cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Масль-Вын-Тяха
Масль-Вын-Тяха — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Хапхльнутяй юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  58 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 43 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Эльзау
Эльзау (Elsau) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Винтертур тăрăхне кĕрет. 3242 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0219.
Доротея Ланж
мини|Доротея Ланж. ӗҫӗ. Амӑшӗпе ачисем Аслӑ депресси вӑхӑтӗнче. Доротея Ланж (акӑлч. Dorothea Lange, ҫуралӑ чухнехи ячӗ — Доротея Маргарета Нутцхорн, 26 ҫу 1895, Хобокен, Нью-Джерси — 11 юпа 1965, Сан-Франциско) — Америка фотографӗ тата фотожурналисчӗ, документлӑ фотографин пӗлтерӗшлӗ пайташӗ.
Каҫӑсем
Категори:Фотографсем, алфавитпа Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Журналистсем, алфавитпа Категори:АПШ фотографĕсем Категори:Çăвăн 26-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1895 çулта çуралнисем Категори:Юпан 11-мĕшĕнче вилнисем Категори:1965 çулта вилнисем Категори:XX ĕмĕрти фотографсем Категори:АПШ фотографĕсем Категори:Колумби университетĕнче вĕренсе тухнисем Категори:Гуггенхайм стипедиачĕсем Категори:АПШ фотожурналисчĕсем
Номарх
Номарх — Эллинлӑ Египетра ном пуҫлӑхӗ (егип. sepat) тата Египетӑн Династиллӗ тапхӑрӗн ҫав ӗҫсенех тӑваканӗсен, историографире йышӑннӑ патшалӑх ӗҫченӗсен тивӗҫӗн ячӗ. Фараон пайташӗ пулнӑ тата административлӑ ҫӗрсене тӗрӗслекенӗ тата ертсе пыраканӗ пулнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Истори Категори:Титулсем
П. эрч. 313
Каҫӑсем
Категори:Çулсем
Нюдюко-Харицей-Яга
Нюдюко-Харицей-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Баренц тинĕсĕе юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 40 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
СовКіші Тота-Яха
Кĕçĕн Тота-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Нярово-Паюта-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 37 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Сабин (юханшыв, Мексика кӳлмекне кĕрет)
Сабин (Sabine River) — АПШ территоринчи юханшыв. Техастерриторипе юхать. Юханшыв Мексика кӳлмекĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 893 км, бассейн лаптăкĕ 25270 км2.
Каçăсем
Категори:Техас юханшывĕсем
Килтерĕш
Татах та çаван пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Питейка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Шутлавла математики
Шутлав математики — математикăн тĕрлĕ шутлавсемпе çыхăннă уйрăмĕ. Тĕллĕхлĕрех калас пулсан, ку математика тĕллевĕсемпе тĕллевчĕкĕсене хисепле меслетсемпе татса панине пĕлтерет. Ку шута компьютерсемпе тăвакан шутлавсем те кĕреççĕ.
Питейка
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Шутлавла математики
Каçăсем
* Категори:Шутлав Категори:Математика Категори:Математика уйрăмĕсем
Ефимов Вячеслав Борисович
Ефимов Вячеслав Борисович  — (1923, юпа-12.05.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 04. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Калинин фрончĕн 43-мĕш çарĕн 10-мĕш гварди уйрăм минёерсен батальонĕн минёрĕ, гварди кĕçĕн сержант|кĕçĕн сержанчĕ.
П. эрч. 314
Каҫӑсем
Категори:Çулсем
Анат Волъды-Ёль
Анат Волъды-Ёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Седь-Ю юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Вюрцбах
Вюрцбах — Германи территоринчи юханшыв. Саар территорипе юхать. Юханшыв Близ (юханшыв) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11,89 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Себастьян Курц
Каçăсем
Категори:Австри политикĕсем
Вюрцбах
Каçăсем
Категори:Саар юханшывĕсем
Борисова Юлия Константиновна
Юлия Константиновна Борисова (17.3.1925, Мускав — 8.8.2023, Мускав) — совет кино актриса. ССРП халăх артисчĕ (1969).
Ненся-Яха (Арка-НямсАй-Яха юппи)
Ненся-Яха  —Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Арка-НямсАй-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 8 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Надым.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Чĕнӳ-хурав концепцийĕ
Каçăсем
Категори:Истори Категори:Цивилизаци Категори:Философи
Эшменушкăнь
Эшменушкăнь, — Чăваш Енĕн Çĕмĕрле районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Çĕмĕрле районĕн ялĕсем
Матоли-То-Тяха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Борачиха
Борачиха — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Тури Ерга юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Траксельвальд
Траксельвальд — (Trachselwald) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Пулхăр патшалăхĕн юлашки кунĕсем (трагеди)
Пулхăр патшалăхĕн юлашки кунĕсем — 1925-мĕш çул тĕлнелле Юрьев Михаил Фёдорович  çырнă чăвашла трагеди
В. Цыфаркин çырнинчен : Чăваш театрĕн историйĕнчи тепĕр паллă ята, шел пулин те, асăнсах каймаççĕ. Пĕр вăхăт тиркевлĕрех хакланисене пула-тăр, ятне-шывне аса илмеççĕ. 1925 çул - Чăваш автономи республикине йĕркеленĕ тапхăр. Пур çĕрте те куçăм тапхăрĕ. Унта та кунта çĕнĕ тытăмсем, çĕнĕ организацисем йĕркеленеççĕ. Ăçта пăхан унта - çуклăх, çитменлĕх. 1918 çултах "çуралнă" чăваш театрне çав вăхăтра пĕртте çăмăл пулман. Патшалăх енчен çителĕклĕ пулăшу тивменни, спектакльсем лартма чăвашла пьесăсем çукки, ятарлă пĕлÿллĕ артистсем çитменни... Чăваш халăх артистки Ольга Ырсем асаилĕвĕнчен: "Çав вăхăтра театр алăкĕ çинче çăра çакăнса тăратчĕ, никам та театра ертсе пыма килĕшместчĕ. Эпир унăн шăпишĕн питĕ пăшăрханаттăмăр".
