cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Глаголева Вера Витальевна
Пайăр пурнăçĕ
Мария качча тахса АПШ-на куçса каять. Унта вăл компьютер графики шкулĕнчен вĕренсе тухать.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Кăрлачăн 31-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1956 çулта çуралнисем Категори:Çурлан 16-мĕшĕнче вилнисем Категори:2017 çулта вилнисем Категори:Мускавра çуралнисем Категори:СССР артисчĕсем Категори:Раççей артисчĕсем Категори:Раççей Федерацин тава тивĕçлĕ артисчĕсем Категори:Артист ăрăвĕсем
Ехремкасси
Ехремкасси ялĕ, — Элĕк районĕнчи Ехремкасси ял тăрăхĕн тĕпĕ.
Ял тытăмĕ, халăх йышĕ
Ялта вăтам шкул пур, 295 çын (2006) пурăнать. Урамĕсем — Совет, Первомай, Сад, Çамрăксен.
Кун-çулĕ
1927 çулччен Етĕрне уесĕн Элĕк вулăсĕнче шутланнă.1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Элĕк районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Вăрнар районне кĕртнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.
Çав. пекех
thumb|Ехремкассинчи "Туслăх" пионерлагерь, [[1973 çул.]] thumb|Ехремкассинчи "Туслăх" пионерлагерь, [[1973 çул]]
Каçăсем
Категори:Элĕк районĕн ялĕсем
Иккĕмĕш Хурашаш
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Хĕрлĕ Чутай районĕн ялĕсем
Примычный
Примычный — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Лабазная юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Урмаел
Урмаел, — Чăваш Республикин Комсомольски районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Луис Бунюэль
Луи́с Бунюэ́ль Портоле́с (е Луис Буньюэль, Luis Buñuel Portolés, 1900—1983) — испан кинорежиссёрĕ, синематографин сюрреалисăм элчи.
Кун-çулĕ
Бунюэль 1900 çулхи нарăс, 22 Каланда арагон хулинче (Теруэль провинцийĕ) çуралнă. 1907—1915 çулсенче вăл Сарагосăри иезуит колледжĕнче, 1917 çултанпа — Мадрид Университетĕнче вĕренет, Сальвадор Далиипе тата Федерико Гарсиа Лоркăпа паллашать.
1924—1927 çулсенчех Парисра «Авангард» юхăмне хутшăнать, Ж. Эпштейн режиссёр ассистенчĕ пулса ĕçлет.
1936 çулта Бунюэль республика Испанин культура атташи пулса Францире ĕçлет, антифашистлă документлă фильмсене ӳкерме пулăшать.
1939 çулта АПШ-на тухса каять, Голливудра монтажёр, Çĕнĕ Йоркра Хальхи ӳнер музейĕн ĕçченĕ пулса ĕçлет.
1946 çулта Бунюэль Мексикăна пурăнма куçать, унта Оскар Дансижье продюссерпа паллашать. Вĕсем пĕрле «Большое казино» (Gran Casino, 1946) ӳнерлет. Виçĕ çул иртсен режиссёр мексикан гражданлăхне тивĕç пулать.
Бунюэльĕн мексика тапхăрĕнчи юлашки фильмĕ — «Симон-пустынник» (Simón del Desierto, 1965).
Францие куçсан, Бунюэль Серж Зильберман продюссёрпа ĕçлет.
Бунюэль 1983 çулхи утăн 29-мĕшĕн ирхине Мехикора чĕре, пĕвер тата пӳре çитменлĕхĕнчен вилсе каять.
Фильмографи
Венецири тĕнчери кинофестивальте (1969) Бунюэлье «кино ăсти» ята тивĕçтернĕ.
Каçăсем
Категори:Испани кинорежиссёрĕсем Категори:Сассăр синематограф режиссёрĕсем Категори:Çынсем, алфавитпа Категори:Нарăсăн 22-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1900 çулта çуралнисем Категори:Утăн 29-мĕшĕнче вилнисем Категори:1983 çулта вилнисем
1847
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Гремечка
Гремечка — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Чулхула облаçĕ, Мари Эл территорипе юхать. Немда юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мари Элн юханшывĕсем
Ока-Дон тӳремĕ
Категори:Раççей тӳрлемĕсем
Васильева Ольга Леонидовна
Пурнăçĕ
Г.С.Лебедев ячĕпе хисепленекен Чăваш халăх лицейĕнче, Чăваш патшалăх университетĕнче вĕреннĕ. Халĕ Чăваш кĕнеке издательствин ача-пăча литературин редакторĕ вырăнĕнче ĕçлет.
Ӗçĕсем
Унăн калавĕсемпе хайлавĕсем «Шурă туй кĕпи» (2004) кĕнекинче пичĕтленсе тухнă.
Категори:Чăваш çыравçисем
Вона (Светица юппи)
Вона — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Светица юханшывăн сылтăм çыранĕпе 3 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Амин (Чышма районĕ)
Амин — Пушкăрт Республикин Чышма районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 508 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452168, ОКАТО кочĕ — 80257815002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чышма районĕ
Тракушкăнь
Тракушкăнь — Чăваш Республикин Хĕрлĕ Чутай районĕнчи ял.
Чăмăр
Чăмăр — сферăпа чикĕленсе тăракан геометрилле ĕскер.
Куянчи
Куянчи — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 58 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452364, ОКАТО кочĕ — 80234864004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
138
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Акăлчансем
Акăлчансем (Englishmen, English people) — Аслă Британин тĕп халăхĕ. Вăтам ĕмĕрсенче Аслă Британи утравĕнче анкăл, сакс, фриз тата ют герман тата утраври кельт йăхĕсенчен йĕркеленнĕ халăх.
Акăлчан этносĕнчен пулса тухнă çын, АПШ, Канада, Австрали тата КАР гражданĕсене шута илсен, паянкуна пĕтĕмĕшле тĕнчере 110 мильона яхăн пулать.
Кулленхи пурнăç
Тухăç енче ялсем, анăç енче хуторсем е фермăсем. Çӳллĕ çуртсем, икĕ енлĕ чăнкă тăрăсем, черепицăпа е шиферпа витнĕ. Каркаслă çуртсене чулран, вĕт чултан, акшар плитинчен тунă, çĕнĕреххисене — кирпĕчрен.
Акăлчан архитектурине XVII—XVIII ĕмĕрсенче голландсем чылай сĕм янă. Кунчен, хытă кăмăллă акăлчансем чылай хушă готика тĕсне тытса пынă.
Тумтирĕ
Акăлчансен тум-тирĕн йăли XIX ĕмĕрте пулса çирĕпленнĕ. Ахаль те çирĕп тĕслĕ йĕрсем, çемçе те тăнăç тонсем. Халĕ спорт тум-тирне тăхăнма юратаççĕ. Вăтам ĕмĕрти тум-тирĕн элеменчĕсене тӳресен, гвардейсен, студентсен, парламентарисен тумĕнче курма пулать.
Апат-çимĕç
Ытларах аш (ростбиф, бифштекс, бекон), пулă çиеççĕ. Çаплах пудинга (вĕсене тĕрлĕ çимĕçрен хатĕрлеççĕ) тата сĕлĕ пăттине кăмăллаççĕ. Франци кухнине танлаштарсан акăлчансен чи тутлă марри шутланать.
Каçăсем
Категори:Англи Категори:Акăлчансем
Гельман Полина Владимировна
Гельман Полина Владимировна  — (24.10.1919-29.11.2005), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Беларуç фрончĕн 4-мĕш сывлăш çарĕн 325-мĕш каçпа бомблакан авиаци дивизин 46-мĕш гварди каçпа бомблакан авиаци полкĕн авиаци эскадрильин çыхăну пуçлăхĕ, гварди аслă лейтенанчĕ.
Русланова Лидия Андреевна
thumb|250px Лидия Андреевна Русланова (чăн хушамачĕ Агафья Андреевна Лейкина; .1900 çулхи юпан 14-мĕшĕнче (хальхи стильпе юпан 27-мĕшĕ) Сарăту кĕпернине кĕрекен Чернавка ялта çуралнă — 1973 çулхи авăнăн 21-мĕшĕнче Мускавра çут тĕнчерен уйрăлнă) — совет эстрада юрăçи (контральто), ирçе. РСФСР тава тивĕçлĕ артисчĕ (1942).
Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Ирçе çемйинче çуралнă. Çичĕ çулта çитсен тăлăха юлнă, Сарăту хулинчи ача çуртĕнче çитĕннĕ. Чиркӳ прихут шкулĕнче 3 класс вĕреннĕ, чиркӳ хорĕнче юрланă. 14 çула çитсен сĕтел-пукан фабрикинче ĕçлеме тытăннă.
Каçăсем
Категори:Раççей юрăçисем Категори:СССР юрăçисем Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннисем Категори:Хĕрлĕ Çăлтăр орден кавалерĕсем Категори:1930-1956 çулсенче репрессиленисем
Мăкăр (пĕлтерĕшсем)
Мăкăр,
Котовский Григорий Иванович
thumb|Котовский Григорий Иванович Котовский Григорий Иванович, — Раççей тата Совет çар пуçĕ, граждан вăрçине хутшăннăскер. 1881 çулхи çĕртме уйахĕн 24-мĕшĕнче халĕ Молдавине кĕрекен Хынчешть хулинче (вăл вăхăтра вăл ял шутланнă) çуралнă. 1925 çулхи çурла уйăхĕн 6-мĕшĕнче вилнĕ.
Led Zeppelin
Led Zeppelin — Лондонра (Англи) 1968 çулта йĕркеленнĕ британсен хальхи историре чи ăнăçлă, чи çĕнĕлĕхлĕ, чи чи сĕмлĕ ушкăнсенчен пĕр рок-ушкăнĕ. Хăйсен харпăр сас янранине (йывăрлатнă гитара драйвĕллĕ, хăлхана хуплакан ритм-секциллĕ тата хăлхана çуракан вокал) туса, Led Zeppelin малта пыракан хард-рок ушкăнĕ пулса тăрать, хэви метал тĕрекленĕвне çирĕплетнĕ тапхăрта паллă ĕç тунă , фолк- тата блюз-классикипе ирĕклĕ курса, урăх мусăк жанрĕсен  (рокабилли, рэгги, соул, фанка, кантри) элеменчĕсемпе пуянлатнă.
Котовский Григорий Иванович
Пурнăçĕ
Григорий Котовский заводра ĕçлекен механик кил-йышĕнче çуралнă. Ашшĕ Каменец-Подольск кĕпернийĕнче малтан чаплă çурт тытнă аристократ йăхĕнчен пулнă. Поляксен халăх юхăмне хутшăннăшăн Котовский аслашшĕне çартан кăларса янă. Каярах вăл чухăна тухнă. Котовский ашшĕ вара инженер-механика вĕренсе тухнăскер Бессарабине пурăнма куçнă.
Мăкăр (пĕлтерĕшсем)
Истори
1927 çулчен Çĕрпӳ уесĕн Çĕнĕ Мами вулăсне кĕнĕ. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 пуçласа хальхи вăхăтчен Канаш районне кĕрет.
Котовский Григорий Иванович
Пурнăçĕ
Грогорий ял хуçăлăх училищине веренсе тухнă. Хура ĕçченсене хӳтĕленĕшĕн ăна 1902, 1903 çулсене жандармсем тытса чарнă. Вырăссемпе яппунсен хушшинчи вăрçă вăхăтĕнче вăл хĕсмет пункте килмен. 1905 çулта ăна çартан тарса çӳренĕшĕн тытса Костромари пехота полкне янă. Унтан вăл тарса хурахсен ушкăнне йĕркеленĕ. Ушкăнĕпе пуянсен кил-çуртне çунтарнă, çаратнă. Çаратнă япалисене чухăнсене валеçнĕ. Чухăнсем ăна пулăшнипе унăн ушкăнĕ самах вăхăт хушши жандармсен аллине лекмен. 1907 çулта ăна каторгăна леçнĕ. 1913 çулта Нерчинскран тарнă. 1915 çулта Бессарабинче каллех çĕнĕ ушкăн йĕркеленĕ. 1916 çулта ăна тытнă хыççăн вĕлермелли приговор кăлараççĕ, анчах та каярах пурнăçĕ вĕçлениччен каторгăна яраççĕ. 1917 çулхи çу уйăхĕнче ăна вăхăтлăха ирĕке каларса Румыни фронтне ăсатаççĕ.
Мăкăр (пĕлтерĕшсем)
Паллă çыннисем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Котовский Григорий Иванович
Пурнăçĕ
1917 çулхи чӳк уйăхĕнче сулахай эссерĕсем шутне кĕрет, 6-мĕш çар комитечĕн членĕ пулса тăрать. 1918 çулăн кăрлачпа пуш уйăхĕсенче Тирасполь ортячĕн пуçĕ, 1919 çулхи утă уйăхĕнчен пуçласа 45-мĕш стрелковăй блигадăн пуçĕ пулнă. 1919 çулхи чӳк уйăхĕнче 45-мĕш дивизи шутĕнче Петрограда хӳтĕленĕ. 1920 çулхи кăрлач уйăхĕнчен пуçласа Капкас бригадин ертӳçи, Капкасра, Украинăра, Совет-Польша фронтĕнче вăрçнă. 1920 çулхи ака уйăхĕнче РКП(б)-на кĕнĕ.
Led Zeppelin
Каçăсем
Категори:Аслă Британин рок-ушкăнĕсем Категори:Хард-рок ушкăнсем Категори:Блюз-рок ушкăнĕсем Категори:Фолк-рок ушкăнĕсем Категори:Исполнители, включённые в Зал славы рок-н-ролла Категори:1968 çулта йĕркеленнĕ мусăк ушкăнĕсем Категори:Ivor Novello Awards парне лауреачĕсем Категори:Квартетсем
Котовский Григорий Иванович
Пурнăçĕ
Котовскийне 1925 çулхи çурла уйăхĕн 8-мĕшĕнче вĕлернĕ. Бирзуль (халĕ Одесса облаçĕнчи Котовск хули) хулинче пытарнă. Ӳтне бальзамласа мавзолее хунă пулнă, анчах та румынсен вăхăтĕнче мовзолее аркатнă, ӳт-пĕвĕнчен хăш-пĕр пайĕ çеç сыхланса юлнă.
