Çирĕклĕ_Кӳлĕри_ик-виçĕ_кун_(тĕрленчĕк)
1. Тăван яла тăвалла та çăмăлах утатăн
Ĕçченсене тăван тавралăха юратни, унăн илемĕ хăватлантарать. Çут çанталăк хăйне пăхакансене хисепле тĕрлĕ парнесем парать: «Тапăр тĕлĕнче Ăксăм сарлака. Ун ку енчи çыранĕ шывран кăшт çеç çĕкленерех тăрать. Çырми те ку енче ăшăх, мĕн варрине çитичченех сурăх хырăм айĕ таран çеç пырать. Лерелле вара тарăн, тĕпне атма аври те аран-аран çитет. Çыранĕ хĕрринчех – вăл çӳлерех те чăнкă – хăмăш, хăмăр пуçлă чакан ӳсет. Çуркунне Кĕçтенпе Геннадий унта, çак тĕлтен кăшт çеç анатарах, çур метртан та вăрăмрах шӳпке тытнăччĕ». Çирĕкли Кӳлĕри халăх тунсăхласа пурăнмасть. Вăл ĕçлеме çеç мар канма та пĕлет. «Ялти кау аркне вăтăрмĕш çулсенчи комсомолецсемех тунă. Каярахпа, вăрçă хыççăн, ăна самай сарнă, унти унти йывăçсене йăвалатнă, вĕсен хушшине çулсем, сукмаксем тунă, йĕри-тавра лайăх карта тытнă. Парк варринче кӳлĕ пур. Ун тавра йăмрасем, хура тирексем, çирĕксем ӳсеççĕ. Ĕлĕк, кӳллĕн ячĕ çук чух, унта, тен, çирĕксем анчах ӳснĕ пулмалла, çынсем ăна çавăнпах Çирĕклĕ Кӳлĕ, тенĕ ахăр. Çак илемлĕ, меллĕ вырăнта пуçланса кайнă ял та вара ятне уннех илнĕ: Çирĕклĕ Кӳлĕ. Кĕçтен çамрăксем ташлама пухăнакан йĕтем пек тип-тикĕс площадкă патне çитрĕ, варрине кĕрсе, тапса пăхрĕ: чукун пек çирĕп, янăранăн та туйăнать. Чăнах та ĕнтĕ, пĕр тĕле те каçсерен темиçе кĕле тӳнккет, хытармалăх пур». Çут çанталăк çынсем тăрăшнипе тăранмалли, апат туса ӳстермелли, канмалли, ташламалли вырăн пулса тăрать. Анчах нумай чухне çынсем хăйсем унăн тыткăнне лекеççĕ. Кашнийĕнех тĕнчере, ялта хăйĕн чăн юратнă вырăнĕ пур. Унта вăл çут çанталăкпа ытти вырăнсенче урăх вăхăтра пулнинчен те ытларах, тачăрах çыхăннă. Çакăн пек вырăнсенче çын чунĕнче темскер пулать тейĕн: вăл хăй сисмесĕрех улшăнать. «Кĕçтен пĕр ансăр сукмакпа кӳлĕ хĕррине тухрĕ, мăк евĕрлĕ çемçе курăк пуснă çыранпа унăн çурçĕр енĕпе утса кайрĕ. Йывăçсем кунта çăрарах лараççĕ. Ытларах çирĕксем. Акă вĕсен хушшичи Кĕçтен юратакан вырăн – çыран хĕрринчи сак евĕрлĕ хысак. Виçĕ айккинчен ăна йывăççисемпе кăпчанкă тĕмĕсем, шыв енчен – çӳлĕ чакан хупласа тăрать. Кăçал, май пуçламăшĕнче, Эльвира ăна шăпах çакăнта чуптурĕ ĕнтĕ…». Ял халăхĕ кашни ĕçе юратса тăвать. Çынсемшĕн ялта ирттернĕ кашни самант хаклă, унăн кашни парни паха: «Каçсерен сулхăнланать ĕнтĕ, çу варринчи пек мар. Çăлтăрсем те темле, шултраланнă, сивĕннĕ пек туйăнаççĕ. Пăр хӳрешкинче татăлса ӳкекен тумламсем евĕрлĕ вĕсем. Ытла çӳлех хăпарса ĕлкĕреймен уйăх çеç лутунь пек сарă. Ун çутинче çулăн ик енĕпе сарăлса выртакан çĕртме пуссисем, кăнтăрла хăрăм пек хуп-хураскерсем, тăм тĕслĕ курăнаççĕ. Вĕсенчен сывлăша хула çыннишĕн пачах ăнланмалла мар, хăйне евĕрлĕ шăршă хăпарать, - тăпра айне пулнă хăмăл, курăк çĕрнипе пулакан ç ырă шăршă çӳлелле ăшăпа пĕрле çĕкленет. Çак шăршă кашни хресченшĕн паллă, çывăх, ăнланмалла». Çирĕклĕ Кӳлĕри илем нихçан пĕтменни, вăл çулран çул капăрланса пырасси паллă. Ялти çынсем ăна тирпейлесех, çĕнĕтсех тăраççĕ: « Çулăн икĕ енĕпе те хурăнсем тата ăвăссем кашласа лараççĕ. Вĕсене лартнине Кĕçтен те асс тăвать-ха: имшер те пĕчĕк туратсем çеçчĕ. Халĕ вара йывăçсем ĕлĕк çаплп пулнине ĕненмелле те мар: хурăн вуллисем – турта тамаллăх, ăвăссем - мунча пурамаллăх пулнă». Халăх тăван тавралăхне пĕчĕк ачана тимленĕ пек пăхать, вăл вара вĕсене тав тусах тăрать: Хĕвел йĕнер авăнчăкне шуса тухрĕ. Унăн хĕрхĕлтĕмрех сарă пайăркисем улăх тăрăх чупса кайрĕç. Ăксăмăн тĕкĕр пек тикĕс кăкăрĕ йăлтăртатма пуçларĕç. Тĕнче ыйхăран вăранакан сăпка ачине аса илтерчĕ». Очерк пуçламăшĕнчех хулана тухса кайма тăнă Эльвира тăван ялĕнчех ĕçлеме юлни Çирĕклĕ Кӳлĕ малашне тата та çĕкленсе, ӳссе, вăйланса, илĕртӳллĕрех пуласса шантарать. « Çирĕклĕ Кӳлĕ шăпланчĕ. Хир енчен аран палăракан лăпкă çил вĕрет. Вăл хура тăпра, çĕрĕк хăмăл шăрши тата çĕртме сухи тăвакан тракторсен сассине илсе килет».