cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дубешня
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем
Могаук чĕлхи
Могаук чĕлхи (могаук, мохок, мохаук, мохавк) — Çурçĕр Америкăри индей чĕлхи. АПШ тата Канада территоринче пурăнакан могаук йăхĕн тăван чĕлхи. Нью-Йорк штачĕн çурçĕренче шкулсенче вĕрентеççĕ.
Каçăсем
Категори:Канада чĕлхисем Категори:АПШ чĕлхисем Категори:Ирокез чĕлхисем Категори:Мохоки
Воропаев Григорий Яковлевич
Воропаев Григорий Яковлевич — (1913-05.10.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ ,,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 38-мĕш çарĕн 340-мĕш перевçĕсен дивизин 1140-мĕш перевçĕсен полкĕн отделени командирĕ, сержант.
Функционал
Функционал — функци, унăн енĕ çакăн пек: палăртав талккăшĕ хуть те мĕнле йышран тăрать, хăй вара хисепсенчен тăракан пĕлтерĕшсем çеç йышăнать.
Анлăрах палăртав та пур: палăртав талккăшĕ хуть те мĕнле йышран тăрать, Хăй вара ункăри пĕлтерĕшсене йышăнать.
Вуламалли
Категори:Функционалсем Категори:Функцисем
Тури Кара (Кара юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таранне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Суйкăн ял тăрăхĕ (Чӑваш Ен)
Суйкăн ял тăрăхĕ — Чăваш Енĕн Вăрнар районĕнчи ял тăрăхĕ.
Кунçулĕ
Ял тăрăхĕнче климат вăтам континентлă. Хĕлсем вăрăм та сивĕ, çил-тăвăллă, çулла ăшă та сивĕ çумăрлă. Хĕллехи вăтам температура — -12,9 °C тан, çуллахи — +18,3 °C. Палăртса юлнă чи сивĕ температура — -44 °C, чи ăшши — +37 °C.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн ял тăрăхĕсем Категори:Вăрнар районĕн муниципаллă йĕркеленĕвĕсем
Рекша-Шаготька
Рекша-Шаготька — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Ухра юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Белошапкова Вера Арсеньевна
Белошапкова Вера Арсеньевна  – (07.07.1917, Новгород - 1996, Мускав) - вырăс лингвисчĕ, филологи ăслахĕсен докторĕ.
Ĕçĕсем
100 ытла ĕç.
Вĕçсĕрлĕх (фильм, 1991)
Вĕçсĕрлĕх (Бесконечность) — Мосфильм киностудире Марлен Хуциев режиссёр 1991 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Белошапкова Вера Арсеньевна
Асăрхавсем
Категори:Раççей лингвисчĕсем
Елисов Павел Александрович
Елисов Павел Александрович  — (31.10.1923-07.06.1987), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 4-мĕш Украина фрончĕн 51-мĕш çарĕн 77-мĕш перевçĕсен дивизин 105-мĕш перевçĕсен полкĕн автоматчиксен взвочĕн командирĕ, лейтенант.
Залужный Валерий Фёдорович
Валерий Фёдорович Залужный (Валерій Федорович Залужний; 08.07.1973 çур., Украина ССРĕ, СССР}) — Украинăри çарти пуçлăх, Украина хĕçпăшаллă вăйĕсен  тĕп командăлавçи (2021-мĕш çулхи июлĕн 27-мĕшĕнчен), генерал (2022-мĕш çултанпа).
Кунта «генерал» тени виçĕ çăлтăрлă çар пуçлăхне пĕлтерет. Çапла вара вăл, калăпăр, Раççейри «генерал-полковник» текен чынпа тĕл килет.
Каçăсем
Категори:Украина Категори:Украинăри çарти пуçлăхсем Категори:Генералсем
Брилин Павел Тимофеевич
Брилин Павел Тимофеевич — (12.07.1913(29.06)-20.06.1969), 3-мĕш Беларуç фрончĕн 43-мĕш çарĕн 24-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 71-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн перевçи, гварди красноармеецĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 19.
Марета-Яха (юханшыв)
Марета-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Обь тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Амосов Александр Иванович
Амосов Александр Иванович — (-), 3-мĕш Украина фрончĕн 17-мĕш сывлăш çарĕн 9-мĕш хутăш авиаци корпусĕн 306-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 672-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕн çумĕ,  лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 02.
Казахфильм
Асăрхавсем
* Категори:ССРП кинокомпанисем Категори:Казахстан кинокомпанисем Категори:Алматы
Мăн Токо
Мăн Токо — Раççей территоринчи кӳлĕ. Якутинче вырнаçнă. Утук юханшыв юхса кĕрет,  юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 82,6 Озеро Мăн Токо, Саяны-тур: Рыбалка Охота Сплав по юханшывм Южной Якутии [http://textual.ru/gvr/index.php?card=245624&bo=18&rb=110&subb=151&hep=0&wot=11&name=&loc= Поиск по данным государственного водного реестра: Озеро Бол. Токо] км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Якутин кӳллисем
Ай-Моут-Аун
Ай-Моут-Аун — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Лонге-Яун юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  11 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Близ (юханшыв)
Близ — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Саар юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 99,5 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Колхоз пасарĕ (Кокель ӳкерчĕкĕ)
Колхоз пасарĕ — Алексей Кокель ӳкерçĕн хайлавĕ.
Пĕрлехи хыпарсем
Ӳкерчĕк варринче — улма симçĕ тултарнă карçинкепе чечек букечĕ йăтса пыракан çамрăк хитре хĕрарăм. Хыçаларах ача çавăтса пыракан хĕрарăм. Сулахай ретре пахча çимĕçне, сылтăм ретре — чечек — сутаççĕ.
Каçăсем
Категори:Кокель ӳкерчĕкĕсем
Подкурок
Подкурок —Раççей территоринчи юханшыв. Ставрополь, Чечен Республики, Кабарда-Балкар Республики территорипе юхать. Юханшыв Кура юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 146 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
Новичок (наркӑмӑшлӑ имҫамсем)
Новичок (акӑлч. Novichok, Novichok agent) — фторфосфорорганиллӗ азоторганиллӗ нервлӑ-паралитлӑ сӗм хуракан наркӑмӑшлӑ имҫамсен йышӗ. СССР-та тата Раҫҫейра, НАТО хӑшпӗр ҫӗршывӗсенче 1970-мӗш ҫулсенчен пуҫласа 1990-мӗш ҫулсен пуҫламӑшӗн тапхӑрта, ҫар наркӑмӑшлӑ имҫамӗсем тата ӑслӑх-тӗпчев тӗлӗпе тунӑ. Ку ӗҫсен вӑрттӑнлӑхне тата ятарлӑ хӗсметсен енчен дезинформаци пулассин хӑрушлӑхне кура ҫав япалалӑхӗсен химиллӗ структури ҫинчен пӗлни питӗ сахал, шанчӑксӑр тата хирӗҫле.
Новичок япалалӑхӗпе кӳпӗнсен усӑ куракан антидотсем пралидоксим тата атропин шутланаҫҫӗ.
Подкурок
Каçăсем
Категори:Ставрополь Енĕн юханшывĕсем Категори:Чечен Республикин юханшывĕсем Категори:Кабарда-Балкар Республикин юханшывĕсем
Хӗвелтухӑҫ экспресӗ
мини|Хӗвелтухӑҫ экспресӗ, 1900
Хӗвелтухӑҫ экспресӗ (Orient-Express) — ҫулҫӳревҫесене илсе ҫӳрекен пайӑр компанин Orient-Express Hotels «люкс» класслӑ поезчӗ, 1883 ҫултан Парижпа Константинополь хушшинче ҫӳренӗ.
Каҫӑсем
Категори:Хӗвелтухӑҫ экспресӗ
Уйкас Ялтăра (Вăрнар районĕ)
Уйкас Ялтăра е Уйкас — Чăваш Республикин Вăрнар районĕнчи ял. Аçăм Çырми ял тăрăхне кĕрет.
Тавралăхĕ
Республикăн вăта пайĕнче, Вăрнар поçолокĕнчен çурçĕр-çурçĕр-анăç еннелле 19 км вырнаçнă.
Истори
Категори:Вăрнар районĕнчи пурăнан вырăнсем
Тури Берёзовка
Тури Берёзовка — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Пайдугина юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 309 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 67 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Атăл батальонĕ
Ятарлă çар операцине хăй ирĕкĕпе каякансен батальонĕ.
Упрямка
Упрямка — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Кишкинский Исток юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  43 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Сахăр савăчĕ
Сахăр савăчĕ — сахăр усрамалли тата ăна, апатланнă чухне, сĕтел çине лартмалли ятарлă савăт.
Каçăсем
Категори:Савăт-сапа Категори:Сахăр Категори:Чей савăт-сапи
Иванов Геннадий Сергеевич
Иванов Геннадий Сергеевич (11. 11.1940, Санарпуç) — маякилтерĕш геометрипе палăрнă çын.
Кунçулĕ пирки кĕскен
Ĕçĕсем:
Агата Кристи
Дама Агата Мэри Кларисса, леди Ма́ллоун (Agatha Mary Clarissa, Lady Mallowan, ҫуралнӑ чухнехи ячӗ Миллер (Miller), ытларах пӗрремӗш упӑшкин хушамачӗпе Агата Кристи пек паллӑ (15 авӑн 1890, Торки, Девон, Англи, Аслӑ Британи — 12 кӑрлач 1976, Уоллингфорд, Оксфордшир, Англи, Аслӑ Британи) — акӑлчан ҫыравҫи тата драматургӗ. Детективлӑ проза ҫыракансен хушшинче чи паллисен шутне кӗрет.
Мерета-Яха
Мерета-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Нейта-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 134 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 39 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Аслă Пăлхари (пĕлтерĕшсем)
Аслă Пăлхари:
Хĕрлĕ Уланкă
Хĕрлĕ Уланкă — Раççей территоринчи кӳлĕ. Архангельск облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, Явроньга юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 24 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Архангельск облаçĕн кӳллисем
Чĕрĕлсе тăни (фильм, 1960)
Вырсарникун (Воскресение) — Мосфильм киностудире Михаил Швейцер режиссёр 1960 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1960 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:Лев Толстойăн хайлавĕсене экранизациленисем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем
Вилькова Виска
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Тартариа
мини|Тартария. [[Авраам Ортелий картографӑн ҫитти]]
Литература
Категори:Ази Варринчи тахçанхи облаçсем Категори:Культура историйĕ Категори:Географи историйĕ Категори:Малтанхи географири ятсем Категори:Раççей топонимийĕ
Тăххăрмĕш вал (Айвазовский)
«Тăххăрмĕш вал»  — Иван Айвазовский раççей ӳкерçĕ-маринисчĕн паллă ĕçĕ.
Сасанидсем
мини
Тăххăрмĕш вал (Айвазовский)
Асăрхавсем
Категори:Иван Айвазовский ӳкерчĕкĕсем
Сасанидсем
Сасанидсем — Сасанид Иранӗн 224 ҫулсенчен 651 ҫулсене ҫити тата уйрӑм ҫӗрсен (шахсен, кушаншахсен) ку патшалӑхӑн тата ӑна парӑннӑ ҫӗрсен, каярах Табаристанӑн Перси пуҫлӑхӗсен (шахиншахсен) династийӗ.
Колоповка
Колоповка —Раççей территоринчи юханшыв. Мускав облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Искона юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 56 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Сасанидсем
Вуламалли
Категори:Иран историйĕ *
Колоповка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мускав Можайск гидроузелĕнчен Звенигород хуличченРуза (пуçĕнчен Руза гидроузелĕччен) тата Озерна (пуçĕнчен Озерна гидроузелĕччен) юханшывсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшă кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем
Онейда (чĕлхе)
Онейда, е онайда (Oneida) — онайда халăхĕн чĕлхи. Ареалĕ — Нью-Йорк тата Висконсин американ штачĕсем, çаплах Онтарио канада провинцинче. Ethnologue пĕлтернипе, чĕлхепе 250 çын пуплет, вĕсенчен 200 Канадăра тата 50 — АПШ-ра. Ытларахăшĕ акăлчанла калаçаççĕ. Диалект тĕрлĕхĕ чылаях мар.
Каçăсем
Категори:Ирокез чĕлхисем Категори:Канада чĕлхисем Категори:АПШ чĕлхисем
Елистратов Сергей Алексеевич
Елистратов Сергей Алексеевич  — (24.12.1923-14.09.1947), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 30. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 65-мĕш çарĕн 69-мĕш перевçĕсен дивизин 20-мĕш уйрăм разведка ротин разведка отделени командирĕ, сержант.
Ай-Негус-Яун
Ай-Негус-Яун — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Негус-Яун юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  56 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Септимий Север
Луций Септимий Север (лат. Lucius Septimius Severus; 11 ака 146 ҫул, Лептис-Магна, Африка — 4 нарӑс 211 ҫул, Эборак, Британи) — ака 193 - 4 нарӑс 211 ҫулсенче Рим императорӗ пулнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Истори *Патшалăхсем *Политиксем Категори:Авалхи Рим Категори:Рим императорĕсем Категори:Северсем
Бринский Антон Петрович
Бринский Антон Петрович — (10.06.1906(28.05)-14.06.1981), Ятарлă тĕллевлĕ партизан бригадин командирĕ, подполковник, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 04.