Категори:СССР çар пуçĕсем
1849
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Сакма (юханшыв)
Сакма (Юханшыв)  — Раççей территоринчи юханшыв. Сарăту облаçĕ территорипе юхать. Мăн Иргиз юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 50 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Сарăту облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Иргиз бассейнĕ
Нур (Нуриман районĕ)
Нур  — Пушкăрт Республикин Нуриман районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 100 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452445, ОКАТО кочĕ — 80245840004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Нуриман районĕ
Пĕчĕк авиаци
Пĕчĕк авиаци — авиаци пайĕ, ăна ял хуçалăхра, шыравпа тĕпчев ĕçсенче, сунара çӳреме усă кураççĕ. Çавăн пекех пĕчĕк авиацине усă курса газпа нефть пăрăхĕсене тата çĕр лаптăкне сыхлама меллĕ.
Каçăсем
Категори:Авиаци
Аксу районĕ
Аксу районĕ, — Тутарстан Республикине кĕрекен (РФ) администрациллĕ-территориллĕ виçи тата муниципаллă йĕркеленĕвĕ (муниципаллă район).
Районăн администрацийĕ Аксу паççулкинче вырнаçнă.
Тавралăхĕ
Района 1965 çулта туса хунă. Лаптăкĕ 1436,2 км2 танлашать. Районпа юнашар Çĕнĕ Шешмин, Нурлат, Чистай, Алексеевски тата Çарăмсан районĕсем вырнаçнă.
Халăх йышĕ, район тытăмĕ
Районта пурĕ 33,3 пин çын пурăнать. Халăхсене илсен кунта чăвашсем (44,3%), вырăссем (16,6%), тутарсем (38,5%) тата ыттисем пурăнаççĕ.
Кун-çулĕ
Атăлçи Пăлхар вăхăтĕнче тĕп районсенчен пĕри шутланнă, кунта халăх питĕ йышлăн пурăннă. Аксу патĕнчен аякрах мар, 30 çухрăмпа Пӳлĕр хули вырнаçнă пулнă. Археологсем ку вăхăтĕнчи нумай палăка районта шыраса тупнă: 11 хулаш, 67 авалхи ял вырăнĕ, 1 çăва, 5 вилĕ юпи, 1 клад. Ку вăхăтра çынсем ял хуçалăх ертсе пынă, тата кĕтӳ тытнă.
Ылтăн Урта тапхăрĕнче хăйсен аталанăвне хăш-пĕр хулашсем çеç ӳстерме пултарнă. Монголсем тапăнса килнĕ хыççăн çăлăнса юлнă халăх çурçĕрелле е ытти çĕрсене куçса кайнă. Хăрушсăрлăх енĕпе кунта ку вăхăтра япăх пулмнипе халăх шучĕ нумаях пулман. Кунти çĕрсен пахалăхĕ Атăлçи Пăлхар вăхăтĕнчен паллă пулнă пулин те çынсем кунта куçса килме хăрана.
Хусан ханлăхĕ пĕтнĕ хыççăн Раççей патшалăхĕ ку çĕрсен хăрушсăрлахне пысăклатмашкăн нумай ĕç туса иртернĕ. XVII ĕмĕр çурринче вара кунта халăхсем куçса киме пуçланă. Малтан тутарсемпе чăвашсем, кайран вырăссемпе мордвасем, тата ытти халăхсем. Нумайрахăшĕ кунтах юлнă.
Каçăсем
Категори:Тутарстан районĕсем
139
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Сулавеси чĕлхисем
Сулавеси чĕлхисем, — Сулавесинче сарăлнă австронези чĕлхисен шутне кĕрекен 10 турата пĕрлештерекен ят. Халĕ питĕ паллă Wouk & Ross (2000) классификаци тăрăх сулавеси чĕлхисем генетика енчен пĕр мар. 8 туратти сунда-сулавеси ушкăнне (пĕрпеклĕхĕ унта та туйăнмасть) кĕреççĕ, 2 туратти — малай-полинези ушкăнĕнчи калимантан-филиппин пĕрлешĕвне.
Вуламалли
Категори:Австронези чĕлхисем
Lenguas malayo-polinesias occidentales
MI5
thumb|Агентствăн логотипĕ|150px MI5 (МИ5) — аслă британин контрразведкин патшалăх ведомстви,
Пĕрмайхи Секретарь шайĕнчи Хĕсметĕн тĕп ертӳçи (кабинета кĕмест) 2007 çулхи ака, 21 вăхăтĕнчен — Джонатан Эванс (Jonathan Evans).
Торнадо
Торна́до (tornar — «çавăрас, пĕтĕрес» ), тромб (tromba — «пăрăх (мăрье?)» ), мезо-ураган, — купаллă-çумăрлă аслатиллĕ пĕлĕтсенче çуралакан атмосфера пулăмĕ, вăл вара аялалла, чылай чухне çĕр çийĕ патне çитичченех, çанă пек аталанать, диаметрĕ — вун-вун е çĕр-çĕр метр, çав вăхăтрах шыв çийĕнче çав диаметр 5-30 метр çеç те пулма пултарать, тип çĕр çийĕнче — 1,5—4,2 км патне те çитет.
Каçăсем
Категори:Атмосфера Категори:Çутçанталăкри инкексем Категори:Урагансем Категори:Метеорологи
Грядовица
Грядовица — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ территорипе юхать. Великая юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем
1850
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Пул-Влан-Игол
Пул-Влан-Игол — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Кулын-Игол юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Сфера
thumb|сфера Сфера — хупă çий, уçлăхри пĕр-пĕр пăнчăран пĕр тан инçĕшĕнчи пăнчăсен геометрилле вырăнĕ. Сфера çаплах çурçавракăша хăйĕн диаметăрĕ тавра çавăрсан пулакан  çаврăну ĕскерĕ те.
Сфера эллипсоидăн харпăр тĕслĕхĕ шутланать, унăн пĕтĕм виçĕ тĕнĕлĕ (çурма тĕнĕлĕсем, радиусĕсем те) пĕр тан.
Икĕ виçеллĕ сфера (виçĕ виçеллĕ уçлăхри)
Сфера танлăхĕ коорлинатсен хăнăхнă тÿр кĕтеслĕ тытăмĕнче:
кунта — сфера варрин  координачĕсем, R — сфера радиусĕ.
Центрĕ координатсен тытăмĕн пуçламăшĕнче вырнаçнă  сферăн параметрла танлăхĕсем:
, кунта
Сфера чăмăрăн çийĕ пулать. Сфера сийĕн лаптăкĕ 4\pi R^2.
Сфера çинчи унпа пĕр центрлă çавракăша сферăн мăн çавракăшĕ теççĕ. Мăн çавракăшсем сферăн геодезилле йĕрĕсем пулаççĕ.
