cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Beatles
Юлашки концертсем (1965—1966)
1966 çĕртме уйăхĕнче Филиппинта Битлссем аран тухса тарса çĕршывран. Вĕсене аэропортра чуть çапса хуман филлипин халăхĕ. Самолет патне вĕсене кăларса пĕнĕ пекех. Тата СШАра, халăх пăтранса кайнă Леннон çине. Вăл пуш уйăхĕнче «The Beatles» Иисус Христос»ран нумайрах халăх пĕлеть тесе каланă. Анчах та Леннон утă 11-нче прес-конференцинче Чикагора "каçарăр" тенĕ хысçăн скандал пĕтнĕ.
Брайана Эпстайн вилĕмĕ. «Шурă альбом» (1967—1968)
1967 Çĕртме 25-нче The Beatles концертне пĕррĕмĕш хут пĕтĕм тĕнчене телевизăрпа кăтартса — 400 миллион яхăн çын пĕр харăс пăхнă. «All You Need Is Love» текен юрă çакăн хыççăн питĕ юратнă юрă пулса тăрать.
Çак вăхăтрах Брайан Эпстайн The Beatles менеджĕрĕ 32 çулта çĕре кĕрет.
1968 çул пуçламĕшĕнче ушкăн Индине кайса килнĕ. Килсен, Леннонпа Маккартни «Apple» фирмă уçса хураççĕ, çак ятпа вара The Beatles пластинкисем тухма пуçлаççĕ. Çав вăхăтрах «Yellow Submarine» мультфильм 1969 çул кăрлач уйăхĕнче кăларнă. Унпа пĕрле альбомĕ çута тухать. 1968 çултах юпа 22-мĕшĕнче The Beatles (альбом) тухать, халăх ăна «Шурă альбом» ят парать. Анчах та альбом çырнă вăхăтра ушкăна хура кушак килсе кайнă пулмалла та, вара Ринго Старр ушкăнран вăхăтлăха тухса каять. «Martha My Dear», «Wild Honey Pie», «Dear Prudence» тата «Back in the USSR» юрăсенче параппансам çинче Пол Маккартни вылять. Анчах та кунтах Ринго Старр юрри «Don’t Pass Me By» пулнă. Леннонăн çĕнĕ арăмĕ Йоко Онота питĕ куштанскерĕ пурне те килĕшмен.
Юлашки альбомсем (1969—1970)
Кăрлач уйăхĕнче 1969 çулта «The Beatles» хăйсен ĕçĕ çинчен кино ӳкерес тесе шутласа. Нумай юрăсем çирнă, юлашкинчен вара ушкăн концерт туса хучĕ пӳрт мача тăрринче.
Кăрлач 30-нче ушкăн 5 юрă ĕлькĕрчĕç юрлама: «Get Back» (Ике вариант), «Don’t Let Me Down», «One After 909», «I’ve Got A Feeling» тата «All I Want Is You» (юлашкинчен «Dig A Pony» ят панă уна). 40 минут юрланă хыççăн полици свет сӳнтерсе концерта хупрĕ. 1969 çулта нарăс уйăхĕнчен пуçласа «The Beatles» саланса кайма пуçларĕ.
«Get Back» альбом тума пăрахрĕç те, юлашкинче 1970 çулта «Abbey Road» альбом кăларчĕç. «Let It Be» альбом юлашки кăларнă пулсан та, юррисене малтантарах 1969 çулта çирнă. Джордж Харрисон юрри «I Me Mine» чи юлашки вара пулса, уна вара ушкăн Джон Леннон сăр 1970 çулта кăрлач 3-нче çирса. Çав çултах пуш уйăхĕнче «Get Back» альбом фонограммисене пуçтарса, Фил Спектор продьюсер, хушса унта тата юлашки ушкăн юррисене(унтах «Let It Be» тата «I Me Mine»), «Let It Be» альбом çу 8-нче кăларчĕ.
Тепре пуçтарăнса, Джона Леннон вилĕмĕ
1980 çулта раштав 8-нче Джон Леннона çурăма пиллек хут пистолетран персе Марк Чэпмен текенскер. Нумай мар вăхăтра полици машинĕпе госпитале çитернĕ хыççăн юн пĕтнĕ пирки Ленно вилсе. Марк Чэпмен тĕрмерен ĕмĕрте те тухаймаçт те пуль. 5 хут ыйтсан та уна тĕрмерен кăлармаç.
Каçăсем
Категори:The Beatles
Минданао (утрав)
Минданао (Mindanao), Филиппин архипелагĕн кăнтăр енчи утравĕ, пысăкăшĕпе иккĕмĕшĕпе кунта иккĕмĕш шутланать. Филиппинсен шутĕнче. Çĕр лаптăкĕ 94,6 пин çм². Кăткăслă çĕрпичĕллĕ, кӳлмексем, океана инçе тухакан хĕсĕк çурутравсем чылай. Çурçĕрте Минданао тинĕсĕ, тухăçра — Филиппин тинĕсĕ, кăнтăрта — Сулавеси тинĕсĕ, анăçра — Сулу тинĕсĕ. Тăвĕсен çӳллĕшĕ 2954 м (Апо вулканĕ) таран, вăл Филиппинăн чи çӳллĕ вырăнĕ пулать. Сланцами, хăйăрлăхсем, шур известняками, базальтами. Чĕрĕ вулкансем пур. Месторождения угля, руд железа и цветных металлов. Климат экватори çум муссонлă, кăнтăрта экваториллĕ. Температура в течение года на равнине 25-28 °С, осадков 1000—2000 мм в год (в горах до 4000 мм). Пысăк юхан шывĕ — Минданао; нумай кӳлĕсем (пысăкки — Ланао). Тропикри пĕрмай симĕс тата çулçă ӳкен (муссонлă) вăрмансем, çыранĕсенче мангров вӑрманӗсем. Халăх управĕн вăрманĕсем: Маунт-Апо, Майнит-Хот-Спрингс; Апо тăвĕн умĕнче Ăмăрткайăк вăрман управĕ, кунта ĕнтĕ филиппин ăмăрткайăкĕсем вĕçсе çӳреççĕ.
Шурă тулă, пальмă кокосне, ананас, абака (манила сӳсӗ) çитĕнтереççĕ.
Капăр хуласем — Давао, Замбоанга.
Хуçалăхра рис, кокос пальмине, ананас, абака çитĕнтерсе усă кураççĕ.
Утрав çинче 1978 çултанпа Ирĕклĕх ислам фрончĕ Моро алхасать — вăл ислам террор ушкăнĕ, Филиппинсен кăнтăр пайне хăйирĕклĕ ислам патшалахĕ тăвасшăн.
Категори:Филиппин утравĕсем Категори:Лăпкă океан утравĕсем
Савут (ял)
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 9 çын, çав шутра 6 арçын, 3 хĕрарăм пурăннă.
Кун-çулĕ
19-мĕш ĕмĕрте А.Н.Бахматьев улпут кантăк савутне тунă. Çавна май Пенза кĕпернинчен хресченсен илсе килнĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Улатăр районĕн ялĕсем
Куринка
Куринка — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ территорипе юхать. Молома юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 41 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем
Ньюкасл Юнайтед ФК
«Ньюка́сл Юна́йтед» (Newcastle United Football Club — «Ньюкаслăн пĕрлешĕннĕ футбол клубĕ») — Англин çурçĕр-тухăçĕнчи Ньюкасл-апон-Тайн хулин  профессиллĕ футбол клубĕ. Англин Премьер-лигинче ăмăртать.
Клуба укçапа пулăшаканĕ — Банк Northern Rock.
Кабестан регати
Кабестан регати — нумай куна пыракан парăс яхтисен регати.
