cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хунгохоба-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Хунго-Яха
Хунго-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Ясавэй-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 110 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 63 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Роберт Фицрой
мини|слева|180px|Капитан Фицрой Роберт Фицрой (акӑлч. Robert FitzRoy; 5 утӑ 1805 — 30 ака 1865) — Аслӑ Британин тинӗс-ҫарӗн офицерӗ, метеорологӗ, «Бигль» карапӑн (Чарльз Дарвин хутшӑннӑ) экспедицийӗн командирӗ, Ҫӗнӗ Зеландин генерал-губернаторӗ, Метеорологи департаменчӗн никӗслевҫи тата ертӳҫи.
Кун-ҫулӗ
Ашшӗ енчен Карл II тӳрӗ несӗлӗ (пӗрлешмен енчен), Графтон 3-мӗш герцогӑн мӑнукӗ. Амӑшӗ енчен (амӑшӗ - Френсис Энн Стюарт) — Лондондерри 1-мӗш маркизӑн мӑнукӗ. Хӑйне хӑй вӗлернӗ.
«Бигль» тӗнче тавра ҫӳрени
1832 ҫулхи 27 чӳк «Бигль» Монтевидеоран тухса Горн сӑмсахӗ патне ҫул тытнӑ, унта Англине илсе пынӑ ҫынсене Кӑварлӑ ҫӗр ҫине, килне хӑвармалла тата христиан миссине никӗслемелле пулнӑ. Горн сӑмсахӗ патӗнче «Бигль» вӑйлӑ тӑвӑла лексе арканмасӑр, путмасӑр сыхланса юлнӑ карапсенчен пӗри пулнӑ.
Каҫӑсем
Роберт Категори:Тĕнче тавра çулçӳревçисем Категори:Ăсчахсем, алфавитпа Категори:Лондонри короллĕх пĕрлĕхĕн пайташĕсем Категори:Францин ăслăх академин корресподент-пайташĕсем Категори:Аслă Британин çулçӳревçисем Категори:Аслă Британин картографĕсем Категори:Аслă Британин тинĕсçӳревсисем Категори:Аслă Британин метеорологĕсем Категори:Лăпкă океанăн тĕпчевçисем Категори:Австрали тата Океани тĕпчевçисем Категори:XIX ĕмĕрти истори Категори:Аслă Британин адмиралĕсем Категори:Хăйне чиксе вилнисем
Линкменас
Линкменас — Литва территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,75 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Литва кӳллисем
Джунковская Галина Ивановна
Джунковская Галина Ивановна, (Маркова Галина Ивановна ) Джунковськая Галина Іванівна — (06.10.1922-12.09.1985), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 18. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Балтиçум фрончĕн 3-мĕш сывлăш çарĕн 1-мĕш гварди бомблакан авиаци корпусĕн 4-мĕш гварди бомблакан авиаци дивизин 125-мĕш гварди бомблакан авиаци полкĕн эскадрилья штурманĕ, гварди сержанчĕ.
Баку кĕпĕрни
Баку кĕпĕрни — Раççей империн (кайран — Раççей республикин тата Азербайджан Демократи Республикин) 1859 — 1920 çулсенче пулнă администрациллĕ-территориллĕ виçи (кĕперни).
Каçăсем
* Категори:Азербайджан политикин историйĕ
Белка (Порусье юппи)
Каçăсем
Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем
Ӳкев
Ӳкев, çавăн пекех преципитаци — химири термин.
Каçăсем
Категори:Япалалăхсене тасатни тата уйăрни Категори:Уйăру меслечĕсем Категори:Хими меслечĕсем Категори:Химилле меслетсем
Асвяя
Асвяя, Дубингяй — Литва территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 9,78 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Литва кӳллисем
Молсэльва
Молсэльва (Målselva) — Норвеги территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 140 км, бассейн лаптăкĕ 6144 км2.
Шумен облаçĕ
Шу́мен о́блаçĕ (Област Шумен) — Пăлхарин Çурçĕр-Тухăç регионĕнчи облаç. Лаптăкĕ — 3390,2 км², унта 180 528 çын (2011) пурнать. Администраци центрĕ — Шумен хула.
Чăваш наци символĕсем
Чăваш наци символĕсем - чăваш халăхĕн авалранах пыракан хакăл символĕсем, Чăваш Енĕн историпе культура еткерне кĕрет. Символсене халăх тĕрĕ орнаменчĕсенче, ювелир япалисенче, ӳнер ĕçĕсенче курма пулать.
Молсэльва
Каçăсем
Категори:Норвеги юханшывĕсем
Чăваш наци символĕсем
Каçăсем
Категори:Наци символĕсем Категори:Орнамент
Хунхоба-Ненз-Яха
Хунхоба-Ненз-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Хунхоба-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 23 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Намсен
Намсен (Nååmesje) — Норвеги территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 229 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Норвеги юханшывĕсем
Хутăш хутлав
Хутăш хутлав :  векторсем тĕлĕшпе — \mathbf{a} вектора скалярла майпа  \mathbf{b} тата \mathbf{c} векторсен векторла хутлавĕн результачĕ (вăл та вектор) çине хутлани:
Кунта хĕресленÿ палли векторла хутлава, пăнчă скалярла хутлава кăтартать.
Хăш чух çакна векторсен виççĕлле скалярла хутлавĕ теççĕ, ахăртнех, пĕтĕмĕшле результ скаляр (тĕрĕсрех — псевдоскаляр) пулнăран пулĕ.
Геометрилле пĕлтерĕш: хутăш хутлавăн модулĕ хисеп енчен   векторсемпе майлашăнакан параллелепипед калăпăшĕпе тан.
Каçăсем
Категори:Векторла анализ Категори:Тернарла операцисем Категори:Операцисем
Вектор (геометри)
Вектор — енне палăртнă татăк, урăхла каласан вăл унăн чикĕри хăш пăнчи пуçламăшĕ, хăш пăнчи вĕçĕ иккенне кăтартнă татăк пулать.
Пусламашĕ A пăнчăра тата вĕçĕ B пăнчăра вырнаçнă вектора  символпа кăтартаççĕ. Векторсене çавăн пекех тăррине ăнкай е кĕске йĕр лартнă латтыньле пĕчĕк саспаллисемпе те символлаççĕ, сăмахран \vec{a}. Тепĕр анлă сарăлнă меслет: вектор символне çуллă шрифтпа çырасси: \mathbf{a}.
Геометрире вектор куçăмпа (параллелле куçăмпа) тÿр килет, çапла вара вăл сăмах ăçтан тухни те уçăмланать (, йăтса пыракан).
Асăрхавсем
Категори:Евклидла геометри Категори:Векторсем Категори:Евклид геометрийĕ
Белоголовая
Белоголовая  — Раççей территоринчи юханшыв. Камчатка Ен территорипе юхать. Юханшыв Ухут тинĕсĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 226 км, бассейн лаптăкĕ 4000 км2.
Каçăсем
Категори:Камчатка Енĕн юханшывĕсем
Белка (Холынье юппи)
Белка  — Раççей территоринчи юханшыв. Новгород облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Холынья (юханшыв)|Холынья юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 40 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем
Дуся (кӳлĕ)
Дуся — Литва территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 23 км².
Хунхоба-Яха
Хунхоба-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Тамбей юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 40 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 88 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Шурă Июс
Шурă Июс (Ах-Ӱӱс) — Раççей территоринчи юханшыв. Хакаси территорипе юхать. Юханшыв Чулым ( Оби юппи) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 224 км, бассейн лаптăкĕ 5370 км2.
Каçăсем
Категори:Хакаси юханшывĕсем
Сартай
Сартай — Литва территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 13,32 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Литва кӳллисем
Шурă Колодезь (юханшыв)
Шурă Колодезь (Белоколодезь) — Раççей территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Воронеж (юханшыв)|Воронеж юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Нюрум-Юган (Сорум юппи)
Нюрум-Юган  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Сорум юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  29 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 110 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Терпеева
Терпеева — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мулымья юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 504 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Хусь-Яха (Сэр-Яха юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Нидэльва (юханшыв, Çурçĕр тинĕсне кĕрет)
Нидэльва (Nidelva) — Норвеги территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 210 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Норвеги юханшывĕсем
Метялис
Метялис — Литва территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 12,92 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Литва кӳллисем
Вылыс-Том
Вылыс-Том — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Ижма юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Аэростат
Аэроста́т (аэр — сывлăш, стато — тăрас, грекла) — сывлăшран çăмăлрах вĕçев аппарачĕ, ĕçлевĕ Архимед саккунĕ çинче никĕсленет.
Çĕклев вăйĕ йăлхаха тултарнă газа е хĕртнĕ сывлăша пула çуралать.
Каçăсем
Категори:Сывлăш чăмăрĕсем (авиаци)
Беляна (юханшыв)
Беляна   — Раççей территоринчи юханшыв. Мускав облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Истра (юханшыв) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км, бассейн лаптăкĕ 86.3 км2.
Каçăсем
Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем
Хута-Яха
Хута-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Паюта-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 17 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Баку уесĕ
Баку уесĕ — Шемаха кĕперни, Баку кĕперни тата Азербайджан ССР йышне кĕнĕ Каçпи облаçĕнчи администрациллĕ виçе,. Центр — Баку хула.
Истори
Баку уесне 1840 çулта Каçпи облаçĕ йышĕнче йĕркеленĕ. 1846 çулта Шемаха кĕпернине, 1859 — Баку кĕпернине куçарнă. 1920 çулта Баку уесне Азербайджан ССР йышне кĕртнĕ.
1929 çулта пăрахăçланă.
Пурăнан халăх
1886 çулăн хыпарĕсемпе, уесре 54,801 пин çын пурăннă, çав шутра татсем – 17,9%, азербайджансем — 82,1%, (çырнă чухне «тутарсем» тенĕ).
1926 çӳлăн хыпарĕсемпе уесре 73.887 пин çын пурăннă, çав шутра азербайджансем (çырнă чухне «тюрксем» тенĕ) — 79,7%, татсем — 11,3%,вырăссем — 7,0% и другие. Бакура 111 904 çын пурăннă.
Нягынь-Юган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Отра
Утра, Отра (Otra) — Норвеги территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 245 км, бассейн лаптăкĕ 3740 км2.
Каçăсем
Категори:Норвеги юханшывĕсем
Плателяй
Плателяй — Литва территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 12 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Литва кӳллисем
Мюмдяхэвы-Яха
Мюмдяхэвы-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Ензор-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 15 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 73 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Хэвы-Се
Хэвы-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Обь тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Харпер Ли
Нелл Харпер Ли (Harper Lee, 28 ака, 1926 - 19 нарăс, 2016) — американ çыравçи, «Йĕкĕлти кайăка вĕлересси» пĕр роман авторĕ — (To Kill a Mockingbird, 1960, Пулитцер парни, 1962 экран çине кăларнă).
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Нелл Харпер Ли 1926-мĕш çулхи ака уйăхĕн 28-мĕшĕнче Монровиль ятлă пĕчĕк хулара, Алабама штатĕн кăнтăр-хĕвеланăç енĕнче çуралнă. Вăл Амас Колман Ли тата Франсес Каннингем Финч Ли кил-йышĕнче чи кĕçĕн хĕрĕ (çемьере тăватă ача пулнă) пулнă. Унăн ашшĕ, иртнинче хаçат хуçи тата тÿрлетекенĕ пулнăскер, юрист пулса ĕçленĕ, 1926-1938-мĕш çулсенче патшалăх хĕсметĕнче тăнă. Ача чухне Ли питĕ чĕрĕ хĕрача пулнă, вулама та ирех вĕреннĕ. Вăл Труман Капотепе туслă пулнă. Вĕсем пĕр класра вĕреннĕ тата кÿршĕсем пулнă.
1931-мĕш çулхи ака уйăхĕнче пулса иртнĕ Скотсборо хулинчи (Алабама штачĕ), пулса иртнĕ судсем шурă хĕрарăмсене хура ÿтлĕ çамрăксем ирсĕр мăшкăл тунă пек ĕçсем пилĕк çулхи Харпер чунĕнче тарăн йĕр хăварнă. Тухтăрсен тĕрĕслевĕ нимĕнле мăшкăл пулманнине кăтартнă пулин те, шурă расăран тăракан суд вĕлермелле приговор йышăннă. Ултă çул хушши пынă апелляци хыççăн вĕсене ирĕке кăларнă. Çвк ĕçсем нумай çултан Харпер Ли «Йĕкĕлти кайăка вĕлересси» романĕнче тĕп вырăнне йышăнать.
Монровиль шкулĕнчен вĕренсе тухсан Ли Монтгомеринчи хĕрарăмсен Хантингдон колледжĕнче (1944-1945), унтан Алабама университетĕнче юриспруденцине вĕренет (1945-1949), хĕрарăмсен студентсен «Хи-Омега» Chi Omega ушкăнĕн пайташĕ пулса тăрать. Ку вăхăтра унăн темиçе студенсем çинчен çырнă калавсем пичетрен тухаççĕ, çулталăк патнелле юморлă Реммер-Джеммер журнал тÿрлетекенĕ пулса ĕçленĕ.
Университетне вăл пĕтермест, çу уйăхĕсене Оксфордра (Англи), ирттерет, каярах Нью-Йорка таврăнать, 1950-мĕш çулсенченех Eastern Air Linesa тата BOAC авиакомпанисенче ĕçлет, çыравçă пулас шухăша тытать. Вăл сăпайлă пурăнать, — Нью-Йоркра унăн хваттерĕ вĕри шывсăр пулнă, вăхăт-вăхăтран Алабама штатĕнчи ашшĕ-амăш килне пырса пурăннă, унта унăн чирлĕ ашшĕ пурăннă пулнă.
«Йĕкĕлти кайăка вĕлересси»
Темиçе калавсем çырсан, 1956-мĕш çулхи чÿк уйăхĕнче Харпер Ли çыравлăх агентне тупнă. Тусĕсем — Майкл Браунпа Джой Вильямс Браун çыравçăна пĕр çулталăкăн тÿлевлĕ кану туса парнеленĕ. Тусĕсем çапла çырнă: «Акă санăн мĕн çырас килнине çырма пĕр çул кану пур. Хаваслă Раштав уявĕ сунатпăр». Тепĕр çултан романăн малтанлăх çырни хатĕр пулнă та. Липпинкотпа, «Tay Hohoff» тÿрлетекенĕпе пĕрле ĕçлесе, 1959-мĕш çулхи çу уйăхĕсĕнче «Йĕкĕлти кайăка вĕлересси» Харпер Ли романа вĕçленĕ. Роман 1960-мĕш çулхи утă уйăхĕн 11- мĕшĕнче çутă курса бестселлер пулса тăнă, çав хушăрах 1961-мĕш çулăн çыравлăх хайлавĕ пулса Пулитцер парни илме тивĕçет. Ку кĕнеке паянхи кунччен АПШ-ра 30 миллион ытла тиражлă бестселлерсен ярăмĕнче тăрать. Вăл американ çыравлăх хайлавĕсен чаплă та аслă ярăмĕнче хисеплĕ вырăн йышăнать.
Çыравçă хăйĕн «Роман тата приключени» çыравĕпе 1983-мĕш çулта Алабаман кун-çул тата еткер Фестивальĕнче Эуфаулара пулать.
1999-мĕш çулта АПШ-ри Библиотека журналĕ ирттернĕ ыйту тăрăх «Çĕр çуллăхăн чи лайăх романĕ» ятне илнĕ.
Экран çине кăларни
Хăйĕн романне Хортон Фут экран çине кăларнă пирки (1962-мĕш çулта фильм Оскар парнине илнĕ), Ли çапла каланă: «Енчен те кашнин экран çине кăларнин пахалăхне çыравçăн шухăшне уçма пĕлнĕ шайпа виçме пулнă пулсан, мистер Фут лартнă ĕçе кăтартуллă тĕслĕх пек тĕпчемеллеччĕ». Харпер Ли Грегори Пекăн çывăх юлташĕ пулса тăнă; автор Грегори Пек роман паттăрĕн, Джинан ашшĕн — Аттикус Финч рольне вылянă. Ку рольшăн Грегори Пек Оскар парнине илме тивĕçнĕ. Халĕ те Ли актёрăн çемьин çывăх тусĕ пулса юлать. Пекăн мăнукне, Харпер Пек Волла, çыравçăна чысласа ят панă.
Президент Джонсон Ли Ÿнер Наци Канашне 1966-мĕш çулхи çĕртме уйăхĕнче суйласа илнĕ, çак вăхăтран вăл тĕрлĕрен чыслă вырăнсем илет. Вăл Нью-Йоркра тата Монровильре пурăнать, питĕрĕнчĕк пурнăç йĕрки тытать, интервьюсем памасть, халăх хушшинче те сахал пулать, çырнă ĕçĕсене е вĕçлеместь, е пичете памасть.
2005-мĕш çулхи пуш уйăхĕнче вăл Амрака пынă — кунта вăл 1960-мĕш çултан пĕрремĕш хут пулнă, вăл илемлĕ çыравлăхра юристсене сăнарланăшăн Спектор Гадон тата Розен Пурлăхăнчен ATTY парнине илнĕ.
Çав çулах Ли Грегори Пекăн тăлăх арăмĕ, Вероник пуçарăвне хапăлласа поездпа Монровильрен Лос-Анджелеса Халăх библиотекинчен çыравлăхри çитĕнӳсемшĕн парне илме каять. 2006-мĕш çулхи çу уйăхĕн 21-мĕшĕнче ăна Ноттердам университете хисеплĕ степень панă. Ăна хисеплесе чыслав уявĕнче университетран вĕренсе тухакансен аллисенче «Йĕкĕлти кайăка вĕлересси» кĕнеке пулнă.
2007-мĕш çулхи юпа уйăхĕнче Харпер Ли АПШ-н чи аслă гражданлă парнине, Президентăн Ирĕклĕх медальне илме тивĕçет. 2007-мĕш çулхи çурла уйăхĕн 20-мĕшĕнче Алабаман Хисеп Академине тăватă çĕнĕ пайташа илнĕ церемонинче Ли: «…чĕмсĕр пулни ухмах пулнинчен лайăхрах» тесе, сăмах калама килĕшмен.
Каçăсем
Категори:Америка çыравçисем Категори:Пайăр çынсем:АПШ Категори:Пулитцер парни лауреачĕсем
Таурагнас
Таурагнас — Литва территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, Таурагна юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 5 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Литва кӳллисем
Отта (юханшыв)
Отта (Otta) — Норвеги территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 150 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Норвеги юханшывĕсем
Берега (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем
Джунусов Мажит
Джунусов Мажит Жүнісов Мәжит — (21.09.1917(8)-09.04.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 20. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çеçенхир фрончĕн 57-мĕш çарĕн 303-мĕш перевçĕсен дивизин 845-мĕш перевçĕсен полкĕн автоматчиксен ротин старшини, старшина.
Гальве (кӳлĕ)
Гальве — Литва территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 3,6 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Литва кӳллисем
Теулек
Теулек — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Конда юханшывăнн сулахай çыранпе вăрринчен 75 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Березина (Тури Тăнăвар юппи)
Березина  — Раççей территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Танăвар юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 63 км, бассейн лаптăкĕ 938 км2.
Громова Ульяна Матвеевна
Громова Ульяна Матвеевна — (03.01.1924-16.01.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ,. Указ дати - 13. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра «Молодая гвардия» вăрттăн комсомол организацин штабĕн пайташĕ, —.
Куба уесĕ
Истори
Куба уесне 1840 çулта Каçпи облаçĕнче йĕркеленĕ. 1846 çулта Дербент кĕпернине, 1860 — Баку кĕпернине кĕртнĕ.
1918 çулхи çăвăн 1-мĕшĕнче Баку Канашĕн çарĕсем Губа (Куба) хулана контроллеме тытăннă. Çурлан 3-мĕшĕнче — хулара Азербайджан Демократи Республики йышĕнче.
1920 çулта Куба уесĕ Азербайджан ССР пайĕ пулса тăнă.
1929 çулта пăрахăçланă.
Пурăнан халăх
Брокгаузпа Ефрон энциклопеди сăмахсарĕпе килĕшӳллĕ XIX ĕмĕрĕн вĕçĕнче уесре 175 пин çын пурăннă. Наци йышĕпе çакнашкал: татсем — 36,7%; тутарсем (азербайджансем) — 25,5%; кюринсем (лезгинсем) — 24%; еврейсем — 3,7%; джексем — 2.4%, будугсем — 1,5%, хиналугсем — 1,2%, крызсем — 1,1%, вырăссем — 1,1 %; эрмянсем — 1%. 1897 çулта халăха çырнипе, уесре 183 242 çын, вĕсенчен Кубăра — 15 363 çын, пурăннă.
Каçăсем
Категори:Баку кĕпернин уесĕсем Категори:Азербайджан ССР уесĕсем
Хэйгу-Тарка-Яха
Хэйгу-Тарка-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Нямгол-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 27 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Ранельва
Ранельва (Ranelva) — Норвеги территоринчи юханшыв. Фюльке Нурланн территорипе юхать. Юханшыв Ранфьорд юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 130 км, бассейн лаптăкĕ 3790 км2.
Каçăсем
Категори:Норвеги юханшывĕсем
Джосер
мини|Джосер мини|справа|Джосер пирамиди
Джосер, (егип. Ḏsr — «cӑваплӑ») — Авалхи Египтӑн III-мӗш династи фараонӗ, пирӗн эрӑччен 2665 — 2645 ҫҫ. патне астулта ларнӑ. Вӑл хушнипе унӑн визирӗ, ҫурт-йӗр ӑсти, мӑчаварӗ, укҫаҫи, сиплевҫи тата ӑсчахӗ Имхотеп Египетри чи пӗрремӗш пирамида туса лартнӑ тесе шутлаҫҫӗ.
Березина (Сож юппи)
Березина  — Раççей территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Сож (юханшыв)|Сож юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км, бассейн лаптăкĕ 354 км2.
Джосер
Каҫӑсем
Категори:Авалхи Египет Категори:Истори Категори:Фараонсем, алфавитпа
Висагинас (кӳлĕ)
Висагинас — Литва территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 2,2 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Литва кӳллисем
Алкснайтис
Алкснайтис — Литва территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,3 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Литва кӳллисем
Çыра (инструмент)
Çыра — паралеллĕ йĕрсем туртмалли платниксен тата столярсен инструменчĕ. Тĕрлĕ меслетпе тата тĕрлĕ уйрăм тĕллевпе тунă çырасем пулма пултараççĕ. Анчах та тĕрлĕ материалтан пулсан та, йĕр тăвакан пайĕ ытларах чухне тимĕртен. Çавра çыра тесе тепĕр чухне циркуль йышши инструмента калаççĕ. Сăмахсарта çапла каланă :
2. резец метчик (для разметки по дереву)
Асăрхавсем
Категори:Инструментсем Категори:Çурттăвăм
Кăнтăр Хальмер-Яха
Кăнтăр Хальмер-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Се-Яха (Зеленая) юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 60 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 50 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Рёума (юханшыв)
Рёума (Raumaa) — Норвеги территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Ромсдалсфьорд (Romsdalsfjorden юппи), около города Ондалснес юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 68 км, бассейн лаптăкĕ 1202 км2.
Каçăсем
Категори:Норвеги юханшывĕсем
Горчаков Овидий Александрович
Горчаков Овидий Александрович (1924, юпа, 28, Одесса хули, СССР, — 2000, ака, 28, Раççей) — çыравçă, разведчик, куçаруçă (вăл шутра — синхронист-куçаруçă). СССРти тата РФри Ухă спорчĕн федерацийĕн пуçлăхĕ пулнă.
Пурнăç
Одесса хулинче Горчаков Александр Васильевич (1899-1988) килйышĕнче çуралса ÿснĕ. Овидий Горчакова ашшĕн тăван çĕрĕнче (Чăваш Енĕн Куславкка районĕн Пăрмас ялĕнче) пулса курма тÿр килнĕ.
<Куçару: Мускава çарран таврăнсан килте аппана çеç куртăм. Анне йăмăкпа эвакуацие тухса кайнă иккен. Çапла вара манăн аппана илсе Хусан таврашне кайма тиврĕ.>
Пултарулăх ĕçĕсем
Овидий Горчаковăн "Вăлах — Вудсток капрал" кĕнекине авторĕ пурăннă чухнех чăвашла куçарса пичетлесе кăларнă (1971). Вăл кĕнекере автор çырнă умсăмах та пур.
Альфонсина Сторни
Альфонси́на Сто́рни (Alfonsina Storni; 29.5.1892, Швейцари — 25.10.1938, Аргентина) — латин-американ сăвăçи/прозăçи, Латин Америкăри модернизмпа феминизм юхмĕсенчи паллă фигура.
Биографи
Сторни 1892 çулхи çăвăн 29-мĕшĕнче Сала-Каприаскăра (Швейцари) сăра пĕçерекен аргентин уçламçи килйышĕнче çуралнă. Çакна пула Альфонсина итальян чĕлхине лайăх пĕлнĕ. Европăра бизнес ăнманнипе Сторни Аргентинăна куçса кайнă та Росарио хулара таверна уçнă.
Горчаков Овидий Александрович
Каçăсем
Категори:Раççей çыравçисем Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:1924 çулта çуралнисем Категори:Юпан 28-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2000 çулта вилнисем Категори:Акан 28-мĕшĕнче вилнисем
Альфонсина Сторни
Биографи
1907 çулта Альфонсина юркăн театр труппипе çыхланса канă та çĕршыв тăрăх çӳренĕ. Театр сцени çинче вăл темиçе роле, сăмахран Генрик Ибсен, Бенито Перес Гальдос, Флоренсио Санчес драматургсен пьесисемпе лартнă спектакльсенче сăнарланă.
Еткерлĕхĕ
Альфонсина Сторни пултарулăхĕ Ариэль Рамирес тата Феликс Луна ӳнерçĕсене «Альфонсина тата тинĕс» (Alfonsina y el Mar) юрăна çырма хавхалантарнă, кайран çак юрăна нумай артист шăрантарнă:
Каçăсем
Категори:Аргентина çыравçисем Категори:Аргентина сăвăçисем Категори:Шыва путăнса вилнисем Категори:Ла-Чакарита çăвинче пытарнисем Категори:1892 çулта çуралнисем Категори:Çăвăн 29-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1938 çулта вилнисем категори:Юпан 25-мĕшĕнче вилнисем
Лум
Лум — тĕртмелле-çапмалли-чышмалли тата кӳсек пек уса курмалли металл инструмент.
Каçăсем
Категори:Шанчăк инструменчĕ Категори:Кӳсексем Категори:Пушарнăйсен инструменчĕсем Категори:Хăтлав
Тозым-Канан
Тозым-Канан — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Канан юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 27 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Конда юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Конда. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Котов Михаил Иванович
{{Ăсчах {{Сталин парни|1951}} {{!}}{{Украина патшалăх парни|1969}} {{!}} {{!}}} }}
Котов Михаил Иванович  – (09.11.1896 (27.10), Задонск, Воронеж кĕперни, Раççей империйĕ (халĕ Липецк облаçĕ) - 25.08.1978, Киев, СССР) - Ботаника енĕпе ĕçленĕ ăсчах, биолги ăслахĕсен тухтăрĕ, профессор.
Котов ятне панă ӳсентăрансем
Ӳсентăрансем:
Лишайниксемсем:
Асăрхавсем
Категори:ССРС ботаникĕсем
Дзигунский Михаил Яковлевич
Дзигунский Михаил Яковлевич Дзигунський Михайло Якович — (15.05.1921-07.05.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 4-мĕш Украина фрончĕн 51-мĕш çарĕн 417-мĕш перевçĕсен дивизин 1372-мĕш перевçĕсен полкĕн автоматчиксен взвочĕн командирĕ, лейтенант.
Нял-Ех-Юган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Вĕлтĕрек
«Кăлтăрак» тени çăлкуçсенче курăнмасть, анчах та «кăлтăр» тата «кăлтаркка» тенисем пур. Çавăн пекех «тăварак» тата «шывак» тенисене пăхăр.
Каçăсем
* Категори:Вĕçев Категори:Вĕçев аппарачĕсем Категори:Сывлăш карапĕсем Категори:Çаврăмлă куçăм
Коллинеарлăх
Коллинеа́рлăх (col — пĕрлĕх тата linearis — линилле) — векторсен параллеллĕх шайлашулăхĕ: икĕ нуль-вектор коллинеарлă пулаççĕ, енчен те вĕсем параллеллĕ турĕ йĕрсем çинче е пĕр тӳрĕ йĕр çинче выртаççĕ. Ăнлавсене синоним пек уса курма та май пуррине те палăртар — «параллелллĕ» векторсем теме те пулать.