӗ тесе шутлать. Унӑн арӑмӗ Анна Васильевнӑпа шура та ҫав шухӑшсемех килсе ҫӳреҫҫӗ, вӗсем, пурлӑха конфискацилессине систерес тесе, пурне те васкасах сутаҫҫӗ.
Кунсӑр пуҫне, анна Васильевна, пиччӗшӗ канаш панипе, васкасах тӗп геройран уйрӑлать те кӳршине, Виталий Борисовича, качча тухать. Горбушкин хӑй, ӑна свидетель пулма чӗннӗскер, киле питӗ лайӑх кӑмӑлпа таврӑнать те унта пушӑ ҫурта, хӑйӗн кӳршипе чуптӑвакан арӑмне курать. Новелла вӗҫӗнче Горбушкина тепӗр эрнерен арестлени ҫинчен пӗлтереҫҫӗ.
Новеллӑра мӑшӑрланусен ҫивӗчлӗхне кӑтартса панӑ. Ҫемьеллӗ ҫын, виҫӗ ывӑлӗн ашшӗ, театр актерӗ Барыгин-Амурский арӑмӗнчен вӑрттӑн зиня ятлӑ качча тухнӑ хӗрарӑмпа тӗл пулать. Упӑшкине Зина та унӑн чи лайӑх тусӗн еркӗнӗ, коммуналкӑри тантӑшӗн кӳрши актер арӑмӗн еркӗнӗ пулса тӑрать. Юлашкинчен ултӑ геройӗ те ӑнсӑртран пӗр-пӗрин урлӑ каҫаҫҫӗ те, сӗтел хушшине пухӑнса, кӑткӑс лару-тӑруран хӑтӑлма хӑтланаҫҫӗ, анчах ниепле те килмеҫҫӗ.
«Туйра пулса тухни»
Ячĕ пĕрех пулсан та, çак Михаил Зощенко хайланă калава мар, «Туй» ятлă пьесăна экранизациленĕ.
Сюжет
Юлашки новеллӑра Ҫамрӑк ҫын Володька Завитушкин, алӑ - чӗре сӗнӗвӗпе васкаканскер, хӑйӗн туйне кая юлса пырать, Унта вӑл хӑйӗн хӗрне Катеринӑна паллаймасть. Ку таранччен вӗсем урамра кӑна, пурӗ те тӑватӑ кун ҫеҫ тӗл пулнӑ, ҫавӑнпа та вӑл ӑна хӗллехи тумтирпе, пуҫри тумпа астуса юлнӑ. Ҫакӑнта тӑракан хӗрарӑмсенчен хӑшӗ тата унӑн пулас арӑмӗ пулни ҫинчен никам сисмелле мар ыйтса пӗлме хӑтланса, каччи хӑйӗн хӗрне амӑшӗ вырӑнне хурать (Катеринӑн чӑнах та ачисем пур:" арҫын ачапа виҫӗ хӗрача"), мӗншӗн харкашу пуҫланса каять. Ҫапла вара, туй хыҫҫӑн тепӗр кунне Завитушкин загса каять те арӑмӗнчен уйрӑлать.
Крепков Пётр Егорович
Крепков Пётр Егорович (1892-1918) — çар çынни, граждан вăрçин паттăрĕ.
Пурнăçĕ
Кивĕ Тăваньял ялĕнче çуралса ÿснĕ. 1906-мĕш çулта Хурăнвар шкулĕнчен вĕренсе тухсан килĕнче пурăннă, учитель ятне илес тесе экзамена хатĕрленнĕ. 1909 çулхине вунтăххăрти каччă Чĕмпĕр гимназийĕнчен ялти учитель ятне илме экстерн майпа (васкавлă) экзамен тытать. Пĕрремĕш Тĕнче вăрçи пуçланиччен Ишлĕ тата Татмăш шкулĕсенче вĕрентевçĕ ĕçлет.
1914-17-мĕш çулсенче — Кавказ фронтĕнче. Çавăн пекех вăл Тифлисри прапорщиксен шкулĕнчен вĕренсе тухать. 1918-мĕш çулта Пăва уесĕн çар комиссарĕн çумĕ пулса тăрать тата çар комиссарĕн ĕçĕсене туса пырать. Хальхи Патăрьел районĕчи Йăлăм Патăрьел çывăхĕнче шурă çарçăсемпе пулса иртнĕ çапăçура пуçне хунă.
Асăнмалăх
Ун ячĕпе хисепленкен урамсем:
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем:Чăваш Ен Категори:Пĕрлĕх ĕçченĕсем Категори:Граждан вăрçин паттăрĕсем Категори:1892 çулта çуралнисем Категори:1918 çулта вилнисем
Исаклă
Исаклă — Самар облаçĕн Исаклă районĕн административлă тĕпĕ. Ял ячĕ тутар чĕлхинчи усак - ăвăс - сăмахпа çыхăннă пулмалла
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Урамĕсем:
Тавралăхĕ
Ял варринче Спас нерукотворный çăлкуçĕ вырнаçнă. Шывра кĕмĕл ионĕсем пуррине палăртнă. Çăлри шыва шыв пăрăхĕспе çыхăнтарă, ялти халăх çав шывпа усă курать. Çăла 1878-мĕш çулта уçнă.
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕн Исаклă районĕ
Çăхан (пĕлтерĕшĕсем)
Çăхан:
Родерсдорф (Золотурн)
Родерсдорф (Rodersdorf) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
1287 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ’’2479’’.
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
Сырлăхан
thumb|Сырлăхан Сырлăхан (Turdus philomelos) – шăнкăрч пысăкăш сӗлхе йышши вӗҫен кайăк.
Тĕрлĕрен вăрмансене вырнаçать.
Çăмартисем (4-6) кăвак, хура пăнчăсемлĕ.
Йăвине чăрăш çинче тăвать. Вăл шар евĕр, тăмпа тата тăпрапа çирĕплетнĕскер. Чĕпписене тăрантарма апата ытларах çĕр çинче шыраççĕ.
Пирĕн тăрăха кăнтăртан ака уйăхĕн 10-мĕшĕ тĕлне вĕçсе килет, каялла çурла уйăхĕн варринче тапранать, хăш-пĕр кайăксем хĕл каçма та юлаççĕ.
Вĕсен йышĕ пилеш кайăкĕсенчен сахалтарах.
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Сĕлхе йышшисем Категори:Евразин вĕçен кайăкĕсем Категори:1831 çулта çырнă чĕрчунсем
Вердеккио
Вердеккио е Вердеккьо - ( Verdecchio ) - шурă иçĕм сорчĕ.Тăван енĕ : Марке облаçĕ ( Итали ).
Сарăлни
Чи паха эрехсем Вердеккио сортран Джези ( Jesi ) тата Мателика ( Matelica ) тăрăхсемче тăваççĕ.
Категори:Иçĕм сорчĕсем
Зелёный
Зелёный (Зелёный) — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял. Уçырма ял тăрăхне кĕрет.
Çав тери çĕнĕ ял. Чат чăвашла ячĕ пурри-çукки паллă мар.
Истори
Электронла чăваш энциклопедийĕнчен :
<Куçару:>
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Илюхин Юрий Александрович
Юрий Александрович Илюхин — Чăваш Республикин Шупашкар районĕн Шăпачав ялĕнче 1925 çулхи нарăсăн 2-мĕшĕнче çуралнă. ЧНК Ваттисен Канашĕн пайташĕ.
Кун-çулĕ
1940 çулта музыка училищине сĕрме купăс класне вĕренме кĕрет. Вăрçă тухсан вăхăтлăха Ишеке таврăнать, клуб заведующийĕ пулать, библиотекăра ĕçлет.
Шуркасси (Канаш районĕ)
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Шкул, клуб, библиотека, акушер-фельд­шер пункчĕ,çыхăну уйрăмĕ, 2 спорт лапамĕ, 3 лавка пур.
Чирковая (Мах-Катын-Еган юппи)
Чирковая — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Мах-Катын-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шуркасси (Канаш районĕ)
Истори
1908–33 çулсенче Сăваплă Турă амăшĕн Пукрав храмĕ ĕçленĕ.
Илюхин Юрий Александрович
Кун-çулĕ
1943 çулта ăна Хĕрлĕ Çара илнĕ. Курск пĕккинче пĕрремĕш çапăçăва кĕрет. 1946 çулхи кăрлач уйăхĕнче çартан таврăнсан, музыка училищинче малалла вĕренме пуçлать, Чăваш патшалăх симфони оркестрĕнче ĕçлет.
Шуркасси (Канаш районĕ)
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Чирковая (Мах-Катын-Еган юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Илюхин Юрий Александрович
Кун-çулĕ
Вĕренсе тухсан юрă-кĕвĕ ӳнерлĕх ыйтăвĕсемпе статьясем çырать. Пĕрремĕш статйи "Чăваш коммуни" хаçатра 1950 çулхи апрелĕн 5-мĕшĕнче пичетленсе тухать.
1955 çулта Хусанти консерваторирен вĕренсе тухать.
Чирковая (Мах-Катын-Еган юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Илюхин Юрий Александрович
Паллăрах ĕçĕсем
Ф. Павлов пултарулăх ĕçĕсен икĕ томне хатĕрлет, 20 ытла ăслăлăх статйи çырса кăларать.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем
Крокодил (журнал)
«Крокодил» — совет тата раççей сатира журналĕ. Символĕ: хĕрлĕ крокодил сенĕкпе. Журнал уйăхра виççĕ хутчен тухнă. Тираж 6,5 миллион экземпляра çитнĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП журналĕсем Категори:1922 çулта уçăлнă пичет хатĕрĕсем Категори:Сатира журналĕсем
Тĕн чĕлхи
Тĕн чĕлхи — тĕн йăли-йĕркине тытса пымалли, ăна ирттермелли чĕлхе. Тĕн литературине кăларма, тĕн ĕçне туса пыма тата тĕн енĕпе вĕрентме чĕлхене усă курсан ăна тĕн чĕлхи шутне кĕртеççĕ. Тĕн литератури (Библи) пуртан, чиркӳсенче, авалхи чăваш тĕнĕнче чăвашла кĕлĕ ирттернĕрен чăваш чĕлхи те тĕн чĕлхи шутланать.
Çав. пекех
Категори:Социолингвистика Категори:Чĕлхе политики
Çĕнĕ Пинер
Çĕнĕ Пинер, — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Гевюрцтраминер
200px|thunb|right|Гевюрцтраминер Гевюрцтраминер ( Gewürztraminer ) - шурă ( иçĕм çырлин хуппи шупка хĕрлĕ тĕспе ) паха иçĕм сорчĕ.Тăван енĕ : Траминер тăрăхĕ, Альто-Адидже-Трентино облаçĕ ( Итали ).
Ампелографи
Гевюрцтраминер питĕ техĕмлĕ ( нимĕçле "Gewürz"- ""техĕм"" ), сиввĕ тӳсекен иçĕм сорчĕ.
Сарăлни
Категори:Иçĕм сорчĕсем
Нэлыня-Вож (Кĕçĕн Роговая юппи)
Нэлыня-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Кĕçĕн Роговая юханшывăн сылтăм çыранĕпе 80 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Кобальт
Кобальт — Элементсен периодикăллă системин хими элеменчĕ.
Этимологи
Кобальт нимĕç чĕлхинче — хĕрт-сурт, гном тени пулать. Мышьяклă кобальт минералĕсене пĕçерттерсен çăмăл наркăмăшлă мышьяк оксичĕ тухать. Çак минерал тăприне ту ĕçтĕшĕсем Кобольд ту чун-чĕмĕн ячĕпе тивĕçтернĕ. Ӗлĕкхи норвегсем çак чун-чĕме усал вырăнне хунă, ун çине кĕмĕле шăрантаракансене наркăмăшлă вĕлернине те янă. Усал чун-чĕмĕн ячĕ грексен «кобалос» — тĕтĕм — сăмахĕнчен килет, пулас. Çак сăмахпах эллинсем ултав çыннисене палăртнă.
1735 çулта швед минералогĕ Георг Бранд çак минералтан кунчен паллă мар металл уйăрса кăларнă, ăна вăлкобальт ятне панă. Çаплах вăл çак элементăн çыхăнăвĕсем кантăка кăваклатнине асарханă — çак пахалăхпа авалхи Ассирипе Вавилонрах усă курнă.
Физика пахалăхĕсем
Кобальт — хытă металл, икĕ модификаципе тĕл пулать. Пӳлĕмри температурăран пуçласа 427 °C тăнăç α-модификацийĕнче. 427 °C температурăран пуçласа шăрану температурине (1494 °C) çитиччен кобальтăн тăнăçлă β-модификацийĕ (чĕнтĕрлĕ кубăллă хысаклă-тĕпĕленнĕ). Кобальт — ферромагнетик, Кюри пăнчи 1121 °C.
Сарăрах тĕсĕлĕхĕ оксидăн çинçе сийĕнчен килет.
Усă курни
Лити кобальтачĕпе çӳллĕ хăватлă пурлă электрод ĕç вырăнĕнче литиллĕ аккумуляторсем хатерленĕ çĕртре усă кураççĕ. Кобальтăн силицичĕ — çав тери паха термоэлектрика материалĕ тата чылайлă УӖК термоэлектрогенераторĕсене туса пуçтарнă чух кирлĕ япала.
Радиоактивлă кобальт-60 (çурма аркану тапхăрĕ- 5,271 çул) гамма-дефектоскопсенче тата медицинăра хăйĕн ĕç вырăнне тупнă.
Биологи ĕç-пуçĕ
Кобальт çитмесен акобальтоз аталанать.
Токсикологи
Ытлашши кобальт пулни çыншăн сиенлĕ. Кобальт тусанĕн сывлăшри ПДК 0,5 мг/м³, ĕçме шывра кобальт тăварĕсен кирлĕ шучĕ 0,01 мг/л.
Токсика виçи (LD50 йĕкехӳре валли) — 50 мг.
Уйрăмах кобальт октакарбонилĕн Со2(СО)8 пăсĕсем токсикăллă.
Кобальтăн радионукличĕ-60
60Со çунăк вырăнĕнче радиоизотоплă вăй-хăват çăлкуçĕсенче усă кураççĕ.
