cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vanitas
Ванитас (лат. vanitas — «ахаль тӑрӑшни, уссӑр мухтану») — барокко тапхӑрӗн ӳнер жанрӗ, аллегориллӗ натюрморт, унӑн композицийӗн тӗп вырӑнне яланхи пек ҫын пуҫ купташки йышӑнать. Натюрмортӑн ирхи аталанӑвӗн, пурнӑҫ хӑвӑрт иртнине, уссӑр киленӳ тата вилӗм тӑтӑшсӑр ҫывхарса килнине аса илтерес тӗллевпе ӳкернӗ ӳкерчӗксем. Ытларах Фландрире тата Нидерландсенче XVI тата XVII ӗмӗрсенче сарӑлнӑ, жанрӑн хӑшпӗр тӗслӗхӗсем Францире тата Испанире тӗл пулни пур.
Термин Кивӗ халалӑн сӑввинчен (Еккл. 1:2) «Уссӑр тӑрӑшни, каланӑ Екклесиаст, уссӑр тӑрӑшни, — пур те уссӑр тӑрӑшни!» (лат. vanitas vanitatum dixit Ecclesiastes vanitas vanitatum omnia vanitas) пулса тухнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрçырни Категори:Натюрморт Категори:Фотографи жанрĕсем
Мерзликин Андрей Ильич
Андрей Ильич Мерзликин (24.3.1973, Калининград) — раççей кино актёрĕ.
Каçăсем
Категори:1973 çулта çуралнисем Категори:Пушăн 24-мĕшĕнче çуралнисем
Гипати
Александри Гипатийĕ (Ипати)  – (370, Александрия-  415, Александрия) - астрономи, математика, механика, философи енĕпе ĕçленĕ ăсчах. Хăйĕн ашшĕ, Александри шкулĕн ăсчахĕсем шутне керекен Александри Теонĕнчен вĕреннĕ.
400-мĕш çул патнелле Александри шкулне лекци вулама чĕннĕ. Унта вăл философи кафедрине йышăннă. Платонпа Аристотель философине, математика вĕрентнĕ. Астрономи тапăлĕсене шутланă. Перг Апполони тата Александри Диофанчĕн ĕçесене комментариленĕ.
Гипати хер ах хатĕрĕсене шутласа кăларнă е аталантарна тесе шутлаççĕ: дистиллятор, ареометр (шĕвексен тачăлăхне виçмелли хатĕр), Астроляби. Нумай ĕçĕсене ашшĕпе, Александри Теонĕпе, пĕрле çырнă тесе шутлаççĕ.
Асăрхавсем
Категори:Хĕрарăм-математиксем Категори:Авалхи Греци философĕсем Категори:Авалхи Греци астрономĕсем
Татарка (Ница юппи)
Татарка  — Раççей территоринчи юханшыв. Свердловск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Ница юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  222 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Ница Реж тата Нейва пĕрлешнинчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тобол, юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Каçăсем
Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем
Аксар-Юган
Аксар-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Могот-Лейм-Посл юппин сулахай çыранпа вăрринчен 18 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 56 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Алеут утравӗсем
мини|Алеут утравӗсем
Алеут утравӗсем (англ. Aleutian Islands) — пӑхма пӗкӗ евӗрлӗ, кӑнтӑр-хӗвеланӑҫ Аляска ҫурутравӗн вӗҫӗнчен пуҫласа Камчатка ҫурутравӗн тӗппине ҫити тӑсӑлакан вулкан пӗрхӗннинчен пулса тӑнӑ архипелаг. Кӑнтӑр енчен утравсем Беринг тинĕсне чикӗлеҫҫӗ. Паянхи кун утравсем Американ Аляска штатне кӗреҫҫӗ.
Каҫӑсем
* Категори:Архипелагсем Категори:Вырăс Америки
Тянк-Лис-Ега
Тянк-Лис-Ега — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Таут-Ях юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  63 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Кребсбах (Вюрм юппи)
Кребсбах — Германи территоринчи юханшыв. Баден-Вюртемберг территорипе юхать. Юханшыв Вюрм (Геу юппи)|Вюрм юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Каçăсем
Категори:Баден-Вюртемберг юханшывĕсем
Пиньинь
Пиньи́нь (拼音, pīnyīn; официаллăрах: 汉语拼音, Hànyǔ pīnyīn, Ханьюй пиньинь, «Китай чĕлхин сассисене çырни») — китай чĕлхине романизацилемелли  система. Китай Халăх Республикинче (КХР) пиньинь системин официаллă статус пур.
2009-мĕш çулхи карлачăн 1-мĕшĕнчен пиньинь Тайваньре романизацин официалла стандарче пулса тăрать.
Пиньинь системине 1958-мĕш çулта йышăннă , авторĕ - Чжоу Югуан. 1979-мĕш çултан пиньинь пĕтĕм тĕнчипе КХР ячĕсен тата топономикин официаллă латин транскрипцийе шутланать. Вăл маларах пулнă Уэйд — Джайлза транскрипци системине тата чжуинь транскрипциине ылмаштарнă.
Инициальсене çырни
Пиньинте Китай литература чĕлхин сыпăксен инициалĕсене (малтанхи хупă сассене) çырнине аялти тапăлта кăтартнă. Тапалăн кашни клеткинче пĕрремеш йĕркере — Пĕтĕм тĕнчери фонетика алфавичĕпе фонетика транскрипцийĕ, иккĕмĕшĕнче — пиньинь, виçççĕмĕшĕнче — Раççейре йышăннăПаллади транскрипцйĕ.
Финальсене çырни
Китай сыпăкĕн финалĕ медиал (-u-), тĕп сыпăк тăвакан сасран (-a-) тата вĕçлекен хупă сасран тăрать  (-n); нумай чухне çаксенчен темиçе компоненче çеç пур. Пиньинте Китай литература чĕлхин сыпăксен финалĕсене çырнине аялти тапăлта кăтартнă. Тапалăн кашни клеткинче пĕрремеш йĕркере — Пĕтĕм тĕнчери фонетика алфавичĕпе фонетика транскрипцийĕ, иккĕмĕшĕнче — пиньинь, виçççĕмĕшĕнче — Раççейре йышăннăПаллади транскрипцйĕ. Хăшпĕр финальсем сыпăкра инициальсĕр çырăнаççĕ (сăмахран [iɑŋ]). Хăшпĕр финальсем (сăмахран [iɑŋ]) пушă инициаллĕ чухне (сыпăк финальтен çеç тăрсан, сăмахран «yang» [iɑŋ]), хупă сас хыççăн (инициаль хыççăн) (пулннинчен урăхларах çырăнаççĕ сăмахран l+iang=liang [liɑŋ]). Ку чухне тĕрлĕрен çырнине запятойлă пăнчăпа уйăрнă, сăмахран. «yang; -iang».
/ər/ (而, 二, и т. д.) сыпăк  er (эр) тесе çырăнать. -r (儿) Япала ячĕ  çумне суффикс хушăннипе пулакан финальсем нумай. Вĕсене сăмах çумне r саспалли хушса çыраççĕ.
Унсăр пуçне, ê  хăшпĕр чĕвĕсене çырма усă кураççĕ.
Каçăсем
Категори:Китай чĕлхине романизацилени
Енг-Харвута-Яха
Енг-Харвута-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Хусь-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 65 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ юханшывĕсен бассейнĕ Надым юханшывăн бассейнĕн тухăç чиккинчен Пур юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-анăç чиккчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Уйрăм
Çавăн пекех
Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Енг-Харвута-Яха
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Чукмар
Чукмар ) — çапса салатасла тăвăмлă сивĕ хĕçпăшал, хăйĕн несĕлĕ тĕлĕшпе ахаль патакран çуралнăскер.
Асăрхавсем
Категори:Сивĕ хĕçпăшал
Нушлейка
Нушлейка — Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Чулхула облаçĕ, Чăваш Республики, Пенза облаçĕ территорипе юхать. Нуя юханшыва юхса кĕрет. 11 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сыры. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш (юханшыв).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чăваш Республики юханшывĕсем Категори:Пенза облаçĕн юханшывĕсем
Шывулăштарăшла карап
Шывулăштарăшла карап — карап теорийĕнчи термин
Çавăн пекех
Категори:Тинĕс транспорчĕ Категори:Карап тăвасси Категори:Карап теорийĕ Категори:Гидравлика Категори:Гидродинамика
Рухадзе Анри Амвросьевич
Анри Амвросиевич (Амвросьевич) Рухадзе (утă, 9, 1930, Тифлис — пуш, 7, 2018, Мускав ) — совет тата раççей физикĕ. Физика-математика ăслăхĕсен тухтăрĕ, профессор, икĕ хутчен СССР Патшалăх парнин, МПУ М. В. Ломоносов ячĕллĕ парни лауреачĕ. Рухадзе 600 ытла ĕçе пичетленĕ, çав шутра 55 сăнавпа 14 монографи. 66 ăслăх кандидачĕпе 32 ăслăх тухтăрне хатĕрленĕ. Хирш индексĕ — 19.
Визинга (Анат Пузла юппи)
Визинга  —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Түбенге Пузла юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 17 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Рухадзе Анри Амвросьевич
Биографи
Амвросий Калистратович Рухадзе ăсчах-математик çемьинче çуралса ӳснĕ. Ятне Анри Пуанкаре математика (хăй каласа панипе) чысласа панă.
Визинга (Анат Пузла юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Рухадзе Анри Амвросьевич
Биографи
Вăтам шкула ылтăн медальпе вĕçленĕ.
Визинга (Анат Пузла юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Рухадзе Анри Амвросьевич
Биографи
1948 çулта МПУ физика-техника факультетне вĕренме кĕнĕ. 1951 çулта физика-техника факультетне пăрахăçласан Мускаври инженери-физика институтне куçарнă, ăна вăл хĕрлĕ дипломпа 1954 çулта вĕçленĕ. 1954-1957 çулсенче ĂАФИ аспирантуринче (ăслăх ертӳçи И. Е. Тамм) пĕлӳ илнĕ. 1958 çулта физика-математика ăслăхĕсен кандидачĕн, 1964 çулта тухтăр диссертацине хӳтĕленĕ. 1971 çултанпа — профессор.
Визинга (Анат Пузла юппи)
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Рухадзе Анри Амвросьевич
Биографи
Физикăри интерессем: материаллă хутлăхĕсен электродинамики, плазма физики, плазмăпа газсен кинетика теорийĕ, квант кинетики, физикăлла электроника.
Хованское çăвинче пытарнă.
Библиографи
Ăслăх журналĕсенче 550 ытла статья, 55 сăнаса çырнипе 14 монографи хатĕрлесе пичетленĕ.
См. также публикации в УФН.
