cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алейников Александр Георгиевич
Алейников Александр Георгиевич (18.81913 - 1991-мĕш çулсем) — 3-мĕш Белоруç фрончĕн 43-мĕш çарĕн 70-мĕш перевçĕсен дивизин 252-мĕш перевçĕсен полкĕн взвод командирĕ, Старшина, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати - 29.
Каçăсем
Алейников, Александр Георгиевич
Хатĕрлевлĕх
Хатĕрлевлĕх — мĕнле те пулин туса çитермен, анчах малашне тăвассине вĕçне çитерме палартнă япала.
Каçăсем
Категори:Машшынсемпе механизмсен пайрăмĕсем Категори:Тăвăмлăх Категори:Тăвăмлăх технологийĕ
Бурлуцкий Павел Иванович
Бурлуцкий Павел Иванович — (14.02.1910(1)-13.10.1944), аякри тăвăм авиацин 2-мĕш гварди авиаци корпусĕн 2-мĕш гварди авиаци дивизин 26-мĕш гварди авиаци полкĕн командирĕ, гварди подполковникĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 19.
Порция (çулташ)
Порция (Portia) — Хĕвел системинчи Уранăн шалти спутникĕ. Тата Уран XII тесе палăртаççĕ .1986-мĕш çулхи кăрлачăн 3-мĕшĕнче С. Синнот «Вояджер-2» тунă ӳкерчĕксене сăнаса уçса S/1986 U 1 вăхăтлăх ят панă. Шекспирăн «Венеци купси» персонажĕн ятне панă. Урана тавра çăврăнать.
Порция Бианка, Крессида, Дездемона, Джульетта, Розалинда, Купидон, Белинда тата Пердита кĕрекен Порци ушкăнне ертсе пырать. Ку спутниксен орбитисемпе фотографи пахалахĕсем пĕр пекрех. Орбитăпа, 140 км радиусĕ тата геометри альбеди 0,08 пуçне , Порци çинчен ниех те палла мар.
Каçăсем
Категори:Уран спутникĕсем Категори:1986-мĕш çулта уçнă астрономи объекчĕсем
Перчетке
Перчетке — алă сыппи тум-тирĕ, алсишпа танлаштарсан — кашни пӳрне валли пӳлмек пур. Сăранран, резинăран, пусмаран çĕлеççĕ, çипрен çыхаççĕ.
Кун-çулĕ
Перчеткесене Авалхи Икĕпатра тăхăнса çӳренĕ, ун чухне вĕсем çынăн пуянлăхне, сумлăхне кăтартнă. Чи авалхи перчеткесене археологсем Тутанхамон икĕпат фараонĕн тупăкĕнче тупнă.
Савиньи-сюр-Орж
Савиньи-сюр-Орж (Savigny-sur-Orge) — Францири Эсон департамӗнчи коммуна. Пысӑк Париж метрополине кӗрет, тӗп Парижран 20 км-та. Лаптӑкӗ — 7 км². Халӑхӗ — 37 570 ҫын.
Перчетке
Кун-çулĕ
XII ĕмĕрте малтан Ита­­­­­лире, кайран Францире перчетке çĕлекен ăста цехĕсем пуçланса кайнă
Савиньи-сюр-Орж
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Перчетке
Кун-çулĕ
Перчеткӑсен пӗлтерӗшӗ те символлӑ пулнӑ, вӗсем пӗр-пӗр социаллӑ ӗҫ-хӗле уйрӑмлӑх паллисем пек пурнӑҫланӑ. Вӑтам Ӗмӗрсенче перчетке тӑхӑннӑ, аметист ҫӗррипе тата уйрӑм туйипе пӗрле епископ ӗҫне тума палӑртнӑ ҫынна, унӑн влаҫӗн палли тесе, панӑ. Дамӑсем кавалерсене юратупа паллӑ туса перчетке парнелерӗҫ; кун пек парнене пуҫ тасалӑхӗ ҫумне ҫирӗплетес йӑла пурччӗ, салтаксене рыцаре халалланӑ чухне перчетке пачӗҫ. Перчетке тытӑҫма чӗнес тесе усӑ курни паллӑ (ку таранччен "кама та пулин перчеткене" пӑрахас тени европӑри нумай чӗлхесенче, ҫав шутра вырӑсла та). Ҫав вӑхӑтрах кампа та пулин сывлӑх сунни те, перчеткине хывмасӑр, килӗшӳсӗр япала шутланнӑ. Чиркӳре те перчетке ӳкермелле пулнӑ (ҫавӑн пек йӗрке католиксен храмӗсенче халӗ те упранать).
XIV ӗмӗрте перчетке чавси таран тӑсӑлать, ҫавӑн пек перчеткепе 1566 ҫулта пӗрремӗш хут акӑлчан королеви, I Елизавета, Оксфордра приемра тӗл пулать.
XVI — XVII ӗмӗрте вырӑс стрелковӑй ҫарӗнче "пуҫламӑш ҫынсем" (офицерсем) рет стрелецсенчен тумтирпе, хӗҫпӑшалпа, ҫавӑн пекех алсасемпе алсасемпе тата сулӑсемпе уйрӑлса тӑнӑ.
Асăрхавсем
Категори:Перчетке япалисем Категори:Аксессуарсем Категори:Галантерея Категори:Тумтир Категори:Уйăру паллисем
Новороссийск
Новороссийск — кӑнтӑр Раҫҫей хули, Краснодар тӑрӑхӗнче вырнаҫнӑ.
Шкелюк
Шкелюк — Раççей территоринчи юханшыв. Краснодар Ен, Адыгей территорипе юхать. Юханшыв Пчас юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 33 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубань юханшыв Усть-Лабинск хулинчен Краснодар гидроузелĕччен, Шурă тата Пшиш юханшывсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Кубань.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем Категори:Адыгей юханшывĕсем
Волков Николай Иванович (Совет Союзĕн Паттăрĕ)
Волков Николай Иванович — (25.05.1924-24.10.1983), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш гварди çарĕн 58-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 175-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн 1-мĕш перевçĕсен ротин станок пулемёчĕн расчёчĕн пĕрремĕш номерĕ, гварди сержанчĕ.
