cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мăн Пензер
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Бородин Алексей Иванович
Бородин Алексей Иванович — (30.03.1917(17)-08.09.1999), Кăнтăр фронтăн 8-мĕш сывлăш çарĕн 226 штурмлакан авиаци дивизин 504-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн сывлăш-перевçĕ хĕсмечĕн пуçлăхĕ, аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 01.
Кайто-Шор
Кайто-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Кайто-Юнко юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 15 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Сылтăм Козлуха
Сылтăм Козлуха — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Сулахай Козлуха юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  10 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Кайто-Шор
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Сылтăм Козлуха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Кĕçĕн Режма
Кĕçĕн Режма — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Двина кӳлмекĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Золотница юханшывĕн бассейнĕн Çурçĕр-тухăç чиккинчен Воронов сăмсахĕччен (Çурçĕр Двина юханшывсăр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Вычегдăпа Кĕçĕн Çурçĕр Двина пĕрлешинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ  — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Преми (фильм, 1974)
Премия (Премия) — Ленфильм киностудире Сергей Микаэлян режиссёр 1974 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Салация
(120347) Салация (символĕ: ) — Хĕвел системинчи Койпер пиçихинчи транснептун объект. Кьюбивано тата аякри объект тесе классификацилеçç (DES). Ăна 2004-мĕш çулхи авăн, 22 Калифорнири Паломар обсерваторинчи Генри Рой, Майкл Браун, Кристина Баркум уçнă. Курăнакан çăлтăр виçи -, абсолютлă çăлтăр виçи 4,25. Хĕвел тавра çăврăнать.
Спутник
21.07.2006 «Хаббл» телескоп ӳкерчĕкĕпе Салацин спутникне тупнă, ăна Актея ят панă. Вăл Салацинчен 3500 яхăн км 5 кун хушшинче çаврăнать.
Велеса
Велеса — Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Анăç Двина юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 114 км, бассейн лаптăкĕ 1420 км2.
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем
Юксов кӳлли
Юксов — Раççей территоринчи кӳлĕ. Ленинград облаçĕнче вырнаçнă. Шимакса, Веранда, Вашкуса юханшыв юхса кĕрет, Святуха (Свирь юппи) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 8,3 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Ленинград облаçĕн кӳллисем
Пушкăрт лаши
300px|справа| Пушкăрт лаши
Вол-Еган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Пушкăрт лаши
Пушкăрт лаши — Кăнтăр Урал тăрăхĕнче пурăнакан лаша ăрачĕ.
Вол-Еган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Пушкăрт лаши
Мĕнле курăнни
Вырăнти хирпе вăрман лашисен йăхĕсенчен пулса тухнă, ăша-сивве пăхман, çулталăк тăршшĕпех кĕтÿре çÿрекен лаша. Пуçĕ айккинчен пăхсан тÿрĕ, çамки сарлака. Мăйĕ кĕске те тăлпан, çурăмĕ тÿрĕ те сарлака, кăштах усăк купарчаллă. Ăйăрĕсен виçисем сантиметрпа: ăмăрĕ çÿллĕшĕ 142—145, тăршшĕ 147—150, кăкăрĕ тавра 170—175, чĕрне патĕнчи ури тавра 18,5-19,5, йывăрăшĕ 450—470 кг; кĕсрисен вара: 138—142, 143—147, 167—172, 18-19, 400—420.
Вол-Еган
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Пушкăрт лаши
Кун-çулĕ
Пушкăрт лаши XVII—XVIII ĕмĕрсенчех анлă сарăлнă пулнă.
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Лашасем Категори:Лаша ăрачĕсем
Çурăм
Çурăм — çанçурăмăн хыçалти пайĕ, мăйран пуçласа пилĕк таран тăсăлать.
Янаварсен çурăмне «каçан» теме пултараççĕ.
Вуламалли
Категори:Анатоми Категори:Этем анатомийĕ Категори:Этемĕн топографилле анатомийĕ Категори:Физиологи Категори:Зоологи Категори:Медицина
Дризовский Семён Борисович
Дризовский Семён Борисович  — (26.08.1920-22.09.1991), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 60-мĕш çарĕн 112-мĕш перевçĕсен дивизин 385-мĕш перевçĕсен полкĕн миномёт ротин командирĕ, аслă лейтенант.
Райн пĕрлешĕвĕ
Райн пĕрлешĕвĕ (Rheinbund, Confédération du Rhin) — Наполеон I хистенипе, Сăваплă Рим империнчен тухнă нимĕç монархисем, 1806 çулта Парисре туса хунă пĕрлешӳ.
Наполеон I Райн пĕрлешĕвĕн пуçлăхĕ вырăнне хурса Райн пĕрлешĕвĕн протекторĕн титулне йышăннă.
Асăрхавсем
Категори:Германи историйĕ Категори:Германи XIX ĕмĕрте (1806—1918) Категори:Сăваплă Рим империйĕ Категори:Революци тата Наполеон вăрçисен вăхăтĕнчи патшалăхсем Категори:Германи историнчи патшалăхсем Категори:Конфедерацисем * Категори:Францире пулнă протекторатсем
Учук
Учук — чăвашсен авалранах пыракан уявĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш халаплăхĕ
Шпайербах
Шпайербах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Рейн юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 60 км, бассейн лаптăкĕ 596 км2.
Рыбалко Павел Семёнович
Рыбалко Павел Семёнович  — ( – ), 1-мĕш Украина фрончĕн 3-мĕш гварди танк çарĕн командующийĕ, генерал-полковник, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ датисем -,.
Хĕрринчи ӳт
Хĕрринчи ÿт е препуци  — çыннăн тулашри арама органĕн вĕçне хупласа тăракан тир хутламĕ. Ятарласа каламан чухне, чăмсĕрлĕх йĕркипе, арçыннăн арама органĕ пирки сăмах пырать. Анчах та хĕрарăмăн клиторĕ çинче те хĕрринчи ÿт пур.
Каçăсем
Категори:Арама органĕсем Категори:Çыннăн анатомийĕ Категори:Медицина
Вĕрентевçĕ (фильм)
Вĕрентевçĕ (Учитель) — Ленфильм киностудире Сергей Герасимов режиссёр 1939 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Гусельников Денис Семёнович
Гусельников Денис Семёнович — (11.07.1906(28.06)-24.12.1979), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 20. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çеçенхир фрончĕн 37-мĕш çарĕн 89-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 196-мĕш гварди артиллери полкĕн оруди командирĕ, гварди аслă сержанчĕ.
Вязовка (Таса юппи)
Вязовка  — Раççей территоринчи юханшыв. Мускав облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Таса юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем
Сейм (юханшыв)
thumb|200|left|[[Хижки сали патĕнчи кĕпер]] Сейм (юханшыв)  —  Раççей территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Мантуров районĕ Курск облаçĕн пуçланса Десна юханшыва вăрринчен Малое Устье ( Чернигов облаçĕн Сосницы районĕ) юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 696 км. thumb|200px|left|Чăнкă çыранти чĕкеç шăтăкĕсем thumb|200px|left|Дичне патĕнчи çăкнă кĕпер [[Курск облаçĕ.]]
Каçăсем
Категори:Курск облаçен юханшывĕсем Категори:Чернигов облаçен юханшывĕсем Категори:Сумы облаçен юханшывĕсем Категори:Тăнăвар бассейнен юханшывĕсем
Моховая Ёль
Моховая Ёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Кожва юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Кĕçĕн Езань
Кĕçĕн Езань — Раççей территоринчи юханшыв. Кострома облаçĕ, Вологда облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Мăн Езань юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 18 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кострома юханшыв пуçĕнчен Исады ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Атăл юпписен бассейнĕ Рыбинск шывуправĕнчен Хура Атăл кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл, Куйбышев шывуправĕ таран(Хура Атăл бассейне кĕртмесĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кострома облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Лиса (юханшыв)
Лиса  —Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Кисан облаçĕ, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв КАС/ИДЕЛ/2231/350/121/3    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 33 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă Темников хулинчи Шыв виçекен постран вăрриччен,Цна юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Кисан облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Лемке Лев Исаакович
Лев Исаакович Лемке (25.8.1931 — 4.8.1996, Санкт-Петербург) — совет кино актёрĕ. РСФСР тава тивĕçлĕ артисчĕ (1974).
Биографи
Театр училищинче Днепропетровск хулинче 1959 çулта вĕренсе тухнă, кайран Мускаври Миниатюрсен çĕнĕ театрĕнче ĕçленĕ, пысăках мар хара́ктерлĕ рольсене вылянă. 1962 çулта актёр Ленинграда куçса кайнă та Ленинградри камит театрĕн труппинче ĕçе пикенет.
1996 çулхи çурлан 4-мĕшĕнче Санкт-Петербургра вилнĕ. Серафим çăвинче пытарнă.
Каçăсем
Категори:1931 çулта çуралнисем Категори:Çурлан 25-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1996 çулта вилнисем Категори:Çурлан 4-мĕшĕнче вилнисем Категори:Пайăр çынсем:«Эрмитаж» театр Категори:Пайăр çынсем:Камит театрĕ Категори:Пайăр çынсем:«Балти килĕ» театр Категори:Серафим çăвинче пытарнисем
Çутçанталăк газĕ
Çутçанталăк газĕ — кăмрăкшывамăшсен, тĕпрен илсен метанран тăракан,  хутăшĕ; çавăн пекех   сăрт-ту тăправĕсенчен тупакан ытти газсем те пулма пултараççĕ.
Каçăсем
Категори:Хуткăç Категори:Хемогенлă, биохемогенлă тата органогенлă тăправсем Категори:Газ Категори:Газсем
Çармăс вăрçисем
Сăлтавсем
Хусана çĕнсе илнĕ хыççăн Вырăс патшалăхĕ çумне Мари енне хутсем çырса хушнă. Çапах та Хусан патшалăхне чĕртсе тăратассишĕн темиçе вунçул вырăнти халăх кĕрешнĕ. Мускав кнеçĕсем кунти халăхсене ирĕклĕх пама шанăç панă, анчах та кайран çак ĕçе тума чарнă. Вырăс патшалăхне, чиркĕве пысăк налук тӳлемелле пулнă, çавăнпа та мари кнеçĕсем (кугыза) марисене, удмуртсене, тутарсене, чăвашсене Вырăс патшисене хирĕç кĕрешме çĕкленĕ. Историре вĕсене çармăс вăрçисем ят панă.
Пĕрремĕш çармăс вăрçи (1552—1557)
1552—1557 çулсенче мари халăхĕн пайĕ Вырăс патшалăхне кĕртнĕшĕн хирĕç тăнă. Мускавран экспедици çарĕсене янă.
Вырăс патшалăхĕ хăй çумне тĕплĕнех Хусан ханлăхне кĕртнĕ.
Иккĕмĕш çармăс вăрçи (1571—1574)
Халăх 1571 çулта, Девлет I Герай крым ханĕ Мускав çине кайса хулана çунтарнă хыççăн, пăлханма тытăннă. Пăлхава мари кнеçĕ Качак хатĕрленме хутшăннă. Вĕсем крымсене кĕтнĕ, анчах та крым тутарĕсем, хăйсене вырăс çарĕсем тустарнă хыççăн, пулăшма пырайман. Пăлханакансем çине мари мăчаварĕсем — картсем — çармăссене вăйпах православие кĕртнине хирĕçленипе — вăйлă витĕм янă.
Патша влаçĕ кунта карательсене янă, вăрçас мар текен хăшпĕррипе калаçнă, кармансене туса лартнă, 1574 çул тĕлне пăлхавçăсене пусарнă. 1574 çулта улăх марисен çĕрĕнче Кокшайск кармана хăпартнă, çак ĕнтĕ патша администрацин позицисене çак енре хăватлатнă.