Каçăсем
Категори:ССРП теоретика физикĕсем Категори:Раççей теоретика физикĕсем Категори:МИФИ-ре вĕренсе тухнисем Категори:МПУ физика факультечĕн вĕрентӳçисем Категори:МПУ Ломоносов парнин лауреачĕсем Категори:Грузи Ăслăхсен академин ютçĕр çыннисем Категори:Раççей мемуарисчĕсем Категори:РĂА ПФИ Категори:София университечĕн хисеплĕ тухтăрĕсем Категори:Хованское çăвинче пытарнисем
Rukhadze Henri
Форзац
мини|справа|[[Экслибрис çыпăçтарнă форзац. Георг Фридрих Брандес кĕнеке пухăвĕ.]] мини|справа|Everyman's библиотека ярăмĕн форзацĕ, 1906, [[Уильям Моррис ÿнерçĕн издательстви Kelmscott Press кăларнă, Уильям Моррис ĕçĕ.]]
Форзац (Vorsatz — кĕнеке майлашăвĕн пайĕ, кĕнеке калăпăшне кĕнеке хуплашкипе çыхăнтаракан хут татăкĕ. Яланхи пек капăрлату тĕлĕллĕ: кĕнеке хуплашкин хыçалти енĕпе кĕнеке калăпăшĕпе сыпăнтарнă вырăна хупласа пытарас тĕлпе тăваççĕ. Хăшпĕр чух форзац çине тĕрлĕ пĕлтерĕшлĕ япаласем (сăмахсарсенче, вĕренÿ кĕнекисенче) вырнаçтараççĕ. Форзац хытă хуплашкаллă кĕнекесенче çех пур, çемçе хуплашкаллă кĕнекесенче çук.
Каçăсем
Категори:Кĕнекесем Категори:Графика
Брислах
Брислах (Brislach) — Швейцарири коммуна, Базель-Ланд кантонне кĕрет.
Лауфен тăрăхне кĕрет. 1572 çын (2008, пуш, 31) пурнать. Официалла код — 2782.
Каçăсем
Категори:Базель-Ланд хулисем
Ен-Яха (Адер-Паюта юппи)
Ен-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Адер-Паюта юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 149 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 50 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Лядухэй-Яха
Лядухэй-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Яхады-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 76 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Шемек
Шемек, — Тутарстанăн Пăва районĕнчи ял. Хальхи вăхăтра юнашарти Чăваш Пимĕрселпе пĕрлешсех кайнă, чылайăшĕ çак ик яла пит уйăрсах та каймасть. Апла пулин те Тăхăрьял ушкăнăн никĕсри йышне кĕрет.
Кун-çулĕ
Яла XVII ĕмĕрте ясак тÿлекен чăваш хресченĕсем никĕсленĕ. XVIII ĕмĕрте кермен хресченĕсем пулса тăнă, XIX ĕмĕрте — удел хресченĕсем. XX ĕмĕр пуçламăшĕнче 789,7 теçеттин çĕр шутланнă. 2010-мĕш çулта 272 çын пурăннă.
Каçăсем
Категори:Тутарстанри Пăва районĕн ялĕсем
Мишулин Спартак Васильевич
Спарта́к Васи́льевич Мишу́лин (юпа, 22, 1926 — утă, 17, 2005) — совет тата раççей театрпа кино актёрĕ. РСФСР халăх артисчĕ (1981), Польшăн тава тивĕçлĕ культура ĕçченĕ (1975). И. Смоктуновский ячĕллĕ преми лауреачĕ. Люмьер пĕртăвансен ячĕллĕ преми лауреачĕ. РФ патшалăх преми лауреачĕ (1998).
Биографи
Спартак Мишулин Мускавра 1926 çулхи юпан 22-мĕшĕнче çуралнă; хăйĕн ашшĕне вăл пĕлмен, амăшĕ, Анна Васильевна Мишулина, промăçлăх халкомĕн çумĕ пулса тăрăшнă.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем:Мускаври сатира театрĕ Категори:Ваганьково çăвине пытарнисем Категори:Совет Союзĕнче репрессиленисем
Пукан (пĕлтерĕшсем)
Пукан,
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Кивĕ Тимушкел (Чĕмпĕр облаçĕ)
Кивĕ Тимушкел - (Старотимошкино, Зөябаш) Чĕмпĕр облаçĕн Барыш районĕнчи пурăнакан вырăн. Хула евĕрлĕ поççолăк шутланать. Поççолăкăн тутарла ячĕ чăвашла "Сĕвепуç" тесе куçать.
Тавралăхĕ
Кĕçĕн Сĕве шывĕн икĕ çыранĕпе вырнаçнă.
Халăх йышĕ, поççолăк тытăмĕ
Кивĕ Тимушкел хула тăрăхне Кивĕ Тимушкелсĕр хăйĕнсĕр пуçне тата Калда, Заречное, Смольково ялĕсем кĕреççĕ. Малтан асăннинче тутарсем, тепĕр иккĕшенче вырăссем пурăнаççĕ.
Кунçул
Кивĕ Тимушкел — Чĕмпĕр облаçенчи тутарсем пурăнакан вырăнсенчен чи паллисенчен пĕри. Анчах та ăна чăвашсем никĕсленĕ тесе шутлаççĕ. Çакăнпа тутарсем хăйсем те килĕшеççĕ. Ку тĕлĕшпе тутар Википедийĕн хальхи (23.04.2017) версийĕнче çапла çырнă:
<Куçару: Кивĕ Тимушкеле 1660-мĕш çулсенче никĕсленĕ. Малтан Кĕçĕн Сĕвен сулахай çыранне чăвашсем килсе тĕпленнĕ. Пурăна киле сулахай çырана тутарсем те килсе вырнаçнă. Ял ÿссе пынă май çĕр çитми пулать. Тутарсен пĕр пайĕ "Кăрмăш" текен вырăна куçса ларать. Çавна май Поливаноа улпутăн Акшуат ялĕнчи вырăссемпе хирĕçÿ сиксе тухать.>
Çак тутар ялĕн чăвашла ячĕ чăнах та Тимушкел иккенне çирĕплетекенĕ — ку вырăнсенче пулса курнă Петĕр Ялкир (1922-2006) сăвăç. Кунта пулнă чăвашсен малашнехи шăпи паллă мар.