Киреметпуç ял хутлăхĕ
Киреметпуç ял тăрăхĕ — Тутарстанăн Аксу районĕн администрациллĕ пайĕ. Администрацийĕ Киреметпуç ялра вырнаçнă.
Тăрăх тытăмĕ, халăх йышĕ
Киреметпуç ял хутлăхĕ 1 ялтан тытăнса тăрать.
Çутçанталăкĕ
Ял тăрăхĕнче климат вăтам континентлă. Хĕлле сивĕ, çилсем вĕреççĕ, çулла ăшă.
Лэнг Хоуп
Хо́уп Эли́с Росс Лэнг (Hope Elise Ross Lange; 28.11.1933, Реддинг, Коннектикут штачĕ — 19.12.2003) — американ актриси. Икĕ «Эмми» премине тивĕçнĕ, çаплах ăна «Оскар» тата «Ылтăн глобус» премисене илмешкĕн тăратнă.
Çум тăваткĕтеслĕх
Çум тăваткĕтеслĕх — çавракăшăн сĕртĕневĕшĕсен тăсăмĕсенчен пулнă тăваткĕтеслĕх.
Лэнг Хоуп
Биографи
Хоуп Элис Росс Лэнг (Hope Elise Ross Lange) 1933 çулхи чӳкĕн 28-мĕшĕнче Коннектикут штатĕнчи Реддинг хулара çуралнă. Ашшĕ — Джон Джордж Лэнг — мусăкçă тата аранжировщик, Флоренз Зигфелд патĕнче ĕçленĕ, амăшĕ — Миннэтт Буддек — актриса, каярах ресторан хуçайкки. Çамрăк чухне амăшĕн ресторанĕнче официант пулса ĕçленĕ. Пĕррехинче унăн фотографине пĕр хаçатра пичетленĕ, çакăн хыççăн ăна Нью-Йоркри модель агенствине ĕçе чĕннĕ.
Чыслани
Категори:Рид-колледжра вĕренсе тухнисем Категори:Инфекципе чирлесе вилнисем Категори:АПШ киноактрисисем
Вăтам Джьер
Вăтам Джьер — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Нибель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Селецкое кӳлĕ (Карели)
Селецкое кӳлĕ — Раççей территоринчи кӳлĕ. Карел Республикинче вырнаçнă. Сонго, Янгозерка, Поруста юханшыв юхса кĕрет, Лужма (юханшыв, Сегозеро кӳллине кĕрет) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 62 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Карел Республикин кӳллисем
Вăтам Джьер
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Хар-Дэ-Яха
Хар-Дэ-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Шарапов Шар кӳлмекĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Херсон
Херсон — кӑнтӑр Украина хули.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Украина хулисем
Юлашки пăлхар (поэма)
Юлашки пăлхар — Петĕр Хусанкай (1907-1970) 1930-мĕш çул тĕлнелле çырнă поэма.
Поэмăн шăпи
1920-мĕш, 1930-мĕш çулсенче Петĕр Хусанкай пайтах поэмăсем çырнă. Чылайăшне кайран, вун-вун çул иртсен, "юсаса" тепре пичетлесе кăларнă. Пĕр енчен, çакă вăл поэмăсене хальхи вулакана паллашма çăмăллатать ĕнтĕ, тепĕр енчен, çапла туни вăхăт сăн-сăпатне çухатмалла килсе тухтарнă. Хăш вариантне "тĕрĕсси" тесе шутламалла — çак ыйту та самаях уçăмсăр.
Çав вăхăтрах Петĕр Хусанкайăн каярахпа пачах та улăштарман поэмăсем те, нумаях мар пулин те, пур. Вăт çавсен йышне кĕрет те ĕнтĕ "Юлашки пăлхар" поэма. Чылай вăхăт поэмăн алçырăвĕ архивра пичетленмесĕр выртнă. 1989-мĕш çулта Виталий Юмарт (Чекушкин В.С.) пĕрремĕш хут пичетлесе кăларнă. 1998-мĕш çулта Микки Микули (Иванов Н.И.) поэмăна "Иван Яковлев" ятпа пичетлесе кăларнă. Поэтăн "Çырнисен пуххинче" (III том, 2002) каллех "Юлашки пăлхар" ятпа пичетленнĕ. Алçырура хайлавăн ятне палăртман. Çавăнпа текста пичете хатĕрлекенсен ăна хăйсенчен хушса хума тивнĕ. "Юлашки пăлхар" тени вара поэма текстĕнче чăнах та пур:
Тухья-хушпуллă романтизм, Траххум, вĕрÿçĕ, çăпата — Ку пирĕн мăшкăл мар-им? Чыс-им? Çапла вăл шухăшланă та Çак юлашки могикан евĕр Йăваннă юлашки пăлхар.
Каçăсем
Категори:Чăваш литератури Категори:Паллă чăваш поэмисем
Шелдаис
Шелдаис —Раççей территоринчи юханшыв. Пенза облаçĕ] территорипе юхать. Юханшыв Мăкшă юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 477 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 53 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пенза облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мăкша юпписем
Андрейченко Наталья Эдуардовна
Каçăсем
Категори:1956 çулта çуралнисем Категори:Çăвăн 3-мĕшĕнче çуралнисем Категори:ПРКИ-ре вĕренсе тухнисем Категори:«Перец» телеканал Категори:Шывхĕрринчи çуртра пурăнакансем
Минолга
Минолга — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тым юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  256 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 54 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Фокино (Вăратин районĕ)
Фокино — Чулхула облаçĕн Вăратин районĕнчи сала.
Каçăсем
Категори:Вăратин районĕнчи пурăнан вырăнсем
Арьеж (юханшыв)
Арьеж (юханшыв)  —  Андорра территоринчи юханшыв. Пиренейсенчен пуçланса Гаронна юханшыва Мюрепе Тулуза хушшинче юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 170 км.
Каçăсем
Категори:Андорра юханшывĕсем Категори:Франци юханшывĕсем Категори:Гаронна юпписем
Аггер (юханшыв)
Аггер —  Германи территоринчи юханшыв. Троисдорф патĕнче Зиг юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 69,5 км. Бассейн лаптăкĕ 816,244 км2.
Каçăсем
Категори: Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Алейников Иван Григорьевич
Алейников Иван Григорьевич — ( - ), 1-мĕш Белоруç фрончĕн 2-мĕш гварди танк çарĕн 12-мĕш гварди танк корпусĕн 66-мĕш гварди танк бригадин танк командирĕ, Лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати -.
Электромагнитла уйăн векторла потенциалĕ
Электромагниитла уйăн векторла потенциалĕ, A (вектор-потенциал, магнитла потенциал) — электродинамикăра, векторла потенциал, унăн роторĕ  магнитла индукципе тан:
Хуть те мĕнле скалярла \psi функцин \nabla\psi градиенчĕ таранхи тĕллĕхпе палăртаççĕ. Тл\cdotм (СИ) е Гс\cdotсм (СГС) текен виçев пĕрчисемпе виçеççĕ.
Вектор-потенциал (A) вăл электромагнитла потенциалăн 4-векторĕн уçлăдла компоненчĕ пулать.
Каçăсем
Категори:Потенциал Категори:Электродинамика Категори:Магнетизм
П. эрч. 281
Каҫӑсем
Категори:Çулсем
Монтелимар
Монтелимар (Montélimar) — Францири Дром департамӗнчи хула тата коммуна, регионӗ Рона — Альпсем.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Курил (кӳлĕ)
Курил — Раççей территоринчи кӳлĕ. Камчатка Еннче вырнаçнă. Этамынк, Хакыцин юханшыв юхса кĕрет, Озёрная (Ухут тинĕсен бассейнĕ) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 77 км².
Дытюк Василий Кузьмич
Дытюк Василий Кузьмич Дитюк Василь Кузьмич — (02.03.1918-22.06.1984), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 2-мĕш гварди танк çарĕн 12-мĕш гварди танк корпусĕн 66-мĕш гварди танк бригадин танк взвочĕн командирĕ, гварди лейтенанчĕ.
Тикзо 2-мĕш
Тикзо 2-мĕш — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Тикзо юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  7 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Чулым кĕнинчен Кеть таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Чулым, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Пурнăç ячĕпе (фильм)
Пурнăç ячĕпе (Во имя жизни) — Ленфильм киностудире Александр Зархи режиссёр 1946 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Сюжет
Фильм кăткăс медицина проблемине тĕпчекен çамрăк хирургсем пирки каласа парать. Ăнăçусем пулманнипе хăшпĕррисем шанăç çухатаççĕ. Çапах та тĕп герой малаллах талпăнать.
Каçăсем
Категори:ССРП 1946 çулхи фильмĕсем Категори:«Ленфильм» студин фильмĕсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:Тухтăрсем пирки фильмсем Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:Вырăсла фильмсем Категори:Фильмсем, Иосиф Хейфицăн сценарисемпе
Аффинла улшу
Аффинла улшу, е Аффинла трансформаци ( «сĕртĕнекен, çывăх, юнашарла») — лаптака е уçлăха хăйĕн çинех куçарни, ун чухне   параллеллĕ йĕрсем —  параллеллĕ йĕрсемех, урлавсем — урлавсемех, хĕресленĕшсем — хĕресленĕшсемех пулса юлаççĕ.
Каçăсем
Категори:Аффинла геометри Категори:Линилле алгебра Категори:Шутлавла геометрия Категори:Уçлăх улшăвĕсем
Тарлаши
Тарлаши - Тутарстанри Лаишевский районĕнчи ял. Никольский ялсем вырнаçланине кĕрет.
Тĕпленĕ
1782 çулта пĕрремĕш асăну
Населени
1782 — 196 (арçын),
1859 — 894,
1897 — 1495,
1908 — 1719,
1926 — 2398,
1949 — 894,
1958 — 665,
1979 — 248,
1989 — 136,
2002 — 86 (русские 98 %),
2010 — 59
П. эрч. 282
Каҫӑсем
Категори:Çулсем
Авалхи патшалӑх
мини|Симӗс тӗспе Авалхи патшалӑха палӑртнӑ
Авалхи патшалӑх — Авалхи Египет кун-ҫулӗнчи III—VI династисен фараонӗсем астулта пулнӑ тапхӑр. Ку вӑхӑтра Египет пӗр чӑмӑра пӗрлешӗнсе вӑйлӑ патшалӑх пулса тӑнӑ, укҫа-тенкӗ, ҫарпа политика тата культура енчен ҫӗршыв вӑйлӑ аталаннӑ.
Каҫӑсем
Категори:Авалхи Икĕпатри династисем Категори:Истори
Шундук
Шундук — Раççей территоринчи юханшыв. Краснодар Ен, Адыгей территорипе юхать. Юханшыв Кубань елгасының Камшлы айлăмне    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубань юханшыв Усть-Лабинск хулинчен Краснодар гидроузелĕччен, Шурă тата Пшиш юханшывсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Кубань.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем Категори:Адыгей юханшывĕсем
Сизим-Целебей-Шор
Сизим-Целебей-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Нядей-Ты-Вис юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 16 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Монохромла пайăркалав
Монохромла пайăркалав (μόνος — пĕрре,  — тĕс) — тăтăшлăхсем питĕ хĕсĕк хушăкра вырнаçнă электромагнитла пайăркалав, — идеалра пĕр тăтăшлăх (пĕр хум тăршшĕ) çеç.
Каçăсем
Категори:Спектроскопи
Эволюцилле биологи
Ку статья организмсен эволюцийĕ пирки, биологи ăслăхĕн эволюцийĕ  çинчен урăх статья пур
мини|«Происхождения видов» пичетрен тухсанах чавса тупнӑ археоптерикс. [[Археоптерикс морфологи тӑрӑх шуса ҫӳрекенсемпе вӗҫен кайӑксен хушшинчи вӑтам вырӑнта тӑрать, апла пулин варринчи вырӑна йышӑнать.]]
Эволюциллӗ биологи — биологи тӗсӗсем пӗр мӑн аслашшӗсенчен пулса тухнине, еткерлӗхне тата вӗсен паллисен улшӑнӑвне, ӑрчаланине тата эволюциллӗ аталанӑвра пулса иртнӗ тӗрлӗ тӗслӗ калӑпӑшсене тӗпчекен биологи уйрӑмӗ. Уйрӑм тӗссен аталанӑвне яланхи пек флорапа фауна пысӑк улшӑнусем чӑтса ирттернине, вӗсене биосферан пайӗсем пек шута кӗртсе пӑхаҫҫӗ. Эволюциллӗ биологи XIX ӗмӗрӗн иккӗмӗш ҫуррин тӗссен улшӑнӑвӗсен шухӑшлавсемпе анлӑн килӗшсе биологин пайӗ пулса никӗсленме пуҫланӑ.
Эволюциллӗ биологи — хӑйне тӗрлӗ ӑслӑхсен уй тата лаборатори юхӑмӗсем кӗнӗ май, тӗпчевсен дисциплинасен хушшинчи область пулса тӑрать. Эволюциллӗ биологине териологи, орнитологи е герпетологи ӑслӑхӗсен тӗпчевӗсем хывӑм хураҫҫӗ, вӗсем пӗтӗм органикӑллӑ тӗнчене тӗппипех ӑнланма пӗрлешӗнеҫҫӗ. Палеонтологсемпе геологсем эволюци мӗн чухлӗ вӑхӑтра аталаннине тата калӑпӑшӗсене пӗлме чулланчӑксене тӗпчеҫҫӗ, популяциллӗ генетика ҫав ыйтусенех теориллӗ тӗпчет. Экспериментаторсем эволюциллӗ биологин чылай ыйтӑвӗсене, тӗслӗхрен ватӑлнин эволюцине лайӑхрах ӑнланма дрозофилсен селекципе усӑ кураҫҫӗ. 1990-мӗш ҫулсенче аталану биологйӗ вӑрах вӑхӑт манӑҫура пулнӑ хыҫҫӑн ҫӗнӗ синтетикӑллӑ дисциплина пулса эволюциллӗ биологине таврӑнчӗ.
Каҫӑсем
Категори:Эволюци биологийĕ Категори:Биологи уйрăмĕсем Категори:Эволюцилле биологи
Орочаган
Орочаган — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Коксу юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 41 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Уран (пĕлтерĕшсем)
Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Тĕнчери океансен кунĕ
Океансен тĕнчери кунĕ  — ПНО асăну кунĕ. 2009 çулхи нарăсăн 12-мĕшĕнче ПНО Тĕп Ассамблейи йăшăнăвĕпе (A/RES/63/111 № резолюци) вăя кĕнĕ. Кашни çулах, çĕртмен 8-мĕшĕнче уявлаççĕ.
Каçăсем
Категори:Çĕртмен 8-мĕшĕ Категори:ПНО тĕнчери кунĕсем Категори:Океансем Категори:Экологи уявĕсем
Илĕртӳлĕх (квантла хисеп)
Илĕртӳлĕх, е чарм, шарм (Charm, Очарование, стандартлă паллă:
С
) — аддитивлă квантла хисеп; кваркла ароматсенчен пĕри пулса тăрать, системăри (калăпăр, хутлă пĕрчĕри) [[c-кварк|
c
-кварксен]] хисепĕпе
-антикварксен хисепĕн кăларсан пулнийĕпе танлашать:
Каçăсем
Категори:Физика Категори:Сыхлану саккунĕсем Категори:Физика терминĕсем Категори:Квантла хисепсем Категори:Кванла хромодинамика
Вăтам Качпомалъёль
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Харейто-Се
Харейто-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Яра-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 26 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Мин-Ях
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Чукчагир кӳлли
Чукчагир — Раççей территоринчи кӳлĕ. Хабаров Еннче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, Ольджикан юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 366 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Хабаров Енĕн кӳллисем
П. эрч. 283
Каҫӑсем
Категори:Çулсем
Авогадро хисепĕ
Авога́дро хисепĕ, Авогадро константти, Авогадро улшăнманскерĕ — хисеп енĕпе тытăмăн спецификăлла пĕрчисен (атомсен, молекулăсен, ионсен, электронсен е ытти хуть те мĕнле пĕрчĕсен) япалалăхăн пĕр молĕнчи шучĕпе тан физикăлла кап ,
Авогадро саккунĕ
<!--== Современные оценки ==
Официально принятое в 2010 году значение числа Авогадро было измерено при использовании двух сфер, изготовленных из монокристалла кремния-28, выращенного методом Чохральского. Сферы были выточены в Институте кристаллографии имени Лейбница и отполированы в австралийском Центре высокоточной оптики настолько гладко, что при диаметре около 93,75 мм высоты выступов на их поверхности не превышали 98 нм; радиальные координаты поверхности измерены методом оптической интерферометрии с погрешностью 0,3 нм (порядка толщины одного атомного слоя). Для их производства был использован высокочистый кремний-28, выделенный в нижегородском Институте химии высокочистых веществ РАН из высокообогащённого по кремнию-28 тетрафторида кремния, полученного в Центральном конструкторском бюро машиностроения в Санкт-Петербурге.
Располагая такими практически идеальными объектами, можно с высокой точностью подсчитать число атомов кремния в шаре и тем самым определить число Авогадро. Согласно полученным результатам, оно равно 6.022(18)·1023 моль−1.
= 6.022(18) моль−1.
На 24-й Генеральной конференции по мерам и весам 17—21 октября 2011 года была единогласно принята резолюция, в которой, в частности, предложено в будущей ревизии СИ переопределить моль таким образом, чтобы число Авогадро было равным точно 6,02214X моль−1, где Х заменяет одну или более значащих цифр, которые будут определены в окончательном релизе на основании наиболее точных рекомендаций CODATA. В этой же резолюции предложено таким же образом определить как точные значения постоянную Планка, элементарный заряд, постоянную Больцмана и максимальную световую эффективность монохроматического излучения для дневного зрения.
Значение числа Авогадро, рекомендованное CODATA в 2010 году, составляло:
NA
= 6,022 141 29(27) моль−1.
Значение числа Авогадро, рекомендованное CODATA в 2014 году, составляло :
Куликова Мария Григорьевна
Мари́я Григо́рьевна Кулико́ва (1977, çурла, 4, Мускав, РСФСР, СССР) — раççей театрпа кино актриси.
Биографи
Мария Куликова родилась 1977 çулхи çурлан 4-мĕшĕнче Мускавра çуралнă.
1998 çулта Б. В. Щукин ячĕллĕ Аслă театр училищинче (Е. В. Князев курсĕ) вĕренсе тухнă.
1998 - 2011 çулсенче — Мускаври академи сатира театрĕн актриси.
Пайăр пурнăç
Упăшки — Денисом Матросовым. 2011 çулхи çурлан 22-мĕшĕнче вĕсен Иван ывăл çуралнă.
Каçăсем
Категори:Борис Щукин ячĕллĕ театр институтĕнче вĕренсе тухнисем Категори:Халĕ пурăнакансем Категори:1977 çулта çуралнисем Категори:Çурлан 4-мĕшĕнче çуралнисем
Тоя (Чая юппи)
Тоя  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Чая юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  82 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 76 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Чулым кĕнинчен Кеть таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Чулым, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Вильфранш-сюр-Сон
Вильфранш-сюр-Сон (Villefranche-sur-Saône) — Францири хула.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
П. эрч. 284
Каҫӑсем
Категори:Çулсем
Бурмак Григорий Васильевич
Бурмак Григорий Васильевич — ({{Date.25.12.1919-09.07.1993), 2-мĕш Украина фрончĕн 6-мĕш гварди танк çарĕн 5-мĕш гварди танк корпусĕн 21-мĕш гварди танк бригадин 1-мĕш танк батальонĕн танк взвочĕн командирĕ, гварди лейтенанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - {{Date|24|03|1945}}.
Ди (юханшыв)
Ди  —  АПШ территоринчи юханшыв. Тĕнчере чи кĕске юханшыв тесе шутлаççе. Девил-Лейк кӳлĕрен пуçланса  Линкольн-Сити хулинче Лăпкă океана кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 0.036 км.
Монтанăри Рой-Ривер юханшыв та ку ятшăн кĕрешет.
Каçăсем
Категори:Орегон юханшывĕсем
Ҫӗнӗ патшалӑх
мини|Египет патшалӑх тытӑмлӑхӗ Нубипе Ливине, Палестинапа Сирине те ҫитет.
Андромеда тĕтрелĕхĕ (фильм)
Андромеда тĕтрелĕхĕ (Туманность Андромеды) — Довженко ячĕллĕ киностудире Евгений Шерстобитов режиссёр 1967 çулта Иван Ефремов фантаст-çыравçин пĕр ятлă романĕпе ӳкернĕ фантастикăллă фильмĕ.
Ҫӗнӗ патшалӑх
Ҫӗнӗ патшалӑх (п. эрч. 1550—1069 ҫулсем) — Авалхи Египет патшалӑх аталанӑвӗ чи ҫӳллӗ шая ҫитнӗ тапхӑр, ку вӑхӑтра фараонсен цивилизацийӗн пур несӗллӗхӗн никӗсӗ пулса, палӑксен шучӗ чи нумаййине ҫитет, тӗнче халӑхӗн 20 % вӗсене пӑхӑнаҫҫӗ. Ку тапхӑр виҫӗ пӗлтерӗшлӗ династи — XVIII, XIX, XX ертсе пынипе паллӑ.
Фива (çулташ)
Фива (Θήβη; латинланă форма Те́ба, Thebe) — Хĕвел системинчи Юпитерăн 4-мĕш спутникĕ. 1979-мĕш çулхи пушан 5-мĕшĕнче Стивен Синнот Вояджер-1 ӳкерчĕкĕсе тишкерсе  уçнă. Вăхăтлăх S/1979 J 2 ят панă. Юпитера тавра çăврăнать.
«Галилео» КА Юпитер патне çитиччен спутник çинчен пите сахал пĕлнĕ. «Галилео» пĕтĕм спутниăн территорине пекех ӳкернĕ, малтанхи пĕлĕве тĕрĕслетнĕ.
Каçăсем
Категори:Планетăсемпе астероидсен ячĕсем Категори:1979-мĕш çулта уçнă астрономи объекчĕсем Категори:Юпитер спутникĕсем
Ширкоисс
Ширкоисс —Раççей территоринчи юханшыв. Пенза облаçĕ, Мордва Республики, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Мăкшă юханшывăнн сулахай çыранĕпе вăрринчен 596 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă пуçĕнчен Темников хулинчиШыв виçекен постчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пенза облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Ортолык
Ортолык — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Дженишке-Тал юханшыв Кылымыгына 11 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Волков Николай Николаевич (Совет Союзĕн Паттăрĕ)
Волков Николай Николаевич — (23.02.1923-08.12.1977), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 3-мĕш гварди танк çарĕн 6-мĕш гварди танк корпусĕн 53-мĕш гварди танк бригадин танкăн механик-водителĕ, гварди сержанчĕ.
Хул сыппи
Хул сыппи (articulatio humeri) —  хул калакне хул шăммипе çыхăнтаракан сыпă,
Литература
Категори:Сыпăсем Категори:Алă анатомийĕ
Дышинский Владимир Александрович
Дышинский Владимир Александрович  — (01.03.1923-22.02.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 20. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çеçенхир фрончĕн 37-мĕш çарĕн 92-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 96-мĕш уйрăм гварди разведка ротин разведка взвочĕн командирĕ, гварди кĕçĕн лейтенант|кĕçĕн лейтенанчĕ.
Идолга (ял)
Идолга (Идолга) — Раççейӗн Сарăту облаçĕн Татищево районӗнчи ял. Идолга Идолга Муниципаллă йĕркеленӗн административллӑ центр.
Географи
Татищево районӗнче вӑрринче ял вырнаҫнӑ, Сарӑтуна 31 км ҫитиччен, Татищевӑна 6 км ҫитиччен.
Кун-ҫулӗ
Идолга ялӗ (Пысӑк Идолга) Идолга юханшывӗнче 1720 ҫулта йӗркеленӗ 1822 ҫулта плавослави чиркӳ (Турă амăшĕн Хусан турăшĕ престолӗ) уҫнӑ. 1866 ҫулта ялта земски шкули уҫнӑ. 1917 ҫулта ялта Совет влаçĕ кайнӑ, ҫак ҫулта утӑ анти-совет восстанийӗне путанӑ Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче 167 идолгӑсем вилнӗ .
Халӑх
2010 ҫулта Идолга ялӗнче 1049 ҫынсем пурӑннӑ, 491 арҫын та 558 хӗрарӑм.
Урамсем
Идолга ялӗнче 11 урамсем пур : Бударин, Чие, Вокзал, Хула, Дача, Юханшывхушшинче, Лапшов, Вӑрман, Ҫыранӗнче те Варӑ
Вуламалли
Категори:Сарӑту Енри Татищево районĕн ялĕсем
Алейников Сергей Петрович
Алейников Сергей Петрович — ( – ), аякри авиацин 1-мĕш гварди авиаци корпусĕн 1-мĕш гварди авиаци дивизин 16-мĕш гварди авиаци полкĕн штурманĕ, Майор, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати -.
Пиала
Каçăсем
Категори:Савăт-сапа Категори:Чей Категори:Кофе
А (Мёне юппи)
А —  Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфалинчи Брилонра пуçланса Мёне юханшыва Мёнра 5 кĕпер патĕнче юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 7,4 км. Бассейн лаптăкĕ 23,07 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Кадыров Рамзан Ахматович
Чечен Республики президенчĕн хăрушсăрлăх хĕсмечĕн ертӳçи пулса тăрăшнă, каярах Чечен Республики правительствин председателĕ пулса ĕçленĕ. 2007 çултанпа Чечен Республикине ертсе пырать. Полици генерал-майорĕ.
Интервью
Категори:Халĕ пурăнакансем Категори:Чечня президенчĕсем Категори:Раççей Федераци субъекчĕсен пуçлăхĕсем Категори:Раççей спорт ăстисем Категори:Пĕрремĕш чечен вăрçине хутшăннисем Категори:«Пĕрлĕ Раççей» пайташĕсем Категори:Полици генерал-майорĕсем (Раççей Федерацийĕ) Категори:Чечня боксёрĕсем
Барицентр
Барице́нтр, е геометриилле центр, (икĕ виçеллĕ кĕлеткен) — мĕнпур пăнчăсен вырăнĕсен арифметикăлла вăтамми. Палăртав Евклидла   n-виçеллĕ уçлăхри хуть те мĕнле объекта пырса тивет. Виçĕ виçеллĕ тĕслĕхре барицентр радиус-векторĕ ак çапла шутланать интеграллав кунта ĕскерĕн калăпăшĕпе пулса пырать. Асăннă пĕлтерĕшпе барицентра  центроид та теççĕ.
Вирмаярви
Вирмаярви — Раççей территоринчи кӳлĕ. Карел Республикинче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Карел Республикин кӳллисем
Иштеряк (Тукай районĕ)
Иштеряк (Иштирәк) — Тутарстанри Тукай районĕнчи ял, пĕр ятлă ял тăрăхĕн администраци центрĕ.
Этимологи
Иштеряков хушаматран, чăвашсен Иштеряк ятĕнчен.
Истори
Тутара тухнă чăвашсем, малтан Иштеряково ял тунă унтан Авлаш ял, мечетпе мектеп тунă хыççăн мăсăльмана тухса тутара тухнă.
Пурăнан халăх
в 1870—486, в 1897—756, в 1920—1073, в 1926—902, в 1938—954, в 1949—718, в 1958—410, в 1970—508, в 1979—395, в 1989—448, 540 в 2002 году (татары 94 %), 588 в 2010.
Каçăсем
Категори:Тукай районĕнчи пурăнан вырăнсем
Самарьел
Самарьел (Самаркино), — Ăренпур облаçĕн Асекеево районĕнчи ял.
Истори
<Куçару: >
Ял йышĕ, тытăмĕ
2010-мĕш çулта ялта 201  çын пурăннă.
Урамсен вырăсла ячĕсем: Восточная улица, Орловская улица,Садовая улица, Северная улица, Центральная улица, Школьная улица, Лесная улица. Чăвашла ятсем паллă мар.
Çутĕç
<Куçару:>
Каçăсем
Категори:Асекеево районенчи пурăнан вырăнсем Категори:Чăвашсем
Берёзовица (Емба юппи)
Берёзовица  — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Емба юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 53 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Вăтам Коммуна
Вăтам Коммуна — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Çурçĕр Мылва юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Тюва
Тюва — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Татош (Мăн Татош) юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  44 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Чулым кĕнинчен Кеть таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Чулым, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Пучивар
Пучивар — Чăваш Енĕн çĕрĕ тăрăх юхакан юханшыв, Пăла шывĕн сылтăм юппи. Ятăн этимологийĕ паллă мар. Чи пулма пултараясла верси — антропоним (çын ячĕ) çумне -вар топоформант хутшăнни.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн юханшывĕсем
Пайăрка-пумак сыпă
Пайăрка-пумак сыпă (articulátio radiocárpea) — этемĕн  алă лаппине тата алă тунине çыхăнтаракан  сыпă.
Хариумма-Яха
Хариумма-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Я-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 15 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 59 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Могильная
Могильная — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тым юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  143 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
П. эрч. 285
мини|150x|[[Архимедӑн ӗҫӗ, 1906 ҫулта тупӑннӑ.]]
Каҫӑсем
Категори:Çулсем
Никольское (Вăратин районĕ)
Никольское — Чулхула облаçĕн Вăратин районĕнчи поçолăк э
Тавралăхĕ
Никольское ял «Атăл» федераци трассин çинче, район центрĕнчен 12 км вырнаçнă. Анăçалла 3 км - Семьян ялĕ.
Вар (пĕлтерĕшсем)
Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Шурă утрав
мини|справа|Шурă утрав мини|справа|Шурă утрав Шурӑ утрав,  Уайт-Айленд (White Island; Факаари, маори Whakaari) — Çĕнĕ Зеланди утравӗн пӗртен пӗр чĕрĕ вулканĕ. Окленд хулинчен 270 км тата Пленти кӳлмек 48 км патне, Ҫурҫӗр утравӗпе юнашар вырнаҫнӑ. Администраципе Бей-оф-Пленти региона кӗрет. Юлашки хут вулкан 2019 ҫулхи раштавӑн 9-мӗшӗнче 01:11 UTC патне (вырӑнти вӑхӑтпа 14:11 сехетре) пӗрӗхне. Сакӑр ҫын вилнӗ, саккӑрӑшӗ ҫухалнисен шутӗнче, ҫирӗм ҫын ытла аманнӑ.
Унччен пӗрӗхни 2012 вӗҫенче — 2013 пуҫламӑшӗнче пулса иртнӗ. Ҫав Шурă утрав вулканне курма пӗтӗм тӗнчерен туристсем курма пыраҫҫӗ. Кашни ҫул 10 пин ҫын ытла пырать.
Каҫӑсем
Категори:Утравсем Категори:Вулкансем
Падь Мăн Сар-Гобо
Падь Мăн Сар-Гобо — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Уландрык юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 15 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Сиртя-Яга
Сиртя-Яга (Сирта-Яга) — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Печора тинĕсĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Мишки районĕ
Ми́шки райо́нĕ (Мишкә районы) — Пушкăртстан Республикин (Раççей Федерацийĕ) администрациллĕ-территориллĕ виçи (район) тата муниципаллă йĕркеленӳ (муниципаллă район).
Мелкое (кӳлĕ, Краснояр Ен)
Мелкое — Раççей территоринчи кӳлĕ. нче вырнаçнă. Глубокая (Диринг-Юрях), Лама, Аякли юханшыв юхса кĕрет, Талая (юханшыв, Красноярск Ен) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 241 км².
Мишки районĕ
Администраци центрĕ — Мишки ч. ялĕ.
Мелкое (кӳлĕ, Краснояр Ен)
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа
Мишки районĕ
Пурăнан халăх
Пĕтĕм Раççейре 2010 çулта халăха çырнипе килĕшӳллĕ: марисем — 71,5 %, тутарсем — 16 %, вырăссем — 7,1 %, пушкăртсем — 4,9 %, урăххисем — 0,5 %.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстан районĕсем Категори:Пушкăртстанăн Мишки районĕ
Азе
Азе  —  Германи территоринчи юханшыв. пуçланса Липпе юханшыва Хамм патĕнче юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 39,1 км. Бассейн лаптăкĕ 440,9 км2.
Каçăсем
Категори: Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Матросов Денис Владимирович
Дени́с Влади́мирович Матро́сов (1972, раштав, 10, Мускав) — театрпа кино раççей актёрĕ.
Биографи
1972 çулхи раштавăн 10-мĕшĕнче Мускавра çуралнă.
Пайăр çын
Иван ывăлĕ - 2011 çулхи çурлан 22-мĕшĕнче, çуралнă.
Каçăсем
Категори:Халĕ пурăнакансем Категори:1972 çулта çуралнисем Категори:Раштавăн 10-мĕшĕнче çуралнисем Категори:М. Щепкин ячĕллĕ театр училищинче вĕренсе тухнисем
П. эрч. 287
Каҫӑсем
Категори:Çулсем
Шишкеевка
Шишкеевка —Раççей территоринчи юханшыв. Пенза облаçĕ, Мордва Республики, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Сивинь юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 88 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă пуçĕнчен Темников хулинчиШыв виçекен постчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пенза облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Сакăркĕтеслĕх
Сакăркĕтеслĕх — сакăр кĕтеслĕ нумайкĕтеслĕх.
Каçăсем
Категори:Нумайкĕтеслĕхсем
Дьяков Иосиф Иванович
Дьяков Иосиф Иванович Дзякаў Іосіф Іванавіч — (4.04.1903(22.03)-11.01.1984), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 31-мĕш çарĕн 174-мĕш перевçĕсен дивизин 494-мĕш перевçĕсен полкĕн перевçĕсен батальонĕн парторгĕ, аслă лейтенант.
Алекперов Михаил Мамедович
{{Çар ĕçченĕ }}
Алекперов Михаил Мамедович — ( 1924&nbsp-13), Çеçенхир фрончĕн 1-мĕш гварди çарĕн 81-мĕш гварди стрелоксен дивизин 79-мĕш гварди уйрăм разведка ротин разведчикĕ,  Красноармеец, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 26.
Глинка (фильм)
Глинка (Глинка) — Мосфильм киностудире Лео Арнштам режиссёр 1946 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1946 çулхи фильмĕсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:ССРП биографи фильмĕсем Категори:XIX ĕмĕрти истори фильмĕсем Категори:Биографи фильмĕсем, композиторсем пирки Категори:Михаил Глинка Категори:Фильмсем:Персонаж:Александр Пушкин Категори:Фильмсем:Персонаж:Пётр Вяземский Категори:Фильмсем:Персонаж:Василий Жуковский Категори:Фильмсем:Персонаж:Владимир Одоевский
П. эрч. 288
Каҫӑсем
Категори:Çулсем
Иллинойс (юханшыв)
Иллинойс  —  АПШ территоринчи юханшыв. Дес-Плейнс тата Канкаки перлешнинчен пуçланса  Миссисипи юханшыва Графтон хули патĕнче юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 432 км. Юханшшыв çинчи чи пысăк хула - Пеория.
Каçăсем
Категори:Иллинойс юханшывĕсем Категори:Миссисипи юпписем
Акăш кӳлĕ (Липецк)
Акăш кӳлĕ — Раççей территоринчи кӳлĕ. Липецк облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Липецк облаçĕн кӳллисем
Шатийон (О-де-Сен)
Шатийон (Châtillon) — Францин О-де-Сен департаменчӗн хули тата коммуни.
Антони тавралӑхӗ, Шатийон кантонӑн административлӑ тӗп хули.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Мăн Ельма
Мăн Ельма — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кубенское  кӳлĕ Сухона юханшыв    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 60 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
П. эрч. 289
Каҫӑсем
Категори:Çулсем
Ардатов уесĕ (Чĕмпĕр кĕпĕрни)
Ардатов уесĕ — Чĕмпĕр кĕпĕрнинчи администрациллĕ-территориллĕ виçе, 1780—1928 çулсенче тытăнса тăнă. Уес хули — Ардатов.
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕр кĕпĕрнин уесĕсем
Этемĕн малти ал-ура сенкерли
Этемĕн çӳлти (малти) ал-ура сенкерли, нумайлă хисепре Этемĕн çӳлти (малти) ал-ура сенкерлисем, вĕсем алăсен ирĕклĕ тата тĕрле енлĕ куçăмне йĕркелеççĕ.
Каçăсем
Категори:Сенкерлесем Категори:Алă Категори:Алă-ура
Мазари-Шариф
Маза́ри-Шари́ф ( Mazār-e Šarif — «сăваплă тупăклăх») — Афганистанăн тăваттăмĕш шĕкĕр хула, Балх провинцин тĕп хули. Афганистанри чи авалхи те капăр хула. 427 600 çын пурăнать (2015 çул).
Мазари-Шариф нумай нациллĕ хула. Кунта ытларах таджиксем пурăнаççĕ. Çаплах узбексем, хазарейсем, туркменсем тата пуштунсем те пур. Узбек чĕлхи, дари тата пушту чĕлхисемпе танах, Балх провинцинче официаллă шутланать. Халăхсем хушшинче калаçмашкăн дарипе, узбек чĕлхипе усă кураççĕ.
Паллă вырăнсем
Мазари-Шарифре хăйне евĕр пĕр Розии Шариф (Кăвак Мечет) храм комплексĕ вырнаçнă. Вырăнти халапсене май — кунта Али халиф вилтăпри, анчах та ăна вăрласа кайнă. Çакна пула Мазари-Шариф пуç çапмалли вырăн, уйрăмах шиитсемшĕн, пулать. Али халифăн чăн вилтăпри Иракри Неджеф хулинче, çапах та ытти мазарсем пулни — афгансемпе таджиксен тĕн йăлинче анлă сарăлнă пулăм.
Хăшпĕр историксен тĕпчевĕсемпе, çак вырăнта Саратуштра вилтăпри пур.
Каçăсем
Категори:Афганистан хулисем *
Çеремленнĕ вар
Çеремленнĕ вар — вар, анчах та унăн çыранĕсĕм чăнкă мар, вашмăк тата вĕсем çеремпе хупланнă.
Татах та вашмăкрах пулсан, васан теççĕ.
Каçăсем
Категори:Рельефăн эрозиллĕ формисем Категори:Рельефăн флювиаллă формисем Категори:Рельеф формисем * Категори:Рельеф
Тĕрĕс сакăркĕтеслĕх
Тĕрĕс сакăркĕтеслĕх, çавăн пекех регулярлă сакăркĕтеслĕх — сакăр кĕтеслĕ тĕрĕс нумайкĕтеслĕх.
Литература
8 Категори:Планиметри
Хăмăшлă Вар
Тавралăхĕ
Патăрьел ялĕнчен кăнтăр-хĕвелтухăçнерех пуçланать те, ялăн историлле çĕрĕсем витĕр иртсе, Пăлакасси,  Кословккă ялĕсен историлле çĕрĕсене хыçа хăварса,   Пăлана юхса кĕрет.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн юханшывĕсем
Волков Николай Терентьевич
Волков Николай Терентьевич — (5.05.1913(22.04)-10.10.1956), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 61-мĕш çарĕн 12-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 32-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн командирĕн çумĕ, гварди майорĕ.
Можа
Можа — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Кĕçĕн Шеделга юппин сылтăм çыранпа вăрринчен 6 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 56 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Паспаул
Паспаул — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Кĕçĕн Иша юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 19 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Абрикосов Андрей Львович
Андрей Львович Абрикосов (14.11.1906, Симферополь — 21.10.1973, Мускав) — совет кино актёрĕ.
Каçăсем
Категори:1906 çулта çуралнисем Категори:Чӳкĕн 14-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1973 çулта вилнисем Категори:Юпан 21-мĕшĕнче вилнисем
Тĕрĕс нумайкĕтеслĕх
Тĕрĕс нумайкĕтеслĕх, çавăн пекех регулярлă нумайкĕтеслĕх — енĕсем тата юнашар енсем хушшинчи кĕтесĕсем тан мăкăрăлчăк нумайкĕтеслĕх.
Асăрхавсем
* Категори:Планиметри
Пылак-йӳçĕ йытçырли
Паслён сла́дко-го́рький (Solánum dulcamára) — ÿсентаран; семейства  йышри  ретри тĕс. Унăн çырлисем малтан симĕс, унтан сарă, пиçсе çитсен вара хĕрлĕ; çыртса пăхсан, тути малтан пылак, кăшт вăхăт иртсен йÿçĕрех.