cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Некрасова Лидия Ивановна
Биографи
ГУЛАГран янă çырăвĕсем упранса юлнă. Вĕсене малалла упрама Чăваш патшалăх университетне панă, ксерокопийĕсем тăванĕсем патĕнче юлнă. Çырусенчен пĕринче чăвашла çырнă йĕркесем те пур имĕш. Унăн тексчĕ паллă мар. Анчах та Интернетра çавна вырăсла куçарса пама хăтланни пур:
«Судьба человека - прямая. Но горе и мучения вьются вокруг него, как змея. Есть счастье одно  на жизненном пути, как полевой цветок. Когда солнце засветит, цветок радуется, свою голову в сторону жизни наклоняет. Но горе, мучения и змея своей ядовитой слюной скоро его заморозят».
Куçараканнисем дачăра ĕçленĕ чăваш хăтлавçисем пек ăнланмалла.
Каялла чăвашла куçарсан çапла пулать:
«Этем шăпи — тÿрĕ. Анчах та хуйхă-суйхă, çĕлен пек, ун таврах явăнать. Пурнăç çулĕ çинче, хир чечекĕ пек, пĕр телей пур. Хĕвел çутатса ярсан, чечек савăнать, пурнăç еннелле тайăлать. Анчах хуйхă-суйхă тата çĕлен хăйĕн наркăмăшлă сурчăкĕпе çавна часах шăнтса лартать».
Каçăсем
Категори:Ӳнер пĕлĕвçисем, алфавитпа— Категори:Пайăр çынсем:Чĕмпĕр хули Категори:Пĕрлĕх ĕçченĕсем Категори:Раççей этнографĕсем Категори:1881 çулта çуралнисем Категори:Раштавăн 26-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1942 çулта вилнисем Категори:Авăнăн 7-мĕшĕнче вилнисем Категори:И. Я. Яковлев ратни Категори:И. Я. Яковлев тăхăмĕсем Категори:ГУЛАГра вилнисем
Пĕрлĕхлĕх
Пĕрлĕхлĕх тени чăваш чĕлхинче вырăс чĕлхинчи «общественность», «публика» тата акăлчан чĕлхинчи «the public», «the general public» тенисемпе пĕр килет теме пулать. Сăмахсарсенчен илнĕ тĕслĕхсем. Пĕрермĕш тĕслĕх :
Пĕрлĕхлĕх, сущ.жен. общественность (обществăн чи ăнлануллă, малта пыракан пайĕ); мировая общественность тĕнчери общественность
Иккĕмеш тĕслĕх :
Пĕрлĕхлĕх. общественность (халăхăн малта пыракан, пуçаруллă пайĕ); международная общественность тĕнчери общественность; научная общественность ăслăлăх общественноçĕКурсивное начертание
Виççĕмĕш тĕслĕх :
Ытти çăлкуçсенчен. Шăмăршă район хаçатĕнчен :
Ясли-садикре, кайран шкулта ачасем аслисенчен туслăх, килĕшỹ, пĕрлĕхлĕх çинчен тăтăшах илтеççĕ, çав сăмахсене ăша хывса çитĕнеççĕ.
Чăн-чăн çемьери кăмăл-туйăмсем Њтелей, савăнăç, хуйхă, пĕрлĕхлĕх, хỹтлĕх, пĕр-пĕрне ăнланни, шеллениЌ хăйсен пĕлтерĕшне çухатаççĕ, ...
Елчĕк район хаçатĕнчен :
Каçăсем
Категори:Пĕрлĕхлĕх
Хăмăр тĕс
Хăмăр тĕс — тĕп тĕссен палитрине кĕменскер.
Наремка
Наремка — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Сухона юханшыва юхса кĕрет. 13 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Зальм (Мозель юппи)
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Кянда (юханшыв)
Кянда (Канда) — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Онега тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 49 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Мозни
Мозни — Раççей территоринчи юханшыв. Иваново облаçĕ, Улатимĕр облаçĕ, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Добрица юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 41 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — [Клязьма Ковров хулинчен вăрриччен, Уводь юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Иваново облаçĕн юханшывĕсем Категори:Улатимĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Эйлер формули
Эйлер формули — комплекслă экспонентăна  тригонометрилле функцисемпе çыхăнтарать. Леонард Эйлер, формулăна кĕртеккенĕ.
Эйлер формули кăтартнă тăрăх, хуть те мĕнле чăн x хисепшĕн çак танлăх вăйра тăрать: кунта e — чи паллă математикăлла константăсенчен пĕри, вăл çакнашкал формулăпа палăрăнать: ,
Каçăсем
Категори:Тригонометри Категори:Комплекслă анализ Категори:Комплекслă хисепсем Категори:Леонард Эйлер Категори:E (хисеп)
Пĕрлелĕх
Пĕрлелĕх, çавăн пекех Социа́ллă пĕрлелĕх, Социум пĕрлелĕхĕ(social community) — çынсен реаллĕ (чăн-чăн) пĕрлешĕвĕ; вăл, объективлă майпа, панăлăхла çирĕп хире-хирĕç çыхăнусемпе тытăнса тăрать, çапла вара социаллă тăвăмăн коллективлă субъекчĕ пек пулать.
Асăрхавсем
Категори:Социаллă системăсем
Керзац
Керзац — (Kehrsatz) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Идеалла газăн тăрăм танлăхĕ
Идеалла газăн тăрăм танлăхĕ (хăш чухне Менделеев — Клапейрон танлăхĕ е Клапейрон танлăхĕ теççĕ) — идеалла газăн пусăмĕ, моль калăпăшĕ тата абсолютлă температури хушшинчи çыхăнăвне кăтартакан формула. Танлăх ак çапла курăнать: кунта
Япалаллăх шутлавлăхĕ, кунта m — масса, M — моль масси, çавăнпа та идеалла газăн тăрăм танлăхĕ çапла çырăнать:
е ак çапла
Косапилья
Косапилья (Rio Cosapilla) — Боливи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Маури юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Идеалла газăн тăрăм танлăхĕ
кунта n = N/V — пĕрчĕсен (атомсен е молекулăсен) концентрацийĕ,  — Больцман константти.
Косапилья
Каçăсем
Категори:Боливи юханшывĕсем
Идеалла газăн тăрăм танлăхĕ
Шăпах танлăхăн çаканашкал хапине  Клапейрон — Менделеев саккунĕ (танлăхĕ) теççĕ те ĕнтĕ.
Клапейрон тупнă танлăхра универсалла мар  r константтă пулнă, ăна кашни газшăн кашнийĕнчех виçме тивнĕ:
Менделеев вара r текенни капа пропорцилле пулнине сиссе илнĕ, R  пропорцилĕх   коэффициентне  газăн универсалла константти ят панă[çăлкуç кирлĕ!!!].
Асăрхавсем
Категори:Физикăллă хими Категори:Дмитрий Менделеев Категори:Тăрăм танлăхĕ Категори:Хими саккунесем тата танлăхĕсем Категори:Физика саккунĕсем
Вăйсен параллелограмĕ
Вăйсен параллелограмĕ — вăйсене хушассин саккунне параллелограмм пек туса кăтартни.
Асăрхавсем
Категори:Вăй Категори:Векторсем
Ĕнентерӳ (юриспруденци)
Ĕнентерÿ — юриспруденцире: фактсем пирки саккун палăртнă йĕркепе тупнă кирлĕ хыпар.
Чӑнлӑха йышӑнас тӗллевпе тӑвакан пӗлӳллӗ ӗҫ-хӗле юриспруденцире ҫирӗплетӳ пур. Ҫирӗплетӳсем пухура, ҫирӗплетеҫҫӗ, тӗрӗслеҫҫӗ тата ҫирӗплетӳсене хак параҫҫӗ.
Тӗрлӗ категорисене тӗрлӗ майпа палӑртакан ҫирӗплетӳсем тата ҫирӗплетсе паракан ҫирӗплетӳ прависенче чи пӗлтерӗшлӗ ӑнланусем пулса тӑраҫҫӗ.
Каçăсем
Категори:Тивĕç-ирĕк Категори:Ĕнентерӳ
Мăн Исток
Мăн Исток — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Парабель юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  8 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 46 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Большой Исток
Нантер
Нантер (Nanterre) — Франци хули, О-де-Сен департаменчӗн тӗп хули.
Халӑхӗ (2014) — 90 пин ҫын патне.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Мёнхальторф
Мёнхальторф (Mönchaltorf) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Устер тăрăхне кĕрет. 3299 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0196.
Каçăсем
Категори:Цюрих кантонĕн хулисем
Ненс-Юган
Ненс-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Назым юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  175 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 172 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Хомсынг-Юган
Хомсынг-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Сулахай Хетта юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  344 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 44 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук, юханшыв бассейнĕ — Надым.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Андрей Рублёв (фильм)
Андрей Рублёв (Андрей Рублёв) — Мосфильм киностудире Андрей Тарковский режиссёр 1966 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:Ӳкерçĕсем пирки биографи фильмĕсем Категори:ССРП биографи фильмĕсем Категори:XV ĕмĕр пирки истори фильмĕсем Категори:Андрей Рублёв Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:ССРП 1966 çулхи фильмĕсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:Православи пирки фильмсем
Ширанъёль
Ширанъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Юр-Яга юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Жильцов Лев Михайлович
Жильцов Лев Михайлович  — (02.02.1928-28.02.1996), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 20. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çурçĕр флочĕн Иоканьгск тинĕс çар базин 3-мĕш шывай киммисен дивизин «К-3» атом шывай киммин командирĕ, 2-мĕш рангри капитан.
Ульт-Ильп-Ягун
Ульт-Ильп-Ягун — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тлятты-Ягун юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  10 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Витри-сюр-Сен
Витри-сюр-Сен (Vitry-sur-Seine) — Франци муниципалитчӗ, Парижӑн кӑнтӑр-хӗвелтухӑҫ хула ҫумӗ.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа
Хими чĕлхи
Хими чĕлхи (химилле чĕлхе) — химири чи кирлĕ ăнлавсен тата терминсен, химилле элементсен символĕсен, органикăлла тата органикăлла мар япалалăхсен (вĕсен ячĕсен, вăл шутра тривиаллисен) номенклатурин, химилле формулăсен тата танлăхсен, çавăн пекех  информацие  натураллă чĕлхерен  хими чĕлхине тата кутăнла куçармалли йĕркевсен тытăмĕ. ФГОСра (Раççей Федерацийĕн патшалăх вĕренÿ стандартĕнче) çапла каланă :
Асăрхавсем
Категори:Хими историйĕ Категори:Формаллĕ чĕлхесем Категори:Хими
Зальц
Зальц — Германи территоринчи юханшыв. Гессен территорипе юхать. Юханшыв Кинциг (Хессен юппи)|Кинциг юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29,7 км, бассейн лаптăкĕ 91,274 км2.
Каçăсем
Категори:Гессен юханшывĕсем
Халлау
Халлау — (Hallau) — Швейцарири коммуна, Шаффхаузен кантонне кĕрет.
2004 çын пурăнать (2006). Официаллă код — 2971.
Каçăсем
Категори:Шаффхаузен кантонĕн хулисем
Хĕрлĕ тĕс
Хĕрлĕ тĕс — палитрăри тĕп тĕссен шутне кĕрет. Хĕрлĕ тĕсĕн чи йăлтаркка сĕмне чалка тĕс теççĕ. Кăвак еннелле сулăннă сĕм — кĕрен тĕс.