Ньюкасл Юнайтед ФК
Каçăсем
Категори:Ньюкасл Юнайтед Категори:Англин футбол клубĕсем
Кабестан регати
Пĕрлехи хыпарсем
Регатăна 2007 çултанпа ирттереççĕ. Тĕнче статусĕнче пулсан та, ăмăртусене ытларах вырăçла калаçакансем хутшăнаççĕ.
Кĕçĕн Лоха
Кĕçĕн Лоха — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Мăн Лоха юханшывăн сылтăм çыранĕпе 41 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Кабестан регати
Каçăсем
Категори:Регатăсем Категори:Парăс спорчĕ Раççейре
Кĕçĕн Лоха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Псков облаçĕн Çĕнĕ Сокольник районĕ
Çĕнĕ Сокольник районĕ, — Псков облаçĕн кăнтăр енче вырнаçнă районĕ. Район тĕпĕ Çĕнĕ Сокольник хулара вырнаçнă.
Истори
1927 çулхи утă уйăхĕн 24-мĕшĕнче йĕркеленнĕ.
Халăх йышĕ
Районта пурĕ 19,4 пин çын пурăнать. Вăл шутра хула çыннисен йышĕ 10 пин патнелле.
Çул-йĕр
Район урлă Санкт-Петербург — Езерище тата Мускав — Рига чукун çулсем иртеççĕ.
Каçăсем
Категори:Псков облаçĕн районĕсем
Гнедин Виктор Александрович
Гнедин Виктор Александрович — (11.11.1914(29.10)-30.03.1977), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 5-мĕш тапăнакан çарĕн 220-мĕш танк бригадин батальон командирĕ, майор.
Моховая (Махня юппи)
Моховая — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Махня юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 37 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Нечайка (Кĕçĕн Кинель юппи)
Нечайка  — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Кĕçĕн Кинель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Кинель пуçĕнчен вăрричен, Кутулук юханшывсăр пуçĕнчен Кутулук шывуправĕччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
356
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Нечайка (Кĕçĕн Кинель юппи)
Каçăсем
Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Кинель бассейнĕ
Табулда
Табулда — Пушкăрт Республикин Çтерлĕпуç районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 372 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453184, ОКАТО кочĕ — 80248830003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Çтерлĕпуç районĕ
Галкин Андрей Петрович
Галкин Андрей Петрович Чăваш Енĕн Вăрнар районĕнчи Кульцав ялĕнче 1961 çулхи кăрлачăн 18-мĕшĕнче çуралнă. 1986 çултанпа Раççей кĕвĕçĕсен ушкăнĕнче.
Ĕçĕсем
Виолончельпе фортепиано валли çырнă соната, Пассакалья, "Легенда" камерăллă оркестр валли çырнă поэма, Офферторий (Прино­шение?), Юхма Мишши çырнипе "Мальчик с пальчик" ачасен балет-юмахĕ, Фортепиано валли сюита, струнăллă Квартет (Вариацисем), Тăватă тромбон валли квартет, Симфони оркестрĕ валли чăваш кĕввисен пĕр пайлă увертӳри.
Категори:Çынсем, алфавитпа Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем Категори:Кăрлачăн 18-мĕшĕнче-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1961 çулта çуралнисем Категори:Чăваш кĕвĕçисем
Коу
Коу, Coe — хушамат:
Джонатан Коу
Джонатан Коу (1961, Бирмингем, Англи)— акăлчан çыравçи.
Шкловский Виктор Борисович
Ви́ктор Бори́сович Шкло́вский (24 кăрлач, Санкт-Петербург — раштав, 5 1984, Мускав) — вырăс совет çыравçи, литература тĕпчевçи, критикĕ, кино тĕпчевçи тата киносценарист.
Джонатан Коу
Кун-çулĕ
Кембридж университечĕн Тринити колледжĕнче вĕренсе тухнă, тухтăр степенне хӳтĕленĕ. Кайран ирĕк журналист, литература тиркевçи пулса ĕçленĕ.
Шкловский Виктор Борисович
Биографи
Виктор Шкловский Санкт-Петербургра математик-вĕрентӳçĕ, каярах Аслă артиллери курсĕсен вĕрентӳçи Борис Владимирович Шкловский профессорпа арăмĕн — Варвара Карловна, хĕр чухне Бундель — çемйинче çуралать. Ашшĕн пиччĕшĕ — Исаак Владимирович Шкловский, псевдонимĕ - Дионео (1865—1935) паллă публицист, тишкерӳçĕ тата этнограф пулнă.
Джонатан Коу
Кун-çулĕ
Çыравçă ĕçне Джонатан 11 çултах пикеннĕ.
Коу — икĕ кун-çул (Хамфри Богарт; Джеймс Стюарт) кĕнекипе 6 роман авторĕ.
Шкловский Виктор Борисович
Биографи
Виктор Шкловский ачалăхне Петербургра иртернĕ. Кĕнеке чылай вуланă пулсан та, япăх вĕреннĕшĕн ăна шкултан кăларса яраççĕ, каярах ăнăçлах «çăмăлрах» гимназирен вĕренсе тухать. Гимназист чухнех «Весна» журналра пичетленме тытăнать. Петербург университетĕнче, филологи факультетĕнче пĕлӳ пухать, Крачковский тата Бодуэн де Куртенэ академиксен лекцисене итлеме çӳрет.
1916 çулта литература ĕçлĕхĕнчи хормăллă шкул теоретикĕсен «Общества изучения теории поэтического языка» (ОПОЯЗ) ушкăна пуçарса яраканнисенчен пĕри пулать. Тĕслĕхрен, вĕсем «остранение» термина шухăшласа кăларнă. Çак тапхăртах Шкловский çар хĕсметĕнче, «империаллă» вăрçăн анăç фронтĕнче, аслă унтер-офицер хисепĕнче, получил Таса Георгий вăрçă орденĕн уйăру паллине тивĕç пулать, суранланать.
Октябрь революцине Персире кĕтсе илет. Пĕр хушă Хĕрлĕ Çара халне парать, Петрограда çитет. Эсэрсен ретне тăрать. Губчека аресленине сиссе, хваттерне таврăнмасть, унта ăна засада кĕтнĕ, пăрпа Финляндие тарать. Эмиграцине Берлинра ирттерет. Совет Раççейĕн «заложником» арăмĕ юлать. Темиçе çултан тин тăван çĕре таврăнать.
Чикĕ лешьенчен таврăнсан малтан 1920-мĕш çулсенче Мускавра вырнаçать. Футуристсемпе — В. Хлебникова, А. Кручёнăха, В. Маяковскине пĕрле ĕçлет.
Питĕ хавхалануллă вăл 1920-мĕш çулсенче Ӳнер керменĕнчи (Поварская урамĕ, 52) тата Политехника музейĕн (Новая площадь, 3) Мăн аудиторинче иртнĕ литература дискуссийĕсене хутшăнать.
«ЛЕФ» ушкăн ертӳçĕсенчен пĕри.
1930 çулта айăпа йышăнса «Об одной научной ошибке» статья çырать.
30-мĕш çулсенче хальхи литература тиркевçи пулса вăй хунă. Мускаври асра юлнă шухăшсемпе Шкловскин «О Маяковском», «Встречи», «Жили-были» асилӳсем тата урăх кĕнекисем çыхăннă, вĕсенче 20-мĕш çулсенчи мускав пултарулăх интеллигенцийĕн пурнăçне кăтартнă. Тăван çĕр-шыв, сăмахран мускав, кун-çулĕ пирки Шкловский «Матвей Комаров, житель города Москвы» (1929), «Минин и Пожарский» (1940) тата урăх ĕçесенче çырать. Шкловский Л. Н. Толстой, Ф. М. Достоевский, С. М. Эйзенштейн пултарулăхĕсене тĕпчет.
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин хирĕнче ывăлне çухатать.
1960-мĕш çулсенче Анăçра Шкловскин 1920-мĕш çулсенчи хайлавĕсемпе кăсăкланма тытăнаççĕ.
«Эйзенштейн» (1973; иккĕмĕш кăларăмĕ 1979) кĕнекешĕн СССР патшалăх парнине (1979) тивĕç пулнă. Виктор Шкловский 1984 çулхи раштав, 5 Мускавра куçне ĕмĕрлĕхех хупать.
Кинематографи сценарисем
Нумай сценарине тепĕр çынпа пĕрле çырнă.
Телекăларăмсем
Шкловский çак нумай сериллĕ кăларăмсенче калав вуланă:
Каçăсем
Категори:Раççей литература тĕпчевçисем Категори:Раççей литература тишкерӳçисем Категори:Кино теоретикĕсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Раççей çыравçисем Категори:Вырăс çыравçисем Категори:СССР Патшалăх парни лауреачĕсем Категори:Раççей революционерĕсем Категори:Украина революционерĕсем Категори:Эсерсем Категори:Эссейçĕсем Категори:Кăрлачăн 24-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1893 çулта çуралнисем Категори:Раштавăн 5-мĕшĕнче вилнисем Категори:1984 çулта вилнисем Категори:Сăваплă Георгий орден паллин кавалерĕсем Категори:Хормăллă меслет
357
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Никитин Анатолий Никитич
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
1948 çулхи çĕртме уйăхĕн 13-мĕшĕнче Чăваш Енĕн Вăрнар районĕнчи Хирпуç ялĕнче çуралнă. 1956 çулта ашшĕ-амăшĕпе Йĕпреç районĕнчи Спотар посёлокне куçнă.
Спотарти 8 класслă шкултан вĕренсе тухсан, малтан Çĕрпӳри культçутвĕрентешĕнче, кайран Мускаври культура институтĕнче халăх инструменчĕсен уйрăмĕнче пĕлӳ пухнă (1967-1971). Студент чухнех концертмейстер пулса Мускаври хор тата ташă коллективĕсенче ĕçленĕ.
1971-1980 çулсенче - Чăваш юрăпа ташă ансамблĕн баянист-концертмейстĕрĕ, 1980-1982 - Чăваш патшалăх филармонийĕн «Çавал» эстрадăпа фольклор ансамблĕн мусăк ертӳçи. 1982-1987 — Республика культçутвĕрентешĕн баянпа аккордеон класĕнче вĕрентекенĕ.
39 çула çитсен Ӗпхӳри искусство институтне вĕренме кĕнĕ, 3. Г. Исмагилов профессор патĕнче композиципе пĕлӳ илнĕ, 1992 çулта ăна ăнăçлă вĕçленĕ.
Загорные Клетья
Загорные Клетья — Пушкăрт Республикин Шаран районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 116 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452630, ОКАТО кочĕ — 80258815004.
Никитин Анатолий Никитич
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Пушкăртăстанти Чăваш пĕрлĕхĕпе культура центрĕ çумĕнче «Нарспи» фольклорпа этнографи ансамблĕпе «Нухрат» эстрада ушкăнне йĕркеленĕ.
Шупашкара таврăнсан 50-мĕш вăтам шкул çумĕнчи «Шевле» эстрадăпа фольклор ансамбльне, çавăн пекех «Янташ» эстрада ушкăнне ертсе пырать, вĕсен юрри-ташисемпе Чăваш Енре тата тулашĕнче çынсене савăнтарать.
Загорные Клетья
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Шаран районĕ
Никитин Анатолий Никитич
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Тутарстанра, Пушкăртăстанра, Чĕмпĕрте, Самарта, Пензăра, Сарăтура, Тĕменре, Чехо­словакинче, «Çавал» ансамблĕпе - Бельгире пулнă.
Илепер
Илепер (Melilótus) — пăрçа йышшисем çемьинчи мотылёк йышшисем кĕçĕн çемьине кĕрекен курăксен ăрачĕ.
Никитин Анатолий Никитич
Каçăсем
Категори:Чăваш композиторĕсем
Илепер
Классификаци
Тĕссен ят-йышне Germplasm Resources Information Network (GRIN) пухмач хыпарĕпе йĕркеленĕ.
Каçăсем
Категори:Еврази флори Категори:Пыл паракансемКатегори:Пăрçа йышшисем
Юр шĕпшĕлĕ
Юр шĕпшĕлĕ (лат. Plectrophenax nivalis) — (Calcariidae) йышшисен ҫурҫӗр вӗҫен кайӑкӗсем, тундра тӑрӑхӗнче йӑва ҫавӑраҫҫӗ.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Çерçи евĕрлисем Категори:Евразири вĕçен кайăксем Категори:1758 çулта çырнă чĕрчунсем
Эйнштейний
Эйнштейни — 99 атом номерлĕ хими элеменчĕ. Атом масси 252,083; Es тесе паллă тăваççĕ(Einsteinium), актиноидсен шутне кĕрет.
Истори
1952-мĕш çулхи авăн уйăхĕнче Калифорни университетĕнче Albert Ghiorso ушкăнĕ синтезлен, ,. Вăл 253Es изотопа тупнă. Çурма аркану тахăрĕ 20.5 кун. Сивĕ вăрçă пулнă пирки 1955-мĕш çулчен вăртăнлăхра тытнă.
and later by intense neutron irradiation of plutonium in the Materials Testing Reactor.
Ячĕ пулни
Элемента А. Эйнштейн ятне панă.
Изотопĕсем
19 изотоппа 3 изомер пурри паллă. Чм нумай пурăнакан 252Es изотопăн çурма аркану тапхăрĕ 471,7 кун.
Усă курни
Хальхи вăхăтра тата йывăртарах изотпсене синтезлама кăна усă кураççĕ..
Эйнштейни çыхăнăвĕсем
Списокра хальхи вăхăтра пĕлекен çыхăнăвĕсе асăннă:
Запорная (Нюролька юппи)
Запорная — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Нюролька юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Армагеддон (шахмат)
Армагеддон — унченхи тай-брейк вăййисенче çĕнтерӳçĕ пулайманнипе иртерекен уйрăммăн партин ячĕ.
Ăнлантарни
Çапла, «армагеддон» яланах çĕнтерӳçе палăртса ăмăртăва вĕçлет.
Асăрхавсем
Категори:Шахматри вăхăт контролĕ
Псков облаçĕн Опочка районĕ
Опочка районĕ, — Псков облаçĕн кăнтăр-хĕвеланăç енче вырнаçнă районĕ. Район тĕпĕ Опочка хулара вырнаçнă.
Катнуй Кирилл Егорович
Катнуй Кирилл Егорович (чăн хушамат Егоров, утă, 18, 1990, Тренкасси чăваш  ялĕ, (Шупашкар уесĕ), Хусан кĕпĕрни, Раççей империйĕ — çу, 12, 1958, Шупашкар) — чăваш театрĕн тата киновĕн актёрĕ,  режиссёр, Чăваш АССР тава тивĕçлĕ артисчĕ (1933).
Псков облаçĕн Опочка районĕ
Тавралăхĕ
Район лаптăкĕ 2 036 км2. Тĕп юханшывĕсем — Аслă, Исса.
Катнуй Кирилл Егорович
Биографи
Хальхи вăхăтра Чăваш Енри Шупашкар районĕнчи Тренкассинче çуралса ÿснĕ çын. Театр ĕçне юратавçăлла ушкăнсенчен пуçланă.
Псков облаçĕн Опочка районĕ
Истори
1927 çулхи çурлан 1-мĕшĕнче йĕркеленĕ.
Катнуй Кирилл Егорович
Биографи
<Куçару: >
Псков облаçĕн Опочка районĕ
Халăх йышĕ
Районта пурĕ 23,2 пин çын пурăнать. Вăл шутра хула çыннисен йышĕ 13 пин патнелле. Пурĕ 520 ял-хула вырнаçнă.
Катнуй Кирилл Егорович
Çак фильмсенче ассистент е иккĕмĕш режиссёр пулса тăрăшнă
«Чăвашкино» студире режиссёр ассистенчĕ пулса хутшăннă.
Псков облаçĕн Опочка районĕ
Каçăсем
Категори:Псков облаçĕн районĕсем
Катнуй Кирилл Егорович
Çак фильмсенче вылянă
«Чăвашкино» ÿкернĕ мĕнпур киносенче тенĕ пекех вылянă.
Кино режиссёрĕ пулса хутшăннă
Ку тĕлĕшпе нимех те паллă мар.
Фулхэм ФК
Фу́лхэм (Fulham F.C.) — Лондонăн (Англи) футбол клубĕ. Лондонăн Фулхэм район ячĕпе палăртнă, çавăнтах унăн кил стадионĕ вырнаçнă.
Клуба 1879 çулта туса хунă, ăна Футбол Лигин Иккĕмĕш Дивизионĕ йышне 1905 çулхи çĕртмен 1-мĕшĕнче кĕртнĕ. Кил стадионĕ — Крэйвен Коттедж, ăна 1896 çулта хута янă.
Хальхи вӑхӑтра Англин футбол лигисен тытӑмӗ ирттерекен чемпионата иккӗмӗш дивизионра хутшăнать.
Команда ячӗ - "дачниксем" (акăл. The Cottagers).
"Фулхэм" пысӑк трофейсене çĕнсе илмен, çапах та хӑйӗн историйӗнче икӗ хутчен пысӑк турнирсен финалне тухнӑ: 1975 ҫулта" дачниксем "Англи Кубокӗн финалне çитнĕ, унта ĕнтĕ Лондонри тепĕр клуб командине — "Вест Хэм Юнайтед" — выляса янӑ; 2010 ҫулта вара Европа лигисен кубокĕнче "Атлетико Мадрид " клуба хушма таймра выляса янă.
Асăрхавсем
Категори:Англин футбол клубĕсем
Курнуж
Курнуж — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Чулхула облаçĕ, Мари Эл территорипе юхать. Пижма юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мари Элн юханшывĕсем
Кĕçĕн Нула
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Футбол клубĕ
Пĕр клубăн тĕрлĕ дивизионра вылякан темиçе ушкăн пулма пултарать: унăн шутне çаплах çамрăксен ушкăнĕ, спорт шкулĕсем, стадион тата вăййа хатĕрленмели тĕппи кĕрет.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Футбол терминĕсем
Константиновка (Кармаскали районĕ)
Константиновка  — Пушкăрт Республикин Кармаскали районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 1675 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453026, ОКАТО кочĕ — 80235840001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кармаскали районĕ
Алла Пугачёва
Alla Pugačova Alla Pugacsova
358
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Елимбетово (Сарайсинский сельсовет)
Елимбетово  — Пушкăрт Республикин Çтерлĕпуç районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 416 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453185, ОКАТО кочĕ — 80248835001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Çтерлĕпуç районĕ
Гнедой Александр Алексеевич
Гнедой Александр Алексеевич Гнідий Олександр Олексійович — (22.11.1914(9)-14.04.1983), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - |06. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Хура тинĕс флочĕн сывлăш-çар вăйĕсен 13-мĕш бомблакан авиаци дивизин 40-мĕш бомблакан авиаци полкĕн эскадрильякомандирĕ, капитан.
Фридрих Горенштейн
Фри́дрих Нау́мович Горенште́йн (пуш, 18 1932, Киев — пуш, 2 2002, Берлин) — вырăс çыравçи тата сценарист.
Кун-çулĕ
Горенштейн ашшĕне, политэкономи профессорне, 1935 çулта аресленĕ, вăл лагерьте пуçне хурать. Вăрçа вăхăтĕнче пĕчĕк ачаллă амăшĕ эвакуацине каять, çул çинче вилет. Горенштейн Бердичеври ача-пăча çуртне лекет, ачалăхĕ унтах иртет. Тĕрлĕ ахаль ĕçпе тертленет, Днепропетровск ту-ĕç институтĕнче вĕренет, 1961 çулчен инженер пулса ĕçленĕ, каярах Мускавра Аслă сценари курсĕсенче пĕлӳ пухнă. Фильмсем валли вунçичĕ сценари çырнă, пиллĕккĕшне лартнă. Вĕсем хушшинче — «Солярис» (реж. Андрей Тарковский), «Раба любви» (реж. Никита Михалков), «Седьмая пуля» (реж. Али Хамраев), «Комедия ошибок» (реж. Вадим Гаузнер). Темиçе ĕç çырнă пулин те, СССР пĕр калав çех 1962 çулта «Юность» журналра «Дом с башенкой» пичетрен тухать.
«Метрополь» альманахра ĕçленĕ (1979), унта вăл «Ступени» повеçе çутта кăларать. Çакăн хыççăн СССР-тан эмиграцине кайма тивет. 1980 çултанпа Венăра пурăнать, кайран Анăç Берлина куçать. Хăйĕн ĕçĕсене Çĕнĕ-Йоркăн «Слово» издательствинче, эмигрантсен «Континент», «Синтаксис», «Грани», журналĕсенче, Берлинри «Зеркало Загадок» журналĕнче пичетлет.
Икĕ хут авланнă, икĕ ывăлĕ пурăнать.
Берлинра 2002 çулхи пуш, 2 йывăр чирленĕ хыççăн, 70 çула темиçе кун çитеймесĕр куçне хупать. Weissensee ватă еврей çави çине пытарнă.
Пултарулăх ĕçĕсем
СССР тапхăрĕнче «Зима 53-го года», «Ступени» повеç, «Споры о Достоевском», «Бердичев» пьесăсем, «Искупление» (1967), «Псалом» (1975), «Место» (1976) романсем, ют çĕрте — «Яков Каша», «Куча», «Улица Красных Зорь», «Последнее лето на Волге» повеçсем, «Детоубийца» пьеса, «Товарищу Маца — литературоведу и человеку, а также его потомкам», « На крестцах. Хроника времен Ивана IV Грозного» калавсем çырнă.
Каçăсем
Категори:Çынсем, алфавитпа Категори:Киевра çуралнисем Категори:1932 çулта çуралнисем Категори:Пушăн 18-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Пушăн 2-мĕшĕнче вилнисем Категори:2002 çулта вилнисем Категори:Берлинра вилнисем Категори:XX ĕмĕрти вырăс çыравçисем Категори:XX ĕмĕрти Раççей çыравçисем Категори:СССР çыравçисем Категори:Раççей сценарисчĕсем Категори:СССР сценарисчĕсем Категори:Германири виççĕмĕш хум вырăс эмигранчĕсем
Раман Иринкки
Раман Иринкки (Трифонова Ирина Фёдоровна, çуралнă чухнехи хушамат Гордеева , 1977, ака, 3, Тутар АССР, Çĕпрел районĕ, Хулаçырми ялĕ çур.) — чăваш журналисчĕ, Хусанти "Сувар" хаçатăн тĕп редакторĕ, чăваш прозăçи.
Пурнăçĕ
1977 çулхи акан 3-мĕшĕнче Тутарстанри Çĕпрел районĕнxb Хулаçырми ялĕнче çуралнă.
