cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тăваткалла вăтам пăрăнав
Литературăра, йăлана кĕнĕ тăрăх,  грекла \sigma (сигма) саспаллипе паллă тăваççĕ. Статистикăра икĕ тĕрлĕ паллă тăву: \sigma — генераллĕ йышшăн  тата  sd (standard deviation — стандартлă пăрăнав) —  суйланăлăхшăн.
Çапла вара, каланă пекех, тăваткалла вăтам пăрăнав ăнсăрт капăн дисперсийĕн иккĕмĕш капашри тымарĕ пек палăрăнать:.
Гранада
Гранада Granada —Испанири хула тата муниципалитет, Анлалуси автономлӑ пӗрлӗхри, Гранада провинцин тӗп хули. Муниципалитет Вега-де-Гранада районне (комаркине) кӗрет. Лаптӑкӗ 88,02 км². Гранада халӑхӗ 232 208 ҫын 2018 ҫулта пулнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Испани хулисем
Воробьёв Николай Николаевич (Совет Союзĕн Паттăрĕ)
Воробьёв Николай Николаевич — (25.08.1919-31.05.1980), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 40-мĕш çарĕн 253-мĕш перевçĕсен дивизин 979-мĕш перевçĕсен полкĕн батальон командирĕ, капитан.
Баязид I
мини|слева|Гербӗ
Ҫиҫӗмлӗ Баязид I (осман. بايزيد اول‎ — Bâyezid-i evvel, тур. Birinci Bayezid, Yıldırım Bayezid; 1354/55/57—1403) — Осман империйĕн (1389—1402) 4-мӗш пуҫлӑхӗ тата 2-мӗш султанӗ, I Мурад султанӑн ывӑлӗ. Баязид хӑйӗн ҫар ӗҫӗнчи ӑнӑҫӑвӗсемпе тата ҫарӗсене питӗ хӑвӑрт куҫарнипе паллӑ, ҫавӑнпа та ӑна Ҫиҫӗмлӗ ят панӑ.
Хӑй вӑхӑтӗнче пӗтӗм Европана хӑратса чӗтрентернӗ. Пурнӑҫне тыткӑнра вӗҫленӗ.
Каҫӑсем
Категори:Осман империйĕ
Кĕçĕн Еловка
Кĕçĕн Еловка — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Мăн Еловка юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  0,9 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Хайнобовка
Хайнобовка —Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Содошка юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 3 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Усăллă
Усăллă (Алексеевка, Алексеевка), — Тутарстанри Павлă районне кĕрекен чăваш ялĕ.
Каçăсем
Категори:Тутарстанри Павлă районĕн ялĕсем Категори:Тутарстан
Ÿ
Ӳ - латиницă символĕ. Еа Чӑваш юханшыв то ӳӳ соо Я Крайнуу. Категори:Анлăлатнă латиница сас паллисем
Бишофсцелль
Бишофсцелль, (Bischofszell) — Швейцарири коммуна, Тургау кантонне кĕрет.
Бишофсцелль тăрăхне кĕрет. 5466 çын пурăнать (2007). Официаллă код —  4471.
Каçăсем
Категори:Тургау кантонĕн хулисем
Скуминăн психотренингĕ
Скуминăн психотренингĕ - психотерапи, психопрофилактика меслечĕ. Çак тренинг пилĕк ĕçрен тăрать: В.А. Cкуминăн çак пиллĕк хатланăвĕ психикăна сиплев хыççăн кирлĕ виçере йĕркелесе яма чи паха та тĕллĕ мел пулса тăрать. Вăл психика халне хăвăрт çирĕплетет тата чирлĕ çынна хăйне юратма, сывлăхĕ çине хавас кăмăлпа пăхма шанăç парать.
Каçăсем
Категори:Медицина Категори:Психологи Категори:Сиплени Категори:Сывлăх Категори:Сывлăха сыхлани
П. эрч. 99
мини|Лукреций
Вуламалли
Категори:Çулсем
Концентрсемлĕ çурт-карман
Вуламалли
Категори:Çурт-кармансем Категори:Фортификаци
Сеченово районĕ
Сеченово райо́нĕ — Чулхула облаçĕн (РФЧ) администрациллĕ-территориллĕ йĕркеленĕвĕ (район) тата пĕр ятлă муниципаллă йĕркеленĕвĕ (муниципаллă район).
Администраци центрĕ — Сеченово сала.
Географи
Район облаçăн кăнтăр-тухăçĕнче вырнаçнă, кăнтăр енче Мордва Республики Мăн Игнатово районĕпе, тухăçра — Чăваш Енĕн Пăрачкав районĕпе, анăçра тата çурçĕрте — Хĕрлĕ Октябрь тата Пильнă районĕсемпе чикĕ тытать.
Район лаптăкĕ — 991,04 км².
Каçăсем
*
Тури Лумбода-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Ü
Ü - анлатнă латиницă символĕ.
Нимĕç алфачитĕнче умлаутланă уçă сасса палăртать, çаванпа ячĕ — «У-умлаут», тутар чĕлхинче «ү», челхинче «ӳ», çармăс чĕлхинче «ӱ», чечен тата лезгин челхисенче «уь» евĕр. Категори:Анлăлатнă латиница сас паллисем
Асфе
Асфе — Германи территоринчи юханшыв. Гессен территорипе юхать. Юханшыв Трайсбах (юханшыв)|Трайсбах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10,5 км, бассейн лаптăкĕ 24,67 км2.
Тонмогык
Тонмогык — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тым юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  770 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Илиргыткин
Илиргыткин — Раççей территоринчи кӳлĕ. Якутинче вырнаçнă. Ватапваам юханшыв юхса кĕрет, Ватапваам юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 115 км².
Амальрик де Бена
{{Ăсчах
Утар (пĕлтерĕшсем)
Утар — пыл хурчĕсене тытма ятарласа хатĕрленĕ вырăн.
Амальрик де Бена
{{!}} {{!}}} }}
Илиргыткин
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Якутин кӳллисем
Амальрик де Бена
Амальрик де Бена – (Шартр Аморийĕ, Amaury de Bène е Amaury de Chartres; Almaricus, Amalricus, Amauricus (XII-мĕш ĕмĕр варри, Бен Шартр патĕнче, Франци - 1205 - 1207 çулсем хушшинче, Парис) - философ, теолог. Парис университечĕнче философи тата теологипе лекцисем вуланă. Чи чаплă вĕренекенĕ - Динан Давичĕ.
Кун-çулĕ
Пантеизмпа айăпланăскерĕ, унăн Рима кайса Иннокентий III патĕнче хăйне тӳрре кăлармалла тата Париса таврăнсан хăйĕн вĕрентĕвĕнчен тунмалла пулнă. Кун хыççăн вăл часах вилет, вара ăна Сен-Мартен-де-Шам мăнастиренче пытараççе.
Амальрик шухăшлавĕ
Амальрикпа çак виçĕ шухăша кăна çыхантарма пулать: Турă веçĕх. Кашни христианин хăй Христосăн пайĕ пулнине ĕненмелле, çăк шанăç çăлăнма Çăлаканăн çуралнипе вилĕмне ĕненĕ пекех кирлĕ. Юратура таракансене нимĕнле çылăх та çпăçмасть.
Амальрикансем
thumb|220px|right|Амальрикансене вĕлерни Амальрик вилсен ун вĕренкенĕсем (вĕсене амальрикан е амальриканец тенĕ) тĕ çыннисем хушшинче тата ахаль хаалăхра нумаййине курнă. Парисра кăна мар, тата Парис, Лангруа, Труа еапрхисенче тата Санс архиепикопствинче. 1209-мĕш çулта Парисри собор ку вĕрентĕве сивлет, Амальрик кĕлеткине вилтăпринчен хире каларса пăрахаççĕ. Вĕренекесен пĕр пайне çунтарса яраççĕ, ыттисене ĕмĕрлĕхех термене хупаççĕ. Инокентий- III Амальрик верентĕвне 1215-мĕш çулти 4-мĕш лютеран соборĕнчемайăплать.
Асăрхавсем
Категори:Франци философĕсем
Çаврăнни
Çаврăнни —  объектăн çаврашкалла куçăмĕ.
Середа (Ужень юппи)
Середа  —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Ужень юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 15,4 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Çаврăнни
Ку пуламан икĕ тĕп аспект пур: математикăри тата çутçанталăкпа техника ăславĕсенче.
Середа (Ужень юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Дуняк Александр Александрович
Александр Александрович Дуняк (пуш, 8, 1913, Чĕмпĕр облаçĕнчи Барыш - чӳк, 14, 2008, Шупашкар) — совет, раççей тата Шупашкарти патшалăх вырăс драма театрĕн актёрĕ. ЧАССР халăх артисчĕ (1956), РСФСР тава тивĕçлĕ артисчĕ (1970).
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Пулас актёр Чĕмпĕр облаçĕн Барыш станцинче чукун çул ĕçченĕн Александр Викентьевич Дунякпа арăмĕн, Анфисан кил-йышĕнче çуралнă. Ачине вĕсем хальхи Самар облаçĕнчи Троицко-Куроедово салин чиркÿнче шыва кĕртнĕ. Вĕсен нумай ачаллă çемьи туслă пулнă.
Мĕн ачаллах ăна театр ĕçĕ тыткăнланă. Вара вăл Чулхулари кĕвĕпе театр техникумне вĕренме кĕрет. Кунта вăл паллă вăрентекенсенчен актёр ĕçне хавхаланса вĕреннĕ. Вăл вĕсене яланаххисеплĕн асăннă — РСФСР халăх артисчĕне Н. А. Левкоева, Г. Яворовскине, Н.Савина тата ыттисене.
1933-мĕш çулта вĕренÿ вĕçленнĕ тĕлне техникума Шупашкарти Вырăс драма театрĕ валли артист суйлама И.А. Слободский режиссёр пынă.
1941–1945-мĕш çулсенче Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи вăхăтĕнче вăл Мускава хÿтĕлет, Украинăра, Крымра çапăçать, темиçе хут аманнă пулин те вăрçăран чĕрĕ-сывă таврăнать.
1945-мĕш çулта тăван театăра таврăнать, хăйĕн таланчĕпе халăха савăнтарать.
Ролĕсем
50 çула яхăн театрта ĕçленĕ май вăл 300 роль ытла вылянă. Актёр хăй ытларах кăмăлланă асра юлнă рольсенчен çаксене палăртнă: А.Н. Островскин «Бесприданница» хайлавĕнчи Карандышев ролĕ, «На всякого мудреца довольно простоты» хайлавĕнчи Глумов ролĕ, А.М. Горькин «Дети солнца» хайлавĕнчи Протасов ролĕ, А.П. Чеховăн «Три сестры» хайлавĕнчи Тузенбах ролĕ, Л.Н. Толстойăн «Власть тьмы» хайлавĕнчи Никита ролĕ.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем:Чăваш Ен  Категори:РСФСР тава тивĕçлĕ артисчĕсем
Чеба
Чеба — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Катунь юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 240 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Чеба
Карл VI (Франци патши)
мини|Гербӗ Карл VI Йӳтенĕскер, официаллӑ ят Савнӑ (Charles VI le Fol, ou le Bien-Aimé; 3 раштав 1368 — 21 юпа 1422) — 1380 ҫултан Валуа династин Франци патши.
Ӑслӑ Карл V ывӑлӗ тата еткерҫӗ.
Каҫӑсем
Категори:Истори Категори:Валуа Категори:Франци
Андобка
Андобка — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Конома юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Егоров Михаил Алексеевич
Егоров Михаил Алексеевич  — (05.05.1923-20.06.1975), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 08. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 3-мĕш тапăнакан çарĕн 150-мĕш перевçĕсен дивизин 756-мĕш перевçĕсен полкĕн разведчикĕ, сержант.
Пушкăртстанри чăваш ялĕсем (И.Г.Петров палăртнă йыш)
Пушкăртстанри чăваш ялĕсем — Ĕпхÿ хулинчи пĕр ăслав тытăмĕнче ĕçлекен Игорь Георгиевич Петров Электронла чăваш энциклопедийĕнче тата ытти тĕлте хăй е ыттисемпе пĕрле  вырăсла та,  чăвашла та асăнакан Пушкăртстан чăваш ялĕсем. Ăслăх çынни пулнăран, вăл палăртнисем шанчăклăхпа, тĕплĕлĕхпе, тĕрĕслĕхпе уйрăлса тăраççĕ. Йыш, паллах,  кунти мĕнпур чăваш  ялĕсене çавăрса илеймест.
Электронла чăваш энциклопедири йыш
• 4
Ытти тĕлте тĕл пулакан ятсем
• 2
Каçăсем
Категори:Чăвашсем Категори:Пушкăртстан Категори:Ял
Суйланă чухнехи системăлла йăнăш
мини|Таврӑннӑ самолётсен персе шӑтарнӑ вырӑнӗсем, пӑхма хӑрушӑ пулсан та фаталлӑ мар. Ытти вырӑнсене лекнисем базӑна таврӑнайман.
Суйланă чухнехи системăлла йăнăш (акăлч. survivorship bias, чĕрĕ юлнисемлĕ йăнăш, умкăлтăклă йăнăш, умйăнăшлăх йăнăшĕ, методологи йăнăшĕ, умйăнăшлăх) — суйласа илнин системалла йӑнӑшу тӗрлӗлӗхӗ, ку объектсен пӗр ушкӑнӗн тӑрӑх («чӗрӗ юлнисен» тӑрӑх) пӗлевсем нумай, ытти ушкӑнӗн («вилнисен» тӑрӑх) вара — пачах ҫук чух пулать. Вӗҫӗнче тӗпчевҫӗсем «чӗрӗ юлнисен» хушшинче пӗрлешӳллӗ пулӑмсене тупма тӑрса, «вилнисен» хушшинчи пулнӑ пӗлтерӗшлӗ информацине куҫран ҫухатаҫҫӗ.
Кунҫул
Пӗлтерӗшӗпе суйласа илнин системалла йӑнӑшу тӗрлӗлӗхӗпе ҫывӑх пӗрремӗш калаканӗ авалхи Греци сӑвӑҫӗ тата софисчӗ, п. эрч. V ӗмӗрте пурӑннӑ Милос Диагорӗ — Цицерон сӑмахӗсем тӑрӑх, Диагорӑн юлташӗсенчен пӗри ӑна турӑсем пуррине, «тинӗс ҫил-тӑвӑлӗнчен ҫӑлӑнса чӗрӗ юлнӑ нумай ҫын ҫырса, ӳкерсе чиркӳсене парнеленӗ хӑммасем» ҫине кӑтартса ӗнентерме тӑрсан, Диагор: «Ҫапли ҫаплах пулӗ, анчах вӗсен хушшинче карапӗсем ҫил-тӑвӑлта путса пӗтнисен хӑммисем ҫук-ҫке» тесе хирӗҫленӗ.
Тӗслӗхсем
Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи вӑхӑтӗнче Нью-Йорк SRG лабораторийӗнче ӗҫлекен Венгри математикне Абрахам Вальда питӗ кирлӗ ыйтӑва татса пама ыйтнӑ. Америка бомбардировщикӗсем пур те базӑна таврӑнайман. Таврӑннисен тӑшман зениткисемпе истребительӗсем пенинчен нумай шӑтӑк пулнӑ, анчах вӗсем пур те пӗр вырӑнта пулман: ытларах фюзеляжпа ытти пайӗсенче,топливо системинче сахалтарах, татах сахалрах — двигательте пулнӑ. Ку шӑтарнӑ вырӑнсене броня ытларах кирлине пӗлтереть-и? Вальд хуравланӑ: ҫук, тӗпчев шӑпах та ҫав вырӑнсене лектерсе шӑтарнӑ самолётсем базӑна таврӑнма пултарнине палӑртнӑ, двигателе е бензобака лектернисем каялла таврӑнайман. Тӑшман ҫулӑмӗнчен таврӑннӑ самолётсен шӑп та шӑтарман, «таса» вырӑнсене броняпа ҫирӗплетмеллине палӑртнӑ.
Шывра путасран ҫӑлӑннӑ ишевҫӗсем каласа панисем тӑрӑх дельфинсем ырӑ кӑмӑллӑ тени анлӑ сарӑлнӑ, вӗсене чӗрчунсем ҫыран еннелле тӗкнӗ, анчах тинӗселле тӗкнисем ҫинчен нимӗнле пӗлӳ те ҫук.
Ветеринарсем пӗлекен парадокс: улттӑмӗш хутран ӳкнӗ кушаксене ветеринарсем патне лутрарах хутсенчен ӳкнисенчен лайӑхрах туйнисене илсе пыраҫҫӗ. Кӑна ӑнлантарнисенчен пӗри — кушак темиҫе вӑхӑтран чи ҫӳллӗ хӑвӑртлӑха ҫитсе (сывлӑш чарнипе хӑвӑртлӑх чакать) ҫӗр ҫине анса ларма чи лайӑх хускалу йышӑнса илме ӗлкӗреть, ку ӑна чӗрӗ юлма парать. Ҫакӑ кушака парашют евӗр пулса пӗрремӗш ултӑ хутсенчен хӑвӑртлӑха чакарма парать. Тепӗр ӑнлантару — чӗрӗ юлнин йӑнӑшӗ: ҫӳллӗш мӗн чухлӗ пысӑкрах, ҫавӑн чухлӗ кушака вилнӗ пуль тесе больницӑна илса каймаҫҫӗ.
Каҫӑсем
Категори:Йăнăшсем Категори:Информаци Категори:Меслете пĕлни
Аубах (Ар юппи)
Аубах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв  Аар юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15,1 км, бассейн лаптăкĕ 54,889 км2.
Тривиаллĕх
Тривиаллĕх — вĕçне çитнĕ ансатлату. Математикăра хăйсен класĕнчи чи ансат объектсем пирки çапла калаççĕ (тривиаллĕ объект).
Каçăсем
Категори:Mathematical terminology
Категори:Математика
Комсомол (кӳлĕ)
Комсомол — Раççей территоринчи кӳлĕ. Чукотка автономи тăрăхĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Чукотка автономи тăрăхĕн кӳллисем
Ячей
Ячей (Мелкая) — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Болван кӳлмекĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 50 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Сăпатлану
Сăпатлану — ĕçхĕл (глагол) сăпата кура улшăнни. Вăл глаголăн ытти мĕнпур улшăнăвĕсемпе пĕрле улшăну пулса тăрать.
Каçăсем
Категори:Глагол Категори:Ĕçхĕл Категори:Сăпатлану Категори:Улшăну (морфологи) Категори:Майлашăну Категори:Морфологи
Кĕçĕн Лосиха
Кĕçĕн Лосиха — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Лосиха (Мăн Лосиха) юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  91 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Купарча
Купарча — сутанан хыçалти тата латераллĕ çийĕсенчи çемçе тĕртĕмсем, вăл шутра купарчан мускулĕсем, ÿт айĕнчи чĕлкĕмсем тата ÿчĕ хăй.
Каçăсем
Категори:Купарча Категори:Çынăн топографиллĕ анатомийĕ
Берн (кантон)
Берн (Bern, Berne) — Швейцарин варрин анăçĕнче вырнаçнă иккĕ чĕлхеллĕ кантон. Администраци центрĕ — Берн хула. Пурăнан халăх йышĕ — 992 617 çын (2-мĕш вырăн кантонсем хушшинче; 2012 хыпарĕсем).
Каçăсем
Категори:Берн (кантон)
Тухăç Лапта-Яха
Тухăç Лапта-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Няда-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 266 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Хмелёвка (Сусла юппи)
Хмелёвка  —Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Сусла юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 9 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Лукреций
Тит Лукреций Кар (, ытларах — Лукреций; П. эрч. 99 ҫул патне ҫуралнӑ, Помпеи, Рим республики — П. эрч. 55, Рим, ҫавӑнтах) — рим сӑвӑҫи тата философӗ. Атомизма саракан, Эпикур вӗрентӗвне малалла аталантараканӗ.
Чепош
Чепош — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Катунь юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 168 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Лукреций
Каҫӑсем
Категори:Философсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Философсем, алфавитпа
Чепош
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Катунь юпписем
П. эрч. 55
Вуламалли
Категори:Çулсем
Мускаври физика-техника институчĕ
Мускаври физикăпа техника институчĕ (патшалăх университечĕ) — Мускав облаçĕнчи Долгопрудный тата Жуковский хулисенче тата Мускавра вырнаçнă пĕлӳ керменĕ. Çаплах ăна Физтех теççĕ. Хăш чухне «вырăс MIT» тесе асăнаççĕ.
Кун-çулĕ
1946-1951 çулсем хушшинче Мускав облаçĕнчи Долгопрудный хулинче МПУ физика-техника факультечĕ статусĕпе ĕçленĕ. 1951 çулта уйрăм вĕренӳ йĕркелĕмĕ пулса тăнă. Института никсĕлекенсем, Нобель премин лауреачĕсем: Капица П.Л., Семёнов Н.Н., Ландау Л.Л., Хриcтианович С.А..
МФТИ вĕрентӳçисем
Çавăн пекех Категори:МФТИ вĕрентӳçисем пăхăр
Каçăсем
Категори:Мускаври физика-техника институчĕ
Эйлер хисепĕ (пĕлтерĕшсем)
Эйлер хисепĕ:
Мускаври физика-техника институчĕ
Каçăсем
ru:Категория:Московский физико-технический институт
Эйлер хисепĕ (пĕлтерĕшсем)
Çавăн пекех
Категори:Евĕрлĕх критерисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем Категори:Леонард Эйлер
Тарханов Иван Романович
{{Ăсчах
{{!}} {{!}}} }}  Иван Романович Тарханов (Тархан-Моуравов)  князь – (03.06.1846, Тбилиси -  24.08.1908, Санкт-Петербург) - физиологи, енĕпе ĕçленĕ ăсчах, тăлмач. Медицина ăслăхĕсен тухтăрĕ.
Роман Дмитриевич Тархан-Моуравов кнеç генерал майор кил-йышĕнче çуралнă.
Тарахнов Петербургри университетера тата Император медико-хирурги академинче вĕреннĕ.
1875-мĕш çулта Трханова медико-хирурги академинче приват-доцентра çирĕплетнĕ, тепĕр çулта экстраординар профессор,  1877-мĕш çулта физиологи профессорне суйланă.
1895-мĕш çулта Санкт-Петербург университетĕче приват доцент пулнăб унта вăл биологи тата пĕтĕмĕшле физиологипе курссем ирттернĕ.
Унсăр пуçне Тарханов ют çершыв кĕнекисенен вырăсла куçарса тултарнă, сăмахран Ранвье, Клод Бернара Эвальд, Розенталь, Прейер, М. Фостер хайлавĕсене.
Асăрхавсем
Категори:Раççей медикĕсем Категори:Медицина ăслахĕсен тухтарĕсем
Неукен (юханшыв)
Неукен (юханшыв)  —  Аргентина территоринчи юханшыв. Андсем тăвĕсенчен пуçланса Неукен хули патенче Лимай юханшывпа пĕрлешсе Рио-Негро  юханшыва  пуçарать. Юханшыв тăршшĕ 400 км. Бассейн лаптăкĕ 50770 км2.
Каçăсем
Категори:Патагони юханшывĕсем Категори:Рио-Негро бассейнĕ
Тапар Чӗрккӗнӗ
Тапар Чĕрккĕнӗ, Чирккĕн (Табар-Черки, Табар Черкене) — Тутарстанăн Аппас районĕнчи ял. Хальхи вăхăтра ытларах чăвашсем пурăнаççĕ.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Аппас районĕн ялĕсем
Аубах (Вид юппи)
Аубах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Вид (юханшыв)|Вид юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15,2 км, бассейн лаптăкĕ 49,346 км2.
Быкасов Николай Владимирович
Быкасов Николай Владимирович — (16.05.1921-01.02.1976), 1-мĕш Украина фрончĕн 2-мĕш сывлăш çарĕн 1-мĕш гварди штурмлакан авиаци корпусĕн 12-мĕш гварди пĕтерекен авиаци дивизин 156-мĕш гварди пĕтерекен авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ çумĕ, гварди аслă лейтенанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10.
Усăллă (пĕлтерĕшсем)
Усăллă:
Петров-Туринге Андрей Петрович
Петров-Туринге Андрей Петрович (1858 çул, çурла, 12 — 1913 çул, ака, 23) 1988, Мăн Явăш ялĕ, Етĕрне уесĕ (халĕ Чăваш Енĕн Вăрнар районĕ)) — малтанхи чăваш композиторĕсенчен пĕрри, мусăк ĕçченĕ, педагог, сăваплăхçă.
Усăллă (пĕлтерĕшсем)
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Петров-Туринге Андрей Петрович
Чăваш халăхĕн юррисене пухнă, вĕсене халăх хушшинче сарнă.
Пурнăçĕ
?-1874 çулсенче Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕреннĕ.
Чĕмпĕр хыççăн Хусанти ют йăхсен вĕрентевçисен семинарийĕнче вĕреннĕ. Ăна пĕтерсен каллех Чĕмпĕрти чăваш шкулне вĕрентевçĕ пулса таврăннă.
Мусăкçă ăсталăхне Хусанти семинарире, С.В, Смоленский вĕрентевçĕ пулăшнипе, туптанă.
Кмо
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Чукотка автономи тăрăхĕн кӳллисем
Петров-Туринге Андрей Петрович
Пурнăçĕ
1889-мĕш çултанпа Пушкăртстанра (Ĕпхӳ кĕпернинче) пурăннă.
Каçăсем
Категори:СССР хор дирижёрĕсем Категори:Раççей хор дирижёрĕсем Категори:Чăваш Енĕн композиторĕсем Категори:Юрă композиторĕсем Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕренсе тухнисем Категори:1858 çулта çуралнисем Категори:Çурлан 12-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1913 çулта вилнисем Категори:Акан 23-мĕшĕнче вилнисем
Трайгородская
Трайгородская — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тури Утаз юппин сылтăм çыранпа вăрринчен 22 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 186 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Йытçырли ретри тĕссем
The Plant List сайт палăртнă тăрăх, ретре 1000 ытла тĕс.
Каçăсем
* Йыт çырли Категори:Йыт çырли йышшисем
Пилявская Софья Станиславовна
Со́фья Станисла́вовна Пиля́вская (1911—2000) — совет тата раççей театрпа кино актриси. СССР халăх артисчĕ (1991). Иккĕмĕш степеньлĕ Сталин парни лауреачĕ (1951).
Биографи
Софья Пилявская родилась 1911 çулхи çăвăн 17-мĕшĕнче Красноярскра çуралнă. 1931 çулта З. С. Соколован драма студинче вĕренсе тухнă.
Ашшĕ — Станислав Станиславович Пилявский, поляк; ПРКП(б) (унчен Польшăпа Литва социал-демокрачĕсен партинче тăнă) пайташĕ; СССР Аслă сучĕн Спецколлегин председателĕ. 1937 çулхи авăнăн 13-мĕшĕнче ăна аресленĕ. 1937 çулхи чӳкĕн 26-мĕшĕнче ăна персе пăрахнă. Мускаври Дон çăвине пытарнă. 1955 çулхи çăвăн 29-мĕшĕнче реабилитациленĕ.
Студири вĕрене вĕçлесен М. Горький ячĕллĕ МПТ ĕçе кĕнĕ. Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи вăхăтĕнче, 1941 çулхи юпа уйăхĕнче МПАТ Сарăту улине куçса кайнă, актёрсем çитсенех Сарăту ÇТ çуртĕнче пурăннă, 1942 çулхи чӳк уйăхĕнче кăна Мускава таврăннă.
Упăшки — МПАТ актёрĕ РСФСР халах артисчĕ Николай Иванович Дорохин.
С. С. Пилявская скончалась 2000 çулхи кăрлачăн 21-мĕшĕнче Мускавра вилнĕ. Мускавра, Новодевичье çăвине (№ 2) пытарнă.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем:МПАТ Категори:Пайăр çынсем:Чехов ячĕллĕ МПТ Категори:МПАТ шкул-студин педагогĕсем Категори:Новодевичье çăвине пытарнисем
Воробьёв Николай Павлович
Воробьёв Николай Павлович — (13.12.1922-03.12.2013), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 38-мĕш çарĕн 1666-мĕш танксене пĕтерекен артиллери полкĕн оруди тĕллекенĕ, кĕçĕн сержант.
Романов Виктор Павлович
Биографи
1927 çулхи пушăн 11-мĕшĕнче Ишимре (Тĕмен облаçĕ) çуралнă.
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннă.
Вăрçă вĕçленсен ГИТИСа режиссура факультетне (А. Д. Попов ССРП халăх артисчĕн курсĕ) вĕренме кĕнĕ. 1945—1946 çулсенче Мускав облаçĕн пукане театрĕнче ĕçленĕ.
1951 çулта ГИТИС-ре вĕренсе тухсан Шупашкар килнĕ, Шупашкарти Вырăс драма театрĕнче режиссёр (1951—1952), тĕп режиссёр (1955—1963 тата 1966—1968); Çамрăксен театрĕнче тĕп режиссёр тата актёр пулса (1952—1955, халĕ Чăваш патшалăхĕн Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ çамрăк куравçă театрĕ) ĕçленĕ, Чăваш АССР культура министрĕн çумĕ (1963—1966) тата Чăваш АССР радиокалаçу тата телекурав комитечĕн председатель çумĕ (1968—1971) пулса тăрăшнă.
1971—1984 çулсенче Шупашкарти Ф. П. Павлов ячĕллĕ мусăк вĕрентĕшĕнче театр уйрăмне ертсе пынă, студентсене вĕрентнĕ.
Каçăсем
Категори:1927 çулта çуралнисем Категори:Пушăн 11-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1984 çулта вилнисем Категори:Çĕртмен 29-мĕшĕнче вилнисем
Бенедиктинсем
Бенедикти́нсем (Benedictini, сăв. Бенеди́кт орденĕ, Ordo Sancti Benedicti, OSB) — католицири чи ватă, Нурси Бенедикчĕ 530 çул тĕлнелле Субиакăра тата Монтекассинăра йĕркеленĕ монах орденĕ. «Бенедиктинсем» терминпе хăш чухне «Сăваплă Бенедикт Уставне» тытса пыракан монах орденĕсене палăртаççĕ, сăмахран, камальдулсене е цистерциансене, çак ĕнтĕ тĕрĕсех мар.
Организаци
2014 çулта Бенедиктинсен конфедерацийĕ йышне 21 конгрегаципе 6 пăхăнман мăнастырь кĕрет. Орден йышĕнче мĕнпур пурăнакан — 353. Мĕнпур монах йышĕ — 6865, вĕсенчен 3587 сăваплăх çыннисем.
Конфедераци пуçлăхĕ — 8 çуллăха суйланă аббат-примас. Вăл Сăваплă Астул умĕнче яваплă, анчах та мăнастырьсене пăхакансене лартма тата хăтарма пултарать.
Бенедиктинсен ĕçĕ-хĕлĕнче кĕлĕ тунисем, интеллекта ӳстерес ĕçсем, тĕн ӳнерĕ, миссионер ĕçĕ чылай вырăн йышăнать.
Орден йыхравĕ: «Кĕл туса ĕçле» «Ora et labora».
Истори
Мăн Григорий I ромей попĕ пулăшса пынипе, тĕрлĕ çĕршывсенче саланса вырнаçнă, сăв. Бенедикт уставне тата шухăшĕсене сарнă. Кĕçех бенедиктинсем мăнастырĕсене Англире, Франксен короллĕхĕнче, Анăç Европăри тата Варринчи çĕршывсенче, XI ĕмĕр патнелле Тухăç Европăра та никĕсленĕ.
Çав тапхăрти паллă бенедиктинсен хушшинче Кентербери Августинĕ, сăв. Виллиброрд, сăв. Прага Адальберчĕ тата урăххсем пулнă. VIII ĕмĕрте тепĕр Бенедикт — Аньян Бенедикчĕ — Аньян мăнастырĕнче бенедикт уставĕпе монах йăли-йĕркине йĕркелесе янă.
Монахлахри тата хакаллăхри мораль тыткăчĕсем хавшакланнипе, тĕнче влаçĕсем чиркӳ пурнăçне кĕрсе пынипе — Клюни реформине (Клюни аббатлăхĕ ячĕпе) тунă. X—XI ĕмĕрсенче бенедиктинсенчен уйрăлса камальдулсен тата цистерциансен орденĕсем пулса тăнă.
Бенедиктинсем тата Вырăс апостолачĕ
Орден, тухăç турачĕ пуррипе, висанти йăлипе кĕлĕ ирттерет. Вырăс ютçĕрĕнче XX ĕмĕрте Иоанн Хризостом Блашкевич архимандрит, Василий фон Бурман диакон тата урăххисем те тăрăшнă.
Каçăсем
Категори:Бенедиктинсем (орден)
Милос Диагорӗ
Милос Диагорӗ (Διαγόρας ὁ Μήλιος; п. эрч. V ĕмĕр) — Авалхи Грецин сӑвӑҫи тата софисчӗ.
Шухӑшлавӗсем
Антика вӑхӑтӗнче ӑна пур ҫӗртре те «атеист» теҫҫӗ. Кунсӑр пуҫне, унӑн пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ ҫинчен пӗлни питӗ сахал. Вӑл эллин тӗнне хирӗҫ пулнӑ тата Элевси мистерийӗсене тиркевленӗ. Афина халӑхӗ ӑна турра ӗненменшӗн хапӑл пулса йышӑнманнине кура, унӑԋ хуларан тухса кайма тивнӗ. Вӑл Коринфра вилнӗ.
Каҫӑсем
Категори:Философсем, алфавитпа Категори:Атеизм Категори:П. эрч. V ĕмĕр çуралнисем Категори:П. эрч. V ĕмĕрте вилнисем
Барашков Лев Павлович
Лев Павлович Барашков (4.12.1931, Мускав, РСФСР — 23.2.2011, Мускав, РФ) — совет тата раççей театрпа кино актёрĕ, эстрада юрăçи. РСФСР тава тивĕçлĕ артисчĕ (1970). Каракалпак АССР тава тивĕçлĕ артисчĕ.
Каçăсем
Категори:1931 çулта çуралнисем Категори:Раштавăн 4-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2011 çулта вилнисем Категори:Нарăсăн 23-мĕшĕнче вилнисем Категори:Мусконцерт артисчĕсем Категори:Ваганьково çăвинче пытарнисем Категори:Пайăр çынсем:Мускаври А. С. Пушкин ячĕллĕ драма театрĕ Категори:ГИТИС-ре вĕренсе тухнисем
Çыхăну (морфологи)
Çыхăну (çавăн пекех Майлашăну теме пулать) морфологире — глаголсен (ĕçхĕлсен) улшăнăвĕ (вăхăт, хисеп, сăпат, тайăм, несĕл тата ытти грамматикăлла категорисемпе).
Сăпат категорийĕ тĕлĕшпе çыхăнăва сăпатлану теççĕ. Çыхăну тени морфологире вĕçленӳ тенипе (ят сăмахсен улшăнăвĕ)  пĕр ретра, çав вăхăтрах, йăлана кĕнĕ тăрăх,  унпа хирĕçле те. Унта та, кунта та улшăну, анчах та терминĕсем расна.
Каçăсем
Категори:Глагол Категори:Сăмах улшăнăвĕ Категори:Морфологи Категори:Ĕçхĕл Категори:Майлашăну Категори:Сăпатлану Категори:Çыхăну (морфологи)
Середница
Середница —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Ворожба юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 22 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Хребтица
Хребтица —Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Сямжена юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 100 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Черга (Сёма юппи)
Черга  — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Сёма юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 18 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 49 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Тухăç Пяк-Яха
Тухăç Пяк-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Пяк-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 25 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
КечеÇарăмсанка
КечеÇарăмсанка — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв КАР/ОБЬ/3380/13/2    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 54 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Анорга-Яга (Уяръяга юппи)
Анорга-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Уяръяга юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 12 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Иоганн Гутенберг
Вӑл Чӗрӗлӳ, Реформаци, Сутлӑх саманисен аталанӑвӗнче тата ӑслӑх революцинче тӗп вырӑн йышӑнса, пӗлӳсемпе тата вӗренӳсене халӑх хушшинче сарса хальхи экономикӑн никӗсне хывса хӑварнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Ăслайçăсем, алфавитпа
Гага кӳлли
Гага кӳлли — Раççей территоринчи кӳлĕ. Чукотка автономи тăрăхĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Лимай
Лимай  —  Аргентина территоринчи юханшыв. Науэль-Уапи кӳллинчен пуçланса Неукен хули патĕнче Неукен юханшывпа Рио-Негро юханшыва пуçарать. Юханшыв тăршшĕ 500 км. Бассейн лаптăкĕ 61,7 пин км2.
Каçăсем
Категори:Патагони юханшывĕсем Категори:Рио-Негро бассейнĕ
Смоленский Степан Васильевич
Смоленский Степан Васильевич (8.10.1848, Хусан – 20.7.1909, Васильсурск) — вырăс мусăк ĕçченĕ, педагог.
Чăваш мусăкçисене хатĕрлес енĕпе те нумай ĕçленĕ.
Пурнăçĕ
Каярахпа вăл ытти нумай тĕлте тăнă, анчах семинарире ĕсленĕ çулсене чи телейлисем тесе шутланă (вырăсла: «лучшею порою своей жизни»).
Каçăсем
Категори:Раççей хор дирижёрĕсем Категори:Юрă композиторĕсем Категори:1848 çулта çуралнисем Категори:Юпан 8-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1909 çулта вилнисем Категори:Утăн 20-мĕшĕнче вилнисем
Тĕвĕ (виçев пĕрчи)
Тĕвĕ (вырăсла кăтарту: уз ; тĕнчери кăтарту: kn, тепĕр чухне kt курма пулать, анчах апла сĕнсех каймаççĕ, мĕншĕн тесен килотоннăн тĕнчери кăтартăвĕпе пĕр) —хăвăртлăхăн виçев пĕрчи.
Каçăсем
Категори:Хăвăртлăх Категори:Тинĕс терминĕсем * Категори:Тинĕс
Теори
Тео́ри (θεωρία «пăхса тухни, тĕпчени») — пĕр-пĕр пулăмсен йышне кăтартса ăнлантаракан тата мĕнпур саккунлавсене пĕр никĕс патне илсе пыракан вĕрентÿ, ăслав пĕлĕвĕсен тытăмĕ.
Асăрхавсем
Категори:Ăслав Категори:Ăслав меслечĕ Категори:Ăслăх Категори:Ăслăх меслечĕ
Бодье
Бодье — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Сарка юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Аристобул I
Аристобул I (Иегуда ивр. יהודה, грек. Ἀριστόβουλος) — Иудея П. эрч. 104 тата П. эрч. 103.
Ашшӗ Йоханан Гиркан I вилнӗ хыҫҫӑн Аристобул I унӑн несӗлӗ пулса астулне йышӑннӑ тата пӗрремӗш сӑваплӑ тӗн ӗҫченӗ пулса тӑнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Истори *Патшалăхсем *Политиксем
Вилия (юханшыв)
Вилия (юханшыв)  —  Беларуç тата Литва территоринчи юханшыв. Минск тӳремсăртлăхĕнчи шурлăхсенче (Беларуçăн Витебск облаçĕн Докшицы районĕ) пуçланса Неман (Нямунас) юханшыва Каунас (Литва) патĕнче, юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 510 км.
Юханшыв çинче Вилейка, Сморгонь (Беларуç) тата Неменчине, Вильнюс, Григишкес, Йонава, Каунас (Литва) хулисем вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Беларуç юханшывĕсем Категори:Литва юханшывĕсем Категори:Минск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Гродно облаçĕн юханшывĕсем Категори:Неман юпписем
Аубах (Гельбах юппи)
Аубах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Гельбах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Телегин Геннадий Гаврилович
Телегин Геннадий Гаврилович (4.11.1938, Чăваш Енти Патăрьел районĕнчи Тури Туçа ялĕ – 25.9.2012, Шупашкар) – физик, физика-математика ăслăхĕсен докторĕ (1992), профессор (2000), Раççей оптика пĕрлĕхĕн, спектроскопистсен Ассоциацийĕн, лазер Ассоциацийĕн, Нью-Йоркри ăславсен академийĕн чăн пайташĕ. Вăл Сорос фончĕн тата Раççейри никĕсле тĕпчевсен фончĕн майĕсене тивĕç пулнă. СССР Ăслав Академийĕн Çĕпĕр уйрăмĕн дипломне тата СССР Ăслав Академийĕн Президиумĕн Хисеп грамотине çĕнсе илнĕ. 70 ăслав ĕçĕн, вăл шутра 2 монографин, авторĕ.
Биографи
1938 çулхи чӳкĕн 4-мĕшĕнче Чăваш Енри Патăрьел районĕнчи Тури Туçа ялĕнче çуралса ÿснĕ. СССР Тинĕс-çар флотĕнче (ТÇФ) хĕсметре тăнă (1957-1961), Çĕнçĕпĕр университетĕнче вĕренсе тухнă (1966). СССР Ăслав Академийĕн Çĕпĕр уйрăмĕн Çурмаярăшсен институтĕнче аспирантура пĕтернĕ (1969). Çав тытăмри институтрах, Новосибирск хулинче (Академхулара) 1993-мĕш çулччен вăй хунă. Унтан тин вара Шупашкара куçса килнĕ.
Ăславри тĕп интерессем лазерсенчи стационарлă мар электродинамикăлла процессене тĕпченипе çыхăннă. Импульсла тăрăмсен вăхăтла параметрĕсене стабилизацилессин меслечĕсене тупса палăртнă, линилле мар тĕрлĕрен палăрăмсемлĕ активлă талккăшĕллĕ лазерсен пайăркалавĕн динамикăлла бифуркацийĕсен тăрăмĕсене тĕпченĕ.
Каçăсем
Категори:Физиксем, алфавитпа Категори:XX ĕмĕрти физиксем Категори:ССРП физикĕсем Категори:Раççей физикĕсем Категори:Раççей оптикĕсем Категори:1938 çулта çуралнисем Категори:Чӳкĕн 4-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2012 çулта вилнисем Категори:Авăнăн 25-мĕшĕнче вилнисем Категори:Чăвашран тухнă физиксем
Çĕнĕ Пăрăнтăк
Çĕнĕ Пăрăнтăк (Новосёлки)— Тутарстанăн Пăва районĕнчи  ял.
Истори
XX ĕмĕр варринче Кивĕ Пăрăнтăкран куçса килнĕ темиçе килйыш никĕсленĕ. Çав килйышран пĕри Макарычевсем пулнă.
1970-мĕш çулсенче ялта вырăссен йышĕ хăвăрт чакма пуçланă, чăвашсен йышĕ ӳснĕ. Çавна кура Çĕнĕ Пăрантăка шӳтлесе "Çĕнĕ Таккавар" теесси çуралнă.
Халăх йышĕ. Экономика
101 çын пурăнать. Хăçан çакна палăртни тата миçе вырăспа чăваш пулни паллă мар.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Пăва районĕн ялĕсем
Синица (Молога юппи)
Синица  —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Молога юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 253 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Утар (Воротынец районĕ)
Утар (Отары) — Чулхула облаçĕнчи Вăратин районĕн ялĕ.
Тавралăхĕ
Утар чиркӳ ялĕ Вăратинрен çурçĕр-тухăçалла 10 км вырнаçнă. Район центрне Вăратин — Осинки — Утар автоçулпе çитеççĕ. Васильсурск — Лысая Гора паром каçине çитме 5 км. Сăр юханшывĕн вăррине çити 2,5 км пулать. Ял çумĕнче Лоханное кӳлĕ пур.
Тĕпек Чĕрккĕн
Тĕпек Чĕрккĕн (Тюбяк-Черки, Төбәк Черкене) — Тутарстанăн Аппас районĕнчи ял. Хальхи вăхăтра ытларах чăвашсем пурăнаççĕ. Малтан вырăс ялĕ пулнă.
Заповедное
Заповедное — Раççей территоринчи кӳлĕ. Чукотка автономи тăрăхĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Тĕпек Чĕрккĕн
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Аппас районĕн ялĕсем
Заповедное
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Чукотка автономи тăрăхĕн кӳллисем
Заповедное
Тридцатая (Ванжиль юппи)
Тридцатая  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ванжиль юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  15 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Атеистсене хӗсӗрлени
мини|Турра ӗненменшӗн ҫын вӗлерекен патшалӑхсем
Атеистсене хӗсӗрлени (е атеофоби, антиатеизм) ҫӗр чӑмӑрӗн тӗрлӗ вырӑнӗсенче тата историн тӗрлӗ тапхӑрӗсенче атеистсене вӗсен шухӑшлавӗсем шӗн хӗсӗрлении.
Конституциллӗ демократи ҫӗршывӗсенче атеистсене тивӗҫ-ирӗк енчен хӗсӗрлени сайра тӗл пулать, анчах хӑшпӗр атеистсем, ытларах Пӗрлешӳллӗ Штатсенче, дискриминацилле саккунсене хирӗҫ тӑраҫҫӗ. Хӑшпӗр ислам ҫӗршывӗсенче атеистсем дискриминаципе тӗл пулаҫҫӗ, ҫӑв шутра тивӗҫ-ирӗк статусӗ ҫуккипе, е тата вӗсене вӗлерес хӑрушлӑх та пур.
Арзамас районĕ
Арзамас райо́нĕ — Чулхула облаçĕн (РФ) администрациллĕ-территориллĕ йĕркеленĕвĕ (район) тата пĕр ятлă муниципаллă йĕркеленĕвĕ (муниципаллă район).
Администраци центрĕ — Арзамас хула.
Географи
Арзамас районĕ Чулхула облаçĕн кăнтăрĕнче вырнаçнă, çурçĕр енче Сосновка тата Инçет Константиновка районĕсемпе, кăнтăр енче — Шаткă, Первомай тата Дивеево районĕсемпе, анăçра — Ардатов районĕсемпе, тухăçра — Ватă районĕсемпе чикĕ тытать.
Администраци центрĕ — Арзамас хула, район шутне кĕмест, хăйтытăмлă хула тăрăхĕ шутланать.
Район лаптăкĕ: 2 016,9 км². Район чăмăртануллă, çурçĕртен кăнтăралла — 40 км; анăçран тухăçалла — 50 км.
Района 13 муниципалитет (çав шутра 12 ял тăрăхĕпе 1 хула тăрăхĕ) кĕрет. район территоринче 103 пурăнан вырăн, вĕсенчен 58 сала, 30 ял, 10 поçолăк, 3 чукун çул станцийĕ, 1 чукун çул разъезчĕ, 1 хеп.
Черга (юханшыв)
Черга  — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Черга №696 юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 19 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Вэбарка-Яха
Вэбарка-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Таз тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.