cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тхаценако
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм Шепси юханшыван анăç чиккичен Псоу юханшывĕ таран (РФ тата Абхази чикки). Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Сочи юханшывĕсем
Понигадка
Понигадка — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Понигадка юппин сулахай çыранпа вăрринчен 5 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 57 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Кеть кĕнинчен Васюган таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кеть, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Сарсель
Сарсель (Sarcelles) - Францири муниципалитет, Иль-де-Франс регионӗ, Валь-д'Уаз департаменчӗ. Халӑхӗ — 58 654 ҫын (2006).
Пурăнан халăх
Пурăнан халăх динамики (INSEE):
Каҫӑсем
Категори:Франци супрефектурисем
Веськыд-Мосеева-Вож
Веськыд-Мосеева-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Шуйга-Мосеева-Вож юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Таут-Ях
Таут-Ях — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Салым юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  134 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 82 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Адаменко Иван Диомидович
Адаменко Иван Диомидович — (13.11.1923 - 16.10.1944), 2-мĕш Украина фрончĕн 46-мĕш çарĕн 109-мĕш гварди стрелоксен дивизин 309-мĕш гварди стрелоксен полкĕн помкомвзвода, Аслă сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати - 24.03.1945.
Булгаризм (юхăм)
Булгаризм е пăлхаризм —  вăтам ĕмĕрсенчи тата авалхи  пăлхарсен историне хальхи халăхсемпе (чăвашсемпе, тутарсемпе е тата ыттисемпе) çыхăнтарса çавна паянхи   пурнăçра та усă курас туртăмлă идеологи. Ытларах, паллах чăвашсем тата тутарсем хушшинче сарăлнă, анчах идеологие аталантарас текенсем урăх тĕлсенче те пайтах. Çак идеологие тытса пыракансене "булгарист" е "пăлхарçă" теме пулать. Хăйсене хăйсем вĕсем ытларах чухне апла та, капла та каламаççĕ; юхăмне те ятарлă ятпа палăртсах каймаççĕ, — ку вăл пĕтĕмпех сăнаса тăракансен (сăнавçăсен) терминĕсем. =Чăваш булгаризмĕ тата тутар булгаризмĕ= Фактсене пăхсан, ĕлĕк те, халĕ те чăваш булгаризмĕ тата тутар булгаризмĕ пулнине тата пуррине асăнас пулать. Анчах та çак икĕ пулăма ниепле те пĕр ретре тата пĕр шайра асăнма май çук.
Чăваш булгаризмĕн историлле тата ăславла никĕсĕсем пур. Тутар булгаризмĕн унашкал никĕссем çук, — унта экзистенциаллă никĕссем пирки çеç калаçма май пур.
Чăваш булгаризмĕн теорилле тата историлле никĕсĕсем
250px|thumb|[[Ашмарин Николай Иванович|Н.И.Ашмарин (1870-1933)]] Чăваш булгаризмĕн чăннипех та теорилле тата историлле никĕсĕсем пур. Булгаризм идеологине туса хурасси Атăлçи Пăлхар патшалăхне никĕслекенсем тата кайран унта пурнакансем хушшинче огур чĕлхиллĕ пăлхарсем тĕпре  пулнипе тата вĕсем каярахпа чăваша çаврăннипе çыхăннă. Н.И.Ашмаринăн тата ыттисен (А.Ф. Лихачёв, В.В. Радлов, И.Н. Смирнов, А.А. Шахма­тов, В.Г. Егоров , А.П. Смирнов, Н.А. Баскаков, Б.А. Серебренников , В.Ф. Каховский, М.Р. Федотов , П.В. Денисов, Б. Мункачи, Ю. Вихман, М. Рясянен, З. Гомбоц , Г.Й. Рамстед, Н.Н. Поппе , Н.И.Егоров, —  малалла та тăсма пулать)  ĕçĕсем хыççăн çакă ăслав тĕнчинче тавлашу пулма пăрахнă. Акă мĕн тет Мускаври РАН тытăмĕнчи Чĕлхе пĕлевĕн институтĕнчи А.А.Чеченов :
<Куçару: Пăлхар-чăваш этнос тата чĕлхе вĕçевĕçлĕхĕн проблемине илес пулсан вара, вăл ыйту позитивлăн тата иккĕленÿсĕр татăлнă теме пулать. Кирек мĕнле пулсан та, асăннă ыйтупа таччăн ĕçленĕ тюрколог-компаративистсем чăваш чĕлхине пăлхар (огур) ушкăнĕнчи тĕрĕк чĕлхисен чĕрĕ юлнă пĕртен-пĕр пайташĕ тесе шутллаççĕ. [Рritsak, 1955 Веnzing, 1959, I, 685—694; 695—751; Róna-Таs, Fodor, 1973; Ligeti, 1986; Теkin, 1988; Сеуlаn, 1997; Róna-Таs, 1999; 2011 тата ыттисем.] Çакăнпа, ирĕксĕртен пулин те, Хусанти коллегăсем те килĕшеççĕ [Хакимзянов, 1978; 1987; 1987, 32—48 тата ыттисем.], анчах та яланах сăмах купи айне туса.>
Чăваш булгаризмĕ çуралса малалла аталанни
250px|thumb|[[Татищев Василий Никитич|Василий Никитич Татищев (1686-1750), чăваш булгаризмне никĕслекенсенчен пĕри]] Чăваш булгаризмĕн пуçĕнче вырăс историкĕ тата патшалăх ĕçлевçи Василий Никитич Татищев (1686-1750) тăрать. Чăвашсем тымар тĕлĕшпе пăлхарсем пулни пирки XVIII ĕмĕрте  В. Н. Татищев  «История Российская» ĕçĕнче çапла каланă : <Куçару: Атăл шывĕпе, анатра, Хусан тата Чĕмпĕр уесĕсенче, чăвашсем, авалхи пăлхарсем туллиех.> <Куçару: Чăвашсем, пăлхар йăхĕнчен, Хусан тĕлĕнче.> <Куçару: Шур Атăл шывĕпе, анатра, пÿлерсем, е пăлхарсем, тата чолматсем... халĕ вĕсенчен юлнă чăвашсем, кусем Атăл шывĕпе анатра та пайтах.> <Куçару: Пăлхар йăхĕнчен юлнă чăвашсем.> Тата çавăн пекех : <Куçару: Вĕсен [пăлхарсен] саккунĕ брахманла, çÿлерех каланă пек, çак вĕсенчен юлнă юлашкисенче те курăнать, мĕншĕн тесен чунсем пĕр янавартан тепĕр янавара куçнине чăвашсем те ĕненеççĕ.>
Тĕрĕслĕхшĕн тата çакна каламалла. Василий Никитич хăйĕн шухăшĕсем патне мĕнле никĕссем çине таянса пырса тухни паллă мар. Анчах та чăвашла Википедири çак "Булгаризм (юхăм)" статья та историпе мар, чăн малтанах идеологипе çыхăннăскер. Çапла вара асăннă шухăшсем, вĕсен никĕслевĕсем пуррипе çуккине пăхмасăрах, чăваш булгаризмĕ патнелле туртнă.
