cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кимрă районĕ
Каçăсем
Категори:Тверь облаçĕн районĕсем
Таш-Елга (Новоартаульский сельсовет)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Çĕлĕк
Çĕлĕк (chape cappa — пуç тăхăмĕ) — раççей халăхĕсен йăлана кĕнĕ пуç тăхăмĕ.
Таш-Елга (Новоартаульский сельсовет)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Çĕлĕк
"Ҫӗлӗк" сӑмах пӗтӗм тӗнчери лексикона "тиртен ҫӗленӗ ҫаврака пуҫ" текен пӗлтерӗшпе кӗчӗ, ку сӑмах, ялан тенӗ пекех, ҫӗлӗк-хӑлхаллӑ ҫӗлӗк тесе ят парать.
Истори ҫӗлӗкне вырӑс наци костюмне йӑлана кӗнӗ пек тирпейлеме палӑртнӑ. Вӑхӑт иртнӗҫемӗн" ҫӗлӗк " тесе пуҫ ҫинчи тӗрлӗ йышши ҫӳп-ҫапа ят панӑ. Ҫапла 1911 ҫулхи "Ҫар энциклопедийӗ" ҫӗлӗке, шлепкесене, киверсене тата каскӑсӑр пуҫне, кирек мӗнле убор та палӑртать.
Ҫар ҫыннисемшӗн тата воензиленӗ профессисен ҫӗлӗкӗ формӑллӑ тумтирӗн чӑн-чӑн элеменчӗ шутланать.
Словарьпе ҫӗлӗк ҫӗлекенне ҫӗлӗк теҫҫӗ.
Асăрхавсем
Категори:Пуç тăхăмĕсем
Увайка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Пятивёрстка
Пятивёрстка — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Чертала юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Нумай виçеллĕ тĕрĕс нумайхысаклăхсем
Терĕс n-виçеллĕ нумайхысаклăхсем — n-виçеллĕ евклид уçлăхĕнчи хăшпĕр майлă симметриллĕ шутланакан нумайхысаклăхсем.
Пятивёрстка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Нумай виçеллĕ тĕрĕс нумайхысаклăхсем
Тĕрĕс виççĕ виçеллĕ нумайхысаклахсем çаплах платон кĕлеткисем пулаççĕ.
Пятивёрстка
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Нумай виçеллĕ тĕрĕс нумайхысаклăхсем
Палăрту
n-виçеллĕ P нумайхысаклăх ялавĕ тесе унăн хысакĕсен пухăмне палăртаççĕ, кунта F_i P нумайхысаклăхăн i-виçеллĕ хысакĕ пулать, çакăн чухне  валли.
Тĕрĕс n-виçеллĕ нумайхысаклăх — унăн кирек епле иккĕ F тата F' ялавĕ валли F ялавран F' ялава куçаракан P куçăм тупăнать пулсан мăкăрăлчăк n-виçеллĕ P нумайхысаклăх шутланать.
n = 4
6 тĕрĕс тăваттă виçĕллĕ нумайхысаклăх пур:
n ≥ 5
n ≥ 5 кашни виçелĕхĕнче 3-шер нумайхысаклăх пур:
Каçăсем
Категори:Нумайхысаклăхсем Категори:Нумай виçеллĕ евклид геометрийĕ
Интернет
thumb|300px|Интернет эрешĕн çыханăвĕсене ӳкерсе-çырса кăтартни 225px|thumb|This [[NeXT Computer was used by Sir Tim Berners-Lee at CERN and became the world's first Web server.]] thumb|225px|ICANN headquarters in [[Marina Del Rey, California, United States]]
Интерне́т (Internet, Interconnected Networks — çыхăнуллă эрешсем, [интэрнэ́т]) — пĕтĕм хыпарлă тата шутлав янтă пуррисен (ресурссăсен) телекоммуникаци эрешĕсем. Пĕтĕм тĕнче эреш картин физикăллă никĕсĕ пулса тăрать. Часах Пур тĕнче эрешĕ тата Пĕтĕмлĕ (глобаллă) эреш тесе те палăртаççĕ. Çаплах «ине́т», «нэт» тени те тĕл пулать.
2008 çул варринелле Интернетпе пĕрмаях усă куракансен йышĕ 1,4 млрд çынна (çĕр чăмăрĕн чĕрĕк пайĕ). çитрĕ.
Интернет эрешĕн кунĕ-çулĕ
ARPANET-ăн пĕрмĕш серверне 1969 çулхи авăн, 1 Калифорни университетĕнче (Лос-Анджелес) ĕçе кĕртнĕ. «Honeywell 516» компьютерĕн 12 КБ оперативлă аставăмĕ пулнă.
1971 çул тĕлне эшер витĕр электронлă почтăна куçармалли пĕрремĕш программăна çырса хатĕрленĕ, вăл вара пур усă куракан кăмăлне юранă.
1973 çулта эреш çумне трансатлантика телефон кабелĕ витĕр Аслă Британипе Норвегири пĕрремĕш ют çĕр йĕркелӳлĕхĕсене çыхăнтарать, çакăнтанпа вара интернет тĕрлĕ çĕршывсене пĕрлештерме тытăнать.
1984çулта домен ячĕсене (Domain Name System, DNS) йĕркелесе хута янă.
Китай
Китайра «Аслă Китай файерволĕ» («Great Firewall of China») ĕçлет, вăл иккĕленӳллĕ ăшлăхлă сайтсен IP-адресĕсене чаркалать. Хăйĕн пурнăçне çăмăллатас тесе, Китай правительстви провайдерсене кирлĕ мар сайтсене чарса тăма хушнă (тĕслĕхрен, BBC çĕнĕ хыпар сайчĕ).
2006 çулхи кăрлачра «Google» компани, тинех, Китайра хăйĕн шырав сайтне уçнă. Анчах та, Китай правительствипе килĕшсе татăлнипе, шырава кăштах хĕстернĕ.
Иран
Википедие кĕрессине Иранра 2006 çулхи раштав, 3, халăх кăмăллакан урăх сайтсемпе пĕрле, тĕслĕхрен YouTube тата IMDb, хупса хунă. Çакна çĕршывра анăç культурин сĕмĕпе кĕрешес кампанипе çыхăннă.
Раççей
2007 çулхи çу, 23 Çĕн Çепĕр хула сучĕ Academ.org («Первая Миля») эрешне хăйĕн ресурсĕпе усă куракансене экстремист сайчĕсене кĕме чарнă. Прокуратурăн çу, 29 çырăвĕпе, вăл «экстремизм тĕсĕллĕ интернет-ресурсĕсене кĕме чарма пултаракан хăш виçесене йышăннă». ХФХ облаç управленипе пĕрле прокурорсем тăватă район провайдерне — «Первая Миля», «Академтелеком», «Полимекс плюс» тата «Сибирь-Телеком» — экстремистсен ресурсĕсене кĕрес тĕлпе тĕрĕсленĕ.
Çурçĕр Корей
Çурçĕр Корейа тулаш интернетпе çыхăнтаракан канал пур, анчах та çĕршв шалĕнче веб-серверсем çук; çурçĕр корей правительствин сайчĕсене урăх патшалăхсенче вырнаçтарнă. Çапах та, 2004 çултанпа КХДР-та анлă мар ушкăн çын валли электронлă почтă ĕçлет; пĕр интернет-кафе пур. Çав чухнех «Кванмен» çурçĕр корей шалти компьютер эрешĕ  ĕçлет, ăна тулаш Интернетпе çыхăнтарман.
Рунет
Рунет (сасă паллисемпе, [рунэ́т] вуланать) — пĕтĕм тĕнчери Интернет эрешĕн вырăс чĕлхиллĕ пайĕ. Кĕскерех каласан, Рунет — .ru тата .su наци доменĕсен Пĕтĕм тĕнчери эрешĕн пайĕ. 1987—94 çулсем тăван Интернетшĕн паллă шутланаççĕ. Атом энерги И. В. Курчатов институчĕпе Минавтопромăн ИПК-ĕнче çуралнă профессиллĕ ăслăх эрешĕ 1990 çулхи çурла, 28 тĕнчери Интернет эрешĕпе çыхăнса хальхи раççей эрешĕсен никĕсне хывать. 1990 çулхи авăн, 19 InterNIC Тĕнче информации центрĕн хыпар базинче .su пĕрремĕш шайри домена регистрланă. Çакăнтанпа Совет Союзĕнче Интернете çул уçăлать. 1994 çулхи ака, 7 InterNIC-ра пĕрремĕш .ru раççей доменне регистрланă.
Хăмăшлă районĕ
Хăмăшлă районĕ — Самар облаçĕн çурçĕр-тухăçĕнче вырнаçнă çĕр. Администраци центрĕ — Хăмăшлă ялĕ.
Тавралăхĕ
Лаптăкĕ 823 çм2 Паллă шывĕсем — Сук тата унăн юпписем.
Халăх йышĕ, район тытăмĕ
Районта 12 пин çын пурăнать. Район шутне 22 пурăну вырăнĕ кĕрет, вĕсенчен 13-че тутарсем пурăнаççĕ.
Кун-çулĕ
Района 1929 çулхи юпан 9-мĕшĕнче йĕркеленĕ.
Администрациллĕ тытăмлăхĕ
Ял тăрăхĕсем:
Экономика
Хăмăшлă районĕнче 10 колхоз, çĕр ĕçтĕшĕсен хуçалăхĕсен ассоциацийĕ, 26 çĕр ĕçтĕш фермер хуçалăхĕ.
Районăн промăçлăхĕ йышне Хăмăшлăри Промкомбинат тата Хăмăшлăри сĕт-çу савучĕ кĕрет. Районти транспорт отраçлĕнче АООТ «Автотранспорт предприятийĕ» тата АООТ «Хăмăшлăри Агропромтранс». Банк ĕçлет.
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕн районĕсем
Балкан вăрçисем
Балкан вăрçисем — Пĕрремĕш тĕнче вăрçи умĕн пулса иртнĕ икĕ вăрçă. Пĕрремеш вăрçă 1912-1913 çулсенче, иккĕмĕшĕ 1913 çулта пулса иртнĕ.
Пĕрремĕш Балкан вăрçи турккăсенчен ирĕке тухассипе çыхăннă. Серби, Черногори, Греци тата Болгари пĕр-пĕринче килĕшсе татăлса Балкан пĕрлĕхне йĕркеленĕ. Ку пĕрлешӳ турккăсене Европа континентĕнче хăваласа яма шут тытнă пулнă. Вăрçăна пĕтĕмлетнĕ хыççăн ку тĕллеве вĕсем пурнăçлама май тупни çинчен пĕлтерес пулать.
Иккĕмеш Балкан вăрçи çĕнтерӳçĕсем хушшинче сиксе тухнă. Ку хутĕнче пĕр енче Болгари пулнă, тепĕр енче вара — Серби, Греци, Румыни, Черногори тата Турци. Болгари вăрçăна выляса янă, пĕрремĕш вăрçăра тытса илнĕ чылай çĕре çухатнă. Турци Адрианопольпе ун çывăхĕнчи çĕрсене каялла тавăрнă.
Çавăн пекех
Категори:Европа вăрçисем Категори:Болгари вăрçисем Категори:Серби вăрçисем Категори:Турци вăрçисем Категори:Осман империн вăрçисем Категори:Балкан вăрçисем Категори:Греци вăрçисем Категори:Черногори вăрçисем
Хăмăшлă (Самар облаçĕ)
Хăмăшла (Камышлы) — Самар облаçĕн Хăмăшлă районĕнчи ял. Ялĕнче тутарсем пурăнаççĕ. Халăх йышĕ — 4,8 пин çын (2002).
Сала Сук (Атăл юппи) çумĕнче, Самарăран çурçĕр-тухăçалла 190 çухрăмра вырнаçнă, 25 çм чукун çул чарăнăвĕ Клявлино, 6 çм Мускав — Челепи автомобиль трасси.
Хăшпĕр кăтартусемпе, 1580 ç. никĕсленĕ.
Салара асфальт савучĕ, сĕт-çу савучĕ, СПТУ, икĕ шкул, икĕ мичĕт ĕçлеççĕ.
Категори:Самар облаçĕ
Чĕлхе тĕпчевçи
Чĕлхе тĕпчевçи (ăна лингвист те теççĕ), - чĕлхесенепе вĕсен саккунлăхне тĕпчекен аслă çын.
Каçăсем
* Категори:Профессисем
747
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Азербайджан чĕлхи
Азербайджа́н чĕлхи, Азербайджа́н тĕрĕк чĕлхи (тăван ят: Azərbaycan dili, "Azərbaycan Türkcəsi", آذربايجان ديلی, Азәрбајҹан дили) — азербайджансен чĕлхи, алтай çемьи йышĕнчи тĕрĕк чĕлхисен кăнтăр-анăç туратĕнчи огуз кĕçĕн группине кĕрет, çав вăхăтрах кыпчак ареалĕн йĕрĕсем те пур.
Азербайджанра тата Дагестанра (РФ) патшалăх чĕлхи штланать. Çаплах азербайджансем йышлă пурăнакан çĕршывсенче - Иранра (Иран Азербайджанĕ) тата Грузире (Квемо-Картли) - пуплеççĕ. Мĕнпур йышĕ: 25—30 млн çын.
Алфавит
Азербайджан чĕлхи 32 саспаллинчен тăрать.
a b c ç d e ə f g ğ h x ı i j k l m n o ö p q r s ş t u ü v y z
A B C Ç D E Ə F G Ğ H X I İ J K L M N O Ö P Q R S Ş T U V Y Z
Каçăсем
Категори:Тĕрĕк чĕлхисем
Бакиров Михаил Максимович
Бакиров Михаил Максимович — ( -), 4-мĕш Украина фрончĕн 2-мĕш гварди çарĕн 3-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 9-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн батальон командирĕ, гварди капитанĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 16.
Конаково районĕ
Конаково районĕ, — Тверь облаçĕн кăнтăр-хĕвелтухăç енче вырнаçнă районĕ. Район тĕпĕ Конаково хулинче вырнаçнă.
Географи
Район лаптăкĕ 2 075 çх2. Тĕп юханшывсем: Атăл.
Халăх йышĕ
Районта 47, пин çын (2006) пурăнать. Хула халăхĕ — 27 пин çын шутланать.
Районта пурĕ 176 ял-хула вырнаçнă.
Пайланăвĕ
2006 çултанпа район 17 тăрăхран тăрать. Вĕсенчен хула тăрăхĕсем — 6, ял тăрăхĕсем — 11.
Конаково хула тăрăхĕ пуçсăр тата пилĕк хула тăрăхĕ пур. Вĕсем Изоплит, Козлово, Новозавидовски, Радченко, Редкино посёлокĕсенче йĕркеленнĕ.
Каçăсем
Категори:Тверь облаçĕн районĕсем
Пĕтерекен хĕрарăм (фильм, 2002)
«Пĕтерекен хĕрарăм» (Femme Fatale) — Брайан Де Пальма режиссёрăн 2002 çулхи кинофильмĕ.
Сюжет
Тĕп персонажĕ, Лора Эш, ахах-мерчен вăрланă чухне хăйĕн юлташĕсене пăрахса Парижа тарать. Унта вăл хăйĕн пекех хĕрпе тĕл пулать — хĕрĕ хăй çине алă хурать. Лора çакăнпа усă курса хăйне вилнĕскер вырăнне хурса тарса пытанать. Çиччĕ çул иртсен вăл Парижа Лили Уоттс ячĕпе таврăнать, халĕ вăл АПШн Францири çĕнĕ элчин арăмĕ. Çапах та унăн малтанхи юлташĕсем çухалнă ахах-мерчене шырама пăрахмаççĕ…
Каçăсем
Категори:Франци фильмĕсем Категори:Триллерсем Категори:Детектив фильмĕсем Категори:Эротика фильмĕсем Категори:Криминал фильмĕсем
Купербаш
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Купербаш
Рыбнохтан-Ега
Рыбнохтан-Ега — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Кельват юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Пилĕксыпăклăх
Пилĕксыпăклăх — пилĕк сыпăкран тăракан метрикăллă сăвă виçи. Енчен те икĕ, виçĕ, тăватă сыпăкран тăракан сăвă виçисен кашнийĕн хăйне уйрăм ят пур пулсан, ку хутĕнче вара вĕсенчен кашнинех «пилĕксыпăклăх» тенипех çырлахаççĕ. Ку вăл асăннă виçе ĕçлевлĕхре (сăвă çырас ĕçре) сайра тĕл пулнипе те çыхăннă.
Чăвашла пилĕксыпăклăх тĕслĕхĕ
Петĕр Хусанкай, «Ирĕк тимĕрçĕ» сăвă (1924), пĕрремĕш çавра :
Вăйлă кăкăрăм Çăмăллăн сывлать. Хăнăхнă аллăм Пĕрмаях шаккать. Шаккать те ватать Асап сăнчăрне, Çĕнĕрен хывать Тĕнче никĕсне. Çÿлерех çĕклен Ирĕк мăлатук! Сана хĕсĕрлен Урăх чĕрлес çук!
Каçăсем
Категори:Метрикăлла сăвă Категори:Сăвă Категори:Сăвăçырав
748
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Мăн Хосима
Мăн Хосима (Хосьма) — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Кинема юханшывăн сулахай çыранĕпе, 11 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 39 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Чĕлхе
thumb|300px|Чĕлхесен йывăçĕ (А.Ю. Милитарев) Чĕлхе — халăхсем калаçакан этем ăс-тăнĕнче упранакан виçесем (сасă, морфема, сăмах, синтаксема) тата вĕсемпе усă курмалли йĕрке. Пуплев - чĕлхепе усă курни. Чĕлхепе пуплев - уйрăлми пĕтĕçсе ларнă иккĕ пĕрлĕх.
Чĕлхепе пуплеве пĕр-пĕринчен XX ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче кăна уйăрма пуçланă.
Ытти тĕрĕк чĕлхисенче "чĕлхе" - тел [тĕл]. Ку ĕлкĕ чăваш сăмахĕпе пĕр тымарлă.
Беларуç арап алфавичĕ
Беларуç арап алфавичĕ XVI ĕмĕрте арап çырулăхне анăç вырăс çыру чĕлхинче усă курма йĕркеленĕ алфавит. Вăл çирĕм саккăр графемран тытăнса тăрать, хăшĕсем ахальхи арап алфавитĕнчен уйрăлса тăраççĕ:
Чĕлхе
Чĕлхе тĕсĕсем: этем чĕлхи (тĕслĕхрен, чăваш чĕлхи, вырăс чĕлхи), ятарласа шутласа кăларнă чĕлхе (тĕслĕхрен, эсперанто), компьютер чĕлхи (тĕслĕхрен, Паскаль) т. ыт.
Беларуç арап алфавичĕ
پ چ ژ
Чĕлхе
Тĕнчери чĕлхесем улшăнни (динамики)
Сăнаса пăхнă май, паянкуна тĕнчере пиллĕк — улттă пине яхăн чĕлхе. 40 чи анлă сарăлнă чĕлхесемпе Çĕр çинче пурăнакан иккĕ виççĕмĕш çын калаçать. Нумайрах китай, испани, хинди, акăлчан, вырăс, португал тата арап чĕлхисемпе усă кураççĕ. Франц чĕлхипе те чылай çын калаçать, анчах та ăна тăван чĕлхе вырăнне хуракансен шучĕ сахал.
Тĕпчевçĕсем кăтартнипе, хальхи чĕлхесен çур шучĕ XXI çĕрçуллăх варрине çитиччен çухалать. Çухалса пыракан чĕлхесен нумайăшĕ юнашар хăватлă чĕлхе хутшăнăвĕ пулнипе çĕтсе пырать, çавăнпа ĕнтĕ, пĕчĕк халăхсен тата патшалăхсăр халăх чĕлхисемшĕн паянхи коммуникаци лару-тăрăвĕ хăрушлă пулать. Чĕлхене ачасен 70 % пайĕ çеç вĕренет пулсан, вăл пĕтсе пыракан шутне кĕрет. ЮНЕСКО кăларнă «Тĕнчери пĕтсе пыракан чĕлхесен атласĕ» тĕпчев ĕçĕнче çакна палăртнă: паян Европăра 50 яхăн чĕлхене сӳнесси кĕтет.
Беларуç арап алфавичĕ
тата
Чĕлхе
Алă чĕлхи
Алăсен чĕлхи — хăлхасăр, чĕлхесĕр çынсем усă куран чĕлхи. Алăсене хуçкаласа тата мимикăпа палăртса калаçаççĕ.
Беларуç арап алфавичĕ
و
Чĕлхе
Алă чĕлхи
Хăшпĕр çĕр-шывсенче (АПШ-па Канадăра) алă чĕлхисемпе (американ ASL алăсен чĕлхи) итлеме пултаракансем те усă кураççĕ. 1998 çулта çак курссенче 61 000 яхăн студент вĕреннĕ. Юлашки çулсенче алă чĕлхисене çырмалли системăсем аталанса пыраççĕ.
Ужеговица
Ужеговица — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Нухрат Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Чĕлхе
Программа чӗлхи
Программӑн малтанхи чӗлхисем хальхи электронлӑ шутлав машинисем киличченех тухса тӑнӑ теме пулать: XIX ӗмӗрте программӑлакан хатӗрсем шухӑшласа кӑларнӑ, вӗсене программӑлакан машинӑсем теме май пур.
Ужеговица
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Беларуç арап алфавичĕ
Каçăсем
Категори:Беларуç чĕлхи Категори:Арап алфавичĕ Категори:Тутарсем
Ужеговица
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Уран (элемент)
Уран — 92 атом номерлĕ хими элеменчĕ. Атом масси 238,029; U тесе паллă тăваççĕ(Uranium), актиноидсен шутне кĕрет.
Истори
Çĕнĕ ĕмĕрченхи 1-мĕш ĕмĕртех уран окиçĕ керамикăра сарă глазурь тума усă курнă. Урана Клапрот 1789 çулта уçнă.
Çава
Çава́ — ял хуçалăхĕнче курăка утă валли, газона тӳрлетме çулмалли ал ӗҫ хатӗрӗ.
Уран (элемент)
Çутçанталăкра тупăнни
left|200px|thumb|left|Уранинит тăпри Уран çутçанталăкра анлă сарăлнă. Кларкĕ - 1·10-3% (йыв.). Литосферăн 20 км сийĕнче 1,3·1014 т уран пур тесе шутлаççĕ.
Уранăн нумайрах пайĕ нумай кремниле йӳçĕ ту породисенче вырнаçнă. Уйрăмах уранинитпа и карнотит виçи пысăк.
Çава
Каçăсем
Категори:Ялхуçалăх ӗҫ хатӗрӗсем
Уран (элемент)
Изотопĕсем
Çутçанталăкри уран виçĕ изотопĕн хутăшĕнчен: 238U — 99,2739 %, çурма аркану тапхăрĕ T1/2 = 4,468×109 çул, 235U — 0,7024 % (T1/2 = 7,038×108 çул) тата 234U — 0,0057 % (T1/2 = 2,455×105 çул) тăрать. Юлашки изотопĕ 238U радиохастар кил-йышне кĕрет. Уранпа пуян ту породисенче 236U изотоп 1-33*10-11 пулма пултарать. Çутçанталăкри уранĕн радиохастарлăхĕ 238U тата 234U изотопĕсемпе çыхăннă. Вĕсен хастарлăхĕ пĕр тан пулмалла. 235U хастарлăхĕ 21 хут сахалтарах. 1953 çулта В.В.Чердынцевпа П.И.Чалов 238U тата 234U хытă фазăран шĕвек фазăна куçнă чухне пайланнине палăртнă. Çавăнпа гидросферăрă 234U/238U (хастарлăхĕпе шутласан) 1-рен пысăрах. Çак пулăма Патшалăх открытисен реестăрĕнче "Чердынцев-Чалов эффекчĕ" ятпа çырса хунă. Халĕ çак пулăма гидогеологиче анлăн усă кураççĕ.
Уранăн 227-рен 240-таран атом виçисемпе 11 исуствăлла изотоп  паллă. Вĕсенчен чи нумай пурăнаканни 233U (T1/2 = 1,62×105 çул) торие нейтронсемпе персен пулать. Вăл ашă нейтронсемпе персен хăйне-хăй арканма пултарать.
238Uпа 235U изотопăсем радиохастар кил-йышсене пуçаракансем пулаççĕ.
Уран тĕнчере кăларни
2005—2006 çулсенче уран кăларни çĕршывсем тăрăх.
2006 çулта уран кăларни компанисем тăрăх.
Раççĕйре кăларни
Чита облаçĕнчи Краснокаменск хулипе юнашар шахтăра Раççĕйри 93 % уран кăлараççĕ. «Приаргунское производственное горно-химическое объединение» (ППГХО), «ТВЭЛ» корпорацине кĕрет. Ытти 7 % ЗАО «Далур» (Курган облаçĕ) тата ОАО «Хиагда»  (Буряти) çĕр айĕнче ирĕлтерсе кăлараççĕ.
Тупăçлани
Уран тăпринче металл виçи 0.1-0.25% кăна. Çавăнпа уран тăпри кăларнă вырăнсенче каяшсем нумай пулаççĕ. Весем радипе пуян. Урана тăпрана вĕтĕтнĕ хыççăн кӳкĕрт йӳçĕкĕпе е щелочьпа кăлараççĕ. 1-мĕш меслет йӳнăрех, анчах тăпрара доломит е магнезит пулсан ăна уса кураймастăн. Урана 6-ллă валентность таран йӳçĕтме MnO2 йышши реактивсем хушаççĕ. Кайран раствортан ион ылмаштарса е экстаркципе уран тата ытти хими элеменчĕсене кăлараççĕ. Кайран урана хытă фазăна куçараççĕ - хальхи вăхăтра нумайрах чухне U3O8 е Na2U2O7. Ун хыççĕн урана нейтрон çăтакан хими элеменчĕсенчен тасатаççĕ (бор, гафни, кадми.) Вĕсен виçи процентăн 1/100000-1/1000000 пайĕнчен пысăкрах пулмалла мар. Çавăнпа уран концентратне азот йӳçĕкĕне ирĕлтерсе UO2(NO3)2 тăваççĕ, ăна кайран трибутилфосфатпа (тата ытти реактивсемпе) экстрацилесе кирлĕ таран тасатаççĕ. Ун хыççăн унтан кристалл е UO4·2H2O тăваççĕ. Пулнă материала асăрханса хĕртсен UO3, унтан водородпа UO2 тăваççĕ.
UO2 430-600 °C температурăра типĕ фторлă водордпа çыхăнтарса UF4 уран тетрафторичĕ туса илеççĕ. Кайран кальципе е магнипе реакцине кĕртсе уран металне илеççĕ. Ядерла реакторсем валли уранта 235U виçи 2,4-25% кирлĕ. Çавăнпа металла 235U изотоппа пуянлатаççĕ. Çавна тума UF4 фтор сывлăшĕнче çунтарса UF6 газ тăваççĕ. Çав газа центрифугăсенче пысăк хăвартлăхпа çавăрса изотопсене пайлаççĕ. Пуянлатнă UF6ран уран оксичĕ UO2 туса унтан реакторсем валли топливо хатĕрлеççĕ.
Ядерла топливо
thumb|left|150px|Уран-235 арканни Хайне-хăй тытса пыракан ядерла реакци тума пултарнă пирки ядерла топливо валли 235U усă кураççĕ. Ядерла хĕçпăшал валли те ку изотопа уса курма юрать. 238U пысăк хăватлă нейтронсем пе çапăнсан кана пайланма пултарать, çавăнпа ăна нейтрон бомбин хăватлăхне ӳстерме усă кураççĕ. 238U нейтрона çăтсан, кайран бета-аркану хыççăн 239Pu пулать. Унтан та ядерла топливо тума пулать. Искуствăлла 233U изотоп нейтронсем çăтса 233Th изотоп пулать. Ку изотоп та ядерла материалсен шутне кĕрет.
Чухăнлатнă уран
thumb|right|300px|( A-10 самолётăн GAU-8 тупин 30 мм снарядăн вĕçĕ Ăна пысăк плотноçпе йӳнĕ пирки усă кураççĕ. Ăна радиацинчен хӳтĕме, балласт вырăнне тата ытти те. Броня витăр тухакан снарядсен ăшĕнче чухăнлатнă уран чиксе хураççĕ. 2 % Mo е 0,75 % Ti титанпа пĕрле ирĕлтерсе хутăштарса закалка тусан уран хурçăран çирĕпрех пулать. Пысăк плотноçпе пĕрле çакă урана питĕ тухăçлă броня витĕр тухакан хатĕр пулать. Пахалăхĕсем хаклăрах вольфрамăнни пекех пулаççĕ. Йывăр уран вĕçĕ снараядăн аэродинамикăлла тĕреклăхне ӳстерет. Броня витăр тухнă май урантан тусан пулса сывлăшра тивсе каять (Пирофорность). 300 тонна яхăн Перси кӳлмекĕнчи вăрçă вăхăтĕнче çапăçу хирĕнче юлнă. Нумайрах чухне ку A-10 штурмовик çинчи 30-мм GAU-8 тупăн снарячăсен юлашки. Кашни снарядра 272 г уран сплавĕ.). Çакăн пек снарядсене Югославинче те усă курнă. Чи малтан урана сняряд ашăнче виççĕмĕш рейхра усă курнă. Хальхи танксен бронинче, сăмахран M-1 «Абрамс», чухăнлатнă уран усă кураççĕ.
Хакĕ
1 грамм уранăн хакĕ 10 пин доллар тăрать текен халапсене пăхмасăрах уранăн хакĕ питĕ пысăк мар. Пуянлатман 1 кг уран окиçĕн (U3O8) хакĕ 100 америка долларĕнчен сахалрах.
Каçăсем
Категори:Хими элеменчĕсем Категори:Актиноидсем Категори:Металсем Категори:Радиохастар элементсем
Сунарçă (пĕлтерĕшсем)
Сунарçă:
Метрополитен
Метрополите́н (métropolitain), е кĕскен метро́ — урамсенчен уйрăм, ытларах çĕр айĕнче вырнаçнă трассăллă рельс этем пĕрлĕ транспорчĕ.
thumb|250px|right|[[Лондон метрополитенĕ (малти планра) тата хулаçум йĕрĕсем (уйăракан хыççăн)]]
thumb|250px|right[[Петербург метрополитенĕн |«Автово» метро чарăнăвĕ.]] right|180px|thumb[[Вуппертальри, Германи |çакса хунă çул (монорельс). Вăл метрополитен шутланать.]] right|188px|thumb|U-Bahn, Мӳнхен, Германи
Каçăсем
* Категори:Çĕрай çурт-йĕрĕ
749
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Орловка (Янаул районĕ)
Орловка  — Пушкăрт Республикин Янаул районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 355 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452807, ОКАТО кочĕ — 80259865001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Чăваш Енĕн тавралăхĕ
Чăваш Енĕн тавралăхĕ —
Чăваш Республики çĕрĕсем Тухăç-Европа тӳремĕн тухăçĕнче, ытларах Атăлăн сылтăм енĕнче, унăн Сăрпа Сĕве юпписем хушшинче выртаççĕ.
Республикăн чи çӳллĕ вырăнĕ Улатăр районĕнчи Шумы ял çывăхĕнче вырнаçнă. Çӳллĕшĕ — тинĕс шайĕнчен шутласан 271 метр.
Тăпра
Паха хура тăпраллă çĕрсем республикăн кăнтăр-тухăçĕнче, Тутарстанпа юнашар çĕрĕсенче, кăнтăр-анăçĕнче, Сăртан тата Мăн тата Кĕçĕн Çавалтан анăçалла вырнаçнă.
Шыв управĕсем
Атăлăн гидроэлектропотенциалне республикăра Шупашкар ГЭСĕнче пĕтĕмпех пурнăçа кĕртмен.
Çĕр айĕнчи усăллă минералсем
Фосфорит минералĕсен янтă пурлăхĕ 148,7 млн т, çунăк сланецсен — 199,1 млн т, торф.
Каçăсем
Категори:Чăваш Ен Категори:Театр
Каштелау
Каштелау - португал хĕрлĕ иçĕм сорчĕ.
Сарăлни
Категори:Иçĕм сорчĕсем
Хĕрлĕ Сăрт районĕ
Хĕрлĕ Сăрт районĕ, — Тверь облаçĕн çурçĕр енче вырнаçнă районĕ. Район тĕпĕ Хĕрлĕ Сăрт хулинче вырнаçнă.
Географи
Район лаптăкĕ 1 496 çх2. Тĕп юханшывсем: Неледина, Мелеча.
Адмирал Ушаков (крейсер)
«Адмирал Ушаков» — раççей мăн атомлă ракета крейсерĕ, 1144 «Орлан» прроекчĕпе тунă ертсе пыракан карап. Халĕ РФ ТÇФ Çурçĕр флочĕ шутĕнче, 2005 çултанпа ăна çĕнетеççĕ. 1992 çулчен «Киров» ятлă пулнă.
Хĕрлĕ Сăрт районĕ
Истори
Района 1929 çулта йĕркеленĕ. Малтан Мускав облаçне кенĕ, 1935 çултанпа вара Калинин облаçне кĕме пуçланă.
Район Ярославль облаçĕпе тата Тверь облеçĕн Весьегонск, Молоково, Бежецк, Сонково районĕсемпе чикĕленет.
Адмирал Ушаков (крейсер)
Каçăсем
Категори:Çурçĕр флочĕн çар карапĕсем Категори:Карапсем, алфавит тăрăх
Хĕрлĕ Сăрт районĕ
Халăх йышĕ
Районта 13,5 пин çын (2006) пурăнать.
Районта пурĕ 206 ял-хула вырнаçнă.
Пайланăвĕ
2006 çултанпа район 10 тăрăхран тăрать. Вĕсенчен хула тăрăхĕсем — 1, ял тăрăхĕсем — 9.
Çул-йĕр
Район тăрăх чукун çул иртет.
Каçăсем
Категори:Тверь облаçĕн районĕсем
Милдью
thumb|250px|"Çăнăх сывлăм" чирпе çапнă çулçи Милдью (Powdery mildew "çăнăх сывлăмĕ") — анлăн сарăлнă кăмпа чирĕ.Милдью - хăруш иçĕм сиенлекенĕ Perenospora viticola кăмпи çапать.
Чир аташни
Пĕтĕм эрехтăвакансемшĕн Милдью чирĕ хура инкек пе сиксе тухнă: ăна 1878 çулта Планшот ботаник Кăнтăр Францире тупса тĕпченĕ. Виççĕ çул иртсен Милдью питĕ хăвăрт анлăн сарăлма тытăнать: 1881 çулта Испанире, Германире, Кавказра, Крым çурутравĕнче те Милдью иçĕм лаптăксене çапса илет.
Милдью чи малтан ешĕл çулçисем çинче аталанать. Милдью кăмпи çулçи ăшĕнче аталанать. Тула тухнă çӳç-тымарсем папăк пек курăнаççĕ. Кайран çулçисем типсе ӳкеççĕ.
Милдью чирне хирĕç çирĕп тăракан иçĕм сорчĕсем: Клинтон, Сира, Каберне совиньон.
Поручиков Евстафий Иванович
Евстафий Иванович Поручиков — журналист.
Кун-çулĕ
1908 çулта Хусан кĕпĕрнине кĕнĕ Сархурăн ялĕнче çуралнă.1926 çулта Шупашкарта Чăваш совпартшкулĕнчен вĕренсе тухнă, каярахпа редакторсен курсĕсенче вĕреннĕ.
XX ĕмĕрĕн 30-мĕш çулĕсенче Чăваш АССР-ĕнчи Первомайски районĕн ["Коммунар"] http://www.archives21.ru/home/989/files/kalen_2010/kal_2010/Kalend/0217.htm хаçачĕн яваплă секретарĕ, тĕп редакторĕ пулса ĕçленĕ. Василий Давыдов-Анатрипе туслă пулнă, ăна литература çулне кĕме пехилленĕ. Евстафий Поручиков сăвăсем çырнă, прозăра та ăста пулнă. Анчах та, пирĕн тапхăра унăн ĕçĕсем çитеймен.
1940 çулта вăл çемйипе Карелие куçса каять. 1941 çулхи утă уйăхĕччен Сортавала районĕнчи Савиоя (Savioja) поселокĕнче ĕçлесе пурăннă.
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин пĕрремĕш кунĕнчех - 1941 çулхи июнĕн 22-мĕшĕнче Карел-Финн АССР-ĕн Куркиек РÇК ăна Хĕрлĕ Çара хĕсмете илет (çăлкуç: Карелин Астăвăм Кĕнеки). Малтан Карели тăрăхне финн фашисчĕсенчен, кайран Ленинграда нимĕç пусмăрçисенчен 23- мĕш армин 142 стрелковый дивизийĕн йышĕнче хӳтĕлет. 1942 çулхи июлĕн 14-мĕшĕнче Евстафий Ивановичăн мăшăрĕ Мария Андреевна, пĕчĕк хĕрĕсем Розăпа Ира тата ывăлĕ Валерий фронтран çырусем илме пăрахаççĕ. Каярахпа вăл 1942 çулхи сентябрьте хыпарсăр çухални çинчен хут килет.
Поручиков Е.И. пирки унăн çывăх тăванĕ, истори ăслăлăхĕсен тухтăрĕ Смирнов Юрий Петрович (ЧПУ) тата мăнукĕсем хальхи вăхăтра материалсем пухаççĕ.
Каçăсем
Категори:Çынсем, алфавитпа Категори:1907 çулта çуралнисем
Кожважи
Кожважи — Мари Элĕн Туçи Мари районĕнчи ял.
Пирамида (геометри)
Пирамида конусăн пайăр тĕслĕхĕ шутланать.
Кожважи
Каçăсем
Категори:Мари Элри Туçи Мари районĕн ялĕсем
Пирамида (геометри)
Каçăсем
Категори:Пирамидăсем Категори:Нумайхысаклăхсем
fa:هرم Piramide
Таклопан
Таклапан (Waray: Siyudad han Tacloban, Lungsod ng Tacloban , Cebuano: Dakbayan sa Tacloban, ) Манилăран 360 миль кăнтăралла вырнаçнă хула-порт. Лейт провинцийĕн административлă тĕпĕ шутланать.
Каçăсем
Категори:Филиппин хулисем
Брайль шрифчĕ
Брайль шрифчĕ — куç курман çынсем валли çырма/вулама кирлĕ рельеф-пăнчăллă тактиль шрифчĕ.
1824 çулта Луи Брайль (Louis Braille) франци çынĕ, атăç ывăлĕ, шутласа кăларнă.
Чăваш алфавичĕ
Тĕрлĕ чĕлхесенче Брайль шрифчĕн нумай версийĕ, çав шутра латин алфавичĕн никĕсĕпе çеç мар, пур. Сăмахран, чăваш чĕлхинче, кириллицăран туна çакăн пекки:
Каçăсем
Категори:XIX ĕмĕрте ăсталанă çырулăхсем Категори:Алфавитсем
750
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Мальбек
thumb|250px|Мальбек thumb|250px| Мальбек - ( Malbec ) франци хĕрлĕ иçĕм сорчĕ.Тăван енĕ : Кăнтăр-Хĕвеланăç Франци.
Ампелографи
Мальбек калчисем питĕ çĕпĕç - ирхи тăм çапсан тухăçлăхна питĕ вăйлă чакарать.
Сарăлни
Мальбек ăшă юратакан иçĕм сорчĕ.Çавăнпа тăван енре Мальбек лаптăкĕсем чакаççĕ; Кăнтăр çĕршывсемче кашни çулла ӳсеççĕ :
Мальбек кунĕ
Ака уйăхĕн 17-мĕш кунра тĕнчере "Мальбек кунĕ" уявлаççĕ.
Каçăсем
Категори:Иçĕм сорчĕсем
Çĕнĕ Татыш
Çĕнĕ Татыш — Пушкăрт Республикин Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 153 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452945, ОКАТО кочĕ — 80237835005.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Пакша
Пакша ытларах чухне лăсăллă вăрмансенче, юманлăхра, шĕшкĕлĕхре пурăнать. Йывăç çинчен йывăçа çине 10 метр таран сикме пултарать. Çĕр çине апат шырама ансан та сиксе çÿрет. Хĕлле çывăрма выртмасть. Чăрăшпа хыр йĕкелĕсен вăрри, кăмпа, мăйăр тата юман йĕкелĕ унăн чи тутлă апачĕсем шутланаççĕ. Ку чĕр чун çырлана, хурт-кăпшанка та тиркемест. Пакша хăйĕн йăвине йывăç турачĕсемпе хупписенчен тăвать, май килсен йывăç хăвăлне те вырнаçать. Пĕр вырăнта пурăнма кăмăллать.
Пирĕн тăрăхра вăтамран 20 пине яхăн пакша пурăнать.thumb|right|250px|Пакша thumb|right|250px|Пакша ӳкерчĕкĕ thumb|right|250px|Дюссельдорф пакши, [[2007]] thumb|right|250px|Харьков пакши, [[2007]]
Каçăсем
Пакша сăнӳкерчĕкĕсем
Категори:Пакша йышшисем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Чĕрчунсем
751
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Карменер
thumb|right|200px|Карменер Карменер - ( Carmenere ) - франци хĕрлĕ иçĕм сорчĕ.Тăван енĕ : Бордо ( Франци ).
Сарăлни
19-мĕш ĕмĕрте Карменер Бордо енре анлă сарăлнă сорчĕ пулнă.Ют çĕршывран килнĕ иçĕм чирсем ( Оидиум тата филлоксера ) питĕ вăйлă Мальбек лаптăксене чакарчĕç.Паян Бордо енре Мальбек - сайра сорчĕ.
Категори:Иçĕм сорчĕсем
Кувшиново районĕ
thumb|Кувшиново районĕ Тверь облаçĕн картти çинче Кувшиново районĕ, — Тверь облаçĕн тĕп пайăн анăç енче вырнаçнă районĕ. Район тĕпĕ Кувшиново хулинче вырнаçнă.
Халăх йышĕ
Районта 16,6 пин çын (2006) пурăнать. Хула халăхĕ — 10,6 пин çын шутланать.
Районта пурĕ 142 ял-хула вырнаçнă.
Пайланăвĕ
2006 çултанпа район 13 тăрăхран тăрать. Вĕсенчен хула тăрăхĕсем — 1, ял тăрăхĕсем — 12.
Çул-йĕр
Район тăрăх Торжок - Кувшиново - Осташков автомобиль çулĕ иртет.
Каçăсем
Категори:Тверь облаçĕн районĕсем
Паратмар
Паратмар — Мари Элĕн Туçи Мари районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Мари Элри Туçи Мари районĕн ялĕсем
Сĕнтĕр
Сĕнтĕр, — сăнаса тăракансен çирĕплетнĕ вырăнĕ.
Сĕнтĕрĕн тĕп тĕллевĕ — тăшман сасартăк тапанассинчен сыхласси.
752
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Китмар
Китмар — Чулхула облаçĕнчи пĕчĕк юханшыв, Лысковăпа Кстово районĕсем тăрăх юхать.
Тавралăхĕ
Юханшыв çăлкуçĕ Прокошевкăпа Высоково ялĕсенче кăнтăр-хĕвеланăçнелле вырнаçнă. Юркино патĕнче Атăла юхса кĕрет. Ташлыковăпа Кисловка патĕнче юханшыва пĕвеленĕ.
Ялсем
Юханшыв хĕрринче Высоково, Прокошевка, Мăн Лебедево, Чернышиха, Ачапное, Ташлыково, Лыткино, Кисловка, Саревка, Покровка, Окинино тата Юркино ялсем вырнаçнă.
Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Пиçенчĕк районĕ
250px|right|thumb Пиçенчĕк районĕ — Самар облаçĕн анăç çĕрĕнчи районĕ. Администраци центрĕ — хула евĕр паçулкă Пиçенчĕк.
Тавралăхĕ
Лаптăкĕ 1870 çм2.
Кун-çулĕ
Района 1935 çулта йĕркеленĕ.
Халăх йышĕ
Районта 42,4 пин çын пурăнать, çав шутра хула евĕр пурăнан вырăнсенче 26,6 пине яхăн. Пурĕпе 49 пурăнан вырăн.
Улхаш (вырăс. Покровка), Иванкка (вырăс. Никольское), Туйпахтуй (вырăс. Александровка), Экономи (вырăс. Экономия) историлле чăваш (е хутăш) ялсем шутланаççĕ.
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕн районĕсем
Саильвер
Саильвер — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Нюролька юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Зайцев Александр Данилович
Зайцев Александр Данилович, — журналист, профессор, обществăпа политика ĕçченĕ. 1899 çулхи чӳк уйăхĕн 29 халĕ Чăваш Енĕн Комсомольски районне кĕрекен Эткер ялĕнче çуралнă. 1938 çулхи кăрлачăн 23 вилнĕ.
Я. М. Свердлов ячĕпе хисепленекен коммунистла университечĕн профессорĕ пулнă.
Пурнăçĕ
Хĕрлĕ профессурăн институтне пĕтернĕ хыççăн «Правда» хаçатра тата «Большевик» журналта ĕçленĕ.
Категори:Чăваш паллă çыннисем
Тактиль алфавичĕ
Тактиль алфавичĕ — хыпашлав енĕпе суккăр çынсен çыру системи. Халĕ чи анлă усă кураканни Брайль системи, хăш чухне Мун шрифчĕпе усă кураççĕ. Тахçан ыттисем те пулнă.
Хронологи
Наукӑпа техника прогресӗн тӗп ӗҫӗсемпе ҫитӗнӗвӗсене тата ӑна вулама майсем туса хатӗрлемелли сферӑра тактика ҫырулӑхӗпе укҫа-тенкӗ туса хатӗрлемелли сферӑри этемлӗх шухӑшӗсен тӗп хронологине тата тапхӑрне кӗске хронологи):
Асăрхавсем
Категори:Алфавитсем
Карман
thumb|300px|Стена [[Смоленск карманĕ, 1912.]] thumb|300px| [[Коломна карманĕн Маринка турулĕ, 2006]] thumb|right|300px|Кейӳн [[Ылтăн хапха (Кейӳ)|Ылтăн хапхи]] thumb|right|300px|[[Мускаври карман]] thumb|300px|Вязьма. Спасская башня кремля thumb|300px|Маринка тата Коломна карманĕн грановитăллă турулĕ Карман, — çирĕплетнĕ пысăк мар хула.
Паллă кармансен шучĕсем
Категори:Кармансем
Категори:Хула
Чулçырма
Чулçырма Каменка — Самар облаçĕнчи Шăнтал районĕнчи ял. Самар хулинчен 220 çухрăм.
Кун-çулĕ
Яла 1742-мĕш çулта никĕсленĕ. Ял ячĕ Ту варĕ сăмахран пулнă теççĕ
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Шăнтал районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Баклаков Василий Ильич
Баклаков Василий Ильич — (1.02.1902(19.01)-24.03.1982), 1-мĕш Украина фрончĕн 3-мĕш гварди çарĕн 218-мĕш перевçĕсен дивизин командирĕ, гварди полковникĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 23.
Горбач Михаил Михайлович
Горбач Михаил Михайлович Горбач Михайло Михайлович — (1916-11.02.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 01. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Ленинград фрончĕн 3-мĕш тапăнакан çарĕн 760-мĕш танксене пĕтерекен артиллери полкĕн оруди номерĕ, красноармеец.
Стронци-90
Стро́нци-90 (strontium-90) — стронци хими элеменчĕн 90 Атом хисеплĕ радиохастар изотопĕ. Ядерла реакторпа атомла хĕçпăшалта атомсем арканнă чухне пулать. Стронци кальци ĕвĕрлĕ хими пахалăхĕсем пулнă май вăл шăмăсенче пухăнать.
Пулнипе арканăвĕ
Стронци-90 Рубиди-90 (Çурма аркану тапхăрĕ 158 çек ) изотопĕнчен бета-аркану хыççăн пулать : Стронци-90 бета арканăвĕ хыççăн радиохастар иттри-90 изотоп пулса тăрать ): Иттри-90 бета арканăвĕ хыççăн (Çурма аркану тапхăрĕ 64 сех ) стабиллă 90Zr пулать.
Усă курни
Стронци-90 титанат стронци форминче радиохастар хăват çăлкуçĕ евĕр усă кураççĕ (тачăлăхĕ 4,8 г/см³, хăватлăх шайĕ 0,54 Вт/см³).
Вуламалли
Категори:Cnронци изотопĕсем Категори:Радиохими
Прокопьев Илья Павлович
2002 çулта ăна РФ ÇП тата Чăваш Енĕн професиллĕ çыракан çыравçăсен пĕрлешĕвне илнĕ.
Кун-çулĕпе ĕçе-хĕлĕ
[1926]] çулхи утăн 29-мĕшĕнче Чăваш Енри Вăрнар районĕн Мачамăш ялĕнче çуралнă.
Илья Павлович çĕр ĕçтеш кил-йышĕнче çуралнă. Ача чухнех ĕçлеме тытăннă. 1933 çулта Илья Павлович Нурăсри вăтам шкулта вĕренме пуçлать. 1940 çулта 7 класс пĕтерсен Нурăсри педагогика училищине вĕренме кĕрет. 1943 çулта училищĕне пĕтерет, историпе географи верентӳçи пулса тарать. Ун хыççăн Хăмăшри сакăр çул вĕрентекен шкулта ĕçлеме пуçлать.
1943 çулхи чӳк уйăхĕнче Хĕрлĕ Çара хĕсмете илеççĕ. Японине хирĕç çапăçнă.
2017 çулхи нарăсăн 20-мĕшĕнче Шупашкарта куçне ĕмĕрлĕхех хупнă.
Чысланисем
Ĕçри çитĕнĕвĕсемпе вăрçăри хастарлăхĕшĕн ăна çак паллăсемпе хакланă:
Пултарулăх ĕçĕсем
Илья Павловичăн çак кĕнекесем пичетрен тухнă:
Каçăсем
Категори:Чăваш публицисчĕсем Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:Шупашкар хулин хисеплĕ гражданĕсем Категори:ССКП Чăваш обкомĕ Категори:1926 çулта çуралнисем Категори:Утăн 29-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2017 çулта вилнисем Категори:Нарăсăн 20-мĕшĕнче вилнисем
753
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Ужим
Ужим — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Удмурт Республики, Мари Эл, Тутарстан территорипе юхать. Зеквай юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Паратмар Юванькă
Парпатмар Юванькă — Мари Элĕн Туçи Мари районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Мари Элри Туçи Мари районĕн ялĕсем
754
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Игровка
Игровка — Пушкăрт Республикин Янаул районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 83 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452807, ОКАТО кочĕ — 80259865002.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Мăн Шуйка
Мăн Шуйка — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Никодимка юханшывăн сылтăм çыранĕпе 26 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Шуçăм (ушкăн)
Шуçăм — Чăваш Енри юрă-кĕвĕ халăх ансамблĕ.
Ертӳçи — Радимир Семенова.
Каçăсем
Категори:Чăваш юрă ушкăнĕсем
Лысково
Лысково, — Чулхула облаçĕнчи хула. Атăл хĕрринче, Сундовик юханшыв Атăл юхса кĕнĕ вырăнта вырнаçнă.
Хула кун-çулĕ
Чи малтан хулана 1410 çулта асăнни тĕл пулать. Анчах маларах та ку вырăнта хула ларнă пулас — Сундовик юханшыв хĕрринче пăлхарсен хӳтлĕхĕ ларнă пулас.
Каçăсем
Категори:Чулхула облаçĕн хулисем
Кивĕ Каинлык
Кивĕ Каинлык — Пушкăрт Республикин Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 162 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452945, ОКАТО кочĕ — 80237835006.
Пиçенчĕк
Этимологи
Пиçенчĕк районĕнче Пиçенчĕк ятлă юханшыв пур. Ку ят вара "пиçен" тенинчен тухнă, йĕплĕ ÿсентăрана (курăк, хытхура) пĕлтерет; -чĕк — аффикс.
Кивĕ Каинлык
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Пиçенчĕк
Экономика
Самар Н. М. Тулайков ячĕллĕ ялхуçалăх тĕпчев институчĕ.
Кивĕ Каинлык
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕ
Пиçенчĕк
Каçăсем
Категори:Пиçенчĕк районĕнчи пурăнан вырăнсем Категори:Самар облаçĕн район центрĕсем
Соболья
Соболья — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Васюган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Никольск (Янаул районĕ)
Никольск  — Пушкăрт Республикин Янаул районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 130 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452807, ОКАТО кочĕ — 80259865003.
Вермахт
thumb|Вермахт палли. Ве́рмахт (ним. Wehrmacht, Wehr — хĕçпăшал, хӳтĕленӳ тата Macht — вăй) — наци Германин 1935—1945 çулсенчи хĕçпăшаллă вăйĕсем.
Аслă çарпуçлăхне кашни хĕçпăшаллă вăй тĕсĕн тĕп çарпуçĕ ертсе пынă.
1940 çултанпа Вермахт шутне çаплах СС çарĕсем (Waffen-SS) кĕнĕ, вĕсем оперативлă ВПÇ пăхăнса тăнă, ăна СС Рейхсфюрерĕ Генрих Гиммлер палăртса хунă.
Вермахтăн Аслă çарпуçĕ рейхсканцлер Адольф Гитлер шутланнă.
Аслă çарпуçлăхĕ (ВАÇ)
ВАÇ шутне (вăрçă умĕн) кĕнĕ пайсем:
Вермахтăн çар хисепĕсен йĕрки
Германи Вермахчĕн хисеп системине тĕпченĕ чух çакна асра тытмалла:
Offiziere — аслă офицерсем
Капитан хисепĕнчи хатĕр-çимĕç пуçлăхĕ, Stabsarzt — Медицина хĕсмечĕн капитанĕ, Stabsveteriner — Ветеринари хĕсмечĕн капитанĕ, Stabsmusikmeister — Çар тĕп дирижерĕ
Unteroffiziere — кĕçĕн офицерсем
Sanitatsoberfeldwebel — Медицина хĕсмечĕн старшини, Oberbeschlagmeister — Старшина-тимĕрçĕ, Oberfeuerwerker — Старшина-сирпĕнтерӳçĕ, Walloberfeldwebel — Старшина-çурт тăвакан, Festungspionieroberfeldwebel — Сапёрсен старшини, Oberfunkmeister — Старшина-радист, Oberbrieftaubenmeister — Старшина-кăвакарчăнçи, Oberschirrmeister — Техника хĕсмечĕн старшини Stabsbrieftaubenmeister — Тĕп старшина-кăвакарчăнçи, Stabschirrmeister — Тĕп старшина техника хĕсмечĕн, Hufbeschlaglehrmeister — Тĕп старшина тимĕрçĕ, Festungswerkmeister — Тĕп старшина сапер
Кун-çулĕ
Пĕрремĕш Тĕнче вăрçи вĕçленнине Версаль 1919 çулхи килĕшӳ хучĕ çирĕплетет. Çак килĕшӳ йĕркипе Германие пур енлĕ туллă хĕçпашаллă çар тытма хĕстернĕ:çар йышĕ 100 000 çынран ытла пулма пултарайман, çаплах 15 000 тинĕс çар морякĕсем, йывăр артиллери, танк çарĕсене тата сывлăш-çар вăйĕсене тытма чарнă. 1921 ç. çак никĕспе рейхсвер (импери хӳтĕлев вăйĕсем) йĕркеленĕ. 1921 çулхи пуш, 23 саккун йĕркипе Германи республикин хĕçпăшаллă вăйĕсем шутне çарпа тинĕс вăйĕсемлĕ рейхсвера кĕртнĕ. («Die Wehrmacht der Deutschen Republik ist die Reichswehr. Sie wird gebildet aus dem Reichsheer und der Reichsmarine ...»). Тӳрех тенĕ пекех Германи хастаррăн хăйĕн çар хăватне Версаль чаракĕсене пăсса ӳстерме тытăнать.
Вермахта туса хуни
1935 çулхи пуш, 16 рейхсвера никĕсе хурса Германи хĕçпăшаллă вăйĕсене йĕркелеме пуçлаççĕ, Версальте алă пуснине пăрахăсласа çĕршывра пĕтĕмлĕ çар тивĕçлĕхне («Вермахт тумалли йĕрке») ĕçе кĕртеççĕ. Çак самантран рейхсвер, рейхсмарине тата ытти кивĕ палăртусем калаçуран тухса ӳкеççĕ. «Вермахт тумалли йĕркепе» дивизисен шутне 36, типĕçĕр çарĕн йышĕ 500 пин çына çитермелле. 1936 — 1944 çç. «Die Wehrmacht» журнал пичетленет.
Никольск (Янаул районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Янаул районĕ
Вермахт
Аслă çарпуçлăхĕ (ВАÇ)
Çав чухнех ставкăра оперативлă ертсе пыракан штаб йĕркелеççĕ. Унăн шутĕнче наци хӳтĕлев уйрăмĕ ( «Л» уйрăм — оперативлă уйрăм) тата çыхăну уйрăмĕ. 1940 çулхи çурла, 8 çак уйрăма штаб мар, хĕçпăшаллă вăйсен ертӳлĕхĕ теме тытăнаççĕ. 1939 çулхи çуркунне унăн шутĕнче пичетпе пропаганда уйрăмĕ те кĕрет. Оперативлă ертӳлĕх штабĕн пуçлăхĕ тӳррĕн ВПÇ-н штаб пуçлăхне пăхăнса тăнă, асăннă уйрăм ĕç-пуçĕшĕн явап тытнă. Вăрçă пуçланас умĕн ставка штаб пуçлăхĕн вырăнне Кейтель йышăнса тăнă.
ВПÇ шутне (вăрçă умĕн) кĕнĕ:
Вермахтăн аслă çарпуçлăхĕн тытăмлăхĕ
Кашни çар тĕсне çарпуçĕ, штаб пуçлăхĕ тата хăй штабĕ ертсе пынă, вĕсем вермахтăн оперативлă ертӳлĕх штабĕн пуçлăхне пăхăнса тăнă, вăл вара хăйĕ ставка штабĕн пуçлăхне пăхăнса ĕçленĕ. Çак штабăн пуçлăхĕ асла çарпуçĕ пулнипе Китлĕр шутланнă.
1942 çулхи çу уйăхĕнче «тухăç халăхсен хисеп паллине» ĕçе кĕртнĕ. Çак паллăпа тухăç территорисен министăрĕ тата тухăç çарĕсен генерал-инспектăрĕ тивĕçтерме пултарнă.
Йышĕ
1939 ç. пуçламăшĕ тĕлне 38 дивизирен 12 çар корпусне йĕркеленĕ, общей численностью 582.000 человек. Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи пуçланиччен Вермахтăн пур йышĕ 3 214 000 çынна çитет, 22.06.1941 — 7 234 000. 1943 ç. Вермахт хĕсметĕнче 11 миллион çын тăрать.
Вăрман районĕ (Тĕвер облаçĕ)
thumb|Вăрманлă районĕ Тверь облаçĕн картти çинче Вăрманлă районĕ, — Тверь облаçĕн çурçĕр енче вырнаçнă районĕ. Район тĕпĕ Вăрманлă ялта вырнаçнă.
Географи
Район лаптăкĕ 1633 çх2. Тĕп юханшывсем: Молога (район тăрăх 44 çх юхать), Сарагожа (53 çх), Полонуха. Кӳлĕсем питĕ нумай.
Истори
Района 1929 çулта йĕркеленĕ. Район центрĕ Смердынь ялĕнче пулнă. 1930 çулхи раштавăн 25-мĕшĕнче ял ятне Вăрманлă çине улăштарнă.
Халăх йышĕ
Районта 6,2 пин çын (2006) пурăнать.
Районта пурĕ 144 ял-хула вырнаçнă.
Пайланăвĕ
2006 çултанпа район 4 ял тăрăхĕнчен тăрать.
Çул-йĕр
Пестово, Максатиха тата Тверьпе çыхăнтаракан автобус маршручĕсем пур.
Вермахт
Йышĕ
1939—1945 çç. Германин хĕçпăшаллă вăйĕсене пурĕпе 21 107 000 çынна чĕннĕ.
Капитуляци
1945 çулхи 8 - çу, 9 каçĕнче генерал-фельдмаршал Кейтель, генерал-адмирал фон Фридебург тата генерал-полковник Штумпф Германи хĕçпăшаллă çарĕсен Аслă çарпуçăлăхĕ енчен капитуляци хутне алă пуснă.
Вермахтăн юлашки çар ушкăнĕсене 1945 çулхи авăн уйăхĕ тĕлне салатса янă.
Вермахта Германири тĕрĕслев канашĕн 1946 çулхи çурла, 20 34-мĕш № -лĕ саккунĕпе аркатса янă.
Вăрçă хыççăн Германие икĕ пая уйăрсан кашни çĕршыв хăйĕн хĕçпăшаллă вăйĕсене тытнă: «Халăх çарĕ» (ГДР) тата «Федераллĕ хӳтĕлев вăйĕсем» (бундесвер — ФГР).
Каçăсем
Вермахт пайĕсем
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Германин хĕçпăшаллă çарĕсем Категори:Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи
Эткер (ял)
Эткер, Etker — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял.
Кун-çулĕ
Малтан Çĕрпӳ уесне, кайран 1922 çулхи çĕртме уйăхĕн 21 хыççăн Патăръел уесне кĕнĕ. Ку пĕтĕм тапхарта ял Аслă Каçал вулăсне кĕнĕ.
Чатăрлă
Чатăрлă Четырла — Самар облаçĕнчи Шăнтал районĕнчи ял. Самар хулинчен 220 çухрăм.
Эткер (ял)
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Мăн Патăрьел районне, 1935 çулхи пуш уйăхĕн 19 хыççăн Патăръел районне, 1939 çулхи нарăс уйăхĕн 22 хыççăн Комсомольски районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Канаш районне кĕнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн хальхи вăхăтчен Комсомольски районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Чатăрлă
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Шăнтал районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Аркай
Аркай — Мари Элĕн Туçи Мари районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Мари Элри Туçи Мари районĕн ялĕсем
Шариповского участка
Шариповского участка — Пушкăрт Республикин Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 164 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хĕрлĕ Чулман Атăл районĕ
Лихославль районĕ
thumb|Лихославль районĕ Тверь облаçĕн картти çинче Лихославль районĕ, — Тверь облаçĕн тĕп пайĕнче вырнаçнă районĕ. Район тĕпĕ Лихославль хулинче вырнаçнă.
Географи
Район лаптăкĕ 1 800 çх2.
Истори
Района 1929 çулта йĕркеленĕ. 1917 çулччен Новоторжок уесне кĕнĕ.