cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жжёнов Георгий Степанович
Пурнăçĕ
Циркра вĕреннĕ чухне ăна кино ĕçченĕсем асăрханă, «Паттăр йăнăшĕ» (Ошибка героя, 1932) фильма ӳкерĕнме чĕннĕ. Ку фильмра вăл Пашка Ветров тракторист рольне вылянă. Кинора ӳкерĕннĕ хыççăн Георгий цирка пăрахса Ленинградри сцена ӳнерĕн институтне вĕренме кĕнĕ. 1935 çулта института вĕренсе пĕтернĕ. Вĕреннĕ вăхăтра «Республикăн еткер принцĕ» (Наследный принц Республики), «Ылтăн çылăмсем» (Золотые огни), «Комсомольск», «Чапаев».
С.М. Кирова вĕлернĕ хыççăн унăн аслă пиччĕшне арĕслесе тĕрмене хупнă. Ашшĕпе амăшпе, тата йăмăкне Казахстана леçнĕ. Георгий Жжёнов кунпа килĕшмен, Казахстана кайман. «Комсомольск» (1938) фильма ӳкернĕ чухне АМру çинчи Комсомольска каймалла пулнă. Пуйăсра вăл америка çыннипе паллашать. Çак паллашăвшăн ăна шпионаж енĕпе айăпласа пилĕк çуллăха тĕрмене хупаççĕ. 1945 çулта ăна хăйне лайăх тытнипе ирĕке кăлараççĕ.
Георгий Жженов Свердловск киностудине лекет, анчах та 1949 çулта ăна каллех арĕслеççĕ те Норильска ăсатаççĕ. 1955 çулта унăн пĕтĕм айăпне каçарнă. Ленинграда таврăнать те Ленинград облаçĕн драма театрĕнче тата Ленсовет ячĕллĕ театрта актёр пулса ĕçлет. 1968 çулта вăл Мускава куçса Моссовет ячĕллĕ театрта ĕçлеме тытăнать.
Каçăсем
Категори:СССР актёрĕсем
.gp
.gp, - Гваделупа патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Гваделупа Категори:Интернет доменĕсем
Хинди Википедийĕ
Хинди Википедийĕ — Википедин хинди чĕлхиллĕ уйрăмĕ. 2003 çулхи утăн 11-мĕшĕнче уçăлнă.
Кун-çулĕ
Хинди чĕлхипе калаçакансен йышĕ 600—900 млн пулин те (вĕсенчен 350 — 480 млн. çыншăн тăван шутланать) 2007 çулхи пуш уйăхĕ тĕлнелле кăна Википедири статья шучĕ 10 пинрен каçса каять.
Каçăсем
Хинди Категори:Хинди
Осоргино (Таптыковский сельсовет)
Осоргино  — Пушкăрт Республикин Ӗпхӳ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 216 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 450533, ОКАТО кочĕ — 80252860005.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
Хетт патшалăхĕ
Пирĕн эрăчченхи XVIII ĕмĕр варринче Аннита, Пĕчĕк Ази номан патши, тем пысăкăш çĕрсем çинче патшалăх йĕркеленĕ. Ăна каярах Хетт патшалăхĕ тесе ят панă. Ӗмĕр вĕсĕнче Аннита йăхĕ вырăнне тепĕр йăх йышăннă. Вăл йăхри I-мĕш Лабарна (пирĕн эрăчченхи 1675—1650 çç. патнелле) патшалăх кун-çулĕнче самай тарăн йĕр хăварнă — патшалах çĕрĕсене пĕр тинĕс çыранĕнчен пуçласа тепĕр тинĕс çыранĕ таран сарнă. Астул çине ун хыççăн ларнă тепĕр патши, I-мĕш Хаттусили (пирĕн эрăчченхи 1650—1625 çç. патнелле), çĕрĕсене Сири таран сарнă. I-мĕш Мурсили (пирĕн эрăчченхи 1625—1590 çç. патнелле) Халпăва, Тури Месопотамине хăйне пăхăнтарнă, Вавилон çине харçăпа кайнă.
Пиопи I
Мерира Пиопи I (Пе́пи I) — Авалхи Египет фараонӗ, п. эрч 2310 — 2260 ҫулсенче ҫӗршыва ертсе пынӑ, VI династирен.
Хетт патшалăхĕ
Пирĕн эрăчченхи XII ĕмĕрте шалти кĕвеçӳсене пула, тулашри ĕçем ăнăçсăр иртнине пула патшалăх арканма пуçланă. Çавна пулах патшалăхра выçлăх пуçланнă пулас. «Тинĕс халăхĕсем» хĕснине пула патшалăх арканса пĕтнĕ, кайран вара пачах та çухалнă.
Каçăсем
Категори:Хетт патшалахĕ Категори:Авалхи халăхсем Категори:Авалхи тĕнче Категори:Истори
Литва Википедийĕ
Литва Википедийĕ (Lietuviškoji Vikipedija) — Википедин литва чĕлхиллĕ уйрăмĕ. 2003 çулхи нарăсăн 20-мĕшĕнче никĕсленĕ.
Кун-çулĕ
Литва чĕлхиллĕ пĕрремĕш статья — компьютер (2003 çул).
Кюттигофен
Кюттигофен (Küttigkofen) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
267 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''2452’'.
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
Юх-Еган (Вонтэр-Еган юппи)
Юх-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Вонтэр-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Университет
Университет (Universität, universitas) — аслă пĕлӳ паракан вĕрентӳ шкулĕ. Пĕрремĕш университетсем XI — XIII ĕмĕрсенче Италире, Испанире, Францире пулнă.
Университет ертӳçлĕхĕ — ректорат, унăн пуçлăхĕ — ректор.
Каçăсем
Категори:Вĕренӳ аслă шкулĕсем Категори:Вĕренӳ шкулĕсем
Натураллă хуçалăх
Натураллă хуçалăх — ахаль хуçалăхлăх тĕсĕ. Унта туса кăларни хуçалăх варрине тĕлленĕ; тулашри вырнаçтару çук.
Çав. пекех
Категори:Экономика системисем Категори:Экономика терминĕсем
.gq
.gq, - Экватор Гвинеи патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Экватор Гвинеи Категори:Интернет доменĕсем
Ыхра
мини|справа|Ыхра Ыхра — сухан евĕррисен (Alliaceae) кӗҫӗн йышӗн ӳсентăранĕ.
Çулçисем лаптак, пуçĕ кăткăс, 2—50 шăллă, кашни хытă тирлĕ хупăпа витĕннĕ. Тискер тĕсĕпе пур çĕрте те тĕл пулать. Авалхи çын ӳстернĕ ӳсентăран. Кĕрхи, тата çурхи ыхра пулать.
Апата кĕртни
Авалтанах ыхрана апата кĕртеççĕ — çакнашал вăл пирамидă тăвакансен апачĕ шутне кĕнĕ.
Чĕрĕлле тата консервăласа ыхрана кулинаринче (кăлпаса, тăварланă çимĕç тата урăх.).
Медицинăра усă курни
Ыхра вируса хирĕç кĕрешет, сăмахран, вал гриппран хăтарать.
Иммун хăватлатакан тата рака хирĕç ыхраран эмел хатĕрлеççĕ.