XIX ĕмĕрте чăвашсене пăлхарсемпе П.И.Шафарик çыхăнтарнă. Çавăн пекех И.Н. Березин ятне асăнас пулать. С.М.Михайлов мухтавлă чăвашăн та чăваш историне Атăлçи пăлхарсемпе çыхăнтарас туртăмсем пулнă. Тата уйрăмах Хусейн Фейсханов тутара асăнмалла: вăл 1863-мĕш çул тĕлне Ылттăн Урта тапхăрĕнчен юлнă чул юпасенче чăваш чĕлхин паллисене тупса палăртнă. А.Н.Попов 1866-мĕш çулта "Пăлхар ханĕсен ячĕсем" текен историлле çăлкуçа ăслава кĕртсен, А.А.Куник та, — 1879-мĕш çулта, — чăвашсене пăлхарсемпе çыхăнтармаллине тавçăрса илнĕ. Булгаризм никĕсне чи пысăк чул хываканĕ, паллах, Н.И.Ашмарин ("Болгары и чуваши", Хусан, 1902), — унăн ăславри ĕçне чăвашсен вĕреннĕ çыннисем (И.Я.Яковлев, И.Н.Юркин, Кури Вантер, Мĕтри Юман тата ыттисем) тÿрех асăрханă, ăша хывнă.
Совет тапхăрĕнчи булгаризм
1925-мĕш çулта М.Тинехпин "Происхождение чувашского народа" кĕнеки кун çути курать. Маларах, 1921-мĕш çулта, Чăваш наци музейĕ çумĕнче, Чăваш Ене тĕпченекенсен пĕрлĕхне туса хунă. Вăл пĕрлĕх пайташĕсем, çавăн пекех ытти хăшпĕр çынсем те, чăвашсене — пăлхар, Чăваш республикине — Пăлхар республики ят парассине сÿтсе явнă. Чăваш литературинче пăлхар теми анлăн палрма пуçлать. Чăваш театрĕ М.Ф.Юрьевăн "Пулхăр патшалăхĕн юлашки кунĕсем" трагедийĕ тăрăх спектакль лартать. thumb|250px|right|Петĕр Хусанкай Литературăра, культурăра Пăлхар темине аталантарса халăхра сарас тĕлĕшпе уйрăмах Петĕр Хусанкай пысăк тата нумай ĕç тунă. Мĕн пурнăç тăршшĕпех! Унăн "Кăнтăр кĕввисем", "Хура пĕркенчĕк" ярăмсенчи сăввисем пĕтĕмпех Пăлхар темипе çыхăннă. Ытти ярăмсенче те пур унашкал сăвăсем. "Юлашки пăлхар" поэма та пур Петĕр Хусанкайăн. Тата — вырăсла çырнă "Саркел" поэма.
Кун пек хайлавсене çуралма историксемпе публицистсен ĕçĕсем пайтах пулăшнă. М.Тинехпи кĕнекине асăнтăмăр ĕнтĕ. Кунсăр пуçне Турхан Энтрин "Чăваш историне", Кури Вантерĕн "Чăваш халăх историне" асăнмалла. Çеçпĕл Мишшин "Вăрман ачисем" калавĕнчи Атăл паттăр сăнарĕ шăпах Турхан Энтрирен килекен япала тесе шутлаççĕ тĕпчевçĕсем. thumb|220px|right|Митта Ваçлейĕ Акă мĕн тет тата Митта Ваçлейĕн "Сĕрĕмре" поэминчи лирикăлла геройĕ:
Эп юрласшăнччĕ савнăçлă çемĕ, Эп пуласшăнччĕ — Паттăр СЕТНЕР... Ĕмĕт сÿнчĕ, тăван, Сисетне?.. Чăн пĕтет-шим пулхăр этемĕ?