Вонзур
Вонзур — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Возюг юханшывăн сылтăм çыранĕпе 19 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Сфера
n- виçеллĕ сфера
Пĕтĕмĕшлĕ илсен, n - виçеллĕ сферăн (Евклид уçлăхĕнче) танлăхĕ çакăн евĕр курăнать:
Вонзур
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Сфера
n- виçеллĕ сфера
, кунта — сферăн варри, r — радиус.
Вонзур
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Сулавеси (пĕлтерĕшсем)
Сулавеси:
Сфера
n- виçеллĕ сфера
Икĕ n - виçеллĕ сферăсен касăлăвĕ — çак сферăсен гиперлаптакĕнче вырнаçнă (n-1) - виçеллĕ сфера.
n - виçеллĕ инверси (n-1) – виçеллĕ сфера n-1 - виçеллĕ сферăнах е гиперлаптака куçарать.
Категори:Çийсем Категори:Сфера
Солдатка (Таловая юппи)
Солдатка  — Раççей территоринчи юханшыв.Казахстанăн Анăç Казахстан облаçĕ территорипе юхать. Таловая юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Иргиз пуçĕнчен Сулак шывуправенччĕн. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Анăç Казахстан облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Иргиз бассейнĕ
Атайкасси (Элĕк районĕ)
Кун-çулĕ
1927 çулчен Етĕрне уесĕн Элĕк вулăсĕнче шутланнă. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕ хыççăн Элĕк районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20-мĕшĕ хыççăн Вăрнар районне кĕртнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14-мĕшĕ хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Элĕк районĕн ялĕсем
Ирек (Чышма районĕ)
Ирек  — Пушкăрт Республикин Чышма районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 137 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452170, ОКАТО кочĕ — 80257815003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чышма районĕ
140
Вилнĕ
Категори:Çулсем
1851
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Нагретдиново
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Сулавеси
thumb|300px|Сулавеси утравĕ
Сулавеси, — Индонезин пысăк утравĕ. Мăн Сунда утравĕсем шутне кĕрет. Йĕри тавра Сулавеси, Банда тинĕсĕсем тата Макасар проливĕ вырнаçнă. Утрав тăватă çурутравран тăрать. Утравăн тĕп тăрăхĕ сăртлă-туллă çавăнпа та çурутравсем пĕр-пĕринпе шыв урлă лайăхрах çыхăннă. Чи пысăк хули — Макассар.
Европа çыннисене 1512 çултанпа паллă. Ăна анăç енчен килсе португалсем уçнă.
6 провинци çине пайланать.
Халăхĕсем
2004 çулта кунта 16 млн. çын пурăннă. Ытларах енĕпе бугиссемпе макасарсем пурăнаççĕ. Сулавеси чĕлхисем çинче калаçаççĕ.
Халăхăн 80% ислам тĕнĕпе пулăнарççĕ, 18% — христиансем.
Каçăсем
Категори:Индонези утравĕсем
Гельферг Семён Григорьевич
Гельферг Семён Григорьевич — (1924-29.09.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 3-мĕш гварди танк çарĕн 9-мĕш механизăмланă корпусăн 69-мĕш механизăмланă бригадин мотоперевçĕсен батальонĕн отделени командирĕ, кĕçĕн сержант.
Айришсем
Айришсем, (Muintir na hÉireann, na hÉireannaigh, na Gaeil) — кельт, Ирландин вырăнти халăхĕ (3,6 млн çын), Ирланди Республикипе Çурçĕр Ирландире пурăнаççĕ. Çаплах Аслă Британире (14 млн çын), АПШ (36 млн яхăн çын), Канадăра (4,3 млн çын), Австралире (1,9 млн çын) тата урăх патшалăхсенче вырнаçнă.
Наци чĕлхи — айриш, анчах халăхăн чылайрахăшĕ, патшалăхăн анăçĕнчи уйрăм районсенче (гэлтахтсем), тĕп чĕлхе вырăнĕнче —акăлчан чĕлхи.
Утрава пурăнма куçни
Историксен тĕпчев ĕçĕсем тăрăх Ирландие этем йăхĕ 9000 çул маларах килнĕ. Чи пĕрремĕш куçса килнисем пирки хыпар çук. Хăйсем хыççăн вĕсем темиçе хăй евĕр мегалити çурт-йĕр хăварнă, ячĕ те, чĕлхи те сыхланса юлман.
Христианлăх тапхăрĕ
Рим истори çырăвĕсенче Ирландире 16 уйрăм йăх-ăру пулни паллă.
V ĕмĕрте Ирландире христианлăх тымар янипе утравçăсем кӳршисемпе урăхларах хутшăнма тытăнаççĕ.
Малтанхи вăтам ĕмĕрсенче куçса çӳренисем, çĕрсене туртса илнисем
150px|right|Дал Риада VII ĕмĕр хыççăн айрришсем (ирландсем) хăйсен сĕмне Шотландире сарса Дал Риада патшалăхне йĕркелет. Ирланд миссионерĕсем христос тĕнне пикт Шотландине илсе килеççĕ, вĕсене Европăра та пĕлнĕ.
Викингсем IX — X ĕмĕрсенче утрав çинче нумай хула— Дублин, Лимерик, Корк, Уотерфорд — никĕсне хунă. Викинг сĕмĕ ирланд этносĕнче чылайах пулман, çапах та чуранлăха лекнĕ ирландсем скандинавсемпе хутăшса исланд этносĕ йышне кĕнĕ. Çав тапхăрти Ирланди кăсайĕсенче çапла каланă: «Чаплă ăратран тухнă чурасем те пулнă, Ирланди патшалăхĕнчен».
Ирландие анкăл-нормансем, валлисем, фламандсем, анкăл-саксонсем тата бретонсем килсе кунта пурĕ те хутăшса пырса ирланд халăхĕ, этеплĕхĕ йĕркеленсе пынă.
Кайранхи вăтам ĕмĕрсем
Кайранхи вăтам ĕмĕрлĕхре Ирландие акăлчансем оккупациленĕ. XVI ĕмĕрте Генри VIII хăйĕн çарне Ирландие кĕртсе ярать.
Хальхи лару-тăру
Ӗненекенсен чылайăшĕ — католиксем. Ирланд халăхĕ ял хуçалăхĕнче (выльăх-чĕрлĕх ĕрчетесси), пулă ĕç-пуçĕ, промăçлăхĕнче вăй хурать. Çулçӳрев ĕç-хĕлĕ пур.
Наци тум-тирĕ
Ирланд халăхĕн тум-тирĕ — чĕркуççине çити апельсин тĕслĕ килт, вăрăм жакет, çухавсăр кĕпе тата берет (çемçе çавра калапак). Тум-тирне çухатнă теме пулать. Ăна мусăкçăсем кăна тăхăнаççĕ.
Айриш хушамачĕсем
Айриш хушамачĕ «О'» тата «Мак» префиксран пуçланать.
Ятра «Мак» е «О» пур пулсан — Ирландран сире салам. «О» та, «Мак» та çук — Ирланд кунта çук.