1925 çулхи ноябрь уйăхĕнче И.С.Максимов-Кошкинский театр ĕçне хăварса "Чăвашкино" студие куçать. Унчченех йывăр лару-тăрăва кĕрсе ÿкнĕ театр ыран-паян хупăнас пек тăрать. Шăпах çав вăхăтра театрăн тĕп режиссерĕн тивĕçĕсене пурнăçлама Михаил Юрьев кăмăл тăвать.
"Юрьев Михаил Федорович /1899-1962/ Кавал ялĕнче çуралнă, кунтах пурнăçне ирттернĕ. Драматург, прозаик, писательсен "Канаш" пĕрлĕхĕн ?1923% пайташĕ. Тăван çĕршывăн аслă вăрçине хутшăннă. Хусан университечĕн историпе филологи факультетĕнче вĕреннĕ. Чăваш драма театрĕн тĕп режиссерĕнче /1925-1926/ тата Чăвашкино студире ĕçленĕ. 1933-36 çулсенче Патăрьел, Вăрмар районĕсенче, Канаш хулинче кинозалсен заведующийĕ пулнă. Темиçе драма хайлавĕсен, çав шутра "Пулхăр патшалăхĕн юлашки кунĕсем" /1925/ трагеди авторĕ", - тесе çырнă Чăваш энциклопедийĕнче.
М.Юрьев театрта тĕп режиссер ĕçне пуçăниччен спектакльсенче 4 çул артистра вăй хунă. Паллах, сцена ăсталăхне йăлтах тенĕ пек ыттисенчен е хăй халлĕн вĕренсе пынă. Пĕлÿ енĕпе историк пулнă май комедийĕсенче, драмисенче, трагедийĕнче халăх пурнăçĕн паллă саманчĕсене сăнарлама тăрăшнă. 1926 çулта театр сцени çинче лартнă "Пулхăр патшалăхĕн юлашки кунĕсем" трагеди халăхăмăрăн чи синкерлĕ вăхăтне - Атăлçи Пăлхар патшалăхне аркатнине кăтартать. Н.Никольский профессор "Канаш" хаçатра трагеди пирки "Аваллăх куç умне тухать" ятлă рецензи пичетлесе кăларать, унта вăл автора çак историлле темăна хускатнăшăн ырлать, малашне те пултаруллă ĕçлесе пыма сунать. Пире университетра чăваш литературипе вĕрентнĕ В.Канюков доцент çак трагедие сцена çине еплерех кăларнине каласа кăтартнăччĕ. Сцена çинче çапăçу саманчĕсене кăтартма режиссер юланут-лашасемпе те усă курнă иккен. Халиччен чăваш театрĕнче кăтартнă спектакльсенчен "Пулхăр патшалăхĕн юлашки саманчĕсем" питĕ уйрăлса тăнă: реквизитсемпе те, артистсен шучĕпе те, хускатнă ыйтусемпе те. Тĕрĕссипе вăл театр ĕçĕ-хĕлне йăлтах улăштармаллине, труппăна ятарлă пĕлÿллĕ артистсемпе пухмаллине систернĕ. Хайлав çав саманашăн вăхăтлах марри тÿрех сисĕннĕ. "Канаш" хаçатра пьесăна сцена çине кăларнине чăваш культуришĕн сиенлĕ пулăм тесе хакланă. Чăваш ВКП /б/ обкомĕн 1926 çулхи февралĕн 23-мĕшĕнчи ларăвĕнче "Юрьевăн "Пулхăр патшалăхĕн юлашки кунĕсем" пьеси истори чăнлăхĕпе килĕшсе тăмасть, халăхсен хальхи вăхăтри туслăхне кăтартмасть", - тесе протокол çине çырсах хунă. Кĕçех пьеса авторне националист тесе куçранах калама пуçлаççĕ, ĕçрен кăларса яраççĕ.
Асăрхавсем
Категори:Трагедисем Категори:Чăваш литератури Категори:Паллă чăваш пьесисем Категори:Пьесăсем
П. эрч. 315
Каҫӑсем
Категори:Çулсем
Массальский Павел Владимирович
Павел Владимирович Массальский (4.9.1904, Липяги, Скопин уесĕ, Рязань кĕпĕрни, Раççей империйĕ — 15.12.1979, Мускав, ССРП) — совет театр/кино актёрĕ, МПАТ студи-шкулĕнче паллă педагогĕсенчен пĕри. СССР халăх артисчĕ (1963). 1-мĕш степеньлĕ Сталин парнин лауреачĕ (1952).
Каçăсем
Категори:1904 çулта çуралнисем Категори:Авăнăн 4-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1979 çулта вилнисем Категори:Раштавăн 15-мĕшĕнче вилнисем
Пассионарлăх концепцийĕ
Пассионарлăх концепцийĕ (çавăн пекех: пассионарлăх тата этногенез теорийĕ) — историлле процеса, цивилизаци аталанăвне кăтартса паракан схема-концепци, ăна Л. Н. Гумилёв (1912-1992) сĕннĕ.
Каçăсем
Категори:Истори Категори:Цивилизаци Категори:Философи
Саванна (юханшыв)
Саванна (Savannah River) — АПШ территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Атлантика океанĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 563 км, бассейн лаптăкĕ 25511 км2.
Каçăсем
Категори:АПШ юханшывĕсем
Амени
Амени е Аменемхет (егип. Jmnjj, Jmn-m-ḥȝt) — Тури Египетри Махедж XVI септӑн (номӑн) номархӗ («аслӑ ертӳҫи») тата несӗллӗ тикки, тата Тури Египетри Нехен III септӑн номархӗ. Хнумхотеп I номархӑн ывӑлӗ.
Каҫӑсем
Категори:П. эрч. XX ĕмĕрте çуралнисем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Махедж номархӗсем
Ешпур-Еган
Ешпур-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ненс-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  60 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Ертӳçĕ
Ертÿçĕ тени чăваш чĕлхинче, тĕпрен илсен, пуçлăх ăнлавăн аналогĕ, синонимĕ пулса тăрать темелле.
Çăлкуçсем
Категори:Тăрăмсем Категори:Пухусем Категори:Ертӳçĕсем
Лити изотопĕсем
Лити изотопĕсем — тĕшĕнче тĕрлĕ шутлă нейтронлă стронци хими элеменчĕн атомĕсемпе атом тĕшшин варианчĕсем.
Каçăсем
Категори:Изотопсем
Грязнуша
Грязнуша —Раççей территоринчи юханшыв. Липецк облаçĕ, Тамбов облаçĕ, Воронеж облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Матыра юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 131 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Матыра юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ Хопёр кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Липецк облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тамбов облаçĕн юханшывĕсем Категори:Воронеж облаçĕн юханшывĕсем
Анат Двойник (Печора юппи)
Анат Двойник (Двойник) — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 116 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Асăрхавсем == ==
Гайбах (юханшыв)
Гайбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Зауэр (юханшыв)|Зауэр юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23,23 км, бассейн лаптăкĕ 84,524 км2.
Хагенбух (Цюрих)
Хагенбух (Hagenbuch) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Винтертур тăрăхне кĕрет. 1115 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0220.
Каçăсем
Категори:Цюрих кантонĕн хулисем
Шофёр
Шофёр (chauffeur — «вут хутакан»)  — транспорт хатĕрне (автомобиль, урапа, автобус, троллейбус, трамвай тата ур.) тытăмлакан çын.
Çурçĕр Америкăра тиевлĕ автомобильсене тытăмлакан профессионал-шофёрсене трак-драйверсем (truck driver) е тракерсем (trucker) теççĕ.
Ӳсĕрпе руль умне ларнăшăн штрафланă тĕнчери пĕрремĕш водитель — лондонри таксист Джордж Смит. 1897 çулхи авăнăн 10-мĕшĕнче ăна 25 шиллинг чухлĕ (71 фунт та 33 пенс, 2005 çулăн хакĕпе) штрафланă.
Инҫете перекен ҫын - пысӑк грузлӑ автомобильсен (грузовиксен, автопоездсен, фурсен) водителӗсен профессийӗ.
Водитель хӑйӗн пурнӑҫӗн уйрӑм условийӗсенче руль умӗнче нумай вӑхӑт ирттернипе ҫак професси пӗтӗм тӗнчипе ятарлӑ субкультура ҫуратнӑ.
Каçăсем
Категори:Автомобилистсем Категори:Ĕç тивлечĕсем Категори:Куçăма хутшăнакансем Категори:Шофёрсем
Ефремов Алексей Николаевич
мини|Алексей Ефремов ӳкерӳ вӑхӑтӗнче Ефремов Алексей Николаевич (чӑвашла традицилле ячӗ — Илтимӗр ) — историк-архивист, генеаолог, кино-видеооператор, кинохроника ҫыракан, общество хастарӗ. 1984-мĕш ҫулхи утӑ уйӑхӗн 15-мӗшӗнче Комсомольски районне кӗрекен Йӳç Шăхаль ялӗнче ҫуралнӑ.
Кунҫул
2006 ҫулта И.Н. Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университетӗнче аслӑ пӗлӳ илнӗ. 2002–2007 ҫулсенче «СУВАР-ФИЛЬМ» ТВК-ра ӗҫленӗ. 2007 ҫултан пуҫласа «Сӑвар» чӑваш ҫамрӑкӗсен пӗрлӗхӗн ӗҫ тӑвакан комитечӗн ертӳҫинче тӑрмашать. 2013–2017 ҫулсенче Чӑваш наци конгресӗн ревизи комиссийӗн секретарӗ пулнӑ. 2013–2015 ҫулсенче Чӑваш Республикин электронлӑ тата кинодокументацийӗн патшалӑх архивӗнче тӗп методист вырӑнӗнче ӗҫленӗ. 2014 ҫултанпа Чӑваш Республикинчи кинематографистсен пӗрлӗхӗн председателӗн ҫумӗ шутланать.
Алексей Ефремов «Чувашкино» киностудине чӗртсе тӑратас ӗҫе хутшӑннисенчен пӗри. 2015 ҫулта вӑл Чӑваш Республикинчи кинематографистсен пӗрлӗхӗн пухӑвӗнче И.С. Максимов-Кошкинский ячӗллӗ «Чӑвашкино» наци киностудине хатӗрлемелли проектпа тухса калаҫнӑ.
Асăрхавсем
Категори:Йӳҫ Шӑхаль Категори:Йӳç Шăхаль Категори:Чӑваш кинематографийӗ Категори:Ӳнер Категори:Чăвашран тухнă кинематографистсем
Нягринская Виска
Нягринская Виска — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Баренц тинĕсĕе юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Этносăн дуализмла теорийĕ
Этносăн дуализмла теорийĕ — СССР вăхăтĕнче пуçпулса тăнă  теори, ăна Ю. В. Бромлей ертсе пыракан Этнографи институчĕн ĕçлевçисем йĕркеленĕ.
П. эрч. 316
Каҫӑсем
Категори:Çулсем
Ефимов Иван Николаевич
Ефимов Иван Николаевич  — (23.10.1918-10.03.2010), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 4-мĕш Украина фрончĕн 8-мĕш сывлăш çарĕн 8-мĕш штурмлакан авиаци корпусĕн 224-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 565-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн звено командирĕ, аслă лейтенант.
Математикăлла статистика
Математикăлла стати́стика — статистика валли ăслав тата ĕçлевлĕх тĕллевĕсемпе  математика меслечĕсене усă курассине палăртакан ен (ăслăлăх).
Пуçлăх
Пуçлăх, çавăн пекех Кăлава, чăваш чĕлхинче ертӳçĕ ăнлавăн аналогĕ, синонимĕ пулать темелле.
Каçăсем
Категори:Çар Категори:Çарти тăрăмсем Категори:Тăрăмсем
Сако (юханшыв)
Сако (Saco River) — АПШ территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Сако (кӳлмек) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 216 км, бассейн лаптăкĕ 4411 км2.
Пойга (Лисица юппи)
Пойга  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Лисица юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 126 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 58 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Тина Модотти
мини|Тина Модотти. Пукане ертӳҫин аллисем. 1929. Тина Модотти (итал. Assunta Adelaide Luigia Modotti Mondini, 17 ҫурла 1896, Удине — 5 кӑрлач 1942, Мехико) — Итали фотографӗ, актриси тата хӗрарӑм-революционерӗ. Ӑна 20 ӗмӗр пуҫламӑшӗн аслӑ фотографӗсенчен пӗрисен шутне кӗртеҫҫӗ, тата ҫав вӑхӑтрах тӗнчери фотографин пӗлтерӗшлӗ тата коммунизмӑн хирӗҫӳллӗ пайташӗ теҫҫӗ.
Каҫӑсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Фотографсем, алфавитпа Категори:Фотографсем Категори:XX ĕмĕрти фотографсем Категори:Çурлан 17-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1896 çулта çуралнисем Категори:Кăрлачăн 5-мĕшĕнче вилнисем Категори:1942 çулта вилнисем Категори:Марксистсем Категори:Испани революционерĕсем Категори:Мексика революционерĕсем
Вăта Яру-Яха
Вăта Яру-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Сулахай Яру-Яхаюханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 13 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Нищёнкин Артур Петрович
Артур Петрович Нищёнкин (15.7.1931, Кулебаки хула, Чулхула облаçĕ, РСФСР, ССРП — 18.6.2001, Мускав, РФ) — совет кино актёрĕ.
Биографи
1939 çулта Артур Кулебакири вăтам шкула вĕренме кайнă. 1941 çулта, Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи пуçлансан, амăшĕпе пĕрле Дзержинск хулине, кайран Чирчик хулине (Вăтам Ази) эвакуациленнĕ. 1941 çулта ашшĕ хăйĕн ирĕкĕпех фронта кайнă та 1945 çулта çапăçура пуçне хунă.
Вăтам пĕлӳ аттестатне 1950 çулта çеç илнĕ.
1950 çулта ВГИКăн актёрсен факультетне пĕлӳ илме кĕнĕ, Борис Бибиковпа Ольга Пыжова патĕнче ăсталăха туптанă. Татьяна Конюховăпа, Юрий Беловпа, Руфина Нифонтовăпа, Валентина Березуцкаяпа, Леонид Пархоменкăпа, Майя Булгаковăпа, Маргарита Криницынăпа, Валентина Владимировăпа, Геннадий Юхтинпа, Надежда Румянцевăпа, Изольда Извицкаяпа, Мария Кремнёвăпа, Валентин Брылеевпа пĕр курсра вĕреннĕ.
1955 çултанпа Киноактёр студи-театрĕн труппинче. 1957 çултанпа — Горький ячĕллĕ киностудин штатĕнче, унта кинематографа хĕрĕх çул вăйне панă.
Дубляж актёрĕ ĕçĕнче тăрăшнă. 90 ытла фильмра тĕрлĕ рольсене сăнарланă.
Хăвăрттăн 2001 çулхи çĕртмен 18-мĕшĕнче Мускавра вилсе кайнă. Ваганьково çăвинче пытарнă.
Каçăсем
Категори:1931 çулта çуралнисем Категори:Утăн 15-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2001 çулта вилнисем Категори:Çĕртмен 18-мĕшĕнче вилнисем Категори:Ваганьково çăвинче пытарнисем
ИгвАй-Ягум
ИгвАй-Ягум — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  538 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 48 км.
Ахаль шыв калти
мини|справа|250px|Ахаль шыв калти
Арумын чĕлхи
Арумы́н чĕлхи (çаплах арому́н чĕлхи, македо-румы́н чĕлхи; тăван ят: armãneashce, limba armãneascã) — аромунсен чĕлхи, Албанин кăнтăр регионĕсенче, çурçĕр тата вăта Грецире, кăнтăр тата тухăç Македонире, кăнтăр-анăç Болгарире, çаплах Сербире, Румынире, Германире, Францире тата Европăри урăх патшалăхсенче, АПШ-ра тата Австралире сарăлнă. Индоевропа чĕлхе çемьинчи роман группин тухăç роман кĕçĕн группине кĕрет. Мегленорумын чĕлхине çывăх. Уйрăм чĕлхе тесе пур лингвист шутламасть — хăшĕпĕр (ытларах румын) балкан-роман чĕлхе тĕпчевçисем ăна румын чĕлхин диалекчĕ тесе йышăнать. Арумын чĕлхипе ытларах ватăрах арумынсем усă кураççĕ. Пĕрмай калаçакан йышĕ 250 пин çын (1997).
Ахаль шыв калти
Ахаль шыв калти (Lissotriton vulgaris) — тритонсен пĕчĕк тритонсен (Lissotriton) йăхĕнчи, çĕрти-шыврисен хӳреллисен ушкăнĕн чи анлă сарăлнисен тĕсĕ. Пĕрремĕш хут ку тĕсĕ 1758 çулта швед натуралисчĕ Карл Линней çырса хунă.
ИгвАй-Ягум
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Арумын чĕлхи
Текст тĕслехĕ
«Отче наш» арумынла :
Каçăсем
Категори:Тухăç-роман чĕлхисем Категори:Греци чĕлхисем Категори:Албани чĕлхисем Категори:Болгари чĕлхисем Категори:Румыни чĕлхисем Категори:Турци чĕлхисем Категори:Македони Республики чĕлхисем
ИгвАй-Ягум
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Нимутохльма
Нимутохльма —Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Иты-Ёган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 20,5 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
ИгвАй-Ягум
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Ахаль шыв калти
Чăн саламандрасен шутне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Çĕрти-шыврисем Категори:Чăн саламандрасем Категори:Хӳреллĕ çĕрти-шыврисем
Нимутохльма
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Надым.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Анат Одес
Анат Одес — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Ижма юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 80 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Борковка
Борковка — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Сельменьга юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Меуден-Яун
Меуден-Яун — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Моховая юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  97 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Авторикша
Автори́кша (мотори́кша, тук-тук, мототакси) — çынсене е япаласене турттармалли витĕллĕ виçкустăрмаллă мотоцикл е мотороллер.
Асăрхавсем
Категори:Пĕрлĕх транспорчĕ Категори:Транспорт хатĕрĕсем Категори:Виçкустăрмаллă автомобильсем Категори:Мотороллерсем Категори:Рикша
Вальтерсвиль (Берн)
Вальтерсвиль (Берн) — (Walterswil BE) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Трахсельвальд тăрăхне кĕрет. 562 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0959.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Гайзельбах (юханшыв)
Гайзельбах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари, Гессен территорипе юхать. Юханшыв Каль (юханшыв) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем  Категори:Гессен юханшывĕсем
Кăлава (пĕлтерĕшсем)
Кăлава:
Категори:Кăлава Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Антропоморфизм
Антропоморфизм (anthropomorphisme от ανθρωπος — этем,  — тĕс, сăнар, форма ) — ӳнерти туртăм. Чи анлă пĕлтерĕшпе пăхсан, этем сăнне тата кĕлеткине ÿкернине пĕлтерет[çăлкуç?].
Хĕсĕкрех пĕлтерĕшпе пӑхсан, антропоморфизм çутçанталăкри, пурнӑçри мĕнпур пулăмсене этем хаписемпе кăтартма ăнтăлни пулать.
Асăрхавсем
Категори:Ӳнер Категори:Зооморфлă роботсем Категори:Халаплăх Категори:Антропоморфизм
Ромул Август
Флавий Ромул Август (лат. Flavius Romulus Augustus), Ромул Августул (лат. Romulus Augustulus тӳрӗ куҫарни Ромул «вӗтӗ Август») тата Момиллус (лат. Momyllus тӳрӗ куҫарни «вӗтӗ намӑс») тенӗ, Рим историографинче ытларах Ромул Август пек паллӑ, — Хӗвеланӑҫ Рим империн 475—476 ҫулсенчи юлашки императорӗ.
Пурнӑҫӗ
Вӑл питӗ ҫамрӑкла император пулса тӑнӑ, анчах пӗр ҫул та астулта ларайман.
Ӗҫӗ-хӗлӗ
Историк Кесари Прокопийӗ Ромул ҫинчен Хӗвеланӑҫ Рим империн юлашки императорӗ пек ҫырать, ҫапла вара вӑл византи-гот вӑрҫисем пуҫланиччен вилнӗ теме пулать.
Вуламалли
Категори:V ĕмĕрте çуралнисем Категори:VI ĕмĕрте вилнисем Категори:Тапса антарнă монархсем Категори:Ачалăхра тапса антарнă монархсем Категори:V ĕмĕрти Европăри тăрăмсем
Куçкĕрет пулăм
Куçкĕрет пулăм — пулаяслăхсен теорийĕнче: ăнсăрт U пулăм, эксперимент (опыт) вăхăтĕнче чат пулма тивĕçлĕскер. Ăна \Omega символпа паллă тăваççĕ.
Куçкĕрет пулăмшăн: P(U) = 1, урăхла каласан, U пулăмăн  пулаяслăхĕ  пĕррепе танлашать.
Енчен те тивĕçтерекен йăнăшлăх шайне палăртса хунă пулсан (сăмахран, 10^{-50}), тата  пулаяслăхпа пĕрре уйрăмлăхĕ  хайхи йăнăшлах шайĕн капĕнчен пысăкрах мар-тăк, пăхса тухакан пулăма ĕçлевлĕхле куçкĕрет пулăм теççĕ.
Куçкĕрет пулăм пĕччен чухне пулăмсен тулли ушкăнĕ пулса тăрать.
Асăрхавсем
Категори:Пулаяслăхсен теорийĕ Категори:Математика
Енчен ку юрату пулсан?
Енчен ку юрату пулсан? (А если это любовь?) — Мосфильм киностудире Юлий Райзман режиссёр 1961 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1961 çулхи фильмĕсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:ССРП ачасен фильмĕсем Категори:ССРП çамрăксен фильмĕсем Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:Вырăсла фильмсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:Шкул пирки фильмсем
Нядловая
Нядловая (Нядлова-Яга) — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Баренц тинĕсĕе юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 33 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Ефимов Константин Александрович
Ефимов Константин Александрович  — (18.04.1906(5)-04.11.1948), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 31. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 3-мĕш тапăнакан çарĕн 4-мĕш татса тухакан артиллери корпусĕн 5-мĕш артиллери дивизин 23-мĕш гварди çăмăл артиллери бригадин командирĕ, гварди полковникĕ.
Атă-пушмак
Атă-пушмак — урана тăхăнса ăна тулашри витĕмсенчен сыхламалли хатĕр. Тумăн пĕр пайĕ пулса тăрать.
Каçăсем
Категори:Тумтир Категори:Тум Категори:Атă-пушмак
Ертӳçĕ (пĕлтерĕшсем)
Ертӳçĕ:
Категори:Ертӳçĕ Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Сакраменто (юханшыв)
Сакраменто (Sacramento river) — АПШ территоринчи юханшыв. Калифорнитерриторипе юхать. Юханшыв. юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 719 км, бассейн лаптăкĕ 69930 км2.
Каçăсем
Категори:Калифорни юханшывĕсем
Максим Горький
Макси́м Го́рький (чăн ячĕ — Алексе́й Макси́мович Пешко́в  ; çавăн пекех тăтăшах çыравçăн чăн ятне псевдонимĕпе пĕрле асăнни те пур — Алексе́й Макси́мович Го́рький; 1868, пуш, 28, Чулхула, Раççей империйĕ — çĕртме, 18, 1936, Горки, Мускав облаçĕ, СССР) — вырăс  çыравçи, прозăçи, драматургĕ. Тĕнчере чи пысăк та чаплă вырăс çыравçисемпе шухăшлавçисенчен пĕри.
Ачалăхĕ
Алексей Максимович Пешков 1868 çулта Чулхулара, Ковалиха урамĕнче çуралнă. Унăн кукаçин - Василий Васильевич Каширинăн - сăрă лаçĕ, чул фундаменчĕ çине лартнă пысăк пура çурчĕ пулнă. Ашшĕ - Максим Савватьевич Пешков (1840—1871), столяр пулса тупăшланă, унчен ăна офицер хисепне туртса илнĕ. Виçĕ çул тултарнă Алёша Пешков холерăпа чирленĕ, анчах та чĕрĕлнĕ. Ывăлĕнчен холера ерсен, М. С. Пешков 1871 çулта утăн 29-мĕшĕнче Аçтăрханра (унта вăл пăрахут канторине ертсе пынă) вилнĕ. Алёша ашшĕне пачах та астуман, анчах та унăн пирки тăвансем каласа панисем тарăн йĕр хăварнă — «Максим Горький» псевдонимне вăл 1892 çулта Максим Савватьевича хисеплесе йышăннă. Лекçейĕн амăшне Варвара Васильевна тесе чĕннĕ, хĕр чухнехи хушамачĕ - Каширина (1842—1879) — меçчен çемьйинчен тухнăскер; çамрăклах упăшкасăр тăрса юлнăскер, иккĕмĕш хут качча кайнă, 1879 çулта çурлан 5-мĕшĕнче чахоткăпа амакланса çĕре кĕнĕ. Максимăн кукамăшĕ — Акулина Ивановна арçына ачана çитĕнтернĕ.
Каçăсем
Категори:Юмахçăсем Категори:Вырăс драматургĕсем Категори:Пушкин Килĕн директорĕсем Категори:Раççей социалисчĕсем Категори:Вырăс çыравçисем, алфавитпа Категори:XIX ĕмĕрти вырăс çыравçисем Категори:XX ĕмĕрти вырăс çыравçисем Категори:Кремль хӳми умĕнчи некропольте пытарнисем
Хетлинген (Цюрих)
Хетлинген (Hettlingen ZH) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Винтертур тăрăхне кĕрет. 2923 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0221.
Каçăсем
Категори:Цюрих кантонĕн хулисем
Половинка (Кельма юппи)
Половинка  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Кельма юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 37 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Нехо II
Нехо II (тулли ячӗ Ухемибра Нехо II, Библире — Нехао) — Авалхи Египетри XXVI (Саис) династин фараонӗ, п. эрч. 610—595 ҫҫ. патне астулта ларнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Фараонсем, алфавитпа Категори:XXVI династин фараонĕсем Категори:П. эрч. VII ĕмĕрти Африкăри тăрăмсем Категори:Библири фараонсем
Игол-Орт
Игол-Орт — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Юган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  491 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 52 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Дубрава (Байгора юппи)
Дубрава  —Раççей территоринчи юханшыв. Липецк облаçĕ, Тамбов облаçĕ, Воронеж облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Байгора юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 5,1 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Суры-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Дубрава (Байгора юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Матыра юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ Хопёр кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Суры-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Дубрава (Байгора юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Липецк облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тамбов облаçĕн юханшывĕсем Категори:Воронеж облаçĕн юханшывĕсем
Виктория (Аслă Британи арăм патши)
мини|справа|Алпусни Виктория (Victoria, Alexandrina Victoria, Çу, 24 1819, Лондон - Кăрлач, 22 1901, Осборн керменĕ, Уайт утравĕ) — Аслă Британипе Ирланди Пĕрлешӳллĕ патшалăхĕн патши пулнă. 1876 çулхи çу уйăхĕн 1-мĕшĕнчен Инди патши.
Виктория III- мĕш Георгăн тăваттăмĕш ывăлĕн, Кент герцогĕн Эдуардăн хĕрĕ пулнă. Вĕсем иккĕшĕ те 1820 çулта вилнĕ, вара Викторине амăшĕ — Виктория Саксен-Кобург-Заальфельд пăхса ÿстернĕ. 18 çултах вăл астул еткерсе юлнă. Ку вăхăтра Пĕрлешÿллĕ патшалăхра конституциллĕ монархи пулнă, патша аллинче нимĕнле политикăллă вăй пулман. Виктория патшалăх ертÿçисен политикине тата министрсен вырăнне кама лартассине сĕм яма тăрăшнă. Халăх хушшинче вăл пысăк хисепре тăнă, хытă мораль тытса тăракан çын шутланнă.
1840 çулта Виктория Саксен-Кобург-Гот Альбертне качча кайнă.
Каçăсем
Категори:Истори Категори:Аслă Британин хĕрарăмĕсем
Гайсбах
Гайсбах — Германи территоринчи юханшыв. Гессен территорипе юхать. Юханшыв  Фульда юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22,1 км, бассейн лаптăкĕ 76,227 км2.
Каçăсем
Категори:Гессен юханшывĕсем
Йăмлăх (физика)
Йăмлăх ( «япалалăх» тенинчен, matter, материя) — физикăри чи тĕпри ăнлавсенчен пĕри, пĕтĕмĕшле термин, уçлăх-вăхăтра  мĕн пуррине палăртаканскер тата çав уçлăх-вăхăтăн енĕсене витĕм кÿрекенскер.
Физика тишкерекен объект, харпăр çыннăн ăс-тăнĕнчен килмен  объективлă реаллĕх.
Йăмлăх сăмах чăваш чĕлхин хăшпĕр сăмахсарĕсенче тĕл пулать. Сăмахран, 1930-мĕш çулсенче тухнă В.Г.Егоровăн "Вврăсла-чăвашла" словарĕнче. Э.В.Фомин чĕлхеçĕ çырнинчен :
Асăннă сăмахăн хапине пăхсан, вăл икĕ компонентран тăрать пек: Йăмлăх=Йăм+Лăх. Кунта -Лăх аффикс, вăл вара япала ячĕсем çумне çыпçăнать. Çапла вара чăваш чĕлхинче тахçан *йăм япала ячĕ пулнă пек пулса тухать. Мĕне пĕлтерме пултарнă вăл — çакă паллă мар.
Асăрхавсем
Категори:Физика Категори:Физика терминĕсем Категори:Философи Категори:Философи терминĕсем
Анат Сейю
Анат Сейю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Сэбысь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Асăрхавсем == ==
Молк-Еган
Молк-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Аган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  59 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 53 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Урман (Тутарстан)
Урман (Урман, Урман) — Тутарстанăн Ешĕл Васан районĕнчи  ял. Чăвашсем пурăнаççĕ. Вырăнти чăвашсем яла ĕлĕкренпех урăхла каланине тупса палăртсан, статья ятне улăштарма тивет. "Урман" тени тутарларан куçарсан "вăрман" пулать.
Ял тытăмĕ, йышĕ
Ялти пĕртен-пĕр урам "улица Зелёная" ятлă.
Истори
Яла ?-мĕш çулта никĕсленĕ. Камсем тата мĕн телевпе иккенĕ паллă мар. Çавăн пекех яла мĕншĕн кун пек ят пани те паллă мар.
Тутарстанти Ешĕл Васан районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла: Воронино, Кайпӑҫ (Кайбицы), Новопольски(Новопольский), Новочувашски (Новочувашский), Ремплер, Урман.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Ешĕл Васан районĕ
Феофан Пĕлтеревçĕ
Феофа́н Пĕлтеревçĕ (Θεοφανής Ομολογητής, Theophanes Confessor) е Феофа́н Сигриа́нский (Θεοφανής Σιγριανής;  760—818 тĕлĕ) — Византи манахĕ, çырсапыравçă,
Каçăсем
Категори:Византи Категори:760 çулта çуралнисем Категори:Византи Категори:IX ĕмĕр историкĕсем Категори:Византи хронисчĕсем Категори:Пĕлтеревçĕсем
Элкей таврашĕ (роман)
Ăшлăх, тытăм, сюжет тата фабула
Хайлав, паллах, документла (нон-фикшн) япала мар, анчах
Роман виçĕ кĕнекерен тăрать:
Каçăсем
Категори:Чăваш литератури Категори:Паллă чăваш романĕсем
Нинг-Яха
Нинг-Яха —Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Хойтарка-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 2 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Алёнка (фильм)
Алёнка (Алёнка) — Мосфильм киностудире Борис Барнет режиссёр 1961 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП кинокамичĕсем Категори:1961 çулхи кинокамитсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:Борис Барнетăн фильмĕсем Категори:ССРП 1961 çулхи фильмĕсем Категори:Сергей Антоновăн хайлавĕсене экранизациленисем Категори:Роуд-муви
Ык-Игль
Ык-Игль — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Коон-Ях юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  30 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Брусенка
Брусенка — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Сухона юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Ык-Игль
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Брусенка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Ык-Игль
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Брусенка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Иккĕн тăваткалла тымарĕ
2-н иккĕмĕш капашри тымарĕ — хăйĕн çине хăй хутласан 2 пулакан плюслă чăн хисеп. Паллă тăвасси: \sqrt{2}.
Геометрилле 2-н иккĕмĕш капашри тымарне 1 тăршшĕллĕ енлĕ тăваткалăн диагоналĕ пек кăтартма пулать (çакă Пифагор теореминчен тухса тăрать). Ахăртнех, ку историре чăн малтан тупса палăртнă иррационаллă хисеп пулнă пулмалла.
Асăннă \sqrt{2} хисепĕн лайăх сывхартавĕ пек  вака шутлама пулать. Унăн çийĕ те, айĕ те ик паллăллă çеç пулсан та, вăл чăн пĕлтерĕшрен 1/10000 чухлĕрен те каярах уйрăлса тăрать.
Каçăсем
Категори:Математикăри константтăсем Категори:Иррационаллă хисепсем Категори:Алгебрăлла хисепсем Категори:Татăлми вак
Висахен
Висахен — (Wyssachen) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Трахсельвальд тăрăхне кĕрет. 1197 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0960.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Санти (юханшыв)
Санти (Santee River) — АПШ территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Атлантика океанĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 230 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:АПШ юханшывĕсем
Йăлтăвар
Йăлтăвар — Атăлçи Пăлхар патшисен титулĕ. Вăл авалхи тĕрĕксен элтепер титулĕпе тăванлă шутланать.
Ибн Фадланăн çыравĕсен фрагментне чăвашла куçарнă Г. Ф. Юмарт ку термина Елтĕпер пек траскрипцилет.
Литература
Путешествие Ибн-Фадлана на Волгу / Под ред. И. Ю. Крачковского. — М.—Л.: Академия наук СССР, 1939. — 193 с. Zeki Validi Togan A. Ibn Fadlans Reisebericht (нем.). — Leipzig, 1939. — 336 S.
Категори:Атăлçи Пăлхар Категори:Титулсем
Сандали
Сандали (σανδάλιον, нум. х. ) — çулла тăхăнмалли уçă тата çамăл атă-пушмак. Тĕпĕнчен тата ура çумне çирĕплетмелли кантрасенчен е чĕнрен тăрать.
Асăрхавсем
* Категори:Атă-пушмак
Ефимов Леонид Николаевич
Ефимов Леонид Николаевич  — (24.12.1901(11)-30.09.1986), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 3-мĕш гварди танк çарĕн 9-мĕш механизăмланă корпусĕн 69-мĕш механизăмланă бригадин перевçи, красноармеец.
Нядтей
Нядтей — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Нерута юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 67 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Берилли изотопĕсем
Берилиизотопĕсем — тĕшĕнче тĕрлĕ шутлă нейтронлă берили хими элеменчĕн атомĕсемпе атом тĕшшин варианчĕсем
Каçăсем
Категори:Изотопсем
Хофштеттен-Эльг
Хофштеттен-Эльг (Hofstetten bei Elgg) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Винтертур тăрăхне кĕрет. 435 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0222.
Каçăсем
Категори:Цюрих кантонĕн хулисем
Полога
Полога — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Алсет юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 12 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Мускаври оперетта театрĕ
Мускаври патшалăхăн академикăллă опере́тта театрĕ, ''кĕск. ячĕ'' «Мускав оперетти» е ахаллĕн Мусоперетти — Мускаври мусăк театрĕ, ССРП патшалăхăн пĕрремĕш оперетта театрĕ.
Харпăр театр
1922 çулта ССРП çĕнĕ экономика политики эпохинче Мăн Дмитровка, 17 çурт адресĕпе, Дмитровка театрĕн çуртĕнче харпăр Мускаври оперетта театрне уçнă. Çак вырăнта К. С. Станиславский тата Вл. И. Немирович-Данченко ячĕллĕ мусăк театрĕн çуртне хăпартнă. Театрăн тăвăр пӳлĕмĕнче спектакльсене çулталăкăн сивĕ тапхăрĕнче кăна лартнă, çуркунне вĕçĕнче вара пултарулăх коллективĕ «Эрмитаж» садĕнчи Тĕкĕрлĕ театрне куçнă.
Виççĕлле пăнчă
Виççĕлле пăнчă,  пĕр компонентлă тытăмра — фазăлла  лаптак P—T-диаграммăра йĕрсем виçĕ фазăн тĕреклĕ шайлашулăхĕпе майлашăннă  пĕр тĕле  пуçтарăннă вырăн.
Каçăсем
Категори:Термодинамика
Мускаври оперетта театрĕ
Харпăр театр
1925 çулта Мускаври мусăк камичĕн театрĕ пулса тăнă. 1926 çулта ăна хупнă хыççăн Николай Бравин ертсе пынипе «Оперетта артисчĕсен ĕçлев ушкăнĕ» «Альказар» варьете-театрĕнче 1926/27 çулсенче ĕçленĕ. Çак коллективран Мускаври патшалăхăн оперетта театрне туса хунă.
Яхмос-Нефертари
Яхмос-Нефертари Яхмес-Нефертари — Авалхи Египет пӗтӗм кун-ҫулӗнче чи мӑнаҫла та паллӑ хӗрарӑмсенчен пӗри, ӑна панӑ политикӑллӑ тата тӗн тивӗҫлӗ ячӗсем XVIII династин ытти фараонӗсен арӑмӗсене патшалӑх тата сӑваплӑ статуса кӗрнӗ.