cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Надо-Яха (Нгарка-Хорта-Яха юппи)
Надо-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Нгарка-Хорты-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 25 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Ĕçченлĕх
Ĕçченлех — ĕçлеме тата ĕçе юратни, çавĕн пекех ĕçлеме пĕлни те. Ĕçлеме юратакан çынна ĕçчен теççĕ. Анчах та ку хаклавлă каланăлăх, çыннăн ĕçлевлĕхне пайăррăн кăтартни мар.
Каçăсем
Категори:Экономика Категори:Психологи Категори:Ĕçлев Категори:Ĕç Категори:Этика Категори:Мораль
Востриков Тимофей Иванович
Востриков Тимофей Иванович — (1919-08.07.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 21. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 1-мĕш танк çарĕн 6-мĕш танк корпусĕн 12-мĕш танксене пĕтерекен артиллери полкĕн оруди тĕллекенĕ, сержант.
Борстенбах
Борстенбах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв  Везер юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 7,5 км, бассейн лаптăкĕ 12,6 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Вале (кантон)
Валé (çаплах Валлис; Valais, Wallis, Vallese, Vallais, Valês) — иккĕ чĕлхеллĕ (пурăнан 62,8 % халăхĕ франс чĕлхипе, 28,4 % нимĕç чĕлхипе пуплет) Швейцарин кăнтăр-анăçĕнчи кантонĕ. Администраци центрĕ — Сьон хула. 321 732 çын пурăнать (9-мĕш вырăн кантонсем хушшинче; 2012 ç. хыпарсем).
Географи
Лаптăкĕ — 5224 км² (3-мĕш вырăн, кантонсем хушшинче).
Кун-çулĕ
Кантон с1815 çулта Швейцари Конфедерацин пайĕ пулса тăнă, XVII ĕмĕртенпе Вале кантон пайĕн территоринче Çиччĕ Теçетке Республики пулнă, вăл çиччĕ общинăн пĕрлешĕвĕ шутланнă.
Пурăнан халăх
Нимĕçле тата франсла калаçакан швейцарсем пурăнаççĕ. Нимĕç чĕлхипе 28,4 % пурнан çын (ытларах Гомс, Тухăç Рарон, Бриг, Анăс Рарон, Лойк, Сьер тăрăхсем, Эренс тăрăхăн çурçĕр анклавĕ), франс чĕлхипе 62,8 % пурнан çын (ытларах Монти, Сен-Морис, Мартиньи, Энтремон, Конти, Эрен, Сьон тăрăхсем) пуплеççĕ, итал чĕлхи 2 % ытларах халăхшăн тăван чĕлхе пулать. Ытти 6,8 % урăх чĕлхесемпе пуплет. Тĕн енĕпе — католиксем, çаплах протестантсем те пур — 6 %.
Администрациллĕ пайланăвĕ
Кантон 14 тăрăха пайланать:
Патшалăх тытăмлăхĕ
Саккун тăвакан орган - Мăн Канаш (Grand Conseil), ĕçтăвакан орган — Патшалăх Канашĕ (Conseil d’État), апелляци инстанци сучĕ — кантон сучĕ, пĕрремĕш инстанцири судсем — тăрăхри судсем.
Экономика
Ял хуçалăх Валĕн паллă отраçлĕ пулать, уйрăмах шултра мăйракаллă выльăха ĕрчетеççĕ, сĕт-çу тупăшлаççĕ. Эрех промăçлăхĕ Швейцарире чи пысăкки шутланать. Валĕре Клезон-Диксенс гидрокомплексĕ ĕçлет, вăл Швейцарин электроэнергин тăваттăмĕш пайне тăвать.
Каçăсем
*
Пурисел
Истори
Тутарстанти Элкел районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла: Анат Качаел (Нижнее Качеево), Анатри Ҫӗньял (Нижнее Колчурино), Аппак (Аппаково), Кивӗ Матак (Старые Матаки), Кивӗ Тахтал (Старая Тахтала), Кивӗ Тӑмпа (Старая Тумба), Пасарлӑ Матак (Базарные Матаки), Пурисел (Борискино), Сушка, Ҫӗнӗ Сиктерме (Новая Сихтерма), Ҫӗнӗ Тахтал (Новая Тахтала), Тури Ҫӗньял (Верхнее Колчурино), Тури Качаел (Верхнее Качеево), Тепелкей Матак (Верхние Матаки), Тутар Шапка (Татарское Шапкино), Тяжбердино, Хӑрата (Старая Худара), Хуракӳл (Каракули), Хусанкай (Хузангаево), Чӑваш Парнайӗ (Чувашское Бурнаево), Чӑваш Шапка (Чувашское Шапкино), Черная Речка, Чувашский Брод.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Элкел районĕ
Ай-Сугмутен-Ягун
Ай-Сугмутен-Ягун — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тлятты-Ягун юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  24 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Телешовка
Телешовка, — Чĕмпĕр облаçĕнчи Чăнлă районĕнчи ял. Сĕве шывĕн сулахай çыранĕнче, Чăнлă поççолăкĕн çумĕнче вырнаçнă.
Ай-Сугмутен-Ягун
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Телешовка
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
337 çын (2010 çул). Чăвашсем (59,3%), Вырăссем (28,4%), Тутарсем (8,5%). .
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕр облаçĕн ялĕсем Категори:Аякри чăваш ялĕсем
Моховое (кӳлĕ, Лаишев районĕ)
Моховое — Раççей территоринчи кӳлĕ. Тутарстаннче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 10,93 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тутарстанн кӳллисем
Рорбах (Берн)
Рорбах — (Rohrbach BE) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Аарванген тăрăхне кĕрет. 1 397 çын (2005) пурăнать. Официаллă код — 0338.
Çĕрĕçлевçĕ (ял)
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Похвиçнĕ районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Хетепхерес I
Хетепхерес I («Унӑн(s) ҫийӗнче (Hr) лӑпланни (Htp)») — Авалхи Египет майра патши, Снофру фараонӑн аппӑшӗ е йӑмӑкӗ тата арӑмӗ, Хеопсӑн амӑшӗ, Хетепхерес II асламӑшӗ е кукамӑшӗ, Хуни тат Мересанх I хӗрӗ пулма пултарать.
Дюба-дюба
Дюба-дюба (Дюба-дюба) — Киностудия им. Горького киностудире Александр Хван режиссёр 1992 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Бейбарс (эпос)
Байбарс (араб. سيرة الظاهر بيبرس) — арабсен эпосĕ. Авторĕ паллă мар. Бейбарс (эпос) — Египетри арабсем хушшинче сарăлнă, авторĕ паллă мар, эппин, фольклорла хайлав шутланать.
Ветеран
Ветера́н (лат. veteranus, vetus, veteris — ватă) — ватăлнă хĕсметçĕ, епле те пулин ĕç-пуçра пулнă сановник, чиновник, тăвамçă, отставкăна тухнă вăрçăри ĕç-пуçа хутшăннă çар хĕсметçи; çак сăмахпа ытти сферăра тăрăшса ватăлнă ĕçчене, ĕçлевçĕне палăртаççĕ.
ССР Пĕрлешĕвĕнчи ветерансем
1974 çулхи кăрлачăн 18-мĕшĕнчи ССРП Аслă Канашĕн Президиумĕн Хутайĕпе «Ĕç ветеранĕ» медалĕпе чыслама йышăннă.
АПШ
АПШ правительстви ветеренсене те, пуçне хунă ветеран ачисене те пенси тӳлет.
Каçăсем
Категори:Çарçăсем пирки
Эп пурăнан çурт
Эп пурăнан çурт (Дом, в котором я живу) — Горький ячĕллĕ киностудире Лев Кулиджанов режиссёр 1957 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:М. Горький ячĕллĕ киностудин фильмĕсем Категори:Яков Сегелĕн фильмĕсем Категори:Мускав пирки фильмсем Категори:ССРП 1957 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:Вырăсла фильмсем
Хуйăр
Хупă, е Хуйăр (cortex) — камбийрен туларах вырнаçнă тĕртĕмсен пĕтĕмĕшле ячĕ. Ӳсентăрансен тунисен, çавăн пекех тымарĕсен пур, тĕрлĕ йышши тĕртĕмсенчен тăрать.
Литература
Категори:Хунав Категори:Ӳсентăран тĕртĕмĕсем Категори:Вăрман материалĕсем Категори:Йывăç Категори:Ӳсентăран
Сиктĕрме-Хусанкай
Сиктĕрме-Хусанкай (Сиктерме-Хузангай, Сиктерме-Хузангаево) — Тутарстанăн Элкел районĕнчи  ял. Чăвашсем пурăнаççĕ. Петĕр Хусанкай поэт çуралса ÿснĕ ял пулнипе паллă. 1981-мĕш çулччен яла Сиктĕрме тенĕ, 1981-2004-мĕш сулсенче — Хусанкай, 2004-мĕш сул хыççăн — Сиктĕрме-Хусанкай.
Тавралăх
Ĕнчĕ шывĕ хĕрринче вырнаçнă. Уй-хирлĕ, хура тăпраллă вырăн, вăрмансем питех çук. Район центрĕ, Пасарлă Матак, ялтан 16 километрта, çурçĕререх, ларать.
Ял тытăмĕ, йышĕ. Экономика
Ялти урамсен вырăсла ячĕсем: Магазинная улица, Клубная улица, Верхняя улица, Нижняя улица, Школьная улица, Молодежная улица, Майская улица. Чăвашла ятсем паллă мар.
Культура çурчĕ, пĕтĕмĕшле пĕлÿ паракан шкул, аптека, пульницца, лавкка, Сăвапла Микулай Туррăн чиркĕвĕ, Петĕр Хусанкай музейĕ пур.
И.И.Казанков инвестор пулăшнипе (2004-мĕш çултанпа 1 миллиард тенкĕ ытла хывнă) "Хузангаевский" СХПК çĕкленнĕ. Вăл 14 гектар йышанать. Унта 14склад, арман, çанăх усравăшĕ, çăкăр пĕçереш, тип çу цехĕ тата макарон цехĕ (спагетти тăваççĕ) пур. Тĕп ĕç — Марий-Эл республикинчи "Звениговский" совхоз валли выльăх апачĕ хатĕрлесси.
Истори
Сиктĕрме ялне XVIII ĕмĕр Ерепьел, Хурата, Чăваш Пăрнай çыннисем никĕсленĕ. Асăннă ялсенчен малтанхи иккĕшĕ халĕ те пур, тепринче, Ерепьелте, 2002-мĕш çулта унта 7 (çичĕ) тутар çеç пурăннă. Паянхи кун тĕлне вăл ял пачах та çук. Çапла вара, Сиктĕрмене таврари чи ватă чăваш ялĕ тееймĕн. Апла пулин те ăна таврара "Кивьял" ятпа та пĕлнĕ.
Тутарстанти Элкел районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла: Анат Качаел (Нижнее Качеево), Анатри Ҫӗньял (Нижнее Колчурино), Аппак (Аппаково), Кивӗ Матак (Старые Матаки), Кивӗ Тахтал (Старая Тахтала), Кивӗ Тӑмпа (Старая Тумба), Пасарлӑ Матак (Базарные Матаки), Пурисел (Борискино), Сушка, Ҫӗнӗ Сиктерме (Новая Сихтерма), Ҫӗнӗ Тахтал (Новая Тахтала), Тури Ҫӗньял (Верхнее Колчурино), Тури Качаел (Верхнее Качеево), Тепелкей Матак (Верхние Матаки), Тутар Шапка (Татарское Шапкино), Тяжбердино, Хӑрата (Старая Худара), Хуракӳл (Каракули), Хусанкай (Хузангаево), Чӑваш Парнайӗ (Чувашское Бурнаево), Чӑваш Шапка (Чувашское Шапкино), Черная Речка, Чувашский Брод.
Петĕр Хусанкай пирки кĕскен
thumb|250px|left|Петĕр Хусанкай Петĕр Хусанкай (Хусанкай Пётр Петрович) (1907, кăрлач, 22 Сиктĕрмe (халĕ Хуcанкай ялĕ, Тутарстанăн Элкел районĕ), Хусан кĕперни — 1970, пуш, 4 Шупашкар, Чăваш АССР)  — поэт, литература тĕпчевçи, публицист, тăлмач. СССР ÇП пайташĕ (1934 ç.), Чăваш АССР халăх сăвăçи (1950). К.В.Иванов ячĕллĕ Чăваш АССР патшалăх премийĕн лауреачĕ (1967), Чăваш çамрăкĕсен Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ премийĕн лаурeачĕ (1969). Чăваш АССР тата РСФСР Аслă Канашĕсен депутачĕ пулса ĕçленĕ. Çавăн пекех РСФСР тата СССР ÇП правленин пайташĕ пулнă. Хусанти Чăваш педагогика техникумĕнче, Хĕвелтухăç педагогика институтĕнче, Мускаври аслă литература курсĕсенче вĕреннĕ. Аслă Атилĕх вăрçине хутшăннă. Вăрçăра çар журналисчĕ, дивизи хаçачĕсен ĕçлевçи пулнă. Вăрçăри хаюлăхшăн Хĕрлĕ Çăлтăр ордена тата медальсене тивĕçлĕ пулнă. 1970 çулхи пуш уйăхĕн 4-мĕшĕнче Шупашкарта вилнĕ.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Элкел районĕ
Клеопатра I
Клеопатра I (ав.-грек. Κλεοπάτρα Σύρα); — Египет патши, Птолемей V арӑмӗ.