Долган чĕлхи
Долга́н чĕлхи — долган халăхĕн чĕлхи, тĕрĕк чĕлхисен йышне кĕрет. Красноярск Енĕн (РФ) Таймыр (Долган-Ненец) муниципаллă районĕн кăнтăр тата кăнтăр-тухăç енĕсенче (малтанхи Дудинка тата Хатанга районĕсем), çаплах Якутин Анабар улусĕнче сарăлнă. Калаçакансен йышĕ — 1 пине яхăн çын (çырав, 2010).
Этимологи
Якут пĕр йăхĕн — Долган этносĕнсен — тăван чĕлхи.
Классификаци ыйтăвĕсем
Тĕрĕк чĕлхисен шутне кĕрет. Лингвистика енчен çивĕчрех тишкерсен, якут чĕлхин диалекчĕ пулать, çапах та уйрăм тата эвенк чĕлхи сĕмĕ айĕнче аталанса пурăннă хыççăн чĕлхе статусне панă.
Ареал тата çырулăх
2010 çулхи халăх çыравĕпе долган чĕлхипе 1054 çын калаçаççĕ. Вĕсенчен 793 çын Красноярск Енĕнче, 96 — Якутире пурăнаççĕ.
Диалектсем
Норильск, пясин, авам, хатанга тата попигай пуплевĕсене палăртаççĕ.
Çырулăх
1933 çулта якут чĕлхипе букварь пичетленĕ. 1961 çулта кĕске долган тексчĕсене «Советский Таймыр» хаçатра пичетленĕ. 1973 çулта долган чĕлхипе пĕрремĕш кĕнекене — Огдо Аксёнова саввисен пухмачне кăларнă. Çак кăларăмра вырăс алфавичĕпе тата хушма сасă паллисемпе Дь дь, Һ һ, Ҥ ҥ, Нь нь, Ө ө, Ү ү усă курнă. 1984 çулта пĕрремĕш долган букварĕ кун çути курнă.
Хальхи долган алфавичĕ
Литература
Категори:Якут чĕлхи
Амяга Георгий Васильевич
Амяга Георгий Васильевич — (-), Ленинград фрончĕн 8-мĕш çарĕн 201-мĕш стрелоксен дивизин 191-мĕш стрелоксен полкĕн отделени командирĕ,  сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 24.
Ахеменидсен патшалӑхӗ
мини|[[II-мĕш Кир|Аслӑ Кирӑн ялавӗ]] мини|Ахеменидсен патшалӑхӗн ҫӗрӗсем
Ахеменидсен патшалӑхӗ (др.-перс. 𐎧𐏁𐏂 (Xšāça) — «Импери»), тата Мидо-Перси, Пӗрремӗш Перси Империйӗ п. эрч. VI—IV ӗмӗрсенче Малти Ази тата ҫӳрҫӗр-хӗвелтухӑҫ Африка ҫӗрӗсене йышӑннӑ, Ахеменидсен перси династийӗ туса хунӑ авалхи патшалӑх.
Каҫӑсем
Категори:Европăри империсем * Категори:Ĕнчĕ историнчи патшалăхсем Категори:Ирак историйĕ Категори:Македони историнчи патшалăхсем Категори:Греци историнчи патшалăхсем Категори:Икĕпат историнчи патшалăхсем Категори:Турци историнчи патшалăхсем Категори:Авалхи тĕнчери тахçанхи патшалăхсем Категори:Азири империсем Категори:Полхари историнчи патшалăхсем Категори:Таджикистан историйĕ Ахеменидсен Категори:Афганистан историнчи патшалăхсем Категори:Авалхи Израиль тата Иудея Категори:Авалхи Сирири хуласем тата патшалăхсем Категори:Ливи историйĕ Категори:Африкăри империсем Категори:Эрмени историнчи патшалăхсем Категори:Пакистан историнчи патшалăхсем
Войзеро
Во́йзеро — Раççей территоринчи кӳлĕ. Архангельск облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,5 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Архангельск облаçĕн кӳллисем
Мăн Вонючка
Мăн Вонючка —Раççей территоринчи юханшыв. Ставрополь Ен территорипе юхать. Юханшыв Нӳрлĕ Сабля юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 33 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анăç Каçпи шыв бассейн округĕĕыне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кума Отказнен гидроузелĕнчен Зеленокумск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Терек, Тан, Атăл юханшывĕсен хушшинчи юхăмсăр районсем.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ставрополь Енĕн юханшывĕсем
Блинде Рот
Блинде Рот — Германи территоринчи юханшыв. Баден-Вюртемберг территорипе юхать. Юханшыв Шеуфелье, Гемайнде Абтсгмюнд юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26,7 км, бассейн лаптăкĕ 61 км2.
Реня
Реня — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 80 км.
Блинде Рот
Каçăсем
Категори:Баден-Вюртемберг юханшывĕсем
Реня
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Воропаев Иван Кириллович
''Воропаев Иван Кириллович Варапаеў Іван Кірылавіч'' — (7.04.1905(25.03)-11.11.1959), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 26. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 8-мĕш гварди çарĕн 4-мĕш гварди перевçĕсен корпусĕн артиллери командующийĕ, гварди генерал-майор.
Эшенбах (Берн)
Эшенбах — (Oeschenbach) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Аарванген тăрăхне кĕрет. 273 çын (2005) пурăнать. Официаллă код — 0335.
Килйыш
Килйыш, çавăн пекех вырăс чĕлхинчен йышăннă çемье сăмахпа та усă кураççĕ, — социаллă институт, этем пĕрлĕхĕн чи пĕчĕк карасĕ, — унăн ак çакăн пек паллăсем пур:
Килйыш пĕтĕм пĕрлĕхĕн чи пĕлтерĕшлĕ кирлĕлĕхĕсен тата хаклăлăхĕсен шутне кĕрет.
Истори
<!--Вырӑсла "ҫемье" сӑмах славян тата индевропи халӑхӗпе (с.литпа) ҫыхӑннӑ. 1eima) территори обществин пӗлтерӗшне хӑпарнӑ май. Авалхи славян тата авалхи вырӑс чӗлхинче ҫемье сӑмахӗ ҫемьене (пӗрле пурӑнакан пур ҫынна та), кил-йышне, холопова та пӗлтернӗ.
Ҫемьеллӗ пурнӑҫӑн ФОРМИ XIX ӗмӗрте пуҫланнӑ та И.Бахофен, Л. Мурган, М. М. Ковалевский ӗҫӗсемпе ҫыхӑннӑ. Ҫав шутра ҫемье типӗ тивӗҫлӗ обществӑн малалли эволюцийӗн характерне ҫӳлерех палӑртнине кӑтартнӑ.
Патриархаль ҫемьи вӑхӑтӗнче ҫитӗнсе ҫитнӗ ывӑлӗсем мӑшӑрланнӑ хыҫҫӑн хӑш-пӗр чухне уйрӑлман, хӑйсен ҫемйисемпе пӗрле хуҫалӑх ячейкин ашшӗпе пӗр йышне кӗнӗ. Ашшӗ вилнӗ хыҫҫӑн кил-йыш хуҫалӑхӗн пуҫлӑхӗ унӑн ывӑлӗсенчен пӗри, ялан тенӗ пекех пиччӗшӗсенчен асли, пулса тӑнӑ. Ҫакӑн пек пӗрлӗх пирки ялан тенӗ пекех пӗтӗм ҫемьепе пӗрле пуҫҫапни пысӑк теҫҫӗ.
Патриархат ҫирӗплетни, ҫавӑн пекех арӑм тӳлесе илме панӑ парнешӗн (калам) туянас йӑла хӗрарӑмӑн лару-тӑрӑвне япӑхлатнӑ. Арӑмӗн упӑшкине те, унӑн ҫемйинчи мӗнпур аслӑ ҫыннине те пӗр сӑмахсӑрах пӑхӑнса тӑмалла пулнӑ; упӑшкипе уйрӑлас тенӗ пулсан, унӑн хурӑнташӗсен ӑна тӳлесе илмелли парне памалла пулнӑ. Ҫавӑнпа та упӑшкипе арӑмӗ уйрӑлни сайра-хутра ҫеҫ пулкаланӑ; упӑшки вилнӗ хыҫҫӑн та хӗрарӑмӑн хӑйӗн вилнӗ упӑшкипе (левират) час-часах мӑшӑрланмалла пулнӑ. Еткерлӗхӗн патриарх йӗрки ашшӗ мӗн тума ыйтни тӗрӗс мар пулнӑ, ҫавӑнпа та арӑмӗ шанчӑксӑр пулни ӑна хаяррӑн наказани пама пуҫланӑ, час-часах вара, упӑшки аскӑн ӗҫ тума пӑрахман пулин те, вилнӗ.
Полигамиллӗ мӑшӑрланусем чылай паллӑ ӑру обществисене пулма параҫҫӗ; вӑйлӑ ҫар ҫынни е ӑста сунарҫӑ темиҫе арӑмлӑ, вӗсене вӑл тӑрантарса усрама пултарать, тесе шутланӑ. Нумайӑшӗн сӑлтавӗ ҫавӑн пекех хӗрарӑмсем нумай пулнӑ, вӗсем ют халӑх вӑрҫисенче арҫынсем пӗтнипе ҫыхӑннӑ. Пӗр вӑхӑтра нумай хӗрарӑмпа мӑшӑрланни пурнӑҫӑн кӑтартӑвӗ шутланнӑ. Ҫавӑн пекех авланнӑ арҫын хӑйӗн вилнӗ шӑллӗне (левират) качча илсен нумай пуянлӑх пулнӑ. Ҫакӑ арҫыннӑн тӑлӑх арӑма тӑрантарса усрамалла тата вилнӗ тӑванӗн ачисене пӑхса ӳстерме пулӑшмалла пулнӑ, ҫавӑн пекех унӑн пурлӑхӗ ют ҫын аллине ан лектӗр тесе тӑрӑшмалла пулнӑ. Хальхи вӑхӑтра пӗтӗм тӗнчипе пуҫпулса тӑракан пӗртен-пӗр тӗн ислам шутланать.
Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫиччен Раҫҫейре патриархсен ҫемйи хуҫаланнӑ, ҫав ҫемье кил-ҫуртри арҫынсем ытларах пулни тата ҫемьери ытти членсене пурне те пӑхӑнса тӑни палӑрса тӑнӑ. Вӑрҫӑ хыҫҫӑнхи ҫулсенче, 40-мӗш ҫулсен вӗҫӗнче 80-мӗш ҫулсен вӗҫӗнчен пуҫласа 80-мӗш ҫулччен, доминистрацилекен ҫемье пулса тӑнӑ, ҫак ҫемьере ачасемшӗн усӑллӑ тата мӑшӑрлӑ пурнӑҫа упраса хӑварма питӗ кирлӗ.
Нумаях пулмасть юлашки вун-вун ҫул хушшинче ҫемье пуҫланса кайнӑ[ҫӑлкуҫне 3738 кун кӑтартман], унта упӑшкипе арӑмӗн пӗртанлӑх, мӑшӑрлӑ пурнӑҫ ҫирӗплӗхӗ упӑшкипе арӑмӗн кӑмӑл-туртӑмӗнчен тата лайӑх енӗсенчен килет. Хӗрарӑмсен экономикӑри харпӑрлӑхӗ, вӗсен социаллӑ статусне ӳстересси кирек мӗнле пулсан та — мӑшӑрсен партнер типне палӑртать.
Тӗпчевҫӗсем нумайӑшӗ ҫемьен психологизаци тата ар ҫыхӑнӑвне кӗрес енӗпе ӗҫ-хӗлӗ улшӑннине палӑртаҫҫӗ. Мӑшӑрлӑ пурнӑҫран-мӑшӑрлӑ пурнӑҫран-юрату тӗлӗшӗнчен-20-мӗш ӗмӗрте-куҫнӑ. Пӗр енчен, И.С. Палӑртнӑ тӑрӑх, ҫакӑ этемлӗхӗн питӗ пысӑк ҫитӗнӗвӗ, анчах та тепӗр енчен, ҫавӑн пек мӑшӑрлӑ пурнӑҫа психологи шухӑш — кӑмӑлӗпе, сӑмахран, "характерсем пӗр пек пулни" мӑшӑрлӑ пурнӑҫа сахалтан та ҫирӗпрех тума пулӑшать. Конт палӑртнӑ тӑрӑх, ҫак мӗнпур процессен никӗсӗнче выртакан тӗп туртӑм — тӗп ориентацисем улшӑнни, вӗсен варринче халӗ ҫемье ушкӑнӗ мар, давид тӑрать.