Каçăсем
Категори:Хими элеменчĕсем Категори:Металсем
Улатимĕр тракчĕ
Улатимĕр тракчĕ (ахальлĕ Улатиимĕркке) — Мускавран Улатимĕре çити пыракан тăпраллă çул.
Кун-çулĕ
XVIII ĕмĕртенпе Улатимĕр тракчĕпе судпа айăпланă çынсене Çĕпĕре каторгăна, çуран утмалла ăсатнă. Алли-урине сăнчăрланă аресленĕ çынсене пысăках мар ушкăнпа çуран «этап тăрăх куçарнă». 15—25 çухрăм утсан, арестантсене канма, «этапа» чарăннă. Чылайрах канма ятарлă «этап» тата «çурма этап» карталлă тĕрмесем пулнă. Арестантсен партине конвой хуралĕ сыхланă. Аресленĕ çынсене çулăн айккипе, тракт çумĕпе лартнă йывăçсен хыçĕпе илсе пынă.
Платина
Платина — Элементсен тапхăр системин 78-мĕш хими элеменчĕ, атом масси 195,08, кăвак хурçă тĕслĕ пархатарлă металл.
Улатимĕр тракчĕ
Кун-çулĕ
1919 çулта Улатимĕр тракчĕн пайне, мускав Рогожа заставинчен пуçласа, Энтузиастсен шосси ят панă. «Энтузиастсем» ятпа куçараканĕ А. В. Луначарский çак трактпа Çĕпĕре куçарнă революционерсемпе политика енпе айăпланăскерсене палăртнă.
Платина
Кун-çулĕ
Платинăна Кăнтăр Америкăра XVI ĕмĕрте усă курнă. Европăра XVIII ĕмĕрчен ун çинчен пĕлмен.
Гремячка (Нухрат Атăл юппи)
Гремячка — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Нухрат Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Платина
Хими пахалăхĕсем
right|200px|thumb|3 тенкĕ вак укçа, 1834
Улатимĕр тракчĕ
Кун-çулĕ
Халĕ çак маршрутпа федераци шайĕнчи М7 «Атăл» автоçула хывнă. Çула тӳрлетнĕ хăшпĕр çĕртре, асфальт витĕмĕн аяккинче, ватă чулланă çул курăнать.
Гремячка (Нухрат Атăл юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Платина
Каçăсем
Категори:Хими элеменчĕсем Категори:Куçу металсем Категори:Пархатарлă металсем Категори:Катализ
Гремячка (Нухрат Атăл юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Улатимĕр тракчĕ
Каçăсем
Категори:Раççейĕн кун-çулĕнчи çулсем Категори:Мускав облаçĕн транспорчĕ Категори:Улатимĕр облаçĕн транспорчĕ
Гремячка (Нухрат Атăл юппи)
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Виттерсвиль
Виттерсвиль (Witterswil) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
1337 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ’’2481’’.
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
Малоказаккулово
Малоказаккулово — Пушкăрт Республикин Ӗпхӳ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 354 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453748, ОКАТО кочĕ — 80253810001.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
Кавал
Кавал, — Чăваш Енĕн Вăрмар районĕнчи ял. 1922 çулчен Çĕнĕ Кавал ятлă пулнă.
Ялта шкул пур.
Истори
1927 çулчен Çĕрпӳ уесне кĕнĕ. Малтан Кавал вулăсне кĕнĕ, кайран, 1926 çулхи юпа уйăхĕн 29-мĕшĕ хыççăн Вăрмар вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн хальхи вăхăтчен Вăрмар районне кĕрет.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта  726 çын, çав шутра 362 арçын, 364 хĕрарăм пурăннă.
Çĕр айĕнчи пурлăхсем
Кавал ялĕнчен 2 çухрăмра çĕр айĕнчи пурлăхсен вырăнне тупнă. Ăна Кавал çĕр айĕнчи пурлăхсен вырăнĕ теççĕ. Халĕ унăн пурлăхĕсемпе усă курмаççĕ, ăна малашлăх валли хăварнă.
Каçăсем
Категори:Вăрмар районĕн ялĕсем
Дольчетто
Дольчетто - ( Dolcetto ) - хĕрлĕ иçĕм сорчĕ.Итальянллă dolce - "пылак", "тутлă".Тăван енĕ: Пьемонт облаçĕ ( Итали ).
Ампелографи
Дольчетто - авалхи сорчĕ. XI-мĕш ĕмĕртен Пьемонт облаçра ку сорчĕ паллă.
Сарăлни
Дольчетто сортран чи паха эрехсем Пьемонтри тăрăхсемче тăваççĕ : Акуи, Асти тата Альба ( вырăнти пылаксăр эрехсем чи сахал 12 уйăх юман пичкере усравлаççĕ.
Категори:Иçĕм сорчĕсем
Лаяшты
Лаяшты — Пушкăрт Республикин Эльшей районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 438 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452281, ОКАТО кочĕ — 80230840004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Ай-Еган (Мольга-Еган юппи)
Ай-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Мольга-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Вишневка (Пишпӳлек районĕ)
Вишневка (Вишневка) — Пушкăрт Республикинчи Пишпӳлек районне кĕрекен чăваш ялĕ.
Кун-çулĕ
1910-мĕш çулсенче Хушăлкаран куçса кайнисем Сосновка‚ Вишневка‚ Сармандеевка паççулккине пуçарса янă.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Пурăнан халăх йышĕн улшăнăвĕ:
2002 çулăн çыравĕпе, чылайрахăш наци — чăвашсем (86%).
Тавралăхĕ
Район центрне — Пишпӳлеке çитме: 44 çм , Хушăлка ялне 3 çх, Аксаково станцине 28 çх.
Каçăсем
Категори:Пишпӳлек районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
Чеше
Чеше — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей, Краснодар Ен территорипе юхать. Пшеха юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Шурă. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ—Кубань.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Пшеха юпписем
Пилеш кайăкĕ
thumb|250px|Пилеш кайăкĕ Пилеш кайăкĕ (лат. Turdus pilaris ) - шăнкăрчран пысăкрах кайăк. Тĕрлĕрен вăрмансенче колонисемпе вырнаçать. Çăмартисем (4-7) симĕс, хăмăр пăнчăсемлĕ. Чĕпписем çĕртме уйăхĕнче тухаççĕ. Пилеш кайăкĕсем хăюллă, çăткăн кайăксене вĕсем йышпа хăваласа яраççĕ. Этеме те, çывăха пырсан, тапăнма пултараççĕ. Каяшĕпе сирпĕтеççĕ. Çавăнпа та вĕсен колонийĕ патĕнче ытти вĕт кайăксем те йăва çавăрма тăрăшаççĕ. Пуш уйăхĕн вĕçĕнче 60-100 кайăкран тăракан йышпа вĕçсе килеççĕ, кайма час каймаççĕ, хура кĕркуннечченех пилеш çисе пурнаççĕ, хăш çул хĕл каçма та юлаççĕ.
Каçăсем
Категори:1758 çулта çырнă чĕрчунсем Категори:Чăн сĕлхе кайăкĕсем Категори:Евразири вĕçен кайăксем Категори:Сĕлхе йышшисем
Хурсай Геннадий Васильевич
Хурсай Геннадий Васильевич (чăн хушамачĕ Мастьянов-Гурзанов), — чăваш сăваçи. 1918 çулта Чăваш Енĕн Сĕнтĕрвăрри районĕнчи Туппай Сĕмĕл ялĕнче çуралнă. 1942 çулта вăрçăра пуçне хунă.