Калас пулать, совет саманинче Пăлхар теми "буржуалла национализмла" япала шутланнă. Кирек хаçан та влаç хыттăн айăплама пултарнă. Апла пулин те ун пирки çырас текенсем историксем, публицистсем, сăвăçсем, прозăçăсем, драматургсем хушшинче тупăнсах тăнă. Çавăн пеккисенчен пĕри — Михаил Сениэль. Е тата Геннадий Юмарт хайлавĕсене илсе пăхар (чылайăшне XXI ĕмĕре кĕрсен çырнă, эппин ку ĕнтĕ необулгаризм палли пулать).
Хальхи вăхăтри чăваш булгаризмĕ (необулгаризм)
Тутар булгаризмĕн тата ытти вăйсен калама çук пысăк пусăмне пăхмасăрах, чăваш булгаризмĕ XXI ĕмĕрте те пур, — вăл пурăнать, вилмен.
Кăштах тутар булгаризмĕ пирки
Историлле сăлтавсем çукрах пулин те, тутарсен те хăйсен историне, тĕпрен илсен, пăлхарсемпе çыхăнтарас туртăмсем пулнă. Вăл туртăм халĕ те сĕвĕрĕлмен-ха.
Кăштах вырăс булгаризмĕ пирки
XIX ĕмĕрте хăшпĕр çынсем (Ю.И. Венелин, Д.И. Иловайский, В.М. Флоринский) Атăлçи пăлхарсене славянсенчен тухнă теме пăхнă.
Каçăсем
* * Категори:Атăлçи Пăлхар Категори:Булгаризм тата суваризм Категори:Пĕрлĕхри юхăмсем
Подольск курсанчĕсем (фильм)
Подольские курсанты (Подольские курсанты) — Централ партнершип киностудире Вадим Шмелёв режиссёр 2020 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Терминатор (астрономи)
Терминатор — астрономире: уçлăхри объектăн çутă тата тĕттĕм пайĕсене уйăракан йĕр.
Чăмăр евĕр объектсемшĕн кунашкал йĕр (лини) çурмаэллипс пек е юхăннă эллипс пек пулать. Юхăннă эллипс тесе кунта çавракăша (çутă е тĕттĕм пай çеç курăнни) е татăка (çутă тата тĕттĕм пайсем çурмалла курăнни) каланă.
Каçăсем
Категори:Çĕр Категори:Çутă Категори:Хĕвел Категори:Талăк Категори:Уйăх Категори:Астрономи
Картане
Картане — Германи территоринчи юханшыв. Бранденбург территорипе юхать. Юханшыв Штепениц (Эльба  юппи) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 48 км, бассейн лаптăкĕ 427 км2.
Каçăсем
Категори:Бранденбургн юханшывĕсем
Стефан Гецов
Стефан Йорданов Гецов (3.7.1932, Мыглиж — 10.9.1996, София) — пăлхар театрпа кино актёрĕ. Бургасăн хисеплĕ гражданĕ (1970).
Биографи
Вăтам пĕлĕве Казанлык хулинче илнĕ. 1950 - 1954 çулсенче театр пултарулăхне «Кръстьо Сарафов» Театр ӳнерĕн наци институтĕнче Н. Масалитинов пофессор класĕнче туптанă.
Нумай çул Иван Вазов ячĕллĕ наци театрĕнче вăй-халне хунă, чылай чаплă роле сăнарланă.
1996 çулта авăнăн 10-мĕшĕнче ĕмĕрлĕхех куçне хупнă.
Фильмографи
Кинематографа 1956 çулта килнĕ. Сăнĕпе пĕрпекрех пулнипе, чылай фильмра Георгий Димитров рольне сăнарланă.
Асăрхавсем
Категори:Бургасăн хисеплĕ гражданĕсем Категори:утăн 3-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1932 çулта çуралнисем Категори:Авăнăн 10-мĕшĕнче вилнисем Категори:1996 çулта вилнисем
Волков Александр Александрович (полковник)
{{Çар ĕçченĕ | анлăш              = 300px | ӳкерчĕке ăнлантарни    = | витлев            = | хисеп                = {{СССР, Полковник}} | çар ăрачĕ    = танк çарĕсем | командăланă          = | чаç               = 8-мĕш Гварди механизăмланă бригадăн  44-мĕш гварди танки полкĕ | çапăçусем            = {{sИккĕмĕш Тĕнче вăрçи}} {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Раççей Паттăрĕ}} {{!)}} {{(!}} style="background: transparent" {{!}} {{ Хĕрлĕ Ялав орденĕ }} {{!!}} {{Александр Невский орденĕ (СССР)}}{{!!}} {{Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин 1 степеньлĕ орденĕ}} {{!!}} {{ Хĕрлĕ Çăлтăр орденĕ }} {{!}}- {{!}} {{ Хăюлăх медалĕ }} {{!!}} {{ Сталинграда хӳтĕленĕшĕн медаль }} {{!)}}
}} Алекса́ндр Алекса́ндрович Во́лков (1920—2010) — совет тата раççей офицерĕ, Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи вăхăтĕнчи танкист, Раççей Федерацин Паттăрĕ (1998).
Кун çулĕ
Хусан кĕпернинчи Чие Ĕшни ялĕнче хреçчен кил-йышĕнче çуралнă. Чăваш. Вăтам шкул пĕтернĕ.
1939-мĕш çулхи юпа уйăхĕнче Тутар АССРен Октябрь райвоенкомачĕ витĕр Хĕрлĕ Çара чĕннĕ. Чĕмпĕрти танк училищине вĕçленĕ. КУрсан чухне çар историпе кăсăкланнă, Александр Невский, Дмитрий Донской, ] тата уйрăмах [[Александр Суворов кун çулне тишкернĕ.
Тукумс (1975) тата Люберцы (1995) хулисен Хисеплĕ гражданине.
Каçăсем
Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинчи танкистсем Категори:Сталинград çапăçăвне хутшăннисем Категори:ССКП пайташĕсем Категори:Мускав облаçĕнче пытарнисем Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннă Раççей Федерацин Паттăрĕсем
Адлюдр-Епоко-Тарка
Адлюдр-Ёпоко-Тарка — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Арка-Адлюдр-Епоко юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 18 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ юханшывĕсен бассейнĕ Надым юханшывăн бассейнĕн тухăç чиккинчен Пур юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-анăç чиккчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Çынна юратасси
Çынна юратасси (Любить человека) — М. Горький ячĕллĕ киностудире Сергей Герасимов режиссёр 1972 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:М. Горький ячĕллĕ киностудин фильмĕсем Категори:ССРП 1972 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:Вырăсла фильмсем
Тăрăшуллă денщик
Харсӑр тиншӗк (Усердный денщик) — Ателье А. Дранкова киностудире Н. Филиппов режиссёр 1908 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Чĕмпĕр уесĕ
Чĕмпĕр уесĕ — Чĕмпĕр кĕпернинче 1780—1928 çулсенчи администрациллĕ-территориллĕ виçе. Уес хули — Чĕмпĕр.
Пурăнан халăх
1897 çулта халăха çырнипе уесре 225 873 çын пурăннă. Çав шутра вырăссем — 77,1%, тутарсем - 9,8%, чăвашсем - 7,4%, ирçĕсем - 4,9%. Чĕмпĕрте 41 684 çын пурăннă.
Пĕтĕм Союзра 1926 çулта халăха çырнипе 402 843 çын пурăннă, вĕсенчен хулара — 82 074 çын.
Журавлёв Андриян Лукич
Журавлёв Андриян Лукич  — (05.05.1913-31.03.1966), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 13. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 38-мĕш çарĕн 167-мĕш перевçĕсен дивизин 520-мĕш перевçĕсен полкĕн сапёр взвочĕн отделени командирĕ, сержант.
Сăр тата Хусан хÿтĕлев тĕрекĕ
Сăр тата Хусан хÿтĕлев тĕрекĕ — 1941-1942-мĕш çулсенче, Аслă Атилĕх вăрçи (ВОВ) вăхăтĕнче, Чăваш республикин территорийĕнче тата СССРăн кÿршĕлле регионĕсенче тăшманран хÿтĕленме тунă хÿтĕлев хапавĕсен комплексĕ.
Читимача
Читимача:
Читимача (чĕлхе)
Читимача чĕлхе — уйăрăлнă чĕлхе, малтан читимача йăхĕ хушшинче (Луизиана штачĕ, АПШ) сарăлнă пулнă. Чĕлхепе пуплекен юлашки çын —Дельфина Дюклу — 1940 çулта вилнĕ.
Чĕлхе пĕтнĕ пулин те, ăна М. Сводешпа Дж. Суонтонăн докуменчĕсенче. Тĕслĕхрен, Сводеш мĕнпур грамматикăна, сăмахсара хатĕрленĕ, чылай текста упраса хăварнă — çак ĕçсене пичетрен кăларман-ха.
Каçăсем
Категори:АПШ чĕлхисем Категори:Çурçĕр Америка чĕлхисем
Уечка
Уечка — Раççей территоринчи юханшыв. Иваново облаçĕ, Улатимĕр облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Печуга №3272 юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  7 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Нерль пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Иваново облаçĕн юханшывĕсем Категори:Улатимĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Паттисон
Паттисон (Pattison) — хушамат.
Пужа
Пужа — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кенга юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  126 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 52 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Кеть кĕнинчен Васюган таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кеть, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Телот
Телот — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Салым юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  504 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Пужа
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Телот
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Колочка
Колочка — Раççей территоринчи юханшыв. Улатимĕр облаçĕ, Мускав облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Колокша юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 19 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 40 км.
Адамия Ной Петрович
Адамия Ной Петрович — ( КÇ21.декабря.1917.8-03.07.1942 .align=center. {{cite web.url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=2822.title=Адамия Ной Петрович.archiveurl=http://www.webcitation.org/66VNtlaK0.archivedate=2012-03-28{{Ĕçлемен каçă|date=August 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}), Хура тинĕс флочĕн 7-мĕш тинĕс пехотин бригадин инструктор-снайпер, автоматчиксен взвочĕн командирĕ, старшина, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати - 24.07.1942.
Колочка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Улатимĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Саюсло
Саюсло
Зорка Йорданова
Биографи
Даниэль театр студинче вĕреннĕ, 1923 çулта пĕрремĕш хут Наци театрĕнче Леонид Андреевăн «Тот, кто получает пощечины» по пьесинче вылянă. 1920-мĕш çулсен вĕçĕнче Культура министерстви ăна актёр ăсталăхне ӳстерме Венăна, Берлина тата Париса янă, таврăнсан Софияри Вазов ячĕллĕ театрĕнче ĕçленĕ.
1931 çулта «Бескрестные могилы» фильмра ӳкерĕннĕ. Çамрăклăхра ытларах хуйхăракан çамрăк хĕарăмсен ролĕсене сăнарланă, 1940-мĕш тата 1950-мĕш çулсен хушшинче драма ролĕсем çине куçнă.
1970 çулхи авăнăн 1-мĕшĕнче çут тĕнчерен уйрăлса кайнă. Вилнĕ хыççăн актрисăн мемуарĕсене пичетленĕ.
Литература
Категори:Авăнăн 23-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1904 çулта çуралнисем Категори:Авăнăн 1-мĕшĕнче вилнисем Категори:1970 çулта вилнисем Категори:Пăлхари актрисисем
Патиссон
Патиссо́н (pâtisson е Таре́льча кавăнĕ — пĕр çуллă кавăн йышшисен курăк ӳсентăранĕ, ахаль кавăнăн тепĕр тĕрли (Cucurbita pepo). Мĕнпур тĕнчере çитĕнтереççĕ, тискерле ӳстерни паллă мар.
Патиссон тесе çак ӳсентăранăн улмине калаççĕ. Ăна пĕçереççĕ те, ăшалаççĕ те, маринлаççĕ те, тăварлаççĕ те. Пиçнисене тата пиçсех кайнисене апата ямаççĕ.
Истори
Европăна патиссона Америкăран илсе килнĕ, XVII ĕмĕрте вара вăл кунти чылай çĕршывра иккĕмĕш тăван çĕрне тупнă. Тепĕртакран ăна Раççейре, кăнтăр çĕрĕсенче, ӳстерме пуçланă. Европăна килнĕренпе икĕ ĕмĕр иртсен патиссонсем Çĕпĕре те çитнĕ.
Каçăсем
Категори:Кавăн йышшисем Категори:Пахча культурисем Категори:Кавăн (пахча-çимĕç культури)
Веськыд-Ничавож
Веськыд-Ничавож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Нича-Вож юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ушха
Ушха (Уушха) — Раççей территоринчи юханшыв. Краснодар Ен территорипе юхать. Юханшыв Сочи юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 25 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм Шепси юханшыван анăç чиккичен Псоу юханшывĕ таран (РФ тата Абхази чикки). Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Сочи юханшывĕсем
Аврал
Авра́л (overal — йĕри-тавра) — тинĕсри хушу: «пурĕ те çӳле!», карап çинчи команда (экипаж) е командăн (экипажăн) ытларахăш пайĕ васкавлă (ятарлă хушупа е хавхапа) ĕçлени.
Парăслă флотра аврал ĕçĕсем шутне парăса çĕклесси тата пуçтарасси, карапа якорь çине лартасси/якорьтен кăларасси, шлюпкăсене антарасси тата хăпартасси кĕреççĕ.
Хальхи карапсем çинче аврала карапа якоре лартнă чухне, япала антарас/хăпартас ĕçĕсем чухне, çапăçу материалĕсене илнĕ чухне, карапа тасатнă чухне, карапа дока кĕртнĕ тата унтан тухнă чухне тăваççĕ.
Литература
Категори:Тинĕс терминĕсем
Цитадель
Цитадель — карман ăшĕнчи тепĕр карман. Тулашри кармана аркатсан шалти юлать, вара çар ганизонĕ çавăнта малалла хÿтĕленме пултарать.
Анчах та çакна донжон тенипе пăтраштармалла мар.
Кĕмĕл тăркăч (фильм)
Кĕмĕл тăркăч (Серебрянные коньки) — Централ Партнершип киностудире Михаил Локшин режиссёр 2020 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Халиф
Хали́ф, хали́фа — мусульмансан чи çӳллĕ шайри титулĕ.
Катценбах (юханшыв)
Каценбах — Германи территоринчи юханшыв. Баден-Вюртемберг территорипе юхать. Юханшыв Неккар юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 5 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Мочалище (Нуя юппи)
Мочалище — Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Чулхула облаçĕ, Чăваш Республики, Пенза облаçĕ территорипе юхать. Нуя юханшыва юхса кĕрет. 13 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сыры. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чăваш Республики юханшывĕсем Категори:Пенза облаçĕн юханшывĕсем
Сери
Сери:
Адашев Сали
{{Çар ĕçченĕ (Адашев Сале) }}
Адашев Сали — ( 02.03.1923-02.11.1984 ), 2-мĕш Беларуç фрончĕн 49-мĕш çарĕн 42-мĕш стрелоксен дивизин 459-мĕш стрелоксен полкĕн отделени командирĕ,  Аслă сержант , Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати - 24.03.1945.
Айва-Яха
Айва-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Ненянг-Юн юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 7 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 51 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ юханшывĕсен бассейнĕ Надым юханшывăн бассейнĕн тухăç чиккинчен Пур юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-анăç чиккчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Яроватая
Яроватая —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Блудная юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 72 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 52 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень Малонисогорская ялĕнчи Шыв виçекен постран вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Каутенбах (Трабен-Трарбах юппи)
Каутенбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Трабен-Трарбах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13,24 км, бассейн лаптăкĕ 60,502 км2.
Веськыд-Ю
Веськыд-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Лапъюга юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Çуйăн Хĕветĕрĕ
Çуйăн Хĕветерĕ (чăн ячĕ Фёдоров Симон Фёдорович, 1913-2002) — фольклорист, чăваш эпосне пухакан тата ун çинче никĕслесе хăй ячĕпе "Улăп" чăваш эпосне сăвăлла ăсталаса кун çути кăтартаканĕ.
Пурнăçĕ
Ветерана Хĕрлĕ Çăлтăр, Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин I степеньлĕ орденесемпе, медальсемпе чысланă.
2002-мĕш çулта вилнĕ.
Пултарулăхĕ
60 çул ытла чăваш Улăп-паттăрĕ пирки халăхран материал пуçтарнă, чăвашсен авалхи сăвă форминчи эпосне ăсталанă. 1947 çулта пĕрремĕш варианчĕ Çемен Элкер редакципе кун çути курнă. «Улӑп халапӗсем» кĕске версипе 1980 çулта тухнă. 1996 çулта Чăваш кĕнеке издательствинче 40 юрăран тытăнса тăракан «Улăп» эпосне чăвашла туллин кăларнă. 2009 çулта Аристарх Дмитриев вырăсла куçарса пичетленĕ.
Асăрхавсем
Категори:1913 çулта çуралнисем Категори:2002 çулта вилнисем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Фольклористсем
Ньор
Ньор (Niort) - Францири хула тата коммуна, Дё-Севр департаменчӗн администрациллĕ центрĕ. Франци хӗвеланӑҫӗнче, Ньор тавралӑхӗнче, Дё-Севр департаменче, Ҫӗнӗ Аквитани регионӗнче, Севр-Ньортез юханшывӗн ҫыранӗнче вырнаҫнӑ. Халӑх шучӗпе Ньор Дё-Севр департаменчӗн чи пысӑк хули (61,044 ҫын 2016 год). Виҫӗ кантона кӗртсе илет.
Кун-ҫулӗ
мини|left|Неолит тапхӑрӗн Ньорта тупнӑ пӗчӗк [[Чул пуртӑ|пуртӑ — Тулуза ҫутҫанталӑк пӗлӳвӗсен музейӗ]] Ньор неолит тапхӑрӗнчех ҫынсем пурӑннӑ вырӑн пулнӑ.
Çулташ (фильм)
Çулташ (Спутник) — Водород киностудире Егор Абраменко режиссёр 2020 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Чага (кăмпа)
Хурăн кăмпи е Чага (Inonotus obliquus) — базидиомицетсен уйрăмне кĕрекен ăратĕнчи кăмпасен тĕсĕ.
Тăтăшах хурăн çинче çитĕнет, çавăнпа та халăхра ăна «хуран кăмпи» тенĕ. Сайрарах урăх йывăçсене те — çирĕк, пилеш, бук, хурама, вĕрене — лекет. Чагăна медицинăра шыçмане хирĕçлĕ тата гастрита хирĕçле хатĕр вырăнĕнче усă кураççĕ, çаплах та курăк чейĕ евĕр вĕретсе ĕçеççĕ.
Истори
Раççейĕн вăтам тăрăхĕнче çĕр ĕçтешĕсем чагăна вĕри шывра ирĕлтерсе сипленме усă курнă: кĕлеткене çунă, çăвара чӳхенĕ. XVIII ĕмĕрте сăнанипе, çĕпĕрти хантсем чагăна шыва ярса çăвăннă та. Çакна тума хантсем чагăна хĕрлĕне çитичен ăшаланă, хыççăн вĕри шыва ярса хуралса кайиччен пăтраштарнă. Халĕ те унран тĕрлĕ косметика хатĕрне тăваççĕ.
Каçăсем
Категори:Сиплĕ ӳсентăрансем Категори:Трутовиксем Категори:Паразит кăмписем Категори:Гименохетлисем Категори:Сиплĕ кăмпасем
Тепла
Тепла — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Кĕçĕн Балык юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  55 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 43 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Тепла
Пыжина
Пыжина — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Обь юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  2226 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 213 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Кеть кĕнинчен Васюган таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кеть, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Сызрань уесĕ
Сызрань уесĕ — Чĕмпĕр кĕпĕрнин 1780—1928 çулсенчи администрациллĕ-территориллĕ виçи. Уес хули — Сызрань.
Пурăнан халăх
1897 çулта çырнипе уесре 242 045 çын пурăннă, çав шутра вырăссем — 88,7 %, ирçĕсем — 4,1 %, чăвашсем — 3,4 %, тутарсем — 3,1 %. Сызраньре 32 383 çын пурăннă.
Пĕтĕм Союзра халăха 1926 çулта çырнипе уесре 335 326 çын пурăннă, хулара — 57 320 çын.
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕр кĕпĕрнин уесĕсем
Куфтига
Куфтига — Раççей территоринчи юханшыв. Улатимĕр облаçĕ, Мускав облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Колокша юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 46 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Клязьма юханшыв Орехово-Зуево хулинчен Улатимĕр хуличчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Херота
Херота (Мăн Херота) (Херота, Большая Херота) — Раççей территоринчи юханшыв. Краснодар Ен территорипе юхать. Юханшыв Хура тинĕс юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм Шепси юханшыван анăç чиккичен Псоу юханшывĕ таран (РФ тата Абхази чикки). Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Сочи юханшывĕсем
Бахчисарай фонтанĕ (фильм)
Бахчисарай фонтанĕ (Бахчисарайский фонтан) — Trade House «Gloria» киностудире Яков Протазанов режиссёр 1909 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:Раççей империн истори фильмĕсем Категори:Раççей империн çухалнă фильмĕсем Категори:1760-мĕш çулсенчи истори фильмĕсем Категори:Раççей 1909 çулхи фильмĕсем Категори:Александр Пушкинăн хайлавĕсене экранизациленисем Категори:Бахчисарай фонтанĕ Категори:Поэмăсене экранизациленисем
Уловка (Нерль юппи)
Уловка  — Раççей территоринчи юханшыв. Иваново облаçĕ, Улатимĕр облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Нерль юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  16 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Нерль пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Каçăсем
Категори:Иваново облаçĕн юханшывĕсем Категори:Улатимĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Журавлёв Василий Артёмович
Журавлёв Василий Артёмович Журавльов Василь Артемович — (23.01.1913(10)-19.01.2001), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 23. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 18-мĕш сывлăш çарĕн 22-мĕш гварди бомблакан авиаци дивизин 339-мĕш бомблакан авиаци полкĕн штурманĕ, майор.
