cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Цукиока Ёситоси
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Пурнăçĕн юлашки çулĕсем унăн пултарулăхĕ пысăк хăпартлануллă пулать. 1885-1892-мĕш çулсенче «Уйăхăн çĕр тĕрлĕ курăмĕ» гравюра пуххи ăслать, халăх вĕсене туянасшăн пулса черетсене çырăнать.
1889 -1892-мĕш çулсенче кабуки театр ĕçченĕсене сăнарлать.
1891-мĕш çулта унăн ăс-тăн чирĕ пуçланать, ăна психиатри больницине вырнаçтараççĕ. 1892-мĕш çулхи çу уйăхĕнче унтан тухсан вăл килне таврăнмасть, тепĕр виçĕ эрнерен пуç мимине юн кайнипе вилсе каять.
Пĕлтерĕшĕ
Унăн пултарулăхĕ икĕ тапхăра кĕртсе илет — феодаллă Японине тата хальхи Японин пĕрремĕш çулĕсене, Мэйдзине çĕнетсе влаçа тавăрса пани хуççăн.
Ытти нумай япон çыннисем пекех вăл та ытти тĕнчерен килекен çĕнĕлĕхсемпе кăсăкланнă, анчах, вăхăт иртнĕ çемĕн, ăна ытларах та ытларах япон культури хăйĕн чылай традици енĕсене çухатни хумхантарнă, вĕсен хушшинче йывăç çинче каснă гравюран ĕлĕххи мелĕсем те пулнă. Япони ÿнер ĕçĕсене пичетлеме хĕвел анăç мелĕсене — фотографипе литографине йăлана кĕртнĕ чухне, вăл ĕлĕк-авалхи мелпе ĕçленĕ. Япони хăйĕн авалхи йăлисенчен çухатса пынă çемĕн вăл пĕччĕн тенĕ пекех вĕсене упраса хăварнă, Укиё-э ÿнер ĕçне çĕнĕ шайа хăпартнă.
Ӳкерçĕ вилĕмĕ хыççăн унăн чапĕ хĕвел анăçĕнче те, Японире те ÿссе пынă, хальхи вăхăтра вăл пул çĕрте те хăй вăхăтри чи пултаруллă ÿнерçĕ шутланать.
Каçăсем
Категори:Укиё-э ӳкерçисем Категори:Япони паллă çыннисем Категори:Япони Категори:Япони ӳкерçисем
Акчим
Акчим  — Раççей территоринчи юханшыв. Перĕм Ен, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Вишера юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 60 км, бассейн лаптăкĕ 518 км2.
Каçăсем
Категори:Перĕм Енĕн юханшывĕсем/ Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Мари Дорваль
мини|Мари Дорваль
Мари Дорваль (Marie Dorval, чăн ячĕ Мария Амелия Томаса Делоне, (Marie Amelie Thomase Delaney; 6 кăрлач 1798, Лорьян, Бретань — 20 пуш 1849, Париж) — аслă франц актриси.
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Актёрсен кил-йышăнче çуралса ÿснĕ. Ачаллах театр пусми çине тухнă. Дорваль Ж. Санд çыравçăпа çывăх паллашуллă пулнă.
Каçăсем
Категори:Ӳнер Категори:Театр Категори:Пайăр çынсем:Франци Категори:Франци Категори:Францинче çуралнисем Категори:Францире вилнисем Категори:Франци хĕрарăмĕсем Категори:Актёрсем, алфавитпа
Лакер-Яга (Талота-Яга юппи)
Лакер-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Талота-Яга юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 40 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Сельзя (Вашка юппи)
Сельзя  —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Вашка юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 64 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 39 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Егам-Юган
Егам-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Сорум юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  68 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 86 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Албаши
Албаши  — Раççей территоринчи юханшыв. Краснодар Ен территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Каçăсем
Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем
Фаберже çăмартисем
Фаберже́ çăмартисем — Карл Фаберже ювелир фирми ăсталанă япалссен серийĕ. Серие 1885 - 1917 çулсенче Раççей императорĕн çемьипе харпăр туянакансем валли хатĕрленĕ. Пурĕпе 71 экземпляр пирки хыпар пур, вĕсенчен 52 император çемьин пулаççĕ.
«Фаберже çăмартисем» сăмах çаврăнăшĕ ытлашшилĕх синонимĕ тата император килĕн тата революциченхи Раççейĕн пуянлăхĕ шутланать.
Каçăсем
Категори:Драгоценности Категори:Фаберже Категори:Чăх çăмарти евĕр артефактсем Категори:Мускав Кремлĕн хĕçпăшал палати
Куала-Лумпур
Куа́ла-Лу́мпур (Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur (Куала-Лумпур куçарсан: «вараланчăк вăрри»), джави:كوالا لومڤور) — Малайзи тĕп хули.
Вуламалли
Категори:Малайзи миллионер-хуласем Категори:Малайзи федераци территорисем
Беломестных Владимир Корнилович
Беломестных Владимир Корнилович — (27.07.1913 (14)-08.08.2009), Вăта фронтăн 65-мĕш çарĕн 106-мĕш перевçĕсен дивизин 12-мĕш уйрăм сапёр батальонĕн отделени командирĕ, старшина, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 30.
Рамме
Рамме — Германи территоринчи юханшыв. Анатри Саксони территорипе юхать. Юханшыв Осте юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17,51 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Анат Саксони юханшывĕсем
Юн-Яха (Лонгот-Юган юппи)
Юн-Яха  — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Лонгот-Юган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  60 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 56 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- ОбьСалехард хуличчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Рамхольцер-Вассер
Рамхольцер-Вассер — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Кинциг (Хессен юппи)|Кинциг юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 4,3 км, бассейн лаптăкĕ 5,862 км2.
Латуй-Яха
Латуй-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Сулахай Юрибей юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 40 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Сельзя (Мезень юппи)
Сельзя  —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Мезень юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 321 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 71 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Екар-Егарт
Екар-Егарт — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Вож-ПАй-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  6 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Антонов Константин Михайлович (Совет Союзĕн Паттăрĕ)
{{Çар ĕçченĕ }}
Антонов Константин Михайлович (Совет Союзĕн Паттăрĕ) — (- ), Кăнтăр-Анăç фронтăн 6-мĕш çарĕн 25-мĕш гварди стрелоксен дивизин 78-мĕш гварди стрелоксен полкĕн батальон парторгĕ, гварди кĕçĕн лейтенанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 22.
Чăх (Фаберже çăмарти)
«Чăх» («Императорăн пĕрремĕш мăнкун çăмарти», Курочка)
Каçăсем
Категори:Фаберже çăмартисем Мускавра Категори:Илемлетĕш-маякилтерĕш ӳнерĕ
Сулахай Лэрухэй-Яха
Сулахай Лэрухэй-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Лэрухей-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 16 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Джамна
Джамна (यमुना) — Инди территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв юханшыв Ганг юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1376 км, бассейн лаптăкĕ 351000 км2.
Алгама
Алгама (Алгама) — Раççей территоринчи юханшыв. Якути, Хабаровск Енĕ территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 426 км, бассейн лаптăкĕ 21500 км2.
Каçăсем
Категори:Якути юханшывĕсем/ Категори:Хабаров Енĕн юханшывĕсем
Юн-Яха (Щучья юппи)
Юн-Яха  — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Щучья юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  226 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 54 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- ОбьСалехард хуличчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Ранкбах
Ранкбах — Германи территоринчи юханшыв. Баден-Вюртемберг территорипе юхать. Юханшыв Вюрм (Нагольд  юппи) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Антуан Ватто
мини|справа|Кутăн хĕр, 1728 ç. патне Жан Антуан Ватто, ытларах Антуан Ватто теççĕ (Jean Antoine Watteau, 10 юпа 1684, Валансьен — 18 утă 1721, Ножан-сюр-Марн) — XVIII ĕмĕрĕн виçпайлăхĕн франц сăрă-ӳнерçи, унăн пултарулăхĕ пĕтĕм европан рококо тĕсĕн ирхи утăмĕ пулса тăнă.
Ранкбах
Каçăсем
Баден-Вюртемберг
Антуан Ватто
Вуламалли
Категори:Ӳнер Категори:Пайăр çынсем:Франци Категори:Франци ӳкерçисем
Антонов Михаил Моисеевич
Антонов Михаил Моисеевич — (-), Брянск фрончĕн 63-мĕш çарĕн 231-мĕш уйрăм танк полкĕн танк взвочĕн командирĕ, аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27.
Владимиров Клементий Владимирович
Клементий Владимирович Владимиров (1940 çулхи пушăн 14-мĕшĕ, Нимӗчкасси ялĕ, Красноармейски районĕ, Чăваш АССР — 2016, 7 кӑрлач, Шупашкар) – Чăваш Республикин халăх ӳнерçи, Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ ӳнерçи.
Кун-çулĕ
1940 çулхи пушăн 14-мĕшĕнче Чăваш АССРне кĕрекен Красноармейски районĕн Нимичкасси ялĕнче çуралнă. 2016 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗн 7-мшӗнче Шупашкарта вилнӗ.
Вуламалли
Алексеев, О. Ӳкерчĕксенче чăваш тĕнчи / О. Алексеев // Ялав. – 1995. – № 5. – С. 103-109.
Ермакова, С. Чуна ӑшӑтакан ҫутӑ сӑнсем / С. Ермакова // Хыпар. – 2005. – 3 пуш.
Журавлев, С. В. Клементий Владимирович Владимиров // Журавлев, С. В. Чăваш ен ӳнерçисем : пурнăç çулĕ = Художники Чувашии : биогр. / С. В. Журавлев. – Шупашкар, 2007. – С. 31-34.
Осокин, М. Пурнăç вутĕнче шăраннă сăнар / М. Осокин // Чăваш хĕрарăмĕ. – 1999. – 7 çурла (№ 29). – С. 3.
Прокопьева, Р. Чăн чăвашла тĕнчере Атăл юрлать, чечек ташлать / Р. Прокопьева ; В. Романов сăн. ӳк. // Хыпар. – 2000. – 23 пуш.
Сементер, Ю. Хӗрарӑм чунӗн юрӑҫи / Ю. Сементер // Хресчен сасси. – 2005. – 1 пуш.
Смирнова, Н. Тӗнчене тытакан хӗрарӑма пуҫ тайса / Н. Смирнова ; сӑн ӳкерчӗкӗ авт. // Хыпар. – 2010. – 17 пуш. – С. 4.
Алексин, В. На картинах сельчане узнают себя / В. Алексин ; фот. В. Романов // Совет. Чувашия. – 2000. – 23 марта.
Викторов, Ю. В. Владимиров Клементий Владимирович / Ю. В. Викторов // [http://enc.cap.ru/?lnk=1162&t=prsn Чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2006. – Т. 1 : А-Е. – С. 323.]
Григорьев, А. Г. Владимиров Клементий Владимирович / А. Г. Григорьев // Краткая чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2001. – С. 107.
Карăк, М. Художник, умеющий думать / М. Карăк // Чăваш ен. – 1999. – 16-23 янв. (№ 2). – С. 6.
Каҫӑсем
Культурное наследие Чувашии
Сайт Чувашского государственного художественного музея
Ҫулталӑк кӗнеки = Календарь года Категори:Чăваш Енĕн ӳкерçисем
Алейка
Алейка  — Раççей территоринчи юханшыв. Калининград облаçĕ  территорипе юхать. Юханшыв Балти тинĕсĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км, бассейн лаптăкĕ 40.4 км2.
Каçăсем
Категори:Калининград облаçĕн юханшывĕсем
Содзим
Содзим —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Вашка юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 180 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 116 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Раннах
Раннах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Бад-Виндсхайм, Айш юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11,18 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Алексея (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Совет Союзĕн Паттăрĕсен ят-йышĕ (Евграфов—Емельянов)
Каçăсем
Евграфов
Елэнг-Юган
Елэнг-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв  Елэнг-Лор кӳлĕ    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Алёшиха (Гайва юппи)
Алёшиха  — Раççей территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Гайва (юханшыв)|Гайва юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 4 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Айвар (пĕлтерĕшсем)
Айвар
Антонов Неон Васильевич
Антонов Неон Васильевич — (-), Амур çар флотилин командующийĕ, контр-адмирал, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 14.
Рансбах
Рансбах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12,26 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Айвар
А́йвар (ајвар, ajvar, havyar — вăлча) — балкан кухнин апат-çими, пахча çимĕç вăлчи, хĕрлĕ пăрăçа ăшаласа е пĕçерсе хатĕрленĕ пастă евĕр масса. Аш-пăш çимене е гарнира тĕхĕмлеççĕ, çаплах çăкăр çине сĕрсе те çиеççĕ.
Пăрăçри капсаицин тачăлăхĕ чылай пулсан, айвар хаярланать. Пăрăçа ыхра, сухан тата баклажан хушаççĕ. Баклажан вăлчине пинджур (англ.) теççĕ.
Каçăсем
Категори:Балкан кухни Категори:Пахча çимĕç вăлчи Категори:Соуссем
Дода (юханшыв)
Дода  — Инди территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Елыкова
Елыкова — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Кĕçĕн Салым (Кĕçĕн Салымсук) юппин сулахай çыранпа вăрринчен 32 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Сулахай Мюмдя-Хэвы-Яха
Сулахай Мюмдя-Хэвы-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Мюмдя-Хэвы-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 27 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Сосыл
Сосыл —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Вашка юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 383 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Белоножко Марк Николаевич
Белоножко Марк Николаевич — (30.03.1915(17)-26.09.1943), Вăта фронтăн 60-мĕш çарĕн 59-мĕш инженер-сапёр бригадин 42-мĕш уйрăм инженер-сапёр батальонĕн рота командирĕ, капитан, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17.
Кавери
Кавери  — Инди территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Бенгали кӳлмекĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 800 км, бассейн лаптăкĕ 80 пин км2.
Сосман
Сосман —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Ирва юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 19 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мезень бассейнĕ
Аллаиха
Аллаиха, Аллайха (Аллайыаха) — Раççей территоринчи юханшыв. Якути территорипе юхать. Юханшыв Индигирка юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 563 км, бассейн лаптăкĕ 12400 км2.
Каçăсем
Категори:Якути юханшывĕсем Категори:ИНдигирка юпписем
Одра (юханшыв)
Одра  (, Oder, Uodra) — Чехи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. пуçласа Балти тинĕсĕ юханшыва  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 854км.
Каçăсем
Категори:Балти тинĕсне кĕрекен юханшывсем Категори:Бранденбург юханшывесем Категори:Чехи юханшывесем Категори:Польша юханшывесем
Ябта-Хадыта
Ябта-Хадыта — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Ер-Хадыта юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  8 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Раурувер
Раурувер — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Хинценбург юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 6,127 км, бассейн лаптăкĕ 10,042 км2.
Ябта-Хадыта
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- ОбьСалехард хуличчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Раурувер
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Ябта-Хадыта
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Сулахай Паета-Яха
Сулахай Паёта-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Паета-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 17 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 44 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Раиса Андреева
Раиса Андреева — чăваш юрăçи.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн юрăçисем Категори:Чăваш юрăçисем
Реген (юханшыв)
Реген — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Тăнай юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 169 км, бассейн лаптăкĕ 2953 км2.
Каçăсем
Бавари
Чĕркĕмĕл изотопĕсем
Чĕркĕмĕл изотопĕсем — тĕшĕнче тĕрлĕ шутлă нейтронлă чĕркĕмĕл хими элеменчĕн атомĕсемпе атом тĕшшин варианчĕсем
Каçăсем
Категори:Изотопсем
Ем-Ега
Ем-Ега — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв КАР/ОБЬ/957/5/82/17/24    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 73 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Белопольский Иван Павлович
Белопольский Иван Павлович — (30.01.1909 (17)-04.02.1984), Воронеж фрончĕн 38-мĕш çарĕн 163-мĕш перевçĕсен дивизин 529-мĕш перевçĕсен полкĕн перевçи, красноармеец, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29.
Антонов Николай Григорьевич
{{Çар ĕçченĕ }}
Антонов Николай Григорьевич — (-), 1-мĕш Украина фрончĕн 3-мĕш гварди танк çарĕн 6-мĕш гварди танк корпусĕн 22-мĕш гварди мотострелоксен бригадин сапёр ротин мина сирпĕтекен взвочĕн командир, гварди кĕçĕн лейтенанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27.
Сочонбожа
Сочонбожа —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Сельзя юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 13 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Алчан (приток Бикина)
Алчан  — Раççей территоринчи юханшыв. Тинĕсçум Ен территорипе юхать. Юханшыв Бикин юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 170 км, бассейн лаптăкĕ 3860 км2.
Ем-Ех
Ем-Ех — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ендырь юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  114 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Ямбей-Шор
Ямбей-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Пеум-То-Сё юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  6 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 35 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- ОбьСалехард хуличчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Амба (юханшыв)
Амба  — Раççей территоринчи юханшыв. Тинĕсçум Ен территорипе юхать. Юханшыв Песчаная тинĕс  хӳтти, Амур кӳлмекĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 63 км, бассейн лаптăкĕ 330 км2.
Каçăсем
Категори:Тинĕсçум Енĕн юханшывĕсем
Арно
Арно  —  Итали территоринчи юханшыв. Фальтерон тăве патĕнче пуçланса Лигури тинĕсне Пиза хули патĕнче  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 248 км.
Каçăсем
Категори:Тоскана юханшывĕсем
Редаэр-Бах
Редаэр-Бах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Харзевинкель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23,27 км, бассейн лаптăкĕ 57,058 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Сулахай Тиутей-Яха
Сулахай Тиутей-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Тиутей-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 272 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Антонов Николай Дмитриевич (1909—1986)
Антонов Николай Дмитриевич (1909—1986) — ( – ), Çурçĕр-Анăç фронтăн 7-мĕш çарĕн 59-мĕш истребитель авиаци бригадин 7-мĕш истребитель авиаци полкĕн çар комиссарĕ, çар комиссарĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 21.
Белопухов Евстрат Степанович
Белопухов Евстрат Степанович — (05.01.1922-18.02.1980), Вăта фронтăн 60-мĕш çарĕн 280-мĕш перевçĕсен дивизин 1033-мĕш перевçĕсен полкĕн пулемёт взвочĕн командирĕ, лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17.
Карамана (юханшыв)
Карамана (കരമനയാര്‍) — Инди территоринчи юханшыв. Керала территорипе юхать. Юханшыв Арави тинĕсĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 68 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Керала юханшывĕсем
Карманаша
Карманаша (Karmnasha) — Инди территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Амгуэма (юханшыв)
Амгуэма  — Раççей территоринчи юханшыв. Чукотка автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Чукот тинĕсĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 498 км, бассейн лаптăкĕ 28100 км2.
Каçăсем
Категори:Чукот автономи тăрахĕн юханшывĕсем
Рёльбах (Майн юппи)
Рёлльбах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Майн (юханшыв) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 6,99 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Сочон-Пола
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Ям-Тин-Яха
Ям-Тин-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Хадыта-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  80 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- ОбьСалехард хуличчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Антонов Николай Дмитриевич (1922—2000)
{{Çар ĕçченĕ }}
Антонов Николай Дмитриевич (1922—2000) — (-), Вăта фронтăн 60-мĕш çарĕн 1178-мĕш танксене пĕтерекен артиллери полкĕн оруди командирĕ,  аслă сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17.
Сулахай Юрибей
Сулахай Юрибей — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Юрибей юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 340 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 111 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Амедичи
Амедичи (Амедичи) — Раççей территоринчи юханшыв. Якути территорипе юхать. Юханшыв Алдан (юханшыв) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 313 км, бассейн лаптăкĕ 6020 км2.
Каçăсем
Категори:Якути юханшывĕсем
Йĕнер
мини|справа|Хальхи пур тĕрлĕ юрăхлă йĕнер мини|справа|Йĕнерленĕ лаша. Авалхи Китай рельефĕ, авторĕ [[Янь Либэнь]]
Йĕнер — лашапа утланса çÿремелли тата йывăр япаласене чĕрчун çурăмĕ çинче турттармалли хатĕр. Йĕнер ытларах лашасем валли сарăлнă пулин те, тĕвесемпе пилсем валли юри туса хатĕрленĕ йĕнерсем те пур.
Вуламалли
Категори:Лаша кӳлни Категори:Лашасем
Кришна (юханшыв)
Кришна  — Инди территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Бенгали кӳлмекĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1300 км, бассейн лаптăкĕ 258948 км2.
Рёльбах (Уза юппи)
Рёлльбах — Германи территоринчи юханшыв. Гессен территорипе юхать. Юханшыв Уза (Веттер  юппи)|Уза юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 2,4 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Белороссов Владимир Александрович
Белороссов Владимир Александрович — (28.12.1922 -11.1943 (хыпарсăр çухалнă)), 2-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш гварди танк çарĕн 18-мĕш танк корпусĕн 181-мĕш танк бригадин Т-34 танк командирĕ, кĕçĕн лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10.
Адидже
Каçăсем
Категори:Венето юханшывĕсем Категори:Трентино — Альто-Адидже юханшывĕсем
Енга Юган
Енга Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Карымкарская юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  16 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Левицкий Дмитрий Григорьевич
Дмитрий Григорьевич Левицкий (1735-1822) — 18-мĕш ĕмĕрти вырăс сăрă-ÿнер ĕçĕнче пысăк пĕлтерĕшлĕ вырăн йышăнать. Вăл çутă та таса, этем çÿллĕ шухăшлавне философи тата эстетика енчен туллин çутатса ÿнер хайлавĕсенче пурнăçа кĕртнĕ.
Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Вăл 1735 çулта Полтава çывăхĕнчи Маячка салинче пачăшкă кил-йышĕнче çуралнă, вĕсен çемьи авалхи йăхран тухнă. Ашшĕ хăй тĕллĕн вĕреннĕ сăрă ÿнерçи тата гравёр пулнă.
1752 çулта Сăваплă-Петĕрхулинчен Киева паллă ÿнерçĕ А.П.Антропов пыни питĕ пархатарлă пулнă. Ăна вăл ашшĕпе пĕрле сăваплă Андрей чиркÿне капăрлатма пулăшнă.
1758 çулта çамрăк Левицкий Сăваплă-Петĕрхулине пурăнма куçать, Антроповăн вĕренекенĕ пулса тăрать, темиçе çул унăн кил-йышĕнче пурăнать, унпа пĕрле ĕçлет. А.Н.Бенуа каланă тăрăх, ăна итал ÿнерçи Джузеппе Валериани те темиçе урок панă. Ку тапхăрта Раççейра Елизавета патша йыхравĕпе килнĕ итал тата франци ÿнерçисем: Ротари, Эриксен, Торелли, Лепренс, Токке тата Рослин ĕçленĕ; вĕсен ĕçĕсем те çамрăк Левицкине ырă витĕм кÿрнĕ. Анчах та чăн пурнăçа чуна уçса сăнарлама пултаруллă çамрăк çын Антроповран еткернĕ.
1762 çулта вăл Антроповпа пĕрле Мускава пырать, 2-мĕш Кĕтерин патша коронацине чысласа хăпартнă Триумф хапхине капăрлатать, нумай ĕçлет, кирлĕ паллашусемпе çыхăнусем тупать. Тепĕр çултанах тăрăшуллă çамрăк хăй тĕллĕн ĕçлеме пуçлать.
1770 çулхи Илем академин курав кăтартувĕнче ÿнерçĕ ултă çын сăнарĕ кăтартнă, пурте ăсталăхĕпе çÿллĕ шайра пулнă. Вĕсенчен чи палăрса тăракан ĕçĕ — Ӳнер академин пĕрремĕш директорĕ тата ректорĕ А.Ф.Кокоринов сăнарĕ ăна чăнах чапа кăларнă. Левицкий унăн чун-кăмăлне туллин уçса кăтартса пама пултарнă. Çакăншăн ÿнерçĕ академик ятне илме тивĕç пулнă.
1771-1788-мĕш çулсенче Левицкий Ӳнер академинче çын сăнарĕ ÿкерекен клас ертÿçи пулса ĕçлет. Левицкий хайлавĕсем Анăç Европа ÿнер ăстисен ĕçĕсенчен кăшт та кая юлмаççĕ. Унăн ĕçĕсем ытти ÿнерçĕсен хайлавĕсенчен ăсталăх мелĕпе питĕ уйрăлса тăраççĕ. Вăл сăнарĕсен куракан куçĕсене, сăн-сăпатне, кĕпе-тумтирне епле ÿкерни,тĕссем илемлĕн çыхăнса тăни — тÿрех ун аллине кăтартаççĕ. Левицкий 2-мĕш Кĕтерин патша вăхăтĕнчи чылай çын сăнарĕсене ÿкернĕ, вĕсен хушшинче П.А.Демидов (1773-мĕш çул) сăнарне те. Демидов хăйне-май эксцентрик пулнă, çав вăхăтрах вăл нумай вĕренÿ-пĕлÿ илнĕ çын, пĕрлĕх пусмин çÿллĕ картлашки çинче тăраканскер, ырă ĕçсемпе пулăшакан меценат пулнă. Ÿнерçĕ тĕрлĕ атрибутсем урлă çавна ăнлантарса панă. мини|слева| II Кĕтерин патша сăнарĕ Левицкий тунă ĕçсенчен чи çÿллĕ шайра 2-мĕш Кĕтерин никĕсленĕ Смольный институт хĕрĕсен сăнарĕсен кăшăлĕ тăрать. Ӳнерçĕ лайăх çутĕç-пĕлÿ илнĕ, хăйне хăй чипер тытма пĕлекен çĕнĕ хĕрарăм сăнарĕсене ÿкернĕ: 1773-1777 çулсенче çичĕ ĕç тунă. Икĕ ĕçĕ мăшăрлă — Ф.Ржевскаяпа Н.Давыдова, Е.Хрущoвапа Е.Хованская сăнарĕсем; Е.Нелидова, Н. Борщова, А.Левшина, Г.Алымова, Е. Молчанова пĕрершер сăнар. Кăмăл-чун хевтине лайăхрах уçса пама кашни хĕрне мĕнле-те пулсан роль уйăрса панă. Левицкий 2-мĕш Кĕтерин патша сăнарне мăнаçлăн та чаплăн хайланă, ăслă та çутĕçе аталантаракан патшалăх çынни пек кăтартнă. Аллегори меслечĕпе ăна Фемида турă керменĕнче вырнаçтарнă, патша пуçĕ çинче лавр çулçисен кăшăлĕ, ун хыçĕнчи тинĕсри карап — çирĕп те хÿтĕленĕ суту-илÿне, мăкăнь чечеккисене çунтарни — канма пĕлмесĕр ĕçленине пĕлтерет. Урисем патĕнчи саккун кĕнекесене ăмăрткайăк сыхлать. Лайăх шутласа лартнă композици — Çутĕç ĕмĕрĕн тĕрĕс те çирĕп никĕслĕ патшалăха пĕлтерет.
1773 çулта ÿнерçĕ Раççейа хăнана килнĕ франци паллă философ-ăсчахĕ — Дени Дидро сăнарне (Женева, Халăх кĕнеке пуххи) ÿнерет. Левицкий малалла шухăшлакан çыравçă таврашĕсен елчисемпе — В.Капнист, Г.Державин, А.Оленин, Н.Новиковпа çывăх паллашура тăнă; архитектор, сăвăç, кĕвĕ çыравçи Н.А.Львовпа туслă пулнă, нумайăшĕн сăнарĕсене ÿкернĕ. Хĕрарăм сăнарĕсене те Левицкий пысăк ăсталăхпа ÿкернĕ: 1782-мĕш çулта Урсула Мнишек, чаплă чĕнтĕрленĕ кĕпе-тумтирлĕ статс-дама, Польша юлашки королĕн тăванĕн хĕрĕн сăнарне ÿкернĕ.
1778 çулта М.А.Дьякова (каярахпа Львова), — питĕ çепĕç, çутă чун-кăмăллă хĕр сăнарне ÿкерет.
1780 çулсенче А.И.Воронцов граф ăна хăйĕн кил-йыш елчисене сăнарлама ыйтать. Ку ĕçе ÿнерçĕ ăнăçлă туса вĕçленĕ. Юлашки çулсенче ÿнерçĕ алли улшăнать.Унăн сăрă тĕссисем малтанхи пек пуян та çутă мар, тĕксĕмрех те пĕр тĕслĕрех. 1787-мĕш çулта вăл Академирен тухать, тĕн ыйтусемпе кăсăкланма пуçлать, ирĕклĕ масонсен ушкăнне кĕрет. Халĕ ĕнтĕ вăл ертсе пыракан ÿнерçĕсен шутне кĕмест, пĕччен пурăнать.
1807 çулта Академи конференц секретарĕ тата юлташĕ А.Лабзин тăрăшувĕсем ăна Академин Канаш пайташĕ пулма май параççĕ. Анчах-та усал шăпа пысăк инкек илсе çитерет — ÿнерçĕ куç çутине çухатса суккăрланма пуçлать. Юлашки ĕçне вăл 1812-мĕш çулта пурнăçланă.
1822 çулта Сăваплă-Петĕрхулинче унăн кун-çулĕ татăлнă, ăна Смулен çăвинче пытарнă.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Ӳкерçĕсем, алфавитпа Категори:Çут ĕçĕ тапхăрĕ Категори:Ӳнер
Сочон-Пола-Иоль
Сочон-Пола-Иоль —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Курмыш юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Ем-ПАй-Соим
Ем-ПАй-Соим — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Атлым юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  109 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Лекын-Тальбей
Лекын-Тальбей — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Мăн Хуута юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 49 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Амта (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Ростов облаçĕн юханшывĕсем
Ендырь
Ендырь — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв КАР/ОБЬ/957/5/82/17    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 160 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Серкио
Серкио  —  Итали территоринчи юханшыв. Силлано тӳпинче пуçланса Лигури тинĕсне юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 126 км.
Каçăсем
Категори:Тоскана юханшывĕсем
Ремерло-Меннигхюффер-Мюленбах
Ремерло-Меннигхюффер-Мюленбах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Верре юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16,4 км, бассейн лаптăкĕ 70,9 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Маханади
Маханади (महानदी) — Инди территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Инди океанĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 860 км, бассейн лаптăкĕ 142000 км2.
Янгута-Яха
Янгута-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Янгута юппин сулахай çыранпа вăрринчен 18 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 43 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- ОбьСалехард хуличчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Белоус Антон Иванович
Белоус Антон Иванович — (10.10.1921-01.08.1986), Ленинград фрончĕн 15-мĕш сывлăш çарĕн 225-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 810-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн звено командирĕ, лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15.
Михайлов Анатолий Михайлович
Биографи
Анатолий Михайлов 1931 çулхи утă 18-мĕшĕнче Чăваш АССР кĕрекен Çĕрпӳ районĕнчи ялĕнче çуралнă.
Ивановăри çиччĕ çул вĕренмелли шкулта пĕлӳ илсен Çĕрпӳри ялхуçалăх техникумĕнче (1945-47) вĕренет. 1948 çултанпа Çĕрпӳри ача пахчинче мусăк вĕрентӳçи тата çав хулари профтехшкулăра купăсçă-аккомпаниатор пулса ĕçлет. 1954 çулта Шупашкарти Ф. П. Павлов ячĕллĕ мусăк училищинче дирижёр-хор уйрăмĕнче (В. Ф. Вержбицкин дирижёр класĕнче, Д. С. Нофель-Ходяшевăн фортепиано класĕнче, Г. Г. Лисковăн гармонипе мусăк композици класĕнче) ăсталăхне туптать.
Тепĕртакран мусăкçăна çара илсе каяççĕ, унта вăл полкăн юрăпа ташă ансамблĕн дирижёрĕ пулса тăрать. 1957 - 1958 çулсенче мусăка чунтан юратакан М. П. Мусоргский ячĕллĕ Урал консерваторине вĕренме кĕнĕ, Г. Н. Белоглазов доцентăн мусăк композицин класĕнче ăсталăхне ӳстернĕ.
1958 - 1964 çулсенче вăл Шупашкарти 1-мĕш № шкулта тата 2-мĕш № шкул-интернатра мусăк урокĕсене парать; дирижир ĕçне, баян, фортепианăпа калама вĕрентет; Шупашкарти мусăк вĕрентĕшĕнче мусăк теорипе, Канашри педагогика тата Çĕрпӳри культура-çутĕç училищисенче вăй хурса тăрăшать.
1971 çулта Анатолий Михайлович СССР композиторĕсен пĕрлешĕвĕн пайташĕ ятне тивĕçет. 1977 çултанпа вăл хăйĕн мĕнпур вăй-халне композитор пултарулăхне парать, çав вăхăтрах концертсене ирттерет, мусăка пропагандăлас çутĕç ĕçне туса пырать. Анатолий Михайлов Чăваш Енре тата Атăлçи хулисенче 300 яхăн автор концерчĕпе пултарулăх тĕлпулăвне ирттерет.
1990 çулта Анатолий Михайлович Чăваш Республикин Композиторсен ассоциацине пуçтарать, ăна Президент вырăнне суйлаççĕ. 1994 çултанпа вăл Чăваш Республикин Мусăк пĕрлĕхĕн председателĕ.
1997 çулхи чӳкĕн 22-мешĕнче чылай хушă чирпе асапланнă хыççăн Анатолий Михайлович çут тĕнчерен уйрăлса каять.
Пултарулăх ĕçĕсем
Композитор 1000 яхăн мусăк ĕçне хайланă, вĕсен хушшинче паллисем: «Плывут, летят крылатые» оперетта (С. Щербаков либреттипе); Чăваш патшалăхĕн пукане театрĕн 15 спектаклĕ валли мусăк çырнă, П. Осиповăн «Айтар» пьесине кĕвĕ кĕртнĕ; сĕрме купăспа фортепиано валли «Поэмăна» кĕвĕлетнĕ; маршсем («Марш военных лет», «Марш ПТУ»). Чылай романспа юрăна чун кĕртнĕ.
И. Ивник, А. Лукин, А. Савельев сăввисене мелодиленĕ. Унăн пултарулăх хутаççинче Чăваш Енăн хулисем, чăваш паттăрĕсем, Мускав, атăлçи тата раççей хулисем çинчен хунă кĕвĕсем чылай вырăн йышăнаççĕ.
Мускавра тата Чăваш Енре автор ĕçĕсен 10 пухмачĕ, вĕсен шутĕнче 8 юрăпа хор, тухнă.
Каçăсем
Категори:Мусăкçăсем, алфавитпа Категори:Композиторсем, алфавитпа Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:1931 çулта çуралнисем Категори:Утăн 18-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1997 çулта вилнисем Категори:Чӳкĕн 22-мĕшĕнче вилнисем Категори:Чăваш Енĕн тава тивĕçлĕ ӳнер ĕçченĕсем Категори:Чăваш Енĕн композиторĕсем
Антонов Николай Иванович (Совет Союзĕн Паттăрĕ)
{{Çар ĕçченĕ }}
Амыл
Амыл  — Раççей территоринчи юханшыв. Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Туба юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 257 км, бассейн лаптăкĕ 9500 км2.
Антонов Николай Иванович (Совет Союзĕн Паттăрĕ)
Антонов Николай Иванович (Совет Союзĕн Паттăрĕ) — (-), Вăта фронтăн 61-мĕш çарĕн 77-мĕш гварди стрелоксен дивизин 218-мĕш гварди стрелоксен полкĕн пулемёт ротин командирĕ, гварди аслă лейтенанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15.
Амыл
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Ĕсенкĕ
Ĕсенкĕпе усă курни юланутсене хĕçпе çапăçма тата ухăран персе тĕллĕ лектерме меллĕрех тунă. Ку куçса çӳрекен халăхсене çар тактикипе стратегине тата хĕç-пăшалне улăштарма май панă.
Каçăсем
Категори:Лашасем Категори:Лаша кӳлни
Латыш чĕлхи
Латы́ш чĕлхи (тăван ят — latviešu valoda) — икĕ тухăç балти чĕлхисенчен (литва чĕлхипе пĕрле) пĕри. Латыш чĕлхи — Латви патшалăхĕн пĕртен-пĕр чĕлхи, Европа пĕрлешĕвĕнчи 24 официаллă чĕлхесенчен пĕрри. Латышла пĕр миллион çурăна çити çын калаçать.
Виççĕ диалект: тури латыш, вăтам латыш тата ливон. Хальхи литература чĕлхи никĕсĕнче вăтам латыш диалекчĕн форми.
Пĕрремĕш çыруллă çăлкуç палăкĕсене XVI ĕмĕрте ӳнерленĕ. Хальхи латыш алфавичĕ латиница çинче, унта 33 сас палли.
Каçăсем
Категори:Латви чĕлхисем Категори:Латыш чĕлхи Категори:Европа пĕрлешĕвĕн официаллă чĕлхисем
Ерн-Ежинг-Соим
Ерн-Ежинг-Соим — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ун-Соим юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  18 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.