Сири патши Антиох III Асли тата Лаодика III хӗрӗ. Птолемей VI, Птолемей VIII тата Клеопатра II амӑшӗ. Упӑшки наркӑмӑшран вилнӗ хыҫҫӑн, унӑн аслӑ ывӑлӗ 11 е 12 ҫулта пулнӑ. Ҫамрӑк фараонӑн ҫулӗсем ҫитмен пирки амӑшӗ Клеопатра I регент пулса тӑнӑ.
Бродюк Владимир Владимирович
Бродюк Владимир Владимирович — (04.09.1920-29.05.1946), Карели фрончĕн 14-мĕш çарĕн 12-мĕш уйрăм тинĕс пехота бригадин разведка взвочĕн командирĕ, кĕçĕн лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 05.
Патша ывăлĕ Иван тата Сăрă Кашкăр 3
Иван Царевич и Серый Волк 3 (Иван Царевич и Серый Волк 3) — Мельница киностудире Дарина Шмидт режиссёр 2016 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Бейбарс (пĕлтерĕшсем)
Бейбарс:
Татах та çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Вырей (Индига юппи)
Вырей — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Индига юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 1 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Чируха (Обь юппи)
Чируха  — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Обь юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  3217 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Лесное (кӳлĕ, Лаишев районĕ)
Лесное — Раççей территоринчи кӳлĕ. Тутарстаннче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 1,65 км².
П. эрч. 117
Вуламалли
Категори:Çулсем
Найво-Яха
Найво-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Таз тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29 км.
Хор Аха
Хор Аха — Авалхи Египетри Ирхи патшалӑхӑн I династийӗн иккӗмӗш фараонӗ, хальхи египтологире шӑпах ҫавна Тури тата Анатри Египета пӗрлештерекенӗ тата Мемфис никӗслевҫи теҫҫӗ. Вӑл Нармерӑн несӗлӗ пулма пултарать.
Найво-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Хор Аха
Вуламалли
Категори:I династин фараонĕсем Категори:П. эрч. XXXI ĕмĕрти Африкăри тытăмçăсем Категори:Фараонсем, алфавитпа
Найво-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Кĕçтин
Кĕçтин — килте ача çуралнă ятпа тăвакан уяв. Ҫак кун ӗлӗк ачапа ашшӗ-амӑшне курма чи ҫывӑх та хаклӑ ҫынсем ҫеҫ килетчӗҫ.
Чăваш чĕлхинчи кĕçтин сăмах вырăс чĕлхинчи крестины сăмахран пулса кайнă.
Йӑласем
Тин ҫуралнӑ ача патне ача-пӑчаллӑ хӗрарӑмсене ҫеҫ ҫӳреме юрать. Пирӗн вӑхӑтра хреснашшӗне тӑванӗсем ҫеҫ мар, ҫемьери юлташсем те килеҫҫӗ. Хреснашшӗсем валли яланах хаклӑ парнесем, нумай хӑнасем илсе килеҫҫӗ, кил хуҫи хӗрарӑмне сӗтел хатӗрлессипе ҫыхӑннӑ ытлашши пӑлханусенчен, пӑшӑрханусенчен хӑтарас тесе.
Авал ача ҫуратакан пӗрремӗш тата тӗп кӗлеткене асламӑшӗ, е эпи карчӑк (акушерка, приемница), ача ҫуратакан, сывлӑхлӑ ача ҫурални, амӑшӗн сывлӑхӗ сахал мар упранса тӑракан асламӑшӗ хисепленӗ. Эпи карчӑкӑн тата Унӑн Турри халӑх хушшинче халапсем, ваттисем, сӑмах-юмахсем нумай ҫӳренӗ, сӑмахран: "Турӑ пулӑштӑр, асанне алӑллӑ"; "асанне мар, тавҫӑрса ил"; "кашни асаннен хӑйӗн шухӑшӗ"; "Асанне килет, пурне те пулӑшать". Лайӑх асаннесем питӗ лайӑх пулнӑ, ун ҫинчен ваттисем: "эпи карчӑк тесе Сӗтӗреҫҫӗ", теҫҫӗ. Тӗне кӗртмелли йӑла ячӗсем те унпа — кукамай пӑтти, кукамай кукӑлӗсем.
Кукамай кукӑлӗсем-ҫӗпре чустинчен пӗҫернӗ вӗтӗ япаласем: плюшкӑсем, кӗлентӗрсем, булкӑсем, бантсем, чӗресем, лилисем, кӗлтесем, кӗлтесем, такансем, мулкач хӑлхисем, така мӑйракисем. Ӗлӗк ҫав кӑткӑс та кулӑшла булкӑсем тӑвас ӑсталӑха пекарь-ремесленниксем ҫеҫ мар, килти хӗрарӑмсем те чылайӑшӗ пӗлнӗ. Анчах килти условисенче кукамай кукӑлӗсем тӑвас искусство майӗпенех манӑҫа пуҫларӗ — магазинта туяннӑ тортсемпе пирожнӑйсене, кукамай кукӑлӗсене (1) усӑ курма пӑрахнӑпа пӗрех пачӗҫ.
Эпи карчӑксем шӳт туса кукӑльсем хуҫрӗҫ, тутине тутанса пӑхрӗҫ, праҫник сӗтелӗ хушшинче яшка ҫирӗҫ. Ачана курма килнӗ хӗрарӑмсене кукӑльпе хӑналарӗҫ (Беларуҫра ҫак кукӑлӗн авалхи ячӗ — "скрушок").
Праҫникри апат вӗҫӗнче," торг "пуҫлансан," кукамай пӑттине " паратчӗҫ, ку вара сехечӗ-сехечӗпе тӑсӑлатчӗ. Малтан чӑн-чӑн "бабин" пӑттине мар, ҫӗрулми, кавӑн тата кушак аҫине те илсе пынӑ.
