cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Френкише-Рецат
Френкише-Рецат — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Редниц юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 63,51 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Сывлăш-десант çарĕсен кунĕ
Сывлăш-десант çарĕсен кунĕ — паллă кун. Çурлан 2-мĕшĕнче раççей сывлăш-десант çарĕсен кунне уявлаççĕ.
Кун-çулĕ
1930 çулхи çурлан 2-мĕшĕ СДÇ çуралнă кунĕ. Çак кун Мускав вăрçă тăрăхĕн Воронеж патĕнчи вĕренӳ хăтланăвĕсенче тактика ĕçне тума пĕрремĕш ăстрăм 12 çын самолёт çинчен парашютпа аннă. Малтан СССР территорийĕ пулнă çĕрсенчи пĕтĕм хĕçпăшаллă хирĕçӳре десант çарĕсем хутшăннă.
Каçăсем
Категори:Çурлан 2-мĕшĕнчи уявсем СДÇ СДÇ СДÇ СДÇ СДÇ Категори:Беларуç уявĕсем
Рюненберг
Рюненберг (Rünenberg) — Швейцарири коммуна, Базель-Ланд кантонĕнче вырнаçнă.
Зиссах тăрăхне кĕрет. 775 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 2860.
Каçăсем
Категори:Базель-Ланд хулисем
Фреттербах
Фреттербах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Ленне (Рур  юппи)|Ленне юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16,7 км, бассейн лаптăкĕ 44,772 км2.
Бондарчук Сергей Фёдорович
Серге́й Фёдорович Бондарчу́к (авăн, 25, 1920, Белозёрка, Украина ССР — юпа, 20, 1994, Мускав, РФ) — совет тата раççей театрпа кино актёоĕ, кинорежиссёр, сценарист, педагог. СССР халăх артисчĕ (1952). Социализм Ĕçĕн Паттăрĕ (1980). Ленин парнин (1960), пĕрремĕш степеньлĕ Сталин парни н (1952), СССР патшалăх парнин (1984), РСФСР Васильев тăвансем ячĕллĕ патшалăх парнин (1977) лауреачĕ. Американ киноакадемин «Оскар» парне лауреачĕ.
Биографи
Сергей Бондарчук 1920 çулхи авăнăн 25-мĕшĕнче Белозёрка ялĕнче (халĕ — Херсон облаçĕ, Украина) Фёдор Петровичпа Татьяна Васильевна çĕр ĕçтеш çемьинче çуралнă.
Ачалăхĕ Таганрогра тата Ейскре иртнĕ. Таганрогăн 4 № шкулĕнче, театр кĕтесне çӳреме тытăннă, 1937 çулта пĕрремĕш ăстрăм Таганрог драма театрĕн  (халĕ — А. П. Чехов ячĕллĕ) сцени çине тухнă. 1937—1938 çулсенче Ейск драма театрĕнче вылянă. 1938 çулта Ейскре 2 №. Вăтам шкултан вĕренсе тухнă.
1938—1941 çулсенче Ростоври театр вĕрентĕшĕнче (халĕ Ростов ӳнер колледжĕ) ăсталăх пĕлӳне илнĕ.
1941—1942 çулсенче — Грозныйри Хĕрлĕ Çар театрĕнче ĕçленĕ.
Вăрçăна хутшăннă, 1942—1946 çулсенче Хĕрлĕ Çарта çапăçнă.
Каçăсем
Категори:Ростоври театр вĕрентĕшĕнче вĕренсе тухнисем‎ Категори:ВГИКра вĕренсе тухнисем Категори:ВГИК вĕрентӳçисем  Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннисем Категори:Пайăр çынсем:Мосфильм Категори:Пайăр çынсем:Ейск Категори:Пайăр çынсем:Таганрог Категори:«Оскар»‎ парне лауреачĕсем Категори:«Давид ди Донателло»‎ парне лауреачĕсем Сергей Фёдорович Категори:СССР кинематографисчĕсен Пĕрлешĕвĕн пайташĕсем Категори:РСФСР Аслă Канашĕн депутачĕсем Категори:СССР пĕрлĕх ĕçченĕсем Категори:Раççей пĕрлĕх ĕçченĕсем Категори:Новодевичье çăвине пытарнисем Категори:ССКП пайташĕсем
Рюмлинген
Рюмлинген (Rümlingen) — Швейцарири коммуна, Базель-Ланд кантонĕнче вырнаçнă.
Альмзе
Альмзе — Австри территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,9 км².
Рюмлинген
Зиссах тăрăхне кĕрет. 347 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 2859.
Альмзе
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Австри кӳллисем
Рюмлинген
Каçăсем
Категори:Базель-Ланд хулисем
Тропой бескорыстной любви
«Чун-чӗререн юратнин сукмакӗ» (Тропой бескорыстной любви) — Агаси Бабаян режиссёрăн илемлĕ фильмĕ. Ала хăнахнă Кунак ятлă çӳлевĕç пирки тетралогин пĕрремĕш фильмĕ. Фильма Виталий Бианки повеçĕпе хайланă.
Чыславсем
Ача-пăча фильмĕсен тĕнчери кинофестивалĕн Тĕп парни, Ĕнчĕ, 1974 çул.
Хушма хыпар
Фильмсене Виталий Бианки çыравçăна халалланă.
Каçăсем
Категори:СССР 1971 çулăн фильмĕсем Категори:Çемье фильмĕсем Категори:СССР ача-пăча фильмĕсем Категори:Чĕрчунсем пирки фильмсем Категори:Центрăслăхфильм Категори:Тайга пирки фильмсем
Фризенбах (Ротер Майн юппи)
Фризенбах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Ротер-Майн юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 8,85 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Çӳлевĕç сукмак çине тухать
«Çӳлевĕç сукмак çине тухать» (Рысь выходит на тропу) — Агаси Бабаян режиссёрăн илемлĕ фильмĕ. «Тропой бескорыстной любви» фильмăн малалли сюжечĕ.
Фризенбах (Ротер Майн юппи)
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Çӳлевĕç сукмак çине тухать
Виталий Бианки çыравçăна халалланă.
Хушма хыпар
Тетралогин иккĕмĕш фильмĕ.
Каçăсем
Категори:Центрăслăхфильм Категори:Çемье фильмĕсем Категори:ССРП ачасен фильмĕсем Категори:Чĕрчунсем пирки фильмсем
Грундльзе
Грундльзе — Австри территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 4,22 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Австри кӳллисем
Бижко Владимир Егорович
Бижко Владимир Егорович — (03.04.1921-03.07.2006), 2-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш сывлăш çарĕн 5-мĕш штурмлакан авиаци корпусĕн 4-мĕш гварди штурмлакан авиаци дивизин 92-мĕш гварди штурмлакан авиаци полкĕн звено командирĕ, гварди лейтенанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15.
Бизяев Дмитрий Иванович
Бизяев Дмитрий Иванович — (24.02.1919-14.02.1990), 1-мĕш Беларуç фрончĕн 16-мĕш сывлăш çарĕн 11-мĕш гварди штурмлакан авиаци дивизин 173-мĕш гварди штурмлакан авиаци полкĕн звено командирĕ, гварди лейтенанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15.
Туррах кӳлли
Туррах кӳлли — Австри территоринчи кӳлĕ. Бах, Зумпфвисен юханшыв юхса кĕрет, Форнерер юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 19,4 км².
Фронхаузер-Бах
Фронхаузер-Бах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Вуппертальсперре юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1,47 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Туррах кӳлли
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Австри кӳллисем
Фронхаузер-Бах
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Асеев Фёдор Константинович
Асеев Фёдор Константинович — ( 1899-18), Воронеж фрончĕн 38-мĕш çарĕн 340-мĕш стрелоксен дивизин 911-мĕш артиллери полкĕн оруди командирĕ,  аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10.
Ахматова Анна Андреевна
Анна Андреевна Ахматова (çуралнă чухнехи хушамачĕ — Горенко; 11 (23) çĕртме 1889, Одесса таврашĕ, Большой Фонтан, Раççей ĕмпӳвĕ - 5 пуш 1966, Домодедово, Мускав облаçĕ, СССР — сăвăç, çыравçă, çыравлăх тишкерӳçи, хурлавши тата тăлмачĕ, XX - мĕш ĕмĕрĕн вырăс çыравлăхĕн пĕлтерĕшлĕрех пайташĕнчен пĕри.
Сăвăçăн шăпи питĕ хурлăхлă пулнă. Унăн çывăх виçĕ çынĕсене репрессисем тивнĕ: пĕрремĕш упăшкине, Николай Гумилёва, 1921-мĕш çулта персе вĕлернĕ; виççĕмĕш упăшкине, Николай Пунина, виçĕ хут арестленĕ, 1953-мĕш çулта вăл лагерте вилнĕ; пĕртен пĕр ывăлĕ, Гумилёв Лев Николаевич, 1930 - 1940 - мĕш çулсенче тата 1940 - 1950 - мĕш çулсенче, пĕтĕмĕшле 10 çул ытла тĕрмесенче ирттернĕ. «Халăх тăшманĕсен» тăлăх арăмĕпе амăшĕн хуйăхне Ахматова пĕлтерĕшлĕрех «Реквием» поэминче сăнласа панă. 1920-мĕш çулсенчех сăвă классикĕ ятне илнĕскер, Ахматова шарламаннинчен, цензура пусмăрĕнчен хĕн курнă, (ЦК ВКП(б) - ăн 1946-мĕш çулхи çирĕплетӳ вăл пурăннă вăхăтра те пăрахăçланман), уăнăн нумай хайлавĕсене пурăннă вăхăтра çех мар, вилсен çирĕм çул ытла иртсен те пичетлемен. Çав вăхăтрах унăн пурăннă чухнех мухтавлă ячĕ СССР-та та, эмиграцинче те инçете сарăлнă.
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
мини|справа|Сăвă пуххи «Вечер»,1912 1889 — 11(23) çĕртме уйăхĕнче Одесса таврашĕнчи Большой Фонтан ятлă вырăнта çуралнă.
1900-1905 — Царское село гимназинче вĕренни, ун хыççăн пĕр çул Евпаторинче.
1906-1907 — Киеври Фундуклеевски гимназинче вĕренни. Вăрентекенсен хушшинче — пулас паллă философ Густав Шпет, математик Ю. А. Кистяковский.
1908-1910 — Киеври Хĕрарăмсен аслă курсĕсенче тата Петербургри историпе çыравлăх Н. П. Раевăн Хĕрарăмсен аслă курсĕсенче вĕреннĕ. 11-те пĕрремĕш сăввине çырнă. Ашшĕ сăввисене Горенко хушаматпа ал пусма чарнă пирки вăл аслă кукамăшĕн, Прасковья Федосеевна Ахматован (качча кайсан — Мотовилова, 1837-мĕш çулта вилнĕ) хĕр чухнехи хушаматне илнĕ. Ашшĕ енчен Прасковья Федосеевна авалхи дворянсенчен Чагадаевсен кнеçсенчен, XVI-мĕш ĕмĕртен паллă тухнă пулнă, амăшĕ енчен авалхи XVII-мĕш ĕмĕртен паллă, XVI-мĕш ĕмĕрте вырăсланса кайнăскер Ахматовсен тутар йăхĕнчен пулса тухнă.
1910 — ака уйăхĕнче Николай Гумилёва качча тухать.
1910 - 1912 — икĕ хутчен Парижра пулать, Итали тăрăх çул çӳрет. Парижра Амедео Модильянипе паллашса çывăх пулать.
1911 — «Анна Ахматова» хушаматпа пĕрремĕш хут пичетленет (унччен маларах, 1907-мĕш çулта, «Анна Г.» ал пуснипе Гумилёв Парижра хăй кăларакан «Сириус» журналта унăн сăввине «На руке его много блестящих колец…» пичетлесе кăларнă. Журнал ăнăçман, унăн кун-çулĕ питĕ те кĕске пулнă.
1912, пуш уйăхĕнче — пĕрремĕш кĕнеки, — сăвă пуххи «Вечер» тухнă, «Цех поэтов» тухăмра, тиражĕ 300 экземпляр пулнă. юпа уйăхĕнче ывăлĕ — Лев Николаевич Гумилёв çуралнă.
1914 — çуркунне «Гиперборей» тухăмăшра пĕрремĕш хут «Чётки» кĕнеке пичетленсе тухать,вăл вăхăтра пысăк тиражпа — (1000 экземпляр) теме пулать. 1923-мĕш çул телне тата та 8 хут тухнă.
1917 — виççĕмĕш кĕнеке, «Белая стая», «Гиперборей» тухăмăшĕнче 2000 экземплярлă тиражпа тухать.
1921 — ака уйăхĕнче «Петрополис» тухăмăшĕнче «Подорожник» сăвă пуххи тиражĕ (1000) экземплярпа тухнă. лето — В. К. Шилейкопа уйрăлать.Çĕрле 3-рен 4 çурла арестленĕ, каярах, тепĕр виçĕ эрнерен, Николай Гумилёва персе вĕлернĕ. Юпа уйăхĕнче «Anno Domini MCMXXI» (лат. «В лето господне 1921») «Петрополис» тухăмăшĕнче пиллĕкмĕш кĕнеки кун курнă.
1922 — ӳнер тĕпчевçи Николай Пунин арăмĕ пулса тăрать.
1923-1934 — пичетленме пĕрех. Л. К. Чуковская тăрăх («Записки об Анне Ахматовой») вăл тапхăрти сăввисенчен нумайăшĕ эвакуаци вăхăтĕнче куçса çӳренĕ чухне çухалнă. 1965-мĕш çулта Ахматова хăйĕн «Коротко о себе» асаилевĕнче ун çинчен çапла çырнă: «20-мĕш çулсен варринчен манăн çĕнĕ сăвăсене пачах тенĕ пек пичетлеме пăрахрăç, киввисене те пичетлеме пăрахрăç».
1924 — «Фонтанлă çуртра пурăнма пуçланă». 8 çĕртме уйăхĕнче 1926 — В. К. Андреевапа мăшăрланма хатĕрленнĕ Владимир Шилейкопа уйрăлать. Уйрăлнă хыççăн пĕрремĕш хут официаллă Ахматова хушамат илнĕ (унччен документсем тăрăх упăшкисен хушамачĕсемпе çӳренĕ. 22 юпа уйăхĕнче1935 — Николай Пунинпа Лев Гумилёва арестленĕ, тепĕр эрнерен ирĕке кăларнă.
1938 — ывăлне, Лев Гумилёва арестленĕ, ăна 5 çул Тӳрлетӳллĕ-ĕç лагерĕсем панă. Николай Пунинпа уйрăлнă.
1939 — ăна Совет çыравçисен союзне илнĕ.
1935 - 1940 — «Реквием» поэма çырнă.
1940 — çĕнĕ, улттăмăш кĕнеке: «Из шести книг» сăвă пуххи.
1941 — Вăрçă пуçланнă чух Ленинградра пулнă. 28 авăн тухтăрсем хушнипе малтан Мускава эвакуацине кайнă, кайран Хусантан инçетре мар Чистополе, унтан Хусан урлă Ташкента. Ташкентра сăвă пуххи тухнă.
1943 — Норильсклагерте явап тытнă хыççăн, Лев Гумилёвăн Заполярьенче ссылка пуçланнă. 1944-мĕш çул вĕçĕнче вăл хăй ирĕкĕпе фронта каять, Берлина çитет.
1944 — 31 çу уйăхĕнче Анна Ахматова малтанхисен шутĕнче эвакуацирен Ленинграда таврăннă. Çулла — Владимир Гаршинпа уйрăлать
1946 — 1946-мĕш çулхи çурла уйăхĕн 14-мĕшĕнчи ЦК ВКП(б) Оргбюро «Звезда» тата «Ленинград» журналсем çинчен Постановленинче Анна Ахматовпа Михаил Зощенко пултарулăхĕне хытă хурласа тиркенĕ. Вĕсене иккĕшне те Совет çыравçисен союзĕнчен кăларнă. Кайрах Анна Андреевна, Л. К. Чуковская сăмахĕсем тăрăх, Постановленипе тата А. А. Жданов хăйне мĕнле хакланипе килĕшнĕ.
1949 — 26 çурла уйăхĕнче Н. Н. Пунина арестленĕ, 6 чӳк уйăхĕнче Л. Н. Гумилёва арестленĕ. Ăна 10 çул Тӳрлетӳллĕ-ĕç лагерĕсем панă. Çак çулсенче Анна Ахматова ăна ирĕке кăларма тăрăшнă. 1935-мĕш çултан тата Лев Николаевич ирĕке тухиччен поэтесса хăйĕн халăхра каланă сăмахĕсенче питĕ асăрхануллă пулнă. Тен, совет йĕркипе килĕшнине кăтартма «Слава Миру» (1950) сăвă кăшăлĕ çырса кăларнă. Каярах Ахматова ку сăвăсане хăйĕн кĕнекисене кĕртмен.
1951 - 19 кăрлач уйăхĕнче Александр Фадеев сĕннипе Анна Ахматова Совет çыравçисен союзне çĕнĕрен илнĕ.
Аскалепов Василий Семёнович
Аскалепов Василий Семёнович — (-), Вăта фронтăн 61-мĕш çарĕн 77-мĕш гварди стрелоксен дивизин командирĕ, гварди аслă лейтенанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15.
Ахматова Анна Андреевна
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
1953 — çурла уйăхĕнче Абезь лагерĕнче (Коми АССР) Николай Пунин вилнĕ.
1954 — раштав уйăхĕнче Совет çыравçисен союзĕн Иккĕмĕш съездĕнче хутшăннă.
1956 — КПСС XX съезчĕ хыççăн Лев Гумилёв реабилитаци пулсан лагертен таврăннă, амăшĕ ăна ирĕке кăларма çителĕклĕ тăрăшман тесе йăнăшла шутланă пирки çак тарантан вĕсен хушшинчи хутшăнусем сивлекленнĕ.
1958 — «Стихотворения» сăвă пуххи тухнă.
1965 — Оксфорд университечĕн хисеплĕ доктор дипломне илет. «Бег времени» сăвă пуххи тухнă.
1966 - 5 пуш уйăхĕнче — Домодедовăри (Подмосковье) санаторинче, ăна пăхма тата кардиограммине виçме палатана килнĕ тухтăрсем умĕнчех вилсе кайнă.
7 пуш уйăхĕнче — 22:00-ре Пĕтĕмоюзри радиопа пĕлтерĕшлĕ поэтесса Анна Ахматова вилĕмĕ çинчен хыпар пĕлтернĕ. Ăна Ленинградпа юнашар Комарово çăвинче пытарнă. Влаçсем вилтăпри çине СССР- та яланхи пек ансат пирамида лартасшăн пулнă, анчах Лев Гумилёв хăйĕн студенчĕсемпе пĕрле чултан «Кресты» тĕрмен стенине пĕлтерекен стена хăпартса амăшĕн палăкне хайласа лартнă, ку тĕрмене амăшĕ ывăлĕ патне пайтах передача илсе пынă.
Малтанах стенинче тĕрме чӳречине аса илтерекен шăтăк хăварнă пулнă, каярах ку «амбразурана» поэтессан сăнарлă барельефпа хупланă. Хĕресĕ, Анна Ахматова халалласа хăварнă тăрăх, малтан çывăçран пулнă.
Ӳнерçĕсем хайланă Анна Ахматова сăнарĕсем
Ахматована нумай ӳнерçĕсем сăнарланă. Вĕсен хушшинче — С. А. Сорин, К. С. Петров-Водкин, Н. И. Альтман, О. Л. Делла-Вос-Кардовская, Амедео Модильяни, Н. Я. Данько, Т. Н. Глебова, В. Милашевский, Ю. Анненков, Л. А. Бруни, Н. Тырса, Г. Верейский, Н. Коган,Б. В. Анреп, Г. Неменова, А.Тышлер, С. Б. Рудаков.
Каçăсем
Категори:Вырăс çыравçисем
Аскаров Алексей Алексеевич
Аскаров Алексей Алексеевич — ( 1901-12), Вăта фронтăн 60-мĕш çарĕн 280-мĕш стрелоксен дивизин 1031-мĕш стрелоксен полкĕн сапёрĕ,  лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17.
Текнау
Текнау (Tecknau) — Швейцарири коммуна, Базель-Ланд кантонĕнче вырнаçнă.
Зиссах тăрăхне кĕрет. 813 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 2862.
Каçăсем
Категори:Базель-Ланд хулисем
Тенникен
Тенникен (Tenniken) Швейцарири коммуна, Базель-Ланд кантонĕнче вырнаçнă.
Зиссах тăрăхне кĕрет. 887 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 2863.
Каçăсем
Категори:Базель-Ланд хулисем
Макиавелли Никколо
Никколо́ Макиаве́лли (Макьявелли, Niccolò di Bernardo dei Machiavelli); 3 çу 1469, Флоренци - 21 çĕртме 1527, унтах) — итали шухăшлавçи, философĕ, çыравçи, политика ĕçченĕ — Флоренцире иккĕмĕш канцеляри секретарĕ пулнă, республикăн дипломатлă çыхăнувĕсемшĕн явап тытнă, çар вĕрентÿвĕн теори авторĕ. Патшалăхăн вăйлă влаçĕшĕн тăнă, ăна тата та вăйлатма пур мелĕпе те усă курма юрать тесе хăйĕн 1532-мĕш çулта тухнă «Патша» ятлă ĕçĕнче çырнă.
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Макиавелли 1469-мĕш çулта, хула - патшалăх Флоренципе юнашар вырнаçнă Сан-Кашано ялĕнче Бернардо ди Николо Макиавелли (1426-1500) адвокатпа Бартоломмеи ди Стефано Нели (1441-1496) кил-йышĕнче çуралнă. Унăн аппăшĕсем — Примавера (1465), Маргарита (1468), тата шăллĕ Тотто (1475) пулнă. Латин тата итал классикине вĕренсе тулли пĕлÿ илнĕ. Тит Ливий, Иосиф Флавий, Цицерон, Макробий ĕçĕсемпе паллă пулнă. Авалхи грек чĕлхине вĕренмен пулин те, латин чĕлхи çине куçарнă Фукидид, Полибийпе Плутарх ĕçĕсемпе паллашнă, вĕсем ăна хăйĕн истори трактачĕсем çырма хавхалантарнă. мини|слева|Никколо Маккиавелли çырнă «Патша», 1532 Вăл çамрăклах политикăпа кăсăкланнă, ун çинчен хальхи кунччен упранса юлнă çырăвĕнче, пуш уйăхĕн 9-мĕшĕнче 1498-мĕш çулхи хăйĕн тусĕ, Римри Флоренци элчи Рикардо Бекки патне янăскерĕнчен пĕлетпĕр; унта вăл Джироламо Савонарола ĕçĕсене хурласа тиркенĕ. Унтан та маларах, 1497-мĕш çулта Джованни Лопес кардинал патне янă çырура Пацци кил-йышĕн тавлвшуллă çĕрĕсене хăйĕн çемьине уйăрса пама ыйтать. Кун-çулне çыракан Роберто Ридольфи Макиавеллине çакăн пек сăнарласа парать: «Вăл яштака çын пулнă, вăтам çÿллĕшлĕ, çинçерех пĕвĕллĕ. Хура çÿçлĕ, шурă ÿтлĕ, пĕчĕк пуçлă, начар питлĕ, çÿллĕ çамкаллă. Питĕ çиçе куçĕсемпе хĕсĕк çÿхе тутисем ялан кăштах иктĕллĕн кулнăн туйăнтарнă».
Никколо Макиавелли пурнăçне икĕ тапхăра уйăрма пулать: пурнăçĕн пĕрремĕш пайĕнче ытларах патшалăх ĕçĕсенче хутшăнать.1512-мĕш çултан иккĕмĕш пайĕ пуçланать, Макиавеллине политика ĕçĕнчен тухма ирĕксĕрлеççĕ.
Макиавелли лăпкă саманара пурăнман. Ун вăхăтĕнче Италире влаç алăран алăна час-часах куçнă, пуян хула-патшалăхсем, сăмахран, Флоренципе Генуя е Франци, е Испани, е Сăваплă Рим ĕмпÿлĕх пусмăрне лекнĕ.
1494-мĕш çулта Франци королĕ Карл VIII Италине кĕнĕ те чÿк уйăхĕнче Флоренцине çитнĕ. Пьеро ди Лоренцо Медичине, унăн кил-йышĕ 60 çул хушши хулан пуçлăхĕ пулнă, сутăнчăк тесе айăпласа кăларса янă. Франци королĕ патне янă элчĕсен пуçлăхĕ пулма Савонарола мăнаха лартнă.
1498-мĕш çулта Макиавелли секретарь тата элчĕ пулса патшалăхăх ĕçне кÿлĕнет. Вăл дипломатлă калаçусемшĕн тата çар ĕçĕсемшĕн явапланă.
1499-1512-мĕш çулсенче вăл чылай дипломатлă миссисем Людовик XII, Фердинанд II тата Рима Папа картисене ярса пурнăçлать.
1501-мĕш çулхи кăрлач уйăхĕн 14-мĕшĕнче Макиавелли каллех Флоренцине таврăннă, кунта вăл авланнă, арăмĕн, Мариетта ди Луиджи Корсини çемьипе Макиавелли çемьи пĕр шайра тăнă. Ку мăшăрлану икĕ кил-йыш хушшинчи пайталлă килĕшÿ пулсан та Никколо арăмне килĕштернĕ, вĕсен пилĕк ача пулнă. Дипломат ĕçĕсемпе чикĕ леш енче нумай вăхăт ирттернĕ май Макиавелли ытти хĕрарăмсене те çепĕç туйăмсем парнеленĕ.
1502-1503-мĕш çулсенче вăл Чезаре Борджиа патĕнче ĕçлет. Борджиа Италин варри çĕрĕсене пĕр влаç алне пуçтарать. Папа Александр VI вилĕмĕ унăн ывăлне, Борджиăна укçа-тенкĕсĕр хăварать, варри çĕрсем каллех пайланма пуçлаççĕ. мини|справа|Палăкĕ çинче çырни 1503-мĕш çулта 24-мĕш юпара Макиавеллине Рима янă. Макиавелли пĕрремĕш Флоренци кун-çулĕнче профессиллĕ çар туса хунă.
1503-1506-мĕш çулсенче Макиавелли Флоренци хулин хÿтĕлевĕшĕн явапланă. Вăл укçа тÿлесе илнĕ çара шанман, граждансенчен пуçтарса туса хунă çара çех шаннă.
1512-мĕш çулхи авăн уйăхĕн 1-мĕшĕнче Джованни Медичи Флоренцине таврăннă. Влаçе каялла туртса илнĕ. Республикăна путарнă.
1513-мĕш çулта Макиавеллине каварçă тесе айăпласа тĕрмене хупнă. Тĕрме асапĕсем ăна хуçайман, вăл айăпланусене йышăнман, ирĕке тухнă. Вăл Флоренцирен çывăх хăйĕн Sant’Andrea кил-çуртĕнче пурăнса трактатсем çырма тытăннă, хăшĕсене кура вăл политикăллă философи кун-çулĕнче чыслă вырăн йышăннă.
Макиавелли Сан-Кашанора, Флоренции, в 1527-мĕш çулта вилнĕ. Унăн вильтăпри вырăнĕ паллă мар; апла пулин те Флоренцири Санта-Кроче чиркÿвĕнче ăна чыслакан кенотаф пур. Палăкĕ çинче «Нимĕнле эпитафи те çак ятăн мăнаçлăхне ытараймĕ» тесе çырнă.
Тиркевпе пĕлтерĕшĕ
Макиавеллин пĕрремĕш тиркевçисем Томмазо Кампанеллăпа Жан Боден пулнă. Жан Боден Макиавелли экономика, социал тата культура цивилизацин кун-çул аталанувĕнче патшалăх чи çÿллĕ вырăн йышăнать тенĕ шухăшĕпе килĕшет.
1546-мĕш çулта Тридент соборĕн пайташăсен хушшинче сарнă материалта Макиавеллин «Патша» кĕнекине Сатана аллипе çырнă тенĕ.
1559-мĕш çултан пуçласа унăн çырав хайлавĕсене пĕрремĕш «Юраман кĕнекесен индексне» кĕртнĕ.
Чи паллă Макиавеллине хирĕçлесе çырнă ĕç, 1740-мĕш çулта Аслă Фридрих хайланă «Антимакиавелли» пулнă.
Макиавелли хайлавĕсем Хĕвеланăç политикăллă философин аталанувĕн çĕнĕ тапхăрĕ пуçланнине пĕлтернĕ: Макиавелли шутланă тăрăх, малашĕнче политика ыйтувĕсем тĕн ĕненĕвĕн йĕркисем тăрăх йĕркеленмелле мар.
Ку сăваплă Августин философийĕ вĕçленнине кăтартнă: Макиавеллин мĕнпур шухăшлавĕсемпе мĕнпур ĕçĕ-хĕлĕ Турă Хули валли мар Этем Хули валли тивлетсе тунă.
Политика харпăр хăй тĕллĕн тишкерÿ пулнă май — патшалăх влаçне ÿстерсе вăйлатмалли ăсталăх пулса тăрать.
Паллă çырав хайлавĕсем
Шухăшлавсем: Диалогсем:
Ытти:
Пьесăсем:
Вуламалли
Категори:Философсем, алфавитпа Категори:Философсем Категори:Пайăр çынсем:Итали
Енĕш (Вăрнар районĕ)
Енĕш — Чăваш Енри Вăрнар районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Вăрнар районĕн ялĕсем
Фузе
Фузе — Германи территоринчи юханшыв. Анатри Саксони территорипе юхать. Юханшыв Аллер юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 98 км, бассейн лаптăкĕ 917,5 км2.
Каçăсем
Категори:Анат Саксони юханшывĕсем
Çӳлевĕç хыçалтан йĕрлесе пырать
«Çӳлевĕç хыçалтан йĕрлесе пырать» (Рысь идёт по следу) — Агаси Бабаян режиссёр 1994 çулта стереоформачĕпе ӳнерленĕ илемлĕ фильм.
Сюжет
Ватă вăрманçă вилнĕ хыççăн Кунак вăрмана таврăнать. Çĕнĕ вăрманçă ăна ала хăнăхтарма хăтланать.
Каçăсем
Категори:РФ 1994 çулăн фильмĕсем Категори:Çемье фильмĕсем Категори:Раççей ача-пăча фильмĕсем Категори:Чĕрчунсем пирки фильмсем Категори:Центрăслăхфильм Категори:Тайга пирки фильмсем
Зиссах
Зиссах (Sissach) — Швейцарири коммуна, Базель-Ланд кантонĕнче вырнаçнă.
Михлеев Дмитрий Никанорович
Михлеев Дмитрий Никанорович (кăрлач, 18, 1942, Çĕнĕ Йăлма ялĕ, (Çарăмсан районĕ), ТАССР, РСФСР, СССР) — совет, беларус, чăваш кинорежиссёрĕ тата сценарисчĕ, çыравçи.
Зиссах
Зиссах тăрăхне кĕрет. 5845 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 2861.
Каçăсем
Категори:Базель-Ланд хулисем
Михлеев Дмитрий Никанорович
Биографи
Михлеев Дмитрий Никанорович 1942 çулхи кăрлачăн 18-мĕшĕнче Тутар Автономи Социализм Совет Республикине кĕрекен Çарăмсан районĕнчи Çĕнĕ Йăлма чăваш ялĕнче çуралнă. Мĕтри çемьере вуннăмĕш ача, чи кĕçĕнни, пулнă. Тăваттă çултах вулама вĕреннĕ. Çак вăхăтрах сăрăпа çырма та тытăннă, тепĕртакран литература патнелле туртăну çуралнă: сăвă-калав çырма пуçланă.
Ялти вăтам шкултан вĕренсе тухсанах Сталино (халĕ Донецк) хулинчи ту-техника вĕрентĕшне ăсталăха алла илме кĕнĕ, унта вăл 1961 çулта электровус машинисчĕ профессие туяннă. Шахтăра вăй хунă. Кайран сăрăпа çырассине чуна илсе Хусан ӳнер вĕрентĕшне пĕлӳ илме кĕнĕ. Кĕçех вĕренĕве пăрахса купăс хапрăкне ĕçе кĕнĕ.
Çар тивĕçне пурнăçлама стратеги тĕллĕ ракета çарĕсене лекнĕ. Хĕсметре чухне сăвăсемпе калавсене «Во славу Родины» хаçатра пичетленĕ. Командирсем Михлеева Мускаври Халăх ӳнер университетĕнче вĕренме ирĕк панă. Вĕреннĕ чухне пĕрре çеç мар тĕрлĕ конкурсене хутшăннă, Мускавра иртнĕ Пĕтĕм Союзри хăй тĕллĕ ӳкерçĕсен куравĕнче Диплома тивĕçнĕ.
Çартан таврăнсан журналистикăпа хевтеленнĕ. Хусан университечĕн журналистика факультетне вĕренме кĕнĕ. Нумай çырнă, пичетленнĕ, анчах вĕренсе тухман. «Советская Татария», «Комсомолец Татарии» хаçатсенче корреспондент пулса тăрăшнă.
ВГИКа (конкурс: 150 çын пĕр вырăна) вĕренме кĕнĕ. Режиссёр факультетĕнче Никита Михалковпа пĕр курсра пĕлӳ илнĕ.
1972-па Беларуçфильмре» режиссёр пулса ĕçлет. Студири пĕрремĕш ĕçĕ — «Диалог о картошке» документ фильмĕ. Фильм Беларуç ăсчахĕсем çĕрулман 20 сортне ӳстерсе кăларнă та вĕсене Европа патшалăхĕсене сутнă, хăйсен ял хуçалăхĕсенче ик-виç начар «тоннаж» сортне çеç лартса илеççĕ. Влаçсем çак фильма кăтартасшăн пулман. Фильма чылаях тӳрлетнĕ хыççăн, халăха кăтартнă.
Беларуçри Чăваш культура пĕрлĕхĕн ĕçне хастар хутшăнаканĕ, Беларуçре пурăнакан чăвашсем пирки темиçе документлă фильм ӳкернĕ.
Фуксбах (Шракельбах юппи)
Фуксбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв  Шракельбах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11,39 км, бассейн лаптăкĕ 24,921 км2.
Факер-Зе
Факер-Зе — Австри территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 2,2 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Австри кӳллисем
Фуксбах (Рейн юппи)
Фуксбах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Рейн юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем Категори:Рейн юпписем
Милльштеттер-Зе
Милльштеттер-Зе — Австри территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 19 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Австри кӳллисем
Тюрнен
Тюрнен (Thürnen) — Швейцарири коммуна, Базель-Ланд кантонĕнче вырнаçнă.
Зиссах тăрăхне кĕрет. 1274 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 2864.
Каçăсем
Категори:Базель-Ланд хулисем
Аскин Гайфутдин Гафиятович
Аскин Гайфутдин Гафиятович — ( 10-01), 1-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш гварди çарĕн 15-мĕш гварди стрелоксен дивизин 43-мĕш гварди артиллери полкĕн оруди командирĕ, капитан, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27.
Фульда (юханшыв)
Фульда — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 218 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Фуксграбен
Фуксграбен — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 4 км, бассейн лаптăкĕ 4,724 км2.
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Асламазашвили Сурен Артёмович
Асламазашвили Сурен Артёмович — (-), Çеçĕнхир фрончĕн 37-мĕш çарĕн 110-мĕш гварди стрелоксен дивизин 109-мĕш гварди уйрăм танксене пĕтерекен дивизионăн танка хирĕç пăшалсен отделени командирĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати -.
Люнерзе
Люнерзе — Австри территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Австри кӳллисем
Бикеев Султан Хамитович
Бикеев Султан Хамитович — (25.12.1916(12)-08.10.2006), Çеçĕнхир фрончĕн 37-мĕш çарĕн 1-мĕш механизăмланă корпусăн 219-мĕш танк бригадин 586-мĕш танк батальонĕн командирĕн çумĕ, капитан, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 20.
Котельников Глеб Евгеньевич
Глеб Евге́ньевич Коте́льников (1872 çулхи кăрлачăн 30-мĕшĕ, Санкт-Петербург — 1944 çулхи чӳкĕн 22-мĕшĕ, Мускав) — ранец авиаци парашютне ăслайланăскер.
Кун-çулĕ
Глеб Евгеньевич Котельников 1872 çулхи кăрлачăн 30-мĕшĕ, Санкт-Петербургра механика тата аслă математика профессорĕн çемьинче çуралнă. Çуратакансем театра кăмăлланă, ывăлĕ те ӳнер еннелле туртăннă. Ачаранпах вал юрланă, сĕрме купăспа вылянă, çаплах тĕрлĕ тетесемпе модельсене ăсталама юратнă.
Кейӳри вăрçă училищнче вĕренсе тухнă (1894), та, виççĕ çул хĕсметре тăнă хыççăн канăва тухнă. Провинцире акциз чиновникĕ пулса тăрăшнă, драма кĕтесĕсене йĕркелеме пулăшнă, хăй те хăш чухне спектакльсенче вылянă, конструкцисемпе аппаланнă. 1910 çулта Глеб Петербурга таврăнса Петербург енĕнчи Халăх театрĕн труппине хутшăнать (суя ячĕ - Глебов-Котельников).
Ывăлĕ — Анатолий Глебов (Котельников), совет драматургĕ.
Парашюта ăсталани
1910 çулта Л. М. Мациевич вĕçевçĕ сарăмсăр вилнипе кулянса парашют ăсталама шутлать.
Тепĕр хут вăл хăйĕн ăслайне Францире çирĕплетме хăтланать, вара 1912 çулхи пушăн 20-мĕшĕнче 438 612 № патента туянать.
РК-1 парашюта (русский, Котельниковăн, пĕрремĕш модель) ăсталас тесе вăл 10 уйăх хушши тăрăшнă, пĕрремĕш хăтланăвне Глеб Евгеньевич 1912 çулхи çĕртмен 19-мĕшĕнче, — Сализи ялĕ (халĕ — Котельниково) патĕнче кăтартнă.
Парашют çавра ĕлкĕллĕ пулнă, вĕçевçĕ çине çакса янă металл ранецре выртнă; конструкцие çын çине иккĕ çĕртре çирĕплетнĕ пулнă. Ранец тĕпĕнче, купол айĕнче пружинăсене лартнă, кăлармалли ункăна туртсан вĕсем купола ранецрен туртса кăларнă.
Каçăсем
Категори:Ăслайçăсем, алфавитпа Категори:Раççей ăслайçисем Категори:Санкт-Петербургра çуралнисем Категори:Мускавра вилнисем Категори:Парашютизм Категори:Новодевичье çăвине пытарнисем
Крушево республики
Крушево республики (Крушевска република) — Балканри пĕрремĕш республикăсенчен пĕрри. Илинден пăлхавĕ вăхăтĕнче туса хунă та 10 кун хушши: 1903 çулхи çурлан 3- 13-мĕшĕсенче тытăнса тăнă.
Фюльбах
Фюльбах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Иц юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 9,86 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Винтерзинген
Винтерзинген (Wintersingen) Швейцарири коммуна, Базель-Ланд кантонĕнче вырнаçнă.
Зиссах тăрăхне кĕрет. 619 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 2866.
Каçăсем
Категори:Базель-Ланд хулисем
Хабигхорстер-Бах
Хабигхорстер-Бах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Гевингхаузер Бах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 2,8 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Бикетов Иван Владимирович
Бикетов Иван Владимирович — (26.12.1915(13)-04.09.1958), Воронеж фрончĕн 40-мĕш çарĕн 38-мĕш перевçĕсен дивизин 48-мĕш перевçĕсен полкĕн артиллери пуçлăхĕ, майор, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 23.
Венслинген
Венслинген (Wenslingen) Швейцарири коммуна, Базель-Ланд кантонĕнче вырнаçнă.
Зиссах тăрăхне кĕрет. 687 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 2865.
Каçăсем
Категори:Базель-Ланд хулисем
Хагенбах (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Гоби
Го́би (Говь, 戈壁) — Тĕп Азири (Монголипе Китай территоринче) пушхирсемпе çурпушхирсем вырнаçнă питĕ анлă регион. Кăнтăр-анăçран çурçĕр-тухăçа çити — 1600 км, çурçĕртен кăнтăра çити — 800 км. Лаптăкĕ — 1 300 000 км².
Авалтанах çак вырăна «Шамо пушхирĕ» тенĕ.
Пушхир сарăлса ан кайтăр тĕллевпе КХР правительстви «Симĕс китай хӳми» проекта пурнăçа кĕртсе пырать.
Географи
Гоби анăçра Алтайран Тянь-Шане тухăçра Çурçĕр Китай платтине çити выртать; çурçĕр енче Гоби пушхир Монголие çитет, кăнтăрта Наньшаньпе Алтынтаг тăвĕсемпе Хуанхэ шывĕпе чикĕленет. Пушхирлĕ территори лаптăкĕпе Гоби Азири чи пысăкки шутланать.
Этимологи
«Гоби» сăмах монголран «шывсăр вырăн» евĕр куçарăнать. Çак терминпе Тĕп Азире пушхир тата çурпушхир ландшафчĕсене палăртаççĕ.
Регионсем
Гоби шутне темиçе географи регионĕ кĕрет: Алтай лешьен Гоби, Монгол Гоби, Алашань (Алашань Гоби), Гашун Гоби тата Джунгари (Джунгар Гоби).
Алтай лешьен Гоби
Алтай лешьен Гоби — Монголин кăнтăр-тухăçĕнче вырнаçнă пушхр, Гоби пушхирĕн сыпăкĕ шутланать. Çурçĕр енчи Монгол Алтайĕпе, кăнтăрти Атас-Богдо тата Цаган-Богдо хушшинче выртать. Чул тăпраллă, вырăнсемпе вĕт чуллă-хăйăрлă.
Ӳсентăрансем: саксаул, эфедра, çăлкуçсем таврашĕнче тростник, тамариск, джид, тĕрлĕ çулçăллă тирек, тĕве йĕплĕ курăкĕ çитĕнет, шурлăхлă тата тăварлă вырăнсенче — солянкя ӳсет.
Аалтай лешьен Гоби çĕрĕнче антилопа джейран, кулан, сайра чух тискер тĕве, тусенче — гоби упи пурăнаççĕ.
Монгол Гоби
Монгол Гоби (Шамо) — Гоби йышĕнчи чи пысăк пушхир, Монголире, Пешань ту хысакĕн варринче вырнаçнă, тухăç Джунгарин пайне йышăнать. Кунта ытларах юркăн монгол тата ойрат йăхĕсем пурăнаççĕ.
Пушхир территоринче питĕ сайра гоби эндемикĕсем тĕл пулаççĕ.
Алашань
Алашань — Тĕп Азияри (Китай) пушхир, Гоби шутне кĕрекен пайĕ («Алашань Гоби»). Кăнтăр-анăç енче Наньшань, Хуанхэ шывĕ; çурçĕр енче, монгол-китай чикки районĕнче, Монгол Гобине куçать. Унăн шутĕнче Бадын-Джаран, Холалис, Тэнгэр тата Уланпухо хăйăр массивĕсем кĕреççĕ.
Гашунь Гоби
Гашунь Гоби — Тянь-Шанĕн çурçĕр енчи ту хушăкĕсем тата Хами шăтăкĕпе тата кăнтăр енчи Бэйшань тăвĕ хушшинчи айлăм, Китайри Синьцзянь-Уйгур автономи районĕнче вырнаçнă.
Джунгари
Джунгари (Зүүнгар, 準噶爾, Жоңғария, ) — Тĕп Азири, Китайăн çурçĕр-анăçĕнчи пушхир, Гоби пушхирĕн пайĕ («Джунгар Гоби»). Çурçĕрпе тухăç енче — Монгол Алтайĕ, кăнтăр енче — Тянь-Шань. Тухăçалла пушхир Монгол Гобине куçать. Лаптăкĕ 777 000 км². Унăн йышне Дзосотын-Элисун, Курбантонгут, Карамалы, Коббе тата кĕреççĕ.
Тахçан пушхир территорине Джунгар ханлăхĕ йышăннă.
Климат
Пушхирти климат çивĕч континентлĕ, пушхирĕн лаптăкĕ пысăк пулнипе те, тинĕс шайĕнчи çӳллĕшĕ тĕрлĕрен пулнипе те; хĕлле çав тери сивĕ тата питĕ хаяр çилсем вĕреççĕ, çулла вара çаплах питĕ шăрăх, хĕлле температура −55 °C çити анать, çулла — +58 °С çитиех хăпарать. Гобире температура амплитуди 113 градус (Оймяконра — 112,8 градус) шутланать.
Каçăсем
Категори:Китай пушхирĕсем  Категори:Монголи пушхирĕсем
Виттинсбург
Виттинсбург (Wittinsburg) — Швейцарири коммуна, Базель-Ланд кантонĕнче вырнаçнă.
Биктимиров Салман Галиахметович
Биктимиров Салман Галиахметович — (14.08.1913(1)-24.02.1971), Вăта фронтăн 61-мĕш çарĕн 7-мĕш гварди кавалери корпусĕн 16-мĕш гварди кавалери дивизин 60-мĕш гварди кавалери полкĕн хĕç эскадронĕн отделени командирĕ, гварди аслă сержанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15.
Цеглинген
Цеглинген (Zeglingen) — Швейцарири коммуна, Базель-Ланд кантонĕнче вырнаçнă.
Зиссах тăрăхне кĕрет. 458 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 2868.
Биланишвили Георгий Иванович
Биланишвили Георгий Иванович — (9.07.1917(26.06)-03.12.1970), Воронеж фрончĕн 27-мĕш çарĕн 38-мĕш перевçĕсен дивизин 343-мĕш перевçĕсен полкĕн командирĕн çумĕ, майор, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10.
Хазельбах (Гюнц юппи)
Хазельбах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22,18 км, бассейн лаптăкĕ 90 км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Асланов Ази Агадович
Асланов Ази Агадович (Həzi Əhəd oğlu Aslanov) — ( 4.02.1910-24), гварди генерал-майорĕ, икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ, азербайжданец.
Хазельбах (Каммель юппи)
Хазельбах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Каммель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18,05 км, бассейн лаптăкĕ 34 км2.
Билаонов Павел Семёнович
Билаонов Павел Семёнович — (17.10.1919-28.05.1996), 2-мĕш Украина фрончĕн 40-мĕш çарĕн 133-мĕш перевçĕсен дивизин 681-мĕш перевçĕсен полкĕн командирĕ, майор, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 13.
Хазельбах (Каммель юппи)
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Асланов Ази Агадович
Совет Союзĕн Паттăрĕ чысне илнĕ вăхăтра:
Указ датисем - 22 , 21.
Бакури Туçи паркра (халь шахидсен аллеи) пытарнă.
Нойзидлер-Зе
Нойзидлер-Зе, Фертё — Австри, Венгри территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 315 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Австри кӳллисем Категори:Венгри кӳллисем Категори:Чикĕ кӳллисем
Гёйгёль (кӳлĕ)
Гёйгёль — Азербайджан территоринчи кӳлĕ. Тури Ахсу юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,78 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем, алфавитпа Категори:Азербайджанри кӳлĕсем
Рева
Ре́ва — хушамат
Хазе
Хазе — Германи территоринчи юханшыв. Анатри Саксони территорипе юхать. Юханшыв Эмс юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 169,649 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Анат Саксони юханшывĕсем
Чӑваш сӑмахӗсен кӗнеки
Чăваш сăмахĕсен кĕнеки (Ђăваш сăмахĕсен кĕнеки,, Словарь чувашского языка) — чăваш чĕлхин чĕлхе тĕпчевçисем — Н. И. Ашмарин тĕрĕк чĕлхеçипе Н. А. Резюков филолог хатĕрлесе кăларнă чи пысăк тезаурус.
Каçăсем
Категори:Чăваш чĕлхин сăмахсарĕсем
Аджикабул
Гаджикабул — Азербайджан территоринчи кӳлĕ. Кура юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 16,68 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем, алфавитпа Категори:Азербайджанри кӳлĕсем
Асманов Александр Владимирович
Асманов Александр Владимирович — ( 07-22), 1-мĕш Украина фрончĕн 40-мĕш çарĕн 9-мĕш зенитлă артиллери дивизин 981-мĕш зенитлă артиллери полкĕн оруди командирĕ,  аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24.
Хайденбах
Хайденбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Детмольд-Мюхленбрух, Верре юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 6,7 км, бассейн лаптăкĕ 8,752 км2.
Хайлигенлоэр-Беке
Хайлигенлоэр-Беке — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Хунте юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Батабат
Батабат — Азербайджан территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем, алфавитпа Категори:Азербайджанри кӳлĕсем
Асмолов Иван Никифорович
Асмолов Иван Никифорович — ( 03-20), 1-мĕш Украина фрончĕн 38-мĕш çарĕн 167-мĕш стрелоксен дивизин 465-мĕш стрелоксен полкĕн батальон парторгĕ, гварди сержанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10.
Билибин Кузьма Яковлевич
Билибин Кузьма Яковлевич — (1908-06.03.1937), интернационаллă танк бригадин танк командирĕ, кĕçĕн командир, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 04.
Марал кӳлли
Марал кӳлли — Азербайджан территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 23 км².
Асриян Ашот Минасович
Асриян Ашот Минасович — ( 03-07), Карели фрончĕн 14-мĕш çарĕн 7-мĕш гварди уйрăм танк бригадин танк командирĕ,  майор, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 02.
Цунцген
Цунцген (Zunzgen) Швейцарири коммуна, Базель-Ланд кантонĕнче вырнаçнă.
Зиссах тăрăхне кĕрет. 2494 çын ( 2007, раштав, 31) пурăнать. Официаллă код — 2869.
Каçăсем
Категори:Базель-Ланд хулисем
Гарагёль
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем, алфавитпа Категори:Азербайджанри кӳлĕсем
Билюкин Александр Дмитриевич
Билюкин Александр Дмитриевич — (11.09.1920-24.10.1966), Карели фрончĕн 7-мĕш сывлăш çарĕн 324-мĕш пĕтерекен авиаци дивизин 196-мĕш пĕтерекен авиаци полкĕн Эскадрилья командирĕ, капитан, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 02.
Хайльсбах
Хайльсбах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1,79 км, бассейн лаптăкĕ 0,6 км2.
Хаймбах (юханшыв)
Хаймбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Дорнхан-Лайнстеттен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Билютин Кондратий Васильевич
Билютин Кондратий Васильевич — (21.09.1899(9)-11.06.1975), Воронеж фрончĕн 40-мĕш çарĕн 25-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 78-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн командирĕ, гварди полковникĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 19.
Паца
Паца (ფაწა, Пацъа) — Кăнтăр Осети территоринчи юханшыв. Дзау районĕ территорипе юхать. Юханшыв юханшыв Мăн Лиахва юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км, бассейн лаптăкĕ 220 км2.
Каçăсем
Категори:Кăнтăр Осетири юханшывсем Категори:Грузири юханшывсем
Меджуда
Меджуда (მეჯუდა, Медзыда) — Кăнтăр Осети территоринчи юханшыв. Закавказье территорипе юхать. Юханшыв юханшыв Мăн Лиахва юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 46 км, бассейн лаптăкĕ 651 км2.
Каçăсем
Категори:Кăнтăр Осетири юханшывсем Категори:Грузири юханшывсем
Охрид кӳлли
Охрид — Албани, Македони территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, Хура Дрин юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 358 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Албани кӳллисем Категори:Македони кӳллисем Категори:Чикĕ кӳллисем
Хайнбах (Майн юппи)
Хайнбах — Германи территоринчи юханшыв. Гессен территорипе юхать. Юханшыв Майн (юханшыв) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 6,8 км, бассейн лаптăкĕ 129,597 км2.
Каçăсем
Категори:Гессен юханшывĕсем
Пĕрремĕш канал (пĕлтерĕшсем)
Пĕрре́мĕш кана́л: Телеканалсен ячĕсем:
Рокдон
Рокдон (Ручъы дон, როკისწყალი) — Кăнтăр Осети территоринчи юханшыв. Закавказье территорипе юхать. Юханшыв юханшыв Мăн Лиахва юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 8 км, бассейн лаптăкĕ 27.3 км2.
Советская (кӳлĕ)
Советская — Антарктида территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 1600 км².
Рокдон
Каçăсем
Категори:Кăнтăр Осети юханшывĕсем Категори:Грузи юханшывĕсем
Советская (кӳлĕ)
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Антарктида кӳллисем
Гудисидон
Гудисидон (Гудисдон, გუდისისწყალი) — Кăнтăр Осети территоринчи юханшыв. Юханшыв Мăн Лиахви юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км, бассейн лаптăкĕ 91 км2.
Каçăсем
Категори:Кăнтăр Осетири юханшывсем Категори:Грузири юханшывсем
Астафьев Василий Михайлович
Астафьев Василий Михайлович — ( 26-), Çеçĕнхир фрончĕн 37-мĕш çарĕн 89-мĕш гварди стрелоксен дивизин 104-мĕш гварди уйрăм сапёр батальонĕн командирĕн çумĕ, капитан, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 20.
Шотт-Мельгир
Шотт-Мельгир — Алжир территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 6800 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Алжир кӳллисем
Фрикселл
Фрикселл — Антарктида территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 7 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Антарктида кӳллисем
Хайнбах (Шпайербах юппи)
Хайнбах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Ортсранд Дуденхофен, Воогбах, айнен Зеитенарм Шпайербакс юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
77° S 90° E координатсенчи кӳлĕ
77° S 90° E координатсенчи кӳлĕ — Антарктида территоринчи кӳлĕ. Кӳлĕ лаптăкĕ 2000 км². Вăтам тарăнăшĕ~900-3000 м.
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Антарктида кӳллисем
Челиатдон
Челиатдон (Челиатдон, ჭელიათისწყალი) — Кăнтăр Осети территоринчи юханшыв. Закавказье территорипе юхать. Юханшыв юханшыв Мăн Лиахва юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 7.4 км, бассейн лаптăкĕ 19.3 км2.
Каçăсем
Категори:Кăнтăр Осети юханшывĕсем Категори:Грузи юханшывĕсем
Бирбраер Евгений Абрамович
Бирбраер Евгений Абрамович — (23.07.1912(10)-06.10.1943), Çеçĕнхир фрончĕн 7-мĕш гварди çарĕн 78-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 225-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн миномёт ротин командирĕ, гварди аслă лейтенанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 26.
Астафьев Иван Михеевич
Астафьев Иван Михеевич — ( 25-05), 1-мĕш Беларуç фрончĕн 2-мĕш гварди танк çарĕн 9-мĕш гварди танк корпусĕн 369-мĕш гварди хăйне тĕллĕн çӳрекен артиллери полкĕн механик-водителĕ,  майор, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27.
Халлербах
Халлербах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Хольтебах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3,003 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Хайпкер Бах
Хайпкер Бах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Леопольдсхёхе-Хайпке юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 4,6 км, бассейн лаптăкĕ 9,154 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Эрманидон
Каçăсем
Категори:Кăнтăр Осетири юханшывсем Категори:Грузири юханшывсем
Биренбойм Яков Абрамович
Биренбойм Яков Абрамович — (26.03.1908(13)-06.10.1943), Воронеж фрончĕн 60-мĕш çарĕн 4-мĕш гварди сывлăш-десант дивизин 15-мĕш гварди сывлăш-десант полкĕн командирĕ, гварди подполковникĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17.
Тахо (кӳлĕ)
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:АПШ кӳллисем
Кешельта
Каçăсем
Категори:Кăнтăр Осети юханшывĕсем Категори:Грузи юханшывĕсем
Астахов Иван Иванович
Астахов Иван Иванович — ( - ), Çеçĕнхир фрончĕн 52-мĕш çарĕн 93-мĕш стрелоксен дивизин 266-мĕш стрелоксен полкĕн миномёт ротин командирĕ, гварди аслă лейтенанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати -.
Мăн Тăвар кӳлли
Мăн Тăвар кӳлли — АПШ территоринчи кӳлĕ. Бэр, Вебер, Джордан юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 2500—6000 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:АПШ кӳллисем
Крейтер (кӳлĕ)
Крейтер — АПШ территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 53,2 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:АПШ кӳллисем
Джоджора
Джоджора (Джоджора, Стырдон, ჯეჯორა) — Грузи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Риони юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Кăнтăр Осети юханшывĕсем Категори:Грузи юханшывĕсем
Бирцев Иван Фёдорович
Бирцев Иван Фёдорович — (13.05.1913(30.04)-22.02.1940), Çурçĕр-Анăç фронтăн 7-мĕш çарĕн 7-мĕш перевçĕсен дивизин 257-мĕш перевçĕсен полкĕн батальонăн çар врачĕн тивĕçĕсене пурнăçлакан, лекаре пулăшаканĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 11.
Астахов Иван Михайлович
Астахов Иван Михайлович — ( 15-07 ), Анăç фронтăн 1-мĕш сывлăш çарĕн 309-мĕш истребитель авиаци дивизин 49-мĕш истребитель авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ,  рядовой, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 01.
Хальстенбах
Хальстенбах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв  Аггер юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 2,7 км, бассейн лаптăкĕ 4 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Хамель (юханшыв)
Хамель — Германи территоринчи юханшыв. Анатри Саксони территорипе юхать. Юханшыв Везер юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Нижняя Саксония
Асташин Егор Фролович
Асташин Егор Фролович — ( 31-11 ), Çеçĕнхир фрончĕн 37-мĕш çарĕн 62-мĕш гварди стрелоксен дивизин 184-мĕш гварди стрелоксен полкĕн батальон командирĕ,  аслă сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 20.
Гафт Валентин Иосифович
Валенти́н Ио́сифович Гафт (2.9.1935 Жаворонки, Мускав облаçĕ — 12.12.2020, Мускав) — совет тата раççей театрпа кино актёрĕ. .
Кун-çулĕ
Валентин Иосифович Гафт 1935 çулхи авăнăн 2-мĕшĕнче Мускавра, Полтава облаçĕнчен (Украина) куçса килнĕ еврей çемьинче çуралнă. Ашшĕ — Иосиф Романович (1907—1969), Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннă, Ленинград проспектĕнче Юридици консультацинче ĕçленĕ. Амăшĕ Гита Давыдовна (1908—1993).
Упа кӳлли (Аляска)
Упа — АПШ территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Мендосино (кӳлĕ)
Мендосино — АПШ территоринчи кӳлĕ. Рашен-Ривер юханшыв юхса кĕрет, Рашен-Ривер (юханшыв, Лăпкă океана кĕрет) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 7,78 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:АПШ кӳллисем
Бирюков Александр Иванович
Бирюков Александр Иванович — (19.12.1920-14.12.1973), 3-мĕш Украина фрончĕн 46-мĕш çарĕн 34-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 105-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн отделени командирĕ, гварди сержанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 13.
Бирченко Иван Кузьмич
Бирченко Иван Кузьмич — (7.01.1913 (25.12.1912)-12.01.1961), 2-мĕш Инçĕт Тухăç фрончĕн 172-мĕш танк бригадин мотоперевçĕ батальонĕн рота командирĕ, аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 08.
Кĕçĕн Лиахви
Кĕçĕн Лиахва (პატარა ლიახვიб Чысыл Леуахи) — Кăнтăр Осетия территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Мăн Лиахва юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 61.11 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Кăнтăр Осети юханшывĕсем Категори:Грузи юханшывĕсем
Солтон-Си
Солтон-Си — АПШ территоринчи кӳлĕ. Нью-Ривер, Уайтуотер, Аламо юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 974 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:АПШ кӳллисем
Ксани
Ксани (Чысандон, ) — Кăнтăр Осетия территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Кура юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 84 км, бассейн лаптăкĕ 885 км2.
Каçăсем
Категори:Кăнтăр Осети юханшывĕсем Категори:Грузи юханшывĕсем
Хамме (юханшыв)
Хамме — Германи территоринчи юханшыв. Анатри Саксони территорипе юхать. Юханшыв Лезум юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 48 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Анат Саксони юханшывĕсем
Асташкин Михаил Егорович
Асташкин Михаил Егорович — (-), Уйрăм Тинĕсçум çарĕн 69-мĕш истребитель авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, капитан, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 10.