Руслан тата Людмила (фильм, 1972)
Руслан тата Людмила (Руслан и Людмила) — Мосфильм киностудире Александр Птушко режиссёр 1972 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1972 çулхи фильмĕсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:Александр Птушко фильмĕсем Категори:Александр Пушкинăн юмахĕсене экранизациленисем Категори:Тихон Хренников Категори:ССРП юмах фильмĕсем Категори:Руслан тата Людмила
Ветлосян
Ветлосян — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Юханшыв юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Виççĕн (фильм, 2020)
Виççĕн (Трое) — Метрафилмс киностудире Анна Меликян режиссёр 2020 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Орша бояр (фильм)
Орша бояр (Боярин Орша) — Торговый дом Ханжонкова киностудире Пётр Чардынин режиссёр 1909 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Катя Паскалева
Катя Кирилова Паскалева (Катя Кирилова Паскалева; 18.9.1945, Петрич — 23.7.2002, София) — пăлхар театрпа кино актриси; ПХР тава тивĕçлĕ артисчĕ (1974).
Пăлхари кинематографисчĕсен пайташĕ, тĕрлĕрен премисемпе чысланă.
Биографи
1945 çулхи авăнăн 18-мĕшĕнче Петрич хулинче çуралнă.
Пăлхари кинематографĕн паллă актриси шутланнă. Çаплах драма театрĕсенче — Толбухинре (халĕ — Добрич), Пазарджикре, Пловдивре, Софийăра — ĕçленĕ. 1985 çултанпа Катя Паскалева — Алеко Константинов ячĕллĕ патшалăх сатира театрĕн актриси.
2002 çулта утăн 23-мĕшĕнче Софияра онкологипе пыр шыççипе вилнĕ (нумай çул хушши чĕлĕм туртнăран).
Каçăсем
Категори:Авăнăн 18-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1945 çулта çуралнисем Категори:Утăн 23-мĕшĕнче вилнисем Категори:2002 çулта вилнисем
Росомаха (Чузик юппи)
Росомаха  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Чузик юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  343 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Кеть кĕнинчен Васюган таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кеть, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Кремĕл
Кремĕл, çавăн пекех Кремль; вăл та, ку та пĕр танах çÿреме пултараççĕ, — вырăссем пуçпулса тăнă хуласенче туса лартнă кармана çапла каланă.
Çапла вара ку сăмах хăйĕнче вырăслăх паллисене усрать. Ытти халăхсем тунă кармансене «кремль» темеççĕ. Çав вăхăтрах вырăссем те тата аваларах унашкал кармансене апла каламан, детинец тенĕ.
Каçăсем
Категори:Фортификаци Категори:Кармансем
Тепор-Ега
Тепор-Ега — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Чепырь-Ега юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  12 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 38 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Хобза (юханшыв)
Хобза — Раççей территоринчи юханшыв. Краснодар Ен территорипе юхать. Юханшыв Хура тинĕс юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм Шепси юханшыван анăç чиккичен Псоу юханшывĕ таран (РФ тата Абхази чикки). Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Сочи юханшывĕсем
Адоньев Дмитрий Никитович
Адоньев Дмитрий Никитович — ( 09.05.1921-28.09.1995 ),  Кăнтăр-Анăç фрончĕн 12-мĕш çарĕн 60-мĕш гварди стрелоксен дивизин 185-мĕш гварди стрелоксен полкĕн миномёт расчё командирĕ,  Аслă сержант , Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати - 22.02.1944.
Пичинейка (Нуя юппи)
Пичинейка — Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Чулхула облаçĕ, Чăваш Республики, Пенза облаçĕ территорипе юхать. Нуя юханшыва юхса кĕрет. 17 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сыры. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Анер-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ юханшывĕсен бассейнĕ Надым юханшывăн бассейнĕн тухăç чиккинчен Пур юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-анăç чиккчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Чи юлашки кун (фильм)
Самый последний день (Самый последний день) — Мосфильм киностудире Михаил Ульянов режиссёр 1972 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:ССРП 1972 çулхи фильмĕсем Категори:Михаил Ульяновăн фильмĕсем Категори:Борис Васильевăн хайлавĕсене экранизациленисем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем
Кучебищ
Кучебищ — Раççей территоринчи юханшыв. Улатимĕр облаçĕ, Мускав облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Вольга юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 23 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Клязьма юханшыв Орехово-Зуево хулинчен Улатимĕр хуличчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Улатимĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Асу-Чим
Асу-Чим —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Чим юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 62 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Фальцет
Фальце́т (falsetto, falso — суя) е фистула́ — юрăç сассин çӳлти пуçламăш регистрĕ, обертонсем енчен чухăн, тембрĕпе юрлаканăн кăкăр сассинчен ансатрах. Анатоми енчен фальцет хушăка çывăхрах mucosa тĕрт хĕрринчи сийĕсем кăна силленме пултарнă чухне тухакан сасă. Фальцета сасăна уйрăмла капăрлатма çеç усă кураççĕ.
Асăрхавсем
Категори:Юрлани
Урда (Ирмес юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Нерль пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Иваново облаçĕн юханшывĕсем Категори:Улатимĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Кауэрбах
Кауэрбах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Зиммербах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 6 км, бассейн лаптăкĕ 48,867 км2.
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Çурçĕрте масар çинче
Çурçĕрте масар çинче (В полночь на кладбище) — Торговый дом Ханжонкова киностудире Василий Гончаров режиссёр 1909 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Видзъю
Видзъю (Виджу) — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Ижма юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 40 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Тлиптли-Игль
Тлиптли-Игль — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Юган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  929 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Раштав умĕнхи каç
Литература
С. 29-42.
Каçăсем
Категори:1832 çулхи повеçсем
Магда Колчакова
Магда Михайлова Колчакова Магда Михайлова Колчакова; 20.9.1914, Банско, Виççĕмĕш Пăлхар патшалăхĕ — 27.8.1982, çавăнтах) — пăлхар театрпа кино актриси, çыравçи, сăвăçи. ПХР халăх артисчĕ (1970). Димитров премин лауреачĕ (1950).
Биографи
1940 çулта Иван Вазов ячĕллĕ наци театрĕн çумĕнчи театр училищинче актриса пĕлĕвне илнĕ те пенсие тухичченех çак театрăн сцени çинче пултарулăхне кăтартнă.
Пăлхар тата ютçĕр драматургĕсен пьесисенче вылянă. Амплуа — хара́ктерлĕ, камит/сатира актриси.
1937 çултанпа кинофильмсенче вылянă.
Каçăсем
Категори:Пăлхари халăх артисчĕсем Категори:Димитров премин лауреачĕсем Категори:Истори романĕсен авторĕсем Категори:Пăлхари сăвăçисем Категори:Пăлхари сăвăçисем Категори:Пăлхари киноактрисисем
Кăпчак чĕлхи
Пĕрлехи хыпарсем
Çаплах тухăç кăпчак пуплевĕн тĕсĕ те пулнă, вăл кăпчак тата авалхи кăркăс (ениçей-кăркăс) йăхĕсем хушăннине пула IX ĕмĕрте уйрăм чĕлхене чăмăртаннă. Тухăç кăпчак чĕлхи майĕпен кăнтăр алтай (XI—XIV ĕм.), ферган-капчак тата кăркăс чĕлхисем (XV ĕмĕртенпе.) пайланса кайнă.
Юлнă анăç кăпчак ареалĕ ерпен атăл-кăпчак (XIII ĕмĕрчен), половец-кăпчак (XI—XIII ĕм.) тата нухай-капчак (XIV—XVI ĕм.) пайланнă.
Кăпчаксен анăç туратĕнчи пуплевĕн никĕсĕпе XIV ĕмĕрте (1303 ç.) çырулăхăн паллă палăкне — Кодекс-Куманикус — пуçтарса хатĕрленĕ.
Çав. пекех
Категори:Тĕрĕк чĕлхисем Категори:Вăтам ĕмĕрсенчи чĕлхесем
Кыпчакский язык
Журавлёв Иван Петрович
Журавлёв Иван Петрович  — (19.10.1905(6)-03.05.1989), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 07. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çурçĕр-Анăç фронтăн 85-мĕш ятарлă бомблакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, майор.
Рыбальная (Амелич юппи)
Рыбальная  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Амелич юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  113 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Кеть кĕнинчен Васюган таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кеть, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Адушкин Иван Прокофьевич
Адушкин Иван Прокофьевич — ( КÇ23.июня.1916.10-08.01.1975 ), 1-мĕш Украина фрончĕн 64-мĕш гварди танк бригадин 1-мĕш танк çарĕн танк ротин командирĕ,  Аслă лейтенант , Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати - 26.04.1944.
Ходжико
Ходжико — Раççей территоринчи юханшыв. Краснодар Ен территорипе юхать. Юханшыв Псезуапсе юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 23 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм Шепси юханшыван анăç чиккичен Псоу юханшывĕ таран (РФ тата Абхази чикки). Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Сочи юханшывĕсем
Унтершехен
Унтершехен — ({{lang-de|Unterschächen}) — коммуна, Швейцарири варринче вырнаçнă. Ури кантонне кĕрет.
740 çын пурăнать (2006). Официаллă код — 1219.
Каçăсем
Категори:Ури хулисем Категори:Швейцари хулисем
Визуввис
Визуввис — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Андрюшкина юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Ано-Харвута
Ано-Харвута — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Обь тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ юханшывĕсен бассейнĕ Надым юханшывăн бассейнĕн тухăç чиккинчен Пур юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-анăç чиккчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Ҫимӗҫ
мини|Нектарина ҫимӗҫӗн аталанӑвӗ мини|Тӗрлӗ ҫимӗҫсем
Ҫимӗҫ (лат. fructus, грек. καρπός) — чечек аталанӑвӗн юлашки пулӑмӗ. Вӗсен шутне улма-ҫырла, тӗрлӗ пахча ҫимӗҫ кӗрет.
Ҫимӗҫсене тӗпчекен ӑслӑлӑха карпологи теҫҫӗ.
Каҫӑсем
Категори:Улма Категори:Вăрă (ботаника)
Кацбах (ручей)
Кацбах — Германи территоринчи юханшыв. Баден-Вюртемберг территорипе юхать. Юханшыв Крайхбах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Баден-Вюртемберг юханшывĕсем
Кучка (Колокша юппи)
Кучка  — Раççей территоринчи юханшыв. Улатимĕр облаçĕ, Мускав облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Колокша юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 109 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Клязьма юханшыв Орехово-Зуево хулинчен Улатимĕр хуличчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.