Виççĕмĕш çармăс вăрçи (1581—1585)
Мари халăхĕ 1581 çулта хĕçпăшала алла илсе патша влаçĕн политикине хирĕç тухнă. Марисемпе пĕрле пăлханăва Атăлçири халăхсем: чăвашсем, ирçĕсемпе мăкшăсем, тутарсем, çаплах удмуртсем те, хутшăннă.
Пăлхавçăсене пусармашкăн Иван Мстиславский çарпуçне янă, ăна пулăшмашкăн Фёдор Шереметева, Дмитрий Хворостинина, Михаил Салтыкова, Ефим Бутурлина, Меркул Щербатова хушнă.
Карательсен отрячĕсем операцисем иртернĕ, çаплах çĕнĕ кармансене туса хăварнă (Козьмодемьянск, Царевококшайск, Царёвосанчурск). 1584 çулта вара юлашки хĕллехи харçă пулнă.
1585 çулта çуркунне «добили челом государю царю и великому князю Фёдору Ивановичу всея Руси черемиса вековым миром». Борис Годунов пăлхавçăсене влаçе хирĕç тунă ĕçсемшĕн чĕререн ӳкĕнеççĕ пулсан, каçарать; вĕсем вара Мускава ваттисене тупа тума янă. Пăлхава вăйпа çеç мар, пуян парнесемпе шантарусемпе майлаштарнă. Грамоты от государя были посланы окольничим и воеводам Ф. В. Шереметеву и князю Д. И. Хворостинину с товарищами.
Марисене тимĕрçĕ ĕçĕпе хăтланма, хуласенче пурăнма тата çĕркаçма юлма чарнă. Çаплах вĕсене пысăк юханшывсем çинчен, çав шутра Вяткăран та, урăх çĕре куçарнă.
Литература
Категори:Вăтам Атăлçин историйĕ Категори:Çармăс вăрçисем Категори:XVI ĕмĕрти вăрçăсем
Капшозеро
Капшозеро — Раççей территоринчи кӳлĕ. Ленинград облаçĕнче вырнаçнă. Генуя юханшыв юхса кĕрет, Капша (юханшыв) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 4 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Ленинград облаçĕн кӳллисем
Базель-Штадт
Ба́зель-Штадт (Basel-Stadt, Bâle-Ville) — Швейцарин пысăках мар нимĕç чĕлхиллĕ çурмакантон. Çĕршывăн çурçĕрĕнче вырнаçнă, Базель хулапа Беттинген тат Риэн муниципалечĕсем кĕреççĕ. Администраци центрĕ — Базель. Халăх йышĕ — 187 425 çын (15-мĕш вырăнта кантонсем хушшинче 2012 ç.).
География
Базель Франципе Германипе юнашар вырнаçнă.
История
Кантон образовался в 1833 г. в результате раздела исторического кантона Базель (вошёл в конфедерацию в 1501 г.) на городскую и сельскую части.
Администрациллĕ пайлану
Кантон 3 коммунăна пайланать:
Патшалăх тытăмĕ
Саккун тăван орган — кантон канашĕ (Grosser Rat), ĕçтăвакан орган — правительство канашĕ (Regierungsrat), апелляци инстанцисен сучĕсем — апелляци сучĕсем (Appellationsgericht), пĕрремĕш инстанци сучĕсем — граждан (Zivilgericht) тата пуçилев сучĕсем (Strafgericht).
Экономика
Банк, хими тата фармацевтика предприятисем ĕçлеççĕ.
Каçăсем
Категори:Базель-Штадт
Водопадная
Водопадная — Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Партизан юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км, бассейн лаптăкĕ 191 км2.
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем
Сюнду
Сюнду — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Сибирчата-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 55 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Манăн университетсем (фильм)
Манăн университетсем (Мои университеты) — Союздетфильм киностудире Марк Донской режиссёр 1940 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Ăнсăрт эксперимент
Асăрхавсем
Категори:Пулаяслăхсен теорийĕ Категори:Математика
Кĕçĕн Торожма
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Золотница юханшывĕн бассейнĕн Çурçĕр-тухăç чиккинчен Воронов сăмсахĕччен (Çурçĕр Двина юханшывсăр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Вычегдăпа Кĕçĕн Çурçĕр Двина пĕрлешинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ  — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Хыса
Хыса (çавăн пекех ăна хысани е хыса ани теме пултараççĕ) — арçынăн тата хĕрарăмăн, тулаш арамалăх органĕсем çийĕн, хырăм айĕче, палăракан вырăнĕ.
Каçăсем
Категори:Сутана Категори:Этем анатомийĕ Категори:Этемĕн топографилле анатомийĕ Категори:Этемĕн топографиллĕ анатомийĕ
Пилĕк çавракăшĕ
Пилĕк çавракăшĕ — этемĕн çунçурăмĕнчи чи çинçе вырăн. Çавăн пекех ку вырăна кĕскен «пилĕк» теме пултараççĕ.
Каçăсем
Категори:Хырăм
Влазнев Алексей Леонтьевич
Влазнев Алексей Леонтьевич — (1910-14.01.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 03. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 47-мĕш çарĕн 3-мĕш гварди танк механизăмланă корпусĕн 9-мĕш гварди танк механизăмланă бригадин уйрăм мотоперевçĕ батальонĕн перевçи, гварди красноармеецĕ.
Бундюр
Бундюр — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Парбиг юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  34 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 77 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Чулым кĕнинчен Кеть таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Чулым, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Кайто-Юнко
Кайто-Юнко — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Падимей-Ты-Вис юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 5 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Вязовка (Терса юппи)
Вязовка  — Раççей территоринчи юханшыв. Волгоград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Терса ( Медведицы юппи)|Терса юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 54 км, бассейн лаптăкĕ 551 км2.
Каçăсем
Категори:Волгоград облаçĕн юханшывĕсем
Шпельтах
Шпельтах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Ягст юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 7 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Полторак Виктория Николаевна
Виктория Николаевна Полторак (18.11.1980, Верхнезейск, Амур облаçĕ, РСФСР, ССРП çур.) — раççей театрпа кино актриси.
