cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бахтин Михаил Михайлович
Франсуа Рабле романĕн пултарулăх принципĕсене тĕпченĕ май, Бахтин теорию халăхăн универсаллă кулăш культури теорине аталантарнă.
Бахтин полифонизм, кулăш культури, хронотоп, карнавализаци, мениппея литература пĕлĕвĕн ăнлавĕсене ăслăха кĕртнĕ. стилистикăпа калаçу жанрĕсен пĕрлехи теорипе темиçе лингвистика ĕç хайланă. «Бахтин çаври» ятлă ăслăх-философи кĕтесĕн ăс-тăн ертӳçи.
Биографи
Орёл хулара нумай ачаллă çемьере çуралнă. Ашшĕ банкра ĕçленĕ. Каярах вĕсем Вильнăра (халĕ Вильнюс; 1905—1911) тата Одессăра (1911 — ?) пурăннă. Хăй каласа панипе, Петроградри тата Çĕнраççей университечĕсенче (çирĕплетекен документсем çук) пĕлӳ илнĕ. Пиччĕшĕ — Николай, философ, аваллăха тĕпчекенĕ.
1918 çултанпа Невельре пурăннă, пĕрлехи ĕçлев шкулĕнче вĕрентнĕ. Унтах Бахтин таврашĕнче пĕр майлă шухăшлакан интеллектуалсем — М. И. Каган, Л. В. Пумпянский, В. Н. Волошинов, М. В. Юдина, Б. М. Зубакин — чăмăртаннă. 1919 çулта Михаил Михайлович пĕрремĕш статьяна — «Искусство и ответственность» — пичетленĕ. 1920 çултанпа Витебскре пурăннă, пединститутра тата консерваторире вĕрентнĕ, философипе, эстетикăпа, литературăпа лекцисем вуланă. Унăн юлташĕсен шутĕнче П. Н. Медведев, В. Н. Волошинов тата И. И. Соллертинский пулнă. 1920—1924 çулсенче Достоевский пирки вĕçлеймен философи трактачĕсене çырнă.
1921 çулта Елена Александровна Околовича качча илнĕ.
1936 çулта, ссылкă вĕçленсен, мăн хуласенче пурăнма чарнипе, Бахтина Саранска, Мордва патшалăх педагогика институтне ĕçлеме кайма тивнĕ, анчах унтан та 1937 çулта тухса каймалла пулнă та 1945 çулчен Калинин облаçĕнчи Савёлово станцинче 14 № шкулта вĕрентнĕ. 1938 çулта остеомиелит вĕрĕлсе кайнипе сылтăм урине татнă.
Вăрçăччен Бахтин СССР Ăслăх Академин А. М. Горький ячĕллĕ Тĕнчери литература институчĕн (ИМЛИ) литература секцин ĕçĕсене хутшăннă, унта роман теорипе 2 доклад туса панă. Пĕрремĕш докладне — «Слово в романе» — 1940 çулхи юпан 14-мĕшĕнче («Вопросы литературы» журнал, 1965, № 8 пичет.) тата иккĕмĕшне — «Роман как литературный жанр» 1941 çулхи пушăн 24-мĕшĕнче («Вопросы литературы» журнал, 1970, № 1 пичет.) вуласа панă.
Çав çултах вăл Саранска таврăннă та Мордва патшалăх педагогика институтĕнче (1957-па — Мордва патшалăх университечĕ) 1961 çулчен мĕнпур литература кафедринче вăйне хунă.
1946 çулхи чӳкĕн 15-мĕшĕнче Бахтин Мускавра, Тĕнчери литература институтĕнче, «Рабле в истории реализма» темăпа хӳтĕленĕ.
Хăй вăхăтĕнче манăçа тухнăскер (1930 - 1963 çулсенче хаçатсенче 3 ытла паллăрах мар статья çеç пичетленнĕ), Бахтин 1960-мĕш çулсенче Совет Союзĕнчи ăслăх уçлăхне, ăна вĕрентӳçĕ вырăнне хунă пĕр шухăшлисем пулăшнипе, таврăнма пултарнă. 1960 çулта ун патне литература пĕлевçисем (Тĕнчери литература институчĕн ăсчахĕсем В. В. Кожинов, С. Г. Бочаров, Г. Д. Гачев, П. В. Палиевский, В. Д. Сквозников .) пĕрле çыру янă.
1969 çулта Саранскран Мускава куçса килнĕ. 1960—1970-мĕш çулсенче Бахтин хăйĕн статьисене ИМЛИ кăларăмĕсенче — «Вопросы литературы» журналпа «Контекст» пухмачĕ — пичетленĕ. Рабле пирки, Достоевский пирки (тĕрĕссипе çĕнĕ редакципе) кĕнекесене кăларнă, «Вопросы литературы и эстетики. Исследования разных лет» ĕçе (автор вилнĕ хыççăнах тухнăскер) хатĕрленĕ.
Каçăсем
Категори:СССР литература пĕлевçисем Категори:СССР филологĕсем Категори:СССР лингвисчĕсем Категори:СССР философĕсем Категори:Чĕлхе философĕсем Категори:Пайăр çынсем:Саранск Категори:Франсуа Рабле Категори:Филологи ăслăхĕсен кандидачĕсем Категори:Ӳнер философĕсем Категори:Литература философĕсем Категори:Эстетсем Категори:Введени çăвинче пытарнисем
Янкурас (пĕлтерĕшсем)
Янкурас:
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем Категори:Ялсем
Омор-Ягун (Тром-Юган юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Чистополка
Чистополка (Чистополка) —  Красноярск крайĕнчи Казачински районĕнчи  ял. Час-часах Çĕпĕрти чăваш ялĕсен йышне кĕртеççĕ.
Каçăсем
Категори:Казачински районĕ Категори:Красноярск крайĕнчи чăваш ялĕсем
Кильхберг (Цюрих)
Кильхберг (Kilchberg) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Хинвиль тăрăхне кĕрет. 7188 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0135.
Фрайметтиген
Фрайметтиген — (Freimettigen) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Конольфинген тăрăхне кĕрет. 365 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0607.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Сакăлта
Сакăлта — нумай пĕлтерĕшлĕ термин:
Архитектура
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Интеграл
Интеграл — математикăлла анализри чи паллă ăнлавсенчен пĕри, вăл тĕрлĕ шутлавсене тунă чухне сиксе тухать, çав шутра:
Тата ытти те.
Çавăн пекех математикăра, функцин тухсатăранĕ паллă пулнă чухне, ăна, функцие, хайне тупас тĕллев те пур. Ансатлатса, интеграла элементсен вĕçĕ-хĕрисĕр йышĕн сумми пек палăртма пулать. Интеграл палли айĕнчи функци еплерех пулнине кура иккĕлле, виççĕлле, кукăр, çийле тата ытти йышши интегралсене те палăртаççĕ. Çавăн пекех, интеграл ăнлавне хăйне палăртнă чухне те, тĕрлĕ çул-йĕрсем пур. Çапла вара математикăра Риман интегралĕ, Лебег интегралĕ, Стильтес интегралĕ (тата ытти те...) тенисем аталаннă.
Каçăсем
Категори:Ăслăх Категори:Математика Категори:Математикăлла анализ
Эйвон (Северн юппи)
Эйвон (Avon) — Аслă Британи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Северн юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 154 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Аслă Британи юханшывĕсем
Кочетовка (Белгоза юппи)
Кочетовка  —Раççей территоринчи юханшыв. Сарăту облаçĕ, Волгоград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Белгоза юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 19 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Медведица Терса кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ Хопёрпа С.Донец юпписем хушшинче. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Пăхаттир
thumb|[[Николаев Яков Николаевич (1911-1943) — чăн-чăн пăхаттир. Вăл Аслă Атилĕх вăрçинче палăрнă. Польша çĕрĕ çинче «Чуваш» ятпа çапăçса вилнĕ]]
Кочетовка (Белгоза юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Пăхаттир
Пăхаттир — уйрăмах пысăк хаюлăхпа, хастарлăхпа, вăйпа, пултарулăхпа, тавативĕçлĕхпе паларса тăракан çын. Урăхла ăна паттăр е герой теме пултараççĕ. Анчах кашни унашкал сăмахăн хăйĕн уйрăм сĕмĕ пур.
Кочетовка (Белгоза юппи)
Каçăсем
Категори:Сарăту облаçĕн юханшывĕсем Категори:Волгоград облаçĕн юханшывĕсем
Пăхаттир
Фольклорти сăнарсене та час-часах «пăхаттир» теççĕ. «Пăхаттир» тени уйрăмах вырăс фольклорĕшĕн кăтартуллă.
Глонн (Мангфалль юппи)
Глонн — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Мангфалль юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Пăхаттир
Вуламалли
Русский богатырский эпос IV—VII вв // Русский Вестник. — 1862. — Сентябрь (т. 41). — С. 450.
Асăрхавсем
Категори:Вырăс былинисем Категори:Вырăс юмахĕсем Категори:Фольклор Категори:Мифологи Категори:Халаплăх
Шăвăм
Шăвăм — çĕр массисем хăйсен йывăрĕшĕпе анаталла шуса анни.
Каçăсем
Категори:Çутçанталăк Категори:Сăрт-тусем * Категори:Шăвăм
Баринас
Баринас (Barinas ) — Венесуэла патшалӑхӗн хули, Баринас штачӗн тӗп хули.
Халӑх шучӗ 353 442 çын (2011).
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Венесуэла хулисем
Ручъёль
Ручъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Ухта юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Чворский Исток
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Паллăмарлăхлă интеграл
Паллăмарлăхлă интеграл е уçăмсăр интеграл (калăпăр, f(x) функцишĕн) — харпăр функцин мĕнпур умсăнарĕсен йышĕ.
Енчен те f(x) функцие (a,b) хушăкра палăртнă,  вăл унта татти-сыпписĕр  тата F(x) — унăн умсăнарĕ, эппин, (a<x<b), вара кунта С — хуть те мĕнле константа.
Каçăсем
Категори:Ăслăх Категори:Математика Категори:Математикăлла анализ
Кĕрше (пĕлтерĕшсем)
Кĕрше:
Çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем Категори:Ялсем Категори:Юханшывсем
Котун-Тур
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Авакян
Авакя́н (Авагя́н; Ավագյան) эрмен хушамачĕ. Христиансен Аввакум чтенчен пулнă Авак (е Авакий) ятран тухнă: Паллă çынсем:
Асăрхавсем
Эрмен
Амилопектин
Ами́лопекти́н (ἄμυλος — «вĕтĕ çăнăхран тунă кукăль», — «пăчăртанă», «тачăлатнă») — крахмал шутне кĕрекен тĕп полисахаридсенчен пĕрри. Гликозидлă çыхăнусемпе пĕрлешĕннĕ глюкозăн юлашки пайĕсенчен тытăнса тăрать и.
Пахалăхсем
Молекула масси 1 000 000 çитет. Иодпа хутăштарсан хĕрлĕ-фиолетла сăрланать. Сивĕ шывра пачах ирĕлейменскер, вĕри шывра клейстерăн студень пайĕ пулса тăрать.
Çутçанталăкра тĕл пулни
Çĕрулмире, кукурузăра, рис крахмалĕнче амилопектин шучĕ — 76—81 %.
Вакси (waxi) тулă
Амилоза синтезне чарса тунă тулă та пур. Унăн крахмалĕнче амилопектин кăна.
Каçăсем
Категори:Полисахаридсем
Маракай
Маракай (Maracay) — Венесуэла патшалӑхӗн ҫурҫӗрти хули, Арагуа штачӗн чи пысӑк тата тӗп хули.
Халӑх шучӗ 955,362 çын (2011).
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Венесуэла хулисем
Хĕвел (фильм, 2005)
Хĕвел (Солнце) — Никола-фильм киностудире Александр Сокуров режиссёр 2005 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:Раççейĕн истори фильмĕсем Категори:1940-мĕш çулсенчи истори фильмĕсем Категори:Сёв тапхăрĕ Категори:Раççейĕн драма фильмĕсем Категори:Токио пирки фильмсем Категори:2005 çулхи Раççей фильмĕсем Категори:СТС кинопроекчĕсем Категори:«Ленфильм» киностуди хутшăннипе ӳнерленĕ фильмсем Категори:Иккĕмĕш Тĕнче варçи пирки фильмсем
Вăта хăлха
Вăта хăлха (auris media) — этемĕн тата ытти сĕтпе ÿсекенсен итлев тытăмĕн пĕр пайĕ, вăл тулашри сывлăш сулланăвĕсене йышăнса ăна шалти хăлха патне çитерсе унти шĕвек сулланăвне куçарассине тивĕçтерет.
Каçăсем
Категори:Акустика Категори:Туйăм органĕсем Категори:Оториноларингологи Категори:Хăлха
Аверьянов
Аверьянов вырăс хушамачĕ. Аверьян ятран тухнă:
Асăрхавсем
Вырăс
Саредаяга
Саредаяга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Нерута юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 140 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 66 км.
Жало Семён Сергеевич
Жало Семён Сергеевич Жало Семен Сергійович — (16.04.1918-18.10.1997), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 30. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 65-мĕш çарĕн 106-мĕш перевçĕсен дивизин 43-мĕш перевçĕсен полкĕн сапёр взвочĕн сапёрĕ, красноармеец.
Саредаяга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Мăн Сомбол
Мăн Сомбол — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Сомбала юханшыва юхса кĕрет. 29 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Пĕçĕ
Пĕçĕ (femur — пĕçĕ шăмми) — этемĕн урин, чĕрчунсен кайри урин кĕлетке патне чи çывăхра тăракан пайĕ.
Каçăсем
Категори:Ура Категори:Ура анатомийĕ
Он-Еган-Ветленя
Он-Еган-Ветленя — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Аган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  156 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 63 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Лангнау-ам-Альбис
Лангнау-ам-Альбис (Langnau am Albis) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Хинвиль тăрăхне кĕрет. 6971 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0136.
Каçăсем
Категори:Цюрих кантонĕн хулисем
Лангнау-ам-Альбис
Экс (юханшыв)
Экс (Exe) — Аслă Британи территоринчи юханшыв. Англитерриторипе юхать. Юханшыв Пляж Лайм юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 88 км, бассейн лаптăкĕ 1500 км2.
Каçăсем
Категори:Англи юханшывĕсем
Статский советник (фильм)
Статский советник (Статский советник) — Мосфильм киностудире Филипп Янковский режиссёр 2005 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Пюнга-Лохо (юханшыв)
Пюнга-Лохо  —Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Неросавэй юхăмăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 7 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Надым.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Таунгынян-Яха
Таунгынян-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Тадибе-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 67 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Средняя-Шилка
Средняя-Шилка (Средняя-Шилка) —  Красноярск крайĕнчи Казачински районĕнчи  ял. Час-часах Çĕпĕрти чăваш ялĕсен йышне кĕртеççĕ.
Таунгынян-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Средняя-Шилка
Каçăсем
Категори:Казачински районĕ Категори:Красноярск крайĕнчи чăваш ялĕсем
Тĕрĕслĕх (парти)
«Тĕрĕслĕх» партийĕ (Партія «Справедливість») — украин сулахай центрĕнчи политика партийĕ. Умĕнхи — 2000 çулта Иван Чиж тата Украинăн социализм партинчен Александр Морозпа хирĕçсе кайса тухнă депутатсем йĕркеленĕ «Тĕрĕслĕх» партийĕ. Парти лидерĕ — Украинăн вĕренӳпе ăслăх экс-министрĕ - Станислав Николаенко.
2011 çулхи раштавăн 13-мĕшĕнче «Тĕрĕслĕхе» никĕсе хурса тата 4 урăх парти («Халăх влаçĕ», Украина хресчен демократи партийĕ, «Мĕнпур украина патризм пĕрлешĕвĕ», «Яла чĕрĕлтерни») «Пĕрлешĕннĕ сулахайрисем тата ялтисем» (Об'єднані ліві та селяни) партине йĕркеленĕ.
2014 çулта ака уйăхĕнче партине «Тĕрĕслĕх» ята тавăрнă.
Пуçлăхсем
Парти канашĕн председателĕ: Николаенко Станислав Николаевич
Парти канашĕн председателĕн çумĕ: Винский Иосиф Викентьевич
Хисеплĕ Председатель: Чиж Иван Сергеевич
Каçăсем
Категори:Украинăри политика партисем Категори:Сулахай центрĕнчи партисем Категори:Социал-демократи партисем Пĕрлешĕннĕ сулахайрисем тата ялтисем
Каин XVIII
Каин XVIII (Каин XVIII) — Ленфильм киностудире Надежда Кошеверова режиссёр 1963 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1963 çулхи фильмĕсем Категори:«Ленфильм» студин фильмĕсем Категори:Надежда Кошеверован фильмĕсем Категори:Михаил Шапиро фильмĕсем Категори:Фильмсем, Николай Эрдманăн сценарисемпе Категори:Евгений Шварцăн хайлавĕсене экранизациленисем Категори:Сатира фильмĕсем Категори:ССРП юмах фильмĕсем Категори:Вырăсла фильмсем
Черничная
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Авраменко
Авраменко  украинсен хушамачĕ. 'Авраам ятран тухнă: Паллă çынсем:
Паттăр
thumb|[[Николаев Яков Николаевич (1911-1943) — чăн-чăн паттăр тата пăхаттир. Вăл Аслă Атилĕх вăрçинче палăрнă. Польша çĕрĕ çинче «Чуваш» ятпа çапăçса вилнĕ]]
Паттăр — уйрăмах пысăк хаюлăхпа, хастарлăхпа, вăйпа, пултарулăхпа, тавативĕçлĕхпе паларса тăракан çын. Урăхла ăна пăхаттир е герой теме пултараççĕ. Анчах кашни унашкал сăмахăн хăйĕн уйрăм сĕмĕ пур.
Фольклорти сăнарсене та час-часах «паттăр» теççĕ. Çав вăхăтрах, «пăхаттир» тени, сăмахран, уйрăмах вырăс фольклорĕ тĕлĕшпе вырăнлă.
Каçăсем
Категори:Фэнтези *
Категори:Халаплăх
Хурт-хăмăр
Хурт-хăмăр (Anthophila) — вĕçекен хурт-кăпшанкăсен   Apoidea çиййышри тата  çурхах çунатлисем отрядри клада,  сăпсасене тата  кăткăсене тăванлă. Хурт-хăмăр çинчен вĕрентекен ăслава апиологи (апидологи) теççĕ.
Тĕнчере мĕнпурĕ хурт-хăмăрăн 21 пин тĕсĕ тата 520 речĕ пур.
Каçăсем
Категори:Хурт-хăмăр ĕрчетесси Категори:Хурт-кăпшанкă
Горин-Горяйнов Борис Анатольевич
Борис Анатольевич Горин-Горяйнов (18.11.1883, Санкт-Петербург, Раççей империйĕ — 15.4.1944, Ленинград, РСФСР, ССРП) — раççей кино актёрĕ.
Крюковка
Крюковка —Раççей территоринчи юханшыв. Сарăту облаçĕ, Волгоград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Мăн Колышлей юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 37 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Медведица Терса кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ Хопёрпа С.Донец юпписем хушшинче. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Сарăту облаçĕн юханшывĕсем Категори:Волгоград облаçĕн юханшывĕсем
Çыруçă кĕнеки
Çыруçă кĕнеки — Вырăс патшалăхĕн уйрăм çĕрĕсенче,  XV ĕмĕртен пуçласа XVII ĕмĕр варричен, кирлĕ хыпарсене пĕтĕмлетсе,  тытса пынă кĕнекесем.
Каçăсем
Категори:Вырăс патшалăхĕн экономики Категори:Новгород çĕрĕ  Категори:Генеалоги çăлкуçĕсем
Опплиген
Опплиген — (Oppligen) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Конольфинген тăрăхне кĕрет. 633 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0622.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Глоттер
Глоттер — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Драйзам юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 40 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Курски
Нагорное, — Чăваш Енĕн Етĕрне районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 92 çын, çав шутра 40 арçын, 52 хĕрарăм пурăннă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Етĕрне районĕн ялĕсем
Хăвалав (гимн)
Асăннă сăвăри тата гимнри «Хăвалав» сăмах (Пагоня, вырăсла Погоня) çĕршыври арçынсем хăрушлăх килсе тухсан никам хушмасăр хăйсене тĕллĕн пуçтарăнса тунă çар йĕркелĕмне пĕлтерет.
Текст
Гимн пек усă курнă чухне, чылай чухне, юлашки çаврана юрламаççĕ, 2, 4 тата 6-мĕш  çаврасене икĕ хут юрлаççĕ.
• 3
Каçăсем
Категори:Беларуç
Агафонов
Агафонов  вырăс хушамачĕ. 'Агафон. ятран тухнă: Паллă çынсем:
Асăрхавсем
вырăс
Сутана́ шăмми
Сутана шăмми  — этемĕн ура тата чĕрчунсен кайри ура хутлăхĕнчи мăшăрлă шăмми. Çуралсанах вăл виçĕ пайран тăрать:
Этеме илес пулсан, 14-16 çул тĕлне юлашкинчен асаннă виçĕ шăмă, пĕрпĕтĕмлĕх пулса пĕрлешсе каяççĕ.
Литература
Категори:Сутана Категори:Алă-ура Категори:Ал-ура
Вахандарья
Вахандарья (, Вахондарё) — Афганистан территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Пяндж юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 220 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Афганистан юханшывĕсем
Сареда-Яга
Сарёда-Яга (Сареда) — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Наулъяга юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 23 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 38 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Океан (халаплӑх)
Каҫӑсем
Категори:Авалхи Грецин тĕнĕ Категори:Турăсем, алфавитпа Категори:Авалхи Грецин халаплăхĕ Категори:Авалхи Греци
Сареда-Яга
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Рытыв-Вож (Лиственичная юппи)
Рытыв-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Лиственичная юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Лайăш районĕ
Лайăш районĕ (Лаеш районы) — Тутарстан Республикине (РФ) кĕрекен администрациллĕ-территориллĕ виçе тата муниципаллă йĕркеленӳ (муниципаллă район). Чулман Атăл Атăла юхса кĕнĕ çĕрте выранаçнă.
Район тĕпĕ: Лайăш (Лаеш).
Каçăсем
http://www.instagram.com/laishevolife Официальный аккаунт Лаишевского района в Instagram http://vk.com/public114915912 Официальная группа Лаишевского района в "ВКонтакте" https://twitter.com/Laishevolife Официальный аккаунт Лаишевского района в "Твиттере"
*
Коутль-Игый
Коутль-Игый — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Лямин юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  58 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Хлор изотопĕсем
Хлор изотопĕсем — тĕшĕнче тĕрлĕ шутлă нейтронлă хлор хими элеменчĕн атомĕсемпе атом тĕшшин варианчĕсем
Каçăсем
Категори:Изотопсем
Лавера
Лавера —Раççей территоринчи юханшыв. Сарăту облаçĕ, Волгоград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Аткара юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 19 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Медведица Терса кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ Хопёрпа С.Донец юпписем хушшинче. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Сарăту облаçĕн юханшывĕсем Категори:Волгоград облаçĕн юханшывĕсем
Мăн Тозьма
Мăн Тозьма — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Тури Тозьма юханшыва юхса кĕрет. 18 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Сакăлта тата тумхах
Сакăлта тата тумхах — çул-йĕр çинчи шăтăк-шатăк.
Уйăрса пăхсан, çакă курăнать. Сакăлта вăл — путăк (çул лаптакĕнчен аяларах çĕмĕрĕлни). Тумхах — çул латакĕнчен çÿлерех мăкăрăлчăк.
Куллехи калаçура вăл та, ку та синонимсем пек çÿреме пултараççĕ.
Литература
Категори:Çул-йĕр Категори:Çулсем
Теня-Яха (Нейта-Яха юппи)
Теня-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Нейта-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 81 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 37 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Чин-Кыкке
Чин-Кыкке — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Чурбига юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 115 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Гобах
Гобах — Германи территоринчи юханшыв. Анатри Саксони территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Анат Саксони юханшывĕсем
Онтын-Ягун
Онтын-Ягун — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тром-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  150 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Вуаль тĕтрелĕхĕ
Тĕтрелĕх çав тери пысăк пулнипе унăн пайĕсене уйрăм тĕтрелĕх тесе пайăр ятсем панă.
Каçăсем
Категори:Çĕнĕрен çĕнĕсен юлашкисем Категори:Акăш (çăлтăр капланчăкĕ) Категори:Колдуэлл объекчĕсем
Pętla Łabędzia
Прометей
мини|Прометей. Гюстав Моро ӗҫӗ Прометей (ав.-грек. Προμηθεύς, тӳррен — тӑрӑшакан, малашне пӑхакан) — Авалхи грек халаплăхӗн титанӗ, ҫынсене турӑсен усал ӗҫӗсенчен хӳтӗлекенӗ, ҫӑлаканӗ, скифсен патши. Зевсӑн иккӗмӗш сыпӑкри тӑванӗ. Иапет титанпа Клименан (Аполлодор тӑрӑх — Асиян, Эсхил тӑрӑх — Фемида-Геян, Евфорион тӑрӑх — Герапа Евримедонт титанӑн ывӑлӗ). Атлантӑн, Менетий тата Эпиметей тӑванӗ. Гесионан упӑшки, Девкалионӑн ашшӗ (тепӗр вариант тӑрӑх — Пандораран), Иоран (Истр тӑрӑх).
Авалхи халап тӑрӑх, Прометей Гефестран кӑвар вӑрласа, Олимпран антарса ҫынсене парнеленӗ.
Ҫав ӗҫшӗн Зевс Гефеста (е Гермеса) Прометея Кавказ сӑрчӗсен хысакӗ ҫине, (Колхидара е Скифсен ҫӗрӗнче), кӑкарма хушнӑ. Ӑна Зевса итлеменшӗн айӑпласа явап тыттарнӑ. Прометейӑн асап чӑтма тивнӗ — вӑл пӗрмай вӗҫсе килекен ӑмӑрткайӑк унӑн пӗверне сӑхнинчен хӗн курнӑ.
Жанаев Дарма Жанаевич
Жанаев Дарма Жанаевич Жанын Дарма — (22.10.1907(9)-27.04.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 3-мĕш гварди танк çарĕн7-мĕш гварди танк корпусĕн 23-мĕш гварди мотоперевçĕсен бригадин инженер хĕсечĕн пуçлăхĕ, гварди капитанĕ.
Гильменд (юханшыв)
Гильменд ( هیرمند, هلمند, Hīrmand, Helmand, Ἐτύμανδρος, Erymandrus) — Афганистан территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Хамун юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1150 км, бассейн лаптăкĕ 500000 км2.
Каçăсем
Категори:Афганистан юханшывĕсем
Сезон охоты (фильм, 1997)
Сунар сезонӗ (Сезон охоты) — «Серебрянный век» киностудире Игорь Шавлак режиссёр 1997 çулта ӳкернĕ çивӗч сюжетлӑ детектив.
Арни (Берн)
Арни (Arni BE) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Конольфинген тăрăхне кĕрет. 973 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0602.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Сава-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Надым.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Куим-Ега
Куим-Ега — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Салым юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  385 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 34 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Сармойка-Яга
Сармойка-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Худелка-Яга юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 17 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Эггерт Константин Владимирович
Константин Владимирович Эггерт (9.10.1883, Мускав — 24.10.1955, Мускав) — совет кино актёрĕ.
Каçăсем
Категори:1883 çулта çуралнисем Категори:Юпан 9-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1955 çулта вилнисем Категори:Юпан 24-мĕшĕнче вилнисем Категори:Пензăри драма театрĕ
Сбробонъю
Сбробонъю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Боровая юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Паллăлăхлă интеграл
Паллăлăхлă интеграл е уçăмлă интеграл — интегралланакан функцирен е функционалтан тата çак функцие (функционала) палăртакан йышăн талккăшĕнчен тăракан мăшăрсен йышĕнче палăртнă аддитивлă мнотонлă функционал.
Палăртав
f(x) функцие [a ; b] хушăкра палăртнă тейĕпĕр. Çав [a ; b] хушăка темиçе пăнчăпа пайласа тухăпăр:.
Вара R тени [a ; b] хушăка пайланине пĕлтерет теççĕ. Унтан çакăн пек хуть те мĕнле пăнчăна палăртăпăр:,.
Çĕнйĕркелÿ
Çĕнйĕркелÿ — СССРта 1985-1991-мĕш çулсенче КПССăн ун чухнехи Генераллĕ Секретарĕ М.С.Горбачёв пуçарăвĕпе тата ертсе пынипе пулса иртнĕ анлă улшăнусем. Ют çĕршывсенчен чылайăшенче çакна вырăс чĕлхинчи сăмахпах (Perestrojka) палăртаççĕ. Вырăс чĕлхинче хăйĕнче, паллă ентĕ, "перестройка" теççĕ. Чăваш чĕлхинче çак пулăма çийĕнчех "çĕнйĕркелÿ" темешкĕн йышăннă.
Герой
thumb|[[Николаев Яков Николаевич (1911-1943) — чăн-чăн паттăр, пăхаттир тата герой. Вăл Аслă Атилĕх вăрçинче палăрнă. Польша çĕрĕ çинче «Чуваш» ятпа çапăçса вилнĕ]]
Оберриден (Цюрих)
Оберриден (Oberrieden ZH) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Герой
Герой  (ἥρως — паттăр арçын, çулпуç; чăваш чĕлхинче хĕрарăм-герой тĕлĕшпе ятарлă форма çук) — уйрăмах пысăк хăюлăхпа, хастарлăхпа, вăйпа,  пултарулăхпа, тавативĕçлĕхпе паларса тăракан çын. Урăхла ăна пăхаттир е паттăр теме пултараççĕ. Анчах кашни унашкал сăмахăн хăйĕн уйрăм сĕмĕ пур.
Оберриден (Цюрих)
Хинвиль тăрăхне кĕрет. 4907 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 013.
Каçăсем
Категори:Цюрих кантонĕн хулисем
Герой
Çавăн пекех
• 4
Каçăсем
Категори:Фэнтези *
Категори:Халаплăх Категори:Геройсем
Козьмо-Демьяновка
Козьмодемьяновка (Козьмодемьяновка) —  Красноярск Енри Мăн Мурта районĕнчи  ял. Час-часах Çĕпĕрти чăваш ялĕсен йышне кĕртеççĕ.
Хăвалав (герб)
мини|Витебскри Хӑвалав гербӗ Хăвлав (Паго́ня, Pogoń, Погонь, Vytís, Витис, Пого́ня, Пого́ня, Pahonia) — Литва аслă кнеçлĕхĕн тата унăн çĕрĕсен, çавăн пекех ертсе пыракан  Гедиминовичсен (XIV ĕмĕр хыççăн) гербĕ. Литва патшалăхĕн (1918—1940; 1991 — паянхи кунччен), Беларуç халăх республикин (1918) тата  Беларуç республикин (1991—1995) гербĕ. Белоруçре, Литвара, Польшăра, Раççейре, Украинăра тĕрлĕ геральдика символĕсĕнче усă кураççĕ.
«Хăвалав» сăмах (Пагоня, вырăсла Погоня) çĕршыври арçынсем хăрушлăх килсе тухсан никам хушмасăр хăйсене тĕллĕн пуçтарăнса тунă çар йĕркелĕмне (вырăсла Ополчение) пĕлтерет. Çавăнпа ăна чылай чухне урăх чĕлхесем çине куçарсах та каймаççĕ.
Каçăсем
Категори:Беларуç Категори:Гербсем
Дэвид Грэбер
Дэвид Грэбер  (англ. David Rolfe Graeber, 12 нарӑс 1961, Нью-Йорк — 2 авӑн 2020) — америка антропологӗ тата пӗрлӗх ӗҫченӗ, анархист.
Грэберӑн чи паллӑ ӗҫӗ — «Кивҫен: кун-ҫулӑн пӗрремӗш 5000 ҫулӗ [en]». Лондон экономика шкулӗн профессорӗ (2013 ҫултан). Хӑш чух ӑна «Эпир — 99 %» (акӑлч. «We are the 99 percent») лозунга хушса калаҫҫӗ.
Каҫӑсем
Категори:Философсем, алфавитпа Категори:Философсем, XX ĕмĕрти Категори:Ăсчахсем, алфавитпа
Шырлан (пĕлтерĕшсем)
Шырлан — чăнкă çыран.
Кунсар пуçне асăннă сăмах çаксене пĕлтерме пултарать:
Асăрхавсем
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Латрык
Латрык —Раççей территоринчи юханшыв. Сарăту облаçĕ, Волгоград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Карамыш юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 29 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 65 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Медведица Терса кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ Хопёрпа С.Донец юпписем хушшинче. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Каçăсем
Категори:Сарăту облаçĕн юханшывĕсем Категори:Волгоград облаçĕн юханшывĕсем
Тиник-Яха
Тиник-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Обь тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Гозенбах
Гозенбах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Ротер-Майн юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 7,95 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Тиник-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Гозенбах
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Кабул (юханшыв)
Кабул (пушту کابل, ) — Афганистан территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 460 км, бассейн лаптăкĕ 75000 км2.
Каçăсем
Категори:Афганистан юханшывĕсем
Чичулина
Чичулина — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Кеть юханшывăнн сылтăм çыранпе вăрринчен 245 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Себьюяга
Себьюяга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Баренц тинĕсĕе юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Чăн хурт-хăмăр
Чăн хурт-хăмăр Apidae, — хурт-кăпшанкă, туналла хырăмлисем айотрядри тата  çурхах çунатлисем отрядри йышри  хурт-хăмăр. Мĕнпурĕ тĕнчере 170 рет тата   5000 тĕс тĕлнелле.
Каçăсем
Категори:Хурт-хăмăр ĕрчетесси Категори:Хурт-кăпшанкă Категори:Хурт-кăпшанкă йышĕсем
Çĕрпӳрт (юханшыв)
Тимĕрле — Чăваш Енĕн çĕрĕ тăрăх юхакан юханшыв, Пăла шывĕн сылтăм юппи.
Тавралăхĕ
Тури Туçа ялăнчен кăнтăрарах пуçланать те ял витĕр тухса Пăлана юхса кĕрет.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн юханшывĕсем
Чĕлĕм
Чĕлĕм — ятарласа хатĕрленĕ, туранă табака туртмалли хатĕр. Чĕлĕм туртни — табакпа усă курмалли малтанхи меслечĕ. Чĕлĕм XX ĕмĕрĕн варрине çити анлă сарăлнă пулнă, сак вăхăтран ăна папиросăпа сигарета хĕстерме тытăнаççĕ. Чĕлĕм формине пула тĕрлĕ ятпа тивĕçтернĕ, тĕслĕхрен brandy, poker, liverpool тата урăххи те.
Чĕлĕм туртнă паллă çынсем
Пурнăçри:
Жанзаков Абдулла
Жанзаков Абдулла Жанзақов Абдолла — (22.02.1918-30.06.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 22. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Балтиçум фрончĕн 6-мĕш гварди çарĕн 67-мĕш гварди перевçĕсен дивизин196-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн автоматчикĕ, гварди ефрейтор.
Патăрьел (пĕлтерĕшсем)
Патăрьел:
Обердисбах
Обердисбах — (Oberdiessbach) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Сада-Яха
Сада-Яха —Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Нгарка-Пыря-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 151 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Обердисбах
Конольфинген тăрăхне кĕрет. 2827 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0619.
Сада-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Надым.
Обердисбах
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Сада-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Герой (пĕлтерĕшсем)
thumb|[[Николаев Яков Николаевич (1911-1943) — чăн-чăн паттăр, пăхаттир тата герой. Вăл Аслă Атилĕх вăрçинче палăрнă. Польша çĕрĕ çинче «Чуваш» ятпа çапăçса вилнĕ]]
Ӳнерте
«Юлашки герой (юрă) — Виктор Цой тата Кино ушкăн юрри.
Çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Питĕркес
Питĕркес, е Питеркасси (Петряксы, Питрәксе е Батырша) — Чулхула облаçĕнчи Пильна районĕнчи тутар ялĕ. Унăн чăвашла ячĕ чăнах та "Питĕркес" иккенне, калăпăр, Василий Архипович Долгов палăртать ("Ĕçлемесĕр кам пурнать?" калавра).
Тавралăх
Хусан-Мускав чукун çултан аякрах мар.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2002-мĕш çулта çын пурăннă, вĕсенчен % тутарсем, % вырăссем.
Кăсăклă фактсем
Рифкат Ахметьянов чĕлхеçĕ каланинчен :
<Куçару: 1968-мĕш çулта вырăна тухса тĕпченисем Пăяна тата Урга шывĕсен бассейнĕсече пурнакан тутарсен чăваш субстрачĕн йĕрĕсем пуррине çирĕплетрĕç: ял ячĕсенче (Петряксы < чăв. Петĕр касси, Бозы < чăв. Пусă), уйрăм сăмахсенче...>
Кунти тутар ялĕсем хăйĕн историйĕпе чăвашсемпе тачă çыхăннине ытти çăлкуçсем те палăртаççĕ.
<Куçару: Хăшпĕр чăвашсем, тутарланнă май, 1787-мĕш çулта Пусăллăра пурăнма юлнă>
Çавăн пекех : <Куçару: Ф. Юнисов çырса илнисем тăрăх, Кучкай-Пашарта, тутарсемпе пĕрлех, Пусăллă тутар ялĕнчен тухнă темиçе чăваш ратни пурăннă. Вăл вĕсен ăру йывăçне тишкерсе палартнă, уявĕсем, ĕненĕвĕсем, йăли-йĕркисем пирки хыпарсем пухнă. Вăхат иртнĕçем чăвашсем ислама куçнă, тутара тухнă. Вĕсенчен "дур" текен сăмах юлнă, — вăл урама, ялăн пайне пĕлтерет, калăпăр, "Чуаш дур", "Кочан дур".>
Каçăсем
Категори:Чулхула облаçĕн ялĕсем Категори:Пильна районĕ
Орт-Ягун
Орт-Ягун — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв КАР/ОБЬ/1488/4/117    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 199 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Рихтерсвиль
Рихтерсвиль (Richterswil) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Хинвиль тăрăхне кĕрет. 11 799 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0138.
Каçăсем
Категори:Цюрих кантонĕн хулисем
Куйми
Куйми — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Кулун-Игый юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  16 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Мăн Торженьга
Мăн Торженьга — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Торженьга юханшыва юхса кĕрет. 20 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Çурăм шăммин сыппи
Çурăм шăммин сыппи (сыпă) (vertebra) — çурăм шăммин юпин ăна калăплакан кашни элеменчĕ.
Мăй, кăкăр, пилĕк тĕлĕнчи сыпăсене уйăрса пăхма пулать. Сутана тĕлĕнчи сыпăсене ыса тата ăйхă теççĕ.
Каçăсем
Категори:Çурăм шăмми
Шурă-хĕрлĕ-шурă ялав
Шурă-хĕрлĕ-шурă ялав (Бела-чырвона-белы сцяг, е Бел-чырвона-белы сьцяг (тарашкевица çырулăхĕпе), кĕскен БЧБ е чăвашла ШХШ) —  Беларуç Халăх Республикин (1918—1919) тата Беларуç Республикин (1991—1995) официаллă ялавĕ. Ăна 1995-мĕш çул хыççăн пăрахăçланă, официаллăн усă курасси вĕçленнĕ.
Каçăсем
Категори:Беларуç ялавĕсем Категори:Историлле ялавсем Категори:Беларуç историйĕ Категори:Беларуç
Чойда
Чойда — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Кеть юханшывăнн сулахай çыранпе вăрринчен 1398 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Сулахай Карамыш
Сулахай Карамыш —Раççей территоринчи юханшыв. Сарăту облаçĕ, Волгоград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Карамыш юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 109 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Медведица Терса кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ Хопёрпа С.Донец юпписем хушшинче. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Сарăту облаçĕн юханшывĕсем Категори:Волгоград облаçĕн юханшывĕсем
Кунар (юханшыв)
Кунар (пушту: کونړ سيند) — Афганистан территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Кабул (юханшыв)|Кабул юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 250 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Афганистан юханшывĕсем
Сывлăш карапĕ
Сывлăш карапĕ — атмосферăра çĕр е шыв çийĕнчен сулăннă сывлăшпа мар, «ирĕклĕ» сывлăшпа тытăнса тăракан вĕçев аппарачĕ.
Çапла вара ку йыша экраноплансем, сывлăш минтерĕ çинчи карапсем, ракетăсем, космос карапĕсем кĕмеççĕ.
Каçăсем
Категори:Авиаци терминĕсем Категори:Сывлăшри ишев
Çăлкуç (пĕлтерĕшсем)
Çăлкуç:
Голлах
Голлах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Таубер юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29,2 км, бассейн лаптăкĕ 160 км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Çĕрпӳрт
Çĕрпӳрт — çĕре чавса тунă пурăнмалли хуралтă, çурт-йĕр. Тăррине те, çумăр шывĕпе çурхи шыва юхтармалла майлаштарнă хыççăн, çĕрпе (тăпрапа) хуплама пултараççĕ.
Хальхи вăхăта илес пулсан, çĕрпÿртпе кĕтÿçсем, çынсем пурăнкан вырăнтан аякра вăхăтлăха ĕçлесе пурнакансем тата ыттисем те тĕрлĕ тĕлевсемпе усă курнин тĕслĕхĕсем пур. Тата, паллах, çарçăсене асăнмалла.
Каçăсем
Категори:Пӳртсем Категори:Тахçанхиченхи çĕр çурт-йĕрĕсем Категори:Археологи объекчĕсем Категори:Археологи объекчĕсем, тĕспе
Покровка (Большая-Мурта районĕ)
Покровка (Покровка) —  Красноярск крайĕнчи Мăн Мурта районĕнчи  ял. Час-часах Çĕпĕрти чăваш ялĕсен йышне кĕртеççĕ.
Каçăсем
Категори:Мăн Мурта районĕ Категори:Красноярск Енри чăваш ялĕсем
Седа-Вож
Седа-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Айюва юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе