cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лабт-Юган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ромео тата Джульетта
«Ромеопа Джульетта» (Romeo and Juliet) — акӑлчансен XVI-XVII ӗмӗрти аслӑ драматургӗн Вильям Шекспирӑн чи чаплӑ трагедийӗсенчен пӗри. Унта тӑшманла икӗ килйышран тухнӑ Ромеопа Джульеттӑн вилӗмсӗр юратӑвне, ашшӗсен хирӗҫӗвӗпе йӑла тӗшмӗшлӗхӗсене пула савнисем ним айӑпсӑр инкек курнине, юлашкинчен — хаяр курайманлӑха хӑватлӑ юрату ҫӗнтернӗ хыҫҫӑн — хирӗҫекен икӗ килйыш тӑванлашнине ҫырса кӑтартнӑ. Вырӑсларан чӑвашла Петĕр Хусанкай куҫарнӑ кӗнеке Чӑваш АССР Государство издательствинчен 1959 ҫулта пичетленсе тухнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Уильям Шекспирăн трагедисем Категори:1590-мĕш çулсенчи пьесăсем Категори:Ромео тата Джульетта
Греннельбах
Греннельбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв  Кинциг (Хессен юппи)|Кинциг юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 5,7 км, бассейн лаптăкĕ 8,158 км2.
Тюнгота-Яха
Тюнгота-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Еся-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 117 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Юголовка
Юголовка — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Пайдугина юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 103 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 63 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Хăмăркка
Хăмăркка (оригиналта, вырăс чĕлхинче Чебурашка) — Эдуард Успенский çыравçă  1966-мĕш çулта  хăйĕн  «Гена крокодил тата унăн тусĕсем» кĕнекин тата унăн тăсăмĕсен тĕп  персонажĕсенчен пĕри  пек шутласа тупнĕскер. 1969-мĕш çулта Роман Качанов «Гена крокодил» мультфильм ÿкернĕ те,  персонаж, çав мультфильмри сăн-сăпатпа,  питĕ паллă пулса тăнă.
Асăннă кĕнекесене те, мультфильма та чăвашла куçарман. Анчах та, чылай ют чĕлхесенче хайхи персонаж валли ятарлă сăмахсем шутласа кăларнине кура, ăна, тĕсне кура тата «Хураçка», «Шураçка» тенисен аналогийĕпе, Хăмăркка теме пулать. Ытти чĕлхесенчен илнĕ хăшпĕр вариантсем: Topple («Топл»), Kullerchen («Куллерхен») тата  («Плумпс»), Drutten («Друттен»), Muksis («Муксис»).
Каçăсем
Категори:Персонажсем, алфавитпа Категори:Олимпиада талисманĕсем Категори:Шухăшласа кăларнă калаçакан чĕрчунсем Категори:Хăмăрка пирки юмахри персонажсем
Седью (Юханшыв)
Седью — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Юханшыв юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 75 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Universal Pictures
Universal Pictures — АПШ киностудийĕ, Юниверсал-Сити хулинче.
Каçăсем
* Категори:АПШ кинокомпанисем
Волма (Свислочь юппи)
Волма (Волма) — Беларуç территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Свислочь (Березина юппи)|Свислочь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 103 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Беларуç юханшывĕсем
Амфитрита
мини|180px|Амфитрита
Амфитрита (ав.-грек. Ἀμφιτρίτη) — Авалхи Греци халаплăхĕнче нереидасенчен пӗри. Гесиод тӑрӑх, тинӗс турри Нерейӑн тата Доридан (е Суя-Аполлодор тӑрӑхОкеанпа Тефиян хӗрӗ). Посейдонӑн арӑмӗ, Тритонӑн, Рода тата Бентесикима амӑшӗ.
Каҫӑсем
Категори:Авалхи грек ама туррисем Категори:Нереидăсем Категори:Авалхи грек тинĕс туррисем Категори:Турăсем, алфавитпа
Совет Союзĕн Паттăрĕсен ят-йышĕ (Белоусов — Бирченко)
Ку списокра «Б» сас паллинчен пуçланакан пĕтĕм Совет Союзĕн Паттăрне асăннă(мĕнпурĕ 983 çын вĕсенчен 12-шĕ 2 хут  пĕрре — виçĕ хут тата пĕрре — тватă хут). Списокра ССРС Аслă Канашĕн чыс паракан указĕсен даттисем мĕнле çар званипе йышанакан должность (Совет Союзĕн Паттăрĕ чысне илме тăратнă вăхăтра) пурăннă çулсене çинчен каланă.
Каçăсем
Белоусов
Ритеряй ФК
Ритеряй ФК (Futbolo klubas Riteriai) — Вильнюс хулара вырнаçнă литва футбол клубĕ.
Çитĕнĕвĕсем
<...>
Кун-çулĕ
<...>
Каçăсем
Категори:Литван футбол клубĕсем
Грачёв çырми
Грачёв çырми —Раççей территоринчи юханшыв. Сарăту облаçĕ, Волгоград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Избуха юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 4,1 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Жгиров Филипп Ерофеевич
Жгиров Филипп Ерофеевич Жгіроў Піліп Ерафеевіч  — (11.11.1911(29.10)-20.01.1998), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 61-мĕш çарĕн 77-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 221-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн штаб пуçлăхĕ, гварди майорĕ.
Хисепсен пайăрки
Хисепсен пайăрки — минуслă мар хисепсене пайăрка çинче палăртса тухни.
Хисепсен пайăрки хисепсен тĕнĕлĕн пайĕ пулса тăрать
Асăрхавсем
Категори:Геометри Категори:Элементарлă геометри Категори:Хисепсем
Пинтыр-Ягун
Пинтыр-Ягун — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Кирилл-Выс-Ягун юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  57 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Меннедорф
Меннедорф (Männedorf) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Майлен тăрăхне кĕрет. 9694 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0155.
Каçăсем
Категори:Цюрих кантонĕн хулисем
Аяк (геометри)
Аяк — геометрире: нумайкĕтеслĕхен е нумайьенлĕхĕн икĕ юнашар тăррине çыхăнтаркан татăк
Асăрхавсем
Категори:Нумай хапаллă Евклидла геометри Категори:Нумайьенлĕхсем Категори:Элементарлă геометри
Кăмăрчак
Кăмăрчак, е кăмăрчак тĕртĕмĕ (cartilago) — сыпăнтару тĕртĕмĕсенчен пĕри
Каçăсем
Категори:Çыхăнтару тĕртĕмĕ Категори:Организм тĕртĕмĕсем
Нидерхюниген
Нидерхюниген — (Niederhünigen) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Конольфинген тăрăхне кĕрет. 652 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0617.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Камчуга
Камчуга — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Сухона юханшыва юхса кĕрет. 11 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Уйăн классикăлла теорийĕ
Уйăн классикăлла теорийĕ — уйсен тата йăмлăхăн хире-хирĕç вăйăмне кăтартакан тата квантла эффектсене шута илмен теори. Уйăн релятивизмла тата релятивизмла мар теорийĕ пур.
Асăннă теорисенче тăрăм улшăнăвĕсене харпăр тăхăмлă дифференциаллă танлăхсемпе пăхса тухаççĕ.
Вуламалли
* Категори:Никĕсле хире-хирĕç вăйăмсем
Юмах
Юмах — фольклор, е литература жанрĕсенчен пĕрри. Эпосла, ытларах асамлă, паттăрла е кулленхилле проза хайлавĕ. Юмахра истори енчен чăнлăх çук, сюжетне шухăшласа кăларнă. Юмах вӑл калавӑн историлле ыйтӑвӗсем ҫуккине, сюжетӑн шухӑшласа кӑларнине палӑртать.
Аудиосказка-дикторсен, актерсен тата юрӑҫсен сассисемпе ҫырнӑ юмах. Музыка произведенийӗсемпе усӑ курса.
Асамлӑ юмахсем коллективӑн ӑссӑрлӑхӗн психикӑлла процесӗсене тӳрремӗнех палӑртни пулса тӑраҫҫӗ, ҫавӑнпа та наука тӗпчевӗ валли вӗсем кирек мӗнле материалтан та пысӑкрах. Юмахсенче архетипсем чи ансат, таса та кӗске форма пулса тӑраҫҫӗ, ҫавна пула архетипла сӑнарсем пире коллективлӑ психикӑра пулса иртекен процессене ӑнланса илме уҫӑм параҫҫӗ. Мифсенче, легендӑсенче е ытларах сарӑлнӑ мифологи материалӗнче эпир базисри структура пӗрлӗхӗсен (паттернсен) ӑнланӑвӗ патне этем психикин (культура сӑмахӗсем витӗр пӗлсе пыратпӑр. Кун пек спецификӑллӑ культурӑллӑ сӑмахсем асамлӑ юмахсенче чылай пӗчӗкрех, ҫавӑнпа та вӗсем базис психикин паттернисене уҫӑмлӑрах палӑртаҫҫӗ.
Каçăсем
Категори:Фольклор жанрĕсем *
Шывлăх
Шывлăх, çавăн пекех шыв объекчĕ,  — çутçанталăк е юрилле пысăк лакăмсенче (кӳлĕ, шыв усравĕ, пĕве т. ыт. те) пĕрмайхи е вăхăтлă пĕр вырăнта тăракан е аран юхакан шыв капланчăкĕ. Анлăрах шухăшпа, çаплах — тинĕссемпе океансене палăртни. Шывлăхсене гидрологи тĕпчет.
Гайна (юханшыв)
Гайна (Гайна) — Беларуç территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Березина (Тăнăвар  юппи)|Березина юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 100 км, бассейн лаптăкĕ 1670 км2.
Линден (Берн)
Линден (Берн) — (Linden BE) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Совет районĕ
Совет районĕ:
Массалитинова Варвара Осиповна
Варвара Осиповна Массалитинова (29.6.1878, Елец — 20.10.1945, Мускав) — совет кино актриса.
Каçăсем
Категори:М. Щепкин ячĕллĕ театр училищинче вĕренсе тухнисем Категори:Новодевичье çăвинче пытарнисем Категори:Пайăр çынсем:Мускаври Малый театр Категори:1878 çулта çуралнисем Категори:Утăн 29-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1945 çулта вилнисем Категори:Юпан 20-мĕшĕнче вилнисем
Юрма (Пайдугина юппи)
Юрма  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Пайдугина юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 46 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 83 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Атлант
мини|Атлант
Атлант (ав.-грек. Ἄτλας) — Авалхи Греци халаплăхĕнче Атлас е Атлант вӑйлӑ титан, хулпуҫҫисем ҫинче тӗнчене тытса тӑнӑ.
Питреч районĕ
Питреч райо́н (Питрә́ч районы́) — Тутарстан Республики (Раççей Федерацийĕ) шутĕнчи администрациллĕ-территорилллĕ виçи тата муниципаллă йĕркеленӳ (муниципаллă район). Республикăн çурçĕр-анăçĕнче вырнаçнă.
Хусан, Высокогорским, Арча, Тĕлечĕ, Рыбно-Слободским, Лайăш районĕсемпе чикĕ тытать.
Администраци центрĕ — Питреч (Питрә́ч) сали.
Лар-Кыт
Лар-Кыт — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Юган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  341 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Снопа
Снопа — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Баренц тинĕсĕе юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 166 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Гренцбах
Гренцбах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Дармюхленбах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1,5 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Улисс Грант
мини|справа|Улисс Грант Улисс Симпсон Грант (Ulysses Simpson Grant, çуралсан панă ячĕ Hiram Ulysses Grant, Хайрем Улисс Грант, Симпсон — амăшĕн хушамачĕ; Пойнт-Плезант, Огайо, Ака, 27 1822 - Уилтон, Нью-Йорк штачĕ Утă, 23 1885) — американ политика тата çар ĕçченĕ, АПШ Граждан вăрçи вăхăтĕнче çурçĕррисен çарпуçĕ, çар генералĕ (25 утă, 1866 — 4 пуш, 1869). АПШ 18-мĕш президенчĕ (4 пуш, 1869 - 4 пуш, 1877); чаплă çарпуçĕ пулнине пăхмасăр, историксем унăн президентлăхне сиввĕн йышăнаççĕ.
