cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Александровка (Элшей районĕ)
Демографи
2002 çулхи çырупа килĕшӳллĕн чăвашсем пайĕ (64%).
Тавралăхĕ
Район центрне — Раевский салине çитме: 50 çм , Никифарово ялне 5 çх, Аксеново станцине 17 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем Категори:Пушкăрт Республикин Элшей районĕ
Армагеддон (пĕлтерĕшсем)
Армагеддо́н:
Илемлĕ фильмсем:
Янасатывис
Янасатывис — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Сандивей юханшывăн сулахай çыранĕпе, 43 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
22
Пулăмсем
Китай:
Янасатывис
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
22
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Çулсем
Янасатывис
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
22
Çавăн пекех пăхăр
20er
Хырай Ĕнел
Хырай Ĕнел Hyraj Ĕnel  — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял.
Тавралăхĕ
Кĕтне юханшыĕ хĕрринче вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Армагеддон
Армагеддо́н (Ἁρμαγεδών) — авраам тĕнĕсенче тĕнче пĕтнĕ чухне ырăлăхпа усаллăхăн юлашки çапăçăвĕ. Сăмах Израилĕн çурçĕрĕнчи Афула хулинче 10 çухрăмри Мегиддо (הר מגידו, хар Мегиддо) ту ятĕнчен килет.
Каçăсем
Категори:Христиан эсхатологийĕ Категори:Еврей эсхатологийĕ Категори:Метафорăсем Категори:Израилĕн паллă вырăнĕсем
Тымар (Йĕпреç районĕ)
Тымар  (Тымар), — Чăваш Республикин Йĕпреç районĕнчи ял. Канаш-Улатăр чукун çул хĕрринче вырнаçнă.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çырувпа ялта 96 çын пурăннă, весенчен 49 арçын, 47 хĕрарăм ..
Каçăсем
Категори:Йĕпреç районĕн ялĕсем
Кынзин-Еган
Кынзин-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Вах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Урарту чĕлхи
Урарту чĕлхи (халдей, биайн) — Урарту патшалăхĕн чĕлхи (Ван кӳллинчен тухăçалла Урми кӳлли таран, Арарат айлăмĕнчен çурçĕр Ирака çити пирĕн эрăччен VI ĕмĕр).
Хуррит-урарту чĕлхесен çемйи шутĕнче, тухăç-кавказсеншĕн тăван шутланать. Хăш ăслăхсен шухăшĕпе, çăк чĕлхе çыруллă ĕçре çеç пурăннă, пуплевре эрмен чĕлхипе усă курнă. .
Чĕлхе хаклăхĕ
Агглютинативлă суффиксăсем сăмах тăваççĕ, улăштараççĕ.
Сĕнĕвен эргативлă конструкцийĕ.
Куçăмлă глаголсем морфологи енчен куçăмсăррисене вичкĕн хирĕçлĕ пулать. Сăмахсен яланхиллĕ йĕрки куçăмлă глаголра: субъект — объект — предикат.
Бретань
Брета́нь (Bretagne, Breizh; галло Bertaèyn) — Францин çурçĕр-анăçĕнчи регион, пĕр ятлă истори облаçĕ.
Тавралăхĕ
Бретань Арморикан массивĕн пайĕ шутланать, çакна пула вăл çутçанталăк енĕпе пĕрле курăнать. Çăк массив тӳрем пулать, унăн çӳллĕшĕ вăтамран, 104 метртан ытла мар. Ку Франци регионсенчен чи авалли шутланать: унăн кун-çулĕ палеозой эрăчченех пуçланнă.
Урарту чĕлхи
Чĕлхе хаклăхĕ
Лексикă енчен хуррит чĕлхине çывăх.
Бретань
Тавралăхĕ
Бретань — çурутрав, Атлантика океанĕ унăн 4/5 периметр çыранне хупăрлать, тĕрлĕ рельефлă çыран йĕрĕ 3 000 км тăсăлать. Океан семне пула, Бретаньре çемçерех хĕлсем (çулта 27 сивĕ кун Сен-Бриёре) тата вăтам шăрăх çусем. Çуркунне ирех пуçланать, пуш уйăхĕнченех, анчах вăраха тăсăлать. Çак чи селĕм тапхăр: дрок тата утесниксем чечекленеççĕ.
Урарту чĕлхи
Чĕлхе хаклăхĕ
Паллă 500 яхăн савăл çырулăхлă табличек, 350-400 яхăн сăмахсем-тымарĕсемлĕ, чылайăшĕ урартуллă, ыттисем –урăх чĕлхесенчен кивçенленĕ. 70 сăмах-тымарсене эрменсенчен кĕнĕ. .
Бретань
Тавралăхĕ
Бретань — Франци метрополин чи анăç пайĕ, унăн территоринче Уэссан утравĕсем тата Пуэнт-де-Корсан сăмсахĕ (континентри) вырнаçнă.
Урарту чĕлхи
Çырулăхĕ
thumb|right|Урарту савăл çырулăхĕн палăкĕ. [[Ереванри Эребуни музейĕ.]]
Бретань
Административлă пайланăвĕ
Бретань шутне тăватă департамент кĕрет:
Символика
Бретань ялавне — «Gwenn ha du» (тӳррĕн куçарсан — «шурăпа хĕрлĕ») 1923 çулта Морван Маршаль хайланă. Таватă шурă йăрăм бритт регионĕсемпе епископлăхĕсене — Леон (Leon), Трегор (Tregor), Корнуай (Cornouaill), тата Ванн регионне (Vannetais) пĕлтереççĕ. Пиллĕк хура йăрăм галлопа пуплекен регионсемпе епархисене: Ренн (Rennes), Нант (Nantes), Дол (Dol), Малуин (Malouin) тата Пентьевр (Penthievre) кăтартать. Юса херцăк ялавĕнчен илнĕ.
Наци гимнĕ: Bro Gozh ma zadou (Аттесен авалхи çĕрĕ). Таса пирĕшти: Таса Ив / Sant Erwann / St.Yves Helori. Уяв — çăвăн 19-мĕшĕ.
Урарту чĕлхи
Çырулăхĕ
Усă курнă:
Каçăсем
Категори:Çывăх Тухăçри авалхи чĕлхесем
Бретань
Кун-çулĕ
440 — 600 çулсенче Британи утравĕсенчен темиçе хумпа бриттсем куçса килеççĕ. Франксемпе вăрçса бретонсем хăйсен ирĕклĕхне сыхлаççĕ, çитес пинçуллăхра Бетань ирĕклĕ херцăклăх пулса тăраь.
Вăтам ĕмĕрсем
Вăтам ĕмĕрсенче Бретань Франципе Англи хушшинче явкаланнă. 1532 çулта вăл Францие кĕрет.
Çĕнĕ тата Çĕнĕрех самантсем
1963 çулта Бретань никама пăхăнманлăхĕшĕн кĕрешекен Бретань ирĕклĕх фрончĕ йĕркеленет. 1964 çулта Бретань автономишĕн тăракан «Демократи Бретонь Пĕрлĕхĕ» политика партине туса хунă.
Çутçанталăк
Арморикăра яланах вăрман ӳснĕ, халĕ ял хуçалăхпа промăçлăх ĕçĕсене пула, вăрман тăрăхĕ сайраланать — çапах та, малтанхи пекех, Бретанин чылай çĕр питне хуплать. Броселианд вăрманĕ халапсене кĕнĕ.
Паллă вырăнсем
Бретанĕн чи паллă вырăнĕ — Карнак ялĕнчи менгирсем, вĕсен йышĕ 3000 яхăн. Вĕсене пирĕн эрăччен 6-3 пин çуллăхсенче никĕсленĕ, çавăнпа та вĕсем пирки урăх хыпар çук.
Кăсăк фактсем
Бретонсем çĕршыври чи маттур моряксем тата пулăçсем шутланаççĕ. Бретанин паллă промăçĕ — бассейнсенче — «устрица паркĕсенче» — тĕрлĕ устрицăсемпе ракушкăсене ĕрчетесси.
Каçăсем
*
Брэтань
Ватă Усман ял тăрăхĕ (Самар облаçĕ)
Ватă Усман ял тăрăхĕ — Самар облаçне кĕрекен Хăмăшлă районĕнчи муниципаллă йĕркелĕвĕ.
Администраци центрĕ — Ватă Усман чиркӳ ялĕ.
Халăх йышĕ, ял тăрăхĕн тытăмĕ
Ку тăрăхра ытларах тутарсемпе чăвашсем пурăнаççĕ.
Администраци пайĕсем
Ял тăрăхне кĕреççĕ:
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕн ял тăрăхĕсем
Аспарух
thumb|Хан Аспарух палăкĕ. Болгари. Аспарух (болг. Аспарух) (Исперих, Есперих) (640 тĕл.—700) — пăлхар йăхĕсен ханĕ, Тулă ăрăвĕнчен тухнă, Танайçи Пăлхар патшалăхне никĕслекенĕ. 700 çулта аварсемпе е хасарсемпе çапăçса паттăррăн пуçне хурать.
Истори
Аспарух Аслă Купратăн кĕçĕн ывăлĕ пулнă. Ашшĕ вилнĕ хыççăн, 642 çулта пăлхар патшалахĕн пĕр пайĕ ун патне куçнă. Хасарсем пăлхар йăхĕсем пайланнă пирки вĕсем çине тапăннă, вара Аспарух уртин çав тăшмансемпе çапăçма тивнĕ. Тăшмансем тĕксе пынипе, Аспарух халăх ушкăнĕ Танай шывĕ каçса вырнаçнă. Висанти çарĕсемпе çапăçнă, Добруджи хулине туртса илсе 679 çулта Танайçи Пăлхар патшалăхне никĕсленĕ. Çак патшалăхра ертсе пыракан пăлхарсем сахал шутлă пулнă, халăхĕ славян çыннисенчен тăнă. Шĕкĕр хулине Плиска хулине лартнă. Висанти императорĕ Константин IV пăлхар çĕрĕсене пăхăнтарасшăн вăрçнă, анчах та висантисем Аспарух çарĕсене çĕнтерейме пултарайман. Висанти танайçи пăлхарсене 681 çулта ирĕклĕ патшалăх тесе йышăннă, килĕшӳ хутне çырнă. 689 çулта Аспарух лăпкăлăх хутне пăсса Висанти çарĕсене Фраки çĕрĕнче çапса аркатать. Унăн ывăлĕ-хĕрĕ пулман, çавăнпа ун хыççăн астула Тулă ăрăвĕнчи Тервел çарпуçĕ йышăнать.
Курмалли
Категори:Аслă Пăлхар Категори:Пăлхари
Арвазь
Арвазь — Раççей территоринчи юханшыв. Удмурт Республики, Тутарстан, Киров облаçĕ территорипе юхать. Ишек юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕ юханшывĕсем
1667
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Бударин Николай Михайлович
thumb|right|Бударин Николай Михайлович Бударин Николай Михайлович, — чăваш космонавчĕ. 1953 çулхи ака уйăхĕн 29-мĕшĕнче Чăваш Енри Киря паççулкинче çуралнă.
Пурнăçĕ, ĕçĕсем
1979 çулта Серго Орджоникидзе ячĕллĕ Мускав авиаци институтĕнчен вĕренсе тухнă, инженер-механик дипломне илнĕ. НПО "Энерги"-ре инженер пулса ĕçленĕ, тĕпчев эксперименчĕсемпе космос технологисене аталантарнă. 1989 çулхи нарăс уйăхĕнче Н. М. Бударина космонавтсен ушкăнне кĕртме хатĕрлес тĕллевпе космонавт-испытатель тесе палăртнă. 1989 çулхи — 1991 çулхи кăрлач вăхăтра космос вĕçевĕсене хатĕрлекен пĕтĕм курссенче ăс илнĕ, патшалăх экзаменне тытса явапланă та космонавт-тĕпчевçĕ квалификацине тивĕç пулнă. 1991 нарăс — 1993 çулхи раштав тапхăрĕнче "Союз ТМ" транспорт карапĕ тата "Мир" станци çинче ĕçлеме хатĕрленнĕ. Космос вĕçевĕсене ертсе пыракан операторсен тĕп ушкăнĕнче ĕçленĕ. 1991 кăрлач борт-инженер пулăшу экипажĕнче транспортного корабля "Союз ТМ-21". 1995 çулта 75-талăклă космос вĕçевĕ вăхăтĕнче «Союз ТМ», нумайхутвĕçекен «Атлантис» карапĕсем тата «Мир» орбита комплексĕ çинче тĕпчев ĕçĕсем ирттернĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем
Питпуян
Питпуян — пăлхарсен ĕмпĕвĕ, кăнар-тикки, Аслă Купратăн аслă ывăлĕ.
Истори
Питпуян ашшĕ туса тĕреклетнĕ Аслă Пăлхара упраса хăварас тесе питĕ нумай тăрăшнă. Кайран шăллĕсем хăйсене пăхăнса тăракан йăхсемпе тĕрлĕ çĕрелле кайма тытăнсан та Аслă Палхаршăн петĕм вăйне хурса тармашнă. Чылай çулсем иртсен çеç вара вăл хăйĕн йăхĕсемпе пĕрле Кавказ ту хушакĕсенелле чакса каять. Питпуян ертсе пынă пăлхарсенчен хальхи балкар (палкар) тата вĕсемпе пĕрчĕлхеллĕ карачай халахĕсем пулса кайнă тесе шутлаççĕ. Вĕсен чĕлхи авалхи пăлхар чĕлхин хăйевĕрлĕхне чылай çухатнă пулсан та, паянкун та чăваш чĕлхипе пĕрпеклĕх питĕ нумай. Авалхи тум, кăрал ячĕсем, топономика пĕрпеклĕхĕ пысăк.
Вуламалли
Категори:Аслă Пăлхар
3-мĕш Кукруй
3-мĕш Кукруй — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Мăн Ик юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Ик. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Урал бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Ик бассейнĕ
Майн (юханшыв)
Майн (Main) — Германири юханшыв, Рейнăн сылтăм юппи. Тăсăлăвĕ 524 çм, шыв çĕр-лаптăкĕ 27,3 пин çм².
Майн Германире çеç юхакан пысăк шыв. Бавари, Баден-Вюртемберг тата Гессен федераллă çĕрсем витĕр юхать.
Майн çинчи хуласем: Байройт, Кульмбах, Вюрцбург, Франкфурт-Майн-çинчи.
Категори:Бавари юханшывĕсем Категори:Баден-Вюртемберг юханшывĕсем Категори:Гессен юханшывĕсем Категори:Рейн юпписем
Вулă çийĕ
Вулă çийĕ — йывăçăн тунинчен çÿлерех, туратсемпе çулçăсенчен таракан пайĕ.
Вăл йывăçăн вулли туратланакан тĕлтен пуçланать те унăн чи тăрринче вĕçленет.
Литература
Категори:Ӳсентăрансен морфологийĕ Категори:Йывăç
Родниковка
Родниковка — Пушкăрт Республикин Мияки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 975 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452090, ОКАТО кочĕ — 80244850006.
1668
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Родниковка
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мияки районĕ
Çĕнĕ Сĕнтĕр
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Гамцемлидзе Шота Леонович
Гамцемлидзе Шота Леонович გამცემლიძე შოთა — (1921-20.01.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 2-мĕш гварди танк корпусĕн 4-мĕш гварди мотоперевçĕсен бригадин мотоперевçесен батальонĕн танка хирĕç пăшалсен отделени командирĕ, гварди кĕçĕн сержант.
Яней-Ты-Вис
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Кульмбах (пĕлтерĕшĕсем)
Кульмбах (Kulmbach):
23
Пулăмсем
Рим империйĕ Авалхи Китай:
Çуралнă
Аслă Центурион — Рим Хедокраби
1669
Вилнĕ
Категори:Çулсем
23
Çавăн пекех пăхăр
20er
Франкфурт-ам-Майн
Фра́нкфурт-на-Ма́йне (Frankfurt am Main) — Германи хули, пурăнакан халăх йышĕпе — Гессен çĕрĕнче чи пысăкки, çĕршывра пиллĕккĕмĕш, Берлин, Гамбург, Мюнхен тата Кёльн хыççăн.
Франкфуртăн хальхи пурнăçĕ
thumb|left|Каçхи Франкфурт-Майн-çинчи çӳллĕ çурчĕсен силуэчĕсем.
thumb|right|«[[Deutsche Bank» штаб-хваттерĕ.]]
Тĕн
thumb|[[Таса Павăл чиркĕвĕ (Франкфурт)|Таса Павăл чиркĕвĕ]]
Каçăсем
Категори:Франкфурт--Майн-çинчи Категори:Гессен хулисем
24
Асăрхавсем
Категори:Çулсем
20er
Новая Муртаза
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чекмакуш районĕ
Кыс-Еган
Кыс-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Вах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 205 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Аржамакша
Аржамакша — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Чулхула облаçĕ, Мари Эл территорипе юхать. Пижма юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Анат Суян
Анат Суян — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 1 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452378, ОКАТО кочĕ — 80234824001.
Аржамакша
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Анат Суян
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Аржамакша
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Анат Суян
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Роми Шнайдер
Розмари Шнайдер Альбах-Ретти, ытларах Роми Шнайдер (Rosemarie Magdalena Albach-Retty, Romy Schneider ятпа паллă; авăн, 23 1938, Вена (хула) — çу, 29 1982, Парис) — австри киноартисчĕ, австри тата франци синематографи çăлтăрĕ.
Кун-çулĕ
Роми Шнайдер 1938 çулхи авăн, 23 Венăра, австри киноçăлтăрĕ Магда Шнайдерпа австри артисчĕ Вольфа Альбаха-Ретти çемйинче çуралать. Розмари пĕртен-пĕр ача пулнă. Роми тăватă çул тултарсан, ашшĕпе амăшĕ уйрăлаççĕ, хĕрачана интерната вырнаçтараççĕ, унта вăл лайăх пĕлӳ пухать. Пĕрремĕш хут кинора 1953 çулта, « Каллех шурă сирень чечеке ларсан» фильмра вылять. Кайран Австрипе Германире вылянтаракан фильмсене хутшăнать. XX ĕмĕрĕн 60-мĕш çулĕсен пуçламăшĕнче Италин, Аслă Британин, Францин, АПШ-н паллă кинорежиссёрĕсен фильмĕсене хутшăнать.
Роми Шнайдер 1959 çулта Ален Делонпа пĕрле «Кристина» фильмра вылять. Фильм ӳнер ĕçĕсем иртсен Роми Шнайдерпа Ален Делон йеркĕнсем пулса юлаççĕ, анчах та 1963 çулта Делон Ромине пăрахса хăварать. Уйрăлăва чĕре çумне илсе, Роми çут тĕнчерен уйрăлса каясшăн пулнă.
Дойче Банк
Ертӳлĕхĕ — Франкфурт-Майн-çинчи хулара.
13 миллион клиент, 1500 ытла уйрăм çĕршывра, хутшăнуçсем, филиалсем, элчĕлĕхсем ют çĕрсенче (76 патшалăхра, çав шутра Мускавра та).
Роми Шнайдер
Кун-çулĕ
Роми Шнайдер нимĕç артисчĕ тата режиссёрне Гарри Мейена качча тухать те 1967 çулта Тавит ывăла çуратать. 1975 çулта вĕсем уйрăлаççĕ, 1979 çулта Гарри Мейен хăй çине ал хурса пурнăçран уйрăлать.
Дойче Банк
1870 çулта никĕсленĕ.
Роми Шнайдер
Кун-çулĕ
Ромин иккĕмĕш упăшки хăйен секретарĕ, Даниэль Бьязини, пулать. Вĕсен хĕрĕ — Бьязини Сара — çитĕнсен киноартист пулса тăрать.
1981 çулхи утă, 5 Роми Шнайдерăн ывăлĕ — Тавит — сарăмсăр вилет. Роми депрессие кĕрсе эрех кĕленчи тĕпне пăхма тытăнать. Çавах та вăл «Малтанхи тĕпчев ĕçĕнче» тата «Сан-Сусири иртсе пыракан» фильмсенче ĕçлет.
Дойче Банк
Каçăсем
Категори:Германи банкĕсем
Роми Шнайдер
Кун-çулĕ
1982 çулхи çăвăн 29-мĕшĕнче, «Сан-Сусири иртсе пыракан» çĕнĕ фильмĕн пĕрремĕш кăтартăвĕччен, Роми Шнайдер хăйĕн парис хваттерĕнче вилет. Официаллă версипе Ромин чĕри çурăлса кайнă. Роми Шнайдера Буасси çăвине, Парисран 50 çм, пытарнă. Юлашки çула ăсату тăрмашăвне хăй çине илнĕ Ален Делон хистенипех, Роми Шнайдер ывăлĕн Тавитăн вилтăприне амăшĕн масар вырăнĕпе юнашар пытарнă.
Артист астăвăмне 1990 çултанпа Австрире «Роми» пултарулăх теле- парнепе чыслаççĕ. «Warner Brothers» компани 2009 çул тĕлне «Роми евĕр хĕрарăм» автобиографи фильмĕн пĕрремĕш кăтартăвне хатĕрлет. Роми тĕп рольне Ивонн Каттерфельд нимĕç юрăç-артистне выляма палăртнă.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Австри артисчĕсем Категори:Германи артисчĕсем Категори:Франци артисчĕсем Категори:Авăнăн 23-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1938 çулта вилнисем Категори:Çăвăн 29-мĕшĕнче вилнисем Категори:1982 çулта вилнисем Категори:Парисре вилнисем Категори:Çынсем, марккă çинчисем
1670
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Никольское (Мияки районĕ)
Никольское  — Пушкăрт Республикин Мияки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 79 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мияки районĕ
Кĕтнеçи Сĕнтĕр
Кĕтнеçи Сĕнтĕр Kĕtneşi Sĕntĕr  — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял.
Тавралăхĕ
[Кĕтне (юханшыв)\Кĕтне юханшыĕ] хĕрринче вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Урхан
Урхан — хунсен историре палăрса юлнă юлашки патши. 631 çулта вилнĕ.
Кун-çулĕ
Урхан 619 çулта вăл Висантире тĕне кĕнĕ. Вăл хунсем хушшинчи палăрнă Тулă ăрăвĕнчен пулнă. Каярахпа çак ăру çĕкленсе кайса хăй тавра пĕтĕм халăха чăмăртать. Вĕсем вара историе пăлхар (пăлхарсем — чăвашсен ашшĕсем) ячĕпе кĕреççĕ. Хăш-пĕр тĕпчевçĕсем (Гумилев Л.Н.,…), Урхана китай çулçыравĕсен кенекисене вуланă çемĕн Моходу-хэу (китай чĕлхипе «Хура паттăр» тухать) теççĕ. 630-631 çулсенче Моходу-хэу тӳрксемпе влаçшăн вăрçса Туншех патшана вĕлерет. Ун хыççăн вăл Кӳйми Сыпи-хан ятне илет те Китай императорне хĕрне качча пама ыйтать. Анчах та Китай императорĕн хун-пăлхарсен йăхĕсене Тулă ăрăвĕнчи Урхан тавра пĕрлештерес мар тĕллевĕ пулнă. Çавăнпа ĕнтĕ вăл Моходу-хэу патшапа тăванланмасть. Урхан çавах та Тӳлă ăрăвне хăпартса пырать, каярахпа çав ăру-йăх сĕм вăйĕпе Урхан йамăкĕн ывăлĕ Купрат авалхи пăлхарсен патшалăхне — Аслă Пăлхара — туса хурать.
Вуламалли
Категори:Аслă Пăлхар
Янъю
Янъю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Сынь юханшывăн сылтăм çыранĕпе 89 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 56 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Купля
Купля — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Ташла юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Ик. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Урал бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Ик бассейнĕ
1671
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Лăпкăлăх корпусĕ
Лăпкăлăх корпусĕ (Peace Corps) — АПШ правительствин ирĕклĕ Федераци агентстви. 1961 ç. пушăн 1-мĕшĕнче йышăннă, йĕркелĕве АПШ конгресĕ 1961 çулхи авăнăн 22-мĕшĕнче тĕнче корпусĕн саккунне (Peace Corps Act, Public Law 87-293) йышăнса ырланă.
Каçăсем
Категори:АПШ патшалăх йĕркелĕвĕсем Категори:Дипломати
Кульмбах (хула)
Кульмбах (Kulmbach) — Германи хули, район тĕпĕ, Бавари федераллă çĕрĕ.
Тури Франкони административлă тăрăхăн пăхăнăвĕнче. Кульмбах район шутĕнче. Халăх йышĕ — 27 626 çын (2008 - кăрлач, 1). Çĕр лаптăкĕ — 92,77 çм².
37 хула районĕсенчен тытăнса тăрать.
Каçăсем
Категори:Бавари хулисем
Тайняшево
Тайняшево — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 532 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452225, ОКАТО кочĕ — 80256855001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Кысом Юголь-Еган
Кысом Юголь-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Сороминская юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 46 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Вашават Пётр Михайлович
Чăваш çыравçисен пĕрлешĕвĕн пайташĕ (1992), журналистсен пĕрлешĕвĕн пайташĕ (1968)
Пурнăçĕ
1932 çулхи нарăсăн 2-мĕшĕнче Чăваш АССРн Сĕнтĕрвăрри районĕнчи Карапаш ялĕнче çуралнă.
1994 çулта вилнĕ.
Пултарулăх ĕçĕсем
Петĕр Вашаватăн пурĕ 13 кĕнеке пичетленсе тухнă. Пичетрен тухнисем:
Каçăсем
Категори:Сăвăçсем, алфавитпа Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:Раççей сăвăçисем Категори:СССР сăвăçисем Категори:1932 çулта çуралнисем Категори:Нарăсăн 2-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1994 çулта вилнисем Категори:Пайăр çынсем:Сĕнтĕрвăрри районĕ
Етĕрне (пĕлтерĕшсем)
Етĕрне:
1672
Вилнĕ
Категори:Çулсем
25
Пулăмсем
Рим империйĕ Китай:
Çуралнă
Гай Юлий Цивилий, Германи
Вилнĕ
Луций Домиций Агенобарб — консул пирĕн эрăччен 16.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Çулсем
20er
Витĕ
Витĕ, туртăм категорийĕн виççĕмĕш сăпатĕнче Витти (Çивитти) — çуртăн, çурт-йĕрĕн, хапавăн тăррин чи çийелти, объекта тата ун ăшĕнчи япаласемпе çынсене атмосфера çăвăмĕсенчен (юртан, çумăртан тата ытти те) сыхлакан пайĕ.
Ҫивиттийӗ аялти сийрен (обрешеткӑсенчен, талккӑшпех сарайсенчен, стяжкӑсенчен) тӑрать, вӑл ҫивиттийӗн (стропилӑн), изоляци сийӗсенчен (гидросоляци, теплоизоляци, пароизоляци) тата тавралӑха витӗм кӳресрен изоляцие сыхлакан сийсенчен тӑрать. Пӳрт тӑррине тӗрлӗ енчен ӑшӑтма пултарать. Пӳрт тӑрринчи конструкцисен шал енчен пароизоляципе усӑ курма пулать, ӑшӑ сывлӑш ӑшӑ ҫанталӑка лекесрен, унта сывлӑм пӑнчи ҫитӗннипе конденсат пулса тӑма пултарать.
Лаптак ҫивиттисем ҫинчен шыв тухӑҫлӑ юхса антӑр тесен, вӗсем кӑшт тайлӑмрах.
Хурăнай
Хурăнай Hurănaj — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял.
Витĕ
Ҫурт тӑрри тавралӑх инкекӗсене тӳрремӗнех кӗрсе ӳкет, ҫавӑнпа вӑл шыв яман, нӳррен хӑраман, хӗвел радиацийӗпе тата температура хытӑ ӳкнипе агрессиллӗ хими япалисене ҫирӗп тытса тӑмалла, хӗвелпе ӑшӑнса арканмалла мар.
Хурăнай
Тавралăхĕ
Кĕçĕн Кĕтне юханшывĕ хĕрринче вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем Hyraj Ĕnel
Витĕ
Ҫивитти материалӗсем
22° - 15° оптимальнӑллӑ ҫурт тӑррисем валли: тимӗр черепица, профлист, керамикӑллӑ черепица, шифер, сланец, битум витти. 12° - 7° тайлӑклӑ ҫурт тӑррисенче халӗ те металлочерепицӑпа тата витмелли профнастилпа усӑ курма пулать. 7° - 5° тайлӑмлӑ пӳрт тӑррисене битум сийӗсем е фальц черепица витӗҫ. 5 ° сахалтарах ҫурт тӑррисене рулон витмелли материалсем хума сӗннӗ.
Вуламалли
СП 17.13330.2011 Кровли. Актуализированная редакция СНиП II-26-76
Каçăсем
Категори:Çурт тăрри Категори:Çурт-йĕр тăваслăх Категори:Архитектура Категори:Хăтлав
Çĕньял (Похвиçнĕ районĕ)
Çĕньял (Хветĕр Уяр çырнисенче çавăн пекех Кĕçĕн Ӳпреел тени тĕл пулать, Малое Ибряйкино), — Самар облаçĕнчи Похвиçнĕ районĕн ялĕ. Похвиçнĕ хулипе çума-çумăнах вырнаçнă. Çавна кура айккинчен килекен çынсене те унта куçса ларса пурăнма илĕртет. Ку — кунта пурăнакансен йышне хăвăрт улшăнса тăма хистекен фактор. Чăвашсен йыш шайĕ чакса пырас туртăм пур.
Кунçулĕ
"Малое Ибряйкино" текеннине вырăс креппостной хресченĕсем никĕсленĕ пулсан та, вăл вырăс ялĕ пулса тăнă теме çук. Пурăна киле унти вырăссем чăвашсем хушшинче "ирĕлсе" пĕтнĕ пулас. Паян ялта пурнакан вырăссене тахçанхи креппостнойсен тăхăмĕсем темелле мар-тăр. Вĕсем — хутăш килйышсен пайташĕсем тата кунта юлашки вăхăтсенче килсе  вырнаçнăскерсем. Çапах та Çĕньялта (Кивьялсăр пуçне ĕнтĕ) ялăн вырăс тата чăваш енĕсене уйăрас йăла паянхи кунчченех пур. 1920-мĕш çулсенче те, коллективизаци тапхăренче, чăвашсемпе вырăссем хăйсен пĕрлешÿлле хуçалăхĕсене уйрăм тунă.
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине (1941—1945çç.) фронта 181 çынна ăсатнă. Вĕсенчен 99 çеç киле таврăннă.
Кăсăклă фактсем
Анюков Александр Геннадьевич (1982 çур.) футболистăн, РФ тава тивĕçлĕ спорт маçтăрĕн кăк тымарĕсем çак ялтан (тĕрĕсрех каласан, çак ял тăрăхĕнчи Патаккасси ялĕнчен).
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Похвиçнĕ районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Папка (архитектура)
Папка — çурттăвăм тытăмĕн (хапавăн) ÿпĕнчĕк тăррин хапине майлаштаракан элементсем, ун çине çийелтен витĕ хураççĕ.
Каçăсем
Категори:Йывăç конструкцисем Категори:Çурт тăрри
Майка (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Ик. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Урал бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Ик бассейнĕ
Четырбаш
Четырбаш — Пушкăрт Республикин Мияки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 147 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452080, ОКАТО кочĕ — 80244850008.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Çырмапуç (Похвиçнĕ районĕ)
Çырмапуç, — Самар облаçĕнчи Похвиçнĕ районĕн ялĕ.
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Похвиçнĕ районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
26
Пулăмсем
Рим империйĕ
Хань тата Хунну:
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Çулсем
20er
Арлеть
Арлеть — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Удмурт Республики, Мари Эл, Тутарстан территорипе юхать. Кильмезь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 51 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Ильинский Игорь Владимирович
И́горь Влади́мирович Ильи́нский (1901—1987) — театра тата кино артисчĕ, режиссёр, СССР халăх артисчĕ (1949).
Кун-çулĕ
Игорь Ильинский Мускавра çуралнă, 1901 çултанпа синематографра. 1917 çулта Ф. Ф. Комиссаржевский ертсе пынă театр студине кĕрет. Профессиллĕ сцена çине 1918 çулта В. Ф. Комиссаржевская ячĕллĕ театăрта (Аристофанăн «Лисистрата» камитĕнчи Мучи ролĕпе).
1918 çулта Ильинский ХПСРО артисчĕ пулса тăрать. Каярах оперетта, «Летучая мышь», Теревсат, МХАТ, Пĕрремĕш патшалăх ача-пăча театрĕнче ĕçлет.
Хăйĕн ăстине Ильинский тĕрлĕ жанр хевтинче туптать, çапах та ытларах камит ролĕсенче палăрать: Селим («Гаремран вăрлани», Моцарт), Антонио («Фигаро авланни») тата урăххисем. Çак тапхăртах артистăн сцена çинчи илĕртӳлĕхĕ палăрать, унăн тулли туйăм хăпартланăвĕ, хевтеллĕ камит хорми йĕркине туртăнни сисĕнет, мастерство перевоплощения.
1920 çулта Ильинский РСФСР 1-мĕш, кайранМейерхольд ятне тивĕçтернĕ Театăрне ĕçе кĕрет, унта вăл 1935 çулчен ĕçлет.
1938 çултанпа Ильинский Малый театр ушкăнĕнче. Хлестаков сăнарне ӳнерлет, кайран Загорецкие («Горе от ума»), Счастливцева вылять.
Ильинскин чунĕ лирикăна, драмăна кăмăлланă, хăйĕн концертĕсенче артист этемĕн тарăн туйăмĕсене хайласа кăтартнă (илемлĕ сăмах ăсти XX ĕмĕрĕн 20-мĕш çулĕсенче). Уйрăмах пултарулăх ĕçченĕн çак хаклавĕсем Л. Толстойăн «Отрочества» калавĕнчи Карл Иванович сăнарне тата Гоголĕн ĕçĕсенчи калавĕсенчи сăнарĕсене хайланă.
Ильинский эстрада репертуарĕнче ытларах Пушкинăн, Крыловăн, Щедринăн, Чеховăн ĕçĕсем пулнă. Ильинский концертсенче мимикăпа, витĕмлĕ ал вылявĕпе, кĕлетке куçăмпе усă курать.
Кăсăк пулнисем
— ''Ыра кун пултăр, гражданин Бывалов. Эсир те бюрократ, эпĕ те бюрократ, эпир пĕрне пĕри тӳрех ăнланăпăр. Кайса пуплер-ха.''
Театр артисчĕ
180px|right|thumb|Афиша фильма [[Карнавальная ночь (фильм)|Карнавальная ночь]]
Кино артисчĕ
220px|right|thumb|[[Волга-Волга (фильм)|Волга-Волга фильм кадрĕ.]]
Каçăсем
Категори:ССРП халăх артисчĕсем Категори:Ленин парни лауреачĕсем Категори:ССРП актёрĕсем Категори:ССРП кинорежиссёрĕсем
Анат Тимĕрчкасси
Анат Тимĕрчкасси Anat Timĕrckassi — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Ганжела Иван Васильевич
Ганжела Иван Васильевич — (15.10.1924-22.09.1968), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 61-мĕш çарĕн 7-мĕш гварди кавалери корпусĕн 7-мĕш гварди танксене пĕтерекен дивизионăн танка хирĕç пăшалăн тĕллекенĕ, гварди красноармеец.
1673
Çуралнă
Çавăн пекех: Категори:1673 çулта çуоалнисем
Вилнĕ
Çавăн пекех: Категори:1673 çулта вилнисем
Категори:Çулсем
1674
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Тури Суян
Тури Суян — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 14 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452379, ОКАТО кочĕ — 80234824002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Карапаш
Истори
1917 çултанпа 1927 çулчен икĕ ялĕ те Шупашкар уесĕн Кĕчкей вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 ялсем Сĕнтĕрвăрри районне, 1939 çулхи пуш уйăхĕн 17 Октябрьски районне, 1959 çулхи утă уйăхĕн 14 хыççăн каллех Сĕнтĕрвăрри районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Çĕрпӳ районне кĕнĕ.
Каçăсем
Категори:Сĕнтĕрвăрри районĕн ялĕсем
Çĕнĕ Мансур
Çĕнĕ Мансур, — Самар облаçĕнчи Похвиçнĕ районĕн ялĕ.
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Похвиçнĕ районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Ахмет (Чекмакуш районĕ)
Ахмет — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 341 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452225, ОКАТО кочĕ — 80256855002.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чекмакуш районĕ
Папак
Папак, çавăн пекех папка (gémma) — ботаникăра: аталанăвăн малтанхи тапхăрĕнчи хунав. Ăна ӳсентăрансен халаплăхĕнче пăхса тухаççĕ.
Каçăсем
Категори:Хунав
Япто-То-Се
Япто-То-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Колва юханшывăн сулахай çыранĕпе, 475 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Кульмбах (район)
Кульмбах (Landkreis Kulmbach) - Германи районĕ. Район тĕпĕ - Кульмбах. Район Баварин федераллă çĕрне кĕрет. Тури Франкони административлă тăрăх пăхăнăвĕнче. 656,41 тв. çм çĕр лаптăкне йышăнать. Халăх йышĕ — 77 336 çын. Йышлăхĕ — 118 çын/тв.çм.
Сурăм (пĕлтерĕшсем)
Сурăм:
Ниязов Сапармурат Атаевич
Ниязов Сапармурат Атаевич, — Туркменистанăн пĕрремеш президенчĕ. 1940 çулхи нарăсăн 19-мĕшĕнче çуралнă. 2006 çулхи раштавăн 21-мĕшĕнче чĕри тапма чарăннă. Тăван çĕршывĕнче ăна Туркменбаши, «туркменсен ашшĕ» ята тивĕçтернĕ.
Пурнăçĕ
Сапармурат Атаевич Ашхабад хулинче çыралнă. 1948 çулхи юпа уйăхĕн 6-мĕшĕнче амăшĕпе икĕ пиччĕшĕ çĕр четренĕвĕ вăхăтĕнче вилнĕ хыççăн вăл 20-мĕш шкул çумĕнчи интерната лекнĕ. 1955 çулта ВЛКСМа кĕнĕ.
1985 çулхи раштав уйăхĕнче Туркмени ССР коммунистсен партийĕн ТК пĕрремĕш секретерĕ вырăнне йышăннă. 1990 çулхи кăрлач уйăхĕнчен пуçласа çавăн пекех Туркмени ССРĕн Аслă канашĕн председателĕ вырăннĕ йышăннă.
27
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Çулсем
Ниязов Сапармурат Атаевич
Пурнăçĕ
1990 çулхи юпа уйăхĕнче Туркменистан президенчĕ вырăнне суйласа илнĕ. Çавăн пекех 1992 çулхи çĕртме уйăхĕнче иккĕмеш хут суйланнă.
Кĕçĕн Ургинка
Кĕçĕн Ургинка — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Ургинка юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Ниязов Сапармурат Атаевич
Пурнăçĕ
Категори:Туркменистан президенчĕсем
Кĕçĕн Ургинка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Ик. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
27
Çавăн пекех пăхăр
20er
Кĕçĕн Ургинка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Урал бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Ик бассейнĕ
1675
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Тури Тимĕрчкасси
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
1676
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Петров Константин Павлович
Константи́н Па́влович Петро́в (çурла, 23-1945 çул, Ногинск, Мускав облаçĕ — утă, 21-2009 ç, Мускав) — совет тата раççей çар ĕçченĕ, раççей этем пĕрлĕхĕн ĕçченĕ. Техника ăслăхĕсен кандидачĕ. Тĕнчери информатизаци академийĕн пайташĕ (академикĕ). Генерал-майор. Вăхăтсăрах РФ Хĕçпăшаллă Вăйĕсенчен 1995 çулхи чӳк уйăхĕнче хăтарнă. Пĕтĕм Раççейри «Чăнлăх тата Пĕрлĕленӳ курсĕпе» политика партийĕн Тĕп Канашĕн Президиумĕн председателĕ.
Удмурт патшалăх университетĕнче кафедра ертӳçи вырăнĕнче ĕçленĕ.
Кун-çулĕ
Ĕçтĕшсен çемьинче çуралса ӳснĕ: ашшĕ — Петров Павел Павлович, хурçă шăратакан; амăшĕ — Петрова (Волкова) Олимпиада Афиногеновна, пир-авăр ĕçтĕшĕ.
1967 çулта Серпуховри ракета çарĕсен командир-инженерсен аслă училищинче офицер профессине алла илнĕ. 1976 çулта Ф. Э. Дзержинский ячĕллĕ ракета сарĕсен академин командир факультетĕнче вĕренсе тухнă.
28
Пулăмсем
Хань тата Хунну: Вăтам Ази:
Петров Константин Павлович
Кун-çулĕ
1991 çултанпа хастаррăн политика ĕç-пуçĕпе ской деятельностью и распространением своих взглядов на Концепцию общественной безопасности (КОБ). 1995 çулхи чӳк уйăхĕнче Раççей президенчĕн Б.Н. Ельцинăн хутайĕпе тата хӳтĕлев министрĕн П.С. Грачёвăн тапăчĕпе вăхăтсăрах Хĕçпăшаллă Вăйсенчен Раççее тата унăн çарне арканассине хирĕçле тăнăшăн хăтарнă; тапăчăн пĕр сăлатавне çапла асăннă: «ăслăлăх ĕç--хĕлĕшĕн».
28
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Петров Константин Павлович
Кун-çулĕ
Патриот шухăш-ĕмĕчĕпе пурăннă, Раççейре патриотсен юхăмне аталантарассишĕн тăрăшнă.
28
Вилнĕ
20er
Петров Константин Павлович
Кун-çулĕ
Çĕнĕ тĕн шухăшĕсене тытса пурăннă. 2005 çулта Христос тĕнĕнчен тухнă та урăх ята (Мерагор Волхв) йышăннă.
Арăмĕ — Петрова (Чибисова) Анна Павловна. Виççĕ ача (ывăл тата иккĕ йĕкĕреш-хĕр).
Политика тата пĕрлĕх ĕçĕ-хĕлĕ
1994 çултанпа «Вилĕ Шыв» Этем пĕрлĕхĕн хăрушсăрлăх концепцине (КОБ) пропагандăланă. 1995 çулхи чӳк уйăхĕнче РФ Патшалăх думин калаçăвĕсенче докладсем вуланă.
1997 çулта ОХК майлисен съездĕнче, Пĕтĕм Раççейри «Халăхăн Турă Патшалăхĕшĕн Юхăмне» (ХТПЮ) йĕркеленĕ, Юхăмăн Тĕп Канашĕн председателĕ пулма Константин Петрова суйланă. 2000 çулхи утă уйăхĕнчен пуçласа «Пĕрленӳ» концепци партийĕн Тĕп Канашĕн председателĕ. 2002 çулхи ака уйăхĕнче ăна каллех ПКП ТК председателĕ пулма суйлаççĕ.
Асăрхавсем
Категори:Раççей политикĕсем Категори:ССРП çарçисем Категори:Раççей çарçисем Категори:Генерал-майорсем (СССР) Категори:Раççей генералĕсем
Перу
Перу (исп. Perú, кечуа Piruw), — Кăнтăр Америкăра вырнаçнă патшалăх. Тĕп хули — Лима.
Истори
1968 çулта çар пăтăрмахĕ пулса иртнĕ.
2001 çулта халăх пăлханăвĕпе Фухимори режимĕ пĕтсе ларнă.
Категори:Кăнтăр Америка патшалăхĕсем Категори:Перу Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа
Лабаз-Еган
Лабаз-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Вах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 54 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Андреевка (Мияки районĕ)
Андреевка  — Пушкăрт Республикин Мияки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 6 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452083, ОКАТО кочĕ — 80244860002.
Ку ял Пушкăртстанри чăваш ялĕсен ятарласа хатерленĕ йышĕнче пур.
Пурăнакан вырăнăн чăн-чăвашла вырăнти ячĕ пулма пултарать. Анчах та ăна тупса палăртман. Тупăнсан — статья ятне улăштарма тивет. Шырав малалла пырать.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мияки районĕ
Хĕрлĕ Çыр (Пелепей районĕ)
Хĕрлĕ Çыр (Краснояр) — Пушкăрт Республикинчи Пелепей районĕн чăваш ялĕ.
Ку яла чăвашла чăнах та "Хĕрлĕ Çыр" тенине çиреплетме шанчăклă çăлкуçсем кирлĕ.
Демографи
Халăх йышĕ:
2202 çулхи çырупа килĕшӳллĕн чăвашсем пайĕ (92%).
Тавралăхĕ
Район центрне — Пелепее çитме: 32 çм , Слакпуç ялне - 7, Глуховская станцине 10 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Пелепей районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
Кивĕ Похвиçнĕ
Ватă Похвиçнĕ, — Самар облаçĕнчи Похвиçнĕ районĕн ялĕ.
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Похвиçнĕ районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Яракутаель
Яракутаёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Мăн Макариха юханшывăн сулахай çыранĕпе, 67 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Каран (Чекмакуш районĕ)
Каран  — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 178 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452225, ОКАТО кочĕ — 80256855003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Ганущенко Владимир Васильевич
Ганущенко Владимир Васильевич Ганущенко Володимир Васильович — (02.05.1922-03.08.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 21. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 69-мĕш çарĕн 247-мĕш перевçĕсен дивизин 306-мĕш уйрăм танксене пĕтерекен дивизионăн оруди командирĕ, аслă сержант.
Каран (Чекмакуш районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чекмакуш районĕ
Бретон чĕлхи
Бретонь чĕлхи (брет. brezhoneg) инди-европа чĕлхе çемьин кельт ушкăнне кĕрет, çав тери валли, корн (уйрăмах юлашкине) çывăх тата галл чĕлхипе тăван чĕлхе. Францин çурçĕр-анăçĕнчи Бретаньре, ытларах Финистер (Penn ar Bed) департамĕнче тата Кот-д’Армор (Aodoù-an-Arvor) тата Морбиан (Mor-bihan) департаментсен анăçĕнче саралнă.
Диалектсем
Бретонь чĕлхинче тăватă тĕп диалект:
Кун-çулĕ
Бретонсем хальхи Франци территорине V ĕмĕрĕн иккĕмĕш пайĕнче Британин кăнтăр çĕрĕнчен куçса килнĕ, унтан вĕсене анкăлсакссем пĕрмай тапăннине чăтаймасă тарнă. IX ĕмĕртех бретонсем пĕтĕм çурутрава, кăнтăрта Луарăн вăрринчен пуçласа çурçĕрти Мон-Сен-Мишель районне çити йышăннă. Малашнехи ĕмĕрсенче бретонь чĕлхин чикки анăçалла куçать. Бретонь чĕлхи пирки тĕплĕ хыпарсене вăтам бретонь тапхăрĕнчен (XI ĕмĕртенпе, XIV ĕмĕртенпе палăксем — çак вăхăтчен глоссемпе пайăр ятсем çеç юлнă) сыхланса юлнă. Хăйĕн пĕтĕм кун-çулĕнче бретонь чĕлхине франци чĕлхи хĕстернĕ. Вăтам емĕрсенче бретонь литератури пуян шутланнă, унăн йăли XVII ĕмĕрте кăна пăчланать. Бретань хăйĕн официаллă автономи статусне çухатсан, бретонь чĕлхи ял тăрăхĕсенче çеç упранса юлать, хуласенче франци чĕлхи XVIII ĕмĕрте çӳле хăпарса каять. Бретонь чĕлхинчи ӳкĕт ĕç-хелне тахçанах пуçланă пулнă, çавăнпа та чиркӳ кĕллисене чылай хушă тăван чĕлхепе ирттернĕ. Бретаньри пĕтĕм пĕлӳлĕхе XIX ĕмĕрте кăна ĕçе кĕртнĕ, анчах та ăна францилле тусапынă, бретонь чĕлхине вара пĕтĕмпех чарса хунă (шкулсене «Сурчăк сурма тата бретоньле калаçма юрамасть» тесе çырни пулнă). Çав чухнех бретонь чĕлхипе фольклорпа кăсăкланасси ӳссе пырать, çак ĕçе пуçараканĕ хальхи бретонь литература чĕлхине тăваканĕ Жан-Франсуа Ле Гонидек пулнă.
Хальхи тапхăрта бретонь чĕлхи çухалма патнеллех çитнĕ: калаçакансем — ватă çынсем, челхене çамрăк ăру йышăнмасть. Çав чухнех бретоньле литература, радио- тата телекалаçу тухать, бретонь чĕлхине вĕрентекен «Диван» (diwan) шкулĕсем ĕçлеççĕ. Çак шкулсем харпăр статуслă, мĕншĕн тесен 1994 çултанпа Тубон саккунĕпе (франци чĕлхине тулаш сĕмĕнчен хӳтĕлес тĕллевпе йышăннă) патшалăх франк-чĕлхиллĕ шкулсене çеç укçапа тивĕçтерет.
Бретонь челхине чĕрĕлтерес енĕпе вăй хуракан энтузиастсем умĕнчи йывăрлăхсем — орфографин виççĕрен сахал мар варианчĕ: KLTG, е «пĕрлештернĕ» орфографи (peurunvan, е Zedacheg — zh диаграфли, вăл KLT диалекчĕсенче z тата ванн диалекчĕнче h палăртать); «университет» (skolveurieg), KLT тата ванн диалекчĕсен икĕ варианчĕ; тата этимологи принципĕпе тунă Ле Гонидек орфографине çывăх «диалектхушшинчи» (etrerannyezhel).
Фонетика тата фонологи
Бретонь чĕлхинче çак хупă сасăсем:
Консонантизмпа бретонь чĕлхи диалектсемпе чылай улшăнса тăрать. Çапла,ванн диалекчĕсенче сегмент,  нумай диалектсенче  е  пулса тухать. Ванн диалекчĕсенче уçăмсăр увуляр пур. евĕр уçăмсăр сонантсем хупă сасăсене кĕрекен диалектсем пур. Çурçĕр хăш диалекчĕсенче ахаль  спиранчĕнчен вăрăммăшĕпе уйрăлса тăракан ятарлă  спирант пур.
Орфографи
Çырулăхне латин алфавичĕн никĕсĕпе йĕркеленĕ, ытларах францилле тата сасăсен пайĕ франци чĕлхинчи пекех палăртусем :
c’h диграф, а ch — палăртать.
Асăрхавсем
Категори:Франци чĕлхисем Категори:Бретонь чĕлхи
1677
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Кăнтăр Америка
Географи
Континентра çамрăк, çавăнпа та сейсмологи енĕпе лăпкă марскерсем, Анды тăвĕсем вырнаçнă. Анды тăвĕсенчен хĕвелтухăçнелле тропик вăрманĕсем, тата Амазонка юханшывĕн тем сарлакăш бассейнĕ вырнаçнă.
Истори
Ку çĕрсене çынсем Беринг пымакĕ (халĕ Беринг пырĕ) урлă каçнă. 1530 çулсенче кунта пурăнакан çынсене европăри çынсем тыткăна илнĕ. Малтан Испанирен килнĕ, кайран — Португалирен. Вĕсем хăйсем хыççăн испани тата португали чĕлхисене хăварнă. Вăл чĕлхесем халĕ те нумайăш патшалăхсенче патшалăх чĕлхисем шутне кĕреççĕ.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Континентсем
Арпач
Арпач — Раççей территоринчи юханшыв. Удмурт Республики, Тутарстан, Киров облаçĕ территорипе юхать. Нухрат Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 34 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Седяш (Верхнесуянский ял тăрăхĕ)
Седяш  — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 297 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452365, ОКАТО кочĕ — 80234884008.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Кĕçĕн Кильдик
Кĕçĕн Кильдик — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Мăн Сурень юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Ик. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
1678
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Револьвер
thumb|300px| XX ĕмĕрĕн пуçламăшĕнчи кĕсье револьверĕсем thumb|300px|Внутреннее устройство револьвера с ударно-спусковым механизмом «двойного действия» (типа Double Action Only). Револьве́р ( — каялла кусама, çаврăнма) — нумай авăрлавлă çывăх çапăçура усă курмалли çулăмпа перекен пăшал,
Кун-çулĕ
thumb|300px|Улттă авăрлавлă кустăрма çăраллă револьвер (~1590 çул) thumb|300px|«Кольт Техас Патерсон» 1836 ç. капсюль револьверĕ thumb|300px|Капсюль бундельревольверĕ («перечница») Allen&Thurber, 1845 çулхи патент
Асăрхавсем
* Категори:Çулăмпа перекен пăшал ĕçлевĕн принципĕсем
46
Пулăмсем
Хунну: Китай: Вăтам Ази:
Вилнĕ
40er
Пицунда
200px|thumb|right|Пицундăн тĕп [[пляжĕ]] Пицу́нда (Пиҵунда, ბიჭვინთა) — Абхазири курорт, хăйĕн пек ятлă сăмсах çинче вырнаçнă. Гагра хулинчен 25 çухрăмра ларать.
Тавралăхĕ
200px|thumb|right|Пицундăри [[хыр вăрманĕ]] Пицунда сăмсахĕпе Лдзаа çывăхĕнчи Хура тинĕсри шыв чи таса, витĕр курăнакан шутланать. Çуллахи шăрăх кунсенче тинĕс енчи вĕт хумсемпе хырпа чăрăш аллейисем Пицундăра сулхăн тытаççĕ. Хырпа чăрăш лаптăкĕсем 200 га ытла, 27 пине яхăн (штук) йывăç ӳсет. Юнашарах самшит вăрманĕ пур.
Халăхĕ
1991 çулта Пицундăра пурăнакан халăх йышĕ 11 пине яхăн çын пулнă. СССР арканăвĕпе абхаз-грузин хирĕçĕвĕ хыççăн халăх çыравне ирттермен. 1991 çулта хулара тĕрлĕ этнос çынĕ пурăннă пулсан, çапăçусем хыççăн кунта пурăннă вырăс тата грузин халăх йышĕ питĕ ӳкет.
Кун-çулĕ
Авалхи ĕмĕрсенче ку вырăнта грексем Питиунт ятлă хула никĕсленĕ, Греципе, Римпа, Висантипе сутă-илӳ ĕçĕсене тытса тăнă. Пирĕн эрăччен II ĕмĕрте грек историкĕсем ăна «Мăн Питиунт» ятпа чĕннĕ. Хула-керменĕн хӳтĕлĕв карти-çурчĕсем пулнă. Археологсем кунта шыв пăрăхĕсем тата канализаци пăрăхĕсем тупнă. XIII ĕмĕрте Генуй факторине никĕсленĕ. Пицунда чиркĕвĕнче органпа фортепиано каçĕсене иртереççĕ — ку вырăнта сасăсемпе кĕвĕсем ытарайми илемлĕ янăраççĕ.