Чи пысӑк хакне кум (ачан хреснашшӗ) панӑ. Ӑна пӑтӑ чӳлмекӗ лекнӗ, пӑтӑ чӳлмекӗ, пуҫ тӑррине ҫӳле ҫӗклесе, сӗтел кӗтессине ҫапӑнса ҫӗмӗрнӗ. Чӳлмек катӑкӗсем сирпӗнчӗҫ, пӑтӑ саланса кайрӗ. Алӑра мӗн юлнине кайран ҫиес тесе, сӗтел ҫине хучӗҫ. Укҫине е ҫамрӑк амӑшне ҫеҫ панӑ, е "хӗрарӑмпа"пӗрле пайланӑ. Пӑтта амӑшӗ кӑштах ҫисе янӑ, ыттине хӑнасем ҫинӗ, пӗр пайне хӑйсемпе пӗрле хӑйсен ачисем валли илнӗ. Ҫакӑн пек йӑла та ҫирӗпленет: килте ачасӑр ҫамрӑк тантӑшсем пулсан, чӳлмеке мӗн май килнӗ таран чӳлмекпе пӑтӑ ытларах сирпӗтмелле. Халӑх ӗненӗвӗсем тӑрӑх, ҫакӑ йӑх малаллахи ҫамрӑксене" тивӗҫтермелле " пулнӑ.
Асламӑшӗ вырӑнти ачасене пӑтӑпа хӑналанӑ, вӗсем тин ҫеҫ ҫуралнӑ ачана кӑмӑллаччӑр, вӑйӑсенче ӑна ан кӳрентерччӗр, хӑйсен хутне кӗрччӗр тенӗ.
Ача калаҫма юраттӑр, калаҫма юраттӑр, сӑмах хыҫҫӑн кӗсьене ан кӗртӗр, "пӑрҫа пек"тӑкӑнтӑр тесе, ачасене ытти тутлӑ апат — ҫимӗҫсем-мӑйӑр, пӑрҫа е пӑрҫа паратчӗҫ. Ача селӗппӗн, селӗппӗн калаҫать пулсан, ҫӑвара мӑйӑр, пӑрҫа е вӗтӗ чул тултармалла, таса выговор, илемлӗ калаҫу аталантармалла, "ҫӑварта пӑтӑ" ан пултӑр.
Пирӗн вӑхӑтра хӗрес пӑтти вырӑнне канфет, печени, торт параҫҫӗ, йӑлана кӗнӗ пек чӳлмекре параҫҫӗ.
Асăрхавсем
Категори:Йăла-йĕрке Категори:Уявсем
Фуршет
Фурше́т (fourchette — сенĕк) — чĕннĕ çынсем пĕрле ура çинче тăрса, çимĕçсемпе ĕçмесене ирĕклĕ суйласа хăйсене хăйласа апатланни, ытларах сенĕкпе усă кураççĕ. Сĕтелсемпе пукансене лартмаççĕ.
Хăçан йĕркелеççĕ:
Уйрăмлăхсем:
Ĕçлĕ а-ля фуршет-коктейль вăхăчĕпе пĕр сехетлĕхе, ăна канашлусен е конгрессен тăхтавĕсенче тăваççĕ. Канмалли фуршет-коктейле иккĕ сехет тăсаççĕ, вăл вара, яланхилле, конференцисем вĕçленсен, хăш чухне — уçă сывлăшра, ирттереççĕ.
Тонкава (чĕлхе)
Тонкава чĕлхе е аранама (Tonkawa) малтан Оклахома, Техас тата Нью-Мексико штачĕсенче пурăнакан тонкава йăхĕн тăван чĕлхи пулнă. Халĕ çухалнă, çыннисем акăлчанла калаçаççĕ.
Фуршет
Чи ансат фуршет варианчĕ — канапе (пĕчĕк бутербродсем, 60-80 г), мăшăр çăмăл çырмалли, чей тата улмасем.
Тонкава (чĕлхе)
Каçăсем
Категори:АПШ чĕлхисем
Фуршет
Хатĕрлесе ирттерни
Мебеле лартнă чухне çакна астумалла: сĕтелĕсем çӳллĕрех пулмалла (90-100 см). Хӳмепе сĕтел хушши — 1,5 м, утса çӳреме ирĕклĕ кирлĕ.
Каçăсем
Категори:Апатлану Категори:Мероприятисем Категори:Тивĕçтерӳ тĕсĕсем
Иркут
Иркут (юханшыв)  (Эрхүү тата Эрхүү) —  Раççей территоринчи юханшыв. Иркутск облаçĕ, Буряти территорипе юхать. Ильчир кӳллинчен пуçланса  Ангара юханшыва Иркутск хулинче юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 488 км.
Юпписем
Ихэ-Ухгунь, Мăн Зангисан, Тунку, Зун-Мурэн, Мăн Быстрая тата ытти те. 200px|left|thumb|Иркут Баклаши патĕнче
Каçăсем
Категори:Иркутск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Буряти юханшывĕсем Категори:Ангара юпписем
Медвенка (Мускав юппи)
Медвенка  —Раççей территоринчи юханшыв. Мускав облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Мускав юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 243 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мускав Звенигород хулинчи Рублёво гидроузелĕччен, Истра юханшывсăр (пуçĕнчен Истра гидроузелĕччен). Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшă кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем
Карлыганти удмурт тĕп шкулĕ
Карлыганти удмурт тĕп шкулĕ — Карлыган ялĕнче (халĕ Марий-Эл республикинчи Мари-Турек районĕнчи Аслă Карлыган, çармăсла Кугу Карлыган, удмурт чĕлхипе епле калани паллă мар) Н.И.Ильминскийĕн педагогика системине пурнăçа кĕртме вĕрентевçĕсем те хатĕрлес тĕллевпе 1883-мĕш çултанпа ĕçленĕ шкул. Шкулăн вырăсла ятĕнче «удмуртская» мар, «вотская» тенĕ.
Ку шкула уйрăммăн (ятарлăн) пăхса тухма хистекенни — унăн ятĕнче «тĕп» текен сăмах пурри (1890-мĕш çултанпа ). Çапла вара вăл Чĕмпĕрти чăваш шкулĕ, Хусанти крешшĕн-тутар тĕп шкулĕ, Хусанти ютйăхсен вĕрентевçисен семинарийĕ йышши вĕрентÿ йĕркелĕмĕсемпе юнашар тăрать темелле.
Истори
Шкула никĕслевçи — Кузьма Андреевич Андреев. Уçнă вăхăт — 10.10.1883. Чи пирвайхи çул: 67 вĕренекен: 57 арçын ача тата 10 хĕрача, вĕсенчен 52 удмурт. 1890-мĕш е 1991-мĕш çулта шкул ячĕ çумне «тĕп» сăмаха хушса хунă. 1894-мĕш çулта икĕ класслă шкул ятне илнĕ те хăйех тÿрех вĕрентевçĕсем хатĕрлеме тытăннă. 1918-мĕш султа ахаль пуçламăш шкул пек тăрса юлнă. 1925-мĕш çултанпа тулли мар вăтам шкул. Хальхи вăхăтра кунта, 1954-мĕш çултанпа — вăтам шкул. Кузьма Андреевич Андреев ячĕпе хисепленет.
Каçăсем
Категори:Шкулсем Категори:Педагогика Категори:Мари Эл Категори:Удмурт республики Категори:Раççейре педагогика пĕлĕвне илни Категори:Удмуртсем Категори:Çармăссем Категори:Н.И.Ильминскийĕн педагогика системи
Андзауров Игорь Евгеньевич
{{Çар ĕçченĕ }}
Андзауров Игорь Евгеньевич — ( - ), Çеçенхир фрончĕн 7-мĕш гварди çарĕн  40-мĕш уйрăм моторланă понтон-кĕпер батальонăн командирĕ,  майор, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати -.
Тереза Конкордия Марон
Тереза Конкордия Марон, ҫуралнӑ чухнехи хушамачӗ Менгс (1725, Усти-над-Лабем — 10 юпа 1806, Рим) — нимӗҫ ӳнерҫи. Антон Рафаэль Менгс ӳнерҫӗн аппӑшӗ.
Кун-ҫулӗ
Измаил Менгс ӳнерҫӗн хӗрӗ. 16-ра хӑйӗн кил-йышӗпе Рима куҫса кайнӑ, унта вӑл 1765 ҫулта Австри ӳнерҫине тата хӑйӗн шӑллӗн Антон фон Маронӫн вӗренекенӗне качча тухнӑ. Тереза Конкордия Марон темиҫе эмаль, пастель тата миниатюра ӗҫӗсем, вӗсен шутӗнче автопортрет тата Юлия йӑмӑкӗн портретне те тунӑ.
Унӑн вӗренекенӗсен хушшинче Аполлония Зейдельман, Франческа Браччи, София Джордано тата хӑйӗн тӑванӗн хӗрӗ Анна Мария Менгс пулнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Ӳкерçĕсем, алфавитпа Категори:Ӳнерçĕ-хĕрарăмсем
П. эрч. 118
Вуламалли
Категори:Çулсем
Тесна
Тесна — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Ухра юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Бос (юханшыв)
Бос — Германи территоринчи юханшыв. Саар территорипе юхать. Юханшыв Гоннесвеильер юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 5,8 км, бассейн лаптăкĕ 12,634 км2.
Каçăсем
Категори:Саар юханшывĕсем
Востротин Валерий Александрович
Востротин Валерий Александрович — (20.11.1952-), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,'. Указ дати - 06. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Афганистан Демократиллĕ Республикăри совет çарĕсен контингенчĕн шутĕнчи Туркестан çар округĕн 40-мĕш çарĕн уйрăм 345-мĕш гварди парашют-десант полкĕн командирĕ, гварди подполковникĕ.
Ай-Тагр-Еган
Ай-Тагр-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тагр-Еган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  12 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Бейбарс (мичĕт)
Бейбарс — Крым çурутравĕнчи чи авалхи (1287—1288) мичĕт. Хальхи вăхăтра вăл ĕçлемест сыхланасса та ишĕлчĕкĕсем çеç юлнă.
Каçăсем
Категори:Крым мичĕчĕсем Категори:Ĕлĕкхи Крым Категори:Крым Категори:Ислам
Тункăр
Тункăр, е ритид (rhytidoma) — нумайçуллăх хунавсен тата тымарсен хупписен чи çийелти пайĕ, пĕрремĕшле хуппăн тата иккĕмĕшле флоэмăн вилĕ пайвырăнĕсенчен тăрать. Ку икĕ тăртĕме пĕрре çеç мар пулнă феллогенсемпе варăшнă перидерма уйăрса тăрать.
Белка тата Стрелка. Çăлтăрла йытăсем
'''Белка и Стрелка. Звёздные собаки''' (Белка и Стрелка. Звёздные собаки) — КиноАтис киностудире Святослав Ушаков режиссёр 2010 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Тункăр
Кулленхи пурнăçра хупă, хуйăр, тункăр тенисен пит уйăрсах та каймасса пултараççĕ. Анчах та ăславра тĕплĕн уйăрмалла.
Литература
Категори:Ӳсентăран тĕртĕмĕсем
Курнăçу
Асăрхавсем
Категори:Партнёра шырани Категори:Çын сексуаллăхĕ Категори:Сексуаллăх кун-çулĕ Категори:Секс тата пĕрлĕх
Гайдук (юханшыв)
Гайдук  —Раççей территоринчи юханшыв. Ставрополь Ен, Дагестан Республики, Калмăк Республики территорипе юхать. Юханшыв ком арасында югала    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анăç Каçпи шыв бассейн округĕĕыне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кума юханшыв Нӳрлĕ Буйвола юханшыв кĕнинчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Терек, Тан, Атăл юханшывĕсен хушшинчи юхăмсăр районсем.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ставрополь Енĕн юханшывĕсем Категори:Дагестан Республикин юханшывĕсем Категори:Калмăк Республикин юханшывĕсем
П. эрч. 119
Вуламалли
Категори:Çулсем
Рорбахграбен (Берн)
Рорбахграбен — (Rohrbachgraben BE) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Аарванген тăрăхне кĕрет. 438 çын (2005) пурăнать. Официаллă код — 0339.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Морфологи (лингвистика)
Морфологи (μορφή «форма» тата ), — сăмах структурине, унăн улшăнăшне, çавăн пекех пулăвне тĕпчекен тата вĕрентекен чĕлхе ăслăхĕн пайĕ. Синтаксиспа пĕрле грамматика тесе шутланаççĕ.
Морфологи икĕ пайран — сăмах тытăмĕ тата пуплев пайĕсем — çинчен вĕрентекен пайсенчен тăрать.
Çавăн пекех
Категори:Морфологи (лингвистика)
Шарап (юханшыв)
Шарап  — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Çĕн Çĕпĕр шыв управĕ (Обь) юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  3071 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Дача (Сочур юппи)
Дача  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Сочур юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 230 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Саламык кӳлли
Саламык — Раççей территоринчи кӳлĕ. Тутарстанăн Лаиш районĕнче вырнаçнă. Кӳлĕ лаптăкĕ 1,98 км².
Шывӗ сарӑ тӗслӗ, минерализаци 64 мг/л.
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тутарстанн кӳллисем
Нарово-Надо-Паюта-Яха
Нарово-Надо-Паюта-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Нярово-Паюта-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 62 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 34 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Имçам
Пулăхлатăш (минералла пулăхлатăша чылай чухне имçам теме пулать)  — ӳсентăрансене тăрантарма, тăпра пулăхлăхне вăйлатма кирлĕ япалалăхсем. Вĕсем ӳсентăрансене виçеллĕ çитĕнме, аталанма çав тери кирлĕ пĕр е темиçе хими компонентне параççĕ.
П. эрч. 120
Вуламалли
Категори:Çулсем
Радио Рандеву
Радио Рандеву — Чулхулари FM диапазонĕнчи радиостанци.
Каçăсем
Категори:Чулхула радиостанцисем
Тĕксĕм шыв çийĕн
Тĕксĕм шыв çийĕн (Над тёмной водой) — Аврора-фильм киностудире Дмитрий Месхиев режиссёр 1992 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Софья Палеолог
Софья Фоминична Палеолог, вӑлах Зоя Палеолог (1455 ҫ. патне — 7 ака 1503) — Мускав Аслӑ арӑм-кнеҫӗ, Аслӑ III Иванӑн иккӗмӗш арӑмӗ, Василий III амӑшӗ, Иван IV асламӑшӗ. Византи императорӗсен Палеологсен династийӗнчен тухнӑ, Византин юлашки император Константин XI Палеологӑн тӑванӗн хӗрӗ.
Пăхăнулăх
Пăхăнулăх, пĕр-пĕр объект теприне пăхăнса тăни; ăнлавăн урăхларах сĕмĕсене сăлтавлану, çыхăну теме пулать.
Çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем Категори:Пăхăнулăх
Андреев Николай Николаевич
Никола́й Никола́евич Андре́ев (5.2.1975, Сарăту) — XX ĕмĕрти раççей математикĕ, математик-популяризатор, «Математикăри этюдсем» проекта тăваканĕ.
Тоица
Тоица — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Ухра юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Андреев Николай Николаевич
Биографи
Сарăтури 13 №-лĕ шкулта вĕреннĕ, вĕренсе тухиччен ăна 1-мĕш № физика-техника лицейĕ статуса куçарнă. Бауманкăна вĕренме кĕнĕ, каярах МПУ Механика-математика факультетне куçнă, диплома тивĕçнĕ хыççăн аспирантурăна кĕнĕ те 2000 çулта физика-математика ăслăхĕсен кандидачĕ ăсчах диссертацине хӳтĕленĕ.
2000 çултанпа Стеклов ячĕллĕ математика институтĕнче ĕçлет, унта вăл халь математикăна популяризацикен тата пропагандăлакан лабораторие ертсе пырать.
Тоица
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Андреев Николай Николаевич
Каçăсем
Категори:XX ĕмĕрти математиксем Категори:РАМИ ĕçлевçисем Категори:Математиксем, алфавитпа Категори:Математик-популяризаторсем Категори:Математиксем, алфавитпа
Нейтхотеп
мини|Нейтхотеп
Нейтхотеп (егип. nt-ḥtp — «Нейт лӑпланнӑ») — Авалхи Египет майра патши-консорт, I династи пуҫламӑшӗнче (п. эрч. XXXI ӗмӗр вӗҫӗ); хӗрарӑм ячӗ пирӗн кунсене ҫитни тӗнче кун-ҫулӗнче пӗрремӗш. «Кама икӗ Тур ами савать, ҫавӑн арӑмӗ» тата «Хӗрарӑмсенчен чи мӑнаҫли» титулсемпе ҫӳренӗ.
Каҫӑсем
Категори:Авалхи Икĕпатри майра патшасем Категори:Фараонсем, алфавитпа Категори:Истори
Интерфикс
Интерфи́кс (çавăн пекех пĕтĕçтерекен элемент; ) — сăмах пайĕ <!-- часть слова, предназначенная для связи морфем (основы и суффикса или двух и более основ между собой) в том случае, если их непосредственное соединение затруднено или невозможно по морфонологическим причинам: пе-ть → пе-в-ец, шоссе → шоссе-/j/-ный, дым и ход → дым-о-ход, krut-ý «жестокий» и vládca «правитель» → krut-o-vládca «деспот, тиран».
Процесс связи морфем с помощью интерфикса называют наращением или интерфиксацией. Иногда для различения связи двух и более основ от связи основ с суффиксами для связующего элемента в последнем случае используют отдельный термин «прокладка». Авторы «Русской грамматики» 1980 года (В. В. Лопатин и И. С. Улуханов) разграничивают понятия интерфиксации и наращения. Интерфиксы (включая нулевые интерфиксы) рассматриваются ими как словообразовательные морфы (аффиксы), которые «находятся между двумя простыми основами в составе сложной основы»: лес и степь → лес-о-степь. А соединительные элементы, используемые для наращения, определяются как «отрезки в структуре мотивирующей основы, отсутствующие в основе мотивирующего слова»: пас-ти → пас-ть-ба .-->
Н. М. Шанский тата Л. Г. Свердлов интерфикссене тăхăмла аффикссен пайĕ тесе шутлаççĕ.
В славянских языках
В русском языке самыми распространёнными являются два интерфикса: о и е. Они встречаются в словах пар-о-воз, земл-е-мер. Реже у в значении половины: пол-у-ночь; и после числительного: шест-и-классник; я если первая часть слова начинается на «себя», «семя», «имя», «время»: врем-я-препровождение (исключение — себ-е-стоимость); а в словах ум-а-лишёный, сум-а-сшедший и в словах, первая часть которых начинается на «сорока-», «полутора-», «полутораста-»: сорок-а-летний. Интерфиксы могут образовываться из-за новой трактовки морфем. Например, это произошло со словом искромётный — оно происходит от дославянского корня *-sker(m), но через века оно стало трактоваться как сложное. Дополнительно интерфиксами в значении соединительной части корня и суффикса мoжнo cчитaть элeмeнты -в- в cлoве певец (пе-ть → пe-в-eц), -л- в cлoве жилeц (cp.; жи-ть), -j- в cлoве кyпeйный (cp.: кyпe), -ш- в cлoве зaвтpaшний (cp.: зaвтpa), -ан- в cлoве aфpикaнcкий (cp.: Aфpикa), -ин- в cлoве ялтинcкий (cp.: Ялтa), -ов- в cлoвe paйкoмoвcкий (cp.: paйкoм) и т. п.
Как и в русском языке при словосложении в украинском языке наиболее употребительными являются интерфиксы -о- и -е-: газ-о-провiд «газопровод», мов-о-знавство «языкознание», чорн-о-бривий «чернобровый», зор-е-крилий «звёздокрылый» ; для белорусского языка характерны такие варианты интерфиксов, как -а- и -я-: святл-а-цень «светотень», лес-а-парк «лесопарк», сiн-я-вокi «синеглазый».
Использование интерфиксов при образовании сложных слов на основе прежде всего имён существительных и имён прилагательных широко распространено в словацком языке: zem-e-pis «география», sam-o-obsluha «самообслуживание», drev-o-rubač «лесоруб», vetr-o-lam «ветрозащитная полоса», skal-o-pevný «непреклонный», bled-o-ružový «бледно-розовый», okol-o-idúci «прохожий».
В германских языках
В немецком языке самыми распространёнными являются интерфиксы s (Arbeit-s-zimmer — кабинет), e (Heb-e-kran — подъёмный кран) и en (Person-en-kraftwagen — легковой автомобиль). В некоторых сложных словах нет интерфикса: Fahr-zeug — транспортное средство. Похожие интерфиксы существует и в нидерландском языке (там есть особый интерфикс er).
В английском языке, когда технические составные слова образованы из нетехнических корней, иногда используется интерфикс o (speed-o-meter, mile-o-meter).-->
Литература
Категори:Морфемăсем
Адрианов Михаил Адрианович
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
1890 çулхи юпан 25-мĕшĕнче Шупашкар уесĕнчи  Янташ ялĕнче çуралнă. Халĕ вăл ял çук, ăна Çĕнĕ Шупашкар хули çăтса янă.
1912 çулта Хусанти ӳнер шкулĕнче пĕлӳ пухнă, 1917 çулта Санкт-Петербургри ӳнер академин аслă ӳнер училищинче вĕренсе тухнă.
А.А.Силов (1938 çур.) ӳнерçĕ М.А.Адриановăн тăхăмĕ шутланать.
Каçăсем
Категори:Чăваш ӳкерçисем Категори:Чăваш Енĕн ӳкерçисем Категори:1890 çулта çуралнисем Категори:1916 çулта вилнисем Категори:Юпан 25-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Раштавăн 28-мĕшĕнче вилнисем
Донецк шахтёрĕсем
«Донецк шахтёрĕсем» (Донецкие шахтёры) — 1950 çулта Леонид Луков Борис Горбатăвăн сценарипе М. Горький ячĕллĕ киностудинче ӳкернĕ илемлĕ фильм.
Фильм премьери 1951 çулхи çăвăн 16-мĕшĕнче иртнĕ.
Сюжет
Фильм Донбассри шахтёрсен ĕçĕ-хĕлĕ пирки каласа парать. Çĕнĕ технологие ĕçе кĕртеççĕ. Шахтёрсем ăна кăмăллăн йышăнаççĕ.
Каçăсем
Категори:Донбасс историйĕ Категори:1950 çулăн ССРП фильмĕсем Категори:Тихон Хренников
Вырей (Кĕçĕн Кара юппи)
Вырей — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Кĕçĕн Кара юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен0,2 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Кашкăрсем тата сурăхсем: Анкă-минкĕлле улшусем
Волки и овцы: Бееезумное превращение (Волки и овцы: Бееезумное превращение) — Wizart Animation киностудире Максим Волков режиссёр 2016 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Андреев Александр Васильевич
{{Çар ĕçченĕ }}
Андреев Александр Васильевич — (-), 1-мĕш Беларуç фрончĕн 8-мĕш гварди çарĕн 82-мĕш гварди стрелоксен дивизин 83-мĕш гварди уйрăм разведка ротин разведка взвочĕн командирĕ,  Совет гвардийĕ|гварди кĕçĕн лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 31.
Сапуголи (кӳлĕ)
Сапуголи — Раççей территоринчи кӳлĕ. Тутарстаннче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 8,1 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тутарстанн кӳллисем
Ай-Юх-Саем
Ай-Юх-Саем — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Нанг-Еган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  88 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Брабекке
Брабекке — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Вердерн юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13,6 км, бассейн лаптăкĕ 32,439 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Вострухин Пётр Михайлович
Вострухин Пётр Михайлович — (15.07.1921-19.06.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 01. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Калинин фрончĕн 3-мĕш сывлăш çарĕн 274-мĕш пĕтерекен авиаци дивизин 271-мĕш пĕтерекен авиаци полкĕн аслă пилочĕ, кĕçĕн лейтенант.
П. эрч. 121
Вуламалли
Категори:Çулсем
Карабаевка (Чăнлă районĕ)
Карабаевка (Карабаевка) — Чĕмпĕр облаçĕнчи Чăнлă районĕн ялĕ. Вырăссем, чăвашсем, тутарсем пурăнаççĕ.
Ку ялăн, çывăхра тата кунтах та чăвашсем пурăннă майăн, ятарлă чăвашла ят та пулма пултарать. Анчах та унашкаллине халлĕхе тупса палăртман. Тупăнсан — статья ятне улаштарма тивет. Шырав малалла пырать.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çырсатуху тĕлĕшпе: вырăссем (48,1%), чăвашсем (34,2%), тутарсем (16,2%).
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕр облаçĕн ялĕсем Категори:Чăнлă районĕ
Хупăллă çĕрулми
Хуппиллĕ çĕрулми — хуппине шуратмасăр, анчах та лайăх çуса тасатса пĕçĕрнĕ çĕрулми. Апат-çимĕç.
Пиçнĕ хыççăн алăпа шуратса çийеççĕ. Çавăн пекех ăна шуратмасăр çиме те май пур, уйрăмах çамрăкла пĕçернине. Анчах та кун пек чухне пĕçерес умĕн уйрăмах лайăх тасатас пулать, калăпăр, ятарла шчоткăпа.
Шуратса пĕçернĕ çĕрулмие чăмăрла çĕрулми теççĕ.
Каçăсем
Категори:Гарнирсем Категори:Çĕрулмирен хатĕрленĕ апат-çимĕç Категори:Çĕрулми
Брозголь Николай Израилевич
Брозголь Николай Израилевич — (31.08.1912(1)-08.04.1974), 1-мĕш Украина фрончĕн 38-мĕш çарĕн 24-мĕш уйрăм гварди йывăр тупă артиллери бригадин командирĕ, гварди полковник, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 16.
Аппак (Тутарстан)
Аппак  — Тутарстанăн Элкел районĕнчи  ял. Тутарсем пурăнаççĕ.
Истори
Тутарстанти Элкел районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла .: Анат Качаел (Нижнее Качеево), Анатри Ҫӗньял (Нижнее Колчурино), Аппак (Аппаково), Кивӗ Матак (Старые Матаки), Кивӗ Тахтал (Старая Тахтала), Кивӗ Тӑмпа (Старая Тумба), Пасарлӑ Матак (Базарные Матаки), Пурисел (Борискино), Сушка, Ҫӗнӗ Сиктерме (Новая Сихтерма), Ҫӗнӗ Тахтал (Новая Тахтала), Тури Ҫӗньял (Верхнее Колчурино), Тури Качаел (Верхнее Качеево), Тепелкей Матак (Верхние Матаки), Тутар Шапка (Татарское Шапкино), Тяжбердино, Хӑрата (Старая Худара), Хуракӳл (Каракули), Хусанкай (Хузангаево), Чӑваш Парнайӗ (Чувашское Бурнаево), Чӑваш Шапка (Чувашское Шапкино), Черная Речка, Чувашский Брод Кунта Аппак ялне те кăтартнă. Анчах та унта тутарсем пурнаççĕ. Çапла вара асăннă йыша çак яла мĕншĕн кĕртни паллă мар.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Элкел районĕ
Гайдук (юханшыв, Ставрополь Ен)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анăç Каçпи шыв бассейн округĕĕыне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кума юханшыв Нӳрлĕ Буйвола юханшыв кĕнинчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Терек, Тан, Атăл юханшывĕсен хушшинчи юхăмсăр районсем.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ставрополь Енĕн юханшывĕсем Категори:Дагестан Республикин юханшывĕсем Категори:Калмăк Республикин юханшывĕсем
Какай шӳрпи
Какай шÿрпи — тĕп какайран мар, унăн субпродукчĕсенчен пĕçерекен шÿрпе, яшка. Тĕррĕссипе, кунашкал яшкара чăнчăн какай та пулма пултарать, анчах çурринчен ытла мар. Чăваш апат-çимĕçĕ шутланать.
Мĕн-ха вăл субпродукт?
Субпродукт шутне мыщцăсенчен (сенкерлерен), мускулсенчен тата ун çумĕнчи япаласенчен тăракан чăн-чăн какай мар, ыттисем кĕреççĕ.
Каçăсем
Категори:Апат-çимĕç Категори:Çĕрулми Категори:Чăваш апат-çимĕçĕ
Морфемика
Морфемика тени икĕ япалана пĕлтерет: — харпăр чĕлхен морфема тытăмĕ — чĕлхен морфологилле моделĕсене тишкерекен ăслав, лингвистика уйрăмĕ.
Литература
Категори:Сăмахтуни Категори:Морфологи (лингвистика)
Шелаболиха (юханшыв)
Шелаболиха  — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв КАР/ОБЬ/3290    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Молодильня
Молодильня —Раççей территоринчи юханшыв. Мускав облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв КАС/ИДЕЛ/2231/855/247/44/21    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мускав Звенигород хулинчи Рублёво гидроузелĕччен, Истра юханшывсăр (пуçĕнчен Истра гидроузелĕччен). Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшă кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем
П. эрч. 122
Вуламалли
Категори:Çулсем
Ăнăçу сире, ырă çынсем!
Ăнăçу сире, ырă çынсем! (Удачи вам, господа!) — Ленфильм киностудире Владимир Бортко режиссёр 1992 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Хасехемуи
Хасехемуи — Авалхи Египетри II-мӗш династи фараонӗ, Ирхи патшалӑх тапхӑрне вӗҫлекенӗ, (п. эрч. 2686 е 2648 ҫулсенче вилнӗ).
Каҫӑсем
Категори:Фараонсем, алфавитпа Категори:II династин фараонĕсем Категори:П. эрч. XXVII ĕмĕрти Африкăри тытăмçăсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа
Уаикато (юханшыв)
Уаикато (Waikato) — Çĕнĕ Зеланди территоринчи юханшыв. Юханшыв Тасмани тинĕсне юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 425 км, бассейн лаптăкĕ 13701 км2.
Каçăсем
Категори:Çĕнĕ Зеланди юханшывĕсем
Петров-Бытов Павел Петрович
Каçăсем
Категори:Раççей кинорежиссёрĕсем Категори:Серафимово çăвинче пытарнисем Категори:Психиатрие политика тĕлĕшĕпе усă курни:Пайăр çынсем Категори:ССКП пайташĕсем
Деревянная (Ломоватая юппи)
Деревянная  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Ломоватая юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 1 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 99 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Свежее
Свежее — Раççей территоринчи кӳлĕ. Тутарстаннче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 1,3 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тутарстанн кӳллисем
Нгапкай-Яха
Нгапкай-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Обь тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 92 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Юр майра-патша (мультфильм, 2012)
Юр майра-патша (Снежная королева) — Wizart Animation киностудире Максим Свешников режиссёр 2012 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Нгапкай-Яха
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Бирскри ютйăхсен вĕрентевçисен шкулĕ
Бирскри ютйăхсен вĕрентевçисен шкулĕ — Бирск хулинче (халĕ Пушкăртстан) Н.И.Ильминскийĕн педагогика системине пурнăçа кĕртме вĕрентевçĕсем те хатĕрлес тĕллевпе 1882-мĕш çултанпа ĕçленĕ шкул.
Малтанхи вăхăтра вăл шкула вырăс маррисене çеç йышăннă, 1888-мĕш çултанпа вара вырăçсене те илме пуçланă.
Çапла вара вăл Чĕмпĕрти чăваш шкулĕ, Хусанти крешшĕн-тутар тĕп шкулĕ, Хусанти ютйăхсен вĕрентевçисен семинарийĕ йышши вĕрентÿ йĕркелĕмĕсемпе юнашар тăрать темелле.
1920-мĕш çултан шкула Çармăс педагогика курсĕсем теме пуçланă, вара вăл Николо-Берёзовка ялне куçса кайнă (халĕ Пушкăртстанти Краснокамски районне кĕрет).
1921-мĕш çултан Краснокаскинчи Çармăс педагогика вĕрентĕшĕ ятлă.
1924-1930-мĕш çулсенче Бирскри тутар педагогика вĕрентĕшĕпе пĕрлештернĕ, унтан каллех уйрăм. 1934-мĕш çулта Николо-Берёзовка ялне таврăнать, техникум ята илет. 1937-мĕш çултанпа çармăс педагогика вĕрентĕшĕ. Ăна 1956-мĕш çулта хупнă.
Каçăсем
Категори:Шкулсем Категори:Педагогика Категори:Мари Эл Категори:Удмурт республики Категори:Раççейре педагогика пĕлĕвне илни Категори:Удмуртсем Категори:Çармăссем Категори:Пушкăртстан Категори:Н.И.Ильминскийĕн педагогика системи
Голая (Мăн Надтей юппи)
Голая — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Мăн Надтей юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 8 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Рючелен
Рючелен — (Rütschelen) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Аарванген тăрăхне кĕрет. 557 çын (2005) пурăнать. Официаллă код — 0340.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Тапăшки
Тапăшки — атă-пушмак тĕсĕ.
Каçăсем
Категори:Атă-пушмак
Таз (юханшыв)
Таз (юханшыв)  —  Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Çĕпĕр Увалĕсенчен пуçланса Кара тинĕсĕн Таз тутине юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1401 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Таз пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Таз.