Анар-Юган
Анар-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Хар-Посл юппин сылтăм çыранпа вăрринчен 49 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Кребсбах (Иц юппи)
Кребсбах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Иц юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 6,03 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Уйрăм (çар ĕçĕ)
Уйрăм — çар йĕркелĕмĕ, чылай патшалăхсен хĕçпăшаллă вăйĕсенчи тактикăлла айсыпăк.
Литература
Категори:Вăрçă ĕç йĕркелĕвĕ
Лядхэй-Яха
Лядхэй-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Обь тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Трестовка
Трестовка — Раççей территоринчи юханшыв. Свердловск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кирга юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  45 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Ница Реж тата Нейва пĕрлешнинчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тобол, юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем
Шăлавар
Шалпар шăлавар— пĕçĕ çинче сарлака, пилĕкре пуçтарнă тата ура тунинче пĕрнĕ йĕм.
Тĕрлисем
Раççей империнче çарта çакнашкал шăлаварсем пулнă:
Каçăсем
Категори:Йĕмсем Категори:Наци тумĕсем Категори:Поляк наци тумĕ Категори:Тухăç тумтирĕ Категори:Касак тумтирĕ
Угутка
Угутка — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  168 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
Чапаев (роман)
«Чапаев» — Дмитрий Фурмановăн 1923 çулта кăларнă, граждан вăрçин паттăрĕ тата Василий Иванович Чапаев комдивĕн пурнăçĕпе вилĕмĕ пирки каласа паракан романĕ. Ĕçсем 1919 çулта, Фёдор Клычков комиссар 25-мĕш чапаев дивизинче (Фурманов хăй Чапаев дивизинче комиссар чухнехине çырса панă) пулнă чухне пулса иртнĕ. Сломихинская, Пилюгино, Ĕпхӳ çапăçăвĕсене, çаплах Чапаева Лбищенск патĕнче пуçне хуни пирки çырса кăтартнă.
Угутка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Чапаев (роман)
Каçăсем
Категори:Кĕнекесем, алфавитпа Категори:Вырăсла романсем Категори:1923 çулăн романĕсем Категори:Василий Чапаев массăллă культурăра Категори:раççейри граждан вăрçи пирки литература Категори:Соцреализм литератури
Угутка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Нуя
Нуя — Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. 74 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сыры. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш (юханшыв).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем
Валем Хуçа е Валем Ырă (пĕлтерĕшсем)
Арçури:
Лагранжла механика
Лагранжла механика —  классикăлла механикăна урăхла (Исаак Ньютон пек мар) каласа тата çырса кăтартнисенчен пĕри, унашкал каласакăтартăва (каланăлăха) ăслăлăха 1788-мĕш çулта  Лагранж кĕртнĕ.
Каçăсем
Категори:Механика Категори:Теорилле механика
Болчаровка
Болчаровка — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Конда юханшывăнн сылтăм çыранпе вăрринчен 165 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 35 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Конда юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Конда. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Евстигнеев Евгений Александрович
Евгений Александрович Евстигнеев (9.10.1926, Чулхула, ССРП — 4.3.1992, Лондон, Аслă Британи) — совет кино актёрĕ. ССРП халăх артисчĕ (1983),.
Çамрăклăхĕ
Вăрçăччен çичĕ класс вĕренсе тухнă та 1941 çулта электромонтёр пулса ĕçлеме тытăннă. Дизель тăвакансен техникумĕнче пĕр çул пĕлӳ илнĕ хыççăн, усрав ашшĕ вилсен, тăватă çул «Хĕрлĕ Этна» слесарь вырăнĕнче тăрăшнă, пултарулăх кĕтесне çӳренĕ, джаз вылянă. Мусăка питĕ кăмăлланă, темиçе инструмент — гитара, рояль — çинче вылянă.
Вилĕм
Евстигнеевăн чĕри хавшакрах пулнă. Пĕрремĕш хут ăна инфаркт 1980 çулта çапнă. 1986 çулта — иккĕмĕш арăмĕ вилсен иккĕмĕш инфаркт.
Театрти ролĕсем
Улатимĕр облаçĕн Луначарский ячĕллĕ драма театрĕ
Каçăсем
Категори:1926 çулта çуралнисем Категори:Юпан 9-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1992 çулта вилнисем Категори:Пушăн 4-мĕшĕнче вилнисем
Вож (Анат Цебьюга юппи)
Вож  —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Çурçĕр Цебьюга юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 41 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Гельтерфинген
Гельтерфинген — (Gelterfingen) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Вож (Анат Цебьюга юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Гельтерфинген
Зефтиген тăрăхне кĕрет. 252 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0865.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Пукан (ĕскер)
Пукан, çавăн пекех кире пукан — палăртнă  массăллă уйрăм ĕскер (япала). Вĕсем, тĕпрен илсен, икĕ тĕрлисем пулаççĕ
Каçăсем
Категори:Спорт Категори:Виçев
Цейхгауз
Цейхга́уз, цейхауз (Zeughaus — «материалсен çурчĕ») е армери (armeria) — мундир-тумтир, шанăç инструменчĕсем, хĕçпăшал, провиант   тата вăрçă валли ытти саппас япала усрамалли çурт, хĕçпăшалпа амуници хумашкан кирлĕ ампар.
Асăрхавсем
Категори:Вăрçă историйĕ Категори:Тыл
Юшунев Николай Лукич
Николай Лукич Юшунев (паспортри хушамачĕ - Лукин) (раштав, 3, 1895, Енĕш Нарваш ялĕ, Çĕрпӳ уесĕ, Хусан кĕперни (халĕ Чăваш Республикин Тăвай районĕ) — çурла, 31, 1942, Сталинград патĕнче, вăрçă хирĕнче) — чăваш патшалăхĕн ĕçченĕ, Чăваш АССР ТĔК председателĕ (авăн, 1927—пуш, 1929). Виçĕ вăрçăна хутшăннă.
Биографи
1911 çулта Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕренме кĕнĕ, 1916 çулта вĕçленĕ.
Çав çултах вырăс императорĕн çарне хĕсмете тăнă. Пĕрремĕш Тĕнче вăрçине кĕçĕн унтер-офицер чинĕнче хутшăннă. 1918 çулта ĔÇХÇ ретне тăнă. 1918 юпа уйăхĕнче РКП(б) пайташĕ пулса тăнă.
1918–1920 çулсенче — Çĕрпӳ уесĕн вăрçă комиссарĕ тата провизи комиссарĕ, уесĕн комсомолăн пĕрремĕш председателĕ.
Ерь-Яха
Ерь-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Ныда юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 176 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Юшунев Николай Лукич
Биографи
1920 çулта, çуркунне, хăйĕн ирĕк кăмăлĕпе граждан вăрçин Тухăç фронтне тухса кайнă, рота командирĕ, кайран батальон командирĕ пулнă.
Ерь-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ юханшывĕсен бассейнĕ Надым юханшывăн бассейнĕн тухăç чиккинчен Пур юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-анăç чиккчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Юшунев Николай Лукич
Биографи
Граждан вăрçи вĕçленсен — дивизин кĕçĕн комйышĕн вĕрентӳçи.
Ерь-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Юшунев Николай Лукич
Биографи
1927 çулхи авăн уйăхĕнчен пуçласа 1929 çулхи пуш уйăхне çити — Чăваш АССР Тĕп ĕçтăвкомĕн председателĕ.
1929–1931 — Чăваш АССР-ĕн Пĕтĕм Раççейри Тĕп ĕçтăвакан комитечĕ çумĕнчи Элчĕлĕхĕн пуçлăхĕ. Каярах, 1931–1933 çулсенче Пĕтĕм Раççейри Тĕп ĕçтăвакан комитетĕнче инструктор вырăнĕнче ĕçленĕ.
1938 çулăн пуçламăшĕнче «буржуази националисчĕсене» пулăшаканĕ тесе айăпланă, ăна партирен кăларнă. Вара унăн Чăваш Енрен тухса кайма тивнĕ. Челепи облаçĕнче, каярах Сарăтура шкулсенче ĕçленĕ.
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннă. 1942 çулта хăйĕн ирĕкĕпех фронта тухса кайнă. Çапăçакан çар ретĕнче Сталинграда хӳтĕленĕ.
1933 çулхи юпа уйăхĕнченпе 1935 çулхи кăрлача çитиччен — Турин МТС политуйрăмĕн пуçлăхĕ, 1937 çулхи нарăс уйăхчен - Урал облаçĕнчи ПРКП(б) Турин райкомĕн пĕрремĕш секретарĕ.
1937 çулăн нарăс уйăхĕнче Шупашкара чĕнсе илнĕ, тăван çĕршывра Чăваш АССР-ĕнчи ПРКП (б) ТК çумĕнчи партин контроль комиссин тивĕçлĕ ĕçтешĕн çумĕ пулса тăрăшнă.
Çав çултах Сталинграда хӳтĕлесе пуçне хунă.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем:Чăваш Ен Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче пуçне хунисем Категори:Пĕрремĕш Тĕнче вăрçине хутшăннисем Категори:Раççейри граждан вăрçине хутшăннисем
Илиада
«Илиа́да» (Ἰλιάς) — авалтанхи упранса юлнă авалхи грексен литература палăкĕ, эпика поэми. Гомер çырнă тесе шутлаççĕ. Троя вăрçинче пулнисене каласа парать. Тĕпне аваалхи паттăрсен хăюллă ĕçĕсем пирки халăх каланисене хунă.
Каçăсем
Категори:Кĕнекесем, алфавитпа Категори:Гомер
Тимĕр хупах
мини|Тимĕр хупах мини|Тимĕр хупах мини|Тимĕр хупах
''' Асăрханăр, вандализм!!! '''
Шывай çунатлă карап
Карап кӳлепи айĕнчи шывай çунатсем çĕклев вăйĕсене çуратаççĕ те кÿлепе шыв çийĕн çĕкленет, çапла вара куçăма хирĕçле сĕртĕнӳ вăйĕ чакать; çак ахаль карапсемпе çитме çук хăвăртлăхсене аталантарма пулăшать.
Çапах та хăвăртлăхсене татах та ÿстермелли майсен те чикки-чăрмавĕ пур. Вăл — кавитаци текен пулăм.
Асăрхавсем
Категори:Шывай çунатлă карапсем Категори:Шыв Категори:Юханшыв
Устиновка (Чубаровка юппи)
Устиновка  — Раççей территоринчи юханшыв. Свердловск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Чубаровка юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  30 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем
Харьков
Ха́рьков (Ха́рків) — Украинăн тухăç пайĕнчи чи пысăк хула, Харьков облаçĕн администраци центрĕ. Халăх йышĕпе Украинăра иккĕмĕш хула. Танк-, трактор-, турбинăтăвăм центрĕ тата пысăкăшпе Совет Союзĕнче Мускавпа Ленинград хыççăн виççĕмĕш индустри, ăслăх тата транспорт центрĕ. XX ĕмĕрĕн иккĕмĕш пайĕнче — Кăнтăр-Тухăç Европăри тĕп транспорт çыхăвĕ.
Антипа-Ю
Антипа-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Хабиней-Юган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  20 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 64 км.
Харьков
Фотографисемпе карттăсем
Категори:Малтанхи тĕп хуласем Категори:Харьков облаçĕн хулисем
Антипа-Ю
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ăслав-тĕпчев карапĕ
Ăслав-тĕпчев карапĕ е экспедици карапĕ
Каçăсем
Категори:Карапсем Категори:Ăслăх Категори:Тĕпчев
Африка ылтӑн кашкӑрӗ
Африка ылтӑн кашкӑрӗ е пысӑк шакал (лат. Canis anthus) — кашкăр йӑхӗн йытӑ йышшисен сӗтпе ӳсекен тискер чӗрчун тӗсӗ.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Кашкăрсем Категори:Кашкăр йышшисем
Чадов Алексей Александрович
Алексей Александрович Чадов (2.9.1981, Солнцево) — раççей кино актёрĕ.
Каçăсем
Категори:1981 çулта çуралнисем Категори:Авăнăн 2-мĕшĕнче çуралнисем
Мăн Варька
Мăн Варька — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мулымья юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 484 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Конда юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Конда. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Мăкшă Таяпи
Мăкшă Таяпи (Починок-Новольяшево), — Тутарстанăн Теччĕ районĕн ялĕ. Чăваш Таяпипе (Тайба-Таушево)пăтраштармалла мар. Ялтан район центрне çитме – 45, Хусана – 205, Пăвари чукун çул станцине харкам транспортпа — Кăнна Кушки, Вырăс Киштекĕ, Хăят урлă – 32 километр. Яла Теччĕ-Ульяновск маршрутпа çӳрекен автобуспа («Кăнна Кушки» чарăнура анса юлмалла) çитме пулать, «Теччĕ-Кăнна Кушки» автобус çине ларса Кĕлметрен анса юлсан 1,5 километр çуран утмалла.
Кун-çулĕ
1959 çулччен Мăкшă Таяпи Аслă Таркан районне кĕнĕ, кайран çак район Теччĕ районĕпе пĕрлешнĕ.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Теччĕ районĕн ялĕсем
Узю-Яга
Узю-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Нанг-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  81 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Ляккато-Се
Ляккато-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Обь тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 166 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Клинч
Клинч:
Еселава-Харвута
Еселава-Харвута — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Обь тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 45 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ юханшывĕсен бассейнĕ Надым юханшывăн бассейнĕн тухăç чиккинчен Пур юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-анăç чиккчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Вожаль
Вожаль —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Мезень юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 693 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Гурцелен
Гурцелен — (Gurzelen) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Зефтиген тăрăхне кĕрет. 773 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0867.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Тайăр Тимкки
Семёнов Тимофей Семёнович (1889, кăрлач, 27, Шемек ялĕ, Пăва районĕ, Хусан кĕперни — 1917, раштав, 8, ) — чăваш сăвăçи, публицисчĕ, тăлмачĕ.
Биографи
Тайăр Тимкки 1889 çулхи кăрлачăн 27-мĕшĕнче Хусан кĕпернин Пăва уесне кĕнĕ (халĕ Тутарстанăн Пăва районĕ) Шемек ялĕнче, çĕр ĕçтешĕ килĕнче çуралнă.
Ача чухнех вăл тăлăха тăрса юлнă. 1902 çулта Тайăр Тимкки Кÿренти икĕ класлă шкула, çулталăкран Чĕмпĕрти чăваш шкулне вĕренме кĕрет.
Тимкка çамрăклах Пушкин, Лермонтов хайлавĕсене вулама кăмăлланă. Чернышевскипе Некрасов кĕнекисем пулас поэта тĕнчене тĕрĕсле сăнаса уçма пулăшнă, халăх хĕн-хур тӳсниине тĕплĕн çутатса пама хавхалантарнă. Тайăр тăван халăха çутта кăларассишĕн ĕçлессине пысăк вырăна хунă. Унăн малтанхи «Çутта тухасчĕ!» новеллинчи тĕп паттăрĕ хăй пурнăçĕ пирки каласа парать. Вăл умри пысăк йывăрлăхсене пăхмасăр, çутта тухасшăн ăнтăлать.
Тайăр ăста тăлмачă пулнă. Вырăссен юррисене чылай куçарнă.
Альтернативлă хаклавсем
Акă пĕри, чăвашла май пур çĕртех вырăсла çыраканскер, мĕн тет:
Каçăсем
Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:Тăлмачсем, алфавитпа Категори:Чăваш тăлмачĕсем Категори:Раççей тăлмачĕсем Категори:1889 çулта çуралнисем Категори:Кăрлачăн 27-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1917 çулта вилнисем Категори:Раштавăн 8-мĕшĕнче вилнисем
Артемь-Вань-Ю
Артемь-Вань-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Лесми-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  57 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 57 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Кребсбах (Паар юппи)
Кребсбах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Паар (юханшыв)|Паар юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 8,8 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Ляруй-Яха
Ляруй-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Вэнуй-Еуо юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 130 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Кашкăрсем
Кашкӑрсем (лат. Canis) — сӗтпе ӳсекенсен йытӑ йышшисен (Canidae) йӑхӗ.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Кашкăрсем
Тăп çăк карап
Тăп çăк карап, е, кĕскен, тăп çăк — типĕ çăксене турттарма майлаштарнă  тинĕсри е юханшыв çинчи  çăклăх карап, сăмахран, сапаланакан çăксене (тырă),  ятарлă  стандартлă контейнерсене тата ыттисене те. Тĕрĕссипе ку йыша нехтă, шĕвек газ турттараканнисем çеç кĕмеççĕ темелле
Тăп çăк карапсен тĕсĕсем
Ытти терлисем те пур.
Асăрхавсем
Категори:Карапсем Категори:Çăк
Панзелка
Панзелка — Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Чулхула облаçĕ, Чăваш Республики, Пенза облаçĕ территорипе юхать. Улатăр юханшыва юхса кĕрет. 20 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сыры. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш (юханшыв).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чăваш Республики юханшывĕсем Категори:Пенза облаçĕн юханшывĕсем
Бург (Лайменталь)
Бург-им-Лайменталь (Burg im Leimental) — Швейцарири коммуна, Базель-Ланд кантонне кĕрет.
Кумран алçырăвĕсем
Кумран алçырăвĕсем е Вилĕм тинĕсĕн свиткисем — манускриптсен ячĕсем, 1947 çултан пуçласа, Кумран çĕр хăвăлĕнче, вади Мурабба‘ат çĕр хăвăлĕсенче (Кумранран кăнтăралла), Хирбет-Мирд (Кумранран кăнтăр-анăçалла), çаплах Иудей пушхирĕнчи урăх çĕр хăвăлĕсенче, Масадăри. Алçырăвесене тĕпчене хыççăн, вĕсенчен хăшпĕрне те пулин, Кумран общининче çырнине палăртнă. Иерусалимри Кĕнеке храмĕнче упранаççĕ.
Бург (Лайменталь)
Лауфен тăрăхне кĕрет. 229 çын (2008, пуш, 31). Официаллă код — 2783.
Маймонид
Моше бен Маймон (Маймонид)  (Μωυσής Μαϊμονίδης — «Маймон ывăлĕ»), тата Абу Имран Муса ибн Маймун ибн Абд-Алла аль-Курдуби аль-Яхуди (بو عمران موسى بن ميمون بن عبد الله القرطبي اليهودي‎) / Абу Имран Муса бин Маймун бин Абдалла аль-Куртуби аль-Исраили, е Муса бин Маймун, е Рамба́м (רמב"ם ивритла акроним Рабби Моше бен Маймон ), вырăс литературинче Египет Моисейĕ  пек паллă – (1135, Кордова, Испани- 03.02.1204, Фустат, ытти хыпарсемпеТвери - паллă еврей философĕ тата богословĕ, талмудçă, врач, хăй вăхăчĕнчи анлă енĕпе ĕçленĕ ăсчах.
Асăрхавсем
Категори:Еврей философĕсем Категори:Пайăр çынсем:Этика Категори:Философсем
Менструаци циклĕ
Менструаци циклĕ, е Менструаци çаврăмĕ,  е Уйăх хушши, е Менструациллĕ цикл (çаврăм).
Литература
Категори:Хĕрарăмăн репродукци тытăмĕн физиологийĕ Категори:Биологилле циклсем * Категори:Репродуктологи Категори:Хĕрарăм
Ишимбай районĕ
Ишимбай райо́нĕ (Ишембай районы) — Пушкăртстан (Раççей Федерацийĕ) йышĕнчи администрациллĕ-территориллĕ виçе (район) тата муниципаллă йĕркеленӳ (муниципаллă район).
Администраци центрĕ — Ĕпхӳрен км вырнаçнă Ишимбай хула.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстан районĕсем Категори:Ищимбай районĕ
Ишимбай районĕ
Варай Википедийĕ
Варай Википедийĕ — Википедин варай чĕлхиллĕ, 2005 çулта хута янă уйрăмĕ. Автоматизациленĕ мелпе 100 пине çити статьяна кĕртсен уйрăмсен пĕрремĕш топне лекнĕ.
Варай чĕлхиллĕ (одном из языков Филиппинсем чĕлхи ) уйрăма 2005 çулхи авăнăн 25-мĕшĕнче хута янă. Уçаканĕсенчен пĕрри — Харви Фиджи, Таклобан хуларан.
Каçăсем
Категори:Австронези Википедисем Категори:2005 çулта уçăлнă сайтсем
Ибеда-Хадыта
Ибеда-Хадыта — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Вело-Парод юппин сулахай çыранĕпе юппинчен 16 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ юханшывĕсен бассейнĕ Надым юханшывăн бассейнĕн тухăç чиккинчен Пур юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-анăç чиккчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Тундра кашкӑрӗ
Тундра кашкӑрӗ (лат. Canis lupus albus) — ахаль кашкӑрӑн (Canis lupus) кӗҫӗн тӗсӗ, Раҫҫейра пурӑнакансенчен пӗри.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Кашкăрсем
Ун-Вый-Вар
Ун-Вый-Вар — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Вый-Вар юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  52 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Кребсбах (Родах юппи)
Кребсбах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Родах (Майн  юппи)|Родах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3,8 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Легир
Çавăн пекех
Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Шпрее
Шпрее  —  Германи территоринчи юханшыв. Эберсбаха патĕнче, Нойгерсдорф, Котмар тăвĕпе юнашар пуçланса Хафель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 400 км.
Чехи чиккинчен пуçланса Берлин витĕр юхса хулан анăç пайĕнче Хафеле юхса кĕрет.
Каçăсем
Категори:Бранденбург юханшывĕсем Категори:Саксони юханшывĕсем Категори:Берлин юханшывĕсем Категори:Хафель юпписем
Кауфдорф
Кауфдорф — (Kaufdorf) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Зефтиген тăрăхне кĕрет. 3126 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0869.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Банах Стефан
thumb|left|Краковри Банах палăкĕ Сте́фан Ба́нах – (30.03.1892, Краков, Австро-Венгрия- 01.08.1945, Львов, УССР) - Польша математикĕ, Львов университечĕн профессорĕ (1924), Польша ăслах академин пайташĕ. Укранина ĂА пайташ-корреспонденчĕ.
Неёлова Марина Мстиславовна
Марина Мстиславовна Неёлова (1947, кăрлач, 8, Ленинград) — совет кино актриси. РСФСР халăх артисчĕ (1987).
Каçăсем
Категори:1947 çулта çуралнисем Категори:Кăрлачăн 8-мĕшĕнче çуралнисем
Артым-Юган
Артым-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Лесми-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  102 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
Черепанка (Вязовка юппи)
Черепанка  — Раççей территоринчи юханшыв. Свердловск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Вязовка юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  16 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Артым-Юган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Черепанка (Вязовка юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Ница Реж тата Нейва пĕрлешнинчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тобол, юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Артым-Юган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Черепанка (Вязовка юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Артым-Юган
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Черепанка (Вязовка юппи)
Каçăсем
Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем
Мăн Леушинка
Мăн Леушинка — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Леушинка юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 35 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 70 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Конда юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Конда. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Хутшăнчăк
Хутшăнчăк:
Çавăн пекех
Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Кондратюк Юрий Васильевич
Биографи
Александр Игнатьевич Шаргей Полтавăра (Полтава кĕперни) (халĕ — Полтава облаçĕ, Украина) вырăсланнă швед хĕрĕ, Людмила Львовна Шаргей (Шлиппенбах) баронесса ) тата катлици тĕнне илнĕ Игнатий Бенедиктович Шаргей иудей çемьинче çуралнă. Унăн ватă маçăкĕ — Антон Андреевич Шлиппенбах, Тăван Çĕршывăн 1812 çулхи вăрçине хутшăннăскер, Вольмар Антон Шлиппенбах (1653—1721) швеци çарĕн генерал-майорĕн нĕселĕ.
Людмила Львовна качча кайиччен Киевре пурăннă, Киев-Подольск хĕрарăм гимназинче франс чĕлхине тата географие вĕрентнĕ, кунта пулас упăшкипе, ун чухне Киев университечĕн физика-математика факультечĕн çутçанталăка пĕлни уйрăмĕн студенчĕ пулнă; 1987 çулхи кăрлачăн 12-мĕшенче тĕне кĕнĕ те вĕсем мăшăрланнă. Игнатий Бенедиктович Шаргей (1873—1910) Бердичевре çуралнă. Унта унăн ашшĕпе амăшĕ, Бендыт Срулевич Шаргей тата Фридриха Айзиковна Розенфельд (тепре качча кайсан — Екатерина Кирилловна Даценко, 1917 вил.), Ковен кĕпернин Тельша уесĕнчи Кретинга вырăнĕнчен куçса килнĕ.
Александр Шаргей кукамăш (профессипе акушер) килĕнче (Сретени ур., № 4.) çуралнă, ачалăхне унтах ирттернĕ. Унăн иккĕмĕш упăшки тухтăр тата каярах Хысна палатин III-мĕш уйрăмĕн пуçлăхĕ пулса ĕçленĕ Аким Никитич Даценко. Шаргей ашшĕпе амăшĕ студенсем хирĕçлев юхăмне хутшăннă, амăшне жандармери аресленĕ те хырăмлă пулнине пăхмасăрах тискер асаплантарнă ; юлашинчен, унăн психика чирĕ хĕрсе кайнă та ăна чун пăлханнисен Малые Будищи ялĕнчи сиплевĕшне вырнаçтарнă, унта виличченех пурăннă.
Мади-Яха
Мади-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Хальмер-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 4 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Вĕçен пулă
мини|Вĕçен пулă (выр. Летучая рыба, лат. Exocoetidae) ик çунатлă пулă, тинĕсре кăна пурнаççĕ.
Классификаци
Вĕçен пулă çемьинче 4 кĕçĕн çемье 7 ару и 71 тĕрлĕх:
Роксолансем
Роксола́нсем (Rhoxolani, Ῥοξολάνοι, аланла roxs alan/ruxs alan «çутă алан») — п. эрч. II ĕмĕрте — п. э. 1-мĕш пинçуллăхăн 1-мĕш çурринче Çурçĕр Хуратинĕс таврашĕпе Дунай регионĕнче куçкаласа пурăннă иран чĕлхиллĕ сармат-алан йăхĕ.
Этимологи
В. И. Абаев гипотезипе, «роксолансем» этноним ирансен roxs-alan сăмахĕнче тухнă, ăна «çутă алансем» тесе ăнланмалла, унта roxs авалхи иран чĕлхипе rauxšna «çутă», alan вара aryana «ари» пулать. Çак этимологипе хăшпĕр специалистсем (çав шутра М. Фасмер, В. Н. Топоров)килĕшнĕ.
О. Н. Трубачёв çакăнпа килĕшмен. Унăн шухăшĕпе, этноним авалхи инди сăмахне ruksą- («ялкăшакан, çиçекен») çывăх, иккен.
Каçăсем
Категори:Иранăн юркăн халăхĕсем Категори:Сарматсем Категори:Иран халăхĕсем Категори:Юркăнсем Категори:Авалхи халăхсем
Поляр кашкӑрӗ
Поляр кашкӑрӗ (лат. Canis lupus tundrarum) — шурӑ е ҫутӑ ҫӑмлӑ кашкӑрӑн (Canis lupus) кӗҫӗн тӗсӗ. Арктикара тата тундрара пурӑнакан чӗрчун.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Кашкăрсем
Чистая (Татарка юппи)
Чистая  — Раççей территоринчи юханшыв. Свердловск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Татарка юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  12 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.