cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вангурей-Яга
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Гусев Иван Михайлович
Гусев Иван Михайлович — (06.10.1922-03.10.2007), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 13. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Украина фрончĕн 57-мĕш çарĕн 52-мĕш перевçĕсен дивизин 429-мĕш перевçĕсен полкĕн комсоргĕ, аслă лейтенант.
Йăрăлăх, е Пĕр вырăнтах чупни
Йăрăлăх, е Пĕр вырăнтах чупни (Прохиндиада, или Бег на месте) — Ленфильм киностудире Виктор Трегубович режиссёр 1984 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Кивьял (Клевлĕ районĕ)
Ял йышĕ
1992-мĕш çулхи февралĕн 1-мĕшĕ тĕлне ялта пурнакансенчен чи пысăк йыш чăвашсем шутланнă.
Кунçул
Ăсаклă тени тутарларан куçăрсан "ăвăслă" (йывăç ятĕнчен) тени пулать.
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Клевлĕ районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Тăправ (пĕлтерĕшсем)
Тăправ:
Асархавсем
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Охонуш
Охонуш — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Кан юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  3 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Яков-Ель
Яков-Ель — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Собты-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  162 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 33 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Вува
Вува  — Раççей территоринчи юханшыв. Мурман облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Верхнетулом шыв усравĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 61 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Сосянгто-Се
Сосянгто-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Хэ-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 77 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 113 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Шмаленхофер-Бах
Шмаленхофер-Бах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Бломбах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1,998 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Щучье (кӳлĕ, Комарово)
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Санкт-Петербург кӳллисем
Крутиха (Мудьюга юппи)
Крутиха — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Мудьюга юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 54 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Золотница юханшывĕн бассейнĕн Çурçĕр-тухăç чиккинчен Воронов сăмсахĕччен (Çурçĕр Двина юханшывсăр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Вычегдăпа Кĕçĕн Çурçĕр Двина пĕрлешинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ  — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Шел
Шел (, साडी)  — çыхнă е тĕртнĕ пысăк тутăр.
Кун-çулĕ
XV ĕмĕрте Кашмирте пĕрремĕш шелсене — уртса ямалла тăваткал пашмина (вĕсене виçкĕтесле хуçлатса пуç çине тăхăннă) — тума тытăннă, вĕсем пĕтĕм пӳне хупланă.
Европăра
Францире кашемир шелĕсемпе I Наполеонăн Икĕпат харçи (1798—1799) хыççăн çӳреме тытăннă. Унăн пĕрремĕш арăмĕ, Жозефина Богарне, хăйĕн гардеробĕнче 400 яхăн шел тытнă, кашнийĕ ылтăн çӗрӗ витĕр тухма пултарнă. Вĕсене вăл кӗпе çине уртса та, витĕнсе те çӳренĕ, хăйĕн йыттине выртма сарса панă иçмасса.
Раççейре
Çав вăхăтрах шелсене Раççейре те тума тытăннă. Чи малтанхи тутăрсем ĕнчĕ пекреххисем пулнă, каярахпа вĕсене вырăс халăх мотивĕсемпе çыхăнтарнă.
Каçăсем
Категори:Аксессуарсем Категори:Çĕлемен тум-тир
Файрушина Ангелина Егоровна
Файрушина Ангелина Егоровна (06.06.1967—23.05.2010) — сахха юрăçи тата юрăсен авторĕ. Сахха республикин официаллă мар гимнне юрлаканĕ.
Сахха республикин официаллă мар гимнĕ
"Сахам сире" тени "Сахха çĕрĕ" пĕлтерĕшлĕ пулма тивĕçлĕ.
Юрăçăн килйышĕ
<Куçару: Халльхи вăхăтри чи паллă сахха юрăçи Ангелина Файрушиначчĕ. Саххасенчен ыйтса курнăччĕ, унăн ашшĕ тутар пулнă иккен. >
Çакăнта çырса кăтартнине (юрăçăн ашшĕ тутар пулнине) çапах та ятарласа тĕрĕслемесĕр йышăнма çук пуль. Мĕншĕн тесен çапах та ашшĕн ячĕ — Егор Алексеевич.
Каçăсем
Категори:Мусăк Категори:Культура
Александровка (Чăнлă районĕ)
Александровка - (Александровка) Чĕмпĕр облаçĕн Чăнлă районĕнчи ял пулнă вырăн, тĕл. Аслă Накаткинран 30 çухрăмра Чăнлă юханшывĕн сулахай хĕрринче вырнаçнă. Çут тĕнчерен çухаличчен асăннă ялта ирçесем пурăннă. Ку тĕле пурăнакан вырăнсен йышĕнчен кăларса пăрахни е пăрахманни паллă мар. Ку тĕлтен чи çывăхра вырнаçни — Тутарстанри Пăва районĕнчи Таккавар.
Кун-çулĕ
Анатолий Богатов пĕлтернинчен :
Сувар Ялсем пĕлтернинчен :
Халăх йышĕ
Тахçантанпах ĕнте кунта никам та пурăнмасть.
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕр облаçĕн чăваш ялĕсем Категори:Чĕмпĕр облаçĕн Чăнлă районĕн ялĕсем
Увильды
Увильды — Раççей территоринчи кӳлĕ. Челепи облаçĕнче вырнаçнă. Косая юханшыв юхса кĕрет, Увильдин канавĕ юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 68,1 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Челепи облаçĕн кӳллисем
Маткин-Ю
Маткин-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 44 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Бурундучья
Бурундучья — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Лымжа юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  76 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Драгомирецкий Владимир Порфирьевич
Драгомирецкий Владимир Порфирьевич Драгомирецький Володимир Порфирович — (30.12.1914(17)-23.08.1979), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 05. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Аякри тăвăм авиацин 4-мĕш гварди авиаци корпусĕн 5-мĕш гварди авиаци дивизин 337-мĕш авиаци полкĕн командирĕ, гварди майорĕ.