Каçăсем
Категори:Тĕссем
Хӗллехи кил керменĕ
мини|Хӗллехи кермен Хӗллехи кермен (1918—1943 ҫулсенче — Ӳнерсен Керменӗ) — Раҫҫейӑн тӗп император керменӗ, вырнаҫӗвӗ: Кермен лапамӗ, 2, 38, Санкт-Петербург хули. Хальхи ҫуртне (пиллӗкмӗшне) 1754—1762 ҫулсенче Италирен тухнӑ вырӑс архитекторӗ Растрелли Бартоломео Франческо чаплӑ Елизавета вӑхӑчӗн барокко юхӑмӗнче, интерьерӗсенче Франци рококо юхӑмӗнче тунӑ. Революци хыҫҫӑн кунта Патшалӑх Эрмитажӗн экспозицийӗ вырнаҫнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Керменсем Категори:Санкт-Петербург архитектурин палăкĕсем Категори:Санкт-Петербургри паллă вырăнсем Категори:Раççей монархĕсен резиденцисем Категори:XVIII ĕмĕрти вырăс архитектури Категори:1762 çулта килнисем Категори:Хĕллехи кермен Категори:Санкт-Петербургри барокко архитектури Категори:Кермен-музейсем Категори:Кермен лапамĕ Категори:Растрелли проектленĕ çуртсем
Кузьминская
Кузьминская —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Мосеевский Выжлец юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 30 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень Малонисогорская ялĕнчи Шыв виçекен постран вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Вĕри Çут Тĕнче моделĕ
Вĕри Çут Тĕнче моделĕ — космологилле модель, унпа килĕшÿллĕн Çут Тĕнче эволюцийĕ элементарлă пĕрчĕсенчен тăракан вĕри те йăвă плазмăран пуçланать, вара малалла адиабатла космологилле сарăлу пек пырать.
Çут Тĕнчен кунашкал вĕри модельне 1947-мĕш çулта Г. А. Гамов сĕннĕ.
Çак моделĕн нумай кăлтăкĕсене 1980-мĕш çулсенче Çут Тĕнчен инфляцилле  модельне майлаштарнă хыççăн сирсе янă.
Реликтла пайăркалава уçиччен вĕри Çут Тĕнче моделĕ гипотеза çеç пулнă та çавăнпа Я. Б. Зельдович сивĕ Çут Тĕнче модельне пропогандăланă.
Каçăсем
Категори:Космологи Категори:Модельсем
Нартица
Нартица — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Тури Ерга юханшыва юхса кĕрет. 26 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Тăрăм танлăхĕ
Сăмахран, хупă термодеформацилле тытăмăн Тăрăм термо танлăхĕ (ТУС, ăна Х. Камерлинг-Оннес кĕртнĕ) пусăма, калăпăша тата температурăна çыхăнтарать; вăл танлăхăн хапи çапла: Çапла вара, термо танлăха f функци палăртать темелле.
Асăрхавсем
Категори:Термодинамика Категори:Агрегатла тăрăмсем Категори:Тăрăм танлăхĕсем
Тăваттă-вăй
Тăваттă-вăй, 4-вăй — вăйăн 4-векторĕ, виçĕ хапаллă вăйа тăватă виçеллĕ уçлăх-вăхăт тĕлĕшпе релятивизмла анлăлатни.
Ку термина тĕрĕс калас пулать: Тăваттă-вăй, анчах та «тăватă вăй» мар.
Палăртав
\Phi тăваттă-вăй вăл куçакан ĕскер хăйвăхăчĕн тăршшĕнче хак панă P 4-импульс улшăнăвĕн хăвăртлăхĕ.
Лоренц улшăвĕсем
Тăватă-вăйа çапла кăтартăпăр:
Литература
Категори:Танлаштарулăхăн ятарлă теорийĕ Категори:Вăй
Фермион
Фермио́н, е Ферми-пĕрчĕ, — \hbar Планк константин мелĕсемпе (выçев пĕрчисемпе) палăртнă спинĕ çурматулли хисеппе (n
+ 1/2, кунта
— тулли хисеп) танлашкан пĕрчĕ е квазипĕрчĕ.
Пĕрчĕсем, çак енчен пăхсан, икĕ тĕрлĕ пулаççĕ: фермионсем (спин — çурматулли хисеп) тата бозонсем (спин — тулли хисеп).
Фермионсен тĕслĕхĕсем:
Фермион тенине итальян физикĕ Энрико Ферми ячĕпе панă.
Каçăсем
Категори:Физика * Категори:Нуклонсар физики Категори:Уйăн квантла теорийĕ Категори:Хытă ĕскер физики
Гравюра
мини|Штихелсем — урлӑ йывӑҫ ҫинчи гравюрин ӗҫ хатӗрӗсем
Гравюра (франц. gravure — гравюра, гравюра тӑвасси, франц. graver — касса кӑларас, ҫапса чӗрес, нимӗҫ. graben — чавса кӑларас) — графика ӳнерӗн тата полиграфи технологин тӗсӗ, пичет калӑпӑшне хатӗрлес ӗҫре никӗсленнӗ.
Каҫӑсем
Категори:Гравюра Категори:Графика Категори:Эстамп Категори:Хут ӳнерĕ
Чăваш капăрлăхĕ
Чăваш капăрлăхĕ — тумтире, хăйсен асамлă, символла, функцилле тата эстетикăлла-илемлĕхле пĕлтерĕшне кура,  туллилетекен япаласем.
Каçăсем
* Категори:Тумтир Категори:Чăваш тĕрри
Рюмлиген
Рюмлиген — (Rümligen) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Зефтиген тăрăхне кĕрет. 464 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0881.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Лаука
Лаука (Río Lauca) — Боливи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Койпаса кӳлли юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 225 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Боливи юханшывĕсем
Кретей
Кретей (Créteil) — Франци хули, Парижран 11,5 км, Марна юханшывӗ ҫинче вырнаҫнӑ.
1965 ҫултан - Валь-де-Марн департаменчӗн тӗп хули, Кретей тавралӑхӗн супрефектури. 89 845 ҫын (2012).
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Левешка
Левешка — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Куше-река юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 19 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Зальца (Зале юппи)
Зальца — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Зале юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Левешка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Онега тинĕс тути юханшывĕсен бассейнĕн Унежма юханшыван бассейнĕн анăç чиккичен Золотица юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккчен, Онега юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Онега.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Шверценбах
Шверценбах (Schwerzenbach) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Устер тăрăхне кĕрет. 4426 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0197.
Каçăсем
Категори:Цюрих кантонĕн хулисем
Йыш хăвачĕ
Йыш хăвачĕ, йышăн кардинал хисепĕ (cardinalis ←  «тĕпри; никĕс; чĕре») — вĕçлĕ йышăн элеменчĕсен шучĕ тенине вĕçсĕр йышсем тĕлĕшпе те анлăлатни.
Ăнлав никĕсĕнче йышсене танлаштарнин юрилле мар курăмĕсем тăраççĕ:
Асăрхавсем
Категори:Йышсен теорийĕ Категори:Йыш хăвачĕ
Молохта
Молохта — Раççей территоринчи юханшыв. Иваново облаçĕ, Улатимĕр облаçĕ, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Теза юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 106 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 49 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — [Клязьма Ковров хулинчен вăрриччен, Уводь юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Хорья-Рама
Хорья-Рама — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Чунчи-То күле    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук, юханшыв бассейнĕ — Надым.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Харатьян Дмитрий Вадимович
Дмитрий Вадимович Харатьян (21.1.1960, Алмалык, Ташкент облаçĕ, Узбек ССР, ССРП çур.) — совет/раççей театр/кино актёрĕ.
Каçăсем
Категори:1960 çулта çуралнисем Категори:Кăрлачăн 21-мĕшĕнче çуралнисем
Мăн Кия
Мăн Кия (Арко-Сёде) — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Шурă тинĕс юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 88 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Воронов сăмсахĕнчен Канин сăмсахĕ таран (мезень юханшыва кĕртмесĕр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Тăвавçă Турă
Тăвавçă Турă (çавăн пекех дефиспа та çырма пулать: Тăвавçă-Турă) — "Турă" ăнлавăн синонимĕсенчен пĕри.
Каçăсем
Категори:Тăваçă Турăсем Категори:Халаплăх Категори:Мифологи Категори:Тĕн Категори:Космогони
Дюнкерк
Дюнкерк (Dunkerque) — Франци коммуни, О-де-Франс регионӗ, Нор департаменчӗ, Дюнкерк тавралӑхӗ, кантонӗсем Гранд-Сент, Дюнкерк-1 тата Дюнкерк-2.
Халӑхӗ (2014) — 89 160 ҫын.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Косинуссен теореми
Косинуссен теореми — Пифагор теоремине хуть те мĕнле виçкĕтеслĕхсем тĕлĕшпе те анлăлатакан теорема.
Символсене асăнса: a, b, c енсемлĕ тата a ене хирĕçле  \alpha кĕтеслĕ виçкĕтеслĕхшĕн ак çакнашкал танлăх тĕрĕс: Символсене асăнмасăр: Виçкĕтеслĕх енĕн иккĕмĕш капашĕ ытти енĕсен иккĕмĕш капашĕсен сумминчен çав енсен тата вĕсен хушшинчи кĕтесĕн косинусĕн иккĕлле хутлавлăхне кăларнипе тан
Асăрхавсем
Категори:Тригонометри Категори:Кĕтес Категори:Виçкĕтеслĕхсем Категори:Планиметри теоремисем
Нер-Ега
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Шоръёль (Зверинец юппи)
Шоръёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Зверинец юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Кривичсем
Кри́вичсем — Анăç Двина, Днепр тата Атăл юханшывсен тури çĕрĕсенче VIII—X ĕмĕрсенчи тухăç-славян йăхĕсен пĕрлешĕвĕ.
Çĕр çинче тырпул вырса илнĕ, выльăх-чĕрлĕхе тытнă, ремеслепе тăрмашнă. Шĕкĕр хуласем: Смулен, Полоцк, Изборск. IX ĕмĕртенпе — Авалхи вырăс çĕршывĕнче.
Структурăлла хими
Структурăлла хими — хими уйрăмĕ (сыпăкĕ, пайĕ), вăл япалалăхсен тĕрлĕ физикăлла тата  физикăлла-химилле палăрăмĕсем шалти   химилле тытăмпа тата реакцие кĕрес пултарулăхпа еплерех çыхăннине тишкерет. Структурăлла хими молекулăсен геометрилле тытăмне çеç мар пăхса тухать; тĕпчесси çаксене те пырса тивет —  химилле çыхăнусен тăршшĕне, валентлă кĕтессене, координацилле хисепсене, конформацисене тата  молекулăсен конфигурацине. Хире-хирĕç вăйăм эффекчĕсене, ароматлăха та куçран ямаççĕ.
Структурăллă хими вырăнне структурăллă хими теме пăхни — каймасть. Мĕншĕн тесен кунта хими текен ăславăн структури пирки мар, япаллăхсен структури тĕлĕшпе сăмах пырать.
Улшу
Улшу — мĕнĕн те пулин сăнарне, формине урăхлатни изменение образа, формы чего-либо. ''Ку ăнлава, терминсен шайĕнче, Улшăну, Улăштару, Урăхлату т. ыт. те тенисемпе пăтраштармалла мар'' Анчах та Трансформаци теме май пур.
Çулăк
Çулăк, çавăн пекех Кĕрÿ тутри — авланакан каччăн тумĕн пĕр пайĕ, анчах та ăна чаплă самантсенче ытти çынсем те çакса яма пултараççĕ.
Ытти культурăсенче, ахăртнех, ку япалан тулли аналогĕ çух-тăр. Çавăнпа та сăмаха ытти чĕлхесене куçараймастăн, транскрипцилесе сюлак теме пулать.
Чи çывăх япаласенчен пĕри — пелерина.
Вуламалли
Категори:Тумтир Категори:Тумтир пайрăмĕсем
Абдалиев Каракозы
Абдалиев Каракозы — (1908-22.10.1943 ), 4-мĕш Украина фрончĕн 51-мĕш çарĕн 126-мĕш стрелоксен дивизин а 690-мĕш стрелоксен полкĕн стрелоксен взвочĕн командирĕ, лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати - 16.11.1943.
Кумыш (Кимжа юппи)
Кумыш  —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кимжа юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 80 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень Малонисогорская ялĕнчи Шыв виçекен постран вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Ульт-Ягун (юханшыв)
Ульт-Ягун  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв КАР/ОБЬ/1488/4/66    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 65 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Нерым-Игый
Нерым-Игый — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Когу-Игый юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  1 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Тразадинген
Тразадинген — (Trasadingen) — Швейцарири коммуна, Шаффхаузен кантонне кĕрет.
Нерым-Игый
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Тразадинген
570 çын пурăнать (2006). Официаллă код — 2973.
Нерым-Игый
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Тразадинген
Каçăсем
Категори:Шаффхаузен кантонĕн хулисем
Конструктивизм (ӳнер)
Конструктивизм — сӳретле ӳнерти, архитектурăри, фотографири, декоративлă-килтерĕшле ÿнерти, çавăн пекех мусăкри, 1915-мĕш çулсенчен пуçласа 1930-мĕш çулсемччен палăрнă юхăм. Конструктивизм тăван çĕршывĕ СССР шутланать. Анчах та вăл Европăри ытти çĕршывсене те пырса перĕннĕ.
Вдадимир Мяковский çырнинчен[çăлкуç?]:
<Куçару: Пĕрремĕш хут Францирен мар, Раççейрен вĕçсе килчĕ ÿнерĕн çĕнĕ сăмахĕ — конструктивизм...>
Каçăсем
Категори:Архитектура Категори:Ӳнер Категори:Ӳнер юхăмĕсем Категори:Архитектура стилӗсем
Эйлер çавахлăхĕ (комплекслă анализ)
Эйлер çавахлăхĕ — Эйлер формулин x=\pi чухнехи уйрăм палăрăмĕ, 5 математикăлла константăна çыхăнтаракан çавахлăх:
кунта
Леонард Эйлер, Швейцари, Германи тата Раççей математикĕ. Леонард Эйлерăн асăннă çавахлăхĕ математикăри илемлĕхĕн тĕслĕхĕ шутланать, мĕншĕн тесен мĕнпур никĕсле хисепсене çыхăнтарать.
Каçăсем
Категори:Экспонента Категори:Çавахлăх Категори:E (хисеп) Категори:Комплекслă анализ Категори:Леонард Эйлер Категори:Çавахлăхсем
Харкамлăх çавахлăхĕ
Харкамлăх çавахлăхĕ — философири проблема. Харпăр çын пурăннăçем аталанса пырать. Çавна май унăн харкамлăхĕ улшăнать-и?
Устер
Устер (Uster) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Устер тăрăхне кĕрет. 32 577 çын ( 2011, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0198.
Каçăсем
Категори:Цюрих кантонĕн хулисем
Çулăк (пĕлтерĕшсем)
Çулăк:
Çавăн пекех
Категори:Çулăк Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Зальцбах (Нидда юппи)
Зальцбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Нидда (юханшыв)|Нидда юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3,6 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Чăваш тĕрри
Чăваш тĕрри (чăваш тĕрри) — пир е урăх тĕрлĕ пир-авăр çинче йĕппе тата тĕрлĕ тĕслĕ çипсемпе эрешсем туни — чăваш халăхĕн йăлана кĕнĕ декоративлă-килтерĕшле ÿнерĕн пĕр тĕсĕ. == ЧНК культура комитечӗн ертӳҫи Вера АРХИПОВА калани == Кирек епле халăхăн та хăйне этнос пек сыхласа хăварасси чăн малтан унăн истори астăвăмĕнчен килет. Чăваш халăхĕн ламран-лама пыракан чыслă аваллăхĕ мухтава тивĕçлĕ. Мĕнрен килнĕ-ха сĕм аваллăхран пыракан пархатарĕ? Паллах, ăруран ăрăва куçса пыракан йăла-йĕркесенчен. Кунта халăх сăмахлăхĕ те, ал ĕç пултарулăхĕ те, халăх юрри-ташши те.
Чăваш тĕрри - авалтан упранса ҫирӗпленнӗ ал-ӗҫ йӑли, нацин иксĕлми пуянлăхĕ, унăн ĕмĕрлехсене çыхăнтаракан еткĕрĕ. Пиншер ĕмĕр витĕр шăранса тухса, мӑн асаттесемпе асаннесен сăмахĕ тĕрленсе упранса пынă. Унра халăхăмăрăн кун-çулĕ, ăс-тăнĕ, мухтавĕ, шухăшлавĕ, илемлĕхе туйма пĕлни упранать. Пиншер ĕмĕр витĕр шăранса тухса, мӑн асаттесемпе асаннесен сăмахĕ тĕрленсе упранса пынă. Авалхи несӗлсем хӑйсен шухӑшлавне мӗнле майпа палӑртнине тата вӗсен мӗнле ҫыру пулнине тӗрӗ-эреш искусстчвинче сӑнама пулать. Анчах пирĕн авалхи кĕнекене «хĕрлĕ ĕне» (вăрçă-харçă пушарĕ) çисе янă. Халăхăмăрăн пурнăçпа вилĕм хушшинчи вутлă-тăвăллă çулсем çинче авалхи чылай ӑс-хакӑл, ал-ӗҫ пуянлăхне çухатса хăварма тивнĕ. Çавăнпа аваллăхăн упранса юлнă кашни тĕпренчĕкĕ пирĕншĕн ылтăнран та хаклăрах. «Аваллăхсăр малашлăх çук», - теççĕ халăхра. Ĕмĕрсен тăршшĕнче тытса пынă ырă йăла-йĕрке аваллăхра кăна ан юлтăр тесе Чăваш енре тĕрлĕ ĕç-пуç туса иртереççĕ. Аса илер-ха, Шупашкарта 2015 çулта Чăваш тĕррин музейĕ уçăлчĕ. Музейра XIX ĕмĕрчченхи авалхи чăваш шупăрне те, хĕр пĕркенчĕкĕсемпе тĕрĕллĕ шурă кĕпесене те, яркăчне те, сурпанне те, масмакне те, Алькешри «Паха тĕрĕ» тĕрлĕ çулсенче кăларнă тум-юма курма пулать. Ку çеç те мар - пăлхар тата савир йăхĕсем VI-VIII ĕмĕрсенче пурăннă вырăнсен карттине йĕрлеме те, пăлхар-чăваш çыхăнăвĕсене тĕпченĕ Петр Денисов профессор ĕçĕсемпе паллашма та, тата ыттипе те... Ахальтен мар ӳнер пӗлӗвӗн докторӗ Алексей Трофимов музей уçăлни чăвашсен профессиллĕ искусствине аталантарас ĕçри аслă кун (великий день) тесе палăртнă.
2020-мĕш çултанпа Чăваш патшалăх культурăпа ÿнер институчĕн Халăх пултарулăх кафедринче тĕрĕ вăрттăнлăхĕсене студентсем çирĕп алла илччĕр тесе вĕрентÿ планне ятарлă «Чăваш тĕрри» ятлă предмет кĕртрĕç. Чăваш тĕрри-çĕввине тĕпчесе халăхра сарассишĕн Чӑваш наци конгресӗн культура комитечӗн пайташӗсем, Халăх пултарулăх кафедрин пуҫлӑхӗ Раиса Васильева тата Зинаида Воронова тăрăшса ĕçлеççĕ. Паллах, ку ĕç патне пурте ăнтăлмаççĕ, çавах та ÿсекен ăрăвăн пĕр пайĕ çак ăсталăха алла илме тăрăшни савăнтарать. Вĕсем чăваш тĕррине пысăка хурса хаклаççĕ. Çамрăксем ку енĕпе диплом ĕçĕ хатĕрлени чăваш тĕррине хисепленине кăтартать.
Кунтан тивӗҫлӗрех хаклав тупайрас та ҫук. Екатерина Иосифовна ячӗ пирӗн культура историйӗнче Николай Ашмаринпа Николай Никольский, Константин Ивановпа Петӗр Хусанкай, Федор Павловпа Иоаким МаксимовКошкинский, Моисей Спиридоновпа Анатолий Миттов пек ҫуталса тӑрать.
Чăваш тĕррин кунĕ тӑван культура аталанăвĕшĕн пысăк пĕлтерĕшлĕ пулӑм. Пӗлтӗр Чӑваш тӗррин кунне халалланӑ тӗрӗ ӑстисем пӗрлехи вӑйпа сурпан хатӗрлерĕç. Анлӑ иртнӗ «Сурпан пӗрле» акци евӗр кӑҫал кашни районтах ӑстасем тӑван тавралӑх карттине тӗрлеҫҫӗ. Чӑваш тӗррин кунӗ тӗлне вӗсен ӗҫӗсене пӗрлештерсе республикӑн эрешлӗ карттине пухса хатӗрĕрлемелле. Çак карта Чăваш тĕррин кунĕнче наци музейĕнче хăйĕн хисеплĕ вырăнне йышăнĕ.
Юлашки вӑхӑтра чӑваш тӗррипе кӑсӑкланакансен шучӗ ӳсни палӑрать. Кăçал Республика Пуçлăхĕ О.А. Николаев хушӑвӗпе Чăваш тĕрри шкулĕ уçăлчĕ. Тӗрӗ музейӗн ӑслӑлӑх ӗҫченӗсем анлӑ вӗренӳ программи хатӗрленӗ. Пĕрремĕш урока Чăваш тĕрри музейĕнче халăх ăстисем, Чăваш наци конгресĕн культура комитечĕн пайташĕсем Наталия Кульева, Любовь Вазюкова, Раиса Васильевна ирттерчĕç. Виҫӗ уйӑхлӑх курса ҫӳрекенсем чӑваш халӑх ӳнерӗн историне тишкерӗҫ, ҫӗвӗсемпе эреш паллисене вулама хӑнӑхӗҫ, тӗрлес ӗҫӗн вӑрттӑнлӑхӗсене алла илӗҫ.
Ҫакна та палӑртса хӑвармалла, тахçанах манăçа тухнă йăла-йĕркесене çĕнĕрен чĕртсе ярас тесе культура комитечӗ «Чăваш наци конгресĕн УÇĂ ВУЛАВĔСЕМ «Аваллăха упраса, малашлăха ĕненсе» проекта (авторĕ Вера Архипова) тĕпе хурса ĕçлет. Ăсталăх урокĕсене тата тĕрлĕ мероприятисене онлайн (е офлайн) йĕркипе вырăнти чăвашсемпе тата регионсенчи чăваш автономийĕсемпе иртересси культура комтечĕ тахçанах йăлана кĕртнĕ. Комитет пайташӗсем проектпа килӗшӳллӗн çамрăк тата аслă ăрăва чăваш тĕррин ăсталăхне те алла илме пулăшаҫҫӗ. Хутшӑнакансемшӗн ку тĕлĕнмелле кăсăклă пулӑм, вӗсем кунта чылай кирлĕ япалана вĕренеҫҫӗ, чӑваш тӗррин вӑрттӑнлӑхне уçаççĕ.
Чӑваш тӗрри - пирӗн халӑхӑн иксӗлми пуянлӑхӗ. Вӑл мӑн асатесемпе асаннесен пехилепӗпе пин-пин çул витӗр тухса çак таранччен упранса юлнӑ. Çав иксӗлми пуянлӑха çухатас марччӗ пирӗн, манас марччӗ. Эпир те пархатарлӑ ӗçе кӳлӗнсе чӑваш тӗррин вӑрттӑнлӑхне вӑй çитнӗ таран алла илме тӑрӑшӑпӑр, ӑна халӑхра сарма анлӑ çул уçca парӑпӑр.
Асăрхавсем
Категори:Счётная вышивка Категори:Народные промыслы по регионам России Категори:Культура Чувашии
Бозон
Бозон, е Бозе-пĕрчĕ, — \hbar Планк константин мелĕсемпе (выçев пĕрчисемпе) палăртнă спинĕ тулли хисеппе ({{nobr|{{math|n}}) танлашкан пĕрчĕ е квазипĕрчĕ.
Бозон тенине Инди физикĕ Шатьендранат Бозе ячĕпе панă. "Бозон" текен сăмахне сĕнекенĕ Поль Дирак пулнă.
Каçăсем
Категори:Физика * Категори:Нуклонсар физики Категори:Уйăн квантла теорийĕ Категори:Хытă ĕскер физики
С. хулара
'''С. хулара''' (В городе С.) — Ленфильм киностудире Иосиф Хейфиц режиссёр 1966 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:«Ленфильм» студин фильмĕсем Категори:ССРП 1966 çулхи фильмĕсем Категори:Фильмсем, Иосиф Хейфицăн сценарисемпе
Мăн Летопола
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Хо-Яха (Ярудей юппи)
Хо-Яха  — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ярудей юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  27 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук, юханшыв бассейнĕ — Надым.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Лямца (юханшыв)
Лямца (Лямица) — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Онега тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 44 км.
Хӳре (пĕлтерĕшсем)
Хӳре:
Çавăн пекех
Категори:Хӳре Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Лямца (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Онега тинĕс тути юханшывĕсен бассейнĕн Унежма юханшыван бассейнĕн анăç чиккичен Золотица юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккчен, Онега юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Онега.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Константтăлла функци
Константтăлла функци (çавăн пекех улшăнман функци е улшăнми функци) — палăртав талккăшĕнчи хуть те мĕнле аргумент чухне те пĕр пĕлтерĕшех йышăнакан функци.
Кун пек пулни функцин пĕлтерĕшĕсен талккăшĕ пĕр элементран çеç тăнине пĕлтерет.
Эс манăн халăхăм çинчен...
Эс манăн халăхăм çинчен, Çĕршыв çинчен ыйтатăн, тусăм. Пăх ман çине: мана пиччен , Тӳнтер те пĕлтĕн кутăруçăн.
Супан этемлĕх несĕлне Хунсем касса кĕнĕ тăваррăн, Истори анисем çине Шух варвăрсен ятне хăварнă.
Эп — çав тăвар. Пĕр пĕрчĕ пек. Ман юн кайран нумай пăтраннă. Пин çул ытла пăлхарччĕ эп, Унтан мана чăваш ят панă.
Асăрхавсем
Категори:Атăлçи Пăлхар Категори:Петĕр Хусанкай Категори:Сăвăсем
Маморе
Маморе (Rio Mamoré) — Боливи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Мадейра юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1900 км, бассейн лаптăкĕ 241660 км2.
Каçăсем
Категори:Боливи юханшывĕсем
Улшу (математика)
Улшу математикăра — йыша хăйĕн çинех куçарни (функци). Хăш чухне (уйрăмах математикăлла анализра тата геометрире) улшу тесе пĕр йыша тепĕр йыша куçарнине те калаççĕ (сăмахран, Лаплас улшăвĕ, Фурье улшăвĕ).
«Улшу» теесси вырăнне трансформаци теме пулать. Çавăн пекех «куçару», «оператор» теме те май пур.
Асăрхавсем
Категори:Функци Категори:Улшусем Категори:Функцисем
Косон Охара
Косон Охара (япон 小原 古邨, (1877 — 1945; чӑн ячӗ Матао Охара) — XIX ӗмӗр вӗҫӗнчи — XX ӗмӗр пуҫламӑшӗнче Япони ӳнерҫи тата гравёрӗ. Катё-э тӗсӗн гравюрисене ӑсталанӑ.
Каҫӑсем
Категори:Япони ӳкерçисем Категори:Ӳкерçĕсем, алфавитпа Категори:1877 çулта çуралнисем Категори:1945 çулта вилнисем Категори:Укиё-э ӳкерçисем
Оранжă тĕс
Оранжă тĕс — хĕрлĕ тĕс тата сарă тĕс хушшинче тăрать — сарăрах хĕрлĕ е хĕрлĕрех сарă. Анчах та хĕрлĕ-сарă е сарă-хĕрлĕ мар, мĕншĕн тесен кун пек чухне ума йăрăм-йăрăм ылмашăнакан йĕрсем тухса тăраççĕ.
Консервативлă вăй
Консервативлă вăй (нумайлă хисепре Консервативлă вăйсем, çавăн пекех ăна потенциаллă вăй теççĕ) тесе çавнашкал вăя калаççĕ, хăшĕн ĕçĕ траекторирен, хăш пăнчăна пырса тивнинчен, унăн саккунĕнчен килмест, вăл пăнчăн малти  тата кайри тăрăмĕсемпе çеç палăрса тăрать. Урăхла каласан, кунашкал вăйăн хупă траекторирии ĕçĕ нульпе танлашнине пĕлтерет.
Каçăсем
Категори:Вăй
Химилле пĕрлешӳ
Химилле пĕрлешӳ — кăткăс япалалăх,
Каçăсем
* Категори:Химири тĕп шухăшсем тата палăртусем
Оранжă тĕс
Каçăсем
Категори:Хăмăрăн тĕрлĕ тĕсĕсем Категори:Тĕссем
Жиляев Константин Павлович
Жиляев Константин Павлович  — (21.05.1923-27.05.1977), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 01. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 60-мĕш çарĕн 248-мĕш курсантсен перевçесен бригадин уйрăм артиллери дивизионĕн артиллери орудин тĕллекенĕ, кĕçĕн сержант.
Скалярла уй
Скалярла уй — уçлăхăн пĕр-пĕр талккăшĕнчи кашни пăнчă тĕлне мĕнле те пулин хисеп (сăмахран, чăн хисеп) лартăннипе пулнă уй.
Тĕслĕхсем:
Скалярла кап скалярла уйра хăш еннелле уйрăмах пысăк хăвăртлăхпа улшăннине градиент палăртать.
Вуламалли
Категори:Дифференциаллă геометри тата топологи Категори:Скаляр Категори:Векторла анализ Категори:Уй теорийĕ Категори:Векторлă анализ
Ялавин Сергей Васильевич
Сергей Васильевич Ялавин (1898, пуш, 6, 1898, пуш, 6, Кипеккасси ялĕ, Хусан кĕпĕрни, (халĕ Пăва районĕ Тутар АССР) — 1961, кăрлач, 9, Шупашкар, Чăваш АССР) — чăваш прозăçи, драматургĕ. СССР ÇП пайташĕ (1934).
Биографи
1898 çулхи февралӗн 22-мĕшĕнче Тутар республикинчи Пăва районĕнчи Кипеккасси ялĕнче çуралнă. Унăн ашшĕпе амăшĕ ялта чи чухăн çынсем пулнă. Вăл пĕчĕклех ашшĕнчен тăлăха юлнă.
Йывăр пулсан та, амăшĕ ăна вĕрентме тăрăшнă. Сергей 1910 çулта ялти пуçламăш шкултан, 1913 çулта Кÿренти икĕ класлă шкултан ăнăçлă вĕренсе тухнă. Ун хыççăн хальхи Патăрьел районĕнчи пуçламăш шкулсенче ултă çул учительте ĕçленĕ.
Октябрьти Пӑлхавăр хыççăн ялти чи хастар агитаторсенчен пĕри пулса тăнă. 1919 çулта хăй ирĕкĕпе Хĕрлĕ Çара кайнă, И. С. Космовский полкĕнче хĕсметре тăнă, Иван Мучипе туслашнă. 1921-1922 çулсенче Карели фронтĕнче çапăçнă.
1922-1923 çулсенче Ялавин Мускавра çут ĕç пайĕсен инспекторĕсене хатĕрлекен институтра вĕреннĕ, 1923-1924 çулсенче "Ĕçлекенсен сасси" журнал редакцийĕнче, 1925 çулта Мускав хулинчи çутĕç пайĕнче ĕçленĕ.
1925 султан пуçласа 1948 çулччен С. В. Ялавин Шупашкарта.хаçат редакцййĕсенче, Чăваш АССР Министрсен Совечĕ çумĕнчи культурăпа çутĕç управленийĕнче, Наукăпа тĕпчев институтĕнче ĕçленĕ. Аслă вăрçă вăхăтĕнче алла пăшал тытса Тăван çĕршыва ташманран хÿтĕленĕ.
Пултарулăхĕ
С. Ялавин литература ĕçне 1925 çулта тытăннă, 1926 çулта унăн "Сунтал" журналта "Пурнăç йăнăшĕ" пьеса пичетленсе тухнă. Çавăн хыççăн "Кам кама", "Завод сасси", "Ывăл", "Панкратов йăнăшĕ"; "Упăш-кипе арăмĕ", "Телей", "Çĕнтерÿ çулĕ", "Сельмен" пьесасем, калавсем çырнă. Унăн 6 кĕнеке тухнă, хаçатсенче критика статиисем сахал мар пичетленнĕ.
Сергей Ялавин (1898-1961) // Чăваш сăмахлăхĕ : 10-мĕш класăн вĕренÿпе вулав кĕнеки / Н. Г. Иванова, В. П. Никитин, С. С. Самсонова пухса хатĕрленĕ. – Шупашкар, 1996. – II пай. - С. 162.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Драматургсем, алфавитпа Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:ССРП çыравçисем Категори:ССРП драматургĕсем Категори:Раççей çыравçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:Чăваш драматургĕсем Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:1898 çулта çуралнисем Категори:Пушăн 6-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1961 çулта вилнисем Категори:Кăрлачăн 9-мĕшĕнче вилнисем Категори:Пайăр çынсем:Пăва районĕ
Незнаха
Незнаха — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Арбеж юханшыва юхса кĕрет. 13 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Пĕрчĕ (пĕлтерĕшсем)
Пĕрчĕ:
"Пĕрчĕк" сăмах пирки
Пĕрчĕк вăл — пĕчĕк пĕрчĕ. Пĕрчĕрен те пĕчĕкрех имĕш. Ахăртнех, ăна ятарлă термин ăсталама усă курма вырăнлах мар. Пĕрчĕ сăмахăн синонимĕ пек курмалла.
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Невра
Невра — Раççей территоринчи юханшыв. Иваново облаçĕ, Улатимĕр облаçĕ, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Ландех юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 47 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — [Клязьма Ковров хулинчен вăрриччен, Уводь юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Иваново облаçĕн юханшывĕсем Категори:Улатимĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Хип-хоп (мусăк жанрĕ)
Хип-хоп (hip-hop) — мусăк жанрĕ. Хип-хоп темиçе тĕле: çав тери «çăмăл» стильсенчен - поп-рэп - пуçласа агрессиллисене — хардкор-рэп, хорроркор - таран пайланать. Юрăсен тексчĕ çăмăлли те («тахçанхи ырă саманана» асăннинчен социаллă проблемăсене хускатьнине çити) пулать.
Хип-хопăн никĕсĕ фанкран тапраннă. Çаплах хип-хопа ура çине тăнă чухне ритм-н-блюз, соул, джаз тата регги çине таяннă.
Зальцбах (Рейн юппи)
Зальцбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Петерзауе юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15,1 км, бассейн лаптăкĕ 89,198 км2.
Абдершин Алимкай Абдуллович
Абдершин Алимкай Абдуллович — ( – ), Воронеж фрончĕн 38-мĕш çарĕн 180-мĕш стрелоксен дивизин 86-мĕш стрелоксен полкĕн автомат роти, Кĕçĕн сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати - 10,01.1944.
Аромат (пĕлтерĕшсем)
Аромат
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем Категори:Аромат
Летняя (Кимжа юппи)
Летняя  —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кимжа юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 150 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень Малонисогорская ялĕнчи Шыв виçекен постран вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Фолькетсвиль
Фолькетсвиль (Volketswil) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Устер тăрăхне кĕрет. 15 804 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0199.
Нерым-Котым-Игль
Нерым-Котым-Игль — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Юган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  987 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Вăта перпендикуляр
Вăта перпендикуляр — харпăр татăк варри витĕр çав татăка перпендикулярлăн иртекен тӳрĕ йĕр.
Каçăсем
Категори:Элементарлă геометри
Кĕçĕн Лименца
Кĕçĕн Лименца — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Шурă тинĕс, Унежма ялĕнчен 3 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Онега тинĕс тути юханшывĕсен бассейнĕн Унежма юханшыван бассейнĕн анăç чиккичен Золотица юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккчен, Онега юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Онега.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Шуйга-Вож
Шуйга-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Лёк-Нерязь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 39 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Тайнген
Тайнген — (Thayngen) — Швейцарири коммуна, Шаффхаузен кантонне кĕрет.
4160 çын пурăнать (2006). Официаллă код — 2920.
Каçăсем
Категори:Шаффхаузен кантонĕн хулисем
Мăн Рубиха
Мăн Рубиха — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Шурă тинĕс юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Воронов сăмсахĕнчен Канин сăмсахĕ таран (мезень юханшыва кĕртмесĕр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Зальцбёде
Зальцбёде — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Лан (юханшыв)|Лан юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27,6 км, бассейн лаптăкĕ 137,85 км2.
Ăнкай (символ)
Ăнкай — типографилле тата ытти символсен ячĕ, сăмахран, ак çакăн пеккисен: ←, →, ↑, ↓.
Каçăсем
Категори:Unicode Категори:Пиктограммăсем Категори:Логикăлла символсем Категори:Ăнкай
Хӳре (капăрлăх)
Хÿре — чăваш хĕрарăмĕн тумĕн капăрлăх  элеменчĕ.