cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сергеевски
Кунçул
Тутарстанти Аксу районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла: Аксу (Аксубаево),«МЮД», Алексеевка, Анат Паланлӑ (Нижняя Баланда), Аслӑ Сӗнчел (Сунчелеево), Ахматка, Беловка, Васильевка, Емелькино, Ерепьел (Ерепкино), Илешни (Ильяшкино), Кӗҫӗн Акташ (Малый Акташ), Кӗҫӗн Сӗнчел (Малое Сунчелеево), Кивӗ Илтрекьел (Старое Ильдеряково), Кивӗ Киремет (Старая Киреметь), Кивӗ Мӑкшел (Старое Мокшино), Кивӗ Саврӑш (Старые Савруши), Кивӗ Тимушкел (Старое Тимошкино), Кивӗ Ӳсел (Старое Узеево), Котловка, Культура, Кӳшӳ (Кисы), Медянка, Меречен (Новое Мокшино), Носовка, Октябрь, Паланлӑ (Калиновка), Пионер, Пономаревка, Савкаҫ(Савгачево), Саврӑш (Савруши), Саврӑшпуҫ (Урмандеево), Сергеевский, Ҫӗмӗртлӗ (Черемушка), Ҫӗнӗ Аксу (Новое Аксубаево), Ҫӗнӗ Паланлӑ (Новая Баланда), Ҫӗнӗ Тимушкел (Новое Тимошкино), Ҫӗнӗ Хӑяслӑ (Новые Киязлы), Ҫӗньял (Новый Чувашский Адам), Ҫирӗклӗ (Сидулово-Ерыклы), Таркӑн (Тараханка), Тукмаклӑ (Новое Ильдеряково), Унтакшӑ (Старый Чувашский Адам), Фёдоровка Хӗрлӗшур (Нижние Савруши), Хырӑшне (Сосновка), Фёдоровский, Чӑваш Енрусьел (Чувашское Енорускино), Шуҫӑм (Заря), Щербень.
Вăрман Çĕктер ял тăрăхĕ
Вăрман Çĕктер ял тăрăхĕ — Чăваш Енĕн Шупашкар районĕнчи ял тăрăхĕ. Тĕпĕ Хыркасси ялĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн ял тăрăхĕсем Категори:Шупашкар районĕн муниципаллă йĕркеленĕвĕсем Категори:Вăрман Çĕктер ял тăрăхĕ
Мăн Таз
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кондома юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Томь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем
Шĕрĕп
Шĕрĕп — ÿкерчĕкре кăтартни пек çирĕплетĕш.
Каçăсем
Категори:Çирĕплетĕшсем Категори:Шĕрĕп Категори:Сухапуç
Днепровский Пётр Павлович
Днепровский Пётр Павлович  — (1921-19.10.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 47-мĕш çарĕн 3-мĕш гварди танк механизăмланă корпусĕн 62-мĕш гварди уйрăм сапёр батальонĕн отделени командирĕ, гварди сержанчĕ.
Авалония
мини Авалони — палеозой эринче пулнӑ (ирхи ордовикпа силур таранччен) микроконтинент (е, тӗрӗсрех, террейн). Ҫав пӗтнӗ материкӑн ҫӗрпит пайӗсем паянхи кун Аслӑ Британин кӑнтӑр-хӗвеланӑшӗн тата Ҫурҫӗр Американ хӗвелтухӑҫ ҫӗрӗсене никӗслеҫҫӗ. Ку континент тата Хӗвеланӑш Европан, Атлантикаллӑ Канадӑн чылай ватӑ сӑрт-тӑвӗсен, АПШ шыв хӗррисен ҫӗрӗсен никӗсӗ пулса тӑнӑ. Авалони тесе Ньюфаундлендри Авалон ҫурутрав ячӗпе ят хунӑ.
Тӳркăмăллă Раççей
«Тӳркăмăллă Раççей» (ТР, эсерсем) — Раççей Федерацинче официаллă регистрациленĕ социал-демократипе модернизациленĕ социализм идеологине тытса пыракан сулахай центрĕнчи политика партийĕ.
Партин официаллă ячĕ — «Тӳркăмăллă Раççей политика партийĕ». Политика сленгĕпе, парти пайташĕсене «эсерсем» (вырăс ячĕн инициалĕсенчен), çаплах парламентри мар социаллă революционерсен партин ячĕ те «тӳрĕ раçсем». Социаллă революционерсен партийĕ патне нимле туртăну та çук.
Тăмарсем
2006 - 2012 çулсем
Каçăсем
Категори:Тӳркăмăллă Раççей
Справедливая Россия
Ян III Собеский
Ян III Собеский (польск. Jan III Sobieski, 17 ҫурла 1629, Олеско керменӗ, Вырӑс вăйпутлăхĕ — 17 ҫӗртме 1696, Вилянув керменӗ, Варшава) — паллӑ поляк ҫарпуҫӗ, поляк королӗ тата 1674 ҫултан литва аслӑ кнеҫӗ. Вӑл астулта пулнӑ вӑхӑт Осман империйĕ хушшинчи вӑраха кайнӑ вӑрҫӑсемпе, Речь Посполитая юлашки хут хӑйне вӑйлӑ европа патшалӑхӗ пек кӑтартнипе паллӑ.
Каҫӑсем
Собеский Ян Собеский Ян Категори:Польша королĕсем Категори:Аслă Литва кнеçĕсем Категори:Речь Посполитая сенаторĕсем Категори:Речь Посполитая сеймĕн депутачĕсем Категори:Ягеллон университетĕнче вĕренсе тухнисем Категори:Варшавăра вилнисем Категори:Собескисем
Сунты-Юган
Сунты-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Сорум-Помут юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  12 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Туз (кӳлĕ)
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Турци кӳллисем
Джузеппе Верди
Джузеппе Фортунино Франческо Верди (Giuseppe Fortunino Francesco Verdi, 10 юпа 1813, Буссето хулипе юнашар Ронколе ятлă вырăнта çуралнă, Франци импери — 27 кăрлач 1901, Милан, Итали) — итал композиторĕ, унăн пултарулăхĕ тĕнчери опера ÿнерÿн чи пысăк çитĕнӳсенчен пĕри пулса тăрать тата XIX ĕмĕрти итал оперине аталантарса чи çÿллĕ шая хăпартать.
Композитор 28 оперăпа пĕр реквием хайланă. Унăн чи чаплă оперисем: «Бал-маскарад», «Риголетто», «Трубадур», «Травиата». Пултарулăхĕн тÿпире — юлашки оперисем: «Аида», «Отелло» тата «Фальстаф» тăраççĕ.
Оперăсем
мини|справа|Джузеппе Верди, Джакомо Броги сăнÿкерчĕкĕ
Кĕвĕ пайĕсем
мини|справа|Риголетто операра Энрико Карузо юрлать
Категори:Мусăк Категори:Ӳнер Категори:Композиторсем, алфавитпа Категори:Пайăр çынсем:Итали
Гранат сулă (фильм, 1964)
Гранат сулă (Гранатовый браслет) — Мосфильм киностудире Абрам Роом режиссёр 1964 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Борулах (Адыча юппи)
Борулах (Боруулаах) — Раççей территоринчи юханшыв. Якути территорипе юхать. Юханшыв Адыча юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 316 км, бассейн лаптăкĕ 9470 км2.
Каçăсем
Категори:Якути юханшывĕсем
Çăлтăрла кап
Çăлтăр капĕ (çиçев), тĕрĕсрех Çăлтăрла кап (Çăлтăрла магнитуда) — объектăн ялтăравне, çиçевне хисеппе кăтартакан хапасăр палăрăмлăх, ăна m саспаллипе (magnitudo — «кап, хапа») кăтартаççĕ. Ăнлава, йăлана кĕнĕ тăрăх, тÿпери объектсем тĕлĕшпе усă кураççĕ. Çăлтăрла кап уйрăм объектран килсе лаптăкăн пĕрчине тивекен энерги юхăмне (çеккундри мĕнпур фотонсен энергине) палăрăмлăхлать. Çапла вара, курăнакан çăлтăрла кап объектăн палăрăмлăхĕсенчен те (унăн çутăлăхĕнчен), ун патнелли инçĕшрен те килет. Çăлтăрла кап мĕн чухлĕ пĕчĕкрех, асăннă объект çавăн чухлĕ çутăрах. Ăнлава энерги юхăмне курăнкан, инфрахĕрлĕ, ультрафиолет диапазонĕсенче виçнĕ чухне усă кураççĕ. Кунпа пĕрлех çăлтăрла каппа телескопсен тата астрографсен кĕреслĕх вăйне виçеççĕ.
Каçăсем
Категори:Астрономири виçев пĕрчисем Категори:Хапасăр параметрсем Категори:Сăнавла астрономи Категори:Çăлтăрсем
Хлебников Геннадий Яковлевич
1993—1997 çулсенче — И. Н. Ульянов яч. ЧПУ Чăваш филологипе культури факультечĕн Чăваш чĕлхипе литератури кафедрин ертӳçи.
Сезынг-Юган
Сезынг-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Питляр юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  26 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 47 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Палеоконтинент
Палеоконтинент (πᾰλαιός — авалхи, и ) — ытамлӑ, вӗҫӗхӗрсӗр), е авалхи материк – геологире типҫӗр пысӑкӑшӗпе материкпа танлашать, Ҫӗрӗн геологиллӗ иртнӗ вӑхӑтӗнче пулнӑ. Авалхи континентсен вырнаҫӗвӗпе рельефне палеогеографи тишкерсе тӗпчет.
Каҫӑсем
Категори:Авалхи континентсем
Çиçев (пĕлтерĕшсем)
Çиçев — нумай пĕлтерĕшлĕ сăмах.
М. Н. Ермолова портречĕ
'''М. Н. Ермо́лова портречĕ''' — Валентин Серов вырăс ӳкерçин 1905 çулта тунă ĕçĕ. Пысăкăшĕ — 224 × 120 см.
Хайланă истори
1905 çулта Мария Ермолова хăй сцена çине пĕрремĕш тухни 35 çул тултарнине уявлама хатĕрленнĕ. Малтанах, актрисăн çак чаплă саманчĕ тĕлне палăртнă бенефисне кăрлачăн 30-мĕшĕнче Малый театрăн сцени çинче ирттерме шутланă.
Бондарев Матвей Арсентьевич
Бондарев Матвей Арсентьевич — (6.04.1913(24.03)-24.01.1945), 1-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш гварди çарĕн 13-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 32-мĕш гварди артиллери полкĕн дивизион командирĕн çумĕ, гварди капитанĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10.
Смирнова Надежда Львовна
Каçăсем
Категори:1962 çулта çуралнисем Категори:Раштавăн 19-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1995 çулта вилнисем Категори:Чӳкĕн 18-мĕшĕнче вилнисем
Мăн Загадай
Мăн Загадай — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Кожва юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Ус-Ву
Ус-Ву —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Ус юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 15 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Кĕçĕн Грязнуха
Кĕçĕн Грязнуха — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Хăмăш Самар юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 15 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Урал юханшывăн бассейнĕн раççей пайĕ, Сакмара кĕнинчен анатарах, Илек юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем
Верняев Анатолий Яковлевич
Верняев Анатолий Яковлевич — (06.05.1920-23.06.1997), Совет Союзĕн Паттăрĕ ', , '. Указ дати - 13. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Аякри тăвăм авиацин 6-мĕш авиаци корпусĕн 9-мĕш гварди авиаци дивизин 4-мĕш гварди авиаци полкĕн отряд штурманĕ, гварди аслă лейтенанчĕ.
Седыши
Седыши (Седыши) — Самар облаçĕ Алексеевка районĕн ялĕ.
Халăх йышĕ
2002-мĕш çулхи çырсатуху кăтартавĕсемпе килĕшÿллĕн, Седыши ялĕнче мĕнпурĕ 181 çын, вĕсенчен вырăссем — (63 %), чăвашсем — (35 %).
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Алексеевка районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Çĕньял-Пукрав ял тăрăхĕ
Çĕньял-Пукрав ял тăрăхĕ — Чăваш Енĕн Шупашкар районĕнчи ял тăрăхĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн ял тăрăхĕсем Категори:Шупашкар районĕн муниципаллă йĕркеленĕвĕсем Категори:Çĕньял-Пукрав ял тăрăхĕ
Устье (Которсль юппи)
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Судпа айăплайми
Неподсуден (Неподсуден) — Мосфильм киностудире Владимир Краснопольский режиссёр 1969 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Хăмăл (пĕлтерĕшсем)
Категори:Хăмăл Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Вăйпут
Вăйпут — çарти пуçлăх (çарпуç) — рать вăйпучĕ, хăш чухне тытсапырамçă (патшалăх ĕçченĕ) — вырăнти вăйпут, тепĕр чухне пĕр çĕрти администрациллĕ-территориллĕ виçен тата территори принципĕпе хĕсмете тăратакан вăрçă йĕркеленĕвĕсен (çарăн) администраципе вăрçă функцисене тытса пыни.
Каçăсем
Категори:Ĕç тивлечĕсем Категори:Çарти ĕç тивлечĕсем Категори:Вырăс патшалăхĕнчи ĕç тивлечĕсем Категори:Вырăс патшалăхĕн хĕçпăшаллă вăйĕсем
Бурдур (кӳлĕ)
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Турци кӳллисем
Хафербах
Хафербах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Верре юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 9,761 км, бассейн лаптăкĕ 27,796 км2.
Судтăвăмлăх
Судтăвăмлăх — патшалăхăн суд влаçне тытса тăмалли тивĕç-ирĕке сыхлас тата тивĕç-ирĕке килтерĕш ĕçĕсем. Чи çывăх ăнлав — юстици. Анчах та унăн пĕлтерĕшĕ анлăрах. Çавăнпа та «юстици» валли чăвашла Википедире ятарлă урăх статья пур.
Вуламалли
Категори:Патшалăх тата тивĕç-ирĕк теорийĕ Категори:Суд Категори:Тивĕç-ирĕк Категори:Юстици
Ботчи
Ботчи  — Раççей территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Япони тинĕсĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 150 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Шевле (çутă-мĕлке элеменчĕ)
Каçăсем
Категори:Фототерминсем Категори:Сăрлавӳнер Категори:Сӳретле ӳнер
Каялла таврăнман ĕмĕлке
Каялла таврăнман ĕмĕлке (Привидение, которое не возвращается) — Совкино киностудире Абрам Роом режиссёр 1929 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1929 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:ССРП сасăсăр фильмĕсем Категори:Романсене экранизациленисем Категори:«Совкино» пĕрлĕхĕн фильмĕсем Категори:Революционерсем пирки фильмсем
Сыгат-Ех
Сыгат-Ех — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Лыхма юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  77 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Кибернетика
Асăрхавсем
Категори:Кибернетика Категори:Ăслăх
Петĕр патша арапа авлантарни çинчен калани
Петĕр патша арапа авлантарни çинчен калани (Сказ про то, как царь Пётр арапа женил) — Мосфильм киностудире Александр Митта режиссёр 1976 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:Вырăсла фильмсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:ССРП 1976 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП мелодрама фильмĕсем Категори:ССРП истори фильмĕсем Категори:I Петĕр пирки фильмсем Категори:Александр Пушкинăн хайлавĕсене экранизациленисем
Нюнято-Се
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Мăн Теш
Мăн Теш — Раççей территоринчи юханшыв. Кемĕр облаçĕ, Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв КАР/ОБЬ/2677/585/73    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 38 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кондома юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Томь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем
Оранжерея
Оранжере́я — ӳсентăрансене çитĕнтермелли алăпа тунă экосистема. Оранжерейăсене кантăкран е пластикран пуçтараççĕ. Шалта хĕвел инфрахĕрлĕ пайăркисем ӳсентăрансене тата тăпрана ăшă параççĕ. Витĕмĕн шалти сийĕнче ăшăннă сывлăш тăрăпа хӳмесен конструкцинче упранса юлать.
Каçăсем
Категори:Пахча пăхни Категори:Оражерейăсем Категори:Ӳсентăран пăхни
Кивви тата çĕнни
Кивви тата çĕнни (Старое и новое) — Совкино киностудире Сергей Эйзенштейн режиссёр 1929 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Ишлей ял тăрăхĕ
Ишлей ял тăрăхĕ — Чăваш Енĕн Шупашкар районĕнчи ял тăрăхĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн ял тăрăхĕсем Категори:Шупашкар районĕн муниципаллă йĕркеленĕвĕсем Категори:Ишлей ял тăрăхĕ
Хуран кукли
Каçăсем
Категори:Чăваш апат-çимĕçĕ Категори:Апат-çимĕç Категори:Апат-çимĕç пĕçересси Категори:Культура Категори:Чăвашсем
Кĕçĕн Джамбулат
Кĕçĕн Джамбулат — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Ембулатовка юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 41 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 50 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Урал юханшывăн бассейнĕн раççей пайĕ, Сакмара кĕнинчен анатарах, Илек юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем
Чыслăх сучĕ (фильм)
Суд чести (Суд чести) — Мосфильм киностудире Абрам Роом режиссёр 1948 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Эгирдир (кӳлĕ)
Эгирдир — Турци территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 482 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Турци кӳллисем
Казанда
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Добкевич Александр Антонович
Добкевич Александр Антонович  — (3.09.1909(21.09)-01.01.1985), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 13. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 2-мĕш сывлăш çарĕн 291-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 61-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, капитан.
Ҫӗпӗр платформи
мини Ҫӗпӗр платформи — Ҫурҫӗр Азин вӑтам пайӗнчи, ҫурҫӗр-хӗвелтухӑҫ Еврази плитин авалхи платформи. Соответствует предполагаемому древнему северному континенту Ангарида (англ. Siberia), кайри ордовик тапхӑрӗнчен мезозоя туллинпе ҫити пулнӑ тата виҫӗ типҫӗр массивӗсем: Обия, Байкалида тата Анабара пӗрлешсе ларнинчен калӑпӑшланнӑ. Ангаридапа (ҫурҫӗрте) Гондвана (кӑнтӑрта) хушшинче Тетис океанӗ вырнаҫнӑ пулнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Авалхи континентсем
Шлак
Шлак (Schlacke) — шăратнă металла кирлĕ компонентсенчен тасатнă хыççăн (чухăнлатни) юлакан, отвала пăрахмалли каяш.
Çапах та хăш чухне металла шăратнă чухне кирлĕ хаклă компонентлĕ чĕр тăпри те шлак (ильменит концентрачĕсене шăратнă чухне тухакан титан, ванадийлĕ чукуна конвергенциленĕ чухне тухакан ванадий шлакĕсем) пулать.
Шлака çурт-йĕр тумалли материалсене (кирпĕч, черепица), им-çам хатĕрленĕ çĕрте усă кураççĕ.
Çаплах шлаксем — твёрдые отходы некоторых хими промăçлăхĕнче юлакан хытă каяшсем тата хытă тата çемçе топливăна çунтарнă хыççăн юлакан шăранчăк кĕл (сăмахран, чул кăмрăкĕ е мазут).
Литература
Категори:Металлурги Категори:Çурт-йĕр тăвăм материалĕсем Категори:Им-çамсем
Аган
Аган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономла тăрăхĕ- Югра территорипе юхать. Юханшыв Тромъеган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 544 км, бассейн лаптăкĕ 32200 км2.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Мăн Качпомолъёль
Мăн Качпомолъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Кожва юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Бочаров ручей
Бочаров ручей  — Раççей территоринчи юханшыв. Краснодар Ен территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Каçăсем
Категори:Сочи юханшывĕсем
Шлам
Çавăн пекех
Категори:Металлурги
Губин Михаил Александрович
Губин Михаил Александрович — (17.09.1915(4)-27.11.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 22. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Украина фрончĕн 6-мĕш çарĕн 333-мĕш перевçĕсен дивизин 1120-мĕш перевçĕсен полкĕн автоматчиксен ротин командирĕ, лейтенант.
Головачёв Павел Яковлевич
Головачёв Павел Яковлевич  — ( – ), 4-мĕш Украина фрончĕн 8-мĕш сывлăш çарĕн 6-мĕш гварди пĕтерекен авиаци дивизин 9-мĕш гварди пĕтерекен авиаци полкĕн звено командирĕ,3-мĕш Беларуç фрончĕн 1-мĕш сывлăш çарĕн 303-мĕш пĕтерекен авиаци дивизин 9-мĕш гварди пĕтерекен авиаци полкĕн эскадрилья командирĕн çумĕ, гварди капитанĕ, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ датисем -,.
Сезынь-Юган
Сезынь-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Монгут-Лор-Юган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  16 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Токша
Токша — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Ундоша юханшывăн сылтăм çыранĕпе 10 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 132 км.
Сезынь-Юган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Токша
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Сюн-Юган
Сюн-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Казым юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  460 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 59 км.
Сезынь-Юган
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Токша
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Сюн-Юган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Кăмăллă тинĕс — сăваплă Байкал
«Сла́вное мо́ре — свяще́нный Байка́л» — Дмитрий Давыдов, çĕпĕр поэчĕн сăввисем çине хунă вырăс романсĕ.
Каçăсем
Категори:Юрăсем, алфавитпа Категори:Хула романсĕсем Категори:Байкал
Хăнă
Хăнă (çавăн пекех хăм) — чĕрĕ çуратакан чĕрчунсен амăшĕн хырăмĕнче чухнехи кайрантархри тапхăрĕ (малтантарахри тапхăра эмбрион теççĕ).
Литература
Категори:Эмбриологи Категори:Неонатологи
Усов-Ю
Усов-Ю —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Лоптюга юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 75 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Нябыянг-Яха
Нябыянг-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Нябы-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 54 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Бейшехир (кӳлĕ)
Бейшехир — Турци территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 656 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Турци кӳллисем
Раççейĕнне ан туян!
«Раççейĕнне ан туян» е «Раççейĕнне бойкотла» — РФ украин япалисене экспорт блокадине кĕртнĕ хыççăн «Відсіч» («Отпор») пĕрлĕх юхăмĕ тетелри социаллă эрешсенче тапратнă раççей япалисене бойкотлас граждан кампанийĕ. Каярахпа хастарçăсем акцие иртернĕ, листовкăсене, плакатсене, çыпăçтаркăчсене пичетлесе сарма тытăннă. 2013 çулхи чӳк уйăхĕнче Евромайдан тапрансан çак кампани сӳнсе пырать, анчах та 2014 çулхи пуш уйăхĕнче, Крым кризисĕ пуçлансан, хастарçăсем раççей япалисене чараклас кампание тепĕр хутчен чĕртсе яраççĕ. Кампание йĕркелесе ертсе пыраканĕ — «Видсич» юхăм.
Каçăсем
Категори:Пропаганда Украинăра Категори:Раççей-украин хутшăнăвĕсем
Сайон-хаус
Сайон-хаус (Syon House) — Нортумберленд херцăкĕсен уйрăм тăракан ватă кермен. Лондонран анăçăлла (тахçанхи хулан аякрах) вырнаçнă, хупăрлакан парк лаптăкĕ 80 га. Сайон кил йăви Темза шывĕ çыранĕнче, Кьюри патша пахчисене хирĕçле ларать.
Каçăсем
Категори:Лондон керменĕсем Категори:Классицизм архитектури Категори:Кермен-парк ансамблĕсем
Арктика (континент)
Каҫӑсем
Категори:Авалхи континентсем
Çутă пайăрки
Çутă пайăрки, геометрилле оптикăра — çутă энергийĕ куçакан  йĕр, лини.
Хуласем тата çулсем (фильм, 1930)
Хуласем тата çулсем (Города и годы) — Союзкино киностудире Евгений Червяков режиссёр 1930 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Хăй вăхăтĕнчен маларахри çын
Преждевременный человек (Преждевременный человек) — Мосфильм киностудире Абрам Роом режиссёр 1971 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Алазея
Алазея — Раççей территоринчи юханшыв. Якути территорипе юхать. Юханшыв Хĕвелтухăç Çĕпĕр тинĕсĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1590 км, бассейн лаптăкĕ 64 700 км2.
Каçăсем
Категори:Якути юханшывĕсем
Тухăç Каз
Тухăç Каз — Раççей территоринчи юханшыв. Кемĕр облаçĕ, Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Мăн Каз юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 6 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 5 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кондома юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Томь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем
Хегбрюккербах
Хегбрюккербах — Германи территоринчи юханшыв. Гессен территорипе юхать. Юханшыв Веттер (юханшыв)|Веттер юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3,2 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Гессен юханшывĕсем
Бондаренко Алексей Дмитриевич
Бондаренко Алексей Дмитриевич — (12.08.1911(30.07) -14.12.1956), Брянск облаçĕнчи партизан юхăмне пуçаракан тата ертсе пыракан, Брянск, Севск, Сузем, Трубчевск, Погар, Почеп, Выгоничи районĕсен (кăнтар оперативла ушкăн) пĕрлешӳллĕ партизан отрячĕсен комиссарĕ,, Совет Союзĕн Паттăрĕ ,. Указ дати - 01.
Кĕçĕн Зубочистенка
Кĕçĕн Зубочистенка — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Мăн Зубочистенка юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 5 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Урал юханшывăн бассейнĕн раççей пайĕ, Сакмара кĕнинчен анатарах, Илек юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем
Тал (Ем-Ега юппи)
Тал  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ем-Ега юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  27 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 59 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Суд
Суд — пуçиле, гражданла, административлă тата ытти çавнашкал ĕçсене саккунпа палăртнă тăрăх, процессуаллă йĕркепе пăхса тухса судтăвăмлăха тивĕçтерекен патшалăх влаçĕн органĕ.
Каçăсем
Категори:Патшалăх тата тивĕç-ирĕк теорийĕ Категори:Суд Категори:Тивĕç-ирĕк Категори:Юстици
Селынг-Соим
Селынг-Соим — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв исемсез юппин сулахай çыранпа вăрринчен 4 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Хÿтĕлев сăмахĕ
Слово для защиты (Слово для защиты) — Мосфильм киностудире Вадим Абдрашитов режиссёр 1976 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:ССРП 1976 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:Юристсем пирки фильмсем Категори:Фильмсем, Александр Миндадзе сценарисемпе
Мăн Кодач
Мăн Кодач — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 65 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Вертяков Кирилл Романович
Вертяков Кирилл Романович — (14.02.1922-12.06.1983), Совет Союзĕн Паттăрĕ ', , '. Указ дати - 16. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 13-мĕш çарĕн 8-мĕш перевçĕсен дивизин 310-мĕш перевçĕсен полкĕн отделени командирĕ, кĕçĕн сержант.
Мăн Кодач
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Кукăрлăх
Кукăрлăх — мĕнле те пулин геометрилле объекта «кукăр мар» объектсенчен (тӳрĕ йĕр, лаптак, Евклид уçлăхĕ) уйăрса илме пулăшакан ятарлă кăтартусем.
Çавна май çак япаласем çинчен калаçма май пур:
Асăрхавсем
Категори:Дифференциаллă геометри Категори:Риман геометрийĕ Категори:Карл Фридрих Гаусс Категори:Дифференциаллă геометри тата топологи Категори:Кукăрлăх
Ерепьел (Аксу районĕ)
Кунçул
Тутарстанти Аксу районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла: Аксу (Аксубаево),«МЮД», Алексеевка, Анат Паланлӑ (Нижняя Баланда), Аслӑ Сӗнчел (Сунчелеево), Ахматка, Беловка, Васильевка, Емелькино, Ерепьел (Ерепкино), Илешни (Ильяшкино), Кӗҫӗн Акташ (Малый Акташ), Кӗҫӗн Сӗнчел (Малое Сунчелеево), Кивӗ Илтрекьел (Старое Ильдеряково), Кивӗ Киремет (Старая Киреметь), Кивӗ Мӑкшел (Старое Мокшино), Кивӗ Саврӑш (Старые Савруши), Кивӗ Тимушкел (Старое Тимошкино), Кивӗ Ӳсел (Старое Узеево), Котловка, Культура, Кӳшӳ (Кисы), Медянка, Меречен (Новое Мокшино), Носовка, Октябрь, Паланлӑ (Калиновка), Пионер, Пономаревка, Савкаҫ(Савгачево), Саврӑш (Савруши), Саврӑшпуҫ (Урмандеево), Сергеевский, Ҫӗмӗртлӗ (Черемушка), Ҫӗнӗ Аксу (Новое Аксубаево), Ҫӗнӗ Паланлӑ (Новая Баланда), Ҫӗнӗ Тимушкел (Новое Тимошкино), Ҫӗнӗ Хӑяслӑ (Новые Киязлы), Ҫӗньял (Новый Чувашский Адам), Ҫирӗклӗ (Сидулово-Ерыклы), Таркӑн (Тараханка), Тукмаклӑ (Новое Ильдеряково), Унтакшӑ (Старый Чувашский Адам), Фёдоровка Хӗрлӗшур (Нижние Савруши), Хырӑшне (Сосновка), Фёдоровский, Чӑваш Енрусьел (Чувашское Енорускино), Шуҫӑм (Заря), Щербень.
Каçăсем
Категори:Тутарстанри Аксу районĕн ялĕсем
Тупăлха (Похвиçнĕ районĕ)
Тупăлха (Таволжанка) — Самар облаçĕнчи Похвиçнĕ районĕн ялĕ. Похвиçнĕ районĕнчи чăваш ялĕсен "Вирьял" текен ушкăнне кĕрет.
Ялăн чăвашла ятне кунта В.Е.Симаков кăтартнă тăрăх лартнă.
Кунçул
20-мĕш ĕмĕрте çывăхри Пайрак районĕнчи Тупшанка (Старая Таволжанка) ялĕнчен куçса килнĕ хресченсем никĕсленĕ. Çавна кура çĕнĕрен никĕсленĕ яла чăнах та "Тупăлха" тени хытă иккĕлентерет. Мĕншĕн тесен никĕслевçĕсем хăйсен унчченхи ялне "Кивĕ Тупăлха" мар, "Тупшанка" тенĕ, авă. Çапах та çĕнĕ фактсем киличчен В.Е.Симаков каланинех тĕпе хурар.
Çĕнĕ фактсем вара пур: пĕр тĕлте яла Тăбăлхоты тесе асăннă. Ку чăннипе каласан "Тупăлха" теничен питех уйрăлса та тăмасть. "Тупăлхату" тенĕ пекрех илтĕнет.
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Похвиçнĕ районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Изник (кӳлĕ)
Изник — Турци территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 298 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Турци кӳллисем
Бродная (Писса юппи)
Бродная (Bredaune) — Раççей территоринчи юханшыв. Калининград облаçĕ  территорипе юхать. Юханшыв Писса юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км, бассейн лаптăкĕ 33.6 км2.
Каçăсем
Категори:Калининград облаçĕн юханшывĕсем
Казачья Слесарка
Казачья Слесарка — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Шурă Атăл юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  103 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Добриков Иван Андреевич
Добриков Иван Андреевич  — (13.04.1914(31.03)-29.10.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 40-мĕш çарĕн 337-мĕш перевçĕсен дивизин 1131-мĕш перевçĕсен полкĕн штаб пуçлăхĕ, капитан.
Кĕске тĕлпулу (пĕлтерĕшсем)
Кĕске тĕлпулу:
Голубев Виктор Максимович
Голубев Виктор Максимович  — (.КÇ.17.января.1916.4-17), Кăнтăр Анăç фронтăн 16-мĕш сывлăш çарĕн 228-мĕш гварди штурмлакан авиаци дивизин 285-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн звено командирĕ,Вăта фронтăн 16-мĕш сывлăш çарĕн 2-мĕш гварди штурмлакан авиаци дивизин 58-мĕш гварди штурмлакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, гварди майор, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ,. Указ датисем - 12.08.1942, 24.08.1943.
Абажур
Кун-çулĕ
Абажур пĕрремĕш ăстрăм Францире икçĕр çул ытла каяллах усă курма тытăннă, çавăнтанпа унпа пĕтĕм тĕнчере сарăлнă. Аваллăхранах факел, çурта, каярах кăраçин лампи çутинчен куçа хӳтĕлеме çынсем ятарлă металл хуплашкине шутласа кăларнă.
Малтанах абажурсене пиртен тунă, анчах та Луис Тиффани (АПШ) тата Антонину Дома (Франци) дизайнерсене пула паян кантăкпа хрусталь абажурĕсемпе ырă курма май пур.
Каçăсем
Категори:Дизайн
Кĕске тĕлпулу (фильм, 1945)
«Кĕске тĕлпулу» (Brief Encounter) — Ноэл Кауардăн пьесипе Дэвид Лин режиссёр хайланă кинофильм. Качча кайнă иккĕ ача амăшĕ хĕрарăмпа авланнă арçын тухтăр хушшинчи юрату пирки классика мелодрами. Тĕнчере фильм премьери 1945 çулхи чӳкĕн 26-мĕшĕнче иртнĕ.
Сюжет
Фильм слоганĕ — «A story of the most precious moments in woman’s life!»
Мало-Вязовая
Мало-Вязовая — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Иртек юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 71 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Урал юханшывăн бассейнĕн раççей пайĕ, Сакмара кĕнинчен анатарах, Илек юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Каçăсем
Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем
Чалка чечек (фильм)
Чалка чечекчи (Аленький цветочек) — Горький ячĕллĕ киностудире Ирина Поволоцкая режиссёр 1977 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1977 çулхи фильмĕсем Категори:М. Горький ячĕллĕ киностудин фильмĕсем Категори:Ялта киностудин фильмĕсем Категори:ССРП юмах фильмĕсем Категори:Литература юмахĕсене экранизациленисем Категори:Сергей Аксаковăн хайлавĕсене экранизациленисем
Çиçев
Çиçев — çийĕн оптикăлла палăрăмĕ. Вăл çав çий çине ÿкекен çут  унран еплерех сулăннинчен килет.
Тăван чĕлхе
Тăван чĕлхе — социолингвистикари та этнологири чи кирлĕ, чи паллă ăнлавсенчен пĕри. Ку ăнлав кулленхи чĕлхере те пур.
Çиçев
Каçăсем
Категори:Оптика Категори:Минералоги
Тăван чĕлхе
Тăван чĕлхе — социолингвистикăри тата этнологири чи паллă ăнлавсенчен пĕри пулнипе пĕрлех — халĕ вăл дисциплинăсем хушшинчи ăнлав пулса тăчĕ. "Кулленхи пурнăçри" ытти ăнлавсем пекех, ăслав чĕлхи çине куçарнă чух ку ăнлава тĕрлĕ майсемпе формализацилеме пулать, — мĕнле паларăма мала кăларса тăратнине кура. Чĕлхе "тăваннине" кăтартакан критерисем хушшинче чылай чухне çаксене асăнаççĕ:
1)чĕлхене ăша хывнин йĕркине е меслетне (тăван чĕлхене пуринчен малтан тата никам ятарласа пулашмасăр килйышра алла илни)
2)ăша хывнин пахалăхĕ (мĕнле чĕлхепе шухăшлав ĕçлевĕ пулса пыни, тата хăшне пуринчен лайăх пĕлни)
3)усă курассин анлăлăхĕ (тăван чĕлхене пуринчен ытларах усă курни)
4)чĕлхепе эмоцилле çыхăну пуррипе çукки (тăван чĕлхе — чи çывăххи)
5)тулашран идентификацилени (ытти çынсем палăртни)
Çав. пекех
Категори:Чĕлхе Категори:Лингвистика Категори:Социолингвистика Категори:Этнологи
Патшалăх тиекĕ
Патшалăх тиекĕ (Государственный чиновник) — Союзкино киностудире Иван Пырьев режиссёр 1930 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Лаба
Лаба — Раççей территоринчи юханшыв. Краснодар Енĕ, Адыгей территорипе юхать. Юханшыв Кубань юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 214 км, бассейн лаптăкĕ 12500 км2.
Каçăсем
Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Кубань юпписем
Мăн Лемьёль
Мăн Лемьёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Лемью юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Матрицăн кăтартавла полиномĕ
Матрицăн кăтартавла полиномĕ  —  унăн (матрицăн) харпăр пĕлтерĕшне кăтартакан-палăртакан полином.
Тапры-Юган
Тапры-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Казым юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  119 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 85 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Виçкĕтеслĕхле матрица
Виçкĕтеслĕхлĕ ма́трица — линейлĕ алгебрăра:тĕп диагональтен çÿлерехри е аяларахри элеменчĕсем пурте нульпе тан тăваткал матрица.
Çÿлти виçкĕтеслĕхлĕ матрица — тĕп диагональтен аяларахри мĕнпур элеменчĕсем нульпе тан тăваткал A матрица: a_{ij}=0, енчен i>j.
Аялти виçкĕтеслĕхлĕ матрица — тĕп диагональтен çӳлерехри мĕнпур элеменчĕсем нульпе тан тăваткал A матрица: a_{ij}=0, енчен  i<j.
Унит-виçкĕтеслĕхлĕ матрица (çÿлти е аялти) — виçкĕтеслĕхлĕ A матрица, унăн тĕп диагональ çинчи мĕнпур элеменчĕсем пĕррепе тан: a_{jj}=1.
Диагоналлĕ матрица пĕр харăсах çÿлти тата аялти виçкĕтеслĕхлĕ матрица пулса тăрать.
<!--== Применение == Треугольные матрицы используются в первую очередь при решении систем линейных алгебраических уравнений (СЛАУ). Например, метод Гаусса решения СЛАУ основан на следующем результате:
Тем самым решение исходной СЛАУ сводится к решению системы линейных уравнений с треугольной матрицей коэффициентов, что не представляет сложностей.
Существуют вариант этого метода (называемый компактной схемой метода Гаусса), основанный на следующих результатах:
Литература
Категори:Шутлавлăхла математика Категори:Матрицăсем Категори:Линейлĕ алгебрăн хисеп меслечĕсем Категори:Призма евĕрлĕ нумайхысаклăхсем
Юлашки çухату (фильм)
Юлашки çухату (Последняя жертва) — Мосфильм киностудире Пётр Тодоровский режиссёр А. Н. Островскин пĕр ятлă пьесипе 1975 çулта ӳнерленĕ сарлака форматлă совет фильмĕ.
Ур (континент)
Ур — пулма пулнӑ суперконтинентсенчен пӗри (унччен Ваальбара пулнӑ та), вӑл 3 млрд ҫул каялла архей эонӗ пуҫламӑшӗнче пулса тӑнӑ. Ур — Ҫӗр ҫинчи чи ватӑ континент, Арктика континентран ҫур миллиард ҫул аслӑрах. Ур Нуна тата Атлантика континентсемпе 1 млрд ҫул каялла пӗрлешсе кайнӑ, вӗсенчен вара Родиния суперконтинент пулса тухн. Суперконтинент Пангея Лавразияпе Гондванапа ҫине арканса кайиччен Ур пӗр чӑмӑрлӑ пулнӑ.
Опытнăй (пĕлтерĕшсем)
Опытнăй:
Акмулла (ял)
Кунçул
çулта çывăхри Ăрсиел ялĕнчен куçса килнĕ хресченсем никĕсленĕ.
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Похвиçнĕ районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Муссолини Бенито
Бенито Амилькаре Андреа Муссолини (Benito Amilcare Andrea Mussolini); 29 утӑ 1883, Предаппио, Эмилия-Романья — 28 ака 1945, Джулино-ди-Медзегра, Медзегра, Ломбарди) — итал политика тата патшалӑх ӗҫченӗ, публицисчӗ, диктатор, Наци фашист партии (НФП) пуҫлӑхӗ, ертӳҫи («дуче»), 1922—1943 ҫҫ. Италин премьер-министрӗ пулнӑ.
Абант (кӳлĕ)
Абант — Турци территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 1,28 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Турци кӳллисем
Хёгенбах
Хёгенбах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв нах Орт Поммельсбрунн, Пегниц (юханшыв)|Пегниц юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10,37 км, бассейн лаптăкĕ 102,3 км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Лбов Александр Петрович
Александр Петрович Лбов (18.11.186, Чăрăшкасси ялĕ, Етĕрне уесĕ, Хусан кĕпĕрни (халĕ Чăваш Енри Шупашкар районĕ) — 10.2.1975, Шупашкар, Чăваш АССР) — чăваш патшалăх ĕçченĕ, публицисчĕ, Чăваш Республикин пĕрремĕш прокурорĕ. Ĕçлĕх Хĕрлĕ орденĕпе чысланă.
Пурнăçĕ
Александр Лбов 1886 çулта чӳкĕн 18-мĕшĕнче Хусан кĕпĕрнине кĕнĕ Шупашкар уесĕнчи (халĕ Чăваш Енĕн Шупашкар районĕ) Чăрăшкасси ялĕнче çуралнă. 1906 çулта Шупашкарта професси паракан вĕрентĕшре пĕлӳ илнĕ. 1908 çулта çамрăк максималист-эсере революционер ĕçĕ-хĕлĕшĕн аресленĕ, 10 çуллăха каторгăна янă. Каторгăра 5 çул ĕçленĕ хыççăн Çĕпĕре янă. 1917 çулта ирĕке тухнă.
1917 çултанпа – сылтăмри эсер. 1918 çулта авăн уйăхĕнче большевиксен партине кĕнĕ. 1917–20 çулсенче «Хыпар» хаçатĕнче ĕçленĕ, Етĕрнери сулахайри эсерсен «Трудовая жизнь» хаçачĕн редакторĕ, РКП(б) Хусан кĕперне комитечĕ çумĕнчи Чăваш секцин председателĕ, «Канаш» хаçатăн редакторĕ, партин вăхăтлă Чăваш обкомĕн пайташĕ, «Известия Ревкома Автономной Чувашской области РСФСР» хаçатăн редакторĕ.
1929–37 çулсенче – Чăваш АССР Патпланĕнче, Тутаркасси районĕн ĕçтăвкомĕн председателĕ, ССРП çĕр ĕçлев халах комиссариачĕ çумĕнчи «Тракторцентрĕнче», Канашри МТС директорĕ пулса ĕçленĕ.
1937 çулта çу уйăхĕнче прокуратура уйрăмĕн пуçиле-шырав пуçлăхĕ пулма çирĕплетнĕ, кайран Центрперекеткасси ертӳçи пулнă.
1937 çулта юпа уйăхĕнче Чăваш Енре пулнă тенĕ «эсерсен наци-буржуази организацийĕ» ĕçне хутшăннă, тесе 10 çуллăха тĕрмене хупнă. 1947 çулта юпа уйăхĕнче ирĕке кăларнă, тепĕр хутчен 1949 çулхи кăрлачăн 25-мĕшĕнче аресленĕ. Красноярск Енĕнче ссылкăра пурăннă. 1956 çулта реабилитациленĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:Пайăр çынсем:Шупашкар районĕ Категори:Репрессиленисем Категори:1886 çулта çуралнисем Категори:Чӳкĕн 18-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1975 çулта вилнисем Категори:Нарăсăн 10-мĕшĕнче вилнисем Категори:Пĕрлĕх ĕçченĕсем Категори:1956 çулта реабилитациленисем Категори:Хаçат редакторĕсем
Конгруэнтлăх
Конгруэ́нтлăх (congruens, туртăм ук. congruentis — «пĕр хапаллă», «тĕлме-тĕл»):
Çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Алей (юханшыв)
Алей — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Обь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 858 км, бассейн лаптăкĕ 21100 км2.
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Нябы-Яха (юханшыв)
Нябы-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Вэбарка-Паха кӳлмекĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 107 км.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Сесы-Хоба-Ель
Сесы-Хоба-Ель — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Сухой Полуй юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  103 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Джим Керри
Джим Керри (Jim Carrey; 17.1.1962, Ньюмаркет çур.) — американ киноактёрĕ.
Каçăсем
Категори:1962 çулта çуралнисем Категори:Кăрлачăн 17-мĕшĕнче çуралнисем Категори:MTV Movie & TV Awards лауреачĕсем Категори:Канада мухтавĕн аллейи
Бондаренко Василий Емельянович
Бондаренко Василий Емельянович — (14.03.1923-11.03.1973), 1-мĕш Беларуç фрончĕн 47-мĕш çарĕн 143-мĕш перевçĕсен дивизин 487-мĕш перевçĕсен полкĕн рота командирĕ, аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27.
Верховский Евгений Фёдорович
''Верховский Евгений Фёдорович Верховський Євген Федорович'' — (27.11.1905(14)-21.10.1986), Совет Союзĕн Паттăрĕ ', ,'. Указ дати - 02. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Наумов М. И. ертсе пыракан пĕрлешӳри «Червонный» партизан отрячĕн командирĕ, лейтенант.
Бафа
Бафа — Турци территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 60 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Турци кӳллисем
Фролишня
Фролишня —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Четлас юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 64 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.