Боровиченко Мария Сергеевна
Боровиченко Мария Сергеевна — (21.10.1925-14.07.1943), Воронеж фрончĕн 5-мĕш гварди çарĕн 13-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 32-мĕш гварди артиллери полкĕн санитарки, гварди сержанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 06.
Луженьга (юханшыв)
Луженьга — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Сухона юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 91 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Варкнив-Яга
Варкнив-Яга (Варкнев-Яга) — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Пярцор-Яга юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 18 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Канерга (Сарма юппи)
Канерга  —Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Кисан облаçĕ, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Сарма юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 51 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Варкнив-Яга
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Канерга (Сарма юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă Темников хулинчи Шыв виçекен постран вăрриччен,Цна юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Кисан облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Кучма (Монза юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кострома юханшыв пуçĕнчен Исады ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Атăл юпписен бассейнĕ Рыбинск шывуправĕнчен Хура Атăл кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл, Куйбышев шывуправĕ таран(Хура Атăл бассейне кĕртмесĕр).
Каçăсем
Категори:Кострома облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Прохоров Алексей Николаевич
Прохоров Алексей Николаевич  — (.19.01.1923-27), 3-мĕш Беларуç фрончĕн 1-мĕш сывлăш çарĕн 277-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 15-мĕш гварди штурмлакан авиаци полкĕн звено командирĕ,3-мĕш Беларуç фрончĕн 1-мĕш сывлăш çарĕн 277-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 15-мĕш гварди штурмлакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, гварди капитанĕ, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,Прохоров Алексей Николаевич. Наградные листы. Страницы:    тата. Указ датисем - 19.04.1945, 29.06.1945.
Колунец
Колунец (Колунец) — Тутарстанăн Теччĕ районĕн ялĕ. Вырăссем пурăнаççĕ.
Тавралăх
Теччĕрен 19 километрта вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Теччĕ районĕнчи пурăнан вырăнсем Категори:Тутарстан
Сăвапçă
Сăвапçă — пĕрлехи (терминологи енчен мар) калаçура — тĕн этепĕн мăчаварĕ.
Православи
Сăвапçă — сăваплăхăн иккĕмĕш степеньри мăчаварĕ.
Асăрхавсем
Категори:Духовенство Категори:Тĕн титулĕсем *
Шмельцбах
Шмельцбах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Зиг юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 4,5 км, бассейн лаптăкĕ 8,279 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Пăшаллă çын
Пăшаллă çын (Человек с ружьём) — Ленфильм киностудире Сергей Юткевич режиссёр 1938 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Рольсенче
== Ӳнерлекен ушкăн ==
Каçăсем
Категори:1938 çулхи ССРП фильмĕсем Категори:Сергей Юткевичĕн фильмĕсем Категори:«Ленфильм» студин фильмĕсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:Владимир Ленин пирки фильмсем Категори:Фильмсем:Персонаж:Иосиф Сталин Категори:Раççейри граждан вăрçи пирки фильмсем Категори:Николай Погодинăн хайлавĕсене экранизациленисем Категори:Пĕрремĕш Тĕнче вăрçи пирки фильмсем
Харитонов Владимир Гаврилович
Влади́мир Гаври́лович Харито́нов (24.6.1920, Мускав, ССРП — 14.8.1981, Мускав, ССРП) — вырăс совет поэчĕ, пин ытла юрă сăввин авторĕ, вĕсенчен чи чапли — «День Победы». РСФСР тава тивĕçлĕ культура ĕçченĕ (1973).
Биографи
1946—1948 çулсенче МПТХИ-ре вĕреннĕ. 1950 çулта М.Горький ячĕллĕ Литература институтĕнче икĕ çул вĕреннĕ.
1981 çулта çурлан 14-мĕшĕнче Мускавра вилнĕ. Кунцево çăвинче пытарнă.
Ванжиль
Ванжиль — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тым юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  562 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 143 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Вишняков Иван Алексеевич
Вишняков Иван Алексеевич — (15.06.1917-02.08.1992), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,'. Указ дати - 23. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Ленинград фрончĕн 15-мĕш сывлăш çарĕн 315-мĕш пĕтерекен авиаци дивизин 171-мĕш пĕтерекен авиаци полкĕн командирĕн çумĕ, майор.
Çын хушшинче (фильм)
Çын хушшинче (В людях) — Союздетфильм киностудире Марк Донской режиссёр 1939 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Çĕрлехи патруль (фильм)
Фильмсем:
Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Крутиха (Ушка юппи)
Крутиха — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Ушка юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 3 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Золотница юханшывĕн бассейнĕн Çурçĕр-тухăç чиккинчен Воронов сăмсахĕччен (Çурçĕр Двина юханшывсăр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Вычегдăпа Кĕçĕн Çурçĕр Двина пĕрлешинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ  — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Мария Сибилла Мериан
Мария Сибилла Мериан (Maria Sibylla Merian; 2 ака 1647, Майн çинчи Франкфурт, Германи — 13 января 1717, Амстердам, Нидерландсем) — барокко тапхӑрӗн нимӗҫ ӳнерҫи тата гравёрӗ, энтомологӗ.
Кун-ҫулӗ
Мария Сибилла Мериан Швейцари гравёрӗ, Маттеус Мериан Аслин тата унӑн иккӗмӗш арӑмӗн, Сибиллӑ Хайн хӗрӗ пулнӑ. 1674 ҫулта Мария Сибилла хурт-кӑпшанкӑсене системаллӑ тӗпчеме пуҫлать. Тӗнчере пур япала та кӗтмен ҫӗртен улшӑннине курса ҫирӗплетсе, «Хуртсем ҫинчен кӗнеке» тӗпчев ӗҫне пуҫлать.
1717 ҫулта Амстердамра йывӑр чир хыҫҫӑн вилнӗ. Унӑн хӗрӗ - Доротея Мария Графф, амӑшӗ пекех - ӳнерҫӗ.
Каҫӑсем
Категори:Ботаникаллӑ иллюстраци Германи Категори:Ӳкерçĕсем, алфавитпа Категори:Ӳнерçĕ-хĕрарăмсем Категори:Ӳнер
Лукьянов Иван Константинович
Иван Константинович Лукьянов (20.1.1889, Ишевкке ялĕ, Пăва уесĕ, Чĕмпĕр кĕперни (халĕ Чĕмпĕр облаçĕн Чĕмпĕр районĕ) – 6.3.1952, Хусан, Тутар АССР) – тухтăр, медицина ăслăхĕсен тухтăрĕ, профессор (1935), патшалăх ĕсченĕ.
Биографи
Ачалăхĕ, çамрăк чухнехи пурнăçĕ Шăмăршă ялĕпе çыхăннă. Çав ялти Таисия Ильинична Гурова каланă тăрăх, Лукьяновсен килйышĕ ирçесем пулнă. Çав вăхăтрах, Пётр Осиповăн «Элкей таврашĕ» романĕнче ăна Шăмăршă чăвашĕ тенĕ.
Хусан университечĕн медицина факультетĕнче пĕлӳ илнĕ (1918). Пĕрремĕш Тĕнче вăрçине тата граждан вăрçине хутшăннă. Улатăр хулин сыватăшĕнче ĕçленĕ.
1921 — 1926 çулсенче ЧАО сывлăха сыхлас халăх комиссариачĕн уйрăмĕн ертӳçи, 1925–26 çулсенче ЧАССР сывлăха сыхлас халăх комиссарĕ.
Ĕçĕсем
Трахомăна профилактикипе, шыв çăлкуçĕсен, тăпрасен характеристикипе 50 яхăн ăслăх ĕç, çав шутра 4 монографи пичетленĕ.
Асăрхавсем
Категори:Патшалăх ĕçченĕсем Категори:Пĕрлĕх ĕçченĕсем Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:1889 çулта çуралнисем Категори:Кăрлачăн 20-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Пушăн 6-мĕшĕнче вилнисем Категори:1952 çулта вилнисем
Вулан (юханшыв)
Вулан  — Раççей территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Вулан тинĕс  хӳтти  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Хĕвел ури
Хевел ури — тÿпери пĕлĕтсен е Хĕвеле хуплакан ытти чăрмавсен хушăкĕсенчен сăрхăнакан хĕвел пайăркисем.
Каçăсем
Категори:Физикăри эффектсем тата пулăмсем Категори:Атмосферăри оптика пулăмĕсем Категори:Хĕвел Категори:Çанталăк
Тури Çăл (Самар облаçĕ)
Тури Çăл (Верхний Ключ) — Самар облаçĕнчи Клевлĕ районĕн ялĕ.
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Клевлĕ районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Тальк
Тальк — Mg3Si4O10(OH)2 — силикатсен класне кĕрекен сийлĕ силикатсем класĕнчи минерал.
Каçăсем
Категори:Органиклла мар япалалăхсем Категори:Силикатсем (минералсем) Категори:Магний минералĕсем Категори:Пищевые добавки Категори:Антифрикцилле материалсем Категори:Косметика япалалăхĕсем Категори:Фармация
Орлов
Орло́в — вырăс хушамачĕ. Паллă çынсем:
Гусев Иван Петрович
Гусев Иван Петрович — (29.08.1920-23.03.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 4-мĕш танк çарĕн 6-мĕш гварди танк механизăмланă корпусăн 16-мĕш гварди танк механизăмланă бригадин 28-мĕш танк полкĕн автоматчиксен взвочĕн командирĕ, аслă лейтенант.
Сохон-Пэбта-Пады-Яха
Сохон-Пэбта-Пады-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Сохонто-Се юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 19 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Эльгыгытгын
Эльгыгытгын — Раççей территоринчи кӳлĕ. Чукотка автономи тăрăхĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, Энмываам юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 110 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Чукотка автономи тăрăхĕн кӳллисем
Перильная
Перильная — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Шурă Атăл юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  12 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Драгунов Николай Петрович
Драгунов Николай Петрович  — (03.07.1924-17.08.1973), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 26. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çеçенхир фрончĕн 7-мĕш гварди çарĕн 73-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 77-мĕш уйрăм гварди разведка ротин разведчикĕ, гварди красноармеецĕ.
Вась-Яга
Вась-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Гусиный Шар юппин сылтăм çыранĕпе 21 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 99 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Акания йышшисем
Каҫӑсем
Категори:Купӑста чечеклисем Категори:Акания йышшисем Категори:Купӑста чечеклисем Категори:Ӳсентăрансен йышĕсем Категори:Азири флора Категори:Австралири флора
Партизанская (юханшыв)
Партизанская — Раççей территоринчи юханшыв. Тинĕсçум Ен территорипе юхать. Юханшыв Сихотэ-Алинĕн кăнтăр тăвайккинчен пуçланса Япони тинĕсĕн Находка кӳлмекне юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 142 км, бассейн лаптăкĕ 4140 км2.
Каçăсем
Категори:Тинĕсçум Енĕн юханшывĕсем
Янги-Юган
Янги-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Полуй юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  160 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 52 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Екатерина II
Аслă Екатерина II Алексеевна  (çуралнă чухнехи ят Ангальт-Цербст София Августа Фредерикки, Sophie Auguste Friederike von Anhalt-Zerbst-Dornburg, православи тĕнĕнче Екатерина Алексеевна; 21 ака (çу, 2 ) 1729, Щчецин е Штеттин, Прусси - Чӳк, 6 (17) 1796, Хĕллехи кермен, Петербург) —  1762 - 1796-мĕш çулсенчи пĕтĕм Раççей патши.
Екатерина тапхăрĕ хĕресченсене ытла та хытă хĕсĕнтерсе чуралăха кĕртнипе тата дворянсене пур енлĕ хисепсемпе ырлăхсем панипе палăртуллă.
Аслă Екатерина вăхăтĕнче Раççей империйĕн чиккисем хĕвеланăçа (Речь Посполитана уйăрни) тата кăнтăралла (Новороссине кĕртни) сарăлнă.
Патшалăха ертсе пыни II Екатерина вăхăтĕнче Петĕр I вăхăчĕ хыççăн пĕрремĕш хут улăштарса çĕнетнĕ.
Каçăсем
Категори:Екатерина II Категори:Çут ĕçĕ тапхăрĕ Категори:Истори Категори:Раççей империйĕ
Розидасем
Розидасем (лат. Rosids) — хупӑ вӑрӑллӑ чечеклӗ ӳсентӑрансен Эвдикотсен кладин APG системинчи кӗҫӗн класӗ.
Каҫӑсем
Категори:Розидасем
Василькова Зоя Николаевна
Зоя Николаевна Василькова (4.5.1926, Ленинград — 1.6.2008, Санкт-Петербург) — совет кино актриса.
Шмерах
Шмерах — Германи территоринчи юханшыв. Баден-Вюртемберг территорипе юхать. Юханшыв Бюхлер (юханшыв)|Бюхлер юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км, бассейн лаптăкĕ 36 км2.
Василькова Зоя Николаевна
Каçăсем
Категори:1926 çулта çуралнисем Категори:Çăвăн 4-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2008 çулта вилнисем Категори:Çĕртмен 1-мĕшĕнче вилнисем
Аташ (фильм)
Аташ (The Namesake) — Джумпа Лахирин пĕр ятлă романĕ тăрăх Мира Наир режиссёр 2006 çулта ӳнерленĕ фильм.
Критика
Фильма ырласа хакланă. 80 % ытла критик ăна йышăннă.
Полхар тĕнчери кинофестивалĕнче çĕнтернĕ.
Каçăсем
Категори:Мира Наир фильмĕсем Категори:Иммигрантсем пирки фильмсем
Матрён-Лева-Ёль
Матрён-Лева-Ёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Берёзовка юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Болотов Андрей Тимофеевич
Андре́й Тимофе́евич Боло́тов (18.10.1738 — 3 е 16.10.1833) — вырăс çыравçи, мемуарисчĕ, философ-моралисчĕ, ăсчахĕ, ботаникĕ тата вăрман лартаканĕ, Раççейре агрономипе помологие йĕркелекенсенчен пĕри. Раççейре помидорпа çĕрулмине ял хуçалăх культури шайне хăпартма чылай тăрăшнă.
Ачалăхĕпе яшлăхĕ
Андрей Боло́тов Тулă провинцин Алексин уесĕнчи (халĕ Тулă облаçĕн Ока лешьен районĕ) хăйĕн Дворянинове кил йăви ялĕнче çуралнă. Болотовсем дворян ăрачĕн Тимофей Петрович Болотовпа (1700? — 1750) унăн арăмĕн Мавра Степановна Бакеевăн (1705? — 1752) пĕртен-пĕр ывăлĕ.
Çемье
1764 çулхи утăн 4-мĕшĕнче Михаил Григорьевич Каверинпа (1719—1750) Мария Аврамиевна Арцыбышева хĕрне (1814 вил.) Александра Михайловна Каверинăна (1751—1834) качча илнĕ. Ачисем:
Каçăсем
Категори:Раççей çыравçисем, алфавитпа Категори:Çичĕ çул вăрçине хутшăннисем Категори:Раççейри сад-парк ӳнерĕ Категори:Тулă облаçĕнче пытарнисем
Боровков Виктор Дмитриевич
Боровков Виктор Дмитриевич — (28.03.1916(15)-04.08.1995), «Север-2» çӳлти широта сывлăш экспедицине хутшанакан, гварди пĕтерекен авиаци полкĕн Эскадрилья командирĕ, гварди капитанĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 06.
Пякӳлĕ
Пякӳлĕ — Раççей территоринчи кӳлĕ. Карел Республикинче вырнаçнă. Софьянга, Мининка, Понча, Пундома, Карманга, Тайвоёкки, Нурис, Оланга. юханшыв юхса кĕрет, Ковда (юханшыв) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 659 км².
Купӑста чечеклисем
Каҫӑсем
Категори:Купӑста чечеклисем
Куица
Куица — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Шурă тинĕс юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Золотница юханшывĕн бассейнĕн Çурçĕр-тухăç чиккинчен Воронов сăмсахĕччен (Çурçĕр Двина юханшывсăр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Вычегдăпа Кĕçĕн Çурçĕр Двина пĕрлешинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ  — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Варго Чунджелька
Варго Чунджелька — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Чунджелька юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  109 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Алейников
Алейников — вырăс тата белорус хушамачĕ. Паллă çынсем
Категори:Хушаматсем
Хĕвел урин тăсăмĕ
Хĕвел урин тăсăмĕ — тÿпери, Хевеле хирĕçле уçлăхра, Хĕвел пайăркисем пĕр пăнчă патнелле ăнтăлнин ӳкерчĕкĕ.
Хĕвел пайăркисем Çĕр çинче параллеллĕн сарăлаççĕ темелле, анчах аякран пăхсан вĕсем пĕр пăнчăра пĕрлешнĕн туйăнаççĕ. Чукун çулăн параллеллĕ рельсĕсем таçта аякра пĕрлешнĕн туйăннă пек.
Ламза
Ламза — Раççей территоринчи юханшыв. Кострома облаçĕ, Вологда облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Ноля юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 63 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Хĕвел урин тăсăмĕ
«Хĕвел ури» тата «хĕвĕл урин тăсăмĕ» текен пулăмсем пĕр-пĕрне çывăх, анчах малтанхине Хĕвел çутатнă тĕлте, теприне вара горизонтăн тепĕр енче, хирĕçле уçлăхра, шырамалла.
Ламза
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кострома юханшыв пуçĕнчен Исады ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Атăл юпписен бассейнĕ Рыбинск шывуправĕнчен Хура Атăл кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл, Куйбышев шывуправĕ таран(Хура Атăл бассейне кĕртмесĕр).
Хĕвел урин тăсăмĕ
Каçăсем
Категори:Физикăри эффектсем тата пулăмсем Категори:Атмосферăри оптика пулăмĕсем Категори:Хĕвел Категори:Çанталăк Категори:Физикăлла эффектсем тата пулăмсем Категори:Атмосферăри оптикăлла пулăмĕсем
Ламза
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кострома облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Тури Çăл (Тутарстан)
Тури Çăл (Верхний Ключ) — Тутарстанăн Анат Чулман Атăл районĕнчи  ял. Чăвашсем пурăнаççĕ.
Тигровая (юханшыв)
Тигровая — Раççей территоринчи юханшыв. Тинĕсçум Ен территорипе юхать. Юханшыв Партизан юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 53 км, бассейн лаптăкĕ 698 км2.
Каçăсем
Категори:Тинĕсçум Енĕн юханшывĕсем
Карл Юхан урамĕнче каçхине
«Карл Юхан урамĕнче каçхине» (Aften på Karl Johan) — Эдвард Мунк норвег ӳкерçи 1892 çулта çырнă ĕçĕ. Ăна «Пурнăç фризĕ» циклĕнче (1903 çулта Лейпцигре кăтартнă).
Асăрхавсем
Категори:1892 çулта ӳкернисем Категори:Эдвард Мунк ӳкерчĕкĕсем Категори:Пурнăç фризĕ
Дранищев Евгений Петрович
Дранищев Евгений Петрович  — (20.12.1918-20.08.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Кăнтăр фрончĕн 8-мĕш сывлăш çарĕн 6-мĕш гварди пĕтерекен авиаци дивизин 9-мĕш гварди пĕтерекен авиаци полкĕн эскадрилья командирĕн çумĕ, гварди сержанчĕ.
Нара
Нара (юханшыв)  —  Раççей территоринчи юханшыв. Мускав облаçĕ, Калуга облаçĕ территорипе юхать. пуçланса Хура Атăл юханшыва Серпухов хулинче юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 158 км.
Юханшыв çинче Наро-Фоминск тата Серпухов хулисем вырнаçнă.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем Категори:Калуга облаçĕн юханшывĕсем Категори:Хура Атăл юпписем
Выгозеро
Выгозеро — Раççей территоринчи кӳлĕ. Карел Республикинче вырнаçнă. Тури Выг, Вожма, Сегежа, Онда юханшыв юхса кĕрет, Выг юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 1250 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Карел Республикин кӳллисем
Шмибах
Шмибах — Германи территоринчи юханшыв. Гессен территорипе юхать. Юханшыв Лидербах (Майн юппи)|Лидербах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3,6 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Андрющенко
Андрющенко — Андрей  арçын ячĕнчен  пулса кайнă хушамат тата топоним.
Топоним
Категори:Хушаматсем
Владимиров Александр Иванович
Владимиров Александр Иванович — (05.11.1923-04.08.2003), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 30. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 65-мĕш çарĕн 60-мĕш перевçĕсен дивизин 1281-мĕш перевçĕсен полкĕн отделени командирĕ, кĕçĕн сержант.
Сохонто-Се
Сохонто-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Юрибей юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 75 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 37 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Вуоснайоки
Вуоснайоки  — Раççей территоринчи юханшыв. Мурман облаçĕ, Карел республики территорипе юхать. Юханшыв Ниваярви (кӳлĕ) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 66 км, бассейн лаптăкĕ 661 км2.
Каçăсем
Категори:Мурман облаçĕн юханшывĕсем/ Категори:Карел Республикин юханшывĕсем
Сохонто-Се
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Утелни Нечасово
Утелни Нечасово (Удельное Нечасово) — Тутарстанăн Теччĕ районĕн ялĕ. Вырăссем пурăнаççĕ.
Тавралăх
Теччĕрен 19 километрта вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Теччĕ районĕнчи пурăнан вырăнсем Категори:Тутарстан
Гала Узрютова
Гáла Александровна Узрютова (1983, Чĕмпĕр хула, РСФСР, ССРП çур.) — раççей сăвăçи, прозăçи, драматургĕ, сценарисчĕ, дисциплинăсем хушшинчи арт-проектсен, фотопроектсен авторĕ.
Кумжевая
Кумжевая — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Двина кӳлмекĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Анищенко
Анищенко — хушамат.
Вылыс-Харючей-Яга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Микки Маус
мини|1928 ҫулхи мультфильмри кадр Ми́кки Ма́ус  (Mickey Mouse «Микки пĕчĕк шăши») — мультипликаци персонажĕ, Уолт Дисней компанин тата американ поп-культури символĕсенчен пĕрри. Антропоморфлă пĕчĕк шăши евĕрскер.
Каçăсем
Категори:Компьютер вăййисен персонажĕсем Категори:Мультфильмсен персонажĕсем Категори:Дисней мультфильмĕсен персонажĕсем Категори:Шутласа кăларнă шăшисем Категори:«Сезар» парне лауреачĕсем Категори:Голливуд мухтав аллейи Категори:Kingdom Hearts персонажĕсем
Аморейсем
Аморейсем, аморрейсем, аморитсем — авалхи Малти Азири аморейле калаçнă анăç семит юркăн халăхĕ.
Генезис
Сутийсем (аморейсен тăван ячĕ, хăшпĕр çăлкуçсенче — аморей пĕрлешĕвĕнчи виçĕ йăхран пĕрин тăван ячĕ), хăйсен кăкне халаплă Суту мăнатте кăкĕнчен шутлаççĕ, ăна вĕсем Адампа Евăн виççĕмĕш ывăлĕпе — Сифпе (Шет — еврей тексчĕсенче) танлаштараççĕ.
Тĕнче историн аренине аморейсем п. эрч. 3-мĕш пинçуллăхĕнче Сири çеçенхирĕнче, Ханаанпа Шумер хушшинче выльăх ĕрчетсе куçса çӳрекен семитсем евĕрлĕ тухаççĕ. Аморейсен чи ватă хули Угарит шутланать.
П. эрч. 4-мĕш пинçуллăхĕнче Аравире пурăнанкан семит йăхĕсенчен темиçе ареал уйрăлнă, п. эрч. 4-мĕш пинçуллăхăн вĕçĕнче — п. эрч. 4-мĕш пинçуллăхăн пуçламăшĕнче халăхсем питĕ нумай куçса çӳренĕ. Вăтам Евфрат çине килнĕ, каярахпа Месопотамие куçса кайнă тухăç семитсем аккадсен ламтайĕсем пулнă. Сири чиккинче пурăннă, тепĕртакран Сирире тата Тури Месопотамире вырнаçнă çурçĕр семитсене эблаитсем тенĕ. Аравири çурçĕр-варринчи анăç семитсем аморейсен, ханаанейсен авалхи еврейсен мăн маçаккăшĕсем пулаççĕ. Анăç семитсен пайĕ Сирие çитсен Ханаан çĕрне кайнă, çĕр çинче ĕçе пикеннĕ — çакнашкал вара ханаанейсем пулса каяççĕ. Тепĕр пайĕ çеçенхирсенче юлнă та вылăх-чĕрлĕхе куçса çӳресе ĕрчетнĕ — вĕсенчен ĕнтĕ сутийсен этносĕ чăмăртаннă. П. эрч. 2400 çулĕ патнелле сутийсене шумерсем пĕлнĕ, кăнтăр енчи кӳршисем пулнă.
Чи малтанах аморейсем патриархат йăлипе пурăннă.
П. эрч. XXII ĕсĕрĕн пуçламăшĕ тĕлнелле сутийсем Евфрат тăрăх тата çурçĕр-анăçалла анлăн вырнаçма тытăннă, Джебель-Бишри сăртне (çак вырăн вĕсен центрĕ пулса тăнă) тата Сирири облаçсене йышăннă, унта вара эбалитсен вырăнти анăç-семит халăхне ассимиляциленĕ, унчен вĕсене иртнĕ çĕрçуллăхра аккад (Аккад пăхăр) харçисем хавшаклатнă; çакăн хыççăн сутийсем çине «аморейсем» (тӳр. «анăç çынсем») месопотам ячĕ куçнă, унчен çапла эблаитсем пирки каланă. Çакнашкал сарăлса вырнаçнă хыççăн сутий йăхĕсен виçĕ пĕрлешĕвĕ палăрнă: çурçĕр-анăçри хăйсем (вĕсемех ), варринче  тата кăнтăрти тата кăнтăр-тухăçри бини-ямина (хăшпĕр тĕпчевçĕсем каланипе, юлашкисенчен Библире çырнă Вениамин ăрăвĕ тухнă).
Истори
П. эрч. XXI ĕмĕрĕн иккĕмĕш пайĕнче аморей юркăн йăхĕсенчен пĕри анăçран Месопотамие (Аккад), тепри Ханаана кĕрсе каять. Ур III династин патшисем Евфратран Тигра çити, «гипс» пушхирĕн хĕррипе Анатри Месопотамие çурçĕртен хӳтĕлемешкĕн хӳме туса лартнă. Çапах та аморей кĕтӳçĕсем, кăнтăралла пушхирпе патша картине каçса каяс тесе, Тури Месопотамие урлă — анăçран тухăçалла — тухнă та малтан Тигр урлă, хыççăн Дияла урлă каçнă та Анатри Месопотами хирĕсене тухăçран анăçалла кĕнĕ.
Месопотамири анăç семит (аморейсен) йăхĕсем нимле те пĕрлешĕнеймен. Пачах урăхла, аморейсем пĕр-пĕринчен ирĕклĕ те тăтăшах тăшманла пурăнакан йăхсене пайланнă. Хабур юханшывĕ çинче итала идамарац йăхĕ, Вăтам Евфрат çинче сурăх пăхакансем хушшинче — бин-симала, ханейсем (анейсем) тата бин-ямина пулнă, кăнтăралла урăх ятсемпе паллă пулнă вĕсен хурăнташĕсем пурăннă; Кăнтăр Икшывĕнче — Евфратпа Тигр хушшинче — амнанум, яхрурум, рабабум йăхĕсем çӳренĕ, тен тата ыттисем те, çав вăхăтрах вĕсем бини-ямина тата ханейсен пайĕсем шутланнă. Амнанум йăхĕн пайĕ çĕршывăн аякри кăнтăрĕнче, Ан-эден çеçенхирĕнче — Урукпа Умма хушшинче — пурăннă, вĕсенчен çурçĕрелле Икшыв Варринче, восточнее и западнее Ниппуртан тухăç тата анăç еннелле нумхум йăхĕ çӳренĕ. Тигр тăрăхĕпе тата Тигр лешьенче, Дияла айлăмĕнчен анаталла мутиябаль тата ямутбала йăхĕсем, Диялăран тăвалла, Джебель-Хамрин патне çити — идамарац йăхĕн тепĕр пайĕ йышăннă.
Аморей патшалăхĕсем
П. эрч. XIX ĕмĕрте аморейсем Месопотамире виçĕ патшалăх туса хунă: Вавилонра (Суму-абум династине йĕркеленнĕ), Иссин, Эшнунна тата Ларса, вĕсем çитес çĕрçуллăхра Хаммурапи патша тавра пуçтарăннă. Малашнелле месопотами аморейĕсем тухăçран тапăннă касситсене тавăрса янă. П. эрч. XVI ĕмĕрте аморейсене хеттсем çĕмĕрнĕ, вĕсем Вавилона ярса илнĕ те Месопотамие касситсен влаçне панă.
Арканăвĕ
П. эрч. XVI ĕмĕрте хеттсем, касситсемпе пĕрле, аморейсен Вавилонри хуçаланăвне пĕтереççĕ. Çав вăхăтрах икĕпатсем, фива фараонĕсен XVIII династийĕ ертсе пынипе, гиксоссене Икĕпатран кăларса яраççĕ, Ханаана (Палестина) тата Финикие (Ливана) контроле илеççĕ. Сири çеçенхирне тарнă аморейсем хапиру ушкăнĕсене йĕркелеççĕ. П. эрч. XIV ĕмĕрте Икĕпат тепре хавшаклансан тата арамейсем сарăлса вырнаçăнма тытăнсан, хапиру йăхĕсем Аммон, Израиль, Моав тата Эдом пĕрлешӳсене туса хураççĕ.
Аморей патшалăхĕсем
Месопотамире:
Асăрхавсем
Категори:Авалхи Месопотамири халăхсем Категори:Аморейсем Категори:Малти Азири çухалнă халăхсем Категори:Семит халăхĕсем Категори:Кивĕ Халалри халăхсем Категори:Сири историйĕ Категори:Ливан историйĕ Категори:Ирак историйĕ Категори:Палестина историйĕ
Каренка
Каренка —Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Кисан облаçĕ, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Вад юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 185 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă Темников хулинчи Шыв виçекен постран вăрриччен,Цна юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Кисан облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Глузский Михаил Андреевич
Михаил Андреевич Глузский (20.11.1918, Киев — 15.6.2001, Мускав) — совет кино актёр.
Урал федераци тăрăхĕ
Ура́л федера́ци тăрăхĕ (УФТ ) — Уралпа Анăç Çĕпĕрти субъектсене пуçтаракан Раççей Федерацин федераци тăрăхĕ. 2000 çулхи çăвăн 13-мĕшĕнчи РФ президенчĕн хутайĕпе йĕркеленĕ.
Глузский Михаил Андреевич
Каçăсем
Категори:1918 çулта çуралнисем Категори:Чӳкĕн 20-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2001 çулта вилнисем Категори:Çĕртмен 15-мĕшĕнче вилнисем
Урал федераци тăрăхĕ
Наци йышĕ
2010 çулта халăха çырнипе : Пурĕпе — 12 080 526 çын.
Чĕлхесем
Этнос-чĕлхе йышĕпе çак ушкăнсемпе йышсем маларах пулаççĕ:
Чаплӑ тухӑҫсем
Сергей Светлаков-шумен, телеведующи, актер, продюсер, сценарист
Александр Масляков-телеведующи, телепродюсер
Семен альтов-писатель-юморист
Алексей Балабанов-кинорежиссер, продюсер, сценарист
Юрий Лоза-юрӑҫ, композитор
Александр Малинин юрӑҫӑ
Игорь Алушкин-предприниматель, "Вырӑс пӑхӑр компанийӗн"директорӗсен совечӗн председателӗ. Меценат тата общество деятелӗ.
Асăрхавсем
*
Гусев Максим Тихонович
Гусев Максим Тихонович — (18.05.1917(5)-16.11.2000), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 38-мĕш çарĕн 136-мĕш перевçĕсен дивизин 269-мĕш перевçĕсен полкĕн штаб пуçлăхне пулăшаканĕ, капитан.
Нимĕçле-чăвашла сăмахсар (1943)
Нимӗҫле-чӑвашла сӑмахсар – Йоханнес Бенцинг пуҫтарнӑ, 1943 пичетленсе тухнӑ чӑваш сăмахсарĕ. Тулли ячӗ «Нимӗҫле-чӑвашла сӑмахсарпа кӗске чӑвашла калаҫу кӗнеки» – Deutsch-tschuwaschisches Wörterverzeichnis nebst kurzem tschuwaschischen Sprachführer Категори:Кĕнекесем, алфавитпа Категори:Чăваш чĕлхин сăмахсарĕсем
Мăн Уссурка (юханшыв)
Мăн Уссурка — Раççей территоринчи юханшыв. Тинĕсçум Ен территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 440 км, бассейн лаптăкĕ 29600 км2.
Каçăсем
Категори:Тинĕсçум Енĕн юханшывĕсем
Анкудинов
Анкудинов —  хушамат. Паллă çынсем
Категори:Хушаматсем
Раков Василий Иванович
Раков Василий Иванович  — ( – ), Балти флочĕн сывлăш-çар вăйĕсен 57-мĕш бомблакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ,Балти флочĕн сывлăш-çар вăйĕсен 8-мĕш мина-торпеда авиаци дивизин 12-мĕш гварди бомблакан авиаци полкĕн командирĕ, гварди подполковник, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ датисем -,.
Алдыганка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Чулым кĕнинчен Кеть таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Чулым, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Шмиддис
Шмиддис — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Хаслах (Рот юппи) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Песьянка (Петровка юппи)
Песьянка  — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Петровка юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  60 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Энтомофагия
Энтомофа́гия — хурт-кăпшанкăна апата ярса çини. Хурт-кăпшанкă çимисене Америка Варринче, Кăнтăр Америкăра, Австралире, Африкăра, Кăнтăр тата Тухăç Азире сĕтел çине параççĕ.
Энтомофагия Анăçра
Анăç культуринче йышăннă хăрушсăрлăх йăла-йĕркипе хуртлă пахча/улма çимĕçĕпе апатланмаççĕ, çын ăна ăнсăртран кăна çатса яма пултарнă. Çынăн хырăмне хăйĕн пурнăçĕнче 300 г ытла хурт, ытларах ӳсентăран çимĕçĕпе, лекет. Хурт-кăпшанкăра нумай шурри пур.
Çав. пекех
Категори:Энтомологи Категори:Трофика экологийĕ
Тамбукан (кӳлĕ)
Тамбукан — Раççей территоринчи кӳлĕ. Ставрополь Ен, Кабарда-Балкар Республикинче вырнаçнă. Кӳлĕ лаптăкĕ 1,87 км².
Хевтеллĕ хĕр
Хевтеллĕ хĕр (Девушка с характером) — Мосфильм киностудире Константин Юдин режиссёр 1939 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП кинокамичĕсем Категори:1939 çулхи кинокамитсем Категори:Константин Юдинăн фильмĕсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:ССРП 1939 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:Сатира фильмĕсем
Мирон-Ёль
Мирон-Ёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Нибель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Анастасия (юрăç)
Анастаси́я (тулли ят: Анастасия Минцковская; хĕр чухнехи хушамат: Протасенко; çурла, 4, 1965, Мускав) — раççей юрăçи, сăвăсен тата кĕвĕ авторĕ.
Каçăсем
Категори:Борис Щукин ячĕллĕ театр институтĕнче вĕренсе тухнисем Категори:Раççей юрăçисем
Ламса
Ламса — Раççей территоринчи юханшыв. Кострома облаçĕ, Вологда облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Сельма юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 15 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кострома юханшыв пуçĕнчен Исады ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Атăл юпписен бассейнĕ Рыбинск шывуправĕнчен Хура Атăл кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл, Куйбышев шывуправĕ таран(Хура Атăл бассейне кĕртмесĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кострома облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Пăрлă çумăр
Пăрлă çумăр — сывлăш температури Цельсий шкалипе сивĕ диапозонĕнче пĕлĕтрен ӳкекен хутăш атмосфера çăвăмĕсем. Пăрлă çумăр температура инверсийĕ (çĕр çийĕнче сивĕ сывлăш сивĕ, ун çийĕнче ăшăрах сывлăш сийĕ пулсан) пур чухне те çăвать.
Пĕрлехи хыпарсем
Тăтăшах атмосферăри çак пулăм пысăк сиен кӳрет, ăна çутçанталăкри катаклизм (çурт-йĕре çĕмĕрни тата çынна инкеклени) тесе палăртаççĕ. Çапла, Çурçĕр Америкăра (1998 тата 2007 çç.) тата Мускавра (25-раштав-2010) пулса иртнĕ.
Каçăсем
Категори:Пăр Категори:Атмосферăри пулăмсем
Королёва Лидия Георгиевна
Лидия Георгиевна Королёва (21.2.1917, Мускав — 18.10.1999, Мускав) — совет кино актриса.
Каçăсем
Категори:1917 çулта çуралнисем Категори:Нарăсăн 21-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1999 çулта вилнисем Категори:Юпан 18-мĕшĕнче вилнисем
Кармал (Тутарстан)
Кармал (Кармалы, ) — Тутарстанăн Анат Чулман Атăл районĕнчи  ял. Чăвашсем пурăнаççĕ.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Анат Чулман Атăл районĕ
Вартовская
Вартовская — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв исемсез №3554 юппин сылтăм çыранпа вăрринчен 6 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 159 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Дранко Пётр Александрович
Дранко Пётр Александрович Дранко Петро Олександрович — (9.09.1913(27.08)-20.10.1993), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 02. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Анăç фронтăн 1-мĕш сывлăш çарĕн 2-мĕш пĕтерекен авиаци корпусĕн 7-мĕш гварди пĕтерекен авиаци дивизин 89-мĕш гварди пĕтерекен авиаци полкнĕ эскадрилья командирĕн, гварди майорĕ.