«О'» гэл Ó пулса тухать, малтан вăл Ua (hUa) пек илтĕнет, «мăнук», такамăн «несĕлĕ» тени пулать. «Мак» (Mac, Mc, е Ма в хушамат пуçламăшĕнче) «ывăл» тени пулать. «Фитц»- (Fitz) франци fils de фразинчен пулса тухать, унпа нормансем усă курнă, вăл çаплах «ывăл» пĕлтерĕшлĕ.
Вуламалли
* Категори:Ирланди халăхĕсем Категори:Аслă Британи халăхĕсем Категори:АПШ халăхĕсем
141
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Пĕчĕк Этмеш
Пĕчĕк Этмеш — Чăваш Республикин Хĕрлĕ Чутай районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Хĕрлĕ Чутай районĕн ялĕсем
Рятуш
Рятуш — Пушкăрт Республикин Нуриман районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 11 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452445, ОКАТО кочĕ — 80245840005.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Нуриман районĕ
Сулейманов Джавдет Шевкетович
Кун-çулĕ
1955 çулхи пушăн 15-мĕшĕнче нчи Ксыл-Чишма ялĕнче çуралнă. Алманчă вăтам шкулне ылтăн медальпе пĕтернĕ. Хусанти патшалăх университетăн механика-математика факультетне пĕтернĕ (1977). Вĕрентӳ енĕпе ĕçлекен инженер, асситент, аслă преподователь, доцент. Техника наукисен докторĕ (2000), профессор (2003). Тутарстан Республикин общество палатин пайташĕ (2005, раштав. Вăл ертсе пынипе компьютер системисене тутарла локализации тунă. Тутарстан республикин правительстви хушăвĕпе Microsoft фирмипе пĕрле Windows ХР тата Windows Vista (хушăмĕсемпе пĕрле) програмисене тутарла локализацине хатĕрленĕ.
"Искусствăлла интеллектăн проблемисем" лабораторийĕн заведуйищийĕ, Тутар республикин çамрăксен "Сэлэт" общество фончĕн генеральнăый директорĕ
Ӗçĕсем
150 публикаци ытла, весем хушшинче 3 монографии, 2 термин сăмахсарĕ
Куçăсем
http://www.antat.ru/index.shtml?543
Тĕп ĕçĕсем
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем Категори:Пушăн 15-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1955 çулта çуралнисем
Меньшиков Олег Евгеньевич
Оле́г Евге́ньевич Ме́ньшиков (1960 çулхи чӳкĕн 8-мĕшĕ, Серпухов, Мускав облаçĕ, СССР çуралнă) — совет тата раççей театрпа кино актёрĕ, театр режиссёрĕ, Раççей Федерацин халăх артисчĕ (2003), Раççей Федерацин Патшалăх парнин лауреачĕ (1995, 1997 , 1999 ).
Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Олег Меньшиков çар инженерĕпе тухтăр çемьине çуралнă. Пĕтĕмĕшле пĕлӳ паркан тата мусăк шкулĕнче вĕренсе тухсан (1977) М. С. Щепкин ячĕллĕ аслă театр училищинче, Н. Н. Афонин курсĕнче вĕренет. Театр училищине вĕçлесен 1981 çулта Малый театра ĕçе кĕрет.
Тепĕр çултан ăна Совет çарне кайма тивет, хĕсмете вăл Совет çарĕн Тĕп академи театрĕнче ирттерет. 1985 çулта Меньшиков Ермолова ячĕллĕ театрĕнче ĕçлет, унтах 1989 çулчен тăрăшать. 1995 çулта вăл хăйĕн театр компанине — «Юлташлăх 814» — йĕркелет.
Фортепиано çинче вылять.
Каçăсем
Категори:РФ Патшалăх парни, литература тата ӳнер Категори:«Ника» парнин лауреачĕсем Категори:М. Щепкин ячĕллĕ театр училищинче вĕренсе тухнăскерсем Категори:Раççей Çарĕн Тĕп академи театрĕн актёрĕсем
Раневская Фаина Георгиевна
Фаи́на Гео́ргиевна (Григо́рьевна) Ране́вская (хĕр чухне Фаи́на Ги́ршевна Фе́льдман; çурла, 27 1896, Таганрог — утă, 19 1984, Мускав) — совет театрпа кино артисчĕ, СССР халăх артисчĕ.
Биографи
Фаина Фельдман 1896 çулта çурлан 15-мĕшĕнче Таганрогра пуян еврей çемьинче çуралнă.
1915 çулта Мускава тухса кайнă. Большая Никитская урамĕнче, пĕчĕк пӳлĕмре пурăннă. Çак тапхăрта М. Цветаевăпа, О. Мандельштампа, В. Маяковскипе паллашнă, пĕрремĕш хут В. Качалова тĕл пулнă. Хăй асилнипе, Фаина Георгиевна Качалова юратса пăрахнă, унăн пултарулăхĕпе киленнĕ.
Ашшĕ-амăшĕ тата пиччĕшĕ революци хыççăн Раççейрен тухса кайнă та Прагăра тымар янă.
Каçăсем
Категори:СССР халăх артисчĕсем Категори:СССР артисчĕсем Категори:Çурлан 27-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1896 çулта çуралнисем Категори:Таганрогра çуралнисем Категори:Çĕртмен 20-мĕшĕнче вилнисем Категори:1984 çулта вилнисем Категори:Мускавра вилнисем Категори:Сталин парни лауреачĕсем Категори:Артист суя ячĕсем
1852
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Леонидовка (Арслановский сельсовет)
Леонидовка  — Пушкăрт Республикин Чышма районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 42 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452168, ОКАТО кочĕ — 80257815004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Юрилле суйлану
Юрилле суйлану, çавăн пекех халăх селекцийĕ — этем чĕрчунсен тата усентăрансен тĕсĕсен кирлĕ пайташĕсене уйăрса илсе малашнехи ăрусенче те аталантарма юри (ятарласа) хăварса пыни.
Леонидовка (Арслановский сельсовет)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чышма районĕ
Юрилле суйлану
Çак ĕçе профессилле майпа туса пынине селекци теççĕ (кунсăр пуçне селекцин урăх меслетсем те пула пултараççĕ тата пур).
Васильев Владимир Васильевич (сăвăç)
Васильев Владимир Васильевич, (1943, утă, 1, Чăваш Енĕн Тăвай районĕнчи Çĕнçырма ялĕнче çур.) — чăваш сăвăçи, композиторĕ.
2000 çултанпа Чăваш çыравçисен пĕрлешĕвĕнче тăрать. Çавăн пекех Владимир Васильев Чăваш Республикин компзиторĕсен пĕрлешĕвĕн, Чăваш Республикин юрă-кĕвĕ пĕрлĕхĕн, Пĕтĕм союзăн куç курманнисен пĕрлĕхĕн пайташĕ шутланать. «Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче çĕнтерни 20 çул» медальпе чысланă.
Клуб заведующиĕ, Ăстана пулăшаканăн вĕренекенĕ пулса ĕçленĕ. Шупашкарти прядильно-ниточнный фабрикинче (çип арлакан фабрика?) вăй хунă. 1976 çултанпа агрегат завочĕнче крановщик пулса ĕçленĕ. Завод коллективăн ветеранĕ шутланать.
Пултарулăх ĕçĕсем
Пĕрремĕш сăввисем савут хаçачĕнче пичетленнĕ. 80 ытла юрă кĕвеленĕ, вĕсенчен вăтăрăшне хăйĕн сăввисем çине.
Нумай çул ятарлă пултарулăх ушкăнне хастарлă хутшăнать.
Пичетленнĕ кĕнекисем
Вырăсла тата чăвашла:
Асăрхавсем
Категори:Чăваш композиторĕсем Категори:Чăваш сăвăçисем
Пур-Еган
Пур-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Кĕçĕн Мег-Тыг-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
142
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Санджовезе
Сарлани
Санджовезе Италире анлăн сарăлнă:
Чаплă эрехсем
Паян санджовезе сорчĕнчен чи чаплă эрехсем Италире тăваççĕ.Чи паллă Тоскана облаçри эрехтăвакан тăрăхсем : Кьянти,Монтальчино,Монтепульчано,Маремма тата Скансано. Категори:Иçĕм сорчĕсем
Вонил
Вонил (Вонюл, Вонель) — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Луза юханшывăн сулахай çыранĕпе, 192 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 58 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Гуринка
Гуринка — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Удмурт Республики, Мари Эл, Тутарстан территорипе юхать. Лумпун юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
1853
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Гуринка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Гендреус Генрих Иосипович
Хиндреус Хейнрих Hindreus Heinrich — (05.09.1922-14.04.1994), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 61-мĕш çарĕн 76-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 234-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн пулемёт отделенин командирĕ, гварди сержанчĕ.
Старый Бияз
Старый Бияз — Пушкăрт Республикин Нуриман районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 90 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452445, ОКАТО кочĕ — 80245840006.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Нуриман районĕ
Солдатка (Камелик юппи)
Солдатка — Раççей территоринчи юханшыв. Сарăту облаçĕ, Анăç Казахстан облаçĕ территорипе юхать. Камелик юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 45 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Иргиз пуçĕнчен Сулак шывуправенччĕн. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Сарăту облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анăç Казахстан облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Иргиз бассейнĕ
Ширак
Ширак — пирĕн эрăччен VI ĕмĕрте пурăннă чаплă сакки паттăрĕ.
Пурнăçĕ, паттăрлăхĕ
Кир (пирĕн эрăччен 530 çулта) вилнĕ хыççăн та перссем çурçĕрти ирĕклĕ пурăнас текен халăхсем çине тапанма парахман. Ун чухне вĕсен патшалăхне Дарий I ертсе пынă. Пирĕн эрăченхи 525 çулта перссем Египета çĕнтерсе илнĕ хыççăн çурçĕр йăхĕсем çине тапанса кĕрет.
Çав вăхăтра Вăтам Азире саккисем, массакетсем, сăкăтсем тата ытти ирĕклĕ тӳрк йăхĕсем пурăннă. Ирĕклĕ йăхсем каллех тискер тăшмана хирĕç хаяррăн кĕрешме тытăнаççĕ. Полиен авалхи çыравçă çакăн çинчен питĕ кăсăк чăнлавсем хăварнă. Вăрçăра уйрăмах Ширак маттур çамрăк каччă чапа тухса хăйĕн ятне ĕмĕрлĕхе хăварнă.
Вăл сакки йăхĕнчен пулнă теççĕ. Тискер тăшман хăйсен çĕрĕ çине кĕрсе кайсассăн вăл хăйне анкарпа тем тĕрле чиксе амантса пĕтерет те юн юхтарса перссен тапăрне çитет, Дарийе курассине калать. Дарийпе калаçса вара вăл ăна хăй перссем майлă пулнине ĕнентерет, саккисем патне вăрттăн сукмаксемпе илсе кайма сăмах парать. Дарий вара çавăнтах çарпуçĕсене пысăк тĕкĕрт хатĕрлеме, сакки çамрăкĕ хыççăн кайма хушнă. Ширак тăшмансене шывсăр пушхире илсе çитерет, çĕтерсе ярать. Çав тамăк çăварĕнчен пĕр тăшман çăлăнаймасть. Анчах та чаплă йĕкĕт те çакăнтах паттăррăн пуçне хурать.
Вуламалли
Категори:Саккисем
Тетер-Ключ
Тетер-Ключ — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 11 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452364, ОКАТО кочĕ — 80234864007.
Родий
Роди —Элементсен периодикăллă системин хими элеменчĕ, 45, символĕ Rh(Rhodium), платина ушкăнне кĕрекен хытă кĕмĕл тĕслĕ металл. CAS регистрации номĕрĕ: 7440-16-6.
Тетер-Ключ
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Родий
Истори
1803-мĕш çулта Англири Волластон Уильям Гайд тупнă.
Тетер-Ключ
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Родий
Ячĕ пулни
Ячĕ ῥόδον — роза сăмахпа çыхăннă. Роди (III) çыхăнăвĕсем нумайрах чухне тĕтĕтм -хĕрлĕ тĕслĕ.
Çутçанталăкра сарăлни
Роди платина рудисенче, Кăнтăр Америкăри хăшпĕр ылтăн хăйăрĕсенче пур. Родин 43 % таран мекискари ылтăнра вырнаçнă. Осмиллĕ иридинче 3,3 % таран, пăхăр-никĕль рудисенче тĕл пулать. Осмиллĕ иридинче сайра тĕл пулакан тĕсĕ- родиллĕ невьянскит - чи нумай родиллĕ минерал.
Роди изотопĕсем
Çутçантăлăкри роди пĕр изотопран (103Rh) тăрать.
Чи нумай пурăнакан изотопĕсем
Усă курни
thumb|left|120px|Родипе витнĕ шурă [[ылтăнран тунă çĕрĕ]] right|180px|thumb|Роди пралукĕпе пластина
Хакĕсем
2006-мĕш çулта роди хакĕ 1 трой унцишĕн 3500 долл. çитнĕ. 2008-мĕш çулхи кăрлачра роди хакĕ 7000 доллара çитнĕ. 10100 доллара çитнĕ хыççăн хакĕ питĕ вăйлă чакса кайнă (автомобиль промăçлăхĕнче кризис пулнă май) - 900 доллар таран 2008-мĕш çулхи чӳк уйăхĕн вĕçĕнче. 2009-мĕш çулхи чӳкăн 19-мĕшĕнче хакĕ 600 доллара çитнĕ. Роди питĕ кирлĕ пулнипе, тата çутçанталăкра питĕ сахал пулнăран ăна атом реакторĕсен каяшĕсенчен кăларас тесе шутлаççĕ. Унта вăл тоннинче 130-180 грамм таран пухăнать.
Асăрхавсем
Категори:МеталсемКатегори:Платина ушкăнĕ
Пĕтĕмĕшлĕ топологи терминĕсен сăмахсарĕ
Х
Категори:Пĕтĕмĕшле топологи Категори:Википедири сăмахсарсем Категори:Топологи
Смирнов Юрий Петрович
Юрий Петрович Смирнов — историк, профессор.
Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
1938 çулта Ишлей районне (халь Шупашкар районĕ) кĕрекен Сархурăн ялĕнче çуралнă.
1970 çултанпа Чăваш патшалăх университĕнче ассистент, аслă вĕрентӳçĕ, доцент, профессор пулса ĕçленӗ.
2000-2008 çулсенче – истори факультечĕн деканĕ.
Ӗçĕсем
120 ытла ăслăх ĕçĕсен, çав шутра 8 монографин авторĕ, 16 вĕрентӳ ăслăх пуххине, 20 вĕрентӳ пулăшу кĕнекине çырса кăларнă.
Кĕнекисем
Бойко, И. И. Смирнов Юрий Петрович / И. И. Бойко // [http://enc.cap.ru/?lnk=359&t=prsn Чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2006. – Т. 1 : А-Е. – С. 50.] Смирнов Юрий Петрович // Кто есть кто : ученые Чувашского государственного университета имени И. Н. Ульянова. – Шупашкар, 2002. – С. 123.
Смирнов Юрий Петрович // Энциклопедия Чебоксарского района. – Чебоксары, 2014. – Т. 1. – 2014. – С. 365-366.
Степанов, В. Р. Философские подходы профессора Ю. П. Смирнова к рассмотрению исторических явлений / В. Р. Степанов // Вестник Чувашского отделения. – Чебоксары, 2010. – Вып. 4. – С. 248-252 : портр.
Таймасов, Л. А. Юрий Петрович Смирнов как ученый и человек : (из воспоминаний ученика) / Л. А. Таймасов // Государство и общество в России: тернистый путь взаимоотношений и взаимодействия : (к 20-летию Конституции Рос. Федерации). – Чебоксары, 2014. – С. 18-25.
143
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Смирнов Юрий Петрович
Каçăсем
Ҫулталӑк кӗнеки=Книга года
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем
Даровая
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
1855
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Ярхуньушкăнь
Ярхуньушкăнь, — Чăваш Енĕн Элĕк районĕнчи ял. Ялта 168 çын (2006) пурăнать. Тĕп, Юханшыв, Симĕс ятлă урамсем пур.
Кун-çулĕ
1927 çулчен Етĕрне уесĕн Элĕк вулăсĕнче шутланнă. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Элĕк районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Вăрнар районне кĕртнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.
Этимологи
"Ярхун" сăмахĕ авалхи сăкăтсен çын ячĕ пулать.
Каçăсем
Категори:Элĕк районĕн ялĕсем
Афанасьева Екатерина Романовна
thumb|250px|Екатерина Афанасьева, филолог. Екатерина Романовна Афанасьева (1975 çулхи çăвăн 9-мĕшĕ, Кĕçĕн Тăван ялĕ, Элĕк районĕ, Чăваш АССР çуралнă) — чăваш филологĕ, филологи ăслăхĕн кандидачĕ.
Пурнăçĕ, ĕçĕ-хĕлĕ
1975 çулхи çăвăн 9-мĕшĕнче Чăваш АССР Элĕк районĕн Кĕçĕн Тăван ялĕнче çуралнă. Кĕçĕн Тăванри вăтам шкулта пĕлӳ пухнă. 1991-1996 çулсенче Чăваш патшалăх И. Н. Ульянов ячĕллĕ университечĕн чăваш филологипе культурин факультетĕнче ăсталăха туптанă.
2000 çулта кандидат диссертацине «Типология жанров чувашской драматургии 1970–1990-х гг.» темăпа ăнăçлă хӳтĕленĕ. 2005 çулта М.В.Ломоносов ячĕллĕ МПУ-ра «Культурологи» ăсталăхпа квалификацине ӳстернĕ.
2001 - 2008 çç. Чăваш филологипе культурин факультетĕнче вĕренӳ енĕпе деканăн çумĕ пулса ĕçленĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енре çуралнисем Категори:Пайăр çынсем:Элĕк районĕ Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:И. Н. Ульянов ячĕллĕ ЧПУ вĕрентӳçисем Категори:1975 çулта çуралнисем Категори:Çăвăн 9-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Чăваш филологĕсем
Пурлюк-Еган
Пурлюк-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Варен-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Новая (Чышма районĕ)
Новая  — Пушкăрт Республикин Чышма районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 390 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452168, ОКАТО кочĕ — 80257815005.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чышма районĕ
Театр юлташлăхĕ 814
Театр юлташлăхĕ 814 — Мускавра 1995 çулта Олег Меньшиков хистенипе уçăлнă антрепризăллă театр компанийĕ.
Театр адресĕ: Мускав, Страстной бульвар, 6, 2 пӳрт (Чеховская, Пушкинская, Тверская метро чарăнăвĕ). Хăш чухне спектакльсене Моссовет ячĕллĕ театрăн сцени çинче кăтартаççĕ.
Театр компанипе ирĕклĕ актёрсем те, репертуарлă театрсенчи актёрсем те пĕрле ĕçлеççĕ. Вĕсен хушшинче: Виктор Сухоруков, Тимофей Трибунцев, Марат Башаров, Сергей Колтаков, Анна Дубровская, Оксана Мысина, Алексей Горбунов, Наталья Швец, Татьяна Бреславская, Елена Цыплакова, Никита Татаренков, Александр Сирин, Максим Браматкин, Александр Усов тата урăх ăстасем те.
Театр компани лартнă спектакльсем:
2002 çулта «Театр юлташлăхĕ 814» театр тишкерӳçисем валли çĕнĕ конкурс йĕркелет. Конкурсра çĕнтерекенсене Александр Кугелĕн парнипе тивĕçтереççĕ.
Театр Раççей провинцисемпе чылай гастроль программипе çӳрет, Санкт-Петербург, Рига, Челепи, Сарăту, Тель-Авив, Çĕпĕр хулисене те çитет.
Каçăсем
Категори:1995 çулта уçăлнăскерсем
Бернхард Риман
справа|мини|Бернхард Риман Георг Фридрих Бернгард Риман (Georg-Friedrich-Bernhard Riemann, авăн, 17 1826, Брезеленц, Ганновер — утă, 20 1866, Селаска, Итали) — нимĕç математикĕ.
Литература
Категори:Германи математикĕсем Категори:Авăнăн 17-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Утăн 20-мĕшĕнче вилнисем Категори:1826 çулта çуралнисем Категори:1866 çулта вилнисем
Вивьен Ли
Вивьен Ли (Vivien Leigh), çавăн пекех Оливье леди; çуралнă чухнехи ят Вивиан Мэри Хартли (Vivian Mary Hartley); чӳк, 5 1913 — утă, 7 1967) — акăлчан актриси, «Çилпе вĕçсе саланнисем» (1939) Скарлетт О’Хара тата «„Кăмăл“ трамвайĕнчи» (1951)  Бланш Дюбуа (çак роле вăл лондон «Вест Энд» театрĕнче те вылянă) кăнтăр америка чиперккисен ролĕсесене сăнарланăшăн «Оскар» парнине икĕ хут тивĕçнĕскер.
Хевтеллĕ актриса тăтăшах Лоренс Оливьепе, хăйĕн упăшкипе — вăл актриса вылянă темиçе фильм режиссёрĕ пулнă — пĕрле ĕçленĕ. Хăйĕн вăтăр çул хушшинчи карьеринче вăл тĕрлĕ рольсене: Ноэл Коуардпа Бернард Шоу камичĕсенче, шекспирăн Офелия, Клеопатра, Джульетта тата леди Макбет характер ролĕсене сăнарланă.
Актрисăн ачалăхĕпе карьери
Вивьен Мэри Хартли индин Дарджилинг хулинче çуралнă. Унăн ашшĕ, Эрнест Хартли, инди кавалерин акăлчан офицерĕ пулнă. Амăшĕ, Гертруда Робинсон Яки, епле ăратран пулни паллă мар. Вăл ирланд хĕрĕ пулнă теме пулать. Ашшĕпе амăшĕ Лондонри Кенсингтонра 1912 çулта пĕрлешнĕ. 1917 çулта Эрнест Хартлине Бангалора куçараççĕ, çав вăхатра Гертрудăпа Вивьен Утакамундра юлаççĕ.
Вивьен Хартли пĕрремĕш сцена çине виçĕ çулта тухать, ун чухне хĕрача хăйĕн амăш йĕркеленĕ театр ушкăнĕ шутĕнче «Пĕчĕк Бо Пип» сăвăна вуланă. Гертруда Хартли хăйĕн хĕрне литература туйăмне астивме хăнăхтарнă, Ханс Кристиан Андерсен, Льюис Кэрролл тата Редьярда Киплинг кĕнекисемпе паллаштарнă, çаплах Авалхи грек халаплăхĕн калавĕсене сĕннĕ. Çемьери пĕртен-пĕр ача пулсан та, 1920 çулта Вивьена Англири Таса Чĕре мăнастăрьне çитĕнсе ӳсме ăсатаççĕ. Мăнастăрьте унăн юлташ хĕрĕ Морин О'Салливан пулас актриса пулнă, ăна Вивьен хăй «чаплă актриса» пулас ĕмĕте шанса каланă.
1931 çул вĕçĕнче вăл хăйĕнчен 13 çул аслă Герберт Ли Холман адвокатпа палашать. Савни «театрпа çыхăннă çынсене» кăмăлламан пулсан та, вĕсем 1932 çулхи раштав, 20 мăшăрланаççĕ. 1933 çулхи юпа, 12 Вивьен хĕрача çуратать, ăна Сюзанна ят параççĕ, анчах та Вивьен кил хуçайки ролĕпе кăмăлланмасть. Тусĕсем ăна «Ӗçсем юсанаççĕ» фильмри пĕчĕк роле сĕнеççĕ, çак ĕç Вивьенăн киноэкранри дебючĕ пулать. Вăл Джон Гиддон агента ĕçе илет. Агенчĕ «Айприл Морн» суя ята илме сĕнет, анчах та актриса «Вивьен Ли» ята кăмăллать. Гиддон ăна Александр Кордăна киноактриса ĕçне пама ыйтать, анчах та Корда унăн ӳнер потенциалне туяймасть.
1935 çулта «Ырлăх питлĕхĕ» спектакльте вылянă хыççăн Вивьена питĕ пахалаççĕ, хаçатсемпе журналсенче статьясем, калаçнисем пичетленсе тухаççĕ. Çак статьясем хушшинче «Дэйли экспресс» хаçатри те пулнă, унта журналист «унăн питĕнче çиçĕм евĕр улшăну» пулса иртнине асăрхать.
Вивьенăн кăмăл-туйăмĕ хăвăрт улшăннине публика асăрхани пĕрремĕш пулнă. Джон Бенджаман ăна «акăлчан хĕр упраçлăх чунĕ» тесе палăртнă. Премьера вахăчĕ çитсен, Корда, хăйĕн йăнăшне ăнланса илсе, «Вивьен Липе» контракт çырса ал пусать. Вивьен пьесăра выляма пăрахмасть, анчах та Корда спектакăле пысăк зала куçарсан, театр тиркевçисем, Ли пысăк аудиторие тимлеттерме пултараймасть тесе хистенĕ, залри пĕтĕм кĕтесре те илтĕнмелле пултăр тесе сассине улăштарма сĕннĕ. Çакăншăн спектакăле выляма пăрахнă.
Лоуренс Оливьепе тĕл пулни
thumb|left|Вивьен Лоуренс Оливьепе|240px Лоуренс Оливье Вивьена «Ырлăх питлĕхĕнче» асăрхать. Ăна вăл тунă ĕçпе саламлать, вĕсем хушшинче тусла çыхăну пуçланать. «Англи çинчи вут-çулăм» пьесăра юратакансен ролĕсене выляса, Ли тата Оливье пĕр-пĕрне савса пăрахаççĕ.
Çак вăхăтра Ли Маргарет Митчелл хайланă «Тăвăл тăпăлтарнисем» романа вуласан, вăл Америкăри агентне фильм продюссĕрĕпе — Дэвид Сэлзникпа — Скарлетт ролĕ пирки калаçма хушать.
Вăл журналистсене çапла каланă: «Эпĕ хама Скарлетт О’Хара ролĕнче куратăп». Кинотиркевçĕ Лежон çав вăхăтри калаçăва аса илет: «Ли пире пурне те тĕлĕнтерсе ячĕ. Оливье «Ретт Батлера сăнарламасть, анчах эпĕ Скарлетт О’Харăна выльăп. Кăштах чăтсан куратăр!» Олд-Вик театрĕнче Оливье лартнă «Гамлет» пьесинче Ли Офелие сăнарланă.
Вал çаплах Роберт Тейлор, Лайонел Берримор тата Морин О'Салливан артистсемпе «Янкисем Оксфордра» фильмра ĕçлет. Çăк фильма пула Вивьена Пĕрлешĕннĕ Штатсенче тимлĕ пăхма тытăнаççĕ. Çапса илнĕ чухне вăл хăйне кăткăс та шухăшламасăр репутациллĕ кăтартать, Корда вара Ли агентне актрисăна хăйне тытассине улăштармасан рольсене тивĕçесси такăр пулмĕ тесе асăрхаттарма хушать. Унăн тепĕр Чарльз Лоутонпа пĕрле вылянă «Таса Мартин çулĕ» фильмри ролĕ.
Тĕнчери чаплăхĕ
Оливье кино карьерине анлăлатса пынă, анчах та Британире çеç вăл паллă пулнă, Штатсенче ăна ытлах пĕлмен, малтанхи ĕçĕсем американ пасарĕнче кăлтăкланнă. «Аслати ту каçăвĕ» фильмри Хиклифф ролĕпе килĕшсе, вăл Холливуда тухса каять, Вивьена Лондонра хăварать. Кинофильм продюсерĕ Сэмюэл Голдвин тата режиссёр Уильям Уайлер Вивьена пĕчĕкрех роле (Изабелла) сĕнеççĕ. Вăл çакăнпа килĕшмест, Кэти тĕп рольне çеç сăнарласшăн пулать,а чах та çак роле Мерл Оберона панă пулнă.