Урăх компоненчĕсем
Ыхра пуçĕнче 35—42 % типĕ япалалăх, çав шутра 6,0—7,9 % белок, 7,0—28 мг% витамин С (çулçисенче — 80 мг% çити), 0,5 % сахăр, 20—27 % полисахарид.
Ыхра тутипе шăрши эфир çăвĕнчен (0,23—0,74 %) тухать, унăн шутĕнче аллицин тата сульфид ушкăнĕнчи урăх органика пĕрлешĕвĕсем (фитонцидсем).
Классификаци
Халĕ Allium пур ăрачĕ сухан пуçĕллĕ çемйе (APG II) шутне кĕрет, малтан Кронквист классификаципе çак ăрата лилейным (Liliacea).
Каçăсем
Категори:Сухан евĕрлисем Категори:Пахча çимĕç Категори:Тĕхемсем Категори:Сиплĕ ӳсентăрансем Категори:Ӳсентăрансем, алфавитпа
Инкеклĕ сунар (фильм)
«Инкеклĕ сунар» (Caccia tragica) — кинофильм. Çула çитменнисен ашшĕ-амăшĕпе пĕрле пăхмалла.
Сюжет
Вăрçă хыççăнхи Итали, Эмилия-Романья. Ялта пурăнакансем хăйсен хуçалăхĕсене ерипен юсаççĕ, çĕнетеççĕ. Вĕсен машинăпа укçа илсе килессе кĕтеççĕ. Анчах та вăрă-хурахсем, Даниеле коллаборционист ертсе пынипе, автомобиле ярса илсе мĕнпур пурлăхне илсе каяççĕ. Ял çыннисем пĕрле пуçтарăнса бандитсене тупса укçа тавăрма шутлаççĕ.
Кăсăк фактсем
Фильм сюжетне хайланă ĕçе Микеланджело Антониони хутшăннă.
Каçăсем
Категори:Драма фильмĕсем Категори:Итали фильмĕсем Категори:Джузеппе Де Сантис фильмĕсем
Пăрсайкасси
Пăрсайкасси, Părsajkassi (Борзайкасы) — Чăваш Республикин Çĕрпӳ районĕнчи ял.
Тавралăхĕ
Ҫырма урлӑ кӑнтӑралла Канаш районне кӗрекен кӳршӗллӗ Ямпах ялӗ вырнаҫнӑ.
Шупашкара çитмешкĕн 60 км, райцентра — 23 км, ч.-ç. станцине — 10 км.
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернинчи
Асăрхавсем
Категори:Çĕрпӳ районĕнчи пурăнан вырăнсем
Нангыт-Юган
Нангыт-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Яй-Ю юханшывăн сулахай çыранĕпе, 14 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
1560-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Кăвакал-хăй
Кăвакал ами çăмарта тăвать, чĕпĕ ларса кăларать. Çăмартисем (10–12) шурă. Йăвине тĕрлĕ вырăнта тума пултарать. Анчах та яланах шыв хĕрринче, çĕр çинче. 27 кунтан чĕпписем тухаççĕ. 8 эрнерен чĕпписем çăмăллăнах вĕçеççĕ. Кĕркунечен кăвакал пулаççĕ. Кăвакал аçин сасси хулăмрах.
Ку кăвакал апат таврашне тиркесех каймасть. Шыв курăкĕсемпе те, шывра пурнакан чĕрчунсемпе те тăранать. Рационта раксемпе пулăсем те пур.
Ака уйăхĕнче вĕçсе килеççĕ. Авăн уйăхĕнче вĕçсе каяççĕ.
Йышĕпе вĕсем пирĕн тăрăхра сахал мар, çапах та çынсем вĕсене тытса шутне нумай пĕчĕклетеççĕ.
Килти кăвакал пысăкрах, вĕçейместь, шывпа сăсăл, тырă, тулă, çерем çиме, чулсам çăтма, шыва кĕме юратать.
Çăмарта, ашпа тĕк парать.
Литература
Категори:Евразири вĕçен кайăксем Категори:Çурçĕр Америкăри вĕçен кайăксем Категори:Австралири вĕçен кайăксем Категори:Çĕнĕ Зеландири вĕçен кайăксем Категори:Сунар кайăкĕ Категори:Юханшыв кăвакалĕсем Категори:1758 çулта çырнă чĕрчунсем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа
Баскак (ял)
Баскак- Чăваш Енĕн Шăмăршă районĕн паççулка. "Чăваш вăрманĕ" наци паркĕн территоринче, Упамса юханшывĕ хĕрринче вырнаçнă. Ялта Баскак лесничество участокĕ вырнаçнă.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 39 çын, çав шутра 20 арçын, 19 хĕрарăм пурăннă.
Истори
1930-мĕш çултан Шăмăршă районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Патăрьел районне, 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 Шăмăршă районне кĕрет. 1930-мĕш çултан Шăмăршă ял канашне, 1946 çулхи утă уйăхĕн 15 хыççăн Баскак ял канашнĕ кĕрет С. А151 Çĕрпӳ-Сызрань çул хĕрринчи скультурăсене халь Баскак паççулкинче вырнаçтарнă.
Каçăсем
Категори:Шăмăршă районĕнчи пурăнан вырăнсем
.gr
.gr, - Греци патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Тулă облаçĕ
Тулă облаçĕ, — Вăта федераци тăрăхне кĕрекен облаç. Тĕп хули — Тулă. 1937 çулхи авăнăн 26 туса хунă.
Тавралăхĕ
Паллă юханшывĕсем: Ока, Упа, Дон, Осётр.
Пайланни
Тулă облаçĕнче пурĕпе 23 район, 21 хула, 50 паççулкă кĕрет.
Хуласем: Алексин, Белёв, Богородицк, Болохово, Венев, Донской, Ефремов, Кимовск, Киреевск, Липки, Новомосковск, Плавск, Северо-Задонск, Советск, Сокольники, Суворов, Тулă, Узловой, Чекалин, Щёкино, Ясногорск.
Истори
Тулă облаçĕнче 1380 çулта Куликово çапăçăвĕ пулса иртнĕ.
Каçăсем
Категори:Смулен облаçĕ Категори:Раççей Федерацийĕ
1570-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Буляк (Игметовский ял тăрăхĕ)
Буляк  — Пушкăрт Республикин Эльшей районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 19 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452272, ОКАТО кочĕ — 80230812002.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Эльшей районĕ
Васильев Александр Григорьевич
Кун-çулĕ
Александр Григорьевич çамрăклах купăспа вылянă, кайран — баянпа.
1963-1967 çулсенче Шупашкарти музыка училищин теори уйрăмĕнче В. А. Ходяшев патĕнче вĕреннĕ.
1967-1972 çулсенче Мускаври Гнесинсен ячĕллĕ Музыкăпа педагогика институчĕн композици класĕнче вĕреннĕ.
1982-2001 çулсенче — Чăваш Енĕн кĕвĕçĕсен пĕрлĕхĕн правлени пуçлăхĕ.
Ӗçĕсем
Кĕвĕçĕн чи пысăк ĕçĕ — Ç. Элкерĕн «Под гнетом» поэми тăрăх (либретто — Г. Краснов) çырнă 3 пайлă «Чакка» опера. Ăна институтра Г. И. Литинский класĕнче çырнă. Оперăри ĕçсем Пугачев пăлхавне пуcарнă хыççăн чăваш ялĕнче пулса иртеççĕ. Чакка — хресченсен ертӳçи. Паллă ĕçĕсем шутне çавăн пекех икĕ сюита — «Жаворонок», «Весенние хороводы» кантата — анатри чăвашсен кĕвĕ фольклорĕпе, «Бабье лето» тата «Поклонение Земле и Предкам» хор концерчĕсем, т.ыт. кĕреççĕ. Мускавра «Хоры без сопровождения» ятлă ун ĕçĕсен пуххине пичетленĕ (1990).
Чысĕсем
Категори:Чăваш кĕвĕçисем Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем
Молчепа
Молчепа — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей, Краснодар Ен территорипе юхать. Шурă юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Шурă. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ—Кубань.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем
.gs
.gs, - Кăнтăр Георги тата Кăнтар Сэндвич утравĕсен тĕп интернет доменĕ.
Категори:Кăнтăр Георги тата Кăнтар Сэндвич утравĕсем Категори:Интернет доменĕсем
Пысăк Чăрăш
Пысăк Чăрăш, Pysăk Cărăš — Чăваш Республикин Çĕрпӳ районĕнчи ял.
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернинчи
Каçăсем
Категори:Çĕрпӳ районĕн ялĕсем
Сарăм
Сарăм — мĕне те пулин, сăмахран, кĕлтесене, сарса хуни, тулли япалана пайласа-сапаласа яни тата, çавăн пекех:
Сарăм — кăткăс объекта ансатраххисем çине пайланнипе çыхăннă пĕлтерĕшсем:
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
1580-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Норвег Википедийĕ
frame|right|[[Нюнорск-уйрăмĕн логотипĕ]] frame|right|[[Букмол-уйрăмĕн логотипĕ]] Википедире норвег чĕлхилле: пĕри букмол çырăвĕпе, тепри нюнорскпа çырнă уйрăм пур. 2001 çулхи чӳкĕн 26-мĕшĕнче уçăлнă уйрăма малтанах икĕ виçепе хайланă статьясене те вырнаçтарнă. Нюнорск уйрăмне 2004 çулхи утăн 21-мĕшĕнче никĕсленĕ. 2005 çулта сасăланă хыççăн Bokmål/Riksmål норвег тĕп сайчĕ тесе йышăннă.
Норвег, дан тата швед чĕлхисем — тăван шутланаççĕ, калаçакансем пĕр пĕрне ăнланаççĕ (норвег литература чĕлхи тĕрĕссипе дан чĕлхи пулать). Çак сайтсем ытти скандинав Википедисемпе Викимедиа фондăн Skanwiki МетаВики сайчĕ урлă ĕçлеççĕ.
Bokmål Wikipedia кодĕ no.wikipedia.org çинче вырнаçнă. Нюнорск кодĕ — nn и Nynorsk Wikipedia, nn.wikipedia.org çинче вырнаçнă.
Статистика
2009 тçулхи çу, 25 тĕлне: букмол шайĕнче 217 835 статья (13-мĕш вырăнта), нюнорск шайĕнче — 49 002 статья (40-мĕш вырăнта).
Çавăн пекех пăхăр
Норвег Категори:Норвег чĕлхи Категори:2001 çулта уçăлнисем
Дубрава (Ĕпхӳ районĕ)
Дубрава  — Пушкăрт Республикин Ӗпхӳ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 152 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 450520, ОКАТО кочĕ — 80252860000.
.gt
.gt, - Гватемала патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Дубрава (Ĕпхӳ районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
.gt
Категори:Гватемала Категори:Интернет доменĕсем
Дубрава (Ĕпхӳ районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
Утă, 16
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Куба пиллĕкĕшĕ
Куба пиллĕкĕшĕ — Пĕрлешӳллĕ штатсенче айăпланă пилĕк Куба : Херардо Эрнандес, Рамон Лабанино, Антонио Герреро, Фернандо Гонсалес тата Рене Гонсалес.
АПШра Куба пиллĕкĕшĕ хăйсен çĕршыв хирĕç пулас терактсем çинчен информаци палăртнă. Американ влаçĕсем вĕсене тĕрмене хупни пĕтĕм тĕнчери пиллĕкĕшĕпе солидарность кампанийĕ хавхалантарнă.
Пиллĕкĕшĕ хăтарасшăн тăракансенчен пĕри — тĕнчери пĕрремĕш хĕрарăм космонавт.
Кибург-Бухег
Кибург-Бухег (Kyburg-Buchegg) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
331 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''2453’'.
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
Махатма Ганди
Моханда́с Карамча́нд «Маха́тма» Га́нди (मोहनदास करमचंद गाँधी, юпан 7-мĕшĕнче 1869, Порбандар, Гуджарат — кăрлачăн 30-мĕшĕнче 1948, Нью-Дели) — Инди Аслă Британирен ирĕклĕх юхăмĕшĕн ертÿçисен тата идеологсен пĕри. Унăн ирĕксĕрлӳcĕрлех философийĕ (сатьяграха) килĕшӳллĕ улшăнусем майлă çынсен юхăмне витĕм кÿрнĕ.
.gu
.gu, - Гуам патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Гуам Категори:Интернет доменĕсем
Ямурсавар
Ямурсавар (Ямурза), — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
Кунçулĕ
Хучел ял тăрăхĕн официаллă сайтĕнче çапла çырнă :
<Куçару:>
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Мао Цзэдун
Ачалăхĕпе çамрăклăхĕ
1949 çулта Мао Цзедун Китай Халăх Республик пулса тăни пирки пĕлтерет, хăйĕн ĕмĕрне вĕçличченех патшалăха тытса пырать. 1943 çултанпа çĕре кĕричченех китай компартийĕн ертӳçи, 1954—59 çç. çаплах КХР ертӳçи ĕç вырăнне йышăнса тăрать. Темиçе янравлă кампани йĕркелесе ирттерет, чи калăпли — «Культура революцийĕ» (1966—1976), чылай çĕр пин çыннăн ĕмĕрне кĕскетнĕскер.
Мао тăрăмĕнче нумай вăхăт сапаланчăклă пулнă çĕр-шыв пĕрлĕхе пуçтарăнать, Китайăн индустриализаци ӳсĕмĕ хăвăртланать тата халăхăн кулленхи пурнăçĕ ырланать, анчах та тепĕр енчен, политика енчен хĕстерӳллĕ, кăлăхлă кампанисемлĕ пулнă, этеплĕх сĕмĕ ӳкнĕ, Мао сăнĕн этепĕ хăпнă. .
Мао Цзедун 1893 çулхи раштав, 26 Хунань провинцин Чанша тĕп хулинчен инçех мар Шаошань ялĕнче çуралнă. Цзедун ашшĕ, Мао Женьшен, пĕчĕк çĕр лаптăкĕ çинче ĕçлесе тупăç тунă, çемйи лайăхах пурăннă. Конфуци сĕмĕнче пурăннă ашшĕпе унăн хирĕçӳсем пулнă, çав хушăрах çамрăк ача çемçе кăмăллă будда тĕнне тытса пыракан Вень Цимей ятлă амăшне ытларах юратнă.
Синьхай революцийĕ вăхăтĕнче 16 çулти çамрăк Чанша хулинче пурăннă. Мао салтаксен пăлхавне, тĕрлĕ ушкăнăн юнлă кĕрешĕвне хăйĕн куçĕпе курать, пĕр самантлăха хăй те провинци кĕпернетĕрĕн çарĕнче пулать. Кун хыççăн Мао вĕренме пикенет. 1917 ç. социаллă тĕллевлĕ пысăк журналсене («Çĕнĕ Яшлăх») статьясем çырать. Тепĕр çулта вăл, хăй чыслакан Ян Чанцзи вĕрентӳçин сĕнĕвĕпе Пекин куçса каять: Ли Даджао ассистенчĕ пулса ĕçлет (Ли Джао каярах Китай коммунисчĕсен партине (ККП) никĕслекенĕ).
Политикă ĕç-хĕлне пуçăнни
Пекинран тухса кайса, яш Мао çĕршыв тăрăх çул çӳрет, анăç философĕсемпе революционерĕсен ĕçĕсене тарăннăн тĕпчет, Раççейри лару-тăрупа кăсăланать. 1920 çулхи çулла Наци Пухăвĕн Хунань провинцин делегацийĕ шутĕнче провинцин сутăнчăк тискерлĕ кĕпернетĕрне ĕçрен кăларас тĕллевпе Пекина килет. Тепĕр çултан Мао Цай Хесень юлташĕпе коммунистсен идеологине кĕрешӳ элемĕ вырăнне йышăнать. 1921 утă уйăхĕнче Мао Шанхайри Китай коммунисчĕсен партине (ККП) никĕслекен съездăн ĕçне хутшăнать. Тепĕр икĕ уйăхран, Чанша хулине таврăнсан, ККП хунань уйрăмĕн секретарĕ пулса тăрать. Çав чухнех Мао авланать: Ян Чанцзи хĕрне — Ян Кайхуэйе — арăм тăвать. Пилĕк çул хушшинче çемйеревиçĕ ывăл — Аньин, Аньцин тата Аньлун çуралать.
Коминтерн хытарса сĕннипе ККП Гоминьданпа пĕрлĕ ĕçлĕхе кĕрет.
Тăванĕсем
Мао Цзедунăн виçĕ пиччĕшĕпе пĕр йамăкĕ ача чухнех вилнĕ. Мао Цземин тата Цзетан коммунистсем майлă кĕрешсе вилнĕ, Мао Цзехуна Гоминьдановсем вĕлернĕ.
Арăмĕсем
Ачисем
Ян Кайхуэй-ран Хэ Цзычжень-ран Цзян Цин арăмĕнчен
Çаплах темиçе ача йеркĕнĕсенчен çуралнă.
Политикăллă прозăсăр пуçне, Мао Цзэдунăн литература кăнарĕнче икĕ теçетке сăвă, ытларах Тан ăрăвĕн вăхăтĕнчи китай классики стилĕпе çырнă лирика. Мао сăввисене халĕ те Китайра халăх кăмăлласа вулать. Чи паллисем: Чанша (1925), Мăн харçă (1935), Юр (1936), Ли Шу-и хуравĕ (1957) тата Слива чечек оди (1961).
Граждан вăрçи вăхăтĕнче 1929 и 1935 çулсенче икĕ урăх ачине ют çемйесенче хăварнă. Темиçе хут шырасан та тупайман.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем:Китай Категори:1893 çулта çуралнисем Категори:Авăнăн 9-мĕшĕнче вилнисем Категори:1976 çулта вилнисем Категори:Раштавăн 26-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Китай Категори:Китай революционерĕсем Категори:Китай политикĕсем Категори:Китай коммунисчĕсем Категори:Маоизм Категори:Марксистсем
Кармала (Аслă Çарăмсан юппи)
Кармала — Раççей территоринчи юханшыв. Чĕмпĕр облаçĕ, Самар облаçĕ территорипе юхать. Мăн Чирмешән юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 66 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Асбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Атăл Куйбышев шывуправĕнчен Каспи тинĕсĕ таран.
1590-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Кармала (Аслă Çарăмсан юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Мыгыпай-Еган (Еккан-Еган юппи)
Мыгыпай-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Еккан-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Ковальчук
Ковальчу́к — анлă саралнă украин тата беларус хушамачĕ. Коваль (танл. коваль тата каваль — тимĕрçĕ) витлевсенчен -чук аффикса хушсан пулнă.
2000-мĕш çулсен пуçламăшĕнче Украинăра кăна çак хушаматлă 100 пинрен ытла çын пурăннă.
1600-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Биномла трансформаци
Биномла трансформаци — трансформацисен умлăн-хыççăнлăхĕ е умлăн-хыçлăнлăхсен трансформацийĕ, вăл унăн  чикĕлле уйрăмлăхĕсене шутлать. Биномла трансформаци ăнлавĕ Эйлер трансформацийĕ тенипе тачă çыхăннă, лешĕ вара биномла трансформацие умлăн-хыçлăнлăх тĕлĕшпе усă курнин результачĕ пулать.
{a_n} умлăн-хыççăнлăха {s_n} умлăн-хыççăнлăха куçарнин T биномла трансформацийĕ ак çакăн пек
Каçăсем
Категори:Трансформацисем
Сăрă тăрна
thumb|300px|Сăрă тăрна thumb|300px|Сăрă тăрна ареалĕ Тăрна - хуртан пысăкрах, вăрăм ураллă кайăк. Çăмартисем (2) симĕсрех е сарăрах хăмăр, хĕрлĕрех е хурарах хăмăр пăнчăллă. Чĕпписем пĕр харăс тухмаççĕ. Пĕрремĕш чĕппи тухсан ăна аçи хăйпе пĕрле ертсе çӳрет. Иккĕмĕшĕ тухсан çемйипе пĕрле çӳреççĕ. Нимĕнле апат та тиркемеççĕ. Кăнтăрла апатланаççĕ, каçхине хăрах ура çине тăрса канаççĕ. Ташлама питĕ юратаççĕ. Ташланă вăхăтра темле хускану та тăвать, çулçăсене, туратсене, чул катăкĕсене çӳлелле ывăтать. Тăрна мăшăрĕсем мĕн виличченех пĕрле пурнаççĕ.
Пирĕн тăрăхри шурлăхлă вырăнсене ака уйăхĕнче вĕçсе килет, авăн-юпа уйăхĕсенче кăнтăралла çул тытать.
Тăрнасен йышĕ пирĕн тăрăхра пысăк мар.
Каçăсем
Категори:Чăн тăрнасем Категори:Евразири вĕçен кайăксем Категори:Африкăри вĕçен кайăксем Категори:1758 çулта çырнă чĕрчунсем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа
Нар-Ю
Нар-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Юн-Яга юханшывăн сулахай çыранĕпе, 43 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
.gw
.gw, - Гвиней-Биссау патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Гвиней-Биссау Категори:Интернет доменĕсем
Пĕчĕкçĕ шыв автанĕ
Пĕчĕкке шыв автанĕ - чанаран кăшт кăна пысăк кайăк. Çăмартисем (6-10) хĕрлĕрех хăмăр е сарăрах сăрă тĕслĕ. Йăви шыв çийĕнчен 15-20 сантиметр çӳлерех. Ун патне ку кайăксем ишсе пыраççĕ. Малтан тухнă чĕпсене аçи пăхать. Пурте тухса пĕтсен пĕрле пăхса ӳстереççĕ. Уйăх çуртан чĕпписем хăйсем тĕллĕн пурнăма тытăнаççĕ. Малтанхи пĕр эрне чĕпсене çăвартан çитереççĕ, кайран шыв автанĕн чĕпписем хăйсемех апат тупаççĕ. Апачĕ хурт-кăпшакăсенчен, ăмансенчен, моллюсксенчен тăрать. Унсăр пуçне вĕсем курăк вăррисене, çамрăк папкисене, çырласене тиркемеççĕ. Пирĕн тăрăха çу уйăхĕнче килсе пĕтеççĕ, Сăр, Атăл, Çавал тăрăхĕнче вырнаçаççĕ. Кăнтăралла авăн уйăхĕнче каяççĕ. Чăвашра вĕсен йышĕ пысăк пулин те, вĕсене асăрхама йывăр, каçпа кăна аптланаççĕ, кăнтăрла çăра ӳсекен курăк чăтлăхне пытанаççĕ.