Ҫемьене трансформаци паллисем Европӑри аталаннӑ ҫӗршывсенче 1960 ҫулсен варринче, европӑри ытти ҫӗршывсенче вара-1980 ҫулсен вӗҫӗнчен пуҫласа 1990 ҫулсен пуҫламӑшӗнче палӑрма пуҫланӑ. Ҫемьери пысӑк улшӑнусен переченьне ван де-Ка дирк кӗскен ҫырса хатӗрленӗ:
Каçăсем
Категори:Килйыш Категори:Этем Категори:Пĕрлĕх Категори:Демографи Категори:Халăх
Йорк
Йорк (York лат.Eboracum, Eburacum, Eburaci) — Англин пӗлтерӗшлӗ хули.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Англи хулисем
Василий III
Василий III, Василий III Иванович, тӳрӗ ячӗпе Гавриил, мӑнахра Варлаам пулнӑ (25 пуш 1479 — 4 раштав 1533) — Владимир тата Мускав Аслӑ кнеҫӗ 1505—1533ҫҫ., пӗтӗм Руҫь патши. Аслӑ Иван III тата София Палеолог ывӑлӗ, Иван IV ашшӗ. Вӑл астулта пулнӑ тапхӑрта вырӑс ҫӗрӗсене пуҫтарас ӗҫ малалла пынӑ, пӗр тӗпе пуҫтарӑннӑ Вырӑс патшалӑхне Псков, Смоленск тата Рязань хулисем кӗнӗ.
Каҫӑсем
Категори:Рюриковичсем, алфавитпа
Мкртчян Фрунзик Мушегович
Фрунзик Мушегович Мкртчян (4.7.1930, Ленинакан — 29.12.1993, Ереван) — совет кино актёрĕ.
Каçăсем
Категори:1930 çулта çуралнисем Категори:Утăн 4-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1993 çулта вилнисем Категори:Раштавăн 29-мĕшĕнче вилнисем
Устье Степная
Устье Степная — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Старая Обь юппин сулахай çыранпа вăрринчен 17 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 39 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Тури Олёнка
Тури Олёнка — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Олёнка юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 44 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 50 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Мерку-Се
Мерку-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Юрибей юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 207 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Дасиподий Конрад
Конрад Дасиподий – (1532, Фрауэнфельд, - 26.4.1600, Страсбург) - астроном, математик. Страсбург университечĕн профессорĕ.
1568-мĕш çулта Дасиподий Николай Коперникăн геоцентр системи çинчен çырнă "Hypotyposes orbium coelestium congruentes cum tabulis Alfonsinis et Copernici seu etiam tabulis Prutenicis editae a Cunrado Dasypodio" хайлавне пичетленĕ.
1572—1574 çулсенче Дасиподий кăтартнипе Страсбург соборĕн паллă сехетне тунă.
Асăрхавсем
Категори:Швейцари астрономĕсем
Тĕнери
Тĕнери Турă (др. тюрк. ‏𐱅𐰭𐰼𐰃‎ *teŋri / *taŋrɨ, ст.-монг. ᠲᠡᠩᠷᠢ Tngri, кит. 騰格里, Téng gé lǐ) - тӳпе, тӳпери чун; тӗрӗк тата монгол халӑхӗсен чи ҫӳлти турри. Унӑн тепӗр ячӗ - "Кок Тенгри" чăвашла Кук/Кăвак Тĕнери (выр. Из синего неба). Шамана тытса тӑракан монгол йӑхӗсем пӗлӗте (тенгри) пуҫҫапаҫҫӗ, вӑл ҫутҫанталӑкӑн мӗнпур вӑйӗн чи аслӑ представителӗ шутланать. Малтан пӗлӗте кӑна пӗлтерекен тэнгри сӑмах вӑхӑт иртнӗҫемӗн пӗлӗтри чунпа усӑ курма пуҫланӑ.
Пĕрремĕш çырса хăварнă сăмах, китайсам хуннсем çинчен каланă чух сыхланса юлнă 撑犁:"«匈奴谓天为撑犁» : Хуннусем Тиень (天 тÿпе е темиçе тÿпесен китайла ячĕ) сăмаха Тенгри тесе ятлаççĕ."Монгол тенгрианӑвӗнче Тӳпери Атте (монг. Тэнгэр Эцэг) Тата Амӑшӗ-Ҫӗр (Монг. Газар Ээж). Пӗтӗм тӗнчери ҫӗнтерӳ паракан турра ӗненни монгол империйӗнче хан тӗрӗслевне вӑйлатмалли идеологи мелӗпе пулнӑ. Сӑмахран, монголсен патшисем "Ӗмӗрхи Тӳпе Хӑвачӗ"ҫине янӑ ссылкӑна ҫирӗплетнӗ.
Этимология
Орхон-Енисей саспаллисен палăртипе ТНРИ тесе çырнă, китайсен çырăвĕнче "Тенгри" тесе палăртнă, чăвашла вăл "Тĕнери" е урăхла каласан "Тĕнчери" тенине пĕлтерет. "Тĕне" елĕк чăвашсен "тĕнче тÿпине" палăртнă, мари чĕлхинче "Тӱня" теççĕ, тутарсем "Дөнья" китайсам 天 Тиень теççĕ, чăвашсем Тĕне тенĕ, унтан вара Тĕнери Турă тенĕ, хальхи чĕлхепе каласан Тĕнчери Турă пулат. Тĕрĕксен Тенгри сăмах Тĕнери е Тĕнчери (турă) палăртат.
Çавăн пекех пăхăр
Викивулавăшра çак  темăпа текстсем пурТанкăр
Асов Александр Игоревич
Алекса́ндр И́горевич А́сов (малтанхи хушамачĕ — Барашков, псевдоним — Бус Кресень) — çыравçă, уйрăмах «Велес кĕнекине» (ВК) куçарнипе, комментатор, интерпретатор пулнипе паллă. 1992 çулта вăл хăйĕн пĕрремĕш ВК куçарнă. Асов кĕнекене пурин валли те килĕшӳллĕ майлаштарнă: ăна «Велес», «Влес кĕнеки» мар тенĕ. Çав ята халь пурĕ те йышăннă. 1992 çулчен — Бара́шков (малтанхи хушамачĕ — Барашков, псевдоним — Бус Кресень).
Биографи
1989—1992 çулсенче ССРП ĂА шыв проблемисен институтĕнче аспирантурăра вĕренсе тухнă.
1991—1998 çулсенче — литература ĕçлевçи, 1998—2005 çулсенче — штатра мар ĕçлевçи, 2005—2007 çулсенче — «Наука и религия» журналра славянлăх историйĕ уйрăмĕн редакторĕ. Çаплах çав хушăрах журнал редколлегине кĕнĕ.
1993 çулта Вырăс истори пĕрлĕхĕн Мускаври уйрăмĕн пайташĕ пулса тăнă (пайташ билечĕн № 020).
Тĕнчери славян институчĕ çумĕнчи «Тĕнчери славянсен Кирилл-Мефодий çутĕç академинчи» Пĕрлĕхлĕ академин корреспондент-пайташĕ.
«НГ-Религии», «Голос Родины», «Солидарность», «Оракул», «Континент», «Президент» хаçатсенче, «Родина», «Наука и религия», «Техника — молодёжи», «Молодая гвардия», «Чудеса и Приключения» журналсенче хăйĕн ĕçĕсене пичетленĕ. РЕН-ТВ («Территория заблуждений», И. С. Прокопенко), ТВЦ , ТВ-3 , Столица телеканалĕсенче тухса калаçнă.
Сĕмлени
«Велес кĕнекине» куçарнă ĕçсем хушшинче чи паллисене Асов çырнă. Вăл çĕнĕ тăван тĕнĕн çыравçи тата идеологĕ тенипе паллă шутланать. «Велес кĕнекин» чăннăлăхĕ майлисен таврашĕнче Асов куçарнине цитатăлаççĕ, ăна тĕпе хурса калаçаççĕ. Миролюбовпа Асовăн «фольклор» шухăшĕсемпе, сăмахран, 2001 çулта Юрий Петухов пичетленĕ «Русская Хазария. Новый взгляд на историю» псевдоистори кăларăмĕнче ускурнă. Авторсем тĕпчевçĕ-профессионалсене тĕрĕсмарлăх шурлăхне кайнă тесе айăплаççĕ.
Литература
Категори:Пайăр çынсем:Раççейри çĕнĕ тăван тĕн Категори:Раççейри çĕнĕ тăван тĕн Категори:Тăван тĕн Категори:Велес кĕнеки Категори:Вырăс çыравçисем, алфавитпа Категори:Раççей çыравçисем, алфавитпа Категори:МПУ физика факультетĕнче вĕренсе тухнисем Категори:XXI ĕмĕрти вырăс çыравçисем Категори:XXI ĕмĕрти Раççей çыравçисем Категори:Раççей журналисчĕсем Категори:Мистификаторсем
Постсионизм
Постсионизм — 1948-мĕш çулта Израиль патшалăхне туса хунă май, сионизм хăйĕн тĕллевĕсене пурнăçланă тесе шутлакан концепци. Çапла вара, унпа килĕшÿллĕн, хальхи самана постсионизм тапхăрĕ пулать, сионизм историре юлать.
Каçăсем
Категори:Израиль Категори:Сион
Курочкино (кӳлĕ)
Курочкино — Раççей территоринчи кӳлĕ. Челепи облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 1,92 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Челепи облаçĕн кӳллисем
Симаков Виктор Егорович
Симаков Виктор Егорович (15.8.1933, Меречен ялĕ, Аксу районĕ. Тутар АССР, ССРП çур.) — журналист, вĕрентевçĕ, çыравçă, "Самар ен" чăвашла хаçатăн никĕслевçи тата пĕрремĕш редакторĕ.
Пурнăçĕ
Тутарстанăн Аксу районĕнчи Меречен (Новое Мокшино) ятлă чăваш ялĕнче çуралса ÿснĕ. Халĕ Вырăс Киреметĕнче пурăнать.
Мальти хĕресĕ (символ)
мини|Мальти хĕресĕ Мальти хĕресĕ — тахҫанхи госпитальерсен рыцарь орденӗ (иоаннитсен — XI ӗмӗрте Палестинара чӑмӑртаннӑ католиксен сӑв. Иоанн ячӗллӗ тӗн-рыцарь орденӑн пайташӗсем усӑ курнӑ сакӑр вӗҫлӗ хĕрес). Символӗ Амальфи итали хулин гербӗнчен пулса тухнӑ, ҫав хулан ҫыннисем Иерусалимри госпитальне тата ордена никӗсленӗ.
Ирĕклĕ электронсен лазерĕ
Ирĕклĕ электронсен лазерĕ (Free Electron Laser, FEL) — лазерсен уйрăм тĕсĕ, унта пайăркалава ондуляторта сапаланакан  электронсен моноэнергиллĕ çупкамĕ çуратать. Электронсем, периодла сулланусем туса, фотонсем кăларса яраççĕ. Тухакан фотонсен энергийĕ электронсен энергийĕнчен тата ондулятор параметрĕсенчен килет.
Каçăсем
Категори:Оптика Категори:Лазерсем, тĕссемпе Категори:Хăвăртлатăвăшсен физики Категори:Лазерсен физики
Кавендиш Генри
Ге́нри Ка́вендиш  – (10.10.1731, Ницца, Франци- 04.02.1810, Лондон, Аслă Британи) - Физика, хими енĕпе ĕçленĕ ăсчах. .
Асăрхавсем
Категори:Аслă Британи физикĕсем Категори:Аслă Британи химикĕсем
Молодельня
Молодельня —Раççей территоринчи юханшыв. Мускав облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Мускав юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 293 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мускав Можайск гидроузелĕнчен Звенигород хуличченРуза (пуçĕнчен Руза гидроузелĕччен) тата Озерна (пуçĕнчен Озерна гидроузелĕччен) юханшывсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшă кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем
Уйăхлă каç Босфор çинче
«Уйăхлă каç Босфор çинче» — Иван Айвазовскин 1894 çулта çырнă ӳкерчĕкĕ. Ӳкерчĕк çинче карапсем çӳрекен Босфор тинĕс пырне кăтартнă. Каçхи Истампула кăтартнă: мечет, урамра нумай çын.
Каçăсем
Категори:Иван Айвазовскин ӳкерчĕкĕсем
Ананченко Даниил Антонович
Ананченко Даниил Антонович — (01.1924-23.01.1945), 2-мĕш Беларуç фрончĕн 3-мĕш çарĕн 5-мĕш стрелоксен дивизин 28-мĕш уйрăм разведка ротин разведчикĕ,  кĕçĕн сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ,. Указ дати - 10.04.1945.
Виска Безмошная
Виска Безмошная — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Пешица юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 7 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 58 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Лодзь
Лодзь (польск. Łódź [wut͡ɕ] (инф.) — кимӗ, пысӑк кимӗ) — Польша пысӑк хулисенчен пӗри. Ҫӗршыв варринче, Варшаваран 120 километр кӑнтӑр-хӗвеланӑҫалла вырнаҫнӑ тата Польша электронлӑ промӑҫлӑхӗн тӗп хули пулса тӑрать. Ӑна XIII ӗмӗрте никӗсленӗ, хула статус 1423 ҫултан.
Çывăх ушкăн
Çывăх ушкăн (Ближний круг) — Мосфильм киностудире Андрей Кончаловский режиссёр 1991 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:Фильмсем, Эдуард Артемьевăн мусăкĕпе Категори:АПШ драма-фильмĕсем Категори:Итали драма-фильмĕсем Категори:ССРП драма-фильмĕсем Категори:ССРП 1991 çулхи фильмĕсем Категори:Фильмсем:Персонаж:Иосиф Сталин Категори:Фильмсем:Персонаж:Клим Ворошилов Категори:Фильмсем:Персонаж:Лаврентий Берия Категори:Фильмсем:Персонаж:Вячеслав Молотов Категори:Фильмсем:Персонаж:Анастас Микоян Категори:Акăлчанла фильмсем Категори:АПШ 1991 çулхи фильмĕсем Категори:Фильмсем:Персонаж:Михаил Калинин Категори:Иосиф Сталинăн вилĕмĕ тата пытарни кинора
Бломбах
Бломбах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Вуппер Ёхде юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3,6 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Сенека (чĕлхе)
Вуламалли
Категори:Канада чĕлхисем Категори:Ирокез чĕлхисем Категори:АПШ чĕлхисем
Йытӑллӑ хӗрарӑм (фильм)
Йытӑллӑ хӗрарӑм (Дама с собачкой) — Ленфильм киностудире Иосиф Хейфиц режиссёр 1960 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1960 çулхи фильмĕсем Категори:«Ленфильм» студин фильмĕсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:ССРП драма-фильмĕсем Категори:Крым пирки фильмсем Категори:Вырăсла фильмсем
Магуськин Борис Флегонтович
Магуськин Борис Флегонтович (8.3.1928, Хĕрлĕ Чутай) — 3.1.2006, Екатеринбург) — инженер-геодезист, техника ăславĕçен  докторĕ (1998), профессор (2002) . Геофизикăлла шутлавсене математика майĕсемпе тивĕçтерессипе ĕçленĕ.
Кунçулĕ пирки кĕскен
Ашшĕ, Магуськин Флегонт Иванович, Çĕрпÿри педагогика вĕрентĕшĕн пĕрремĕш пуçлăхĕ пулнă. Ĕçĕсем:
Каçăсем
Категори:Математика Категори:Культура Категори:Чăвашран тухнă математиксем Категори:Геодези
Ржев
Ржев (малтан: Ржев Володимиров, Ржевка, Ржов) — Раҫҫейри хула, Ржев районӗн Тверь облаҫӗн (районне кӗмест) административлӑ тӗп хули. Халӑхӗ — 57 515 ҫын. (2020), лаптӑкӗ — 56,17 км².
Скотч
Çыпçăнакан хăю е скотч  — йăла-йĕркере тата тăвăмлăхра усă куракан материал (йăмлăх). Ытларах рулон евĕрлĕ туса кăлараççĕ. Техникăлла тата тĕртмен пир-авăрăн пĕр тĕсĕ шутланать.
Каçăсем
Категори:Канцтаварсем Категори:Чĕркем материалĕсем Категори:Германи ăслайланисем Категори:АПШ ăслайланисем Категори:1882 çулта килнисем Категори:Электроизоляци
Apple Pay
Apple Pay — Apple корпораци хатĕрленĕ мобиллĕ тӳлевсен система. 2014 çулхи авăнăн 9-мĕшĕнче халăха кăтартнă. iPhone 6/6+, 6s/6s+, SE, 7/7+, 8/8+, Apple Watch усă куракансем Apple Pay программисем пулăшнипе NFС («çывăхри контактсăр çыхăну») технологипе (çаплах Wallet программипе тата Touch ID (Face ID iPhone X валли) сутă-илӳре япаласем туянма пултараççĕ.
Çаплах тетел урлă тӳлеме те пулать.
Ёлкин Василий Дмитриевич
Ёлкин Василий Дмитриевич  — (05.06.1918-16.01.2001), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 52-мĕш çарĕн 869-мĕш танксене пĕтерекен артиллери полкĕн батарея командирĕ, капитан.
Ай-Негус-Ях
Ай-Негус-Ях — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Энтль-Негус-Ях юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  22 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 44 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Стресс-тĕреклĕх
Стресс-тĕреклĕх — организмăн пахалăхĕсемпе енĕсен йышĕ. Стресс тăвакан факторсен вăйăмне уйрăм çын хăйĕншĕн тата ыттисемшĕн май килнĕ таран сиенсĕр ирттерсе яма пултарни. Сăмахран, ку эмоцисене питех палăртманнипе уйрăлса тăрать.
Каçăсем
Категори:Психологи Категори:Харкамлăх енĕсем Категори:Çын
Киргизфильм
«Киргизфильм» (Кыргызфильм) — совет патшалăх, малашне (1991 çултанпа) кăркăс киностудийĕ, Бишкек хулинче.
Асăрхавсем
* Категори:ССРП кинокомпанисем Категори:Мультипликаци студисем Категори:Кăркăсстан кинокомпанисем Категори:Бишкек
Фракисем
Фраки́сем (Θρᾳκός; Thraci; Траки) — авалхи халăх, Балкан çурутравĕн çурçĕр-тухăçĕнче тата  Кĕçĕн Азин çурçĕр-анăçĕнче пурăннă индоевропа йăхĕсене кĕрекен группа. малтанхи индоевропа палеобалкан чĕлхисен йышне кĕрекен фраки чĕлхипе пупленĕ,. Фракисен мăнаçлă йăхĕ — одриссем — п.эрч. 450 çулта Фракире патшалăх чăмăртанă, тепĕртакран ăна Филипп Македонский пăхăнтарнă (çав вăхăтра Филиппополь никĕсленнĕ), 46 çулта Калигула чухне  римлянсене пăхăнма тытăннă, XIV ĕмĕртенпе турккăсем айне пулнă.
Фраки йăхĕсем
Аялтарах фраки йăхĕсен ят-йышне кăтартнă:
• 4
Каçăсем
Категори:Авалхи халăхсем Категори:Полхари историйĕ Категори:Турци историйĕ Категори:Европăри çухална халăхсем
Райзисвиль
Райзисвиль — (Reisiswil) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Роица
Роица — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Угла юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Райзисвиль
Аарванген тăрăхне кĕрет. 184 çын (2005) пурăнать. Официаллă код — 0327.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Роица
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Филимониха
Филимониха — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Бердь юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  198 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Украина хĕçпăшаллă вăйĕсем
Украина хĕçпăшаллă вăйĕсем (вырăсла аббревиатура ВСУ, украинла аббревиатура ЗСУ) (Збройні сили України) — Украина патшалăхĕн çар организацийĕ.
Каçăсем
* Категори:Çар Категори:Хĕçпăшаллă вăйсем Категори:Украина хĕçпăшаллă вăйĕсем
Шурă упа
мини|Шурӑ упа Шурӑ упа, е поляр упи, ҫурҫӗр упи, ошкуй, нанук, умка ( Ursus maritimus — тӳртен сӑмахпа куҫарсан «тинӗс упи»), — сĕт çисе ӳсекенсен упа йышшисене кӗрекен тискер чӗрчун, хăмăр упан ҫывӑх тӑванӗ. Пысӑкӑшӗпе ҫӗр ҫинче пурӑнакансен хушшинче тураллӑ крокодил хыҫҫӑн иккӗмӗш вырӑнта тӑрать. Ятне шурӑ ҫӑмлӑ пулнишӗн панӑ.
Каҫӑсем
Категори:Упа йышшисем Категори:Чĕрчунсен йышĕсем  Категори:Чĕрчунсем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа
Хура тинĕс (Айвазовский)
«Хура тинĕс» — Иван Айвазовскин 1881 çырнă ӳкерчĕкĕ. Урăхла ячĕ — «Хура тинĕс çинче тăвăл вылянма пуçлать». Кунта Хура тинĕсре шторм тапраннине кăтартнă. Инçетре карап курăнать. Хайлава тĕксĕм сăрăсемпе тунă.
Мерку-Яха
Мерку-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Мерку-То кӳлĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Май-тивĕç
Май-тивĕç — пĕр-пĕр çынна (сăпата) ресурссемпе усă курмашкăн,  ыттисене хушусем памашкăн виçеллĕн майсем тата тивĕçсем пани.
Май-тивĕç вăл — ятарласа чикĕленĕ (чикĕсене палăртнă) тивĕç-ирĕк.
Вуламалли
Категори:Тивĕç-ирĕк Категори:Юстици Категори:Пĕрлĕх Категори:Çын Категори:Май-тивĕç
Бринько Пётр Антонович
Бринько Пётр Антонович — (17.09.1915(4)-14.09.1941), Балти флочĕн Сывлăш-Çăр вăйĕсен 61-мĕш пĕтерекен авиаци бригадин 13-мĕш пĕтерекен авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ çумĕ, лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ,. Указ дати - 14.
Ананьев Иван Фёдорович
Ананьев Иван Фёдорович — ( апрель 1910-20), 3-мĕш Украина фрончĕн 57-мĕш çарĕн 75-мĕш стрелоксен корпусĕн 233-мĕш стрелоксен дивизин 572-мĕш стрелоксен  полкĕн пулемётчикĕ,  красноармеец, Совет Союзĕн Паттăрĕ ,. Указ дати - 24.
Бобрич (юханшыв)
Бобрич — Германи территоринчи юханшыв. Саксони территорипе юхать. Юханшыв Фрайбергер-Мульде юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 38 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Хура тинĕс (пĕлтерĕшсем)
Хура тинĕс:
Гипернуклонсар
Гипернуклонсар — физикăра: нуклонсемсĕр (протонсемсĕр тата нейтронсемсĕр) пуçне гиперон текен пĕрчĕсем те пур япала (объект).
Кунашкал япаласене экспериментсенче 1953-çултан пуçласа асăрхама пуçланă.
Урăхла кунашкал япаласене гипертĕш теме пулать.
Каçăсем
Категори:Элементарлă пĕрчĕсен физики Категори:Нуклонсар физики
Карамольское
Карамольское — Раççей территоринчи кӳлĕ. Тутарстаннче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 3,93 км².
Малсăлтавлă пăхăнманлăх
Малсăлтавлă пăхăнманлăх. Пулаяслăхсен теорийĕнче икĕ ăнсăрт  A тата B капсем виççĕмĕш C кап тĕлĕшпе  малсăлталă пăхăнман шутланаççĕ, енчен те вĕсем C пулăм пулса иртсен  пăхăнманлăхлă.
Каçăсем
Категори:Пулаяслăхсен теорийĕ
Гени (фильм, 1991)
Гени (Гений) — Ленфильм киностудире Виктор Сергеев режиссёр 1991 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Виска Половинная
Виска Половинная — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Волчиха юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 13 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29 км.
Гени (фильм, 1991)
Каçăсем
Категори:ССРП детектив фильмĕсем Категори:ССРП кинокамичĕсем Категори:1991 çулхи кинокамитсем Категори:Аферистсем пирки фильмсем Категори:«Ленфильм» студин фильмĕсем Категори:ССРП 1991 çулхи фильмĕсем Категори:Санкт-Петербург пирки фильмсем Категори:Вырăсла фильмсем Категори:Фильмсем, Эдуард Артемьевăн мусăкĕпе
Виска Половинная
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Коми-перĕм чĕлхи
Ко́ми-перĕм чĕлхи — коми-перĕм халăхĕн чĕлхи, коми чĕлхин виççĕ тĕп пуплевĕн литература виçи шутланать.
Перĕм Енĕнче (ытларах Коми-Перĕм тăрăхĕнче тата Киров облаçĕн çурçĕр-тухăçĕнче, Çĕпĕрти тĕрлĕ районсенче сарăлнă. Калаçакан йышĕ — 63,1 пин çын (2010, çырав), çав шутра 2 пине яхăн коми-язьви пуплевĕпе калаçаççĕ.
Коми-перĕм чĕлхипе «Кама кытшын» хаçат тата «Коми говк» страница («Парма» хаçатĕнче) пичетленсе тухать.
Диалектсем
4 пуплеве палăртаççĕ: Коми-язьвя
Каçăсем
Категори:Перĕм чĕлхисем Категори:Раççей чĕлхисем
Воротник Степан Григорьевич
''Воротник Степан Григорьевич Воротник Степан Григорович'' — (6.01.1908(24.12.1907)-03.12.1991), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 02. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 4-мĕш Украина фрончĕн 8-мĕш сывлăш çарĕн 206-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 503-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, капитан.
Варринелли вăй
Варринелли вăй — ĕскер çине тивекен вăйсен çав пайĕ, хăшĕ ăна çаврăмла траекторипе куçма хистет; уйрăм пăнчăри ку пай çав пăнчăри самантлăх хăвăртлăхпа перпендикулярлă.
Кукăрлăхăн r радиусĕллĕ траектори пултăр тесен, ак çакăн пек варринелли вăй кирлĕ:, кунта a_c — çав пăнчăри варринелли хăвăртлану, m — ĕскерен масси, v — унăн çав пăнчăри хăвăртлăхĕ,  \omega — çав пăнчăри кĕтесле хăвăртлăхĕ.
Асăрхавсем
Категори:Физика Категори:Механика Категори:Вăй
Палевка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мускав Можайск гидроузелĕнчен Звенигород хуличченРуза (пуçĕнчен Руза гидроузелĕччен) тата Озерна (пуçĕнчен Озерна гидроузелĕччен) юханшывсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшă кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем
Тип Карамык
Тип Карамык —Раççей территоринчи юханшыв. Ставрополь Ен территорипе юхать. Юханшыв Нӳрлĕ Карамык юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 41 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 65 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :