cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вэбарка-Яха
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Анорга-Яга (юханшыв)
Анорга-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Выер-То кӳлĕ - Выер елгасы юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Шăхча
Шăхча (membrum virile), е пе́нис (penis — хÿре) — чĕрчунсен аçа органĕ
Этемĕн çавнашкал органне шăхча темеççĕ, ун валли урăх сăмахсем пур. Çавăн пекех, этем тĕлĕшпе усă куракан çав сăмахсене ытти чĕрчунсем енĕпе усă курма май çук.
Шăхча тени обсценлă лексика (намăс сăмах) шутланмасть, вăл кашни сăмахсарта тенĕ пекех пур.
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсен органĕсем Категори:Арама органĕсем
Егоров Михаил Артёмович
Егоров Михаил Артёмович  — (1916-19.06.1964), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 13. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 52-мĕш çарĕн 294-мĕш перевçĕсен дивизин 861-мĕш перевçĕсен полкĕн çуран разведка взвочĕн командирне пулăшаканĕ, аслă сержант.
Тамăрсем (Пĕрремĕш тĕнче вăрçи)
Тамăрсем — Пĕрремĕш тĕнче вăрçинче Варринчи çĕршывсен коалицине, пĕрлĕхне, альянсне хирĕç тăнă çĕршывсен пĕрлештерÿллĕ ячĕ.
Вăрçă пуçланичченех Аслă Британи, Франци, Раççей «Антанта» текен союзра тăнă.
Вăрçă пуçлансан ку союз арканман. Анчах та вĕсен çумне тата ытти хăшпĕр çĕршывсем те хутшăннă. Çапла вара «Тамăрсем» тени «Антанта» тенинчен анлăрах.
Хура Угормица
Хура Угормица —Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Угорма юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 3 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Кĕçĕн Коен
Кĕçĕн Коен — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Коен юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  34 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Чикаския
Чикаския (юханшыв)  —  АПШ территоринчи юханшыв. Платт кăнтăр анăç пайĕнче пуçланса  Солт-Форк-Арканзас юханшыва  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 233 км.
Каçăсем
Категори:Канзас юханшывĕсем Категори:Оклахома юханшывĕсем
Быков Алексей Васильевич
Быков Алексей Васильевич — (14.10.1915(1)-17.07.1989), Вăта фронтăн 65-мĕш çарĕн 149-мĕш перевçĕсен дивизин 568-мĕш перевçĕсен полкĕн сапёрĕ, красноармеец, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 30.
Сандал (кӳлĕ)
Сандал — Раççей территоринчи кӳлĕ. Карел Республикинче вырнаçнă. Тивдийка юханшыв юхса кĕрет,  юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 152 км².
Аубах (Дилль юппи)
Каçăсем
Категори:Гессен юханшывĕсем Категори:Рейн бассейнĕ
Утар (Орша районĕ)
Утар, — Мари Элĕн Орша районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Мари Элĕн Орша районĕ
Аарберг (тăрăх)
Арберг (Aarberg (Bezirk)) — Швейцарири тăрăх. Тарăх центрĕ — Арберг (Берн) хула.
Халкида
Халкида (грек. Χαλκίς,Χαλκίδα) — Грецири хула.
Вуламалли
Категори:Халкида Категори:Грецири номсен тĕп хулисем Категори:Эвбея Категори:Авалхи Грецири хуласем
Воробьёв Николай Тимофеевич (танкист)
Воробьёв Николай Тимофеевич — (27.12.1921-29.12.2001), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 6-мĕш çарĕн 7-мĕш гварди танк механизăмланă корпусăн 25-мĕш гварди танк механизăмланă бригадăн12-мĕш танк полкĕн танк взвочĕн командирĕ, лейтенант.
Шаймăрса (Тутарстан)
Тавралăх
Вăрмансăр вырăнта вырнаçнă. Йĕри-тавра хирсем те анасем.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Ялта тутарсем пурăнаççĕ.
Кунçул
Истори енчен Кивĕ Шемĕршелпе çыхăнтараççĕ. Анчах ку статьяри ял таврашĕнче чăвашсем çук темелле, çапла вара ял ятне те тутурла форматпа асăннă — Шаймарса.
Паллă çынсем
Категори:Пăва районĕнчи пурăнан вырăнсем Категори:Тутарстан
Апат-çимĕçри чĕлкĕмсем
Апат çимĕç чĕлкĕмĕсем — апат-çимĕçĕн ферментсемпе ирĕлеймен, анчах та пыршăлăхри усăллă микрофлора витĕмĕпе тирпейленекен компоненчĕсем.
Апат-çимĕç чĕлкĕмĕсен тĕп тĕсĕсем
Асăрхавсем
Категори:Апат-çимĕç Категори:Апат-çимĕсри чĕлкĕмсем Категори:Апат ирĕлнин физиологийĕ
Синька (Тихвинка юппи)
Синька  —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Тихвинка юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 46 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Вэнто-Се
Вэнто-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Вэн-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 32 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Лакшми
мини|Лакшми. [[Рави Варма ӳкерчӗкӗ]]
Лакшми (санскр. लक्ष्मी, Lakṣmī IAST — «телей») — индуизмра ырлӑх, чаплӑх, пуянлӑх, ӑнӑҫу тата телей турри. Вӑл — хӳхӗмлӗхе, илемлӗхпе ытарлӑха пӗлтерет. Лакшми Вишну арӑмӗ, ҫапла вара унӑн хӑватне пӗлтерет. Вишнуизм тенне ӗненекенсем шутланӑ тӑрӑх, Лакшмине хисеплени вӗсене пурнӑҫри телейсӗрлӗхрен тата чухӑнлӑхран хӑтарать. Лакшми хӑйӗн упӑшкине, лешӗ пур виҫ тӗнчесенче ӑҫта пулсан та, яланах унпа юнашар пулассине сӑмах панӑ. Ҫӗр ҫинчи сӑнарта вӑл Вамана (Падма е Камала пулса), Рама (Ситапулса пулса) тата Кришна (Радха, каярах Рукмини пулса) аватарасен арӑмӗ. Хӑш чух Лакшмине «Шри» (Sri, «чаплӑх», «телей», «мухтав») тесе чӗнеҫҫӗ, ирхи вайшнавизмра Шри уйрӑм турӑ та пулма пултарнӑ, анчах вӑхӑт иртнӗ май унӑн сӑнарӗ Лакшми сӑнарӗпе пӗрешкел пулса хутӑшса кайнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Мифологи Категори:Тĕнсем Категори:Ĕнчĕ Категори:Индуизм
Чергушка
Чергушка — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Сёма юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 33 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Аув (юханшыв)
Аув — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3,6 км, бассейн лаптăкĕ 25,162 км2.
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Каламата
Каламата — (греч. Καλαμάτα) — Грецири хула тата порт, кӑнтӑр-хӗвеланӑҫ Пелопоннесра вырнаҫнӑ.
Вуламалли
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Греци хулисем Категори:Месиния Категори:Грецири номсен тĕп хулисем
Сонар
Гидролока́тор, е сона́р, (sonar, аббревиатура: ) — шыв айĕнчи объектсене акустика пайăркисемпе шыраса тупмалли хатĕр. Аслă Британире 1948 çулчен «асдик» (ASDIC, аббревиатура: ) палăртупа усă курнă.
Каçăсем
Категори:Локаци Категори:Гидроакустика станцисем Категори:Акустика Категори:Электроакустика приборĕсем
Туга-Еган
Туга-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Патын-Еган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  2 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Егоров Михаил Иванович
Егоров Михаил Иванович  — (1916-12.03.1940), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 21. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çурçĕр-Анăç фронтăн 7-мĕш çарĕн 22-мĕш çамăл танк бригадин танк ротин [[Комиссар (çар), кĕçĕн политрук.
Арко-Бесштанная
Арко-Бесштанная — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Баренц тинĕсĕе юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Юхаслăх
Юхаслăх — тÿсĕмлĕхлĕ металсен тата ĕскерсен пусăм тикĕссĕн ÿссе пынăçем шутаракан вăйсен витĕмне парăнас тата, çавна май, нÿнек шĕвексем пек куçас палăрăмĕ
Юхаслăх капĕ нӳнек капне кутăнла.
Ытларах чухне юхаслăха φ = 1 / μ е F = 1 / μ символсемпе паллă тăваççĕ.
Юхаслăх ăнлавне идеалла ирĕлчĕкĕн нÿнекне палăртнă чухне усă курма пулать. Ирĕлчĕкĕн a тата b компоненчĕсен юхаслăхне ак çак формулăпа пĕлме пулать
ку ирĕлчĕкĕн нÿнекĕн формулинчен кăшт ансатрах:
кунта
Литература
Категори:Материалсен палăрăмĕсем Категори:Деформациленекен хытă ĕскерĕн механики Категори:Юхаслăх
Аккуçа
Аккуçа (Азбаба, Акхуҗа) — Тутарстанăн Аппас районĕнчи ял. Хальхи вăхăтра ытларах тутарсем пурăнаççĕ. Ыттисем — чăвашсем.
Çавăн пекех урăх ят та пур — Ĕçпепе; никĕсре тăракан çын ячĕ вара — Хаçпапа (ку пĕтĕмпех Н. И. Ашмарина словарĕнчен).
Тавралăх
Сĕве таврашĕнче, сулахай айлăмра, Хайпăç районне кĕрекен Кÿлпÿç ялĕнчен виçĕ çухрăм кăнтăрарах вырнаçнă.
П. эрч. 98
Вуламалли
Категори:Çулсем
Аккуçа
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Пурнакансем (1989-мĕш çулхи çырсатуху): тутарсем — 62%, чăвашсем — 37%.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Аппас районĕн ялĕсем
Болонинка
Болонинка — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Лама юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Килкис
Килкис (грек. Κιλκίς, макед. Кукуш) — Грецири хула.
Шăхчалла
Шăхчалла — ачасем те, çитĕннисем те вылякан вăйă.
Кун пирки Ашмарин сăмахсарĕнче çапла ăнлантарнă :
Шăхчалла. назв. игры, в горелки. Якейк. Шăхчалла вылянă чухне шăхча пилĕк хутчен тытимасан, ăна пилĕк хут строй кăлараççĕ.
Каçăсем
Категори:Ача-пăча вăййисем Категори:Тулти вăйăсем Категори:Хускануллă вăйăсем Категори:Вăйăсем
Вилĕмсĕр гарнизон
Вилĕмсĕр гарнизон (Бессмертный гарнизон) — Мосфильм киностудире Захар Аграненко режиссёр 1956 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи пирки фильмсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:Захар Аграненко фильмĕсем Категори:ССРП 1956 çулхи истори фильмĕсем Категори:Константин Симоновăн хайлавĕсене экранизациленисем Категори:Брест карманне хӳтĕлени пирки фильмсем
Панфилов Никита Владиславович
Никита Владиславович Панфилов (1979, ака, 30, Мускав) — раççей кино актёрĕ.
Биографи
Никита Панфилов 1979 çулхи акан 30-мĕшĕнче Мускавра, актёрсен çемьинче çуралнă. Ашшĕ — Владислав Владимирович Панфилов, Мускаври кăмăллă камитçĕсен театрĕн ертӳçи. Амăшĕ — Мускаври «Монотон» театрĕн режиссёрĕ.
Пиллĕк çул тултарсанах Никита сцена çине Иван-патшачи ролĕнче тухнă, вунтăваттăра вара — Хĕл Мучи сăнарĕпе.
Мускаври 809 №-лĕ вăтам шкулта вĕреннĕ чухне Грек-рим кĕрешĕвĕпе хăтланнă. Саккăрмĕш класа çитсен спорт ăсти нормине пурнăçланă та çамрăксен олимп резервне кĕнĕ.
1996 çулта вăтам пĕлӳ илнĕ хыççăн, Мускаврах Хальхи ӳнерĕн институчĕн актёр уйрăмне вĕренме кĕнĕ. Каярах РФ Хĕспăшаллă вăйĕсенче хĕсметре тăнă. Салтакран таврăнсан темиçе театр институтне документсене панă.
Каçăсем
Категори:1979 çулта çуралнисем Категори:Акан 30-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Актёрсем, алфавитпа Категори:Раççей актёрĕсем Категори:XXI ĕмĕрти актёрсем Категори:Пайăр çынсем:Мускаври Чехов ячĕллĕ Пултарулăх театрĕ Категори:Телеертӳçсем, алфавитпа Категори:XXI ĕмĕрти телеертӳçсем Категори:Телеертӳçсем, алфавитпа Категори:МПАТ студи-шкулĕнче вĕренсе тухнисем Категори:Раççей телеертӳçисем
Утар (Совет районĕ)
Утар, — Мари Элĕн Совет районĕнчи ял.
Юлий II
Юлий II, пурнӑҫра — Джулиано делла Ровере (Giuliano della Rovere; 5 раштав 1443, Альбисола-Супериоре, Генуя республики — 21 нарӑс 1513, Рим, Папа облаҫӗ) — Рим Папи 1 чӳк 1503 ҫулхи - 21 нарӑс 1513 ҫулхи. Ун чухнехи тапхӑрти ытти паппӑсем пекех, тӗнчери пурнӑҫ ӗҫӗсемпе кӑсӑкланнӑ. Хӑйӗн ҫӗрсем ҫӗнсе илсе Папа облаҫне пӗр патшалӑха пуҫтарнипе паллӑ.
Каҫӑсем
Категори:Рим попĕсем Категори:IV Сикст кардиналĕсем Категори:Аслă пенитенциарисем Категори:Делла Ровере Категори:Кутанс епископĕсем Категори:Лодев епископĕсем Категори:Верчелли епископĕсем Категори:Итал вăрçисене хутшăннисем
Чивица
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Свислочь (Березина юппи)
Свислочь (Березина юппи)  —  Беларуç территоринчи юханшыв. Минск тӳремсăртлăхĕнчен Минск облаçĕн Минск районĕнчи Векшицы  патĕнче пуçланса  Березина юханшыва Свислочь ( Могилёв облаçĕн Осипович районĕ) патĕнче юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 327 км.
Бугабашево
Бугабашево (Бугабашево) — Пушкăрт Республикинчи Баккали районĕн ялĕ. Чăвашсем тата вырăссем пурăнаççĕ.
Ялăн чăн-чăваш ятне тупса палăртман. Çавна тупсанах статья ятне улăштарма тивет. Шырав малалла пырать.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2002 çулхи çырупа килĕшӳллĕн чăвашсем пайĕ (56%), вырăссен - (39%).
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Бакали районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
Шотозеро
Шотозеро — Раççей территоринчи кӳлĕ. Карел Республикинче вырнаçнă. Шуя, Миккелица тата Педлоеги. юханшыв юхса кĕрет, Шуя (юханшыв, Логмозерона кĕрет) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 74,04 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Карел Республикин кӳллисем
Ауграбен
Ауграбен — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Лидербах (Майн юппи)|Лидербах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1,4 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Кĕçĕн Чынгыз
Кĕçĕн Чынгыз — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Çĕн Çĕпĕр шыв управĕ (Обь) юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  3115 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Смердомка
Смердомка —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Чагодоща юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 147 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 74 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Чикаго (юханшыв)
Чикаго (юханшыв)  —  АПШ территоринчи юханшыв. Мичиган кӳллинче) пуçланса  Мексика кӳлмекне  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 251 км.
Каçăсем
Категори:Иллинойс юханшывĕсем
Овчинников Николай Васильевич
Николай Васильевич Овчинников (юпа, 14, 1918, Мĕшĕл ялĕ, Шупашкар уесĕ — 2004, нарăс, 18, Шупашкар, Чăваш Республики) — чăваш ӳнерçи, Чăваш Ен тата РФССР халăх ӳнерçи, профессор, Чăваш Ен Наци ăслăхпа ÿнер академийĕн академикĕ, ССРП ӲП пайташĕ (1944).
Биографи
Мĕшĕл ялĕнче 1918-мĕш çулта çуралнă.
Улатăрти ÿнер-гравёр вĕрентĕшĕнче (1937) вĕреннĕ.
1939-1945- мĕш çулсенче Финн кампанинче тата Тăван Çĕршывĕн Аслă вăрçинче хутшăннă.
1951-мĕш çулта Ленинградри Репин ячĕллĕ Ӳнер Академинче (Рудольф Френц профессор ăсталăх лаççи) вĕренсе тухнă. 1954 -мĕш çулта ăна ÿнер тĕпчевлĕх ăслăлăхĕн кандидачĕ ятне панă.
1960 -мĕш çултан — Чăваш патшалăх И. Я. Яковлев ячĕллĕ педагогика институчĕн ÿнер-графика факультечĕн кафедра доценчĕ.
РФССР Ӳнер Пĕрлешĕвĕн правлени секретарĕ (1961-1983).
Чăваш Ен Ӳнер Пĕрлешĕвĕн правлени председателĕ (1963-1989).
Чăваш Ен халăх ÿнерçи (1968).
Ӳнер кафедрин профессорĕ (1973).
ЧР ăслăлăхĕпе ÿнер академийĕн чăн пайташĕ (1995).
РФССР Халăх ÿнерçи (1984).
Куравсем
Зоналлă, ССРП, пĕтĕм Раççей тата çăршыв тулашĕнчи куравсенче хутшăннă. Унăн АПШ-ра, Японире, Францире, Англире, Германире пайăр куравсем пулнă.
Ĕçĕсем
Н. В. Овчинников ÿнер хайлавĕсем Раççейĕн тата тĕнчен 34 музейĕсенче тата харпăр пухувĕсенче ÿпранаççĕ.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Ӳкерçĕсем, алфавитпа Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:Чăваш ӳкерçисем Категори:Раççей ӳкерçисем Категори:СССР ӳкерçисем Категори:Ӳнер Категори:1918 çулта çуралнисем Категори:Юпан 14-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2004 çулта вилнисем Категори:Нарăсăн 18-мĕшĕнче вилнисем
Туга-Еган 2-мĕш
Туга-Еган 2-мĕш — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Пиковский Еган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  114 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 34 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Быков Борис Иванович
Быков Борис Иванович — (25.02.1925-01.02.2008), 1-мĕш Украина фрончĕн 13-мĕш çарĕн 350-мĕш перевçĕсен дивизин1176-мĕш перевçĕсен полкĕн миномёт ротин отделени командирĕ, сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 23.
Онучино (Мари Эл)
Ону́чино (Онучин ) — Мари Элĕн Паранькă районĕнчи ял. Ильпанур ял тăрăхĕ шутĕнче. 2003 çул пуçламăшĕ тĕлнелле ялта 5 пӳрт пулнă, 9 çын пурăннă. 2015 çулта пĕр хĕрарăм çеç пурăннă.
Арберг (Берн)
Арберг (Aarberg) — Швейцарири коммуна, тăрăхăн центрĕ, Берн кантонĕнче вырнаçнă.
Онучино (Мари Эл)
Истори
XIX ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче марисем пурăннă, Пектемер Сурт ятлă, 1836 çулта Онучинăра 19 пӳрт, 181 çын пулнă, 1869 çулта 37 кил, 1884 çулта — 46 кил, 312 çын пурăннă, 628,2 теççеттинĕ çĕрпе ускурнă. 1896 çулта ялта вĕрентĕше уçнă. XIX ĕмĕрте ял Вятка кĕпĕрнин Уржум уесĕнчи Буй, кайран Ирмучаш вулăсне кĕнĕ.
1920 çулта Онучино яла Мари автономи облаçне кĕртнĕ, кайран Сернур йышĕнче, 1924 çултарнпа — Мари-Турек кантонĕнче. 1931 çултанпа — Паранькă районĕнче. Çаплах, Онучино ял канашĕн администрацийĕ пулнă.
Арберг (Берн)
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Онучино (Мари Эл)
Истори
1961 çулта ял канашне пăрахăçланă та Онучино яла Ирмучаш ял канашĕнче, 1966 çул хыççăн — Ильпанур ял канашĕнче. 1985 çулта яла «перспективăсар» статуса кĕртнĕ.
Халĕ кунта шыв пăрăхĕ, телефон çук, автобус кĕмест.
Каçăсем
Категори:Паранькă районĕнчи пурăнан вырăнсем
Лариса (хула)
Лариса (грек. Λάρισα) — Грецири хула.
Ширшов кӳлли
Ширшов — Раççей территоринчи кӳлĕ. Архангельск облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Архангельск облаçĕн кӳллисем
Индуизм
мини|[[Сарасвати, ӑс, пӗлӳ, ӳнер, илем арӑм-турри]]
Индуизм — инди тӗнӗсенчен пӗри, Инди субконтиненчӗ ҫинче пулса тухнӑ религи, сайра мар ӑна йӑла-йӗркисемпе философи шкулӗсен тата пуҫтаруллӑ пӗр пек паллӑсен ҫыхӑнӑвӗ пек ӑнлантараҫҫӗ. Индуизмӑн историллӗ ячӗ санскрит чӗлхинче — сана́тана-дха́рма (санскрит सनातन धर्म, sanātana dharma IAST), ӑна «ӗмӗрхи тӗн», «ӗмӗрхи ҫул» е «ӗмӗрхи йӑла» тесе куҫарма пулать.
Индуизм харапп (инд) тата дравид цивилизацийӗсенчен тухнӑ, ҫавӑнпа ӑна тӗнчери чи авалхи тӗн теҫҫӗ.
Каҫӑсем
Категори:Индуизм Категори:Мифологи Категори:Тĕнсем Категори:Ĕнчĕ Категори:Тĕн
Хура Терехта
Хура Терехта — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Мăн Терехта юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 21 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Марайка
Марайка — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Обь юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  3303 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Свислочь (Неман юппи)
Свислочь (Неман юппи)  —  Беларуç территоринчи юханшыв. Гродно облаçĕнчи Волковыск тӳремсăртлăхĕнчен пуçланса Неман юханшыва Гродно хулинчен çӳлерех юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 137 км.
Анат юхăмĕнче ГЭС вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Гродно облаçĕн юханшывĕсем Категори: Неман юпписем
Виççĕн Çĕвекассинчен
Виççĕн Çĕвекассинчен (Трое из Простоквашино) — Союзмультфильм киностудире Владимир Попов режиссёр 1978 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Сюжет
Хĕветĕр-пичче, çав тери хăйтĕллĕн хула ачи (çавăнпа та ăна Пичче теңĕ ĕнтĕ), хăй пурăнакан çурт çумĕнче хуçалăха юратакан Матроскин кушашак аçипе паллашать, хăйне валли илнĕ бутерброда астивтерет. Бутерброд, Матроскин шухăшĕпе, «тĕрĕс марскер» (кушак аçи арçын ачана бутерброда кăлпассие чĕлхе çине хурса çиме сĕнет) пулнă, вара Хĕветĕр ăна хăйĕн хваттерне пурăнма чĕнет, анчах та ашшĕ-амăшĕ аçана килте усрама хирĕç пулаççĕ, мĕншĕң тесен кушак аçине хăварсан амăшĕ ашшĕнчен уйрăлассипе хăратать. Хĕветĕр пичче, хăйĕн несĕлĕсем валли çыру хăварать те Матроскинпе тăван кĕтесе пăрахса хуларан тухса каяççĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП кĕске мультфильмĕсем Категори:«Союзмультфильм» студин мультфильмĕсем Категори:Эдуард Успенскин хайлавĕсене экранизациленисем Категори:Калаçакан чĕрчунсем пирки мультфильмсем Категори:Çĕвекасси
Вэн-Яха (Сякута-Яха юппи)
Вэн-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Сякута-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 53 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 51 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Майя Бускила
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Майя Бускила Мароккоран тухнă тĕне ĕненекен çемьере çуралса ÿснĕ.
Пайăр пурнăçĕ
2011-мĕш çулта вăл Матан Коэнпа тĕл пулнă, çĕртме уйăхĕн 12-мĕшĕнче вĕсем мăшăрланнă. 2012-мĕш çулхи раштав уйăхĕн 1-мĕшĕнче вĕсен пĕрремĕш ывăлĕ çуралнă. 2013-мĕш çулхи çу уйăхĕн 8-мĕшĕнче вĕсем уйăрăлни çинчен пĕлтернĕ. Нетанире пурăнать.
Майя Бускила Симон Бускила юрăçăн тăванĕн хĕрĕ пулать.
Егоров Николай Сергеевич
Егоров Николай Сергеевич  — (28.11.1921-01.12.1995), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш сывлăш çарĕн 3-мĕш гварди пĕтерекен авиаци корпусĕн 13-мĕш гварди пĕтерекен авиаци дивизин 150-мĕш гварди пĕтерекен авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, гварди сержанчĕ.
Публий Нигидий Фигул
Публий Нигидий Фигул, п. эрч. 98 каярах мар — п. эрч.45 вилнӗ) — рим патшалӑх ӗҫченӗ тата философӗ, плебейсенчен тухнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Истори *Патшалăхсем *Политиксем Категори:Философсем Категори:Философсем, алфавитпа
Козани
Козани (грек.Κοζάνη) — ҫурҫӗр Грецири хула.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Греци хулисем
Археологи
мини|[[Остин Генри Лейард археолог кӗнекинчи ӳкерчӗк. Ниневияри археологи ӗҫӗсӗм]]
Археологи — (ἀρχαῖος «аваллӑ» + grcλόγος «сӑмах, «вӗренӳ») — этемӗн иртнӗ кун-ҫулне ҫӗрте тупнӑ япаласем тӑрӑх тӗпчекен истори дисциплини.
Археологине социаллӑ ӑслӑх та, гуманитари ӑслӑхӗн пайӗ те теме пулать. Европӑра ӑна уйрӑм дисциплина е ытти дисциплинасен пайӗ вырӑнне тытаҫҫӗ, ҫав вӑхӑтрах Ҫӳрҫӗр Америкара археологи антропологи пайӗ пулса тӑрать.
Каҫӑсем
Категори:Археологи
Аула (юханшыв)
Аула — Германи территоринчи юханшыв. Гессен территорипе юхать. Юханшыв Нидераульа, Фульда юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22,6 км, бассейн лаптăкĕ 124,787 км2.
Каçăсем
Категори:Гессен юханшывĕсем
Арко-Выеръяга
Арко-Выеръяга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Выер-То кӳлĕ - Выер юханшыв юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Упа кӳлли (Курган облаçĕ)
Упа кӳлли — Раççей территоринчи кӳлĕ. Курган облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 61,3 км².
Çĕвекассинчи каникул
Çĕвекассинчи каникул (Каникулы в Простоквашино) — Союзмультфильм киностудире Владимир Попов режиссёр 1980 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Упа кӳлли (Курган облаçĕ)
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Курган облаçĕн кӳллисем
Арко-Выеръяга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Болотея
Болотея — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Сить юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 50 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Медуза (пĕлтерĕшсем)
Медуза:
Шитроба
Шитроба —Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Ючка юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 1 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Армути — йӳç курăк
«Армути — йӳç курăк» — 1982 çулта ӳнерленĕ совет кинофильмĕ.
Сюжет
Вăрçăран Трофим тăван ялне Германире тупнă хĕрпе таврăнать. Хĕр концлагерьте ăс-тăнне çухатнă-мĕн. Тăван ял халăхĕ çамрăк çынăн хĕнлĕ шăпине чуна илни хĕре пурнăçа таврăнма пулашать.
Аульбах
Аульбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Мозель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 4 км, бассейн лаптăкĕ 4,682 км2.
Барген (Берн)
Барген (Bargen) — Швейцарири коммуна, тăрăхăн центрĕ, Берн кантонĕнче вырнаçнă.
Арберг тăрăхне кĕрет. 934 çын (2006 (раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 0302.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Хура Сугаш
Хура Сугаш — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Сугаш юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 6 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Янина (хула)
Янина (грек. Ιωάννινα ή Γιάννενα) — Грецири хула.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Греци хулисем
Сомина
Сомина —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Медведа юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 3 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Арко-Пендмаяга
Арко-Пендмаяга (Арко-Пэндма-Яга) — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Баренц тинĕсĕе юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Тунголька
Тунголька — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Киевский Еган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  183 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Герострат
мини|Артемида чиркӗвӗн моделӗ. Турци, [[Миниатюрк паркӗ]] Герострат (Ἡρόστρατος; — Авалхи Грецинчи Эфес хули ҫынни (халӗ Турци ҫӗҏӗ), вӑл пирӗн эраччан 356 ҫулта тӑван хулинчи Артемида чиркӗвне ҫунтарса янӑ.
Авалхи Грецин историкӗ Феопомп (Валери Максим хутланӑ) тӑрӑх, Герострат хӑйне асаплантарнӑ чух храмне унӑн ятне несӗлсем асра тытччӗр тесе ҫунтарнине каласа панӑ. Эфес халӑхӗ ӑна вӗлерсе ятне манма хушнӑ. Анчах Феопомп, Геростратӑн хура ӗҫӗ ҫинчен каласа, унӑн ятне паянхи куна ҫити сыхласа хӑварнӑ.
Ӗҫӗ-хӗлӗ
Пушар туса чапа тухнӑ.
Аппас районĕ
Аппа́с райо́нĕ (Apas rayonı, Апа́с районы́) — Тутарстан Республикине кĕрекен (РФ) администрациллĕ-территориллĕ виçи тата муниципаллă йĕркеленĕвĕ (муниципаллă район). Республикăн кăнтăр-анăçĕнче, Чăваш Республикипе кӳршĕлле, вырнаçнă.
Каçăсем
*
Вэн-Яха (Тадибе-Яха юппи)
Вэн-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Тадибе-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 30 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Мăн Вудъявр
Мăн Вудъявр — Раççей территоринчи кӳлĕ. Мурман облаçĕнче вырнаçнă. Вудъяврйок, Лопарская, Юкспорйок юханшыв юхса кĕрет,  юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 3,6 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Мурман облаçĕн кӳллисем
Быков Василий Иванович (Совет Союзĕн Паттăрĕ)
Быков Василий Иванович (Совет Союзĕн Паттăрĕ) — (05.02.1920-16.11.1999), Çурçĕр флочĕн] ]торпеда катерĕсен бригадин торпеда катерĕсен 3-мĕш дивизионĕн ТКА-242 [[Торпеда катерĕн командирĕ, аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, , . Указ дати - 05.
Масляха
Масляха — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Çĕн Çĕпĕр шыв управĕ (Обь) юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  3141 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Столоша
Столоша —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Молога юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 212 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тури Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем
Шиченга (Сямжена юппи)
Шиченга  —Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Сямжена юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 34 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 49 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Хусанти ютйăхсен вĕрентевçисен семинарийĕ
Хусанти ютйăхсен вĕрентевçисен семинарийĕ — Ильминский Николай Иванович тăрăшнипе 1872-мĕш çулта Хусан хулинче уçнă вĕрентевçĕсем хатĕрлекен шкул. 1884-мĕш çултан "ютйăхсен" теме пăрахнă, анчах та вăл пурпĕрех вырăс мар шкулсем валли вырăс мар ачасенченех вĕрентевçĕсем хатĕрлес енĕпе специализациленнĕ.
Умистори
Умистори тесе Хусанти крешшĕн-тутар тĕп шкулĕн ĕçĕ-хĕлне шутлама пулать. Вăл 1863-мĕш çултанпа ĕçленĕ. Калас пулать, малтанхи вăхăтра, хăйĕн çурчĕ пуличчен, Крешшĕн-тутар тĕп шкулĕ тата Ютйăхсен семинарийĕ пĕр тĕлтех ĕçленĕ.
Малалли истори
Хысна шучĕпе вĕрентме палăртнă вĕренекенсен шучĕ — 240, вĕсенчен çурринчен кая мар вырăссем, ыттисем — тĕне кĕне ютйăхсем (тутарсем, чăвашсем, çармăссем т.ыт.те). Хысна шучĕпе вĕренкенсемсĕр пуçне тата тĕрлĕрен йĕркелĕмсен стипендиачĕсем тата уйрăм çынсем те пулнă. Вĕрентÿ тăршшĕ — виçĕ çул. 1977-мĕш çултанпа хатĕрлев класĕсем (кашни çул 30 çын) уçнă. Семинарие хысна шучĕпе пĕтерекенсем кайран уписаттĕлнĕ 6 çул янă вырăнта ĕçленĕ.
Çавăн пекех семинари çумĕнче, пĕр вăхăтран пуçласа, чăвашсем, мордавасем (те ирçе, те мăкшă — паллă мар), çармăссем, удмуртсем валли пуçламăш шкулсем йĕркелесе янă — штат тăрăх, кашни халăх енчен 15 вĕренекен.
1894-мĕш çулхи октябрĕн 26-мĕшĕнчен, Тÿре-Шара хушавĕпе, вырăс тата вырăс мар вĕренекенсен пропорцине çĕнĕлле йĕркеленĕ: вырăссем пĕррре виççемĕш (1/3), вырăс маррисем — иккĕ виççĕмĕш (2/3) чухлĕ.
Мĕнпурĕ, 1875-1918-мĕш çулсенче, семинарин куçум уйрăмĕнчен 186 (çĕр сакăрвун улттă) арçын чăваш вĕренсе тухнă. Çав вăхăтрах эстерн шучĕпе вĕренсе тухнă чăвашсен йышĕ — 1000 (пин) çын — арçынсем те, хĕрарăмсем те. thumb|150px|[[Илле Тăхти, 1903-1908-мĕш çулсенче Хусанти вĕрентевçĕсен семинарийĕнче ăс пухнă]]
Вĕренекенсем
Ытти çынсем:
Семинарин тĕллевĕпе чаплăхĕ
Гильманов Д.Ш., Корнилова И.В., Магсумов Т.А. калани :
Р.Р. Исхаков калани :
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Хусан кĕпĕрни Категори:1972 çулта уçăлнисем Категори:Раççейре педагогика пĕлĕвне илни Категори:Чăваш Енре пĕлӳ илни Категори:Шкулсем Категори:Н.И.Ильминскийĕн педагогика системи
Успенский Эдуард Николаевич
Эдуа́рд Никола́евич Успе́нский (раштав, 22 1937, Егорьевск, Мускав облаçĕ — çурла, 14, 2018, Мускав) — совет тата раççей çыравçи, драматургĕ, сценарисчĕ, ача-пăча çыравçи, поэчĕ, телеертӳçи.
Биографи
Эдуард Успенский 1937 çулхи раштавăн 22-мĕшĕнче Мускав облаçĕн Егорьевск хулинче çуралнă.
Ашшĕ — Николай Михайлович Успенский (1903—1947), ПКП(б) ТК аппаратĕнче ĕçленĕ.
Амăшĕ — Наталья Алексеевна Успенская (1907—1982), машинăтăвакан инженер.
Мускаври авиаци институтĕнче (МАИ) пĕлӳ илсен, вăл пĕтĕм вăй-халне мультфильмсем валли сценари çырма панă.
Ача-пăча кĕнекисене çырнăсăр пуçне Успенский сăвăсемпе театр валли пĕчĕк сценарисем хайланă (Чебурашка, «Крокодил Гена и его друзья»).
Пĕрремĕш кĕнекине («Дядя Фёдор, пёс и кот») Успенский 1974 çулта пичетлесе кăларнă. Тĕп персонажĕ ултă çулти арçын ача - Хĕветĕр тете - хăйне пысăк çын пекех тытма пултарнă. Ашшĕпе амăшĕ калаçма пултаракан кил-йăвисĕр Матроскин кушак аçине хваттерте усрама чарсан, Хĕветĕр тете килтен тухса каять. Матроскинпа тата Шарик йытăпа пĕрле Простоквашино ялĕнче пурăнма тытăнаççĕ. Çĕр айĕнчи пурлăха тупнă хыççăн вĕсем яшкапа çĕрулми ярсан çӳрекен трактор туянаççĕ. Кĕнеке мотивĕпе «Хĕветĕр тете, йытă тата кушак аçи», çаплах «Трое из Простоквашино», «Каникулы в Простоквашино» тата «Зима в Простоквашино» мультфильмсене ӳнерленĕ.
Каçăсем
Категори:Мускаври авиаци институтĕнче вĕренсе тухнисем Категори:XX ĕмĕрти вырăс çыравçисем Категори:XXI ĕмĕрти вырăс çыравçисем Категори:Юмахçăсем
П. эрч. 356
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Чулхула облаçĕн Ардатов районĕ
Ардатов райо́нĕ — Чулхула облаçĕн (РФ) администрациллĕ-территориллĕ йĕркеленĕвĕ (район) тата пĕр ятлă муниципаллă йĕркеленĕвĕ (муниципаллă район).
Администраци центрĕ — Ардатов (Чулхула облаçĕ) хеп.
Географи
Район центрĕ — хеп Ардатов. Лемети юханшывĕ çинче, Чулхуларан 160 км ларать. Çывăхри чукун çул станцине (Мухтолово) çитмешкĕн — 30 км.
Район лаптăкĕ — 1887,63 км².
Гиперкоррекци (лингвистика)
Гиперкоррекци е гиперкорректлăх (авлхи гр. ὑπέρ çийĕн, çÿлтен; лат. correctio  тÿрлетни, юсани;  «шутсăр вăйлă тĕрĕслĕх») — чĕлхе пĕлĕвĕнче: сăмахăн этимологине йăнăш ăнланса, орфографи йĕркевĕсене пĕлмесĕр усă курса е тата тепĕр сăлтавпа урăхла çырни тата урăх формăпа усă курни (усă курма ăнтăлни). Тĕрĕссинех йăнăш вырăнне хуни.
Урăх чĕлхе витĕмĕпе пулнă гиперкоррекци
Ку япала чăваш чĕлхинче ытларах вырăс чĕлхин витĕмĕпе сиксе тухать.
Пулăмсен регулярлăхне сăлтавсăрах сарни
Кун пек тĕслĕхсем уйрăмах ача-пăча хушшинче час-часах пулаççĕ. Сăмахран, "тăрчĕ", "пырчĕ" (тăчĕ тата пычĕ вырăнне).
Каçăсем
Категори:Лингвистика
Аура (юханшыв)
Аура — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Зинн юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 6 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Егоров Павел Васильевич
Егоров Павел Васильевич  — (29.06.1914(16)-09.03.1989), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 26. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 1-мĕш сывлăш çарĕн 233-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 62-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн штурманĕ, капитан.
Юлтимĕр
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2002 çулхи çырупа килĕшӳллĕн чăвашсем пайĕ %, тутарсен - %.
Тавралăх
Район центрне — Бакалыне çитме: 7 çм , Туймазы станцине 69 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Бакали районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
Шыв Леш Ен урамĕнчи çуркунне
Каçăсем
Категори:ССРП 1956 çулхи фильмĕсем Категори:Одесса киностудин фильмĕсем Категори:Марлен Хуциевăн фильмĕсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:ССРП мелодрама фильмĕсем Категори:Шкул пирки фильмсем Категори:Запорожье Категори:Металлургсем пирки фильмсем
Лео тата Тиг
Лео тата Тиг (Лео и Тиг) — нумай сериллĕ илемлĕ телесериал.
Каçăсем
Категори:2016 çулхи Раççей мультсериалĕсем Категори:2016 çулхи мультсериалсем Категори:Компьютерпе анимациленĕ Раççей сериалĕсем Категори:Калаçакан чĕрчунсем пирки мультсериалсем
Веенка
Веенка — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Кара юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Чибит (Юнгур юппи)
Чибит  — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Юнгур юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 8 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Вăтам пĕлтерĕш
Вăтам пĕлтерĕш, математикăра — хисепсен е функцисен йышĕн  хисепле  палăрăмлăхĕ; — чи пĕчĕк тата чи пысăк пĕлтерĕшсем хушшинче вырнаçнă пĕр-пĕр хисеп. Час-часах паллă тăваççĕ çиелти йĕрпе: \overline x, е кĕтеслĕ хăлăпкасемпе:.
Каçăсем
*
Сергозеро
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Мурман облаçĕн кӳллисем
Аслă Ирод I
Аслă Ирод I (ивр. ‏הוֹרְדוֹס‏‎ [hóрдос]; ав.-грек. Ἡρῴδης; лат. Herodus [Хе́родус]; вырӑсла вӑтам ӗмӗрсен йӑли тӑрӑх — И́род ; 74− 73 пирӗн. эрч. ҫҫ. — 4 пирӗн. эрч. ҫ.; урӑх ҫӑлкуҫсем тӑрӑх, 1 пирӗн. эрч. ҫ.) — идумей ҫынни, Иудеяри рим прокураторӗн Антипатр ывӑлӗ. Иудея патши (40−4 пирӗн. эрч. ҫҫ.), Иродиадсен идумей династийӗн никӗслевҫи. Унӑн ҫинчен «ухмаха тухнӑ, хӑйӗн кил-йыш ҫыннисемпе нумай раввинсене вӗлернӗ» тесе каласа панӑ, «Иуда халӑхӗн усал генийӗ», «хӑйӗн чикӗ-хӗррисӗр хапсӑнӑсемшӗн тем-тери вӑрӑ-хурах ӗҫне тума хатӗр» тата «еврей кун-ҫулӗнчи чи аслӑ ҫурт-йӗрсем хӑпартаканӗ» тенӗ. Унӑн ячӗпе хаяр та усал ҫына палӑрма усӑ кураҫҫӗ.