1913-мĕш çулхи 50 долларлă укçа хучĕ çине Грант сăн-питне вырнаçтарнă.
Каçăсем
Категори:АПШ президенчĕсем Категори:Президентсен шучĕсем Категори:Америка ертӳçисен шучĕсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори: Истори
Юманай ял тăрăхĕ
Юманай ял тăрăхĕ — Чăваш Республикин Çĕмĕрле районĕнчи ял тăрăхĕ.
Администраци центрĕ — Юманай ялĕ.
Халăх йышĕ
Ял тăрăхĕнче 1081 çын (2017) пурăнать.
Асăрхавсем
Категори:Çĕмĕрле районĕн муниципаллă йĕркеленĕвĕсем
Категори:Чăваш Енĕн ял тăрăхĕсем Категори:Чăваш Енĕн Çĕмĕрле районĕ
Авторитаризм
Авторитаризм (лат. auctoritas — тытӑмлӑх, сӗмлӗх) — пӗр ҫынӑн (президент, монарх, премьер-министр) е ушкӑнӑн (тӗслӗхлен, мӗнле те пулин партин) вӑйлӑ тӗп тытӑмлӑхӗ ҫинче никӗсленсе тӑракан, ҫав вӑхӑтрах экономика, граждан, чун-авал ирӗклӗхӗсене граждансен валли сыхласа хӑварнӑ демократисӗр политикӑллӑ режим тӗсӗ.
Системӑна кӗмен оппозицине авторитарлӑ тытӑм хыттӑн пусарнине тата легаллӑ оппозицин патшалӑх ҫӳлӗ ҫине пӗлтерӗшлӗ сӗм парайманнине е оппозицйӗ пачах ҫуккине пӗлтерет. Авторитарлӑ лидерсем ирӗк панӑ оппозици (вӑл пур пулсан), халӑх шутланине ним шутне хумасӑр, тытӑмлӑхпа ниме те никама та уямасӑр усӑ кураҫҫӗ, тата вӗсене суйлав тӑрӑх улӑштарма ҫук пекех.
Каҫӑсем
Категори:Политологи Категори:Авторитаризм
Сейвож
Сейвож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Вежавож юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Милляр Георгий Францевич
Георгий Францевич Милляр (7.11.1903, Мускав — 4.6.1993, Мускав) — совет кино актёрĕ. РСФСР халăх артисчĕ (1988).
Каçăсем
Категори:1903 çулта çуралнисем Категори:Чӳкĕн 7-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1993 çулта вилнисем Категори:Çĕртмен 4-мĕшĕнче вилнисем
Ашшурбанипал
Ашшурбанапа́л (Ашшурбанипа́л; Ашшур-бан-апал (Aššur-bāni-apli); тӳр. «Ашшур — несĕлсене тăваканĕ») — Ассири патши, пирĕн эрăччен 669 — 627 çулсенче астулра ларнă. Асархаддон ывăлĕ, юлашки аслă Ассири патши.
Литература
Категори:Ассири тăрамçисем Категори:П. эрч. VII ĕмĕрти Азири тăрамçăсем
Карица
Карица — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Толшма юханшыва юхса кĕрет. 28 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Жданов Алексей Митрофанович
Жданов Алексей Митрофанович  — (17.03.1917(4)-15.07.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Балтиçум фрончĕн 6-мĕш гварди çарĕн 51-мĕш перевçĕсен дивизин 287-мĕш перевçĕсен полкĕн батальон командирĕ, майор.
Тядуй-Яха
Тядуй-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Тынгэва-Паюта-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 89 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 71 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Мирхель
Мирхель — (Mirchel) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Снопица
Снопица — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Баренц тинĕсĕе юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 2 км.
Мирхель
Конольфинген тăрăхне кĕрет. 523 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0615.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Снопица
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Городничанка
Городничанка  — Беларуç территоринчи юханшыв. Гродно облаçĕтерриторипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Каçăсем
Категори:Гродно облаçĕн юханшывĕсем
Поньжа
Поньжа — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Куль-Еган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  302 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Çĕршыв
мини|270px|2019 ҫулхи ҫитӗ, туллин йышӑнса илнӗ ҫӗршывсене тата хӑшпӗр [[Пĕрлешнĕ Нацисен Организацийĕ|ПНО пайташӗ мар патшалӑхсене кӑтартнӑ; хӑшпӗр тавлашуллӑ территорисене кӑтартман]] Ҫӗршыв — политикӑллӑ, физика-географиллӗ, культурӑллӑ е историллӗ чикӗсем пур территори.
Каҫӑсем
Категори:Пĕрлĕх географийĕ Категори:Географи терминĕсем
Грязнуха çырми
Грязнуха çырми —Раççей территоринчи юханшыв. Сарăту облаçĕ, Волгоград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв ятсăр быуа    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Медведица Терса кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ Хопёрпа С.Донец юпписем хушшинче. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Сарăту облаçĕн юханшывĕсем Категори:Волгоград облаçĕн юханшывĕсем
Мăн Улхаш ял тăрăхĕ
Мăн Улхаш ял тăрăхĕ — Чăваш Республикин Çĕмĕрле районĕнчи ял тăрăхĕ.
Администраци центрĕ — Мăн Улхаш сали.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн ял тăрăхĕсем Категори:Чăваш Енĕн Çĕмĕрле районĕ Категори:Çĕмĕрле районĕн муниципаллă йĕркеленĕвĕсем
Ратерфорд Хейз
мини|справа|Ратерфорд Хейз, Дэниел Хантингтон ĕçĕ Ратерфорд Бёрчард Хейс (Rutherford Birchard Hayes; юпа, 4 1822 - кăрлач, 17 1893) — АПШ 19-мĕш президенчĕ (4 пуш, 1877 - 4 пуш, 1881).
АПШ кун-çулĕнчи чи «таса мар» шутланакан суйлав тăрăх президент пулса тăнă.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:АПШ президенчĕсем Категори:Президентсен шучĕсем Категори:Америка ертӳçисен шучĕсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори: Истори
Язёвая (Ломоватая юппи)
Язёвая  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Ломоватая юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 32 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Лартель
Лартель — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  73 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Суйлавçă
Суйлавçă — мĕнпур элтешĕн хастар суйлав тивĕç-ирĕкĕ.