Биографи
Виктория Полторак 1980 çулхи чӳкĕн 18-мĕшĕнче Инçет Тухăçра, Амур облаçĕнчи Верхнезейск паççулкинче çуралнă. Ачалăхĕнче Виктория спорта юратнă, тĕрлĕ конкурссене тат ăмăртусене хутшăннă, пултарулăх кĕтесĕсене çӳренĕ, сцена çинче сăвăсем вуланă, сӳретлĕ ӳнере хăнăхнă. 1994 çулта амăшĕ хистенипе Модельсен шкулне ĕçе кĕнĕ. Вăхăт иртнĕçем «Бурда Моден» журнал ăна Мускава ĕçе чĕннĕ, анчах та килтех юлнă, аслă пĕлӳ илме шутланă.
2002 çулта Чĕмпĕрти патшалăх университечĕн культурăпа ӳнер факультетĕнче актĕрсен уйрăмĕнче диплома тивĕçнĕ.
Пултарулăхĕ
2002—2004 çулсенче Чĕмпĕр облаçĕн драма театрĕнче ĕçленĕ. «Мера за меру» (Шекспир) тата «За двумя зайцами» (Старицкий) спектакльсене хутшăннă.
Çав хушăрах Виктория Полторак спорт клубĕнче хăтланнă, фитнес инструкторĕ пулнă.
2004 çулта Мускава куçса кайнă, унта ГИТИС-е (Юрий Калмыковăн ăста лаççи) вĕренме кĕнĕ. Вĕреннĕ чухне диплом спектаклĕсенче (Ниса — «Дурочка», Лопе де Вега; Полли тата Дженни Малинсем — «Трехгрошовая опера», Б. Брехт) вылянă.
Бологое (кӳлĕ)
Бологое — Раççей территоринчи кӳлĕ. Тĕвер облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, Нефтянка (юханшыв) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 7,87 км².
Полторак Виктория Николаевна
Пултарулăхĕ
Кинора Виктория Полторак пĕрремĕш ăстрăм 2006 çулта хăтланса пăхнă — сериалсенче пĕчĕк рольсене вылянă.
Бологое (кӳлĕ)
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тĕвер облаçĕн кӳллисем
Инкек (фильм)
Инкек (Беда) — Ленфильм киностудире Динара Асанова режиссёр 1977 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1977 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:«Ленфильм» студин фильмĕсем
Бородин Виктор Петрович
Бородин Виктор Петрович — (06.06.1923-26.06.1993), 4-мĕш Украина фрончĕн 8-мĕш сывлăш çарĕн 8-мĕш штурмлакан авиаци корпусĕн 224-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 565-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ çумĕ, аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 18.
Кирюшкин Иван Сергеевич
Кирюшкин Иван Сергеевич (1919 çулхи юпа, 23, Чĕмпĕр облаçĕ, Сенгилей районĕ, Ялавăр ялĕ — 1996, раштав, 6) — чăваш, сăвăçи, журналисчĕ. Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ культура ĕçтешĕ (1996). Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннă.
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Иван Кирюшкин 1919 çулта юпан 23-мĕшĕнче Чĕмпĕр облаçĕн Сенгилей районĕнчи Ялавăр ялĕнче çуралнă.
Чĕмпĕрти И. Я. Яковлев ячĕллĕ педагогика училищинче пĕлӳ илнĕ. ССКП ТК çумĕнчи Аслă парти шкулĕнче вĕренсе тухнă.
Чĕмпĕр облаçĕнчи чăвашсен пĕрлĕх канашĕн, çаплах Чăваш нации конгресĕн Мăн Канашĕн пайташĕ пулнă.
Пултарулăхĕ
Хаçатсен редакцисенче вăйне хунă. Сăвăсене шăрçаланă.
Чĕмпĕрте Чăвашсен И. Я. Яковлев ячĕллĕ пĕрлĕх-культура центрне йĕркелекенĕ, унăн пĕрремĕш председателĕ пулнă. Вăл тăрăшнипе Чĕмпĕр енре чăвашла «Еткер» телеярăмпа «Канаш» хаçат тухма тытăннă.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Сăвăçсем, алфавитпа Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:СССР çыравçисем Категори:СССР сăвăçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:1919 çулта çуралнисем Категори:Юпан 23-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2014 çулта вилнисем Категори:Раштавăн 12-мĕшĕнче вилнисем Категори:Пайăр çынсем:Сенгилей районĕ
Йывăç кăмрăкĕ
Йывăç кăмрăкĕ — нумай кăмрăкамăшлă тата микрохăвăлсемлĕ продукт, вăл йывăçа сывлăшсăр пиролиз тунă чухне пулать. Кăмрăк 1100 °C чухлĕрен пысакрах чухне çунать.
(120348) 2004 TY364
(120348) 2004 TY364 — Хĕвел системинчи Койпер пиçихинчи транснептун объект. 03.10.2004 Паломар обсерваторични Майкл Браун, Чад Трухильо, Дэвид Рабинович уçнă. Курăнакан çăлтăр виçи - 20,4, абсолютлă çăлтăр виçи 4,5. тавра çăврăнать.
Йывăç кăмрăкĕ
Каçăсем
Категори:Биохуткăç Категори:Кăмрăкамăш Категори:Йывăç Категори:Апат-çимĕç пĕветевçисем
(120348) 2004 TY364
Каçăсем
Категори:Планетăсемпе астероидсен ячĕсем
Вон-Еган (Трайгородская юппи)
Вон-Еган  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Трайгородская юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  132 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Лановой Василий Семёнович
Василий Семёнович Лановой (16.1.1934, Мускав — 28.1.2021, Мускав) — совет кино актёрĕ.
Вон-Еган (Трайгородская юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Лановой Василий Семёнович
Каçăсем
Категори:1934 çулта çуралнисем Категори:Кăрлачăн 16-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2021 çулта вилнисем Категори:Кăрлачăн 28-мĕшĕнче вилнисем
Вон-Еган (Трайгородская юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Сылтăм Шумишка
Сылтăм Шумишка — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Иня юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  92 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Çĕньял (Сарăту облаçĕ)
Çĕньял (Ерёмкино) — Сарăту облаçĕн Хвалынск районĕнчи ял, нумайрах чăвашсем пурăнаççĕ. Ку пурăнакан вырăн — районти пĕртен-пĕр чăваш ялĕ теме пулать. Анчах истори тĕлĕшпе пăхсан апла мар.
