cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Володин Александр Моисеевич
Биографи
Александр Моисеевич Лифшиц, ытларах Александр Володин псевдонимпе паллăскер, Минскре 1919 çулхи нарăсăн çуралнă, но с пяти лет жил в Москве у своего дяди — врача. Ача чухнех Александр, пиччĕшне (А. Дикий студин актёрĕ) пула театр еннелле туртăнма тытăннă ; çавах та вăтам пĕлĕве илнĕ хыççăн Мускаври авиацио институчĕн студенчĕ пулса тăнă, çур çул вĕренсен пăрахнă. Серпуховри вĕрентӳçсен курсĕнче вĕренсе тухсан, пĕр çулталăк хушши Мускав облаçĕнчи Вешки ялĕнче вырăс чĕлхипе литературăна пĕлӳ панă.
1939 çулта Володин ГИТИСăн театроведени факультетне вĕренме кĕнĕ, анчах та тепĕр иккĕ уйăхран ăна çара хĕсмете чĕннĕ. Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи тапхăрĕнче çыхăнуçă тата сапёр пулнă, Анăç, каярах Беларуç фронтĕнче çапăçнă, иккĕ хутчен аманнă, орденпе тата медальсене тивĕçнĕ.
Каçăсем
Категори:XX ĕмĕрти вырăс çыравçисем Категори:ВГИКра вĕренсе тухнисем Категори:«Ылтăн питлĕх» парне лауреачĕсем Категори:СССР çыравçисен пĕрлешĕвĕн пайташĕсем Категори:CCКП пайташĕсем Категори:Псевдонимпе паллă литераторсем Категори:Комарово çăвине пытарнисем
Васька-Кемасъныель
Васька-Кемасъныель — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Подчерье юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Калмия (Сюнь юппи)
Калмия — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Перĕм Ен, Тутарстан территорипе юхать. Сюнь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 41 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Перĕм енĕн юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
1374
Вилнĕ
Çавăн пекех: Категори:1374 çулта вилнисем
Категори:Çулсем
Кармалка (Сульмашка юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Перĕм енĕн юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Вачжигаель
Вачжигаель — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Кожимъю юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Гуцулсем
Гуцу́лсем (гуцули) — украинсен Карпатра пурăнакан субэтнос группи.
Вачжигаель
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Гуцулсем
Ареалĕ
Украинăн Ивано-Франковск (Верховинск, Яремчанск, Косово тата Надворнянск районĕсен кăнтăр пайĕсем), Черновицă тата Карпат лешьен облаçĕсенче (Рахов районĕ) çĕрĕсенче вырнаçнă. Украинăри Гуцульщина территорин лаптăкĕ — 6,5 пин км², çаплах вĕсен çĕрĕ Румынин чикĕ хĕрринчи районсенче марамарош гуцулĕсем пурăнаççĕ. Бойксемпе тата лемксемпе пĕрле Карпатăн автохтонлă халăхĕ шутланать.
Пĕрремĕш 2001 çулхи Пĕтĕм Украинăри халăх çыравĕпе Украинăра пурăнакан 21400 çын хăйсене гуцулсен этнографи группине кĕртеççĕ.
1945 çулчен гуцулсем сапаланчăк халăх шутланнă. Пĕрремĕш тĕнче вăрçиччен вĕсем Австро-Венгри йышĕнче пулнă: гуцул çĕрĕсем Австрире, çаплах — Венгрире (1867-па) пулнă, 1920 çул хыççăн гуцул çĕрĕсем Польша, Румыни тата Чехословаки территорине кĕнĕ. 1939 çулта Гуцульщина территорине УССР йышне кĕртнĕ.
Каçăсем
Категори:Украинсен субэтносĕсем
Вев-Верданвож
Вев-Верданвож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Сигавей юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
1375
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Буш Джордж Герберт Уокер
Каçăсем
Категори: Истори Категори:АПШ президенчĕсем Категори:Президентсен шучĕсем Категори:Америка ертӳçисен шучĕсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа
1377
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Гриценко Михаил Илларионович
Гриценко Михаил Илларионович Гриценко Михайло Іларіонович — (12.11.1906(30.10)-21.11.1980), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 7-мĕш механизăмланă корпусĕн 109-мĕш танксене пĕтерекен артиллери полкĕн командирĕ, подполковник.
Маты (Сюнь юппи)
Маты — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Перĕм Ен, Тутарстан территорипе юхать. Сюнь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 46 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Перĕм енĕн юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Знаменка (Куюркаçи районĕ)
Знаменка  — Пушкăрт Республикин Куюркаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 98 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Куюркаçи районĕ
Джон Тайлер
мини|справа|Джон Тайлер, [[Джордж Хили|Д. Хили ĕçĕ, 1859]] Джон Тайлер кĕçĕнни (John Tyler, Jr.,) Чарльз-Сити тавралăхĕ, Вирджини штачĕ Пуш, 29 1790 - Ричмонд, Вирджини штачĕ Кăрлач, 18 1862 — 1841-1845-мĕш çулсенчи АПШн вуннăмĕш президенчĕ.
Тайлер вице-президент пулнă çĕртрен суйланмасăр президент пулса тăнисенчен пĕрремĕшĕ, вăл ĕç вырăнĕнчи президент вилнĕ сăлтавпа унăн вырăнне йышăннă.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:АПШ президенчĕсем Категори:Президентсен шучĕсем Категори:Америка ертӳçисен шучĕсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори: Истори
1378
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Велдор Кыртаёль
Велдор Кыртаёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Щугор юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Репин Илья Ефимович
Илья Ефимович Репин (Çурла, 5, 1844, Чугуев, Раççей империйĕ - Авăн, 29, 1930, Куоккала, Финлянди) — вырăс сăрă ӳнерçи. Салтак ывăлĕ, çамрăкла турăшсем сăнарланă. И. Н. Крамской ертсе пынă Ӳкерÿ шкулĕнче, каярах Петербургри Ӳнер Академинче вĕреннĕ.
Пултарулăхĕн пуçламăшĕнчех, 1870-мĕш çулсенче, Репин вырăс реализмĕн пĕлтерĕшлĕ пайташĕ пулса тăнă. Хăйĕн ÿнер пултарулăхĕнче вăл пурнăçăн пур енĕсене те çутатса кăтартма пултарнă. Репинăн çивĕч ÿнер чĕлхи, вăл тĕрлĕ мĕлĕсен юхăмĕсене, XVII ĕмĕрĕн испан тата голланд ÿнерçисенчен пуçласа Александр Иванов тата хăй вăхăтри франц импрессионизм юхăмĕн ÿнерçисене çити йышăнса илнĕ.
Репинăн пултарулăхĕ чи çÿллĕ шая 1880-мĕш çулсенче ÿссе çитнĕ. Вăл хăй вăхăчĕн паллă çынсен сăнарĕсен курав ретне, историллă ÿнер хайлать тата иртсе пыран кун-çул пулăмĕсене çутатса парать. Историллĕ ÿнер ăна пулăмсенчи тарăн чун-кăмăлсене уçса парас енĕ кăсăклантарнă. Ытларах ăна хальхи пурнăç çывăх пулнă, çапла вара, ĕлĕххи пулăмсене сăнарланă май, вăл ĕлĕххи паттăрсене тата хальхи пурнăçра пурăнакансемпе пĕр-пĕринпе çывăхлатнă. Ӳнер тĕпчевçи В. В. Стасов шучĕпе, Репина пултарулăхĕ — «реформа хыççăнхи Раççей энциклопедийĕ». Пурнăçĕн юлашки 30 çулне Репин Финляндире, хăйĕн Куоккалари Пенатсем тесе ят панă çурчĕнче ирттернĕ. Вăл унта та, малтанхи пек хастаррăн пулмасан та, ĕçленĕ. Юлашки çулĕсенче вăл библири пулăмсем тăрăх ĕçленĕ. Куоккалара Репин хăйĕн паллă «Аякри çывăх» асаилĕвĕсене çырнă.
Каçăсем
Категори:Ӳнер Категори:Раççей ӳкерçисем Категори:Пайăр çынсем:Раççей Категори:Ӳкерçĕсем, патшалăхсемпе
Сюрреализм
thumb|175px|И.Босх, Çĕр çинчи киленÿсен пахчи ĕç пайĕ Сюрреализм (surréalisme) — 1920-çулсенче Францире никĕсленнĕ илемлĕ ÿнер юхăмĕ. Аллюзипе тата калăпăшсен тĕлĕнмелле çыхăнăвĕсемпе усă курнипе уйрăлса тăрать.
Сюрреализмăн ирхи пулăмĕ — Босх, унăн пултарулăхĕнче куравçă пĕрремĕш хут улăштарнă пурнăç сăнарне курать — систермесĕр, анчах та тĕппипех калăпăшне ватса аркатнăскерне, ăна çывăрман çĕртрен тĕлленнĕ япала теме пулнă.
Сăрă ÿнерĕн сюрреализмăн чи аслă пайташĕсем — Сальвадор Дали, Макс Эрнст, Рене Магритт тата Марсель Дюшан. Кинематографри сюрреализмăн паллă пайташĕсем — Луис Бунюэль, Жан Кокто, Ян Шванкмайер, Алехандро Ходоровски тата Дэвид Линч. Фотографи ĕçĕнчи сюрреализм Филипп Халсман малта пынă ĕçĕсене пула паллă.
Каçăсем
Категори:Сюрреализм Категори:Модернизм ӳнерĕ Категори:Ӳнер юхăмĕсем
1379
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Джордж Уокер Буш
мини|справа|Джордж Уокер Буш Джордж Уокер Буш (George Walker Bush) Нью-Хэйвен, Коннектикут штачĕ Утă, 6 1946 — 2001-2009-мĕш çулсенчи АПШн 43-мĕш президенчĕ — американ политикĕ, республикан парти пайташĕ, Техас штачĕ губернаторĕ 1995-2000 çç.
АПШ 41-мĕш президенчĕ Джордж Г. У. Бушăн ывăлĕ, Джордж Буш — кĕçĕнни тенипе паллă.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:АПШ президенчĕсем Категори:Президентсен шучĕсем Категори:Америка ертӳçисен шучĕсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори: Истори
Вертная
Вертная — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 60 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Наратлы (Сюнь юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Перĕм енĕн юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Кăрлач, 8
Халăх календарĕ
Кăрлачăн 8-мĕшĕ – Карчăк пăтти. Давид пророка çул çӳренĕ чух инкекрен, усал-тĕселтен сыхлама ыйтса кĕл тăваççĕ. Кун уяр пулсан вир лайăх çитĕнет.
Вилнĕ
Категори:Кунсем
1381
Вилнĕ
Категори:Çулсем
1380
Çуралнă
''Çав. пекех: Категори:1380 çулта çуралнисем''
Вилнĕ
''Çав. пекех: Категори:1380 çулта вилнисем''
1382
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Семантика
Семантика (фран. sémantique, грек. semantikós «палăртакан» сăмахĕнчен, sema — «паллă»).
Категори:Лингвистика
1383
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Гриценко Пётр Трофимович
Гриценко Пётр Трофимович Гриценко Петро Трохимович — (15.01.1908(2)-27.04.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 3-мĕш гварди çарĕн 87-мĕш гварди уйрăм йывăр танк полкĕн аслă механик-водителĕ, гварди лейтенанчĕ.
Ташчишма (Сюнь юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Перĕм енĕн юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Çĕнĕ Михайловка (Куюргаза районĕ)
Çĕнĕмихайловка  — Пушкăрт Республикин Куюркаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 3 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453282, ОКАТО кочĕ — 80254825004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Куюркаçи районĕ
Каланăлăх
Калани, — пуплерĕшĕн тĕп пайташĕсенчен пĕри. 1920-1930 çулсенче шкулти вĕренӳ кĕнекисенче калав терминпе усă курнă. Чылай вăхăт ăна сказуемăй теесси йăлара пулнă. Вăл каланин содержанине чăнлăхпа çыхăнтарать (предикаци тăвать) тата пуплерĕшри сăмахсене хăй тавра пĕрлештерсе тăрать. Çак сăлтава пула сказуемăя пуплерĕшĕн пĕртен-пĕр тĕп пайташĕ теме юрать. Каланире пуплерĕшĕн сăпатпа хисеп формисем палăрма пултараççĕ. Çак формăсене йышăннă глаголăн подлежащиĕ çук чухне те сказуемăй пулать, пуплерĕш хăй тĕллĕнех йĕркелет: Сан умăнта хама айăплă туятăп (Н.Пет.). Калани хăй пĕлтерĕшлĕ ытти пуплев пайĕсенчен те пулма пултарать: ''Çанталăк уяр. Пичче инженер. Мăнукăм тăваттăра. Çаран ян! та ян! (Энтип) Ӗç кунĕ кашни журналистăн хăйне евĕр'' (С.Пав.). Ун пек чухне каланине мĕнле те пулин предикаци пĕлтерĕшĕ пурри тăрăх (вăхăт, вырăн, хисеп, япала камăн е мĕнĕн пулни, хăш ушкăна кĕни тата ыттисем те) уйăраççĕ. Предикаци палли пуплерĕшĕн шухăш тытăмне кура пĕр сăмах çинчен тепри çине куçма пултарать. Акă прогрессиллĕ йĕркере Айăпли эп пуплерĕшĕн калани тесе эп сăмаха пăхмалла, регрессиллĕ йĕркере — айăпли сăмаха.
Йăлана кĕнĕ теорипе килĕшӳллĕн, калани пĕлтерĕш енчен тулли сăмах пулмалла. Енчен те уйрăм сăмахăн пĕлтерĕшĕ конкретлă пулмасан, ытти сăмахсен çыхăнăвĕнче кăна уçăмлансан ăна кӳршĕри сăмахсемпе пĕрле илеççĕ: ''Куççуль килсе тухрĕ Кириле пиччен. Вăл çара пуçăн.'' Хутсăр тата хутлă каланисене уйăрни вырăнсăр, мĕншĕн тесессĕн кĕçĕн пайташсене çавăн пек ушкăнламаççĕ.
Юлташпа — юлташла, тăшманпа — тăшманла (Ват.сăм.); Манăн чĕрере лăпкă мар (Салампек) йышши пуплерĕшсем пурри тĕп пайташсене (çав шутра сказуемăа та) анлă ăнланма хистет е вĕсем çинчен калаçма сăлтав пачах çуккине пĕлтерет.
Терминăн çăлкуçĕ
Каланăлăх тени вырăсла сказуемое тенине тÿреммĕн калькăласа чăвашла куçарнинчен пулнă. Апла тунине ниепле те тиркеме май çук.
Литература
Категори:Пуплерĕш пайташĕсем
Чуюнчи (Так-юханшыв юппи)
Чуюнчи — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Так-юханшыв юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
1384
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Иккĕмĕш Хурамал
Иккĕмĕш Хурамал, — Чăваш Енĕн Канаш районĕнчи ял.
Истори
1927 çулчен ял Çĕрпӳ уесĕн Шăхасан вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Канаш районне, 1935 çулхи пуш уйăхĕн 1 хыççăн Шăхасан районне кĕнĕ. 1956 çулхи чӳк уйăхĕн 26 хыççăн хальхи вăхăтчен Канаш районне кĕрет.
Висьёль
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
1385
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Çĕнĕ Троица (Куюркаçи районĕ)
Çĕнĕ Троица — Пушкăрт Республикин Куюркаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 64 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Куюркаçи районĕ
1386
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Водопой-Ёль
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Висъёль
Висъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Вăтам Джьёр юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
1387
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Семантика (лингвистика)
Семантика (фран. sémantique, грек. semantikós «палăртакан» сăмахĕнчен, sema — «паллă»), — сăмахсен, сăмах формисен, фразеологизмсен, сăмах майлашăвĕсен, пуплерĕшсен пĕлтерĕшĕсем.
Висъёль
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Грицков Владимир Павлович
Грицков Владимир Павлович — (05.07.1923-16.02.2015), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 38-мĕш çарĕн 180-мĕш перевçĕсен дивизин 627-мĕш артиллери полкĕн батарея командирĕ, лейтенант.
Волоковка
Волоковка — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Щугор юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Арша (Тирлян юппи)
Арша — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Тирлян пруд Тирлянский юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Мазара (Тара юппи)
Мазара — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Тара юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Елга (Тор юппи)
юханшыв — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Тор юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Мазара (Тара юппи)
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Елга (Тор юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
1388
Вилнĕ
Категори:Çулсем
1389
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Скворцов Михаил Иванович
Биографи
1933 çулхи кăрлачăн 8-мĕшĕнче Канаш районĕнчи Иккĕмĕш Хурамал ялĕнче çуралнă/
Хусан университечĕн филологи уйрăмĕнчен (1954), Мускаври университет çумĕнчи Хĕвел тухăç чĕлхисен институтăн арап чĕлхисен уйрăмĕнчен (1964), аспирантурăран (1971) вĕренсе тухнă.
1964—1967 çулсенче Чăваш Ркспубликин телекуравпа радиокалаçу комитечĕн председатель çумĕ вырăнĕнче тăрăшнă.
1989 çултанпа Чăваш Енĕн вĕрентӳçсен ăсталăхне ӳстерекен институт профессорĕ вырăнĕнче ĕçленĕ.
Михаил Скворцов чăваш лексикографийĕпе терминологийĕн паллă специалисчĕ пулнă май чăвашла-вырăсла сăмахсарсене хатĕрлес, редакцилес ĕçе хастар хутшăннă.
Чăваш шкулĕн пуçламăш тата вăтам класĕсенче, вырăс шкулĕсенче, техника професси вĕрентешĕсенче вĕренекенсене тăван чĕлхене ăша хывма пулăшакан сăмахсарсем хатĕрленĕ.
Скворцов студентсем валли хатĕрленĕ вĕренӳре пулăшу кĕнекисенче куçарупа унăн теорин кĕске историне, куçарăвăн семантика, лексика тата фразеологи ыйтăвĕсене тишкернĕ.
Михаил Иванович 2016 çулхи раштавăн 1-мĕшĕнче Шупашкарта вилнӗ.
Пуплерĕш
Асăрхавсем
Категори:Пуплерĕш пайташĕсем
1391
Вилнĕ
Категори:Çулсем
1390
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Совет Союзĕн Паттăрĕсен ят-йышĕ (Абаев Ахсарбек — Азалов Клычнияз)
Ку списокра «А»  сас паллинчен пуçланакан  пĕтĕм Совет Союзĕн Паттăрне асăннă (мĕнпурĕ 592 çын, вĕсенчен 9-шĕ 2 хут çак чыса тивĕçнĕ. Списокра ССРС Аслă Канашĕн чыс паракан указĕсен даттисем,  мĕнле çар, çар званипе йышанакан должность (Совет Союзĕн Паттăрĕ чысне илме тăратнă вăхăтра), пурăннă çулсене çинчен каланă.
Каçăсем
Абаев
Çĕнĕ Ядагар
Çĕнĕядгаровская — Пушкăрт Республикин Куюркаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 8 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Вомлэсъёль
Вомлэсъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Ыджыд-Терехевей юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Çĕнĕ Ядагар
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Куюркаçи районĕ
Вомлэсъёль
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
1392
Вилнĕ
Категори:Çулсем
1393
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Грицов Иван Иванович
Грицов Иван Иванович — (19.01.1903(6)-26.01.1984), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 20. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çеçенхир фрончĕн 57-мĕш çарĕн 109-мĕш уйрăм инженер-сапёр батальонĕн 5-мĕш инженер-сапер бригадин сапёрĕ, красноармеец.
1394
Вилнĕ
Категори:Çулсем
1395
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Синяк (Тыгын юппи)
Синяк — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Тыгын юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Вомынъёль
Вомынъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
1396
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Катайка (Тюлянь юппи)
Катайка — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Тюлянь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем
1398
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Херизау
Хе́ризау (Herisau) — Швейцарири хула, Аппенцелль-Ауссерроден çуркантонĕн тĕп хули.
15 205 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — 3001.
Семантика (ăслăлăх)
Семантика (фран. sémantique, грек. semantikós «палăртакан» сăмахĕнчен, sema «паллă»), — тĕрлĕрен чĕлхе единицисен пĕлтерĕшĕсене тĕпчекен чĕлхе ăслăлăхĕн пĕр пайĕ (ăна тепĕр майлă семасиологи теççĕ). Кашни чĕлхе единици пĕлтерĕшне парадигматика тата синтагматика çыхăнăвĕсенче палăртма май пур. Акă парадигматика ретне çак сăмахсене кĕртер: юман, хурăн, хурама, вĕрене, ăвăс, хыр, чăрăш. Вĕсене пурне те йывăç сăмахпа палăртма пулать. Çав вăхăтрах, йывăç сăмаха тата тепĕр лексика-семантика парадигмине те кĕртме пулать: 1) юман, хыр, чăрăш, хурама — йывăç; 2) йывăç, тĕмĕ, чечек — ӳсен-тăран.
Херизау
Пурăнан халăх
Демографи хронологин тапăлĕ:
Семантика (ăслăлăх)
Палăрту паллисем (дифференциаци паллисем) пĕр пек пулманни те парадигматика ретне кĕрекен сăмахсен пĕлтерĕш уйрăмлăхĕсене кăтартма пулăшать. Сăмахран, вăрман сăмахăн раща, хырлăх тата ката сăмахсемпе танлаштарсан йывăçсем ӳсекен вырăна пĕтĕмĕшле палăртас сĕм пур; асăрхăр: раща — пысăках мар çулçăллă вăрман; хырлăх — хыр вăрманĕ; ката — пысăкахмар вĕтлĕх вăрман. Раща, хырлăх, ката сăмахсем, пĕр енчен, пĕлтербш тĕлĕшĕнчен пĕр-пĕрне хирĕçле тăраççĕ. Тепĕр енчен, вĕсене кашнинех вăрман сăмахпа палăртма пулать. Вăрман семантика темин речĕ кунпах вĕçленмест-ха. Çак ретех юманлăх, чăрăшлăх, кăмăрлăх, çамлăх сăмахсене те кĕртме пулать. Вĕсен кашниннех пĕлтерĕш уйрăмлăхĕн сĕмĕсем пур.
Херизау
Каçăсем
Категори:Аппенцелль-Ауссерроден хулисем
Çĕнĕ Ямаш (Пушкăртстан)
Çĕнĕ Ямаш — Пушкăрт Республикин Куюркаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 86 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Семантика (ăслăлăх)
Кай, çӳре, вĕç, иш, ут, чуп, йăркка, кил куçăм глаголсене илес пулсан, вĕсене пурне те пĕр ушкăна кĕртетпĕр, çавăнпа пĕрлех асăннă сăмахсене тĕрлĕ ушкăнсене уйăрма та пулать:
Çĕнĕ Ямаш (Пушкăртстан)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Семантика (ăслăлăх)
Стиль тĕлĕшĕнчен те пĕр парадигмăри чуп тата йăркка сăмахсем тан пĕлтерĕшлех мар. Парадигмăри сăмахсен ушкăнĕнче хирĕçтăру (оппозици) пурри курăнать, сăмахсем тĕрлĕрен ушкăнсене синонимсем пек, паронимсем пек, сăмахсен йăви пек, сăмахсен çемйи пек, лексика-семантика ушкăнĕсем пек, сăмахсен уйланкисем (вырăсла: поле) пек пĕрлешеççĕ.
Çĕнĕ Ямаш (Пушкăртстан)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Куюркаçи районĕ
Семантика (ăслăлăх)
Семантика саккунĕсене пĕлес тесен сăмахсене хăйсене уйрăммăн илсе тĕпчемелле мар. Сăмахсен пĕлтерĕш уйланкисем икĕ тĕрлĕ пулма пултараççĕ:
Тепĕр енчен, вăл е ку сăмах ытти сăмахсемпе мĕнле çыхăнура пулма пултарнине (синтагматика çыхăнăвне) сăнамалла, çавна май пĕлтерĕш улшăнăвĕ пулнипе пулманнине асăрхамалла. Сăмахран, йывăç лартрăмăр тата пĕр машина йывăç тиесе кил-тĕмĕр тенĕ чух йывăç сăмах тĕрлĕ пĕлтерĕшлĕ пулни палăрать: пĕрремĕшĕнче йывăç — лартмалли хунав; иккĕмĕшĕнче йывăç — строительство материалĕ.
Каçăсем
Категори:Лингвистика
السيمية Семантика (лингвистика)
Штайн (Аппенцелль-Аусерроден)
Штайн (Аппенцелль-Ауссерроден) (Stein AR) — Швейцарири хула.
1323 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — 3005.
Каçăсем
Категори:Аппенцелль-Ауссерроден хулисем
Воротятная
Воротятная — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Унья юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
1399
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Гонорея
Гоноре́я (γόνος «вăрăлăх шĕвекĕ» тата «юхатăп»; халăхра триппер) — арлă хутшăнупа гонококк Neisseria gonorrhoeae урлă куçакан инфекцилле чир. Шăк юхав тата ар органĕсене пăсать. Венера чирĕ шутне кĕрет.
Асăрхавсем
Категори:Арлă майпа куçакан чирсем Категори:Бактериллĕ инфекцисем
Выдеръя
Выдеръя — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Грицынин Константин Данилович
Грицынин Константин Данилович Грицинін Костянтин Данилович — (13.10.1905(30.09)-12.10.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 61-мĕш çарĕн 7-мĕш гварди кавалери корпусĕн 16-мĕш гварди Чернигов кавалери дивизин 60-мĕш гварди кавалери полкĕн çыхăну взвочĕн телефонисчĕ, гварди ефрейтор.
Гришаев Виктор Иванович
Гришаев Виктор Иванович — (30.09.1909(.17)-28.04.1980), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Беларуç фрончĕн 50-мĕш çарĕн 139-мĕш перевçĕсен дивизин 609-мĕш перевçĕсен полкĕн командирĕ, полковник.
Сăмах
Сăмах, — япаласене, вĕсен паллисене, пулăмсене, ĕç-хĕле ят паракан пĕлтерĕшлĕ чĕлхе единици. Ун кашни чĕлхерех хăйне килĕшекен фонетика, грамматика тата пĕлтерĕш паллисем пур. Сăмахăн лексика тата грамматика пĕлтерĕшĕсем пур: çын «ăсласа калаçма пултаракан чĕр чун» — лексика пĕлтерĕшĕ; çынсем — нумай хисепри, тĕп падежри япала ячĕ — грамматика пĕлтерĕшĕ.
Ключевка (Тюртюк юппи)
Ключевка — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Тюртюк юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Сăмах
Сăмах чĕлхе единицисем хушшинче тĕп вырăн йышăнать. Анчах ку тарана çитсе те чĕлхеçĕсем сăмахăн тĕп паллисене палăртса çитереймен-ха. А.М. Пешковский чĕлхеçĕ уйрăм сăмахăн çак паллăсем пуррине кăтартать:
Тарай
Тарай — Таллинри (Эстони) чăваш рок мусăк ушкăнĕ.
Сăмах
Кашни сăмах сасăсенчен тăрать. Çав сасăсен пĕрлешĕвĕ пĕлтерĕшлĕ пулмалла. Сасăсен пĕлтерĕшсĕр пуххине сăмах теме çук. Каланине çирĕплетме тĕслĕх илсе пăхар. Б.Н.Головин çырнă тăрăх, вырăс çынни урывчок, кульшша, утакан сасăсен пуххине сăмах теме пултараймасть, мĕншĕн тесен вырăс чĕлхинче вĕсен пĕлтерĕшĕ çук. Çав вăхăтрах утакан тени чăваш чĕлхинче сăмах шутланать, мĕншĕн тесен унăн пĕлтерĕшĕ пур. Çапла вара, вăл е ку сасăсен пуххи сăмах пулнипе пулайманнине палăртас тесен унăн пĕлтерĕшне тупмалла. Сăмахсен семантикине тĕрĕс уçса пама чĕлхе пĕлни пулăшать. Кирек мĕнле чĕлхене вĕренме те сăмахсенчен пуçлатпăр. Вĕсем вара пире чĕлхен фонетикине, морфологине, синтаксисне вĕренме май параççĕ.
Ключевка (Тюртюк юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Тарай
Кун-çулĕ
Ушкăна 2011-мĕш çулта, Таллинта Александр Айтаров, Эстонире çуралса ӳснĕ чăваш тата унăн юлташĕсем никĕсленĕ. Ушкăнра тăвăтă çын: Айтаров (сасă, гитара), Эйнар Муони (бас), Сергей Чекулаев (аккордеон), Дан Ротарь (параппан). Пурте Таллинра пурăнаççĕ.
Ключевка (Тюртюк юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем
Сăмах
Сăмахăн янравĕпе пĕлтерĕшне пĕр-пĕринчен уйăрма çук, кунсăр пуçне тĕпчевçĕсем сăмахăн ытти паллăсем пуррине те кăтартаççĕ. Тĕслĕхрен, Н.М.Шанский унăн 15 уйрăм паллă пуррине палăртать. Вĕсенчен пиллĕкĕшне кăна сăмахăн тĕп паллисем шутне кĕртет:
Сăмаха Н.М.Шанский çакăн пек определени парать: «Сăмах — чĕлхе единици, хăйĕн пуçламăш форминче (вăл ударенисĕр сăмах мар пулсан) пĕр ударениллĕ пулать, унăн пĕлтерĕшĕ, лексикăпа грамматика уйрăмлăхĕсем тата пĕлтерĕш пытарăнчăклăхĕ пур».
Сăмах чĕлхере хăйне евĕр единица шутланать, вăл морфемăсенчен лексикăпа грамматика пĕлтерĕшĕсем пуррипе уйрăлса тăрать. Сасăсемпе пĕлтерĕш яланхи пĕрлĕх туни сăмаха фонемăран уйăрма май парать. Сăмах майлашăвĕсенче икĕ ударени пулма пултарать, анчах уйрăм сăмахсем пĕр тĕп ударениллĕ кăна пулаççĕ. Сăмахăн тĕп паллисенчен пĕри — кашни сăмахпах чĕлхере темиçе хут та усă курма май килни. Сăмаха ытти чĕлхе единицисенчен уйăрса илме ку çителĕксĕр, мĕншĕн тесен морфемăсем те, фразеологизмсем те чĕлхен хатĕр единицисем шутланаççĕ.
Каçăсем
*
Тарай
Каçăсем
Категори:Эстони Категори:Таллин Категори:Чăваш юрă-кĕвви Категори:Чăваш культури Категори:Чăваш юрă ушкăнĕсем
Шпайхер
Шпайхер (Speicher AR) — Швейцарири хула, Аппенцелль-Ауссерроден çуркантонĕн тĕп хули.
Бузат (Тятер юппи)
Бузат — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Тятер юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем
Сывлăх
Сывлăх, — чĕрĕ организмăн, е ӳсентăранăн пур органĕ те лайăх ĕçлекен, чирсĕр, хĕнсĕр халĕ, тăрăмĕ. Сывлăха упрасси — патшалăх функцийĕсенчен пĕри.
Хальхи медицина тĕрлĕ чиртен те сыватма пултарать.
Каçăсем
Категори:Медицина Категори:Сывлăха сыхлавлăх Категори:Гомеостаз Категори:Сывлăх
Эмеккеç
Эмеккеç (Павловка)— Пушкăрт Республикин Куюркаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 253 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Куюркаçи районĕ
Фонологи
Фонологи (грек. phone «сасă» тата logos «сăмах, вĕрентӳ») — чĕлхе ăслăлăхĕн сасăсен функцине тĕпчесе вĕренекен пайĕ. Фонологи, фонетикăпа танлаштарсан, чĕлхе ăслăлăхĕн çӳллĕрех шайĕнче тăрать. Чĕлхе ăслăлăхĕнче фонетика термин анлă пĕлтерĕшлĕ фонетикăна та пĕлтерет, çав пĕрлĕхлĕ ăслăлăхăн пайĕсем фонетикăпа фонологи пулаççĕ.
Фонологи ăнлавĕсенчен чи палли «фонема» шутланать. Фонологире сасă терминпа та усă кураççĕ, мĕншĕн тесен сасăпа фонема пĕр-пĕринсĕр пулма пултараймаççĕ. Сасă вăл — фонемăн пуплеври представителĕ, ăна фонетика тĕпчет. Фонема — чĕлхен абстрактлă единици, вăл ăс-тăнра упранакан чĕлхе хатĕрĕ, ăна фонологи тĕпчет.
Пирĕн çĕршыври чĕлхе ăслăлăхĕнче икĕ фонологи шкулĕ тĕп вырăн йышăнать: пĕри Мускав фонологи шкулĕ, тепри — Ленинград фонологи шкулĕ.
Швельбрун
Швельбрун (Schwellbrunn) — Швейцарири хула.
Выраю
Выраю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Мăн Паток юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 37 км.
Швельбрун
1426 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — 3004.
Выраю
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Гришаев Иван Ильич
Гришаев Иван Ильич — (04.01.1922-01.11.2009), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 18. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Беларуç фрончĕн 4-мĕш сывлăш çарĕн 4-мĕш штурмлакан авиаци корпусĕн 199-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 569-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕн çумĕ тата штурманĕ, лейтенант.
Выраю
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Фонема
Фонема (гр. phonema «сасă») — чĕлхери сасăсен тытăмĕн тĕп единици. Фонема — сăмахра е морфемăра кăна палăракан чĕлхе единици, вăл хăйне тĕллĕн, уйрăм çӳремест.
Фонемăсен виçĕ тĕрлĕ функци пур:
Гатникова
Гатникова — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Кожва юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 33 км.
Фонема
Пуплевре фонемăсем мар, вĕсен конкретлă представителĕсем — уйрăм сасăсем — палăраççĕ. Пуплевре пĕр-пĕр фонема шутне кĕрекен сасăсем, мĕнле сасăсемпе юнашар тăнине пула, кăшт та пулин урăхларах илтĕнеççĕ. Ун пек сасăсене аллофонсем, е фонемăсен варианчĕсем теççĕ. Танлаштарăр: уба — эбĕ, агă — игĕ, хужă— хӳжĕ. Ку тĕслĕхсенчи б, г, д хупă сасăсем хытă б, г, д фонема варианчĕсем е аллофонĕсем пулса тăраççĕ.
Гатникова
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Фонема
Фонема хăй çынсен ăс-тăнĕнче упранакан абстрактлă единица шутланать. Фонемăсене чĕлхе наукин фонологи тата морфонологи пайĕсем тишкерсе тĕпчеççĕ.
Гатникова
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Фонема
Литература
Категори:Фонологи
Иленька (Узень юппи)
Иленька — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Узень юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Вăрмантан виççĕн тухнă
Техника хыпарĕсем
Хура-шурă, сасăллă.
Категори:1958 çулăн СССР фильмĕсем Категори:Мосфильм Категори:Хура-шурă фильмсем Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи пирки фильмсем
Бетеря (Узян юппи)
Бетеря — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Узян юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 71 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Герасим-Ёль
Герасим-Ёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Хундвиль
Каçăсем
Категори:Аппенцелль-Ауссерроден хулисем
Гришин Александр Сергеевич (Совет Союзĕн Паттăрĕ)
Гришин Александр Сергеевич — (28.07.1920-04.06.1970), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 22. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Балтиçум фрончĕн 6-мĕш гварди çарĕн 67-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 196-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн автоматчиксен отделени командирĕ, гварди аслă сержанчĕ.
Шёненгрунд
Шёненгрунд (Schönengrund) — Швейцарири хула.
457 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — 3003.
Каçăсем
Категори:Аппенцелль-Ауссерроден хулисем
Мăн Саргая (Узян юппи)
Мăн Саргая — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Узян юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Фонетика
Фонетика (грек. phone «сасă»), — чĕлхе ăслăлăхĕн сасăсене, вĕсене мĕнле каланипе илтĕннине, ударенипе интонацие тĕпчесе вĕренекен пайĕ.
Фонетика чĕлхе ăслăлăхĕсем хушшинче уйрăм вырăн йышăнать. Лексикологипе грамматика чĕлхен пĕлтерĕшлĕ единицисене (морфемăсене, сăмахсене, предложенисене) тишкерсе тĕпчеççĕ пулсан фонетика вара чĕлхен пĕлтерĕшсĕр единицисене — сасăсене — тĕпчет. Фонетика вĕрентнĕ тăрăх, сасă вăл — чĕлхе хатĕрĕсенчен чи пĕчĕк единици. Тĕслĕхрен, е союз — уйрăм сăмах, уйăракан союз шутланать. Е сассăн вара нимĕнле пĕлтерĕш те çук.
Фонетика системине тĕрлĕрен тишкерсе тĕпчеме пулать: чĕлхен хальхи сасă тытăмне тишкерӳллĕ фонетика тĕпчет пулсан, унăн авалхи сасă тытăмне, аталану улшăнăвĕсене, тĕрлĕ ылмашăвĕсене историллĕ фонетика тĕпчесе вĕрентет. Тишкерӳллĕ фонетика сасăсене каланă чух пуплев органĕсем мĕнле ĕçленине тата сасă мĕнле илтĕннине, фонетикăн тĕп законĕсене, сасăсем пуплевре улшăнни-ылмашнине, ударенипе интонацие тĕпчесе ăнлантарать. Пĕтĕмĕшле фонетика чĕлхесен сасă тытăмĕн пĕтĕмĕшле законĕсене, этемĕн пуплев аппарачĕн тытăмне, вăл ĕçленипе сасă мĕнле пулнине тишкерет.
Чăваш фонетикине тĕпчесе вĕренесси XIX ĕмĕр пуçламăшĕнче В. Шотт тĕпчевçĕн «De lingua tschuvaschorum, Berolini» (1842) ĕçĕнчен пуçланнă.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Фонетика
Пĕтĕçтерӳ (пуплев пайĕ)
Союз (терминĕ вырăс чĕлхинчен йышăннăскер, вырăс чĕлхи ăна латин чĕлхинчи conjunctio сăмаха калькăласа куçарнипе тунă) — пĕр йышши членсене, хутлă предложенири уйрăм предложенисене пĕр-пĕринпе çыхăнтаракан пулăшу сăмахĕ. 1920-1930 çулсенче шкулти вĕренӳ кĕнекисенче пĕтĕçтерӳ терминпа усă курнă.
Союз пулăшу сăмахĕ çеç, унăн лексика пĕлтерĕшĕ çук, вăл предложени членĕ те пулмасть. Союзсем сыпăнуллисем тата пăхăнуллисем пулаççĕ. Сыпăнуллă союзсем анчах, тата, та (те) пĕр йышши членсене е хутлă предложенири пĕр тан пайсене (предложенисене) çыхăнтараççĕ. Пĕлтерĕшĕсене кура виçĕ ушкăна уйрăлаççĕ:
Пăхăнуллă союзсем пĕлтерĕшĕсене кура пилĕк ушкăна уйрăлаççĕ:
Асăннă союзсем пăхăнуллă хутлă предлсенчи пăхăнуллă предложенире тĕп предложенипе çыхăнтараççĕ, вĕсенчен ытларахăшĕ пăхăнуллă предложени вĕçенче тăрать.
Пăхăнуллă предложени умĕнче тăракан союз — мĕншĕн (ма) тесен. Пăхăнуллă предложенире икĕ енчен хуплакан союзсем те пур: енчен... пулсан, ешĕл... пулсан, эхер... пулсан. Ку союзсен иккĕмĕш компоненчĕ (пулсан) вырăнне -сан (-сен) аффикслă деепричасти е тăк (тĕк) союзлă сăпатлă глагол пулма пултарать (енчен... вулама тытăнсан, ытах... каять тĕк, эхер... килмесен).
Союзсем хисеп ячĕнчен (пĕр-пĕр, пĕрре-тепре), местоименисенчен (çапах, çавах), глаголсенчен (тесе, тесен, мĕншĕн тесен, пулсан, пулсан та, пулин те) пулса кайнă. Вырăс чĕлхинчен йышăннă союзсем те пур (ешĕл, хуть, атту, ни-ни).
Литература
Категори:Пуплев пайĕсем
Сураккай
Суракай — Пушкăрт Республикин Куюркаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 0 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Куюркаçи районĕ
Гришин Алексей Никонович
Гришин Алексей Никонович — (28.03.1918-22.08.1974), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра [1-мĕш Украина фрончĕн 2-мĕш сывлăш çарĕн 1-мĕш гварди штурмлакан авиаци корпусĕн 12-мĕш гварди пĕтерекен авиаци дивизин 153-мĕш гварди пĕтерекен авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, гварди капитанĕ.
.nz
.nz, - Çĕнĕ Зеланди патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Каçăсем
Категори:Çĕнĕ Зеланди Категори:Интернет доменĕсем
Глубник
Глубник — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Щугор юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 45 км.
.nz
Каçăсем
Toppdomän
Глубник
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Хисеп ячĕ
Хисепе кăтартакан тымар сăмахсем нумай мар: пĕрре, иккĕ, виççĕ, тăваттă, пиллĕк, улттă, çиччĕ, саккăр, тăххăр, вуннă, çирĕм, вăтăр, хĕрĕх, аллă, упшăл, çитмĕл, çĕр, пин. Ытти мĕнпур хисепсене çак тымарсен çыхăнăвĕпе кăтартаççĕ (вун çиччĕ, çирĕм тăваттă, çĕр вăтăр саккăр).
Хисеп ячĕ япала паллине унăн хисепе тĕлĕшĕнчен кăтартать, япала ятне ăнлантарса предложенире вăл определени пулать (çичĕ кун, виççĕмĕш класс, икшер кĕнеке). Япала ятне ăнлантарман чухне хисеп ячĕсем предложенин ытти членĕсем те пулма пултараççĕ.
Хисеп ячĕсемпе çыхăнакан япала ячĕсем нумай хисеп аффиксне йышăнмаççĕ: вунă çын, вуншар кун, миллионшар тенкĕ.
Вуламалли
Категори:Пуплев пайĕсем
.om
.om, - Оман патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Каçăсем
Категори:Оман Категори:Интернет доменĕсем
Toppdomän
Горстью
Горстью — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Анат Налдэг юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
.pa
.pa, - Панама патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Каçăсем
Категори:Панама Категори:Интернет доменĕсем
Toppdomän
Гришин Иван Александрович
Гришин Иван Александрович — (21.07.1918-13.12.2006), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 31. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 8-мĕш гварди çарĕн 39-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 112-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн пулемёт ротин командирĕ, гварди капитанĕ.
Катарыш (Узян юппи)
Катарыш — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Узян юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Гортъёль
Гортъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
.pf
.pf, - Франци Полинези патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Каçăсем
Категори:Франци Полинези Категори:Интернет доменĕсем
Toppdomän
Амальрик Леонид Алексеевич
Амальрик Леонид Алексеевич, — мультипликаци фильмĕсен режиссёрĕ. 1905 çулхи утă уйăхĕн 8-мĕшĕнче Мускавра çуралнă. 1997 çулхи юпа уйăхĕн 22-мĕшĕнче Мускаврах вилнĕ.
1965 çулта РСФСР тава тивĕçлĕ культура ĕçченĕ ятне тивĕçнĕ.
Пурнăçĕ
1925 çулта Патшалăх кинематографи техникумне веренме кĕнĕ. 1928 çулта ăна художник-декоратор пулса пĕтернĕ. 1926 çултанпа «Межрабпом-Русь» малтан декоратора пулăшаканĕ, кайран мультипликатор пулса ĕçленĕ.
1930-мĕш çулсен пуçламăшĕнче «Межрабпомфильм» киностудине куçать. Ӳкернĕ «Блэк энд уайт» (1932) картинăра ăна режиссёр тата художник тесе пĕрремеш хут титрсенче паллă тунă (И.П. Иванов-Ванопа пĕрле). 1930-мĕш çулсен варринче Мускаври чи паллă мультипликатор пулса тăрать.
1936 çулта тин çеç никĕсленнĕ «Союзмультфильм» киностудине куçать.
1971 çулта «Терем-теремок» лентăна ӳкернĕ хыççăн кинора ĕçлеме пăрахать.