Пурнăçĕ
Ӗсмел вăтам шкулĕнче вĕреннĕ. «Çамрăк большевик» хаçат редакцийĕнче ĕçленĕ.
Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:Çамрăкла вăрçăра вилнĕ çыравçăсем
Çĕнĕ Пĕршенер
Çĕнĕ Пĕршенер, — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Пăва уесĕ
Пăва уесĕ, — Чĕмпĕр кĕпĕрнин 1780—1920 çулсенчи уесĕ. Администраци центрĕ Пăва хулинче вырнаçнă пулнă.
Тавралăхĕ
Уес Чĕмпĕр кĕпĕрнин çурçĕр-тухăç енче вырнаçнă, Хусан кĕпĕрнипе юнашар. Уесĕн çĕр лаптăкĕ 1897 çулта 4 758,4 çухрăм² (5 415 км²) пулнă.
Кун-çулĕ
Уесе 1780 çулхи авăн уйăхĕнче Чĕмпĕр енлĕхĕнче Аслă Екатерина реформипе туса хунă. 1796 çултанпа Чĕмпĕр кĕпĕрнине кĕнĕ.
1920 çулта Пăва уесне Тутар АССР йышĕнчи Пăва кантонне куçарнă.
Пурăнан халăх
1897 çулта халăха çырнипе уесре 182 056 çын пурăннă. Çав шутра вырăссем — 17,3%, чăвашсем - 44,3%, тутарсем - 34,6%, мордвасем - 3,8%. Пăвара 4 213 çын пурăннă.
Администрациллĕ пайлану
1913 çулта уесре 18 вулăс пулнă :
Асăрхавсем
Категори:Чĕмпĕр кĕпĕрнин уесĕсем
Чинарка
Чинарка — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей, Краснодар Ен территорипе юхать. Курджипс юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Шурă. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ—Кубань.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Курджипс юпписем
Мин (йăх)
Мин (йăх) — пушкăртсен шутне кĕрекен йăх. Çак йăх казахсем хушшинче те тĕл пулать.
Ку йăхра çак ăрусене палăртаççĕ: илекей-мин, куль-мин, кырк-уйле-мин, куль-иль-мин, суби-мин, уршак-мин, меркит-мин, кубоу-мин, мин, сарайлы-мин, усыла-мин. Ку йăх ĕлĕк-авал Нукай уртине кĕнĕ. XVI—XVII ĕмĕрсенче вĕсенчен уйрăлса тухса Дёма, Уршак юханшывĕсем хĕррине пурăнма вырнаçнă.
Каçăсем
Монгол кăкĕн этносĕсем
Категори:Пушкăртсем Категори:Монгол кăкĕн этносĕсем
Няд-Вэр-Шор
Няд-Вэр-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Мăн Роговая юханшывăн сулахай çыранĕпе, 139 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Чепчен
thumb|250px|Чепчен
Чепчен - çерçирен пĕчĕкрех вĕçен кайăк.
Пĕрлехи хыпарсем
Çăра вăрманайлă вырăнсене килĕштерет.
Çăмартисем (5-6) кĕрен тĕслĕ, хĕрлĕ хăмăр пăнчăсемлĕ. 13-14 кун пусса лараççĕ. Ами пусра чухне ăна алăпа та тытма пулать. Çу каçа икĕ хутчен чĕпĕ кăларма пултараççĕ. Ака уйăхĕн пуçламăшĕнче вĕçсе килеççĕ. Вăл вăхăт курăк шăтма пуçланнă тапхăрпа пĕр килет.Каялла çурла уйăхĕнчех кайма пуçлаççĕ, юпа уйăхĕ пуçланичченех кăнтăралла вĕçеççĕ. Ку кайăксем хĕл каçма юлнине те асăрханă çынсем.
Чăвашра ку кайăксен йышĕ çителĕклĕ.
Каçăсем
Категори:Евразири вĕçен кайăксем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Сĕлхе йышшисем Категори:1758 çулта çырнă чĕрчунсем Категори:Хăрушсăрлăхри тĕссем
Аманкилт (Учала районĕ)
Аманкилт — Пушкăрт Республикин Учала районĕнчи пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 138 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453748, ОКАТО кочĕ — 80253810002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Елга (Нухрат Атăл юппи)
Елга — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Нухрат Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Аманкилт (Учала районĕ)
Каçăсем
Амангильдино (Амангильдинский сельсовет)
Елга (Нухрат Атăл юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Çутă сарăмĕ
Çутă сарăмĕ (çавăн пекех çутă дисперсийĕ, çутă сапаланăвĕ ) — пулăмсен йышĕ
Каçăсем
Категори:Хумла оптика Категори:Оптика пулăмĕсем Категори:Оптика
Хохвальд (Золотурн)
Хохвальд (Hochwald SO) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
1237 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ’’2475’’.
Ксенон
Тĕпчесе уçнин историйĕ
Элемента 1898 çулта акăлчан тĕпчевçисем — У. Рамзай тата М. Треверс криптон çумĕнчи пĕчĕк хутăш тесе (грек чĕлхипе ксенос - ют).
Тупăçлани
Ксенона металлурги завочĕсенче ксенон-криптон концентратне пуçтарса, ректификацилесе тупăçлаççĕ.
Усă курни
Хаклă пулин те, ксенона улăштарма май çук:
Хими пахалăхĕсем
«Сӳрĕк газсенчен» çак газа пĕрремĕш хими элеменчĕсемпе çыхăнтарнă.
Каçăсем
Ксенонăн геохимийĕ
Категори:Пархатарлă газсем Категори:Газсем Категори:Хими элеменчĕсем Категори:Металмаррисем
О. Генри
'''О. Ге́нри (O. Henry, чăн ячĕ Уи́льям Си́дни По́ртер''', William Sydney Porter; 11.09.1862, Гринсборо, Çурçĕр Каролина — 05.06.1910, Нью-Йорк) — американ çыравçи, пурĕ те йышăннипе, кĕске калав ăсти. Унăн новеллисенче çинçе юмор тата кĕтмен çĕртен пулса кайни.
Биографи
Уильям Сидни Портер 1862 çулхи авăнăн 11-мĕшĕнче Гринсборо хулара тухтăр килйышĕнче çуралнă, акăлчан тата голланд колонисчĕсен кăкĕнчен тухнăскер. Унăн куккăшĕ 1865—1868 çулсенче Çурçĕр Каролина кĕпĕрнетĕрĕ пулнă.
Унта вăл палланă Холл тухтăр ывăлĕн — Ричард Холл — ранчинче пурăннă, ĕçлесе пулăшнă (эрнере 2-3 хутчен Конулл хуларан почтă турттарнă, ковбойсем валли апат хатĕрленĕ), анчах та ĕçлемен, шалу илмен те апатланса пурăннăшăн укçа тӳлемен. Тепĕр ик çултан, сывалса çирĕпленсен, Остина (Техас) куçнă, унта тĕрлĕ профессипе хăтланнă — риэлтор фирминче бухгалтер, çĕр тытăмлавĕнче чертёжник пулса ĕçленĕ.
Çамрăк авланман каччă Портер пĕрлĕх пурнăçне Остинре туса пынă. Çивĕч ăслăскер, сăмаха кивçен илмесĕрех калаçма пултарнăскер, мусăка юратнă: гитарăпа мандолина çинче вылянă, Сăв. Тавит епископ чиркĕвĕн хорĕнче юрланă, хулари çамрăк хĕрарăмсем валли серенадăсем шăрантарнă «Hill City Quartette» ушкăнне кĕнĕ.
Портер пуян çемьере çитĕннĕ 17 çулти Атоль Эстесе тĕл пулнă. Историксен шухăшĕпе, Портерпе Атоль Техас штатĕнчи Капитолие чул хунă чухне 1885 çулхи пушăн 2-мĕшĕнче паллашнă. Амăшĕ хĕрне, туберкулёзпе чирлĕ тесе, парасшăн пулман. 1887 çулхи утăн 1-мĕшĕнче Портерпе Атоль тухса тараççĕ, Р. К. Смут Вăта пресвитериан чиркĕвĕ пасторĕн хăнасен пӳлĕмĕнче венчете тăнă. Мăшăр мусăк тата театр коллективĕсен пултарулăхне хутшăннă, çаплах Атоль упăшкине çырмашкăн хавхалантарнă. 1888 çулта Атоль ывăл çуратнă (темиçе сехетрен вилнĕ), кайран 1889 çулхи авăн уйăхĕнче Маргарет Уорт Портер хĕрачана çуратнă.
Каçăсем
Категори:АПШ новеллисчĕсем Категори:Вестернсен авторĕсем Категори:Акăлчан чĕлхиллĕ çыравçăсем Категори:Пĕвер циррозĕпе вилнисем Категори:Çурçĕр Каролинăра пытарнисем
Их-Игол (Нин-Кан-Еган юппи)
Их-Игол — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Нин-Кан-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Саиткул (Эльшей районĕ)
Саиткул — Пушкăрт Республикин Эльшей районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 202 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452281, ОКАТО кочĕ — 80230840005.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Эльшей районĕ
Анăç шăпчăкĕ
Анăç шăпчăкĕ (лат. Luscinia megarhynchos) — ҫерçи евĕрлисен ушкӑнӗн (Passeriformes) Шăна кайăк йышшисен (Muscicapidae) вӗҫен кайӑксен тӗсӗ.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Европăри вĕçен кайăксем Категори:Азири вĕçен кайăксем Категори:Шăпчăксем
Çĕнĕ Çăхăр Мами
Çĕнĕ Çăхăр Мами — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Дроздов Николай Николаевич
Никола́й Никола́евич Дроздо́в (1937 çулхи çĕртмен 20-мĕшĕ, Мускав) — совет тата раççей ăсчахĕ, зоолог, биологи ăслăхĕн тухтăрĕ, профессор МПУ. 1977 çултанпа «В мире животных» телекăларăма ертсе пырать.
Петровка (Пишпӳлек районĕн Калинино ял канашĕ)
Петровка (Петровка) — Пушкăрт Республикинчи Пишпӳлек районне кĕрекен чăваш ялĕ.
Кун-çулĕ
.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Пурăнан халăх йышĕн улшăнăвĕ:
2002 çулăн çыравĕпе, чылайрахăш наци — чăвашсем (82%).
Тавралăхĕ
Район центрне — Пишпӳлеке çитме: 20 çм , Усак-Кичу ялне 6 çх, Аксеново станцине 26 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Пишпӳлек районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
Чул кайăкĕ
Чул кайăкĕ - çерçи пысăкăш кайăк. Çăмартисем (4-7) шупка кăвак тĕслĕ. Çăмартисене ку кайăксем чул хушшинчи шăтăксенче, карьерсенче, чул стенасен шăтăкĕсенче тата ытти çавăн йышши вырăнсенче тăвать. Хăш чухне йăва валли шăтăк чавать. Нăрăсемпе, шăнасемпе, лĕпĕшсемпе, ăмансемпе тата ытти хурт-кăпашанкăпа тăранса пурăнать, кĕркунне çырла çиме пултарать. Ака уйăхĕн пуçламăшĕнче вĕçсе килет, юпа уйăхĕнче вĕçсе каяççĕ. Чăвашра вĕсем нумаях мар.
Категори:КайăксемКатегори:Сĕлхе йышшисем
Сихун
Сихун, Sihun — Пушкăрт Республикинчи Кармаскалă районĕнчи авалхи чăваш ялĕ.
Демографи
Халăх йышĕ:
2002 çулхи çырупа килĕшӳллĕн чăвашсем пайĕ (89%).
Тавралăхĕ
Район центрне — Кармаскалăна çитме: 20 çм , Кабаково станцине 4 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем Категори:Пушкăрт Республикин Кармаскалă районĕ
Туппай Сĕмĕл
Истори
1917 çулчен Хусан кĕпернин Шупашкар уесĕн Кĕчкей вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн ял Сĕнтĕрвăрри районне кĕнĕ. 1939 çулхи пуш уйăхĕн 17-мĕшĕ хыççăн вăл Октябрьски районне кĕнĕ. Октябрьски районне пĕтернĕ хыççăн ял Сĕнтĕрвăрри районне, 1962 çулхи раштавăн 20 хыççăн Çĕрпӳ районне кĕнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн хальхи вăхăтчен Сĕнтĕрвăрри районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Сĕнтĕрвăрри районĕн ялĕсем
Ахун, Валем
Валем Ахун (паспортра: Максимов Валентин Осипович, 1930 çулхи авăн уйăхĕн 2-мĕшĕ, Кипеккасси ялĕ, Пăва районĕ, Тутар АССР çур.) — чăваш сăвăçĕ,.
СССР ÇП пайташĕ (1978 ç-па).
Пурнăçĕ
1930 çулхи авăн уйăхĕн 2-мĕшĕнче Тутарстанăн Пăва районĕнчи Кипеккасси ялĕнче çуралнă.
Чăваш педагогика институтне вĕренсе петернĕ. Пăва тата Елчĕк районĕн хаçачĕсен, «Пионер сасси» хаçатăн редакциĕсенче, Чăваш кĕнеке издательствинче ĕçленĕ.
Пултару ĕçĕсем
Пичĕтленсе тухнă кĕнекисем:
Каçăсем
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Авăнăн 2-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1930 çулта çуралнисем
Галиахмерово
Галиахмерово — Пушкăрт Республикин Учала районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 139 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453748, ОКАТО кочĕ — 80253810003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Учала районĕ
Кондратьев Алексей Кондратьевич
Кондратьев Алексей Кондратьевич, — литературовед, техника ăслăлăхĕсен кандидачĕ, профессор. 1930 çулхи çу уйăхĕн 18-мĕшĕнче Пушкăрт Республикин Шаран районĕнчи Дюртюли ялĕнче çуралнă.
Пушкăрт Республикин тава тивĕçлĕ ăсллăлах ĕçченĕ, Чăваш Енĕн тава тивĕçлĕ культура ĕçченĕ ячĕсене тивĕçнĕ. Пушкăртри чăваш культура обществин пĕрремеш председателĕ пулнă.
Ӗçĕсем
Хăйен «Сердцу близкие имена» (Чĕрене çывăх ятсем) кĕнекинче Пушкăрт Республикинче ĕçленĕ литераторсем çинчен çырнă: Г.И. Комиссаров, К.Ф. Тарасов-Ухике, П.А. Петров-Туринке, И.А. Перова-Нар, С.А. Васильев тата ыттисем çинчен.
Категори:Чăваш литературовечĕсем
Нядэй-Се
Нядэй-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Колва юханшывăн сылтăм çыранĕпе 522 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Кĕпĕрне
Кĕперне, — Раççей империйĕн XVIII ĕмĕртенпе 1929 çулченхи пайланăвĕ, тĕп администраципе территори пĕрлĕхĕ. Кĕпернесене XVIII ĕмĕрте Пётр I йĕркеленĕ.
Çăлкуçсенче
(кэ̆бэ̆рнатты̆р), губернатор. Изамб. Т. † Çак Исампаль ачисем кĕпĕрнаттăр ывăль пек. АПП. † Кăвак кăвакарчăн урисем кĕпĕрнаттăр вырăс туйисем.. Т. II. Загадки. Кĕпĕрнаттăрăн пуçне тутăрпа туртса çыхнă. (Кăвас чĕресĕ). // Ашмарин сăмахсарăнчен (Тезаврус лингве чувашорум)
Кĕпĕрнаттăр. уст. губернатор // 1982-мĕш çулхи словарьтен)
ч.с. Область е край администрацийĕн пуçлăхĕ. Чулхула кĕпĕрнаттăрне Б.Немцова, Самар хулин мэрне О.Сысуева Раççей правительствине йыхравларĕç. ÇХ, 1997, 38 /, 4 с. Кĕпĕрнаттăр стипендине кам илме тивĕç пулнине вĕренӳ заведенийĕсен администрацийĕпе ... профком палăртаççĕ. К-ш, 1998, 7 /, 1 с. Малашне Приморье крайĕн кĕпĕрнаттăрĕ пулас текенсен ... суйлав салукĕ тӳлемелле пулать. Х-р, 29.04.1999, 1 с. — Чĕмпĕр кĕпĕрнаторĕ (ХС, 19.07.1996); Красноярск крайĕн çĕнĕ кĕпĕрнаттăрĕ, Вологда облаçĕн экс-кĕпĕрнаттăрĕ (Х-р, 6.08.1998, 3 с.); Кемĕр облаçĕн кĕпĕрнаторĕ (Х-р, 22.02.2000, 1 с.); — кĕпĕрнаттăра суйлан (Х-р, 27.11.2001, 1 с.). // Неологизмсен словарĕнчен).
Асăрхавсем
Категори:Раççей кĕпернийĕсем Категори:Кĕпĕрнесем Категори:Кĕпĕрнаттăрсем Категори:Кĕпĕрне Категори:Кĕпĕрнаттăр
Криптон
Криптон — Элементсен периодикăллă системин инертлă газсен ушкăнне кĕрекен хими элеменчĕ.
Истори
Грек чĕлхинчи κρυπτός — пытарăннă — тени пулать.
Усă курни
Хăватлă эксимер лазерĕсене (Кr-F) туса хатĕрленĕ чух усă кураççĕ. Криптон фторичĕпе ракета çунакан япалине тата çар лазерĕсене тăваççĕ.
Физиологи енлĕ ĕçĕ
Криптон сывлăшра нумай пулсан çына пӳлĕнтерет.
Каçăсем
Категори:Хими элеменчĕсем Категори:Пархатарлă газсем Категори:Газсем Категори:Металмаррисем
Котыг-Еган (Оккын-Еган юппи)
Котыг-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Оккын-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 47 км.
Ефановка (Нухрат Атăл юппи)
Ефановка — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Нухрат Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Котыг-Еган (Оккын-Еган юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ефановка (Нухрат Атăл юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Котыг-Еган (Оккын-Еган юппи)
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Ефановка (Нухрат Атăл юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Пшеха
Пшеха (Чуба) — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей, Краснодар Ен территорипе юхать. Шурă юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Каçăсем
Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Пшеха юпписем
Çĕнĕ Кипеч
Çĕнĕ Кипеч, — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
Алеатико
Алеатико - ( Aleatico ) - хĕрлĕ иçĕм сорчĕ.Тăван енĕ : Кăнтăр Итали.
Сарăлни
Категори:Иçĕм сорчĕсем
Эншей Вархуш
Пурнăçĕ
Çĕрпӳ педагогика училищинче вĕреннĕ. Кайран шкулта ачасене вĕрентнĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:Çамрăкла вăрçăра вилнĕ çыравçăсем
Дорнах (Золотурн)
Дорнах (Dornach) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
6190 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ’’2473’’.
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
Барбера
Барбера - ( Barbera ) - хĕрлĕ иçĕм сорчĕ.Тăван енĕ : Пьемонт облаçĕ ( Итали ).
Ампелографи
Шăрăх çанталăкри тăрăхсемче Барбера паха эрехсем парать.
Сарăлни
Категори:Иçĕм сорчĕсем
Кăсăя йышшисем
thumb|250px Кăсăя йышшисем – пĕчĕк те питĕ вăр-вар кайăксем. Кĕлетки тăршшĕ 20 сантиметртан, йывăрăшĕ 25 грамран иртмест. Йăвисене ытларах чухне йывăç хăвăлне тăваççĕ, сайра-хутра пӳрт-çурт хушăкĕсенче вырнаçтарать йăвине. Апачĕ ытларах хурт-кăпшанкăран тăрать, çырла тата курăк вăрри те çиеççĕ. Ку йышра 60 ытла тĕс кĕрет, пирĕн республикăра 7 тĕс пулать.
Каçăсем
* Категори:Вĕçен кайăксен йышĕсем Категори:Çерçи евĕрлисем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа
Брют
Брют - ( Brut ) - питĕ типĕ/пылаксăр чашкăракан эрехĕ ( Шампанское, Кава т.ыт. ).Кĕленчи этикеткăра "Брют" сăмахĕ çырнă пулсан, ку эрехĕн пĕр литрта 0-15 г сахăрĕ пур.
Экстра брютпа натюра типӗ шампански ҫине пӑхаҫҫӗ. Экстрана брют чӑнласах дозажсӑр натюра илеҫҫӗ. Чӑн-чӑн брюта дозажсӑр хатӗрлеҫҫӗ
Сахӑр сахалланнине пула тутӑра улма-ҫырла кислинкипе панулми тути ҫап-ҫутӑ палӑрать. Брют гурмансен хушшинче анлӑ сарӑлнӑ ятпа вылякан эрехӗн чӑн-чӑн тутишӗн усӑ курать.
Сахӑр содержанине шута илсе, алкоголь концентрацийӗ те ҫӳллех мар-пурӗ 9-13°. Пылак вылякан эрехсен — 19° - мӗш таран.
Истори
Лангедока пырса кӗчӗ. Брюта пӗрремӗш хут килсен виктор Ламбер французпа ҫыхӑнтарать. Шӑпах вӑл 1874 ҫулта ферментаци ҫӗнӗ технологине туса хатӗрленӗ. Ҫак процеспа усӑ курса панулми кислоти сӗтпе трансформациленет, ҫакӑ вара брюта илессин никӗсӗ пулса тӑрать.
XX ӗмӗрӗн иккӗмӗш ҫурринче брют яланхи марка шампански пулса тӑнӑ та приемсем ҫине час-часах чыхӑнма пуҫланӑ. Брюта валли сахӑрӑн малтанхи норми 15 г/л, анчах кайран 12 г/л.
Экстра тӑтӑшах туса кӑларакан пӗрремӗш сортсенчен пӗри Брют Bollinger r.D. Extra Brut, 1960 ҫулсенчен пуҫласа рынокра тӑраканскер, пулса тӑнӑ. 1980 ҫулсенче натюра Концептуаци брютне Рiper Heidsieck (Brute Savage) тата Laurent-Perrier (Ultra Brut) тӑратнӑ.
1980 ҫулсенче Натюра Tarlant ҫурт-йӗр туса кӑларасси ҫулталӑкра 50 пин кӗленче таран пулнӑ.
Производство
Бутылка анаталла усӑнать, вӑхӑт иртнӗҫемӗн унӑн тайлӑмӗн кӗтессийӗ чӗтрекен осадка пухӑнса антӑр тесе ӳссе пырать.
Бутылка пуҫне капронран е пробка юманӗнчен пӑкӑпа хуплаҫҫӗ — ун пек пробка пластикран чылай ҫирӗпрех ларать, кӑмрӑк йӳҫек газне лайӑхрах тытса тӑрать. Чӑн-чӑн пробкӑран та меллӗрех, ӑна вӑл шампански парать.
Пробкӑсем ҫийӗн шампански валли пралук — пралук тӑхӑнаҫҫӗ, вӑл ятарлӑ технологипе чӗркесе хунӑ.
Бутылка уҫӑлсан, газ хӑмпӑланса тухать.
Асăрхавсем
Sparkling wine
Кадыр (Эльшей районĕ)
Кадыр — Пушкăрт Республикин Эльшей районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 850 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452267, ОКАТО кочĕ — 80230844001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Эльшей районĕ
Энзер Константин Филиппович
Энзер Константин Филиппович (чăн хушамачĕ Филиппов), — чăваш сăвăçи. 1918 çулта Етĕрне районĕнчи Карикасси ялĕнче çуралнă. 1944 çулта вăрçăра пуçне хунă.
Пурнăçĕ
Етĕрне педагогика техникумĕнче вĕреннĕ. Кайран шкулта ачасене вĕрентнĕ.
Çĕнĕ Ачча
Çĕнĕ Ачча, — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Осётр йышшисем
Осётор йышшисем - чаплă пулăсем шутне кĕрекен, тăршшĕпе 9 метра çитĕнекен пулăсем. Кĕлетки вăрăм, çавракарах. Пуçĕ шĕвĕртерех лаптак е тăсăк унка аса илтерет. Çăварĕ пысăк, аялти янахĕ малалла куçма пултарать.
Ытларах юханшывсенче пурăнаççĕ. Вăлчи миллион тĕвве çитет.
Чăваш енре сарă пулă (шеврĕк), чечук, шурă пулă, шĕке пулă (шĕреккей) тĕл пулаççĕ. thumb|350px|Шӳреккей
Инзолия
Категори:Иçĕм сорчĕсем
Нядэйта-Юнко
Нядэйта-Юнко — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Шер-Нядэйта юханшывăн сулахай çыранĕпе, 30 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Калуево
Калуево — Пушкăрт Республикин Учала районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 152 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453748, ОКАТО кочĕ — 80253810004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Учала районĕ
Кĕçĕн Аксу
Кĕçĕн Аксу (Малая Акса) — Тутарстанăн Çĕпрел районне кĕрекен Анат Чакă ял тăрăхĕнчи ял. Кивĕ Çĕпрел район центрĕнчен 17 çм вырнаçнă, Хусан çитме 230 çм, Чĕмпĕр çитме 100 çм.
Географи
Ял çумĕнчи çăлкуçран Мăн Юхлă юханшыв пуçланать.
Транспорт
Ял патĕнчех Кивĕ Çĕпрел — Анат Чакă тата Кивĕ Çĕпрел — Тутар Шатрашаны автоçулсем пур.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Халăх йышĕ çапла улшăнса пынă:
Кунта пурăнакансен ытларахăшĕ чăвашсем, çаплах вырăссемпе тутарсем пур, çапах та тулли вырăс тата тутар çемьи çук.
Кун-çулĕ
Яла XVII ĕмĕрĕн вĕçĕнче никĕсленĕ. 1860-мĕш çулсенчен пурăнан çынсем удель çĕр ĕçтешĕсен шутĕнче (1797 çулчен - дворцовые) пулнă. 1920 çулчен ял Чĕмпĕр кĕпернинчи Пăва уесĕн Городище вулăсне кĕнĕ. 1920 çултанпа ТАССР Пăва кантонĕнче шутланнă. 1930 çулхи çурлан 10-мĕшĕнче Çĕпрел, 1963 çулхи нарăсăн 1-мешĕнче Пăва, 1966 çулхи раштавăн 30-мĕшĕнче Çĕпрел районĕнче.
Инфраструктура
Социаллă-культура объекчĕсем:
Каçăсем
Категори:Çĕпрел районĕн пурăнан вырăнĕсем
Шентук
Шентук — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей, Краснодар Ен территорипе юхать. Белая юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Шурă. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ—Кубань.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Шурă юпписем
Бобаль
thymb|200px|right|Бобаль Бобаль - ( Bobal ) - хĕрлĕ иçĕм сорчĕ.Тăван енĕ : Испани.
Категори:Иçĕм сорчĕсем Категори:Испани
Мăн Лекма (Нухрат Атăл юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Александровка (Пишпӳлек районĕ)
Александровка (Александровка) — Пушкăрт Республикинчи Пишпӳлек районне кĕрекен чăваш ялĕ.
Мăн Лекма (Нухрат Атăл юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Александровка (Пишпӳлек районĕ)
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Пурăнан халăх йышĕн улшăнăвĕ:
Тавралăхĕ
Район центрне — Пишпӳлеке çитме: 25 çм, Усак-Кичу ялне 11 çх, Аксеново станцине 30 çх.
Каçăсем
Категори:Пишпӳлек районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
MIPS
thumb|MIPS R4400 MIPS (акăл. "Microprocessor without Interlocked Pipeline Stages") - RISC командсен наборпа архитектура, MIPS Technologies компани хатĕрленĕ. SGI компьютерсем, PlayStation тата PlayStation Portable MIPS архитектура усă кур.
Каçăсем
Категори:Процессорлă архитектурасем
Кăпăк
Капăк — шĕвек (е хытă) фазăпа уйăрăлнă, газ хăмписенчен тытăнса тăракан дисперслă система.
Шĕвек кăпăк шĕвекпе газа хутăштарса вĕретнипе пулса тухать. Кăпăк тунă чухне кăпăк тăвакансемпе усă кураççĕ. Тăнăçра кăпăк арканать (шĕвеке тата газа саланать).
Хытă кăпăк тĕслĕхĕсем — пемза, пенобетон, пенометалл, пенопласт, поролон. Вĕсем шĕвек кăпăк сивĕнне чухне пулса тăраççĕ.
Каçăсем
Категори:Композитсем Категори:Коллоид химийĕ
Абхази эрехĕсем
Абхази эрехсем- Абхази патшалăхĕнче тунă эрехсем.
Кун-çулĕ
Паян та ку меслетпе абхазсем килти эрехе тăваççĕ. Промăçлă эрехтăваслăхĕ 1925-мĕш çултанпа пуçланать - Сухумри эрех заводне хута янă. 1960-1990 çулсенче ку завод хăвăрт аталаннă.
1999 çулта "Абхази эрехĕсем тата шывĕсем" компани завод цехĕсенче çĕнĕ ĕç хатĕрĕсене вырнаçтарнă. 2007 çулта "Гагрă коньяк заводне" никĕсленĕ( 3-çулхи "Айнар" тата 3,5,7-çулхи "Абхазия" коньяксем кăларать).
Иçĕм çырлин сорчĕсем
Авалхи самантран Абхази енче вырăнти иçĕм сортсем ӳстернĕ.ХХ-мĕш ĕмĕрте ют çĕршывран çĕнĕ сортсем тымар яраççĕ. Паян Абхази Республикмнче 1500 гектар çĕр çинче тĕрлĕ иçĕм сортне курма пулать: Изабелла, Чхавери, Цоликоури, Каберне совиньон, Саперави, Мерло, Качич, Ауасархуа, Ркацители тата Алиготе. 2005 çултанпа экспериментлă сортсене ӳстерме пуçларĕç: Траминер, Санджовезе, Верначча, Канайоло, Оджалешти, Мальбек, Шардоне,Совиньон Блан, Гамэ т.ыт.
Каçăсем
Категори:Эрехсем Категори:Абхази
Хĕрлĕ Куч
Хĕрлĕ-Куч — Пушкăрт Республикин Эльшей районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 5 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452267, ОКАТО кочĕ — 80230844002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Эльшей районĕ
Шурă кăсăя
мини|Шурӑ кӑсӑя Шурă кăсăя (Cyanistes cyanus) – çерçирен пĕчĕкрех кӑсӑя йышши вӗҫен кайăк. Çăмартисем (9-11) шурă, хĕрлĕрех хăмăр пăнчăсемлĕ. Шурă кăсăя пурăнма хăва чăтлăхĕсене, çӳçелĕхе, хăмăшлăхсене суйласа илет. Ытти кăсăясем пекех хурт-кăпшанкăпа тăранса пурнать. Хĕлле ӳсентăран вăррине çиет. Хĕл енне пысăкрах ушкăнсене пуçтарăнаççĕ. Хĕл каçма ниçта та каймасть. Питĕ асăрхануллă та вăрттăн кайăк, çавăнпа ăна курма йывăр тата вĕсен йышĕ те нумай мар, шурă кăсăяна Республикăн [Хĕрлĕ кĕнеке[|Хĕрлĕ кĕнеки]]не кĕртме сĕннĕ.
Категори:Ăренпур облаçĕң Хĕрлĕ кĕнеки Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Евразин вĕçен кайăкĕсем
Сарă пулă
thumb|right|350px|Пулă
Сарă пулă (çаван пекех «Вырăс шеврĕк», Acipenser gueldenstaedtii) — Осетрсен йышне кĕрекен пулă. Хурарах сăрă тĕслĕ кĕлетки вăрăм — 2 метра çитет. Йывăрăшĕ ытларах чухне 80 килограмран иртмест, анчах 200 килограмм таякан шеврĕк тытни те пулнă. Аслă вăрçăччен пирĕн тăрăхра сар пулла тăтăшах тытнă, хальхи вăхăтра шеврĕк питĕ сайра тĕл пулакан пулă шутланать. Çавăнпа та осетра Чăваш Республикин Хĕрлĕ кĕнекине кĕртнĕ.
Шеврĕк 50 çул таран пурăнать. 10 çултан иртсен тин вăлча сапма пуçлать. Ытларах вак пулăсемпе тăранать.
Ку пулла ятарласа та ĕрчетеççĕ.
Категори:Осётр йышшисем
Ландшафт
Ландша́фт (ним. Landschaft, вырăн курăнăвĕ, Land — çĕр тата schaft — суффикс, çыхăнăвне, пĕр-пĕриннĕн пăхăнлăхне пĕлтерет) — территорине физикăпа географи районĕсем çине уйăрнă чухнехи пайĕ; генетика енĕпе пĕртиплĕ, рельефлă, геологи тытăмлăхĕпе, климачĕпе, çĕр çийĕнчи тата çĕр айĕнчи шывсен пĕтĕмлĕ паллисемпе, тăпрасемпе, ӳсен-тăран тата чĕрчунсен ушкăнĕсемпе уйăрать. Тĕнчере тĕрлĕ — антропогенлă, çутçанталăк е натураллă, геохимиллĕ, культурăллă, акультурăллă, агрикультурăллă, шурлăх, географиллĕ, элементарлă тата урăх пулнă май — ландшафтсем уйăрса палăртаççĕ.
Çавăн пекех пăхăр
Landschaft (Begriffsklärung) Paisatge 景観
Çаран районĕ
Çаран районĕ (Шаран районы, Шаранский район Башкортостана) — Пушкăрт Республикин хĕвеланăç енче вырнаçнă район. 1935 çулта йĕркеленнĕ. Лаптăке. Пурĕ 24570 çын пурăнать. Район администраийĕ Шаран салинче вырнаçнă.
Халăх йышĕ, район тытăмĕ
Районта пурĕ 109 пурăнан вырăн.
тутарсем — 33 %, пушкăртсем — 24,9 %, марисем — 19,7 %, вырăссем — 11,6 %, чăвашсем — 9,7 %, урăх халăх йышĕсем — 4,3 % пурăнаççĕ. .
тутар — 49,3 %, мари — 18, 8 %, вырăс — 15,2 %,чăваш — 7,8 %, пушкăрт — 7,0 %.
Котыг-Еган (Сабун юппи)
Котыг-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Сабун юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 150 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Кăвак кăсăя
thumb|250px|Кăвак кăсăя Кăвак кăсăя (Cyanistes caeruleus) – çерçирен кăшт пĕчĕкрех кайăк. Çăмартисем (7-10) шурă. Икĕ хут чĕп кăларать. Ытларах юманлăхсенче пурăнать. Садсемпе парксенче те курма пулать. Сăмси пĕчĕк, анчах вăйлă аталаннă. Хĕлле шăнса ларнă хăмăш авăрне те кăшласа ватма, унта хĕл каçакан хурт-кăпшанкăна тупса çиме пултарать. Юрри питĕ кĕске те начар, сахал юрлать. Нăрăсемпе тата лĕпĕшсемпе апатланать. Хĕлле юман çинче апатланаççĕ. Хĕл каçма ниçта та вĕçсе каймасть. Пирĕн тăрăхри чи илемлĕ кайăксенчен пĕри пур çĕрте те лайăх сарăлнă.
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Кăвак кăсăясем Категори:Евразин вĕçен кайăкĕсем Категори:Африкăн вĕçен кайăкĕсем Категори:1758 çулта çырнă чĕрчунсем
Çĕнĕ Ахпӳрт (Канаш районĕ)
Кунçул
"Ахпÿрт" сăмахăн этимологине М.Р.Федотов профессор ăнлантарса панă.