Категори:Шыв автанĕ йышшисемКатегори:Кайăксем
1610-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
.gy
.gy, - Гайана патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Баск Википедийĕ
Ба́ск Википе́дийĕ — Википедин баск чĕлхиллĕ уйрăмĕ. Тĕнчере калăпăшĕпе 45-мĕш вырăнта, 2003 çулхи чӳк, 7 никĕсленĕ, 2009 çулхи раштавăн 30-мĕшĕ тĕлне басксем 50 000 статья çырса кĕртнĕ. 2008 çулхи кăрлачăн 25-мĕшĕ телне Баск Википедийĕ кашни эрнере баск чĕлхипе тухакан Argia «Argia Saria» журнал парнине Тетел категоринче тивĕçнĕ.
Каçăсем
Баск Категори:2003 çулта уçăлнисем Категори:Басксен этеплĕхĕ
Паваркасси
Паваркасси, Pavarkassi — Чăваш Республикин Çĕрпӳ районĕнчи ял.
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернинчи
Каçăсем
Категори:Çĕрпӳ районĕн ялĕсем
Умлăн-хыçлăнлăх
Умлăн-хыçлăнлăх — нумерацилесе тухнă объектсен наборĕ (йышĕ). Объектăн номерĕ епле пулни пĕлтерĕшлĕ. Нумерацилесси натураллă хисепсемпе пулса пырать темелле. Урăхла тĕслĕхсене, кирлĕ пулсан, ятарласа палăртаççĕ. Ытларах чухне умлăн-хыçлăнлăхсем вĕçсĕр тăсăлаççĕ. Вĕçлĕ пулсан, каллех, ятарласа палăртни пур.
Каçăсем
Категори:Элементарлă математика *
Люслинген
Люслинген (Lüsslingen) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
511 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''2454’'.
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
Петров Захар Иванович
Кун-çулĕ
1880 çулта Çĕмерле районĕнчи Юманай ялĕнче çуралнă. 1946 çулта çĕре кĕнĕ. Ялти пуçламăш шкулта вĕреннĕ тет. Колхозра ĕçленĕ.
Ӗçĕсем
Юмах юптарма юратнă. Хăй те шутласа кăларнă — вĕсем «Сунталта» пичетленнĕ.
Петров Захар Иванович --МамуткинаИА 05:56, 25 раштав 2008 (UTC)
.hk
.hk, - Гонконг патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Гонконг Категори:Интернет доменĕсем
Гвардейск
thumb|250px|Гвардейск варри Гвардейск (1946 çулччен ним.: Tapiau, лит.: Tepliava), — Калининград облаçĕн Гвардейск районĕн администраци вырнаçнă хула. Калининградран 38 çухрăмра хĕвелтухăс енче вырнаçнă. Хулана 1255 çулта никĕсленĕ. Гвардейскра пурĕ 5 000 çын пурăнать. Унта иккĕ юханшыв пур: Дейма тата Преголя
Каçăсем
Категори:Калининград облаçĕн хулисем
Татнет çăлтăрĕсем
«Татнет çăлтăрĕсем» (Татнет йолдызлары) — Тутар тетелĕн проекчĕсен тĕнчери конкурсĕ. Конкурса 2003 çулта йĕркелесе янă. Çак шухăш автор тата проект координаторĕ — конкурс оргкомитечĕн ертӳçи А. А. Сибгатуллин. Конкурса ирттерме Тутарстан Республикин массăллă коммуникацисен агентстви «Татмедиа» тата Тутарстанăн Интертат.ру электронлă хаçачĕ пулăшать.
Конкурс тĕллевĕ
Конкурса кашни çулах Тутарстан Республикин патшалăх чĕлхисен тата Тутарстан/тутар халăх пирки Тетел эрешĕнчи чи паллăрах информаци ресурсĕсене кăтартас тĕллевпе ирттереççĕ. Кăтартнă мĕнпур информаци ресурсĕсем, «Рунет» пекех, «Тутар Интернечĕ» е кĕскен «Татнет» теççĕ.
Палăртусем
Конкурсра 7 палăрту: 4 вырăс чĕлхипе: массмедиа, ăслăх тата çутĕç, культура тата ӳнер, истори тата тăван ен тĕпчевĕ, корпораци сайчĕсем, влаç тата вырăнти хăй тытăмлăх органĕсем, этем пĕрлешĕвĕсем, тутар тĕнчи тата 3 палăрту тутар чĕлхипе: Татар дөньясы, Мәгариф һәм фән, Туган тел. Конкурс оргкомитечĕ урăх палăртусене те кĕртме пултарать.
Каçăсем
Категори:Тетел Категори:Раççей конкурсĕсем Категори:Рунет Категори:Тутарсем Категори:Тутарстан культури Категори:Татнет
1620-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Пĕрремĕш балка
Пĕрремĕш балка — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей, Краснодар Ен территорипе юхать. Балка Коренная юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Шурă. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ—Кубань.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем
.hm
.hm, - Херд тата Макдоналд утравĕсен тĕп интернет доменĕ.
Категори:Херд тата Макдоналд утравĕсем Категори:Интернет доменĕсем
Укум-Игол (Ерган-Еган юппи)
Укум-Игол — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Ерган-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Черкассы (Ĕпхӳ районĕ)
Черкассы  — Пушкăрт Республикин Ĕпхӳ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 657 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 450517, ОКАТО кочĕ — 80252872001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
Ахмед ибн-Фадлан
мини|справа|Ахмед ибн-Фадлан алçырăвĕ Ахмад ибн Фадлан ибн аль-Аббас ибн Рашид аль-Багдади (أحمد بن فضلان بن العباس بن راشد البغدادي) — арапсен ислам тĕнне сарса çӳрекен çулçӳревçĕ, çыравçă. Вăл X ĕмĕрте пурăннă.
Кун-çулĕ
922 çулта Атăлçи Пăлхар патшалăхне ислам тĕнне явăçтарас тĕлĕшпе килсе çӳренĕ Кĕскен каласан, хăй куçĕпе авалхи чăвашсене курнă хыççăн, питĕ тĕлĕннĕ. Хăйĕн кун кĕнекинче вĕсен йăли-йĕркине, кун-çулне çырса хăварнă, çапла унăн çырăвĕсем паянкуна та çитнĕ.
Каçăсем
Категори:Арап çулçӳревçисем Категори:Арап çыравçисем
Исамет (Эльшей районĕ)
Исамет — Пушкăрт Республикин Эльшей районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 744 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452277, ОКАТО кочĕ — 80230828001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Эльшей районĕ
Орешников Виталий Константинович
Орешников Виталий Константинович
Орешников Виталий Константинович (1945-2008)
Шупашкар хулин хисеплĕ гражданинĕ, «Шупашкарти троллейбус управленийĕ» муниципиаллă унитарлă предприяти директорĕ.
Пурнăçĕ
1945 çулхи утăн 5-мĕшĕнче Етĕрне районне кĕрекен Мăн Пакăшра çуралнă. 1973-1977 çулсенче ВЛКСМăн Шупашкарти хула комитечĕн секретарĕ, пĕрремĕш секретарĕ вырăна йышăннă, Шупашкарти трактор тăвакан савута тунă ĕçе хастаррăн хутшăннă. Шупашкарти ГК ССКПĕн промышленность пайĕн инструкторĕ пулнă май вăл хулари чылай промышлеллĕ проедприятине ура çите тăма, аталанма пулăшнă. Хулари электротранспорт хуçалăха аталантарассишĕн хунă вăйне нимĕнле виçепе те виçме çук. 1986 çултанпа вăл унта директор вырăнне йышăннă. Виталий Константинович вăй хунă тапхăрта предприяти Раççей шайĕнче чи шанчăклă, чи хăтлă, чи хăрушсăр, ыттисемпе танлаштарсан кунĕн-çĕрĕн ним сиктерми çӳрекен шутне кĕнĕ. Предприяти шайĕ пысăккине Раççейре темиçе хут те çирĕплетнĕ. 2008 çулхи чӳкĕн 9-мĕшĕнче вăхăтсăр çут тĕнчерен уйрăлнă.
Хисепĕсем
Нумай çул Шупашкарти электротранспорта аталантарнишĕн, пĕтĕм вăйне хурса ĕсленишĕн 1994 çулта ăна «Раççей Федерацийĕн тава тивĕçлĕ транспорт ĕçченĕ» ята панă. Унсăр пуçне ăна ЧАССР Аслă Канаш Президиумĕн Чаплă грамотипе, Чăваш Республикин Чаплă грамотипе, кăкăр умне çакмалли «Раççей Федерацийĕн хулаэлектротранспортăн чаплă ĕçченĕ» паллăпа чысланă. 1999 çулта Орешников Виталий Константиновича «Шупашкар хулин хисеплĕ гражданинĕ» ята панă.
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем Категори:Çынсем, алфавитпа Категори:Утăн 5-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1945 çулта çуралнисем Категори:Чӳкăн 9-мĕшĕнче вилнисем Категори:2008 çулта вилнисем Категори:РФ тава тивĕçлĕ ĕçченĕсем
--МамуткинаИА 05:45, 25 раштав 2008 (UTC)
Новомосковск
Новомосковск, — темиçе хула ячĕ.
Висмут
thumb|250 px|Металлă висмутăн лаптакĕ. Висмут хытă патрак металл, хурçă евĕр, шупка хĕрлĕ тĕслĕ.
Ятне хуни
Латин Bismuthum е bisemutum сăмахесенчен, тата нимĕç weisse Masse, (шурă япала) сăмахĕсенчен тухать пулас.
Хакĕсем
Висмут (99 % тап-таси) 2006 çулта вăтамран 15 долл/кг.
Термоэлектрикăллă материалĕсем
thumb|250 px|Висмут телуричĕн монокристалĕ
Пигменчĕсем
Пигмент шутне висмут ванадачĕ кĕрет.
Косметика
Чĕрнесене сăрламалли лак (йăлтăрка хытă сăрă), тута сăрри (помада), ĕмĕлкесене тата ыттисене те тумалли ĕçре, оксохлоричĕпе йăлтăрка тумалли чух усă кураççĕ.
Изотопĕсем
Çутçанталăкри висмучĕн пĕр изотоп 209Bi, вăл çутçанталăкри тăнăç изотопĕсенчен чи йывăрри шутланать. 2003 çулта эксперимент ирттерсе, вăл альфа-радиохастар пулнине (çурма аркану тапхăрĕ 1,9±0,2×1019 çул) курнă. 209Bi пуçсăр, тепĕр 19 изотоп пури паллă. Вĕсем пурте радиоактивлă тата кĕске пурăнуллă: çурма аркану тапхăрĕ темиçе талăкран иртмест. Висмутăн 13 изотопĕ: 197 — 208 йывăрăш хисеплисене тата чи йывăррине 215Bi искусствăллă меслетпе туса çитернĕ, ыттисем — 210Bi, 211Bi, 212Bi, 213Bi тата 214Bi — çутçанталăкра уран, тори, актини тата нептуни элемент тĕшшисен радиоактивлă арканăвĕн йĕрĕпе пулаççĕ.
Каçăсем
Категори:Çăмăл металсем Категори:Металсем Категори:Радиоактивлă элементсем
.hn
.hn, - Гондурас патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Гондурас Категори:Интернет доменĕсем
Сарăм реакцийĕ
Сарăм реакцийĕ — химилле реакци, унта пĕр кăткăс япалалăхран ансатрах икĕ е ытларах япалалăхсем пулаççĕ. Сарăм факторĕсен шутĕнче — физикăлла тата химилле витĕмсем. Çапла вара, çакнашкал реакцисене уйăрса пăхма пулать:
Ломбард Википедийĕ
Ломбард Википедийĕ — Википедин ломбард чĕлхилле уйрăмĕ. 2007 çулхи утăн 2-мĕшĕнчеа Википедин чĕлхе уйрăмĕсем хушшинче 26-мĕшĕ шутланнă, пурĕпе 51 пинрен ытла статья пулнă, 266 хутшăнакан тата виçĕ администратор ĕçленĕ. Чылай статьяна бот пулăшавĕпе кĕртнĕ. Ăнлав тарăнăшĕ начар.
100000 статья шайне çитсен чылай пайне кăларса пăрахнă, халĕ вĕсен шучĕ çак Википедире 7300 яхăн статья (2009 çулхи раштавăн 27-мĕшĕнче 100-мĕш вырăна анса ларать).
Мексика кӳлмекĕ
thumb|right|300px|Мексика кӳлмекĕ. 3D-перспектива. Мексика кӳлмекĕ (Golfo de México, Gulf of Mexico, Golfe de Mexique) — Атлантика океанĕн пайĕ.
Ломбард Википедийĕ
Каçăсем
Категори:Википеди уйрăмĕсем Категори:Ломбард чĕлхи
List of Wikipedias
Мексика кӳлмекĕ
Тавралăхĕ
Мексика к ӳлмекĕ çурçĕр-анăçран, çурçĕртен тата тухăçран АПШ çĕрĕсен (Флорида, Алабама, Миссисипи, Луизиана тата Техас штачĕсем), кăнтăртан тата кăнтăр-анăçран — Мексика çĕрĕсен (Тамаупилас, Веракрус, Табаско, Кампече, Юкатан штачĕсем), тата Кубăн çыранĕсене хумсемпе çапать.
Атлантика океанне Флорида тата Юкатан пырĕсемпе çыхăнтарать. Мексика пырне нумай шыв юхса кĕрет, çав шутра Миссисипи, Алабама тата Нуэсес (юханшыв)Нуэсес юханшывĕсем.
Мексика пырĕн шельфĕнче нефтьпе çутçанталăкри газ чылай. Нефть пуянлăхне платформăсем çинчен уçласа кăлараççĕ.
Фауна
thumb|[[Мăн шурă акулă]]
Рекреаци потенциалĕ
thumb|left|Майами кӳлмек енчен
Экологи
thumb|right||Чайки на мелководье Мексиканского залива
Неру-Ю
Неру-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Адзьва юханшывăн сылтăм çыранĕпе 103 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 37 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
.hr
.hr, - Хорвати патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Хорвати Категори:Интернет доменĕсем
Шекли Роберт
thumb|right|Шекли Роберт Роберт Шекли, — америка çыравçи. 1928 çулхи утă уйăхĕн 16 Нью-Йоркри Бруклинта çуралнă. 2005 çулхи раштавăн 9 Нью-Йорк штатĕнчи Покипси хулинче инсульт хыççăн вилнĕ.
1991 çулта вăл ăслăлăх фантастикине ӳсĕмлĕ кӳртĕм кĕртинишĕн Даниэль Галлан паллине тивĕçнĕ пулнă. 1998 çулта Санкт-Петербург хулинче ăна çавăн пекех ăслăлăх фантастикипе кулăш тĕлĕшĕнчи ĕçĕсемшĕн «Странник» паллине панă.
Кукша чăх
thumb|250px|Кукша чăх Кукша чăх - килти чăх пысăкăш кайăк. Çăмартисем (7-12) çутăрах сарă, е хĕрлĕрех тĕслĕ, пăнчисем хурарах хĕрлĕ. Çăмартисене юр кайса пĕтсенех шыв курăкĕсен чăтлăхĕсенче, шыв-шур варринче тăваççĕ. Чĕпписене йăваран икĕ-виçĕ кунтанах илсе тухаççĕ. Икĕ эрне хушши çăвартан хыптарса тăрантараççĕ, кайран чĕпписем хăйсемех çиме пуçлаççĕ. Апачĕ курăксенчен тăрать. Чĕпписем хурт-кăпшанкăпа çеç тăранса пурăнаççĕ. Вĕсем виçĕ уйăхран кăна вĕçме вĕренсе çитеççĕ. Ашшĕ-амăшĕ çав вăхăтра тĕк тăкма тытăнать те çап-çара пулса юлать, çавăн чухне вĕсем вĕçме пултараймаççĕ, курăксем хушшинче пытанса пурăнаççĕ. Хĕл каçма Çурçĕр Африкăна авăн уйăхĕнче каяççĕ. Каялла вĕсем ака уйăхĕн пуçламăшĕнче килеççĕ.
Шекли Роберт
Пурнăçĕ
Бруклинта (Нью-Йорк) çуралса Нью-Джерсире ӳснĕ. Пĕчĕк чухне Рей Бредбери, Теодор Стерджин, Генри Катнер ĕçĕсене килленсех вуланă. Шкул вĕренсе пĕтернĕ хыççăн Кореяра çар службинче тăнă. Унтан таврăнсан Нью-Йорк университетне вĕренме кĕнĕ. Университета гуманитари ăслăлăхĕсен степеньĕпе вĕренсе пĕтернĕ. Кун хыççăн вăл хăйĕн ăслăлăхпа фантастикăллă калавĕсене журналсене сутма тытăннă. Темиçе çул хушши вăл пурĕ 100 ытла калав кун евĕр пичĕтленĕ.
Колна (Мăн Çарăмсан юппи)
Колна — Раççей территоринчи юханшыв. Тутарстан, Самар облаçĕ территорипе юхать. Аслă Çарăмсан юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Атăл Куйбышев шывуправĕнчен Каспи тинĕсĕ таран.
Кукша чăх
Каçăсем
Категори:Кукша чăхсем Категори:Евразири вĕçен кайăксем Категори:Африкăри вĕçен кайăксем Категори:Австралири вĕçен кайăксем Категори:Çĕнĕ Гвинейри вĕçен кайăксем Категори:1758 çулта çырнă чĕрчунсем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа
Шекли Роберт
Пурнăçĕ
Юлашки çулсенче Роберт Шекли мăшăрĕ Гэйл Дана çыравçă пулнă. Орегон штатĕнчи Портлендра пурăннă.
Ӗçĕсем
Унăн пĕрремĕш «Immortality Inc.» (1958) романĕ тăрăх 1992 çулта «Freejack» фильм ӳкернĕ. Унсăр пуçне унăн кĕнекисем тăрăх «The Tenth Victim» (1965), «Escape from Hell Island» (1965), «Dead Run» (1969), «Condorman» (1981), «The Prize of Peril» (1983) тата ытти фильмсене ӳкернĕ.
Колна (Мăн Çарăмсан юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тутарстан юханшывĕсем Категори:Самар облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Аслă Çарăмсан юпписем
Шекли Роберт
Ӗçĕсем
Чи паллă кĕнекисем: «Immortality Inc.», «Ăс-тăн ылмашăвĕ» («Mindswap») и «Тĕлĕнтермĕш координатисем» («Dimension Of Miracles»). Роджер Желязны çыравçăпа пĕрле вăл виçĕ серинчен тăракан кĕнекесене çырнă: «Принц пуçне мана илсе килсе пар» («Bring Me The Head Of Prince Charming»), «Фаустпа сире ăнăç килмерĕ пулсан» («If At Faust You Don’t Succeed») и «Пьеса малалла тăсăлмалла» («A Farce To Be Reckoned With»).
Категори:Америка çыравçисем Категори:Пайăр çынсем:АПШ
1630-мĕш çулсем
Паллă пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
.ht
Категори:Хаити Категори:Интернет доменĕсем
Вăтам Ази
Вăтам Ази (кивĕ ячĕ — Туркестан): 1) Физикăпа географи енчен Раççей Империйĕн, кайран СССР-н Тĕп Азири патшалах пайĕ. Ун шутне плато Устюрт, Туран айлăмĕ, Тургай плато, Казах сăртлăхĕ, ту пайĕсем: Копетдаг, Памиро-Алай, Тянь-Шань, Джунгарский Алатау, Саур тата Тарбагатай кĕреççĕ.
3) СССР-та «Вăтам Ази экономика районĕ» шутĕнче Ӳспек, Киргиз, Туркмен тата Таджик ССР-сем пулнă (Казах ССР-ĕ уйрăм экономика районĕ шутланнă).
Çутçанталăк
Типĕ климатлă нумай территорине пушхирсем йышăнаççĕ. Нӳрĕксем туллă çĕрсенче çеç ӳкеççĕ. Тусенче юхакан шывĕсем Фергана улăхĕн, Выçлăх çеçенхирĕн çĕрĕсене шăварма çителĕклĕ, Каракум каналне тултараççĕ. Çав вăхăтрах шывпа хытă усă курни Арал тинĕсĕн шайне ӳкерсе пырать.
Вăтам Ази шывĕсем — Арал тинĕсне юхса кĕрекен Амударьяпа Сырдарья тата Балхаш кӳллине анакан Или юханшывсем.
Халăх йышĕ
Кунти 5 патшалăхра пĕтĕмпе 58,5 млн çын пурăнать (2004).
Чылайăшĕ — тӳрк чĕлхиллĕ халăхсем — ӳспексем, казахсем, кăркăссем, туркменсем, каракалпаксем, уйгурсем, çавăн пекех куçса килнĕ хусан тутарсем, Сталин вăхăтĕнче тытса куçарнă крым тутарĕсем. Таджиксем иран чĕлхиллĕ ушкăна кĕреççĕ). Вырăссем те нумай. Çаплах нимĕçсем, корейсем, дунгансем пурăнаççĕ.
Тĕн енĕпе чылайăшĕ мусульмансем.
Хуçалăхĕ
Шăрăх çанталăк тăнăран мамăк, пурçăн пуçтараççĕ, садпа пахча çимĕçĕсене çитĕнтереççĕ. Пушхирсенче сурăхсене, тĕвесене усраççĕ.
Çĕр айĕнчи управсем шутĕнче чи паллисем нефтьпе газ. Тĕслĕ металлсемпе те пуян.
Транспорт
Чукун çулсемпе Вăтам Ази патшалăхĕсем пĕр-пĕринпе тата Раççейпе çыхăнаççĕ. 1991 çулта Китайран, Казахстана (Дружба/Алашанькоу, Урумчи витĕр) чукун çул уçнă. Малашне Китая Киргизипе ( Кашгар урлă) çыхăнтарма шутласа хунă. 1996 çулта чукун çулпа Туркменистана  Иранпа ( Теджен—Серахс—Мешхед йĕрĕпе) çыхăнтарнă. Чукун çул колейисем тĕрли те пăтăрмах кăларать (1524 мм малтанхи СССР территорийĕнче, 1435 мм Китайпа Иранра, 1676 мм  Индипе Пакистанра). Каспи тинĕсĕ урлă, Амударья тата Сырдарья тăрăх (Казахстанра Иртышпа Урал тăрăх пăрахутсем шăваççĕ.
Автотрассăсем хума та плансем хатĕрлесе хунă.
Категори:Вăтам Ази
1640-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Ту çинчи застава
Каçăсем
Категори:Мосфильм Категори:Чикĕ хуралçисем пирки фильмсем
.hu
Категори:Венгри Категори:Интернет доменĕсем
ЧПУ-н Филологи факультечĕ
Филологи факультечĕ - И. Н. Ульянов ячĕллĕ Чăваш патшалăх университечĕн структурăллă вĕренӳ подразделенийĕ.
Факультетра "вырăс чĕлхипе литература вĕрентекенĕ" ăстаçăна хатерлеççĕ.
Факультет деканĕ — Г. Е. Корнилов
Ăстаçлăхсем
Практикăсем: фольклор практики, диалект практики, компьютăрпа лингвистика практикисем
Ăслăлăх ĕçĕ
Вĕрентӳçĕсемпе веренекенсем тĕрлĕ ăслăлăх конференцийĕсене тата олимпиадăсене хутшăнаççĕ:
Каçăсем
Категори:Чăваш патшалăх университечĕ
.id
.id, - Индонези патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Индонези Категори:Интернет доменĕсем
Toppdomän
Астурлеон Википедийĕ
Астурлеон Википедийĕ (çаплах Астур Википедийĕ, Wikipedia n'asturianu) — Википедин астурлеон чĕлхиллĕ уйрăмĕ, 2004 çулхи утă уйăхĕнче никĕсленĕ.
2009 çулхи юпа уйăхĕнче уйрăмра 12000 ытла статья шутланнă, 6 администратор пăхса тăнă.
Каçăсем
Астурлеон Категори:2004 çулта килнисем
Ярхон-Игол (Ерган-Еган юппи)
Ярхон-Игол — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Ерган-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Лютеркофен-Ихертсвиль
Лютеркофен-Ихертсвиль (Lüterkofen-Ichertswil) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
723 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''2455’'.
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
Чăваш патшалăх университечĕн Географи факультечĕ
Чăваш патшалăх университечĕн Географи факультечĕ — Чăваш патшалăх университечĕн вĕренӳ уйрăмĕ. Факультетра вĕрентеççе "Географи" специальнăçпа.
Факультет деканĕ И. В. Никонорова.
1650-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Ямпах
Ямпах — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял. Кăшноруй ял тăрăхне кĕрет.
Шупашкартан кăнтăралла 57,9 км, тата Канаш хулинчен 27,2 км çурçĕрелле вырнаçнă.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Ялта икĕ урам кăна — Колхоз тата Гагарин урамĕсем. Инфраструктура çук. Ялта 33 çурт. Халăх шучĕ 65 çын патне.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕнчи пурăнан вырăнсем Категори:Чăваш Ен
Сылтăм Туха
Сылтăм Туха — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей, Краснодар Ен территорипе юхать. Туха юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Шурă. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ—Кубань.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем
Нерцета (Лемва юппи)
Нерцета — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Лемва юханшывăн сулахай çыранĕпе, 70 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 65 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Калашников автомачĕ
7,62-мм Калашников автомачĕ (АК, Индекс ГАУ — 56-А-212, чикĕ леш енче ăна тăтăшах АК-47 теççĕ) — Михаил Калашников 1947 çулта хайланă, Совет Çарне  1949 çулта йышăннă автомат.
Геральдикăра
Калашников автомачĕ хăшпĕр патшалăхсен: Мозамбик (лартнă штык-хĕçĕпе), Зимбабве, Буркина Фасо (1984 - 1997 çç.), Хĕвел тухăç Тимор (2007) гербĕсенче, çаплах Мозамбик тата Хезбалла ялавĕсенче пур.
Каçăсем
Категори:Автоматсем Категори:АК
Брэдбери Рэй
right|Рей Бредбери Рей Бредбери, — америка çыравçи. 1920 çулхи çурла уйăхĕн 22 Иллинойс штатĕнчи Уокиган хулинче çуралнă. Тулли ячĕ Рэймонд Дуглас Брэдбери. Иккĕмĕш ятне Дуглас Фэрбенкс паллă актёр ячĕпе панă. Ашшĕ — Леонард Сполдинг Брэдбери (пĕрремĕш куçса килнĕ англичансен йăхĕнчен), амăшĕ — Мари Эстер Моберг (швед).
1988 çулта Небьюл премине, 1954 çулта Хьюго премине, тата çавăн пекех темиçе литература премисене тивĕçлĕ пулнă.
Пурнăçĕ
1934 çулта Бредбери çемьи Лос-Анджелес хулине куçать. Ку хулара Рей Бредбери хальхи кунчен пурăнать.
Рей Бредбери ачалăхĕ Пысăк Депресси вăхăтĕнче иртнĕ. Университетшăн тӳлеме укçа çителĕклĕ пулман пулсан та вăл çăвах 12 çулта çыравçă пулас тĕллеве лартнăскер хăйĕн тĕллевĕ патне куллен-хуллен пынă. Ачалла хаçат сутнă. Темиçе çул арăмĕ ĕçлесе илекен укçа çине пурăннă. Çапах та 1950 çулта унăн «Марс хроникисем» пĕрремĕш пысăк ĕçĕ пичĕтленсе тухать. Кăштахран «Фаренгейт тăрăх 451 градус» хайлавĕ пичĕтленет. Ку хыççăн унăн ячĕ тĕнчипе паллă пулса тăрать.
Рей Бредберине фантастика мэтрĕ, фантастсенчен чи лайăх çыравçă тесе шутлаççĕ.
Ӗçĕсем
Пысăк ĕçĕсем:
Ытларах ĕçĕсен шутне калавсем кĕреççĕ. Çыравçă пурĕ 400 калав ытла çырнă.
Каçăсем
Категори:Америка çыравçисем Категори:Пайăр çынсем:АПШ