Хусан педагогика университечĕнче, Раççейĕн пĕтĕм тĕнчен çулçӳрев академинче вĕреннĕ. 1997-мĕш çултанпа Хусанта тухакан Сувар хаçатра ĕçлет.
Пултарулăх ĕçĕсем
2003 çулта «Асра юлнă кунсем» кĕнеки пичетленсе тухнă. Çавăн пекех унăн калавĕсем 2004 çулта тухнă «Шурă туй кĕпи» кĕнекене лекнĕ.
Унсăр пуçсăр унăн ĕçĕсене час-часах Хусанта тата Шупашкарта тухса тăракан периодикăллă кăларăмсенче пичетлеççĕ.
Каçăсем
Категори:Тутарстанăн паллă çыннисем
Лапланди шĕпшĕлĕ
Лапланди шĕпшĕлĕ (лат. Calcarius lapponicus) — (Calcariidae) йышшисен вӗҫен кайӑксен тӗсӗ. Лапланди шĕпшĕлĕ юр шĕпшĕлĕ пек, ҫурҫӗр тундра тӑрӑхӗнче йӑва ҫавӑрать. Ҫуллахи вӑхӑтра вӑрӑмтунасемпе тӑранса пурӑнать. Хӗлле ӳсентӑрансен вӑррисемпе тӑранать.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Евразири вĕçен кайăксем Категори:Çерçи евĕрлисем
Источник (Шаран районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Шаран районĕ
359
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Ювентус
Юве́нтус ([jувˈентус]; Juventus Football Club [ju.ˈvɛn.tus]; латтинла iuventus: яшлăх ), çаплах «Ювентус Турин», ФК «Ювентус» е кĕскен «Ю́ве» тесе палăратаççĕ, — Италин ватă та халăх кăмалланă футбол клубĕ.
Официаллă сайтсем
Категори:Италин футбол клубĕсем Категори:Турин
Григорьев
Григорьев, — вырăс Григорий ячĕнчен пулса кайнă хушамат.
Категори:Хушаматсем
Дагестан патшалăх педагогика Г.Цадас ячĕллĕ университечĕ
Дагестан патшалăх педагогика Г.Цадас университечĕ —
Ректор - Маллаев Джафар Михайлович.
Адресĕ: Дагестан, Махачкала, М.Ярагский урамĕ, 57-мĕш çурт.
Кун-çулĕ
ДППУ-не 1917 çулта никĕсленĕ.
Камикадзе
Камикадзе (kami — «турă», «турă чунĕ»; kaze — «çил») — «турă çилĕ», тайфун, вăл икĕ хутчен, 1274 тата
1281 çулсенче монголсен Хубилай ханĕн карапсен пысăк ушкăнне Япони çыранĕсем çумĕнчех аркатнă. XX ĕмĕрĕн иккĕмĕш пайĕнче Лăпкă океан вăрçин вĕçĕм тапхăрĕнче сиксе тухнă яппун хăйвилĕмçĕ-вĕçевçĕсене «камикадзе» сăмахпа асăнма тытăнаççĕ. «Камикадзе» — япун тейшинтай терминĕ, унпа ырирĕклĕ вилĕмçĕсене (вĕçевçĕсене çеç мар) палăртнă.
360
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Камикадзе
Яппунсем çак ĕç-пуçа Tokubetsu Kōgekitai (特別攻撃隊) — «ятарлă тапăну ушкăнĕ» е аббревиатурăпа Tokkō Tai (特攻隊) тенĕ. Вĕçевçĕ-хăйвилĕмçĕсене «ятарлă тапăну камикадзе ушкăнĕсем» ятпа палăртнă. Тамăрлă çарсем «камикадзе» сăмахпа яппун пĕтĕм хăйвилĕмлĕ атакисене пĕлтернĕ. Каярах çак термин пур тĕнчипе саралать, нимĕçсен зельбстопфер («Selbstopfermänner», «хăйне вилĕме пама хатĕр çын») вырăнне тата вăрçă хыççăнхи суицид, террор ĕçĕ чух та ăна асăннă.
Малтанхи истори
1942 çулхи çĕртме, 4 Мидуэй атолл патĕнчи çапăçу хыççăн Япони Лăпкă океанри вăрçă театăрĕнче хастарлăхне çухатма тытăнать. 1943—1944 çулсенче, АПШ индустри хăвачĕпе вăйланнă тамăрлă çарсем яппун утравĕсем патнелле çывхарса пыраççĕ.
Çак вăхăталла яппун самолёчĕсем, уйрăмах истребителĕсем, пахалăхĕ енчен америкăн çĕнĕ машинисенчен, уйрăмах P51 «Мустанг» моделĕнчен, начар пулнă. Нумай çухату пулнă май пĕлӳ-хăнăху туянлăхлă вĕçевçĕсем сахалланса çитнĕ. Улăштару пайĕсем, çунăк çителĕксĕр пулнă, çавăнпа та кирек епле пысăк авиаци операцине ирттересси Японишĕн кăткăс ыйтăва куçать.
1944 çулхи утă, 15 АПШ çарĕсем яппунсен Сайпан утравĕнчи çар хваттер вырăнне туртса илеççĕ. Çакăн хыççăн АПШ инçет бомба пăрахакан авиацийĕ Японии территорине тапăнма пултарать. Сайпана хăварнă хыççăн яппун эрпӳлĕхĕ американсем Японипе хăйĕн кăнтăр-тухăç Азири нефтьпе пуян колонисем хушшинче вырнаçнă Филиппин çине куç хывнă тесе шутланă.
Торронтес
thumb|250px|right|Торронтес thumb|250px|right|Торронтес во Cafayate ([[Аргентина)]] Торронтес - Torrontes ) шурă иçĕм сорчĕ.Тăван енĕ : Галиси ( Испани ).
Лаш Таяпа ял тăрăхĕ
Лаш Таяпа ял тăрăхĕ — Чăваш Енĕн Елчĕк районĕнчи ял тăрăхĕ.
Камикадзе
Малтанхи истори
Чăнах та 1944 çулхи юпа, 17 американсем Сулуан утравне атакăлаççĕ — историри Лейте кӳлмекĕнчи тинĕсри чи мăн çапăçу пуçланать. Манилăра тăракан Япони тинĕс-çар вăйĕсен пĕрремĕш сывлăш флочĕ, кӳлмекре тамăр вăйĕсемпе кĕрешекен яппун карапĕсене пулăшма пырать. Пĕрремĕш сывлăш флочĕн çак саманта 40 самолёт: 34 палуба «Митсубиши Зиро», 3 торпедоносец «Накаджима B6N», бомба пăрахакан 2 «Йокосука P1Y», пĕр «Митсубиши G4M» тата пĕр çăмăл шырав-тĕпчев самолёчĕ çеç пулнă. Яппун авиацийне пурнăçламалла мар ĕç хушнă. Пĕрремĕш сывлăш флочĕн çарпуçĕ Ониши Такиджиро вице-адмирал ятарлă камикадзе тапăну ушкăнне йĕркелеме йышăнать. Юпа, 19 брифингра Ониси çапла сăмах тытнă: «Ман шутпа, пирĕн умра лартнă ĕçе пурнăçа кĕртме 250-килограмм бомбăллă «Зиро» самолёта америка авианосецĕ çине мĕнле те пулин çитермелли меслетсĕр пуçне урăххи çук. Ониси çапла «камикадзе ашшĕ» пулса тăрать.
Торронтес
Ампелографи
Торронтес - гибрид сорчĕ : Мускат сорчĕ Миссьон сорчĕ.ргентинара Торронтес виççĕ клонсене пайлаççĕ :
Камикадзе
Пĕрремĕш камикадзе
Вĕçевçĕ-камикадзе пĕрремĕш ушкăнĕсене 1944 çулхи чӳк, 20 тинĕс çар авиаци уйрăм пайĕнчен йĕркеленĕ, в которых все до одного пилоты были готовы пожертвовать жизнью ради своей страны. Пĕрремĕш камикадзе атакине 1944 çулхи чӳк, 21 австрали флочĕн флагманне, «Австрали» йывăр крейсера хирĕç ирттернĕ. 200-килограм бомба тиенĕ самолёт «Австрали» çине ӳкнĕ, бомби сирпĕнмен, крейсер шыв çинчех юлнă. 30 çын вилĕме кайнă, çав шутра карап капитанĕ те. Чӳк, 25 «Австралине» тепĕр хут тапăннă, кун хыççăн ăна юсава ăсатнă (крейсер строя 1945 çулхи кăрлачра таврăнать, вăрçă вĕçнелле «Австрали» çине пурĕ 6 самолёт-камикадзе пырса çапăннă).
Лаш Таяпа ял тăрăхĕ
Администраци адресӗ: Лаш Таяпа ялĕ, Салтак урамĕ, 2.
Торронтес
Сарăлни
Тĕнчере Торронтес Аргентинара анлă сарăлнă сорчĕ : 13 500 га ытла йышăнă. Сальта ( 90% ) тата Ла Риоха провинцисемче Торронтес - тĕп шурă иçĕм сорчĕ.
Лаш Таяпа ял тăрăхĕ
Телефон:         +7:(83549)62247.
Ял тăрăхĕн пуçлăхĕ: Ермакова Светлана Валерьевна
Тăрăх тытăмĕ, халăх йышĕ
Ял тăрăх шутне 7 ял кĕрет: Лаш Таяпа, Çĕнĕ Эйпеç, Атĕкпуç, Шăмалак, Яманчурел, Вăрăмхăва, Пикшик. Пикшик ялĕнче мишерсем пурăнаççĕ, ытти ялĕсенче чăвашсем. Вăрăмхăва ялĕ анклав евĕр Тутарстанăн Пăва районĕн территоринче вырнаçнă.
Хырла юханшывĕн сулахай çыранĕнче çутçанталăк палăкĕ "Шăмалак ландшафчĕ" вырнаçнă.
Ялсенче пурĕпе 3105 çын (2006) пурăнать.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Елчĕк районĕн ял тăрăхĕсем
Торронтес
Сарăлни
Категори:Иçĕм сорчĕсем
Камикадзе
Филиппин çапăçăвĕ
thumb|right|200px|Самолёт-снаряд «Йокосука MXY7 Ока» америка кĕнекинче. 1944 çулхи юпа, 25 Юкио Секи ертсе пынă камикадзе ушкăнĕ, Лейте кӳлмекĕн тухăçĕнче америкăн авианос пĕрлешĕвĕ. Пĕрремĕш «Зиро» «Сенти» кормине çапăнса, сирпĕнӳре 16 çынна вĕлерет, çулăм чĕртет. Темиçе минутран авианосец «Суони» тытăмран тухса ӳкет. Камикадзе пырса çапăннипе сиксе тухнă вут-çулама пула «Сент-Ло» авионос часах арсенала чĕтрентерет, çакăн хыççăн карапа сирпĕнтерсе ярать. Эипажри 114 çынна вилĕм çитет. Пурĕпе çак тапăнура яппунсем авиноссен пĕрне шыва путараççĕ, ĕçрен улттăшне кăлараççĕ, хăйсен 17 самолёчĕ çĕтет.
Танич Михаил Исаевич
Михаи́л Иса́евич Та́нич (паспортри хушамачĕ Танхиле́вич; авăн, 15 1923, Таганрог — ака, 17 2008, Мускав) — юрă валли хайлакан совет тата раççей сăвăçи.
Камикадзе
Окинава çапăçăвĕ
thumb|right|300px|Авианосец «Банкер-Хилл», камикадзе тапăнăвĕ хыççăн çунать. Вĕçев палуби çинчен пăхсан. Окинава, çу, 11, 1945 Камикадзе Окинавăшăн çапăçнă чух çав тери чылай тапăннă — атакăсене пурĕ 1465 самолёт хутшăннă.
Танич Михаил Исаевич
Яшлăх
Таганрогра еврей çемьинче çуралнă. Михаилăн ашшĕне, хулари коммуналлă хуçалăха ертсе пынăскерне, социаллă хапрăрлăха ытла пысăк калăпăшпа вăрланăшăн 1938 çулта персе пăрахнă. Амăшне те аресленĕ, вара вуннă тăваттă çулти Миша Ростов-Тан-çинчи хулара маçаккăшĕ патĕнче, пурăнать.
Камикадзе
Окинава çапăçăвĕ
Ака, 3 «Уэйк-Айленд» авианосеца тинĕс çар тытăмĕнчен кăларнă. Ака, 6 пĕтĕм экипажĕпе (94 çын) «Буш» эсминĕца путарнă. Çаплах «Калхаун» эсминĕца 4 самолёт вĕркĕнсе çитсе шыва путарнă. Ака, 7 «Хэнкок» авианосĕца çĕмĕрнĕ, 20 самолёта аркатнă, 72 çынна вĕлернĕ, 82 çынна амантнă.
Танич Михаил Исаевич
Яшлăх
1942 çулта Михаила призвали в действующую армию. 1-мĕш Балтиçум тата Пĕрремĕш Беларуç фрончĕсенче çапăçнă. 33-мĕш танксене хирĕç вăрçакан бригада шутĕнче вăл Беларуçрен Эльбăна çитет.
1944 çулхи раштав уйăхĕнче, Танич хăй каласа панипе, ăна йывăр аманнăскерне, тăванла вилтăприне пытарма пикеннĕ, иккен.
Камикадзе
Окинава çапăçăвĕ
Ака уйăхĕн 16-мĕшĕччен тепĕр эсминеца шыва путарнă, тытăмран 3 авианосца, 1 линкора тата 9 эсминеца кăларнă. Çу, 4 пĕтĕмпех авианосец «Сэнгамон» борт çинчи 21 самолёчĕпе пĕрле çунса каять. Çу, 11 икĕ камикадзе лекнипе авианосец «Банкер-Хилл» çулăма кĕрет, 80 самолёт пĕтет, 391 çын вилет тата 264 çын аманать.
Танич Михаил Исаевич
Яшлăх
Вăрçă вĕçленсен Ростоври çурт-йĕр инженерĕсен институтне пĕлӳ пухма кĕнĕ, анчах та вĕçлеме май килмен — 1947 çулта ăна РСФСР ПК 58-10 статьипе (советсене хирĕçле агитациленĕшĕн, тĕплĕнрех — нимĕçсен кулленхи пурнăçĕ пирки каласа панăшăн). Тĕрмесенче, лагерьсенче (ытларах Соликамск таврашĕнче, вăрман каснă çĕрте) Танич улттă çул иртернĕ, ăна 1953 çулта амнистипе ирĕке кăларнă.
Камикадзе
Окинава çапăçăвĕ
Окинавăшăн çапăçнă вĕçнелле америка флочĕ 26 карапа çухатать, 225 ишĕлĕннĕ, вĕсенчен 27 — авианосецсем. Американсем камикадзесенчен хӳтĕленмелли виçе ĕçне йышăннине пула яппун самолёчĕсен 90% сывлăшрах çапса антараççĕ. Çывăх вăхăтрах, яппун самолёчĕсен шучĕ ӳксе пынипе, вĕçев аппарачĕн камикадзе валли ятарлă тĕсне шутласа хатĕрленĕ. «Накаджима Ki-115 Тсуруги» пирпе витнĕ йывăç кăшкарлă ахаль самолёт. 1920-мĕш тата 1930-мĕш çулсенчи кивелнĕ двигательсем лартнă, шассине вĕçсе хăпарсанах тепĕр хут усă курмалла пăрахса хăварнă. Темиçе çĕр самолёт хатĕрленĕ, кашни 800-килограмм бомбăна турттарма пултарнă, анчах та пĕринпе те усă курма ĕлкĕреймен.
Пĕтĕмлетӳсем
Икĕмĕш Тĕнче вăрçи вĕçнелле яппун тинĕс авиацийĕ 2525 вĕçевçĕ-камикадзе вĕрентсе хатĕрленĕ, тепĕр 1387 çын çартан пынă. Яппунсем хăйсем каланипе, камикадзе атакисемпе 81 карапа шыва путарнă, 195 çĕмĕрнĕ. Американсен хыпарĕсемпе, вĕсем 34 карап çухатнă тата 288 çĕмĕрнĕ. Çакăнсăр пуçне, вĕсем америкăн тинĕс çар çыннисене питĕ хăратнă.
Яппун авиацийĕ яланах вĕçевçĕ-камикадзе çителĕклĕ пулнă, хăй ирĕклисен шучĕ пур самолётсенчен виçĕ хут чылай шутланнă. Камикадзе шутĕнче çирĕм çулхи университетсенче вĕренекенсем пулнă. Çапах та çак феноменăн тĕп сăлтавĕ Японин этеплĕхĕнче никĕсленнĕ, унăн йĕрри вăтам ĕмĕрсенчи «Бушидо» самурай йăлинчен килет. Хăйĕн тăван çĕрĕшĕн, хăйĕн Императăрĕшĕн чыспа вилĕме кĕтсе илесси — чылай çамрăк яппунсемшĕн çӳллĕ туйăм пулнă. Камикадзе Япони паттăрĕ пулнă, вĕсемшĕн таса çын вырăнне хурса храмсенче кĕл тунă, вĕсен тăванĕсене тӳрех чи чыслă-яваплă çынсен ĕретне тăратнă.
Вĕçеве тухиччен ятарлă церемони ирттернĕ, ритуал чешĕкĕпе сакепе «хачимаки» ĕçнĕ, çамка çине шурă хăю çыхса вĕçеве тухнă. Камикадзе символĕ — хризантема чечекĕ. Çамрăк вĕçевçĕсем Каймон (Японин кăнтăр-анăçĕ) тăвĕ çийĕн иртсе кайнă, вĕсем тăван çĕр-шывĕпе юлашки хут пăхса илсе сывпуллашнă.
Каçăсем
Категори:Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи Категори:Япони
Танич Михаил Исаевич
М. Таничăн сăввисем çине хунă ача-пăча юррисем
и др.
Çемье
Арăмĕ — юрă сăвăçи Лидия Николаевна Козлова. Хĕрĕсем — Светлана тата Инга, мăнукĕсем Лев тата Вениамин.
Асăрхавсем
Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннисем Категори:СССРта репрессиленисем Категори:Раççей мусăкçисем Категори:Вырăс сăвăçисем Категори:Ваганьково çăвине пытарнисем
Сталинская (Пеноровка юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Этрусксем
thumb|300 px|Бандитачча [[некрополь|некрополĕнчи этруссен саркофагĕ. Тем тĕрлĕ тĕслĕ терракота, пирĕн эрăччен VI ĕмĕр, Вилла Джулиа музейĕ, Рим]]
Этруссем (etruschi, tusci, τυρσηνοί,, хăйне хăй ячĕ. rasna) — пирĕн эрăччен I пинçуллăхра Апеннин çурутравĕн çурçĕр-анăçĕнче (авалхи Этрури çĕрĕ — хальхи Тоскана) аталаннă тĕнче туса çитернĕ, пулас рим цивилизацийĕ çине пысăк сĕм янă авалхи йăхсем.
Этруссем ăçтан тухнă
Геродот шучĕпе этруссем Кĕçĕн Азири Лидирен тухнă тирренсем е тирсенсем пулаççĕ. Авалхи урăх çыракансен шучĕпе, этрус этносĕн аталанăвне пеласги йăхĕсем хутшăннă. Автохтон версине йышăнакан ăслăхçăсем этруссене Италири Вилланова этеплĕхĕпе çыхăнтараççĕ. ХХ ĕмĕрĕн варрине çитиех «лиди версийĕ» çав тери тиркев айĕнче тăрать, уйрăмах лиди чул çырăвĕсене тĕпчесе уçса вуланă май — вĕсен чĕлхинче этрус чĕлхипе пĕр пĕрлĕ те тупайман. Çапах та паянкунхи ăнланусемпе, этруссене лидисемпе мар, Кĕçĕн Азин анăçĕнче, индоевропа халăхĕсенчен мал аваллăрах пурăннă «протолувисемпе» е «тинĕс халăхĕ» этносĕпе танлаштармалла.
Дионисий Галикарнасский ĕçĕнче тата маларах — пирĕн эрăччен V ĕмĕрте Лесбосра пурăннă Гелланик историкĕ пĕлтернипе, пеласкисене грексем хăваласа янă хыççăн вĕсем Нан патша, Тевтамид ывăлĕ, ертсе пынипе По кӳлмекне çитсе карапĕсене пăрахаççĕ. Кайран вĕсем Италие шалалла кĕрсе, Тиррени (Этрури латтинла) патшалăхне йĕркеленĕ. Çакă Троян вăрçиччен малтанах пулнă. Дионисий хăй этруссене Итали автохтон халăхĕ вырăнне хунă.
2007 çулхи нарăсра итали генетикĕсен тĕпчевĕсене пичетлесе кăларнă. Çав ĕçсенче тоскана ĕне ăрачĕн (Этрури вăхăтĕнченех паллăскерĕн) кенĕсене Анатолири ĕнесен кенĕсемпе танлаштарса çывăх пулнине палăртнă (Италин урăх пайĕсенчи ĕне ăрачĕсен кенĕсем пĕрлĕ пахалăхĕсем сахал пулнине пĕлтернĕ). Çакă та Геродотăн версине аяккăн тивĕçтерет, пулас.
Ансат истори
Этрури этеплĕхĕ пирĕн эрăчченхи VIII—VII ĕмĕрсенче çӳллĕ аталануллă Вăтаçĕр тинĕсĕ çĕрĕсенчен çынсем куçса килнипе, грек колонисем юнашар пулнипе хăвăрт ӳсме тытăннă. Пирĕн эрăччен VII ĕмĕрĕн вĕçĕнче 12 хула-патшалăх пĕрлĕхе пуçтарăнса, пирĕн эрăччен VI ĕмĕр варринче Кампани ярса илеççĕ. Пирĕн эрăччен V—III ĕмĕрсенче Этрурие Рим пăхăнтарать, халăхне империнче хутăштарса ирĕлтерет.
Топонимика
thumb|300 px|Финики (тĕп таблицă) тата этрус тексчĕсем Пигри (хальхи Санта Севера, Лацио) ылтăн таблицисенче. Этруск ячĕллĕ географи выранĕсем те пур. Тиррен тинĕсĕ «тирренсем» тытса тăнă, çавăнпа авалхи грексем тинĕсе çак ятпа итвĕçтернĕ, (грексем этрускăсене тирренсем тенĕ). Адри тинĕсĕ çинчи этрусс порт-хули Адри тинĕсĕн çурçĕр пайне тĕрĕслесе тăнă. Римра этрускăсене «тускăсем» тенĕ, çак ятпах каярах Тоскана çĕрне каланă.
Этрус чĕлхи
этрус чĕлхине тăван чĕлхе тупасси тавлашуллă ĕç-хĕл пулса тăрать. Этрус сăмахсарне хатĕрлесси, вĕсен тексчĕсене тĕпчесе вуласси питĕ мăран пырать, паянкуна та вĕçĕ-хĕрри курăнмасть.
Каçăсем
Категори:Этрускăсем Категори:Çухалнă халăхсем Категори:Авалхи халăхсем
Ĕçсĕрлĕх
Ĕçсĕрлĕх — экономика енчен пурăнан хастар халăхăн ĕç çуклăх социаллă-экономика пулăмĕ.
Каçăсем
Категори:Макроэкономика Категори:Ĕç Категори:Экономика терминĕсем Категори:Социаллă йывăрлăхсем Категори:Макроэкономика индикаторĕсем
Анат Аманак
Анат Аманак  — Раççей территоринчи юханшыв. Самар облаçĕ территорипе юхать. Аманак юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Кинель пуçĕнчен вăрричен, Кутулук юханшывсăр пуçĕнчен Кутулук шывуправĕччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
361
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Кутык
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Грезин Владимир Николаевич
Грезин Владимир Николаевич, — прозаик. 1934 çулхи чӳк уйăхĕн 11 Мари Элĕн Юрино районĕнчи Барницы ялĕнче çуралнă. 2002 çулхи юпа уйăхĕн 5 вилнĕ.
1996 çултанпа Раççей Федерациĕн çыравçисен пĕрлешĕвĕн членĕ.
Ӗçĕсем
Унăн калавĕсемпе хайлавĕсем çак кĕнекесенче пичетленнĕ:
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем
Шăрăмкуç
Шăрăмкуç, Мăйракаллă тăри (лат. Eremophila alpestris), — ҫерçи евĕрлисен, тăри йышшисен (Alaudidae) вӗҫен кайӑксен тӗсӗ.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Евразири вĕçен кайăксем Категори:Кăнтăр Америкăри вĕçен кайăксем Категори:Çурçĕр Америкăри вĕçен кайăксем Категори:Африкăри вĕçен кайăксем Категори:Тăри йышшисем Категори:Хăрушсăрлăхри тĕссем Категори:1758 çулта çырнă чĕрчунсем
Буляк (Сарайсинский сельсовет)
Буляк — Пушкăрт Республикин Çтерлĕпуç районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 37 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453185, ОКАТО кочĕ — 80248835002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Çтерлĕпуç районĕ
Балашиха (хула тăрăхĕ)
Балашиха - Мускав облаçри чи пысăк хули.
Хуçалăх
Категори:Мускав облаçĕн хулисем
362
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Тай-брейк
Тай-брейк («çураçӳсене пĕтерни» tie — çураçу +  — хуç, чар) — çураçуллă шут чухне çĕнтерӳçе палăртмали кĕскетнĕ уйрăмман парти (теннисре - гейм), волейболра (кĕске сет) тата спортăн урăх пайеĕсĕсенче).
Волейбол
Волейболра тай-брейке партисернче 2:2 шут пулсан, выляççĕ
Бадминтон
Бадминтон тай-брейкне геймри шут 20:20 çитсен выляççĕ.
«20-20» шут чухне 2 балла тупăшнă вылявçă геймре çĕнтерет. Вăйă «29-29» шута çитсен, 30-мĕш воллана выляса илнĕ тупăшçă геймре çĕнтерет.
Каçăсем
Категори:Волейбол Категори:Теннис Категори:Бадминтон Категори:Спорт терминĕсем Категори:Теннис терминĕсем Категори:Шахмат терминĕсем
Аслă Таяпа ял тăрăхĕ
Аслă Таяпа ял тăрăхĕ — Чăваш Енĕн Елчĕк районĕнчи ял тăрăхĕ. Администраци адресĕ: Аслă Таяпа ялĕ, Тĕп урам,10. Телефон:         +7:(83549)63443.
Ял тăрăхĕн пуçлăхĕ: Скворцов Анатолий Васильевич
Тăрăх тытăмĕ, халăх йышĕ
Ял тăрăх шутне 3 ял кĕрет: Аслă Таяпа, Чăваш Тăрăм, Шуршу. П
Ялсенче пĕтĕмпе 3105 çын (2006) пурăнать.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Елчĕк районĕн ял тăрăхĕсем
Гнездилов Иван Фёдорович
Гнездилов Иван Фёдорович — (17.06.1922-14.01.1990), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 19. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш сывлăш çарĕн 1-мĕш гварди авиаци корпусĕн 12-мĕш гварди пĕтерекен авиаци дивизин 153-мĕш гварди пĕтерекен авиаци полкĕн эскадрилья командирĕн çумĕ, гварди аслă лейтенанчĕ.
Чебачья (Салат юппи)
Чебачья — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Салат юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Химки (хула тăрăхĕ)
Химки - Мускав облаçри хула тăрăхĕ.
этимология
Категори:Мускав облаçĕн хулисем
Кăраклав
Кăраклав, — Чăваш Енĕн Чăваш Енĕн Элĕк районĕн Шĕмшеш ял тăрăхĕнчи ял.
Щупашкара çитме 84 км, райцентра çити 17 км, ч. ç. станцине — 50 км.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Пĕр урам - Романов урамĕ, 46 çын пурăнать.
Казаков Николай Нилович
Казаков Николай Нилович (1962, авăн, 16, Тăрмăш ялĕ, Тăвай районĕ, Чăваш АССР) — раççей чăваш композиторĕ, мусăкçăсен пĕрлĕхĕн ĕçченĕ, CCРП композиторĕсен пĕрлешĕвĕн пайташĕ (1988), Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ ӳнер ĕçченĕ (2002), Раççей Федерацин патшалăх парнин лауреачĕ (литература тата ӳнер - 2004), Чăваш Республикин патшалăх премин лауреачĕ (литература тата ӳнер - 2009). .
Пурнăçĕ
Чăваш Енĕн Тăвай районĕнчи Тăрмăш ялĕнче çуралнă.
Кăраклав
Кун-çулĕ
1927 çулчен Етĕрне уесĕн Элĕк вулăсĕнче шутланнă. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Элĕк районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Вăрнар районне кĕртнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Элĕк районĕн ялĕсем
Казаков Николай Нилович
Пурнăçĕ
Вăтам шкулта Николай вĕрсе калакан кĕвĕ оркестрĕнче пăрăхпа кларнет çинче вылянă, Тăвайри ачасен мусăк шкулĕнче фортепианăпа вĕреннĕ.
Вăтам шкул хыççăн, Чăваш патшалăх педагогика институчĕнчи мусăкпа педагогика факультетне вĕренме кĕнĕ. Çав вăхăтрах Шупашкарти Ф. П. Павлов ячĕллĕ мусăк вĕрентĕшĕнче, А. Г. Васильев патĕнче (кунта «Ялта» сюита, фортепиано валли вариацисем кĕвĕленĕ) вĕреннĕ.
1981—1986 çулсенче Хусанри консерваторинче, А. Б. Луппов профессор класĕнче композиципе ăста пĕлӳне илнĕ. 2-мĕш курсра Пĕтĕм Раççейри çамрăк композиторсен ăмăртăвĕнче çĕнтернĕ, унта «Весёлые картинки» ачасен хорĕ чăваш поэчĕсен сăввисем çине кĕвĕленĕ пиллĕк пайлă сюитăна юрланă.
Консерватори хыççăн Чăваш композиторĕсен пĕрлешĕвĕн консультанчĕ пулса вăй хунă, кайран Чăваш патшалăх М. Çеçпĕл ячĕллĕ ачасен (ТЮЗ) театрĕн мусăк пайĕн ертӳçĕ.