Хабинтоин-Се
Хабинтоин-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Юрибей юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 407 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 74 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Грефенбах
Грефенбах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв  Эллербах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26,1 км, бассейн лаптăкĕ 76,73 км2.
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Анархи
Анархи (fd.-греr. ἀναρχία — «пуҫлӑхсӑр; пуҫлӑхсӑрлӑх; тытӑмлӑхсӑрлӑх; пӑхӑнманлӑх») — тытӑмлӑхсӑр е ертсе пыракан йӗркевсӗр пӗрлӗх тӑрӑмӗ. Ку ӑнлава иерархине пачах йышӑнман пӗрлӗх е ҫынсен ушкӑнӗ ҫине хушма пулать.
Маркиз утравĕсем
мини|Маркиз утравĕсем
Маркиз утравĕсем (фр. Îles Marquises) — Полинезире, Лӑпкӑ океанӑн варринче вулканран пулса тухнӑ архипелаг. Франци Полинезин уйрӑм статусӗнче шутланать. Архипелагӑн чи ҫӳллӗ тӑрри — Оаве, унӑн ҫӳллӗшӗ тинӗс шайӗнчен 1230 м пулать.
Каҫӑсем
Категори:Утравсем Категори:Полинези Категори:Австрали тата Океани утрав ушкăнĕсем
Пор-Еган
Пор-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв айка-Еган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  78 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 72 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Снопская Сосновка
Снопская Сосновка — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Снопа юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 124 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Александров Григорий Васильевич (режиссёр)
Григорий Васильевич Александров (23.1.1903, Екатеринбург — 16.12.1983, Мускав) — совет кино актёрĕ.
Штефа
Штефа (Adliswil) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Майлен тăрăхне кĕрет. 13 438 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0158.
Каçăсем
Категори:Цюрих кантонĕн хулисем
Сейювож
Сейювож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Сред. Сейю юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Чикмеçын
Чикмеçын — Чăваш Республикин Сĕнтĕрвăрри районĕнче пулнă ял. Вăл 1960-мĕш çулсенче Аксарин ялĕпе пĕрлешсе кайнă та çавăн пĕр пайĕ пулса тăнă, чăн малтанах официаллă майпа.
Сейювож
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Чикмеçын
Аксарин , — Чăваш Республикин Сĕнтĕрвăрри районĕнчи ял. Районăн кăнтăр-хĕвелтухăç пайĕнче, Атăлтан аякра мар вырнаçнă. 1927-мĕш çулччен Аксаринкасси ятлă пулнă.
Сейювож
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Чикмеçын
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2009 çулта Аксаринта 693 çын пурăнать.
Сейювож
Асăрхавсем == ==
Чикмеçын
Кунçул
Аксарин 1917-мĕш çултан Шупашкар уесĕн Кĕчкей вулăсне, 1927 çулхи юпа уйăхĕн 27 ял Сĕнтĕрвăрри районне, 1928 çулхи чӳк уйăхĕн 24 Куславкка районне, 1939 çулхи пуш уйăхĕн 17 Октябрьски районне, 1959 çулхи утă уйăхĕн 14 хыççăн каллех Куславкка районне, Сĕнтĕрвăрри районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Çĕрпӳ районне кĕнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн пуçласа хальхи вăхăтчен ял Сĕнтĕрвăрри районне кĕрет. 1927-мĕш çулхи юпа уйăхĕн 1 - Аксарин ял канашĕ, 1954-мĕш çулхи утă уйăхĕн 4- Çатракасси ял канашĕ Халĕ Çатракасси ял тăрăхне кĕрет.
Сейювож
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Сканди изотопĕсем
Бор изотопĕсем — тĕшĕнче тĕрлĕ шутлă нейтронлă бор хими элеменчĕн атомĕсемпе атом тĕшшин варианчĕсем
Каçăсем
Категори:Изотопсем
Литературăлла герой
Литературăлла геро́й — илемлĕ литературăри çын е чĕрчун сăнарĕ. Çавăн пекех «сăпат» тата «персонаж» теме пултараççĕ. Час-часах литературăлла герой тесе пысăкрах пĕлтерĕшлисене çеç калаççĕ. Апла-и, капла-и анчах ăна персонаж тенинчен уйăрса пăхма сăлтавсем пур.
Литературăри геройсене пархатарлисем тата пархатарсăррисем çине уйăрас йĕрке пур. Анчах та ку йĕрке чылай енчен малсăлтавлă. Калăпăр, уйрăммăн илсен, антигерой текеннисем пур.
Хăш чухне автор геройсен паларăмĕсене формализацилет, çапла вара уйрăм «типсем» пулса тухаççĕ. Кунашкал мел уйрăмах классицизм литературишĕн кăтартуллă пулнă. Çапла вара унта çын сăнарĕ функци палăрăмĕ пек çеç те тăрса юлнă.
Тата литературăлла геройсем хушшинче чăн сăпатсем те пулма пултараçсĕ, сăмахран историлле персонажсем.
Каçăсем
Категори:Персонажсем Категори:Литература теорийĕ Категори:Геройсем Категори:Литература пĕлĕвĕ Категори:Литература тĕпчевĕ
Гамлет (фильм, 1964)
Гамлет (Гамлет) — Ленфильм киностудире Григорий Козинцев режиссёр 1964 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Фрэнк Синатра
Фрэнк А́льбер Синатра (Francis Albert Sinatra: 12 раштав 1915, Хобокен, Нью-Джерси — 14 ҫу 1998, Лос-Анджелес) — Америка киноактёрӗ, кинорежиссёрӗ, продюсерӗ, шоуменӗ, юрӑҫӗ (крунер). Вунпӗр хут «Грэмми» парнин лауреачӗ. Романтикӑллӑ юрланин стилӗпе тата ҫемҫе сасӑ тембрӗпе паллӑ пулнӑ.
Гамлет (фильм, 1964)
Каçăсем
Категори:ССРП 1964 çулхи фильмĕсем Категори:«Ленфильм» студин фильмĕсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:«Гамлета» экранизациленисем
Фрэнк Синатра
Каҫӑсем
Категори:АПШ поп-вокалисчĕсем Категори:Grammy Lifetime Achievement Award лауреачĕсем Категори:АПШ киноактёрĕсем
Мармелад
Мармела́д (marmelade) — улма çимĕçĕсенчен сахăрпа пĕçернĕ кулинар продукчĕ. Çăралатма пектин, агар-агар, желатин япалалăхĕсемпе усă кураççĕ. Акăлчанла калаçакан çĕршывсенче marmalade тесе цитрус йышши (ытларах апельсинран) улмаран пĕçернине палăртаççĕ.
Истори
Франс чĕлхинче marmelade айваран пĕçерни пулать.
Апельсинсенчен çăра пĕçернине Аслă Британире халăх питĕ кăмăлланă, унтан çак мода континент çине куçнă — нимĕçле Marmelade повидло е пĕçерни пулать.
Европейсем мармелада Хĕрес харçисенче Кĕçĕн Азире паллашнă. Мармеладăн тăван çĕршывĕ — Çывăх Тухăç тата Тухăç Вăтаçĕр тинĕс таврашĕ.
Тăвăмлăх
Мармелада Раççей Федерацинче 2010 çулта 65,4 пин тоннă, 2011 - 69,5 пин тоннă, 2012 - 70,0 пин тоннă, 2013 - 76,0 пин тоннă, 2014 - 77,4 пин тоннă, 2015 - 68,6 пин тоннă, 2016 - 73,4 пин тоннă туса хатĕрленĕ.
Термодинамикăлла шайлашулăх
Термодинамикăлла шайлашулăх — тавралăхпа çыхăнса тăман тытăмăн макроскопла капĕсем (температура, пусăм, калăпăш, энтропи) улшăнманнипе палăрса тăракан тăрăм.
Каçăсем
Категори:Термодинамика Категори:Статика Категори:Термодинамикăлла пулăмсем Категори:Термодинамикăлла тытăмсем
Крымри чеченсем
Чече́нсем (тăван ячĕ нохчи, пĕр.. хис. — нохчо(куçарсан «Ной халăхĕ», «Нох»/«Ноах» — Ной, «Че»/«Чий» — камăнлăх аффиксĕ. «ЦIи» — юн, нĕсĕллĕх тухнă, пулас) — Çурçĕр Кавказăн чи йышлă, автохтонлă халăх, пĕтĕмпе тĕнчере 1,5 миллиона яхăн çын, ытларах Чечнере пурăнать.
Сарални
Халĕ чеченсен чылайрахăшĕ Раççей Федерацинчи Чечен Республикинче пурăнать. Чечен халăхĕн кун-çулĕнче темиçе хутчен куçса вырнаçасси пулнă.
1865 çулхи Кавказ вăрçи вĕçленчен 5 000 яхăн чечен çемьи Осман империне куçса кайнă, çак куçăма мухаджирлăх ят панă. Паянкуна вĕсен несĕлĕсем Турцири, Сирири тата Иорданири чечен диаспорисен тĕп пайĕ пулса тăраççĕ.
1944 çулхи нарăс уйăхĕнче çур миллионран ытла чечена пурне те хăйĕн кил-çуртĕнчен вăйпа кăларса Вăтам Азине куçарнă. 1957 çулхи кăрлачăн 9-мĕшĕнче совет праительстви депортациленĕ чеченсене малтан пурăннă вырăна таврăнма ирĕк панă, ку чух хăш чеченсем Казахстанпа Киргизи çĕрĕнче юлнă.
Ландисвиль
Ландисвиль — (Landiswil) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Крымри чеченсем
Антропологи
Пысăк европа йыш раси шутĕнчи балкан-кавказ расин кавкасион вариантне кĕреççĕ.
Ландисвиль
Конольфинген тăрăхне кĕрет. 631 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0613.
Крымри чеченсем
Этноним кун-çулĕ
«Чечен» этноним — сион-кавказ кăкĕнчен, Чечен-аул ятран тухнă, пулас. Кабардасем вĕсене шашен, осетинсем — цæцæн, аварсем — буртиел, грузинсем — кист, дзурдзук теççĕ.
Ландисвиль
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Крымри чеченсем
Чеченсем Раççей кун-çулĕнче
«Чечен» ят вырăс транслитерацине кабарда «шашан» палăртăвĕнчен кĕнĕ, вăл Мăн Чечен аулран тухнă. XVIII ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче вырăс тата грузин çăлкуçĕсем хальхи Чечнере пурăнакансене «чеченсем» теме тытăнаççĕ. Кавказ вăрçичченех, XVIII ĕмĕр пуçламăшĕнче, Гребень касакĕсем Терек сылтăм çыранĕнчен тухса кайсан, раççей пăхăнăвне ырă кăмăлпа кĕнĕ чеченсене 1735 тата кайран 1765 çулсенче унта куçса вырнаçма ирĕк панă.
1781 çулхи кăрлачăн 21-мĕшĕнче çырнă килĕшӳ хучĕпе Туçи Чечня Раççей империн йышне кĕнĕ.
Чечен енчен ăна Мăн Атаги, Кĕçĕн Атаги, Гехи, Моздок тата вуниккĕ аулăн аксакалĕсем алă пуснă. Документа вырăсла тата арапла çырнă, Коран çинче тупа тунă. Анчах та, çак документ хут çинче кăна юлать, пур чечен халăхĕ, уйрăмах ятлă-сумлă Шейх Мансур, çĕнĕ йĕркелĕхпе килĕшмен, çапла ĕнтĕ пĕр ĕмĕр тăршши кĕрленĕ Кавказ вăрçи тапранать.
Кавказ вăрçи вăхатĕнче, Алексей Ермолов генерал ертсе пынипе 1817—1822 çулсенче чечен тата ингуш аулĕсем вырăнĕнче Сунжа хӳтĕлĕх йĕрне туса хунă. Шамиля тыткăна илсен, пăлханнă кĕçĕн имамсене пĕтерсен, çаплах фельдмаршал Иван Паскевич чухне «çунтарнă çĕр» тактикипе пăлханнă аулсене пĕтĕмпех аркатнă, халăхне пĕтернĕ, çакăнтанпа тин ту çыннисен пăлхавĕ чакса пынă, 1860 çулта юлашки хирĕçӳ вучахĕ сӳнет.
Çавăнпа та чеченсем кĕçех пăлхава çĕкленнĕ, ун пек 1877—1878 çулсенчи Вырăс-Турккă вăрçинче те, кайран 1905 çулти революцинче те. Çав вăхăтрах чеченсене патша хăюлăхшăн хисепленĕ. Вĕсем Пĕрремĕш Тĕнче вăрçинче палăрнă Тискер дивизин чечен полкĕнче хĕсметре тăнă, çаплах вĕсене патша конвойĕн йышне те илнĕ.
Çапах та Кавказ вăрçи вĕçленни пĕтĕмĕшле лăпкăлăха çитереймен. Çĕр ĕçне йĕркелени чеченсене кӳрентернĕ. XIX ĕмĕр вĕçĕнче нефть уçлама пуçласан та, тупăшĕ чеченсене сахал лекнĕ. Чечнери кăштах лăпкă лару-тăрăва Раççей патши ту çыннисен пурнăç йăлине хутшăнманнипе, ăрат-йăх паллă çыннисене укçа-пурлăхпа йăпатнипе, чухăн ту çыннисене тӳлевсĕр çăнăх, тĕртнĕ пусма, тир, тум панипе, тейп тата йăх çулпуçĕсене, сумлă çынсене ĕç вырăнĕпе тивĕçтернипе тытса пырать.
СССР
Граждан вăрçинче Чечня çапăçу хирĕ пулса тăрать, Чечня территорийĕ темиçе хутчен те улшăнать. Февраль Революцийĕ хыççăн, 1917 çулхи пуш уйăхĕнче Аслă Император конвойĕнче тăнă, каярах Тискер дивизитекĕрçи пулнă Тапа Чермоев ертсе пынипе Çурçĕр Кавказ Халăхĕсен Пĕрлĕхне туса хунă, 1917 çулхи чӳк уйăхĕнче Туçи республикине (1918 çу уйăхĕнчен — Çурçĕр Кавказ ту çыннисен Республики) пуçтарса йĕркеленĕ. Анчах та, вăрçă хĕрӳлĕхĕнчех, Хĕрлĕ Çар, Деникин тапăнса пыни республикăна пĕтерсе хурать. Чечнере анархи хуçаланма тытăнать. Большевиксемшĕн чеченсем, Кавказăн ытти халăхĕсем пекех, пĕрлĕ ĕç туса панă, вара уншăн чеченсене автономи тата чылай çĕр, çав шутра Сунжа йĕрĕнчи касак станицисене, парнеленĕ.
1920-мĕш çулсенче, коренизаци политики тапхăрĕнче чечен халăхĕн аталанăвĕ хăвăртланать. Чечен чĕлхин çырулăхне тăваççĕ, наци театрĕ, мусăк ансамблĕсем йĕркеленеççĕ. Анчах та малашнехи чеченсене cовет халăхĕ йышне кĕртесси коллективизаци тапхăрĕнче, уйрăмах туçи районĕсенче колхозсем йĕркеленĕ чух, татăлать. Пăлхавсемпе йĕркесĕрлĕхсем тăсăлса пынă, Чечня автономи статусĕ каллех «ĕлкипе» кăна палăрать. 1934 çулта Чечен АО Ингушетипе пĕрлештерсе, 1936 çулта Сунжа Касак тăрăхĕпе тата Грозный хулипе пĕрлештерсе Чечен-Ингуш АССРĕ туса хураççĕ, ертӳçисене выpăс халăхĕнчен лартаççĕ.
Чеченсемпе ингушсене депортацилени
1940 çулта Хасан Исраилов пăлхавĕ хыпса тухать те 1944-мĕш çулчен хĕрсе пырать. Чылай чечен Хĕрлĕ Çарта çапăçнă пулсан та, Чечнере йĕркесĕр ĕç-пуç, уйрăмах нимĕçсем Грозный патне çывхарсан, тăсăлнă. 1944 çулхи нарăс уйăхĕнче, пĕтĕм чечен халăхне (çур мильона яхăн) Вăтам Азине куçарса кайнă. 1957 çулхи кăрлачăн 9-мĕшĕнче  чеченсене хăйсен тăван вырăнне таврăнма ирĕк панă. Хăшĕсем Казахстанпа Киргизире юлнă.
1990-мĕш çулсем тата хыççăнхи ĕç-пуçсем
Пĕрремĕш тата Иккĕмĕш чечен вăрçи тапхăрĕнче чылай чечен Анăç Европа патшалахĕсене, Турципе арап патшалăхĕсене тухса кайнă. Çавăн пекех Раççей регионĕсенчи чечен диаспори йышĕ те ӳсет.
Чĕлхе
Чечен чĕлхи нахчи-дагестан чĕлхисен нахчи турачĕ шутĕнче пулать. Ытларах Чечен Республикинче тата Дагестанăн Хасавюрт, Çĕнĕ Лак, Казбек, Бабаюрт тата Кизилюрт районĕсенче, çаплах Ингушетире тата Раççей Федераципе Грузин урăх çĕрĕсенче, кăштах — Сирире, Иорданире тата Турцире саралнă. 1994—2001 çулхи вăрçăччен калаçакансен йышĕ — 1 мильона яхăн çын (урăх хыпарпа 950 пине яхăн). Тӳрем, шатой, аккин (аухов), чеберлой, шарой, мелхи, итумкали, галанчож тата киста диалекчĕсене уйăраççĕ.
Чечен литература чĕлхи XX ĕмĕрте тӳрем диалекчĕн никĕсĕпе тĕрĕкленнĕ. Чечен чĕлхин çырулăхĕ 1925 çулчен арап графикинче пулнă, 1925—1938 — латин графикипе усă курнă, 1938 çултанпа — вырăс графикинче (пĕр хушма сасă палли I, çаплах хăшпĕр диграфсем (кх, аь, тI тата ытти те) тата триграфсем (уьй). Чечен алфавитĕнче диграфсен йышĕ дагестан чĕлхисен алфавитĕнчи пекех, анчах та вĕсен пĕлтерĕшĕ урăхларах. 1991 çултанпа латин графикине таврăнас ĕçсем тăваççĕ. Чечен чĕлхин пĕрремĕш монографи çыравне 1860-мĕш çулсенче П. К. Услар тунă; каярах чечен чĕлхин тĕпчев ĕçĕнче Н. Ф. Яковлев, З. К. Мальсагов, А. Г. Мациев, Т. И. Дешериева тата урăх ăсчахсем чылай ӳсĕм тунă.
Чечен республикин патшалăх чĕлхи шутланать.
Тĕн
Чеченсем хушшинче суфи исламĕ икĕ тарикат пулнă: накшбандийа тата кадирийа, вăл хăй кĕçĕн тĕн ушкăнĕсене — вирд тăванлăхĕсем (пурĕпе 32çити) — пайланнă. Чечняри чи йышлă суфи тăванлăхĕ — чечен кадири шейхĕ Кунта-Хаджи Кишиевăн («зикристсем») тата вĕсенчен кĕçĕн вирдсене уйрăлса тухнисем — Баммат-Гирей-Хаджи, Чимммирзы, Мани-шейх.
Чечен тукхумĕсемпе тейпĕсем
Чечен тукхумĕ — пĕр юн ăратлă мар, çапах пĕрлĕ ĕç-пуçшăн çӳллĕ шайлă ассоциацие — тăшманран хӳтĕленме тата хуçалăх хутшăнăвĕсене тытса пыма — пуçтарăннă палăртнă ушкăнсен тейп пĕрлĕхĕ. Тукхумăн хăйĕн харпăр çын пурăнмалли, район таврашĕнчи сунар, выльăх-чĕрлĕх ĕрчетмелли, çĕр ĕçĕ валли территори пулнă. Кашни тукхум вайнах чĕлхин пĕр диалекчĕпе пупленĕ.
Чечен тейпĕ — ашшĕ йĕрĕпе пĕр юн ăратлă çынсен пĕрлелĕхĕ. Вĕсенчен кашнин хăйĕн пĕрлĕ çĕр тата тейп тăвĕ (унăн ятĕнчен часах тейп палăртăвĕ тухнă) пулнă. Тейп хăй «гарсене» (туратсене) тата «некъи» — хушаматсене — пайланать. Чечен тейпĕсем тăхăр тукхума — хăй евĕр территории пĕрлĕхĕ — пĕрлешĕннĕ. Чеченсен пĕр юн ăратлă çыхăнусем хуçалăх тата вăрçă ĕçĕсенче пĕрлештернĕ.
XIX ĕмĕр варринче чечен халăхĕн пĕрлĕхĕ 135 тейпран тытăнса тăнă. Хальхи самант тĕлне туçи (100 тейпа яхăн) тата айлăм (70 тейпа яхăн) тейпĕсене уйрăлать.
Халĕ пĕр тейпри çынсем тĕрлĕ çĕрте пурăнаççĕ. Пысăк тейпсем Чечнери пĕтĕм территоринче саралнă.
Вуламалли
*
Друйка
Каçăсем
Категори:Беларуç юханшывĕсем
Якынр
Якынр — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Орловка юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 232 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Жданов Владимир Иванович
Жданов Владимир Иванович  — (29.04.1902(16)-19.10.1964), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 13. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Украина фрончĕн 4-мĕш гварди механизăмланă корпусĕн командирĕ, гварди генерал-майорĕ.
Желе
Желе́ (gelée — студень, гель, желе) — коллоидла çăрнă апат-çимĕç (ытларах улма çимĕçĕсенчен), унта желатин (пектин, агар) яраççĕ, сивĕннĕ май мĕнпур масса гель евĕр пулса тăрать.
Каçăсем
Категори:Çимесем, алфавитпа
Зельц (пĕлтерĕшсем)
Зельц:
Макарин ял тăрăхĕ
Макарин ял тăрăхĕ — Чăваш Республикин Çĕмĕрле районĕнчи ял тăрăхĕ.
Администраци центрĕ — Макарин сали.
Пуçлăх — Егорова Людмила Даниловна.
Асăрхавсем
Категори:Чăваш Енĕн ял тăрăхĕсем Категори:Чăваш Енĕн Çĕмĕрле районĕ Категори:Çĕмĕрле районĕн муниципаллă йĕркеленĕвĕсем
Кемелка
Кемелка — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Векса юханшыва юхса кĕрет. 12 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Туамоту
мини|Туамоту ҫитти
Туамоту (фр. Archipel des Tuamotu) — (фр. Archipel des Tuamotu), урӑхла Паумоту, Пти-Бас теҫҫӗ — Лӑпкӑ океанри утравсен ушкӑнӗ, географи тӑрӑх Полинезине, Политика енчен Франци Полинезине кӗрет, унӑн варрине йышӑнса Таитирен 300 км хӗвелтухӑҫнелле вырнӑҫать. Историллӗ Туамоту утравне тинӗсҫӳревҫисемшӗн хӑйӗн лутра та шӗвӗр коралл утравӗсем пирки Хӑрушӑ архипелаг ятне илнӗ, уйрӑмах япӑх ҫанталӑкра - вӗсене ҫывӑхран курма йывӑр пулнипе карапсем сапӑнма е юшкӑна лакса ларма пултарнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Утрав ушкăнĕсем, алфавитпа Категори:Туамоту Категори:Лапкă океан утравĕсем Категори:Австрали тата Океани утрав ушкăнĕсем
Гросбах
Гроссбах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Рувер (юханшыв)|Рувер юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 7,67 км, бассейн лаптăкĕ 27,77 км2.
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Златой Ключ çырми
Златой Ключ çырми —Раççей территоринчи юханшыв. Сарăту облаçĕ, Волгоград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Елшанка юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 11 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 2,7 км.
Columbia Pictures
Columbia Pictures (Каламбиа Пикчерс) — Калвер-ситире вырнаçнă американ киностудийĕ, Sony Pictures Motion Picture Group шутне кĕрекенскер (1989 çултанпа харпăрçи — японсен Sony Corporation кăк компанинне кĕрекен Sony Pictures Entertainment).
Златой Ключ çырми
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Медведица Терса кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ Хопёрпа С.Донец юпписем хушшинче. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Columbia Pictures
Тĕнчери малти киностудисен пĕри шутланать, американ киностудисен мăн пиллĕккĕшне кĕрет. Паянкуна вăл тĕнчери киностудисем хушшинче тăваттăмĕш вырăна йышăнать.
Златой Ключ çырми
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Сарăту облаçĕн юханшывĕсем Категори:Волгоград облаçĕн юханшывĕсем
Columbia Pictures
Каçăсем
* Категори:АПШ кинокомпанисем Категори:АПШ кинодистрибьюторĕсем Категори:Калвер-Сити Категори:Sony тăван компанисем
Францин тинĕс енчи çум пĕрлешĕвĕ
мини
Францин тинĕс енчи çум пĕрлешĕвĕ (фр. France d'outre-mer) — Францин ҫӗресен шучӗ (ытларах шутра утравсем, континентлӑ вӗсен Гвиана шутне кӗместь), анчах та унӑн тӗп Европари территорийӗсенчен инҫетри ҫӗрӗсем.
Каҫӑсем
Категори:Франци
Сорванская Виска
Сорванская Виска (Сарванская Виска) — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Индига юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 80 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Кауно Жальгирис ФК
Кауно Жальгирис ФК (Futbolo klubas Kauno Žalgiris) — Каунас хулара вырнаçнă литва футбол клубĕ.
Çитĕнĕвĕсем
<...>
Пĕрремĕш этем
Пĕрремĕш этем — этемлĕхĕн пранесĕлĕ. Çак ыйту çине ăславра, тĕнре, мифологире, культурăра (ӳнерте) тата ытти енсенче епле пăхни.
Чусовая
Чусовая  —  Раççей территоринчи юханшыв. Челепи, Свердловск облаçĕсем, Перĕм Ен территорипе юхать. пуçласа Чулман Атăл шыв усравĕ юханшыва Чусовой кӳлмекĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 592 км.
Притоки
Юханшывăн юписен шучĕ 150 яхăн , пысăкрахисем (вăрринчен юппиччен):
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Вуламалли
Чусовая юханшыва нумай литертура еçĕсенче асăннăх :
Джо Байден
Джозеф Робинетт Байден-кӗҫӗнни (Joseph Robinette Biden, Jr.; 20 чӳк 1942, Скрантон, Пенсильвани, АПШ) — Америка патшалӑх тата политика ӗҫченӗ. АПШ 2020 ҫулхи президент суйлавӗн кандидачӗ. 20 кӑрлач 2021 - АПШ 46-мӗш президенчӗ.
Чусовая
Кино
Григорий Александров «Волга-Волга» кинон нумай авйне Чусова яçинче ӳкернĕ. . Слобода салинче Ярополк Лапшин Угрюм-река кино ӳкернĕ.
Джо Байден
АПШ-н 47-мӗш Вице-президенчӗ 20 кӑрлач 2009 - 20 кӑрлач 2017. Демократиллӗ партин пайташӗ. Унччен АПШ Делавэр штачӗнчен сенатор пулнӑ (1973 -2009 ҫҫ.).
Чусовая
Каçăсем
Категори:Челепи облаçĕн юханшывĕсем Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Перĕм Енĕн юханшывĕсем Категори:Чулман Атăл юпписем
Джо Байден
Каҫӑсем
*Патшалăхсем *Политиксем Категори:АПШ
Шурă Нил
мини Шурă Нил  ('Бахр-эль-Абьяд арапла бахр — «тинĕс» и абьяд'' — «шурă») —   Уганда, Судан тата Кăнтăр Судан территоринчи юханшыв. Виктори кӳллинче пуçласа Кăвак Нилпа пĕрлешсе Нил юханшыва пу. Юханшыв тăршшĕ 957 км.
Каçăсем
Категори:Уганда юханшывĕсем Категори:Судан юханшывĕсем Категори:Кăнтăр Судан юханшывĕсем Категори:Нил бассейнĕ
Чĕрĕскер (фильм)
Живой (Живой) — Пигмалион Продакшн киностудире Александр Велединский режиссёр 2006 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Блайкен-Обердисбах
Блайкен-бай-Обердисбах — (Bleiken bei Oberdiessbach) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Конольфинген тăрăхне кĕрет. 374 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0604.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Кристина (Швеци арӑм-патши)
Кристина (швед. Kristina, 8 раштав 1626 — 19 ака 1689) — Швецине ертсе пынӑ патша, Густав II Адольф тата Бранденбург Мария Элеонори хӗрӗ.
Римри Сӑваплӑ Петӗр чиркӗвӗнче пытарнӑ виҫӗ хӗрарӑмран пӗри.
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
1654 ҫулта астултан хӑйӗн ирӗкӗпе хӑтарӑннӑ.
Каҫӑсем
Категори:Раштавăн 8-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1626 çулта çуралнисем Категори:Акан 19-мĕшĕнче вилнисем Категори:1689 çулта вилнисем Категори:Сăваплă Петĕр соборĕнче пытарнисем Категори:Швеци королĕсем
Туаль
Туа́ль (toile — пир, пусма; tela — «тетел») — натураллă мамăк тĕртĕм <!--с набивным рисунком, разновидность «». Во Франции словом «туаль» вначале называли очень тонкую одноцветную шёлковую ткань (toile de nord — cеверное полотно), а затем любые натуральные ткани — от льняного полотна, до холста и парусины. В России её так и называли: туальденор. За пределами Франции это название сначала имело то же значение, но со второй половины XVIII века оно преимущественно используется в значении «хлопковая ткань с набивным рисунком». Сокращённо от Toile de Jouy, буквально «ткань из Жуи» по названию знаменитой Мануфактуры Жуи, основанной в 1760 году немецким предпринимателем, рисовальщиком и гравёром Кристофом-Филиппом Оберкампфом (1738—1815).
Помимо названия ткани, в модельном бизнесе словом "туаль" называют первый образец новой модели одежды, сшитый из портновского полотна — грубой бязи .-->
Литература
Категори:Тĕртĕмсем Категори:1760 Категори:Ивелин Категори:Пир-авăр
Чурпай
Чурпай:
Лев (Вандрас юппи)
Лев  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Вандрас юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  21 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 77 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Поталых-Еган
Поталых-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Юккун-Еган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  10 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.