Ял йышĕ тата тытăмĕ
2002-мĕш çулта 253, 2010-мĕш çулта 177 çын пурăннă.
Ялта виçĕ урам. Вĕсен вырăсла ячĕсем çакăн пек: Комсомольская улица, Луговая улица, Улица Мира. Чăвашла ячĕсем паллă мар.
Истори
Хвалынскири таврапĕлӳ музейĕн ăслав ĕçлевçи Л.Е. Сетежева çапла çырать :
<Куçару: Сарăту таврашне чăвашсем XVII ĕмĕр вĕçĕнче – XVIII ĕмĕр пуçламăшĕнче килнĕ те, тĕпрен илсен çурçĕрти уессенче вырнаçнă: Кузнецки, Петровски, Вольски, Хвалынски. Ĕлĕкренпех хăйсенчен чылай йышлăрах халăхсемпе хутшăнни вĕсене хăйъевĕрлехсене сыхласа хăварма чăрмантарман.>
Çĕньяла уйрăммăн илес пулсан вара, ун пирки çав ăславçах акă мĕн тет :
<Куçару: "Старая Лебежайка" текен ялта коллективизаци çулĕсенче çĕр ĕçлекенсен 13 юлташлăхне тунă. Хăшпĕр килсем юлташлăхсен çĕрĕсем патнелле уйрăлса тухнă. Тăваттăмĕш тата пиллĕкмĕш юлташлăхсем "Пичельни" текен вырăнтан кăнтăрарах вырнаçнă — хальхи Çĕньялăн чиккисем тĕлнеллех. Вĕсене "Новая Жизнь" тата "Туналейка" тенĕ. Çапла вара çĕнĕ чăваш ялĕсем никĕсленнĕ: Çĕньял тата Туналейка хуттăрĕ.>
Çак йĕркесемпе паллашсан, Çĕньяла XX ĕмĕрте çеç никĕсленĕ пек ăнланма пулать. Анчах та çавăнтанах илнĕ урăх йĕркесем ку тĕлĕшпе иккĕленме хистеççĕ:
Каçăсем
Категори:Сарăту облаçĕ
П. эрч. 43
Пулнисем
Рим консулĕсем: Гай Вибий Панса Цетрониан тата Авл Гирций. Антоний — Цизальпа Галлин проконсулĕ. Консул-суффектсем: Гай Юлий Цезарь Октавиан тата Квинт Педий. Консул-суффектсем: Гай Карринат тата Публий Вентидий Басс.
Римре сенаторсем Антоние тивĕçсене ытлашши хăпартнă тесе айăпланă та Македоние тухса кайма сĕннĕ, вĕсемпе килĕшмен хыççăн ăна «тăван çĕршывăн тăшманĕ» тенĕ. Македоние - Марк Брута, Сирие — Кассие панă. Цицерон сĕнĕвĕпесенат Октавиана сенатор туса хунă. Консулсем тата Октавиан Антоние хирĕç тухнă.
Ака, 14 — Forum Gallorum патĕнче Гай Вибий Панса Цетрониан çарпуçĕн республикан çарĕсем Марк Антонин легионĕсемпе çапăçнă, юлашки выляса янă.
Пĕрремĕш çапăçура Панса суранланнă. Мутина патĕнче Антоние аркатнă, анчах та Гирцие те вĕлернĕ, Панса кĕçех вилет. Çарăн юлашкисемпе Антоний Нарбон Галлине куçнă.
Римре сенат Децим Брутпа Лепида çар панă. Октавиан сенатран триумфа ыйтнă, анчах та тивĕçеймен. Октавиан 3 легионлă Вентидие Альпа леш енне Антоний патне иртерсе янă. Октавиан Цицерона консул тивĕçне илме сĕннĕ. Цицерон Октавиан майла калаçма тытăннă, анчах та сенат Октавиана тиумф паман. Лепид 7 легионпа Антоний енне куçнă. Октавиан сенатран консул тивĕçне ыйтнă, сенат паман, Октавиан Рим çине 8 легиона янă та хулана йышăннă.
çурла, 19 — Рим консулĕсем: Октавиан тата унăн куккăшĕ Квинт Педий. Вăл Цезаре вĕлерекенсене хирĕçле проскрипцисене кĕртнĕ. Авăн — Сенат Антонипе Лепида хирĕçле йăшăнусене пăрахăçланă. Виççĕшĕ енне Азиний 2 легионпа, Планк 3 легионпа куçнă, Децим Брутăн 10 легионĕ те куçнă. Брута ярса илнĕ те вĕлернĕ.
Клеопатра тăваттă легиона Долабеллăна пулăшма янă. Кассий Смирна патĕнче Долабеллăна çапса аркатнă. Легат Гай Требоний, республикан, çапăçура пуçне хунă. Кассие Кипр енпуçĕ Серапион пулăшнă. Брут тата Кассий 20 легиона çар пуçтараççĕ. Секст Помпей, пысăк флочĕпе Сицили ярса илнĕ те триумвирсене хирĕç кĕрешӳ пуçланă.
Юпа — Антоний, Октавиан тата Лепид Бонони патĕнче тĕл пулнă. Вĕсене триумвир ячĕсене панă (27.11.43 - 31.12.38). Çулталăк вĕçленичченех Октавиан вырăнне консул пулма Вентидий тивĕçнĕ. Антоний Галлие, Лепид — Испание, Октавиан — Африкăна, Сардиние тата Сицилие илнĕ. Кăларнă проскрипципе 300 сенаторпа 2000 юланута айăпланă. Италири 18 хулана çара вырнаçтарнă. Пурăнан халăх çине йывăр куланай хунă.
раштав, 7 — Цицерона вĕлернĕ.
Иудейре Антипатра вĕлернĕ.
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Люксембург чĕлхи
Люксембу́рг чĕлхи (тăван ячĕ — Lëtzebuergesch) — Люксембург халăхĕн (франс тата нимĕç чĕлхисемпе пĕрле) калаçура усă курмалли чĕлхе. Официаллă статусв 1984 çулта панă. Паллах, Люксембург чĕлхине нимĕç чĕлхин диалекчĕ теме те пулать. Анчах та кун пек чухне чĕлхепе диалект хушшинчи чикĕсене нимĕнле лингвист та палăртма пултараймасть.
Классификаци
Чĕлхесен индоевропа çемьине (герман чĕлхисем) кĕрет. Нимĕç диалектологипе чĕлхе анăç герман, вăтам нимĕç культура диалекчĕ, мозель-франк евĕр шутланать (вăтам нимĕç группи тури нимĕç кĕçĕн группи пулать) диалекчĕ шутне кĕрет.
Люксембург чĕлхинче темиçе диалект форми пур: Areler, Eechternoocher, Kliärrwer, Miseler, Veiner, Weelzer etc. Анăç енчен тухăçалла люксембург чĕлхи майĕпен урăхла мозель-франк диалекчĕсене куçса пырать.
Каçăсем
Категори:Анăç герман чĕлхисем
Кăкăр кăшкарĕ
Кăкăр кăшкарĕ тенине çаксем кĕреççĕ:
Каçăсем
* Категори:Этем анатомийĕ Категори:Çын анатомийĕ Категори:Шăмă системи Категори:Кăкăр кĕлетки
Беттинген
Беттинген (Bettingen BS) — Швейцарири коммуна, Базель-Штадт кантонне кĕрет.
Халăх йышĕ — 1199 çын (раштав, 31, 2006). Официаллă код — 2702.
Анне качча тухрĕ
Анне качча тухрĕ (Мама вышла замуж) — Ленфильм киностудире Виталий Мельников режиссёр 1969 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Мăкăрăлчăк нумайкĕтеслĕх
Мăкăрăлчăк нумайкĕтеслĕх — мĕнпур пăнчисем унăн икĕ хуть те хăш юнашар тăррисем витĕр иртекен тӳрĕ йĕрĕн пĕр енче вырнаçнă нумайкĕтеслĕх.
Хуть те мĕнле виçкĕтеслĕх те — мăкăрăлчăк.
Мăкăрăлчăк нумайкĕтеслĕхĕн лаптăкĕ.
Енчен те хăйĕнпе хăй касăлман  n-кĕтеслĕхĕн кÿршĕлле тăррисен координачĕсен  умлăн-хыçлăнлăхĕ пулсан, вара лаптăк çак формулăпа тупăнать:
Каçăсем
Категори:Нумайкĕтеслĕхсем Категори:Планиметри
Мелеча (юханшыв)
Мелеча — Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Осень (Могочăпа пĕрлешни) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 95 км, бассейн лаптăкĕ 1310 км2.
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем
Çутă çул (фильм)
Çутă çул (Светлый путь) — Мосфильм киностудире Григорий Александров режиссёр 1940 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Верестово (кӳлĕ)
Верестово — Раççей территоринчи кӳлĕ. Тĕвер облаçĕнче вырнаçнă. Молога юханшыв юхса кĕрет, Молога (юханшыв) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 23 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тĕвер облаçĕн кӳллисем
Камбалица-Се
Камбалица-Сё (Мăн Камбальница) — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Перевоз кӳлмекĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Рюмин Валерий Викторович
мини Рюмин Валерий Викторович  — (.16.08.1939-), «Союз-32» космос карапĕн тата «Салют-6» — «Союз» орбита ăслăх-тĕпчев комплексĕн бортинженерĕ,«Союз-35» космос карапĕн тата «Салют-6» — «Союз» орбита ăслăх-тĕпчев комплексĕн бортинженерĕ,, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ ,. Указ датисем - 19.08.1979, 11.10.1980.
Кĕçĕн Урзуга
Кĕçĕн Урзуга — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Мăн Урзуга юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 77 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Золотница юханшывĕн бассейнĕн Çурçĕр-тухăç чиккинчен Воронов сăмсахĕччен (Çурçĕр Двина юханшывсăр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Вычегдăпа Кĕçĕн Çурçĕр Двина пĕрлешинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ  — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Онега (юханшыв)
Онега —  Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Лача кӳллинчен пуçланса Шура тинĕсĕн Онега кӳлмекне Онега хулинче юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 416 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Онега пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Онега.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Шыв тăкакĕ
Порог сали (вăрринчен 30 км) патĕнчи 1943 -1993 çулсенчи ватам шыв тăкакĕ (м³/с) .
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Шурă тинĕсе кĕрекен юханшывĕсем
Меза
Меза — Раççей территоринчи юханшыв. Кострома облаçĕ, Вологда облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв  Горький (зал. Костромаой)    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 125 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кострома юханшыв пуçĕнчен Исады ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Атăл юпписен бассейнĕ Рыбинск шывуправĕнчен Хура Атăл кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл, Куйбышев шывуправĕ таран(Хура Атăл бассейне кĕртмесĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Нанс-Сорья
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Ăнсăртлăх
Ăнсăртлăх — философилле категори; çавăн пекех ытти ăславсенче те (сăмахран, пулаяслăхсен теорийĕнче) тата кулленлĕхре усă куракан самах (анлав, термин).
Каçăсем
Категори:Философи Категори:Криптографи Категори:Пулаяслăхсен теорийĕ Категори:Философи категорийĕсем Категори:Ăнсăртлăх
Дрикалович Николай Николаевич
Дрикалович Николай Николаевич Дрикалович Микола Миколайович — (7.07.1913(24.06)-26.09.1987), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 26. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çеçенхир фрончĕн 7-мĕш гварди çарĕн 161-мĕш уйрăм çар гварди тупă артиллери полкĕн батарея командирĕ, гварди сержанчĕ.
Шăплăх (фильм, 1964)
Тишина (Тишина) — Мосфильм киностудире Владимир Басов режиссёр 1964 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Гусенко Павел Яковлевич
Гусенко Павел Яковлевич Гусенко Павло Якович — (16.07.1914(3)-20.09.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 26. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш сывлăш çарĕн 2-мĕш гварди бомблакан авиаци корпусĕн 1-мĕш гварди бомблакан авиаци дивизин 81-мĕш гварди бомблакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, гварди капитанĕ.
Вязовка (Чусовой юппи)
Вязовка  — Раççей территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Чусовой юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Пÿлĕмер
Пÿлĕмер (выр. Булымер, тут. Балымер) - Ĕлĕк-авалхи Нухрат Пулкарсен хули, хальхи Балымеры ял (Спасский район Татарстана) çумĕнче. Çавӑн пекех источниксенче ак çак Балымат хулин ячӗ тӗл пулать: «А Балыматы от Болгар тех яко 20 поприщь».
Тăрăхĕ
Пÿлĕмер ялĕнче пурăнакансене Татищев В.Н. Балыматы тесе чĕнет, Чолман юхан-шывпа Чаллă ялта пурăнакансене Чолматы тесе ятлат. Вĕсене пурнете чăвашсем тесе калат.
Этимологи
Тÿрĕк чĕлхинче Вölüm er - Главный ряд, чăвашла Пÿлĕм йĕр, ку вырнаçнă ял пĕр вăрăм касăпек тăрат. Тата урăх сăмах Вölümler - Разделы, от bölüm - раздел, вăл хăйне кура bölme сăмахран тухат "часть, деление, отдел" сăмах пĕташлĕвĕ -ler - нуммайлатакан числа: - сам/-сем - чăваш чĕлхинче.
Луктос
Луктос —Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Кисан облаçĕ, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Варнава юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 30 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă Темников хулинчи Шыв виçекен постран вăрриччен,Цна юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Кисан облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Аслă Этреç
Аслă Этреç (Большие Атряси) — Тутарстанăн Теччĕ районĕн ялĕ. Тутарсем пурăнаççĕ.
Тавралăх
Теччĕрен 19 километрта вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Теччĕ районĕнчи пурăнан вырăнсем Категори:Тутарстан
Иккĕмĕш (Косец юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Могоча (Осень юппи)
Могоча — Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Осень (юханшыв) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 106 км, бассейн лаптăкĕ 1880 км2.
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем
Çĕпĕрсем (фильм)
Çĕпĕрсем (Сибиряки) — Союздетфильм киностудире Лев Кулешов режиссёр 1940 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Ăнсăрт кап
Ăнсăрт кап (ăнсăрт пĕлтерĕш, ăнсăрт улшăнакан кап) — математикăра: ăнсăрт пулăмсене кăтартмалли май.
Каçăсем
Категори:Пулаяслăхсен теорийĕ
Юрлавлăх
Юрлавлăх (е, кĕскенрех, юрлав) — сасăпа юрлама майлаштарнă мелоди. Тепĕр инструментла мелодие те юрлав теççĕ. Термина ытларах фольклорла япаласем тĕлĕшпе усă кураççĕ (чикан юрлавĕсем, былинăлла юрлавсем).
Асăрхавсем
Категори:Мусăк терминĕсем Категори:Юрă Категори:Юрлав
Граничное (кӳлĕ)
Граничное — Раççей территоринчи кӳлĕ. Тĕвер облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, Граничная (Шлина юппи) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 6,89 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тĕвер облаçĕн кӳллисем
Риен
Риен (Riehen) — Швейцарири коммуна, Базель-Штадт кантонне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Базель-Штадт хулисем
Вырăс-хусан вăрçи (1552—1556)
Вырăс-хусан 1552—1556 çулсенчи вăрçи, Хусан вăрçи — хусан тутарĕсем Хусан ханлăхĕн пăхăнманлăхне тавăрасшăн ирĕклĕх вăрçи.
Пулнисем
Хусана ярса илсен те вырăссем ханлăх йышне кĕнĕ территорие пĕтĕмпех контроле илеймен.
Малашнехи темиçе çул хушши ханлăх территорине Вырăс патшалăхне кĕртмешкĕн нумай вăй пĕтерме тивнĕ. 1553 çулăн пуçламăшĕнче Çаран (Атăлăн сулахай çыранĕнче) енче пăлхану пуçланнă та Туçи енне те куçнă. Вăйпутсем хăйсен вăйĕсемпе лăплантарма пултарайман, вырăссем нумай çухатнă. Пăлхав çулăмĕ ханлăхра пулнă чылай çĕре, ытларах Çаран енне, ярса илнĕ. С. И. Ми­ку­лин­ский кнеç 1554 çулхи нарăс уйăхĕнче Хусантан çарпа тухнă та тухăçалла тата çурçĕрелле пăлханакан территорие, Вятка çĕрне çити тустарнă. Пин çынна тыткăна илнĕ, пăлхавçăсем тунă хӳтĕлев хулисене аркатнă. Кампани вĕçленсен «Ар çĕрĕнче» вырăс центрĕн влаçĕ пулса тăнă.
Вырăссен тата пысăкрах отрячĕсем Хусан енĕнче 1554-1555 çулсенче тăнă, ун чухне кунта 1554 çулăн варринче вырăссене хирĕçле каллех пăлханма тытăннă. Çара Улатимĕрте, Суздальре, Мурăмра пуçтарнă, уйрăм тĕкĕртсем Перĕм тата Вятка çĕрĕсенчен килнĕ, çурçĕрти уессенче мобилизаци иртнĕ. Вăрçă ĕçĕсем темиçе эрне иртнĕ. 1555 çулта çулла Туçи ене пăхса тăма çĕнĕ карман — Шупашкар — туса хăварнă.
Пăлхав çапах та лăпланман. Палхавçăсен çулпуçĕсенчен пĕри Мамич-Бердей Нухай Уртинчен Али-Акрам хана, пысăках мар ушкăнпа илсе килсен, çапăçусем татах хĕрсе кайнă. Нухайран татах пулăшу килет тесеи кĕтни клăхах пулнă, вырăс çарĕ пăлханакансен карманне - Чалыма — çĕнсе илнĕ. Али-Ак­рама юлташĕсемпе пĕрле, пăлхавçăсем хăйсемех айăпласа велернĕ. 1555 çулхи кĕркунне Андрей Курбский кнеçĕн çарĕ каллех Çаран енне атакăланă. 1556 çулта, çуркунне Туçи енне кайнă Ма­мич-Бер­дейе тыткăна илнĕ, Мускава çитернĕ. Хусан патнелле вырăс отрячĕсем 1556 çулта çуркунне-çулла кайнă. Юлашки çапăçусем 1556-57 çулăн хĕл кунĕсенче — 1557 çулхи çуркунне пулнă. 1557 çулхи çулла ханăн тата мăрсасен (пуçне хунисен, тарнисен е шанăçран тухнисен) çĕрĕсене валеçсе панă. Çак вара пăлхава путарнине, хан çĕрĕсем Вырăс патшалăхне куçнине пĕлтернĕ.
Хыççăнхисем
Экономика лакăма кĕрсе ӳкнĕ, халăх йышĕ питĕ хăвăрт пĕтме тытăннă. Хусанта чуллă кармана хăпартнă, тутарсене хуларан кăларса янă, мечетсене аркатнă. Пăлхава пусарсан вырăнти феодалсен çĕрĕсене конфискациленĕ те патшалăх çине, боярсен, дворянсен, хакалçăсен тата çĕнĕ влаçа хапăлланă тутарсен аллине панă. Ханлăхăн пулнă территоринче вырăссен йышĕ ӳсме тытăннă.
Каçăсем
Категори:Вырăс-хусан вăрçисем Категори:1552 çул Раççейре Категори:1553 çул Раççейре Категори:1554 çул Раççейре Категори:1555 çул Раççейре Категори:1556 çул Раççейре
Пархи чĕлхи
Пархи чĕлхи — тăван ячĕ пехлеви») — çурçĕр-анăç кĕçĕн группине кĕнĕ çухалнă иран чĕлхи, Пархире (хал. Хурасан) калаçнă.
Аршакидсен тата малтанхи Сасанидсенимперинче (п.эрч. 248 çул — п. эр. 224 çул) официаллă чĕлхи, Вар Азири манихей  общинисен кĕлĕ тата литература тĕп чĕлхисенчен пĕри.
Каçăсем
Категори:Иран чĕлхисем Категори:Пархи
Власенко Алексей Исидорович
Власенко Алексей Исидорович — (1914-19.10.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 01. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Кăнтăр фрончĕн 44-мĕш çарĕн 49-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 149-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн батальон командирĕн çумĕ, гварди аслă лейтенанчĕ.
Шпенгер-Мюленбах
Шпенгер-Мюленбах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Варменау (юханшыв)|Варрменау юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 6,9 км, бассейн лаптăкĕ 21,4 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Кĕçĕн Холка
Кĕçĕн Холка — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Холка юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 6 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Золотница юханшывĕн бассейнĕн Çурçĕр-тухăç чиккинчен Воронов сăмсахĕччен (Çурçĕр Двина юханшывсăр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Вычегдăпа Кĕçĕн Çурçĕр Двина пĕрлешинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ  — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Кебеса-Ты-Вис
Кебеса-Ты-Вис — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Сава-Ю юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 36 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Хуркайăк Çулĕ (пулăм)
Млечный Путь— çутçанталăк пулăмĕ.
Панорамăсем
Категори:Çутçанталăк
Бородин Георгий Демьянович
Бородин Георгий Демьянович — (26.12.1918-31.08.1998), Воронеж фрончĕн 40-мĕш çарĕн 10-мĕш танк корпусĕн 12-мĕш танксене пĕтерекен артиллери полкĕн оруди командирĕ, аслă сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 16.
Серемо (кӳлĕ)
Серемо — Раççей территоринчи кӳлĕ. Тĕвер облаçĕнче вырнаçнă. Дорофлянка юханшыв юхса кĕрет, Серемуха юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 19,62 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тĕвер облаçĕн кӳллисем
Мотив (мусăк)
Моти́в — (motivo — сăлтав, хистев;  — куçăм) — мусăк тытăмĕн чи пĕчĕк элеменчĕ.
Каçăсем
Категори:Мусăк Категори:Мусăк терминĕсем Категори:Мусăк теорийĕ Категори:Мусăк форми
Пуйăс чарăнчĕ
Пуйăс чарăнчĕ (Остановился поезд) — Мосфильм киностудире Вадим Абдрашитов режиссёр 1982 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Çĕр кăмрăкĕ
Кăмрăк (çĕр кăмрăкĕ) — тăрăлчăк тăправ, пайталлă тупнăлăх, хуткăçăн паллă тĕсĕ,  хими индустрийĕ тата ытти  валли чĕртавар. Тĕнчери ят (кăмрăкамăшăн): carbō — «кăмрăк» тенинчен тухнă.
Каçăсем
Категори:Чулланавсем Категори:Кăмрăк Категори:Кăмрăкамăш Категори:Хуткăç
Вязь (юханшыв)
Вязь  — Раççей территоринчи юханшыв. Мускав облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Пестовское шыв усравĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км, бассейн лаптăкĕ 67.7 км2.
Каçăсем
Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем
Иккĕмĕш Сайм
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
(145451) 2005 RM43
Каçăсем
Категори:Планетăсемпе астероидсен ячĕсем
Галактика (пĕлтерĕшсем)
Галактика:
Шурă кăмрăк
Шурă кăмрăк — гидроэнергетикăра:   ГЭСсенчен килекен энерги. Топонимсем тата витĕмĕпе активациленĕ кăмрăкпа пĕр пек продуктсем.
Асăрхавсем
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Непсаёль
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Бурка (Парбиг юппи)
Бурка  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Парбиг юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  231 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Чулым кĕнинчен Кеть таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Чулым, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем