cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алешкевич Степан Филимонович
Алешкевич Степан Филимонович — (1910 - 04), 2-мĕш Украина фрончĕн 40-мĕш çарĕн 163-мĕш стрелоксен дивизин 759-мĕш стрелоксен полкĕн çар разведчикĕ, Красноармеец, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати - 13.
Хнум
мини|150px|Хнум Хнум (егип. ẖnmw) — Авалхи Египет халаплӑхӗнче ҫына тӑмран туса хунӑ турӑ, Нил ҫыранӗсенчен тухнине сыхласа хӳтӗлекенӗ.
Епле курӑнни
Ӑна така пуҫлӑ ҫын пек сӑнарланӑ.
Каҫӑсем
Категори:Персонажсем, алфавитпа Категори:Турăсем, алфавитпа Категори:Халаплăх персонажĕсем, алфавитпа
Пропорционаллăх чикки
[[File:Metal yield.svg|thumb|300px|Металл ĕскер тăсăлнин деформацийĕн диаграмми: вăрăмлану (\epsilon) тата хиврелĕх (\sigma) координачĕсенче.
1: Абсолютлă пиçĕлĕх чикки.
2: Пропорционаллăх чикки.
3: Пиçĕлĕх чикки.
4: Юхаслăх чикки. ]] Пропорционаллăх чикки (\sigma) — материалсен чăтăмлăхĕн теорийĕнчи тата пиçĕлĕх теорийĕнчи механикăлла параметр. Пропорционаллăх чикки тесе çавнашкал чи пысăк механикăлла хиврелĕхе калаççĕ, хăшĕ чухне   Гук саккунĕ çав-çавах пурнăçланать (ĕскерĕн деформацийĕ тивекен вăйа  тÿрĕ пропорционаллă.
Çавăн пекех ĕçлевлĕхпе çыхăнтарнă тепĕр палăртав та пур. Пропорционаллăх чикки тесе çавнашкал чи пысăк механикăлла хиврелĕхе калаççĕ, хăшĕ чухне вăйăмпа танлаштаруллă тăсăлу çыхăнăвĕ пропорционаллăхран пăрăнни график тайăлăвĕн кĕтесĕн тангенсĕ малтанхи шайран 50% чухлĕ ÿснин шайне çитет..
Çавăн пекех
Категори:Деформаци Категори:Материалсен чăтăмлăхĕ Категори:Пиçĕлĕх теорийĕ
Андреас Мёльцер
Андреас Мёльцер (ним. Andreas Mölzer), — Австри политикĕ тата публицист.
Биографи
1952 çулхи раштав уйăхĕн 2-мӗшӗнче Штири штатĕнчи Леобен хулинче çуралнă. 1973-1980 çулсенче Грац Университетĕнче вĕреннĕ. 2004-2014 çулсенче Европа Парламенчĕн депутачĕ пулнă.
Андреас Мёльцер авланнă, пилĕк ачи пур тата Каринти штатĕнче пурăнать.
Функци (математика)
Функци (синонимсем: сĕтĕрни, оператор, трансформаци тата ытти те) — икĕ йыш хушшинчи ятарлă йĕркевпе палăртнă тĕлме-тĕллĕх: пĕр йышăн кашни элементне тепĕр йышăн пĕр-пĕр элеменчĕ тÿр килет.
Час-часах "функци" тенĕ чухне хисеп функцийĕ текенине асра тытаççĕ. Вăл пĕр хисепсене тепĕр хисепсене тĕлме-тĕл лартать. Кунашкал функцисене график туса палăртма пулать.
Йăрăмлă чечен кайăкĕ
мини|справа|250px|Йăрăмлă чечен кайăкĕ Хенрик Гронволд ÿкерчĕкĕ Йăрăмлă чечен кайăкĕ (Sylvia nisoria) — чечен кайăк йышшисен (Sylviidae) вĕçен кайăкĕ.
Функци (математика)
Вуламалли
Категори:Ăслăх Категори:Математика Категори:Йышсен теорийĕ Категори:Математика терминĕсем
Йăрăмлă чечен кайăкĕ
Каçăсем
Категори:Чечен кайăк йышшисем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Евразин вĕçен кайăкĕсем
Шимозеро
Шимозеро — Раççей территоринчи кӳлĕ. Вологда облаçĕнче вырнаçнă. Вешкручей юханшыв юхса кĕрет, Сюрьга юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 10 км².
Кулă
Кулă (вăтам палăрăмлă кулă) — пит сенкерлисем, тутасем, куçсем хутшăннипе пулакан пулăм, вăл кăмăл тулнине, саламланине, савăнăçа, ыркăмăллăха е ироние кăтартать.
Литература
Категори:Мимика Категори:Рефлекссем Категори:Эмоци палăрăмĕсем Категори:Витĕм (социаллă тата политикăлла) Категори:Кулă
Япони макакӗ
Япони макакӗ (лат. Macaca fuscata) — макаксен тӗсӗсен пӗри.
Хильтерфинген
Хильтерфинген — (Hilterfingen) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Сулонга (Сямжена юппи)
Сулонга  — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕн Сокол районĕ территорипе юхать. Юханшыв Сямжена юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 97 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Хильтерфинген
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Сулонга (Сямжена юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Собачья (Большая юппи)
Собачья  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  17 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Ваçук Трубачёв тата ун юлташĕсем (фильм)
Ваçук Трубачёв тата ун юлташĕсем (Васёк Трубачёв и его товарищи) — М. Горький ячĕллĕ киностуди киностудире Илья Фрэз режиссёр 1955 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Юнкою (Кара юппи)
Юнкою — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Кара юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 167 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 37 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Вĕтĕ кулă
Вĕтĕ кулă — куллăн уйрăм тĕсĕ
Асăрхавсем
Категори:Кулă Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Сăн-сăпат
Сăн-сăпат (Тулаш курăм):
Мария I (Англи королеви)
Мария I Тюдор (Mary I) — (18 нарӑс 1516, Плаценти керменӗ, Пысӑк Лондон — 17 чӳк 1558, Сент-Джеймс керменӗ, Пысӑк Лондон) — 1553 ҫултан Англин пӗрремӗш патша кӑшӑлӗ тӑхӑнтарнӑ арӑм-патша, Генрих VIII-пе Арагон Екатеринин аслӑ хӗрӗ. Тата ӑна Юнлӑ Мария (е Юнлӑ Мэри, Mary I), Католи Марии тенӗ.
Сăн-сăпат
Çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем Категори:Сăн Категори:Сăпат Категори:Сăн-сăпат
Мария I (Англи королеви)
Ӑна чысласа тӑван ҫӗршывӗнче пӗр палӑк та лартман (упӑшкин ҫӗршывӗнче, Испанире пӗр палӑк пур), унӑн ятне юнлӑ вӗлерӳсемпе ҫыхӑнтараҫҫӗ, вӑл вилнӗ кун (ҫав кунах астула Елизавета I йышӑннӑ) ҫӗршывра халӑх уявӗ пек палӑртнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Тюдорсем Категори:Европăри династисем Категори:Европăри корольсен династисем Категори:Истори
Юханшыв шăрчăк кайăкĕ
мини|справа|250px|Юханшыв шăрчăк кайăкĕ Юханшыв шăрчăк кайăкĕ (Locustella fluviatilis) — Locustellidae йышшисен вĕçен кайăк.
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Евразин вĕçен кайăкĕсем
Узун-Карасу
Узун-Карасу — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Катунь юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 657 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Имая (Рыбинское (Шекснинский русл. участок юппи)
Имая — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Рыбинск шывуправĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Аментет
мини|200px|Аментет тата [[Ра ]] Аментет (егип. ỉmnt.t) — Авалхи Египет халаплӑхӗнче Хӗвеланӑҫ, (вилнисен патшалӑхӗ) тата тулӑх, вилнисене сыхлакан турри.
Епле курӑнни
Ӑна Аллисене малалла тӑсса, вилнисене кӗтсе илекен хӗрарӑм пек сӑнарланӑ.
Каҫӑсем
Категори:Персонажсем, алфавитпа Категори:Турăсем, алфавитпа Категори:Халаплăх персонажĕсем, алфавитпа
Обретинка
Обретинка —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Сарагожа юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 26 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Кĕçĕн Хантай кӳлли
Кĕçĕн Хантай — Раççей территоринчи кӳлĕ. нче вырнаçнă. Мăн Хантай юханшыв юхса кĕрет, Хантайка юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 70 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа
Лансере Евгений Евгеньевич
Евгений Евгеньевич Лансере (1875—1946) — раҫҫей тата совет ӳнерҫи. Император ӳнер Академин академикӗ. РСФСР Халӑх ӳнерҫи (1945). Грузи ССР-ӗн (1933) ӳнер Тава тивӗҫлӗ ӗҫчехӗ. Сталин парнин иккӗмӗш шайӗн лауреачӗ (1943).
Е. А. Лансере паллӑ скульпторӑн ывӑлӗ, З. Е. Серебрякова ӳнерҫӗн тата Н. Е. Лансере архитекторӑн пиччӗшӗ, А. Н. Бенуа тӑванӗн ывӑлӗ, Сергем Дягилев тата Дмитрий Философовпа пӗрле «Илемлĕх тĕнчи» ушкӑна никӗслекенӗсенчен пӗри.
Ньютон тӳрĕ йĕрĕ
Ньютон тÿрĕ йĕрĕ — тăваткĕтеслĕхĕн диогоналĕсен варрисене çыхăнтаракан тӳрĕ йĕр.
Каçăсем
Категори:Планиметри Евклидла геометри теоремисем Категори:Карл Фридрих Гаусс Категори:Исаак Ньютон
Древс, Артур
Артур Древс (Christian Heinrich Arthur Drews; 1865 çулхи чÿк уйăхĕн 1-мĕшĕ, Итерзен, Германи — 1935 çулхи утă уйăхĕн 19-мĕшĕ, Ахерн, Германи) — нимĕçсен паллă шухăшлавçи, çыравçă тата нимĕçсен монизм юхăмĕн паллă çынни.
Асăрхавсем
Категори:Германи философĕсем Категори:XX ĕмĕрти философсем Категори:Философсем
Вандеру
Вандеру е арӑсланхӳреллӗ макак (лат. Macaca silenus) — макаксен тӗсӗ, Хӗвеланӑҫ Гатсен эндемикӗ.
Алёшкин Александр Иванович
{{Çар ĕçченĕ }}
Вандеру
Ку тӗсе пӗтӗм тӗнчери Хӗрлӗ Кӗнекене кӗртнӗ, йышӗ 2,5 пин. патне пур.
Хура пуçлă чечен кайăк
мини|справа|250px|Хура пуçлă чечен кайăкĕ Хура пуçлă чечен кайăкĕ (Sylvia atricapilla) — чечен кайăк йышшисен (Sylviidae) вĕçен кайăкĕ.
Вандеру
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Макаксем Категори:Хăрушсăрлăхри чĕрчунсем Категори:Кăнтăр Азири фауна Категори:1758 çулта çырнă чĕрчунсем Категори:Анăç Гатсен эндемикӗсем
Хура пуçлă чечен кайăк
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Евразин вĕçен кайăкĕсем
Алёшкин Александр Иванович
Алёшкин Александр Иванович — (1923&nbsp-17), Брянск фронтăн 63-мĕш çарĕн 5-мĕш стрелоксен дивизин 142-мĕш стрелоксен полкĕн миномёт ротин командирĕ,  Аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати - 27.
Троицки (Архангельски районĕ)
Троицки (Троицки) — Пушкăрт Республикинчи Архангельски районне кĕрекен ял.
Ку ял Пушкăртстанри чăваш ялĕсен ятарласа хатерленĕ йышĕнче пур.
Ялăн чăн-чăн чăвашла ячĕ пулма пултатарть. Анчах та ăна халлĕхе тупса палăртман. Тупăнсан — статья ятне улăштарма тивет. Шырав малалал пырать.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Пурăнан халăх йышĕн улшăнăвĕ:
2002 çулăн çыравĕпе, чылайрахăш наци — чăвашсем (%).
Тавралăх
Район центрне — Архангельскине çитме: 32 çм ,
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Архангельски районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
Таркăн (фильм, 1914)
Таркăн (Беглец) — Венгеров и Ко киностудире Александр Волков режиссёр 1914 çулта М. Лермонтов хайлавĕпе ӳнерленĕ фильм.
Сюжет
1-мĕш пайĕ. Ялти халăх ĕçкĕ-çикĕре. Вырăс çарĕсем çывхарса килеççĕ. Гарун вăрçăна каять. Çапăçура унăн ашшĕпе икĕ пиччĕшĕ пуçне хураççĕ, вăл вара, хăраса, çапăçу хирĕнчен тарать.
Каçăсем
Категори:1914 çулхи Раççей фильмĕсем Категори:Раççей драма-фильмĕсем Категори:Михаил Лермонтовăн хайлавĕсене экранизациленисем Категори:Кавказ вăрçи пирки фильмсем
Егоров Александр Иванович (Совет Союзĕн Паттăрĕ)
Егоров Александр Иванович  — (1905-06.10.1968), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 19. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 43-мĕш çарĕн 13-мĕш гварди перевçĕсен корпусĕн 51-мĕш гварди уйрăм сапёр батальонĕн отделени командирĕ, гварди аслă сержанчĕ.
GIMP
250px|thumb|right|GIMP 2.8.14 GIMP (GNU Image Manipulation Program) - графика редакторĕ.
Бухтуев Михаил Артемьевич
Бухтуев Михаил Артемьевич — (23.11.1925-25.06.1944), 1-мĕш Беларуç фрончĕн 65-мĕш çарĕн 1-мĕш гварди танк корпусĕн 15-мĕш гварди танк бригадин танкăн механик-водителĕ, гварди сержанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 22.
Себек
мини|150px|Себек
Себек е Собек (егип. sbk «кӗвӗлентерес» (от егип. s-bAk) е «пӗрлештерес» (егип. sAq); ав.-грек Σοῦχος Сухос, лат. Suchus «крокодил») — Авалхи Египет халаплӑхӗнче шыв тата Нил ҫыранран тухнин турри, асра пулни - крокодил; ӑна тӗттӗмлӗх вӑйӗсӗне хӑратса хӑваланӑ тата турӑсемпе ҫынсене хӳтӗленӗ тесе шутланӑ.
Епле курӑнни
Себеке тӗрлӗрен: е антропоморфлӑ, е крокодил пек, е ҫын пуҫлӑ чӗрчун пек сӑнарланӑ.
Каҫӑсем
Категори:Персонажсем, алфавитпа Категори:Турăсем, алфавитпа Категори:Халаплăх персонажĕсем, алфавитпа
Сăпат (лингвистика)
Сăпат лингвистикăра — грамматика категорийĕ.
Ункă (геометри)
Кольцо — икĕ концентрла  çавракăшпа чикĕленекен геометрилле лаптак кĕлетке.
Каçăсем
Категори:Планиметри Категори:Геометрилле кĕлеткесем
Альтвайербах
Альтвайербах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Риферис (юханшыв)|Риферис юханшывпа пĕрлешни юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1,8 км, бассейн лаптăкĕ 2,532 км2.
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Толваярви
Толваярви — Раççей территоринчи кӳлĕ. Карел Республикинче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Карел Республикин кӳллисем
Я-Яха (Ясавэй-Яха юппи)
Я-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Ясавэй-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 84 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 75 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Волынец Пётр Каленикович
''Волынец Пётр Каленикович Волинець Петро Каленикович'' — (21.01.1924-02.04.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ,. Указ дати - 08. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Винница облаçĕн партизан тата вăрттăн коммунист ĕçне хастар хутшăнакан, В. И. Ленин ячĕллĕ Павловски партизан отрячĕн комиссарĕ,.
Кишкинский Исток
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Ульянов Михаил Александрович
Михаил Александрович Ульянов (20.11.1927, Бергамак — 26.3.2007, Мускав) — совет кино актёрĕ.
Каçăсем
Категори:1927 çулта çуралнисем Категори:Чӳкĕн 20-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2007 çулта вилнисем Категори:Пушăн 26-мĕшĕнче вилнисем
Соболиная (Заячья юппи)
Соболиная  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Заячья юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  3 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Юнкою (юханшыв)
Юнкою — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Печора кӳлмекĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Адасе-Яха
Адасё-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Гыда юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 33 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 52 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Узунтытыгем
Узунтытыгем — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Кокури юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 5 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 33 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Шанăç (ансамбль)
Шанăç — Елчĕк районĕнчи чăвашĕсен фольклор жанрĕпе ăсталлă юрă ушкăнĕ. Йĕркелекенĕ — Степанов Виктор Ильич; Краснова Алина Петровна (2011-2014); Алина Краснова.
Кун-çулĕ
Шанăç фольклор коллективĕ 1980 çулта Вырăскассинче йĕркеленнĕ. Пуçарса яраканĕ — Степанов Виктор Ильич.
1982 çулта ушкăн Ф. Павлов ячĕллĕ мусăк училищинче хăйĕн пултарулăхне республикăри фольклор коллективĕсем хушшинче кăтартнă, лауреат ятне тивĕçнĕ. Çамрăк артистсем тăван районта çеç мар, Комсомольски тата Патăръел районĕсенче, Тутарстанри Апастово тата Пăва районĕсенче концертсемпе çӳреççĕ. 1986 çулта Шупашкар хулинче Елчĕк районĕн кунĕнче халăха юрă-ташăпа илентернĕ. 1987 çулта Шанăç Чăваш Республикин кăнтăрти районĕсен фольклор ушкăнĕсен конкурсне хутшăннă. 1994 çулта вара Вырăскассинчи çĕнĕ культура çуртĕнче «Раштав каçĕсем» уява ирттернĕ, хăнара патăръелсем, шăмăршăсем, каçалъенсем пулнă.
1996 çулта Елчĕкре иртнĕ Республикăр халăх пултарулăх ушкăнĕсен «Ĕмĕрсен эрешĕсем» конкурсĕнче Шанăç ансамбле жюри питĕ мухтанă. Çăмрăк артистсем 2-мĕш вырăна çĕнсе илнĕ.
Республикăри фольклор коллективĕсен ăмăртăвĕсене пĕрмаях хутшăнать. 1999 çулта çак конкурс Шăмăршă салинче иртнĕ.
Вырăскасси ушкăнĕ районти «Акатуй» уявне хастар хутшăнать. 1998, 2000, 2002 çулсенче 2-мĕш вырăна çĕнсе илнĕ.
2000 çулта – фашистсен Германие çĕнтерни 55 çул тултарнине чысласа Оперăпа балет театрĕнче иртернĕ фестивальте лауреат ятне тивĕçнĕ. Çав çултах Чăваш Республики 80 çул тултарнине чысланă уява та хутшăннă.
2002 çулта Шупашкарта «Атăлçи çăлкуçĕсем» (Родники Поволжья) фольклор коллективĕсен уявĕ иртнĕ. Ансамбль фестивале хастар хутшăннă.
2003 çулта IV фольклор фестивальне Комсомольское салинче хутшăннă, диплома тивĕçнĕ. Çав çултах Шăмăршăра Республика кунĕнче пултарулăхне кăтартнă.
Каçăсем
Категори:Чăваш мусăк ушкăнĕсем Категори:Чăвашсем
Джордано Бруно
мини|справа|250px|Джордано Бруно
Джордано Бруно (Giordano Bruno; çуралнă çухнехи ячĕ Филиппо Бруно, Бруно Ноланец тенĕ; 1548, Неаполь çумĕнчи Нола — 17 нарăс 1600, Рим) — итал доминикан-мăнахĕ, философ-пантеисчĕ тата сăвăçĕ; трактатсен авторĕ.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Философсем, алфавитпа Категори:Философсем Категори:Натурфилософсем Категори:Çыравçăсем, алфавитпа
Фейгин Леонид Вениа­минович
Фейгин Леонид Вениа­минович (6.3.1923, Бобруйск, Беларусь — 1.7.2009,  Лондон, Аслă Британи) — композитор, сĕрмекупăсçă, дирижёр, аранжировка тăвакан. Чăваш мусăкĕнче те йĕр хăврнă. Арăмĕ — Максимова Галина Степановна.
Биографи
Беларуçри Бобруйск хулинче çуралнă (6.3.1923). 1988-мĕш çултанпа Лондон хулинче пурăннă, унтах вилнĕ (1.7.2009).
Каçăсем
Категори:Мускав консерваторинче вĕренсе тухнисем Категори:Мусăк
Хёфен-Тун
Хёфен-Тун — (Höfen bei Thun) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Тун тăрăхне кĕрет. 391 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0930.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Алиев Александр Мамедович
{{Çар ĕçченĕ }}
Алиев Александр Мамедович — ( - ), Карели фрончĕн 7-мĕш çарĕн 98-мĕш гварди стрелоксен дивизин 296-мĕш гварди стрелоксен полкĕн стрелокĕ, Красноармеец, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 21.
Ираклий I
Ираклий I (575 — 11 нарӑс 641) — Византи императорӗ (5 юпа 610 — 11 нарӑс 641), Ираклий династийӗн никӗслевҫи, Фока императора вӗлерсе астулне тытса илнӗ.
Каҫӑсем
Категори:Ираклий династийӗ Категори:Истори
Шаркку
Шаркку — ăшаланă какай. Хăшпĕр чухне какая мĕнпе те пулин хушса пĕçерсен те (тĕресрех ăшаласан) çавна шаркку теççĕ. Анчах та унашкал меслетпе хатĕрленĕ какая ытларах чухне гуляш теме йышăннă.
Каçăсем
Категори:Кухня Категори:Апат-çимĕç Категори:Чăваш апат-çимĕçĕ
Талкас
Талкас — Раççей территоринчи кӳлĕ. Пушкăрт Республикинче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, Шугур юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 3,9 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Пушкăрт Республикин кӳллисем
Каток тата сĕрме купăс
Каток и скрипка (Каток и скрипка) — Мосфильм киностудире Андрей Тарковский режиссёр 1960 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП ачасен фильмĕсем Категори:1960 çулхи ССРП фильмĕсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:Мусăкçăсем пирки фильмсем
Альте Иссель
Альте Иссель — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Доесбург, Эйссел юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 81,7 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Авалхи Египетри кушаксем
Кушак — Авалхи Египетра турӑ пек чысланӑ ытти нумай чӗрчунсенчен пӗри. Вӑл тулӑх пурнӑҫпа хӗвел символӗ пулнӑ.
Кун-ҫулӗ
Авалхи Египетра пурӑннӑ кушак йышшисен пӗчӗк тискер кушаксенчен виҫӗ тӗсӗсен пайташӗсем  паллӑ.
Кушаксем кулленхи пурнӑҫра
Египет халӑхӗ ытти чӗрчунсенчен уйрӑмах кушаксене чысланине авалхи вӑхӑтрах грек Геродот сӑнанӑ (п. эрч. 484 — п. эрч.425 ҫулсем патне).
Кушак ҫӑвисем ҫинче пинӗ пинӗпе тупнӑ кушак мумийӗсем, вӗсем Авалхи Египетра юратнӑ чӗрчунсем пулнине кӑтартаҫҫӗ.
Вӑрман кушакӗ
Вӑрман кушакӗ е тискер кушак, е европа кушакӗ (лат. Felis silvestris, лат. fēles (fēlis) — «кушак», лат. silvestris — «вӑрманта пурӑнакан, тискер») — кушак йышшисен кил-йышӗнчи тискер текĕрĕн чӗрчунӗ. Таксономире европа, ази тата африка тискер кушакӗсем тӗрлӗ тӗссем е кӗҫӗн тӗссем тесе тавлашу пырать.
Каҫӑсем
Категори:Кушак йышшисем Категори:Евразири сĕтпе ӳсекенсем Категори:1977 çулта çырнă чĕрчунсем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Африкăри сĕтпе ӳсекенсем Категори:Хăрушсăрлăхри тĕссем Категори:Кушаксем (йăх)
Сусла (Порозовица юппи)
Сусла  — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Порозовица юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 7 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Пастернак Леонид Осипович
Леонид Осипович Пастернак (хутсем тӑрӑх: Аврум Ицхок-Лейб е Исаак Иосифович, Пастернак, Постернак та; 1862, Одесса — 1945, Оксфорд) — вырӑс ӳнерҫи тата графикӗ; жанрла композицисене хайланӑ тата кӗнекесене илемлетнӗ ӑста; педагог. Борис Пастернак ҫыравҫӑпа сӑвӑҫӑн тата Александр Пастернак архитекторӑн ашшӗ.
Кушаксем (йӑх)
Кушаксем (лат. Felis) — кушак йышшисен тискер текĕрĕн чӗрчунсен йӑхӗ. Кивелнӗ систематикасенче вӗсен шутне пур пӗчӗк кушаксен пайташӗсене те кӗртнӗ, анчах хальхи классификацире тӳррен кушаксен шутне Евразире тата Африкара пурӑнакан хӑшпӗр пӗчӗк тӗссем ҫех кӗреҫҫӗ, вӗсенчен чи палли вӑрман кушакӗнчен пулса тухнӑ кил кушакӗ пулать.
Кушаксен йӑхне кӗрекен тӗссем:
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Кушаксем (йӑх)
Шувакиш
Шувакиш — Раççей территоринчи кӳлĕ. нче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, Шувакиш (юханшыв) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа
Гавиал йышшисем
Гавиал йышшисем е Гавиалсем (лат. Gavialidae) — крокодилсен ушкӑнӗн шуса çӳрекенсен йышӗ. Унӑн шутне пӗр е икӗ хальхи тӗссем кӗреҫҫӗ: ганг гавиалӗ тата, тен, гавиалла крокодил.
Епле курӑнни
Ку йышӑн пайташӗсем чӑн крокодилсене аса илтереҫҫӗ, анчах ансӑр та ҫинҫе сӑмсаллӑ.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Крокодилсем
Çум ӳсентăран
Çум ӳсентăран — ял хуçалăх çĕрĕсем çинче (ана, пахча, сад) хăйсем тĕллĕн ÿсекен культурăлла мар ӳсентăрансем. Ытларах курăксем, анчах вĕсен хушшинче йывăçсемпе тĕмсен хунавĕсем те пулма пултараççĕ.
Курăкла çум ÿсентăрансене çумкурăк теççĕ.
Сиен
Ҫумкурӑк е ҫумкурӑк ытти культурӑллӑ ӳсентӑрансене сиен кӳреҫҫӗ. Хӑш-пӗр ҫум курӑкӗн тымарӗсем пур.вӗсем ҫӗр айне питӗ тарӑн кӗрсе каяҫҫӗ те ытти ӳсентӑрансенчен турта-турта илеҫҫӗ. Ҫавӑн пекех ҫум курӑкӗсем ытти ӳсентӑрансенчен нӳрӗкпе апат-ҫимӗҫе суйласа илеҫҫӗ, ҫавна пула культура ӳсентӑранӗсем саралаҫҫӗ, типеҫҫӗ, пӗтеҫҫӗ. Сӑмахран, паразит-ӳсентӑрансем те пур.
Асăрхавсем
Категори:Çумкурăксем Категори:Çум ӳсентăрансем Категори:Ӳсентăрансен экологийĕ Категори:Агрономи Категори:Ӳсентăрансене сыхласси
Обховица
Обховица —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кеза юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 12 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
УМăнгу
УМăнгу — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Жасатер юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 18 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Созылька
Созылька — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тым юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  490 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 37 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Сога (Рыбинское (зал. р. Согожи юппи)
Сога — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Рыбинск шывуправĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 64 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Сямжена
Сямжена — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кубена юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 137 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 117 км. Ун хӗрринче Сямжа район центрӗ вырнаҫнӑ.
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Успенка (Архангельски районĕ)
Успенка (Успенка) — Пушкăрт Республикинчи Архангельски районне кĕрекен ял.
Ку ял Пушкăртстанри чăваш ялĕсен ятарласа хатерленĕ йышĕнче пур.
Ялăн чăн-чăн чăвашла ячĕ пулма пултатарть. Анчах та ăна халлĕхе тупса палăртман. Тупăнсан — статья ятне улăштарма тивет. Шырав малалал пырать.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Пурăнан халăх йышĕн улшăнăвĕ:
2002 çулăн çыравĕпе, чылайрахăш наци — чăвашсем (%).
Тавралăх
Район центрне — Архангельскине çитме: 32 çм ,
Амонай
Амонай — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Юрибей юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 77 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Ярапа
Ярапа — ярăм-ярăм çакăнса тăракан капăрлăх. Ярапан уйрăм пĕрчисене çавăн пекех махра теççĕ (махраллă алшалли тенине астăвăр).
Каларăш
Яра пар, яра пар,// Ярапине хама пар
Литература
Категори:Çĕвĕ ĕç фурнитури Категори:Капăрлăхсем Категори:Пир-авăр
Хыр Ĕшни (Çарăмсан районĕ)
Хыр Ĕшни, Хырĕшни (Сосновка, Сосновка)— Тутарстанри Çарăмсан районне кĕрекен чăваш ялĕ. Тĕрĕслехшĕн çакна та каламалла: "Хыр Ĕшни" ят халăхра халлĕхе çирĕпленмен. Пурте "Сосновка" теççĕ. Апла пулин те статья ятне паянлăха çаплах хăварма шутларăмăр.
Тавралăхĕ
"Виçĕ Хыр" текен вырăн пур. Тен, çавна кура ялне хăйне те малашне çапла калама пуçлĕç.
Халăх йышĕ ял тытăмĕ
Урамсен вырăсла ячĕсем: улица Восходская, улица Кирова, улица Комсомольская, улица Куйбышева, улица Сосновская. Чăвашла ятсем паллă мар.
Каçăсем
Категори:Тутарстанри Çарăмсан районĕн ялĕсем Категори:Тутарстан
Омаш
Омаш —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кирва юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 15 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Марсель Дюшан
Марсель Дюшан - (фр. Marcel Duchamp, 28 утӑ 1887, Бленвиль-Кревон — 2 юпа 1968, Нейи-сюр-Сен) — дадаизм тата сюрреализм пуҫламӑшӗнче тӑнӑ Франци тата Америка ӳнерҫи, шахматисчӗ, ӳнер теоретикӗ. Унӑн пултарулӑх еткерлӗхӗ пысӑках мар пулин те, хӑйӗн хӑйнемай шухӑшлавӗсене пула, Дюшан XX ӗмӗрӗн ӳнерӗнче чи пӗлтерӗшлӗ те вӑйлӑ сӗм хунӑ пайташӗ пек шутланать. Унӑн пултарулӑхӗ XX ӗмӗрӗн иккӗмӗш ҫурринчи, поп-арт, минимализм, концептуаллӑ ӳнер, тата ытти ӳнер юхӑмӗсене сӗм янӑ.
Каҫӑсем
Категори:Ӳкерçĕсем, алфавитпа Категори:Францин XX ĕмĕрти ӳкерçисем Категори:АПШ ӳкерçисем Категори:Франци шахматисчĕсем Категори:Шахмат олимпиадисене хутшăннисем Категори:Шахмат журналисчĕсем Категори:Жюлиан академинче вĕреннисем
Ключевская
Ключевская — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Храпиха юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  8 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Çĕçĕ
Çĕçĕ — кил-тĕрĕшре, йăлара тата ытти тĕлте усă куракан касакан, ваклакан тата чикекен инструмент.
Каçăсем
Категори:Археологилле артефактсем Категори:Археологилле артефактсем пĕлтерĕшне кура Категори:Хĕçпăшал  Категори:Инструментсем Категори:Столовые приборы Категори:Сивĕ хĕçпăшал, алфавитпа Категори:Чул ĕмĕрĕ
Ираклий династийӗ
мини|350px|Ираклийпе перссен ҫарӗ вӑрҫни. Пьеро делла Франческа фрески, 1452 ҫул патне. Ираклий династийӗ Византи империне 610 - 695 тата 705 - 711 ҫулсенче ертсе пынӑ ултӑ императорсенчен тӑнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Ираклий династийӗ Категори:Истори
Алиев Газрет Агаевич
{{Çар ĕçченĕ }}
Алиев Газрет Агаевич — (-), Çеçенхир фрончĕн 46-мĕш çарĕн 236-мĕш стрелоксен дивизин 496-мĕш уйрăм разведка ротин çар разведчикĕ,  Красноармеец, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 01.
Шултра кулă
Шултра кулă (çавăн пекех Ахăлтату, Ахăл-ахăл кулă) — тĕпрен илсен, сасăпа кулнине пĕлтерет.
Каçăсем
Категори:Рефлекссем Категори:Мимика
Гавиалла крокодил
Гавиалла крокодил (лат. Tomistoma schlegelii) — шуса çӳрекенсен, гавиалла крокодилсен йӑхӗнчи тата Tomistominae кӗҫӗн йышӗн хальхи пӗртен пӗр тӗсӗ.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Крокодилсем Категори:Теветкеллĕ тĕссем Категори:Азири шуса çӳрекенсем
Йăла (пĕлтерĕшсем)
Йăла, ку сăмахăн пĕр-пĕринпе çыхăннă икĕ тĕп пĕлтерĕш пур:
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем Категори:Йăла
Вуниккĕмĕш каç (фильм, 1955)
Вуниккĕмĕш каç (Двенадцатая ночь) — Ленфильм киностудире Ян Фрид режиссёр 1955 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1955 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП кинокамичĕсем Категори:Ян Фридăн фильмĕсем Категори:«Ленфильм» студин фильмĕсем Категори:«Вуниккĕмĕш каçа» экранизациленисем
Баланкуль
Баланкуль — Раççей территоринчи кӳлĕ. Хакасинче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,4 км² км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Хакас Республикин кӳллисем
Николь Кидман
Нико́ль Мэ́ри Ки́дман, AC (Nicole Mary Kidman; 1967 çулхи çĕртмен 20-мĕшĕ, Гонолулу) — австрал тата американ актриси, юрăç, продюсер. «Оскар» (çак чыса тивĕçнĕ Австралирен пĕрремĕш актриса») тата BAFTA (2003), виççĕ хутчен «Ылтăн глобус» парнисен (1996, 2002, 2003) лауреачĕ.
Каҫӑсем
Категори:Фотографсем, алфавитпа Категори:Фотографсем]]
Интервью тата статьясем
Категори:«Оскар» парнин лауреачĕсем Категори:Халĕ пурăнакансем Категори:«Сатурн» парнин лауреачĕсем Категори:«Спутник» парнин лауреачĕсем Категори:«Ылтăн глобус» парнин лауреачĕсем Категори:BAFTA парнин лауреачĕсем Категори:Голливудри мухтав аллейи
Бухтулов Пётр Харитонович
Бухтулов Пётр Харитонович — (12.07.1924-02.03.1998), 2-мĕш Украина фрончĕн 53-мĕш çарĕн Тĕп Командовани Резервĕн16-мĕш татса тухакан артиллери дивизин 49-мĕш çăмăл артиллери бригадин 1431-мĕш çăмăл артиллери полкĕн оруди тĕллекенĕ, сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Вырăс. Указ дати - 15.
Сорная
Сорная — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Порная юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  2 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Юн-Яга (Нямдо-Ю юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Хомберг (Берн)
Хомберг — (Homberg BE) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Тун тăрăхне кĕрет. 502 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0931.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Альтенау (Альме юппи)
Альтенау — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Альме (юханшыв)|Альме юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28,7 км, бассейн лаптăкĕ 335,05 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Томша (Сога юппи)
Томша — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Сога юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Кулă (пĕлтерĕшсем)
Кулă может иметь значение:
Томша (Сога юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Кулă (пĕлтерĕшсем)
Çавăн пекех
Категори:Кулă Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Волынкин Василий Дмитриевич
Волынкин Василий Дмитриевич — (4.04.1913(22.03)-10.08.1942), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 31. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Анăç фронтăн 20-мĕш çарĕн 129-мĕш уйрăм перевçĕсен бригадин батальон командирĕ, капитан.
Çул (фильм, 1955)
Çул (Дорога) — Мосфильм киностудире Александр Столпер режиссёр 1955 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Уила (Кокса юппи)
Уила  — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Кокса юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 53 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Тапрануллă куçăм
Тапрануллă куçăм е трансляци — механикăлла куçăмăн пĕр тĕсĕ.
Каçăсем
Категори:Механика Категори:Кинематика Категори:Физика
Кашăк
Кашăк — апат çимелли е чей ĕçмелли хатĕр.
Каçăсем
Категори:Апат приборĕсем Категори:Археологилле артефактсем Категори:Лаборатори савăт-сапи
Лукьянов Сергей Владимирович
Сергей Владимирович Лукья́нов (1910 — 1965) — вырăс совет театрпа кино актёрĕ. РСФСР халăх артисчĕ (1952). Иккĕмĕш степеньлĕ Сталин премийĕн (1951, 1952) лауреачĕ.
Биографи
Сергей Лукьянов 1910 çулхиавăнăн 27-мĕшĕнче Нижнее салинче (халĕ Донецк облаçĕ), шахтёр çемьинче çуралнă. Ту тăпри училищинче вĕренсе тухсан шахтăра ĕçлеме тытăннă. Театр пултарулăхĕн кĕтесĕнче хăтланнă. 1929 çулта пĕр спектакль хыççăн Лукьянова сцена çинче профессионал пулма сĕннĕ, Донбасри театра чĕнеççĕ. 1929 çулта Харьковри Т. Г. Шевченко ячĕллĕ театр çумĕнчи студие вĕренме кĕрет, икĕ çул ăсталăхне туптать.
Харьковри Хĕрлĕ савут театрĕн (1929—1931), В. В. Маяковский ячĕллĕ МАДТ (1955—1956), МПАТ (1956—1963), Е. Б. Вахтангов ячĕллĕ МАДТ (1942—1955; 1963—1965) трупписенче хĕсметре тăнă.
Çаврăмлă куçăм
Çаврăмлă куçăм — механикăлла куçăмăн пĕр тĕсĕ. Материаллă пăнчă кунашкал куçсан, вăл çавракăш йĕрĕпе пырать. Енчен те абсолютлă хытă ĕскерĕн кунашкал куçăмĕ-тĕк, лешĕн кашни пăнчи çавракăшпа пырать, асăннă çавракăшĕсем вара паралеллĕ лаптаксем çинче, вĕсен варрисем пĕр йĕр вырнаçнă, хайхи йĕре çаврăнăвăн тĕнĕлĕ теççĕ. Çаврăну тĕнĕлĕ ĕскер витĕр е унăн тулашĕнче иртет. Çаврăну тĕнĕлĕ, пĕтĕмĕшле илсен, хускалаканни те, хускалманни те пултарать (мĕнле пуçлав системипе çыхăнтарнине кура).
Лукьянов Сергей Владимирович
Биографи
Кинематографра 1944 çултанпа (к/к «Поединок»).
Çаврăмлă куçăм
Каçăсем
Категори:Механика Категори:Кинематика Категори:Физика
Лукьянов Сергей Владимирович
Биографи
Сергей Владимирович Лукьянов 1955 çулта пушăн 1-мĕшĕнче миокард инфаркчĕ пулнипе Е. Б. Вахтангов театрĕн сцени çинче çут тĕнчерен уйрăлса кайнă.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем:Вахтангов ячĕллĕ театр Категори:Пайăр çынсем:МХАТ Категори:Миокард инфаркчĕпе вилнисем Категори:Новодевичье çăвинче пытарнисем
Кётёт-Кюель
Кётёт-Кюель — Раççей территоринчи кӳлĕ. Якутинче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 5,7 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Якутин кӳллисем
2020
2020 çул — Григорий календарĕн çулĕ.
Çӳлти Хурамал
Çӳлти Хурамал, — Тутарстанри Çарăмсан районне кĕрекен ял. Вырăссем пурăнаççĕ.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Кунта чăвашсем те пурăнаççĕ. Тутарстанти Çарăмсан районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла: Акрель (Акиреево), Вӑтӑр Юман (Ульяновка), Йӑвашкел (Ивашкино), Казанка, Кивӗ Йӗлмел (Старое Ильмово), Кивӗ Шешкел (Старое Сережкино), Лагерка, Малая Чегодайка, Нагорнӑй (Нагорный), Саминовка, Светлогорски (Светлогорский), Свобода, Серебряный Ключ, Сосновка, Ҫарӑмсан (Черемшан), Ҫӳлти Хурамал (Верхняя Кармалка), Павловка, Ухинккел (Чувашское Афонькино), Хӗр Ӗшни (Девичья Поляна).
Тăванкасси
Тăванкасси — Чăваш Енĕн Çĕмĕрле районĕнчи ял.
Ампос-Яха
Ампос-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Юрибей юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 115 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 113 км.
Тăванкасси
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Çĕмĕрле районĕн ялĕсем
Ампос-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Slade
Slade (вуланать: Слэйд; малтанах Ambrose Slade) — британ -группи, 1970-мĕш çулсен пуçламăшĕнчи глэм-рок лидерĕсенчен пĕрри.
Вăхăтла шкала
Схема дана начиная с 1969 года
Каçăсем
Категори:Аслă Британин рок-групписем Категори:Глэм-рок групписем Категори:Аслă Британин хард-рок-групписем Категори:1966 çулта пуçтарăннă мусăк ушкăнĕсем Категори:Квартетсем Категори:Polydor Records шăрантаракансем Категори:RCA Records шăрантаракансем
Абакан (юханшыв)
Абакан (юханшыв)  —  Раççей территоринчи юханшыв. Хакаси территорипе юхать. Енисей (Красноярск шыв усравĕ) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 514км.
Каçăсем
Категори:Хакаси юханшывĕсем Категори:Енисей юпписем
Егоров Александр Петрович (Совет Союзĕн Паттăрĕ)
Егоров Александр Петрович  — (16.05.1910(3)-21.12.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 25. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 25-мĕш танк корпусĕн 20-мĕш мотоперевçĕсен бригадин танксене пĕтерекен артиллери батареин командирĕ, аслă лейтенант.
Алиев Мастан Астан оглы
{{Çар ĕçченĕ }}
Алиев Мастан Астан оглы — ( 1918&nbsp-23), 1-мĕш Белоруç фрончĕн 47-мĕш çарĕн 143-мĕш стрелоксен дивизин 487-мĕш стрелоксен полкĕн 487-мĕш стрелоксен полкĕн стрелоксен взвочĕн командирне пулăшакан,  Старшина, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 31.
Ҫеҫенхир кушакӗ
Ҫеҫенхир кушакӗ (лат. Felis lybica) — кушаксен йӑхӗн тӗсӗ, хӑш чух вӑрман кушакӗн (лат. Felis silvestris lybica) кӗҫен тӗсӗ пек шутланать. 2017 ҫулта йышӑннӑ таксономи классификацийӗ тӑрӑх, уйрӑм тӗс — Felis lybica пулса шутланать. Халиччен ӑслӑхри икӗ ячӗпе те усӑ кураҫҫӗ.
Ку тӗс 130 пин ҫул каялла пулса тухнӑ. Ку тӗсӗн 5 пайташӗсенчен Ҫывӑх Хӗвелтухӑҫра 10 000 ҫул патне каялла алла вӗренсе кил кушакӗ пулса тухнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Кушаксем (йӑх) Категори:Африкăри сĕтпе ӳсекенсем Категори:Азири сĕтпе ӳсекенсем Категори:1780 çулта çырнă чĕрчунсем Категори:Ăренпур облаçĕн Хĕрлĕ кĕнеки
Орудовка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :