cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кошкаргариха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Чăваш (этноним)
Чăваш этнонимăн историйĕ
"Чăваш" этнонима асăнни XVI ĕмĕртен маларах ниçта та тĕл пулмасть. Çапла вара ун пирки Хусан ханлăхĕ вăхăтĕнче тата территорийĕнче çуралса аталанса кайнă теме тивет. Çавăн пекех, асăннă вăхăтчен халăха урăх ятпа (урăх ятсемпе) чĕннĕ теес пулать.
Чи малтанхи асăнусем
1521-мĕш çул тĕлĕшпе, вырăссен çырсапыравĕнче :
Кошкаргариха
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Чăваш (этноним)
Чи малтанхи асăнусем
Чи малтанхи асăнусем тенĕ чухне хăй вăхăтĕнчи çăлкуçсене шута илсе шак хумалла. Каярахпа аса илсе маларахри çулсене "кутăн хисеппе" асăнни шутланмасть. Калăпăр, А.К.Лызловăн "Скифская история" кĕнекинче чăвашсене 1508-мĕш çулпа çыхăнтарса  асăннă. Анчах та вăл кĕнекене тÿррипе XVII ĕмĕр вĕçĕнче çеç çырнă. Тата, кунсăр пуçне,  чăвашсене 1469-мĕш çултах пĕрремĕш хут асăннă текен суя хыпар та пур. "Чăваш" тенине çăлкуçсенчен пĕрремĕш хут чăннипе 1511-мĕш çулта бесермансем тĕлĕшпе асăннă тесе шутлаççĕ. Сигизмунд фон Герберштейн (1486 — 1566), Австри дипломачĕ, Вырăс патшалăхĕнче икĕ хут пулнă: 1517-мĕш çулта тата 1526-мĕш çулта (март-ноябрь). Иккĕмĕш çулçÿревре мĕнпе паллашнисем пирки дипломат каярахпа, 1549-мĕш çулта, латин чĕлхипе ятарлă кĕнеке кăларнă. Унăн ячĕ — Rerum Moscoviticarum Commentarii (Мускари ĕçсем пирки çырни). Вăл кĕнекере чăвашсем пирки асăнни те пур, Латинла текстăн вырăсла куçарăвне чăвашлатсан вăл çапла курăнать :
Çав кĕнекеренех, тата тепĕр тĕлтен:
Курăнать ĕнтĕ, ку тапхăрти авторсем пурте "чăваш" тенине чат этноним пек илсе кăтартаççĕ, — нимĕнле ытти оним (соционим, антропоним, конфессионим т.ыт.те) пек те мар. Çакă А.Курбский 1552-мĕш çулта асăннинче уйрăмах аван курăнать :
Этимологи
Халиччен "чăваш" сăмах этимологийĕ пирки нумай каланă. Халĕ те калаççĕ, малашне те калĕç. Версисем, гипотезăсем, ăнкарусем, шахвăртусем вĕçĕ-хĕррисĕр тăсăлаççĕ. Вĕсем пирки çырса кăтартассине те вĕçĕ-хĕррисĕр тума пулать. Анчах та унашкал туни — ăнăçлă çул-йĕр мар, меншĕн тесен уйрăм йывăçсем хушшинче вăрманĕ хăй таçта тарса пытанать. Ун пек ан пултăр тесен, тĕрлĕрен çÿп-çапа ни шеллевсĕр айккинелле шăлмалла.
Н.И.Ашмарин чăваш этноним пирки
Н.И.Ашмарин "чăваш" сăмах малтан кăшт урăхларах янранă тесе шутлланă. Сăмаха фонетика енчен тишкернĕ хыççăн вăл çапла каланă :
<Куçару: Мĕнпурĕ пире çапла шутлама хистет: "чăваш" сăмах ĕлĕк хальхинчен урăхларах янранă, пайăррăн каласан, ак çак формăсенчен пĕринле: ćуаć, ćуаз, ćы̆ваć е ćы̆вас (çуаç, çуас, çăваç, çăвас); çакăн пек хапапа вăл чувашизмсемпе пуян çармăс чĕлхине кĕнĕ.>
<Куçару: Çĕрпÿ уесĕнчи Энтриел вуласĕнче эпир Çăваç(ćы̆ваć) ятлă чăваш ялне пĕлетпĕр; тен, çак ял вырнаçнă таврашра урăх йăх пурăннă пуль, çапла вара, хайхи леш йăх хушшинче уйрăм чăваш колонийĕ никĕсленсе, ыттисен хушшинче çав уйрăлса тăракан ятпа палăрнă.>
Çапла вара, Николай Иванович "чăваш" сăмахăн маларахри палăрăмĕ тесе "çăваç" сăмаха шутланă. Çав ятлă ял (тĕрĕсрех, Çĕтĕк Çăваç) чăнах та пулнă, вăл халĕ те пур, анчах та унăн ятне, "çĕтĕк" тени такама килĕшменнипе, 1927-мĕш çулта пăрахăçланă.
Н.И.Егоров тата В.Г.Родионов чăваш этноним пирки
"Çăваç — чăваш" пулма пултарасла çыхăнăва чăн малтан пÿрнепе тĕллесе кăтартаканĕ Н.И.Ашмарин пулни курăнчĕ иккен. Н.И.Егоров тата В.Г.Родионов филологи ăславĕсен докторĕсен ĕçĕсенче çакăн пек çыхăну татах та витеререх çутăсемпе çуталса кайнă.
"Чăваш" умĕн "Çăваç" пулнă, тейĕпĕр. Анчах та мĕн-ха вăл Çăваç? Н.И.Ашмарин çак ыйту çине хурав паман. Тĕрĕссипе, И.Н.Юркин каланисене кооментариленине шутламасан, вăл ыйтăвне те лартман кун пек лаптăкра. Чăн та, мĕне пĕлтерме пултарнă-ха "çăваç" тени?
Н.И.Егоров тата В.Г.Родионов, — чăваш этноним тавра хăйсен шухăшларăшĕсене пуçланă чухне, — тĕнчере Çĕтĕк Çăваç ятлă ял пуррине пĕлнĕ-ши? "Болгары и чуваши" кĕнекере Çăваç ойконим пирки авторĕ (Н.И.Ашмарин) мĕн каланисене ăша хывнă-ши? Халлĕхе ку тĕлĕшпе нимех те уçăмлăн калама май çук. Çапах та вĕсем те, Николай Иванович Ашмарин пекех, хайхи "çăваç" патнех пырса тухнă. Пырса тухнă çеç те мар, унăн кăкĕ-тымарне те ăнкарма пуçланă.
Чăвашсене ытти халăхсем епле калани (экзоэтнонимсем)
Калас пулать, пушкăртсем усă куракан экзоэтноним, хăй евĕрлĕ пек туйăнать пулсан та, кăсăклă мар. Мĕншĕн тесен пушкăртсем яланах тутарсен [ч] сассине [с] пек калаççĕ. Регулярлă майпа. Пушкăртсен чĕлхинче [ч] сасă çук.
Каçăсем
Категори:Этнонимсем Категори:Чăвашсем Категори:Истори
Энтриел (Кушкă районĕ)
Энтриел (Андреевка) — Самар облаçĕ Кушкă районĕн ялĕ.
Вуламалли
Категори:Самар облаçĕнчи Кушкă районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Бондарь Антон Филиппович
Бондарь Антон Филиппович — (22.06.1913(9)-31.01.1997), 1-мĕш Украина фрончĕн 13-мĕш çарĕн 6-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 4-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн оруди командирĕ, гварди аслă сержанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 23.
Гузанов Геннадий Иванович
Гузанов Геннадий Иванович — ({{Дата.8.11.1921-{{Дата.19.04.2016), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - {{Date|31|05|1945}}. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 61-мĕш çарĕн 222-мĕш уйрăм инженер-сапёр батальонĕн 38-мĕш инженер-сапер бригадин отделени командирĕ, сержант.
Сибириада
Сибириада (Сибириада) — Мосфильм киностудире Андрей Кончаловский режиссёр 1978 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Критика
Категори:ССРП 1978 çулхи фильмĕсем Категори:Геологсем пирки фильмсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:ССРП киноэпопейисем Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:ССРП истори фильмĕсем Категори:XX ĕмĕрти истори фильмĕсем Категори:Килйыш сагисем Категори:Раççей Çĕпĕрĕ тата Инçет Тухăçĕ пирки фильмсем Категори:Вырăсла фильмсем Категори:Фильмсем, Эдуард Артемьевăн мусăкĕпе
Ширь-Ю
Ширь-Ю —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Мăн Ия юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 26 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Острецов Игорь Николаевич
Игорь Николаевич Острецо́в (1939, Ростов-Тан-çинчи, РСФСР, ССРП çур.) — техника ăслăхĕсен тухтăрĕ (1972), профессор, йĕтре физики тата атом энергетики сферисенчи специалист.
Биографи
1939 çулта Ростов-Тан-çинчи хулара çуралнă.
1962 çулта Мускаври физика-техника институтĕнче вĕренсе тухнă.
1965 - 1980 çулсенче — Ăшăлăх процесĕсен ĂТИ лаборатори ертӳçи.
1980 - 2008 (е 2009) çулсенче — Атом машинăтавакан ПРĂТИ директорĕн ăслăх енĕпе çумĕ.
Физикĕ хăйех каланипе, 1986-мĕш çулта ЧАЭС çинче аварине юриех АПШ интересĕсене майлă тунă. Çаплах, 1975-мĕш çулта çакнашкал катастрофăна ЛАЭС çинче тумалла пулнă, анчах та ун чухне реактора сирпĕтентереймен.
Пĕрлĕхри ĕç-хĕлĕ
Гипотетикăллă ЙРЕ-энергетикин авторĕ. «Мускаври Энергетика Клубĕ» пĕрлешĕве пĕршухăшлисемпе ертсе пырать.
КИ РĂЦ тата ВНИИАМ элчисем ЙРТ-энергетикине ăслăх енчен тиркенĕ, унăн кĕтнĕ тĕп характеристикисене çитейменнине пĕлтернĕ. Шутласа кăтартнипе, ЙРТ-хатĕрлчĕксенче йĕтре энергипе ускурса пайăркасен çыххин энергине хутлас эффекчĕ е çителĕксĕр (торий тата уран-238 валли), е пачах çук (тăхлан).
204 çулта Инди океанĕнче çĕр чĕтренни тата цунами шыв айĕнче йĕтре бомбине сирпĕтсе цунами тăвас тесе эксперимент тунă хыççăн пулнă, тенĕ.
2011 çулхи Япони çумĕнчи цунами тата Фукусима АЭС çинчи катастрофа АПШ, хăйсен АЭС-ĕсем валли уран кирлипе ятарласа йĕтреллĕ сирпĕнӳ тунă та урана хăйсен АЭС валли илсе кайнă  тесе пĕлтернĕ.
1986 çулхи ЧАЭС аварине АПШ интересĕсене тивĕçтерсе тунă, тенĕ. Çаплах, çакнашкалах пăтăрмаха 1975 çулта ЛАЭС тăвасшăн пулнă, анчах та ун чухне реактора сирпĕнтереймен, иккен.
Каçăсем
Категори:Мускаври физика-техника институтĕнче вĕренсе тухнисем Категори:Космосри энергетика Категори:Конспирологсем
Ницейкова Виска
Ницейкова Виска — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Несь юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 115 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Воронов сăмсахĕнчен Канин сăмсахĕ таран (мезень юханшыва кĕртмесĕр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Мезень.
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Йĕр (телесериал)
Йĕр (След) — нумай сериллĕ илемлĕ телесериал.
Каçăсем
Категори:Пятый канал телесериалĕсем
Кыстал
Кыстал — Раççей территоринчи юханшыв. Кемĕр облаçĕ, Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Кондома юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 225 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кондома юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Томь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем
Вадок
Вадок  — Раççей территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Пьяна юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 41 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Телла-Юган
Телла-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Сыня юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  159 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Леш урамри трактир
Леш урамри трактир (Трактир на Пятницкой) — Мосфильм киностудире Александр Файнциммер режиссёр 1978 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Хире-хирĕç пулăшу
Хире-хирĕç пулашу — Кропоткин Пётр Алекссевич (1842-1921) вĕрентĕвĕнчи (анархизм) чи паллă ăнлавсенчен пĕри. П. А. Кропоткин хире-хирĕç пулăшăва этемлĕх эвлюцийĕн тĕп факторĕ тесе шутланă.
Алибей
Алибей — Украина территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 72 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Украина кӳллисем
Чапаев (крейсер)
«Чапаев» — 68-К проекчĕн совет крейсерĕ.
Тăвăм кун-çулĕ
Савут номерĕ: 305.
Командирсем
1949-1951 - Абашвили Георгий Семенович.
Каçăсем
Категори:60-К проекчĕн крейсерĕсем Категори:Карапсем, алфавитпа Категори:Чапаев хушаматлисем
Хĕрлĕ Çыр (Аксу районĕ)
Хĕрлĕ Çыр (Красный Берег, Козылъяры, Кызыл Яр), — Тутарстанăн Аксу районĕнчи ял.
Кунçул
Тутарстанти Аксу районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла: Аксу (Аксубаево),«МЮД», Алексеевка, Анат Паланлӑ (Нижняя Баланда), Аслӑ Сӗнчел (Сунчелеево), Ахматка, Беловка, Васильевка, Емелькино, Ерепьел (Ерепкино), Илешни (Ильяшкино), Кӗҫӗн Акташ (Малый Акташ), Кӗҫӗн Сӗнчел (Малое Сунчелеево), Кивӗ Илтрекьел (Старое Ильдеряково), Кивӗ Киремет (Старая Киреметь), Кивӗ Мӑкшел (Старое Мокшино), Кивӗ Саврӑш (Старые Савруши), Кивӗ Тимушкел (Старое Тимошкино), Кивӗ Ӳсел (Старое Узеево), Котловка, Культура, Кӳшӳ (Кисы), Медянка, Меречен (Новое Мокшино), Носовка, Октябрь, Паланлӑ (Калиновка), Пионер, Пономаревка, Савкаҫ(Савгачево), Саврӑш (Савруши), Саврӑшпуҫ (Урмандеево), Сергеевский, Ҫӗмӗртлӗ (Черемушка), Ҫӗнӗ Аксу (Новое Аксубаево), Ҫӗнӗ Паланлӑ (Новая Баланда), Ҫӗнӗ Тимушкел (Новое Тимошкино), Ҫӗнӗ Хӑяслӑ (Новые Киязлы), Ҫӗньял (Новый Чувашский Адам), Ҫирӗклӗ (Сидулово-Ерыклы), Таркӑн (Тараханка), Тукмаклӑ (Новое Ильдеряково), Унтакшӑ (Старый Чувашский Адам), Фёдоровка Хӗрлӗшур (Нижние Савруши), Хырӑшне (Сосновка), Фёдоровский, Чӑваш Енрусьел (Чувашское Енорускино), Шуҫӑм (Заря), Щербень.
Каçăсем
Категори:Тутарстанри Аксу районĕн ялĕсем
Аслă Праллă
Аслă Праллă (тутар Зур Фролово, вырăс. Большое Фролово ), — Тутарстанри Пăва районне кĕрекен вырăс ялĕ. Православи тĕнĕ енĕпе темле уйрăм пĕлтерĕш пулнипе уйрăлса тăрать.
Тавралăх
Пăваран Хусана кайнă тĕлте вырнаçнă. Хирлĕ вырăн, çывăхра вăрмансем çук.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Ялта вырăссем (90% тĕлнелле) пурăнаççĕ.
Паллă çынсем
Категори:Пăва районĕнчи пурăнан вырăнсем Категори:Тутарстан
Евстигнеев Кирилл Алексеевич
Евстигнеев Кирилл Алексеевич  — (17.02.1917-29), авиаци генерал-майорĕ, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,Евстигнеев Кирилл Алексеевич. Наградные листы. Страницы:   и. Указ датисем - 02.08.1944, 23.02.1945. Вырăс.
Елисеев Алексей Станиславович
Елисеев Алексей Станиславович  — (.13.07.1934-), «Союз-4» — «Союз-5» космос карапĕсен бортинженерĕ 15-мĕш СССР лётчик-космонавчĕ,космос карапĕн бортинженерĕ «Союз-8»,, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ ,. Указ датисем - 22.01.1969, 22.10.1969.
Евстигнеев Кирилл Алексеевич
Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш сывлăш çарĕн 4-мĕш пĕтерекен авиаци корпусĕн 302-мĕш пĕтерекен авиаци дивизин 240-мĕш пĕтерекен авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, 2-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш сывлăш çарĕн 3-мĕш гварди пĕтерекен авиаци корпусĕн 14-мĕш гварди пĕтерекен авиаци дивизин 178-мĕш гварди пĕтерекен авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, гварди капитанĕ.
Сывлăшри çĕнтерӳсен йышĕ
Пĕтемпе сывлăшри çĕнтерӳ: 52+3 çапăçăва вĕçсе кайнă — 283 сывлăш çăпăçăвĕсем — 113
Мари Лафоре
Совет Пĕрлешĕвĕнчи паллăлăхĕ
Совет Пĕрлешĕвĕнче Мари Лафоре юрăçа 1960-мĕш çулсен вĕçĕнче — 1970-мĕш çулсем пуçламăшĕнче «Кругозор» журналри аудиопубликацисене тата Виктор Татарскин мусăк радиоярăмĕсене пула паллама тытаннă. Союзра «Manchester et Liverpool», «Viens, viens», «Mon amour, mon ami», «Ivan, Boris et moi» (каярах ăна Эдита Пьехăпа Алла Иошпе шăрантарнă) тата ытти хитсем янранă. Франк Пурселĕн инструментсен оркестрĕпе пĕрле юрланă «Manchester et Liverpool» мелодипе совет халăхĕ кунсерен «Время» телепрограммăра 1968 - 1981 (нарăс) çулсенче тата 1990 (çĕртме) - 1991 (çурла) çулсенче киленнĕ. 2015 çултанпа çак мелодие ОТР раççей федераци телеканалĕнче çанталăк пирки каланă чухне яраççĕ.
Радиопульсар
Радиопульса́р — космосри импульслă радиопайăркалав çăлкуçĕ, вăл Çĕр çине çирĕппĕн периодла майпа килсе тăрать.
Каçăсем
Категори:Çăлтăрсен класĕсем * Категори:Астрономилле радиоçăлкуçсем *
Петренко Алексей Васильевич
Алексей Васильевич Петренко (26.3.1938, Чемер — 22.2.2017, Мускав) — совет кино актёрĕ.
Каçăсем
Категори:1938 çулта çуралнисем Категори:Пушăн 26-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2017 çулта вилнисем Категори:Нарăсăн 22-мĕшĕнче вилнисем Категори:Харьковри театр институтĕнче вĕренсе тухнисем Категори:Раççей киноматогрависчĕсен пайташĕсем Категори:Пайăр çынсем:Запорожьери В. Г. Магар ячĕллĕ театр Категори:Пайăр çынсем:Ленсовет ячĕллĕ театр Категори:Пайăр çынсем:Малая Броннăйăри театр
Шамаш
мини|Шамаш тата унӑн хӗвел палӑртӑвӗ, аллинче тытӑмлӑх палли Шамаш — (семит тымарӗнчен Ш-М-Ш — хӗвел, Шамшу) — вавилон тата ассири халӑхӗсен хӗвел турри пулнӑ. Унӑн ятне «Кун хуҫи» тенине пӗлтерекен идеограммӑпа палӑртнӑ.
Шамаша пуҫне ҫӳллӗ тюрбан ҫыхнӑ вӑрӑм сухаллӑ ватӑ ҫын пек сӑнарланӑ; вӑл наосра астул ҫинче ларать, дискӗ хӗвеле пӗлтерет.
Йемен халаплăхĕнче Шамс (ҫав семит тымарӗнченех) — хӗвел арӑм-турӑ вырӑнче е уйрӑм хӗвел турри.
Вуламалли
Категори:Халаплăх Категори:Шумер-аккад халаплăхĕ
Хессель
Хессель — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Варендорф-Айнен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 39,337 км, бассейн лаптăкĕ 212,528 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Кантукаёль
Кантукаёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Луза юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Шăтăрнак
Шăтăрнак, çавăн пекех чикме, тĕкме, шалча карта, ракатка. Йывăç вуллисене е вĕсен пайĕсене çĕре пĕрре виççĕмĕш пайĕ чухлĕ юнашар чавса лартса тунă хӳме. Ку вертикаллĕ юпасене урлă тĕрлĕ пăрăссемпе çирĕплетме пултараççĕ.
Каçăсем
Категори:Фортификаци Категори:Инженери чăрмавĕсем Категори:Фортификаци хапавĕсем Категори:Хапавсем Категори:Архитектура
Пăшал йĕтри
Чăвашла-вырăсла сăмахсартан :
Нырзанга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Пăшал йĕтри
1. воен. снаряд, ядро снарядный, ядерный тупă катăкĕсем — осколки снаряда 2. дробь (дл йĕтри — пушечное ядро йĕтрея ружья) пăшала шултра йĕтрепе авăрла — зарядить ружье крупной дробью
Нырзанга
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Пăшал йĕтри
Асăрхавсем
Категори:Патронăн пайĕсем Категори:Тивертмелли элементсем
Гузенков Иван Матвеевич
Гузенков Иван Матвеевич — (24.01.1924-13.03.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 3-мĕш гварди танк çарĕн 6-мĕш гварди танк корпусĕн 51-мĕш гварди танк бригадин разведчикĕ, гварди красноармеец.
Видяшев Николай Тимофеевич
Видяшев Николай Тимофеевич — (15.12.1903(2)-11.03.1940), Совет Союзĕн Паттăрĕ ', , '. Указ дати - 21. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çурçĕр-Анăç фронтăн 7-мĕш çарĕн 7-мĕш перевçĕсен дивизин 257-мĕш перевçĕсен полкĕн командирĕ, капитан.
Ун-Карыпсан-Юган
Ун-Карыпсан-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Карыпсан-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  11 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Звягинцев
Звягинцев — вырăс хушамачĕ.
Ыа
Ыа —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Кула юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 2 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Кĕçĕн Базанча
Кĕçĕн Базанча — Раççей территоринчи юханшыв. Кемĕр облаçĕ, Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Базанча юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 5 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кондома юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Томь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем
Адапа
мини|Адапа. [[Одилон Редон ӗҫӗ]]
Адапа — шумер-аккад халаплăхĕнче — эпос паттӑрӗ, пулӑҫ тата ӑслӑҫ, пӗрремӗш ҫын (библири Адамӑн прототипӗсенчен пӗри пулма пултарать).
Каҫӑсем
Категори:Мифологи Категори:Шумер-аккад халаплăхĕ
Шăтăрнак (пĕлтерĕшсем)
Шăтăрнак:
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Аппа (фильм)
Аппа (Старшая сестра) — Мосфильм киностудире Георгий Натансон режиссёр 1966 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Çĕнĕ Калмăйăр
Çĕнĕ Калмăйăр (Новый Калмаюр) — Самар облаçĕ Кушкă районĕн ялĕ.
Няхар-Яха
Няхар-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Байдарата тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 63 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Çĕнĕ Калмăйăр
Асăрхавсем
Категори:Самар облаçĕнчи Кушкă районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Няхар-Яха
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Додогорский Пётр Викторович
Додогорский Пётр Викторович  — (9.01.1909(27.12.1908)-04.02.1976), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 69-мĕш çарĕн 274-мĕш перевçĕсен дивизин 961-мĕш перевçĕсен полкĕн командирĕ, полковник.
Хаджидер (кӳлĕ)
Хаджидер — Украина территоринчи кӳлĕ. Хаджидер юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Украина кӳллисем
Хоспитăль
Хо́спитăль (hospitalis, хăнахапăллă) — чылай патшалăх хĕçпăшаллă вăйĕсен медицина пулăшăвĕпе çар çынĕсене тивĕçтермелли медицина учрежденийĕ. Çакăнсăр пуçне, Европăри хăшпĕр патшалăхсенче тата АПШ-ра хоспитăль тесе хăшпĕр сиплев граждан учрежденисене асăнаççĕ.
Хопитăль тĕсĕсем
Раççей территоринчисем :
Вуламалли
Категори:Пульницă
Мокшень кой
Мокшень кой — мăкшă халăхĕн этнос тĕнĕ. Ирхи маздаизм сĕмĕпе йĕркеленсе аталаннă. Кайранхи вăтам ĕмĕрсенче халăх православийĕ витĕмленĕ. Этнос енчен çывăх ирçе халăхĕпе танлаштарсан, мăкшăсен халăх йăлинчи тĕн упранса юлайман, 2006 çул тĕлнелли хыпарсемпе, вĕсен çĕнĕ тĕн йăлин юхăмĕ çук
Асăрхавсем
* Категори:Мăкшă халаплăхĕ
Бондарь Владимир Павлович
Бондарь Владимир Павлович — (13.07.1913(30.06)-15.01.1992), 4-мĕш Украина фрончĕн 18-мĕш çарĕн 1672-мĕш танксене пĕтерекен артиллери полкĕн оруди командирĕ, аслă сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 23.
Яна (юханшыв)
Яна — Раççей территоринчи юханшыв. Якути территорипе юхать. Юханшыв Яна кӳлмекĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 872 км, бассейн лаптăкĕ 238000 км2.
Каçăсем
Категори:Якути юханшывĕсем
Солсбери
Солсбери (акӑлч. Salisbury, New Sarum) — Аслӑ Британири хула, Англин Уилтшир графлӑхӗн кӑнтӑр-хӗвелтухӗҫӗнче вырнаҫнӑ. Хула Солсбери тӳремлӗхӗ ҫинче, Эйвон юханшывӗ ҫинче ларать. Солсбери районӗн тӗп хули.
Халӑх йышӗ 45 пин ҫын (2006 ҫулта).
Ваеньга
Ваеньга  — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Çурçĕр Двина юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 218 км, бассейн лаптăкĕ 3370 км2.
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Йӳçкасси (Çĕрпӳ районĕ)
Йӳҫкасси, — Чăваш Енĕн Çĕрпӳ районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Çĕрпӳ районĕн ялĕсем
Черневка
Черневка — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Плоское кӳлĕ -Плоская юханшыв юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 7 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Тоит-Юган
Тоит-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Куноват юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  260 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 122 км.
Черневка
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Черневка
Тоит-Юган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Хĕрри (фильм, 1933)
Окраина (Окраина) — Межрабпомфильм киностудире Борис Барнет режиссёр 1933 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Хут (архитектура)
Хут — архитектурăра тата çурттăвăмра: çуртăн горизонталлĕ икĕ витĕр лаптакĕ хушшинчи уçлăх (талккăш).
Каçăсем
Категори:Çуртсем тата хапавсем Категори:Архитектура элеменчĕсем
Кăнтăрлахи çăлтăрсем
Кăнтăрлахи çăлтăрсем (Дневные звёзды) — Мосфильм киностудире Игорь Таланкин режиссёр 1966 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Красноярка (Кумир юппи)
Красноярка  — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Кумир юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  27 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 33 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Тупă йĕтри
Йĕтре — авлхи тупăсенчен пемелли хатĕр (тивертекен элемент, снаряд)
Чăвашла-вырăсла сăмахсартан :
1. воен. снаряд, ядро снарядный, ядерный тупă катăкĕсем — осколки снаряда 2. дробь (дл йĕтри — пушечное ядро йĕтрея ружья) пăшала шултра йĕтрепе авăрла — зарядить ружье крупной дробью
Асăрхавсем
Категори:Артиллери Категори:Тупăсем Категори:Хĕçпăшал
Çĕмрĕк хунарсен урамĕ
Çĕмрĕк хунарсен урамĕ (Улицы разбитых фонарей) — нумай сериллĕ илемлĕ телесериал.
Каçăсем
Категори:НТВ телесериалĕсем
Çирĕклĕ (Аксу районĕ)
Çирĕклĕ (Сидулово-Ериклы, ), — Тутарстанăн Аксу районĕнчи ял.
Кунçул
Тутарстанти Аксу районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла: Аксу (Аксубаево),«МЮД», Алексеевка, Анат Паланлӑ (Нижняя Баланда), Аслӑ Сӗнчел (Сунчелеево), Ахматка, Беловка, Васильевка, Емелькино, Ерепьел (Ерепкино), Илешни (Ильяшкино), Кӗҫӗн Акташ (Малый Акташ), Кӗҫӗн Сӗнчел (Малое Сунчелеево), Кивӗ Илтрекьел (Старое Ильдеряково), Кивӗ Киремет (Старая Киреметь), Кивӗ Мӑкшел (Старое Мокшино), Кивӗ Саврӑш (Старые Савруши), Кивӗ Тимушкел (Старое Тимошкино), Кивӗ Ӳсел (Старое Узеево), Котловка, Культура, Кӳшӳ (Кисы), Медянка, Меречен (Новое Мокшино), Носовка, Октябрь, Паланлӑ (Калиновка), Пионер, Пономаревка, Савкаҫ(Савгачево), Саврӑш (Савруши), Саврӑшпуҫ (Урмандеево), Сергеевский, Ҫӗмӗртлӗ (Черемушка), Ҫӗнӗ Аксу (Новое Аксубаево), Ҫӗнӗ Паланлӑ (Новая Баланда), Ҫӗнӗ Тимушкел (Новое Тимошкино), Ҫӗнӗ Хӑяслӑ (Новые Киязлы), Ҫӗньял (Новый Чувашский Адам), Ҫирӗклӗ (Сидулово-Ерыклы), Таркӑн (Тараханка), Тукмаклӑ (Новое Ильдеряково), Унтакшӑ (Старый Чувашский Адам), Фёдоровка Хӗрлӗшур (Нижние Савруши), Хырӑшне (Сосновка), Фёдоровский, Чӑваш Енрусьел (Чувашское Енорускино), Шуҫӑм (Заря), Щербень.
Каçăсем
Категори:Тутарстанри Аксу районĕн ялĕсем
Хут (пĕлтерĕшсем)
Хут:
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Нюрча
Нюрча — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Койда юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 3 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Воронов сăмсахĕнчен Канин сăмсахĕ таран (мезень юханшыва кĕртмесĕр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Шăратав
Шăратав — пĕтĕмĕшле е локаллĕн хĕртсе, тÿсĕмлĕх таран деформацилесе, çавăн пекех ăна та, кăна та усă курса, уйăрайми çыхăну ăсталани; кун пек чухне хушăк пулнă вырăнта, шăратавланакан пайсем хушшинче, атомсем çыхăнаççĕ. Шăратав енĕпе ĕçлекен специалиста шăратавçă теççĕ.
Асăннă меслетпе тунă уйăрайми çыхăнăва шăратавла çыхăну теççĕ. Ытларах чухне металсенчен тăракан пайсем пулаççĕ. Анчах та тепĕр чухне керамикăран, пластмассăран е асăннисен комбинацийĕнчен  тăракан пайсем те пулаççĕ.
Лазер шӑратса сыпни
Сывлӑшра е симӗс газсем хушшинче лазер шӑратса сыпаҫҫӗ: аргона, СО2. Электронлӑ ҫутӑпа шӑратса сыпнӑ чухнехи пекех Вакуум кирлӗ мар, ҫавӑнпа та пысӑк бабаритлӑ конструкцисене лазер ҫутипе шӑратса сыпма пулать. Лазер пайӑрки ҫӑмӑл йӗркеленет, куҫкӗски оптика системисем пулӑшнипе ҫӑмӑл транспортланать, ытти меслетсем валли йывӑр вырӑнсене каять. Электронлӑ ҫутӑпа электричество пӗккипе танлаштарсан, ӑна магнит уйӗсем витӗм кӳмеҫҫӗ, ҫакӑ ҫӗввине ҫирӗп йӗркелессине тивӗҫтерет. Энергин пысӑк концентрацине пула (диаметра 0,1 мм тата унтан та сахалрах) шӑратса сыпмалли ванна калӑпӑшӗ пысӑках мар, термикӑллӑ витӗм кӳрекен зонӑн сарлакӑшӗ пӗчӗк, ӑшӑпа сивӗнмелли пысӑк хӑвӑртлӑхсем пур. Ҫакӑ шӑратса сыпмалли соединенисен технологи ҫирӗплӗхне, шӑратса сыпмалли конструкцисен пысӑках мар деформацийӗсене тивӗҫтерет.
Каçăсем
Категори:Машшынсем тăвассин технологийĕсем Категори:Тăвăмлăх Категори:Шăратав
Гулеватый Кирилл Дмитриевич
Гулеватый Кирилл Дмитриевич Гулеватий Кирило Дмитрович — (17.03.1912(4)-18.10.1996), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 31. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 2-мĕш гварди танк çарĕн 198-мĕш уйрăм çăмăл артиллери бригадин 274-мĕш гварди çăмăл артиллери полкĕн командирĕ, гварди подполковник.
Хефе
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Шăрату
Шăрату — рудана е ытти чĕртавара ăшăпа майлаштарса унран метала  уйăрса илни.
Каçăсем
Категори:Машшынсем тăвассин технологийĕсем Категори:Тăвăмлăх Категори:Шăрату
Ун-Кет-Ех
Ун-Кет-Ех — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Лыхма юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  114 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Вольнистан
Вольнистан (тутар Вольнистан, вырăс. Вольный Стан), — Тутарстанри Пăва районне кĕрекен тутар ялĕ.
Тавралăх
Пăваран хĕвелтухăç еннелле вырнаçнă. Хирлĕ вырăн, çывăхра вăрмансем çук.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Ялта тутарсем пурăнаççĕ.
Паллă çынсем
Категори:Пăва районĕнчи пурăнан вырăнсем Категори:Тутарстан
Визгалин Иван Павлович
Визгалин Иван Павлович — (1920-05.03.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ ', , '. Указ дати - 18. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Кăнтăр-Анăç фронтăн 6-мĕш çарĕн 25-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 78-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн перевçи, гварди красноармеецĕ.
Эблянзи-Ю
Эблянзи-Ю —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Вашка юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 219 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 8 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Кĕçĕн Кондома
Кĕçĕн Кондома — Раççей территоринчи юханшыв. Кемĕр облаçĕ, Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Кондома юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 370 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кондома юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Томь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем
Цна (Мстино юппи)
Цна — Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Мстино (кӳлĕ) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 160 км, бассейн лаптăкĕ 4390 км2.
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем
Осовей-Яха
Осовей-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Торасовей кӳлмекĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Катыд-Ёль
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Пайрăм тĕшĕ
Тĕш — чĕрĕ организмсен пайрăмĕн тытăмĕнчи пĕр пай (элемент). Вăл варринче вырнаçнă.
Катыд-Ёль
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Шурă кӳлĕ (Одесса облаçĕ)
Шурă кӳлĕ — Украина территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Асăрхавсем == ==
Ирĕклĕ сутă-илӳ зони
Ирĕклĕ суту-илӳ зони (ИСЗ) — тĕнчери интеграци тĕсĕ, ун чухне тĕнчери килĕшӳпе хутшăнакан патшалăхсенче тăмха пошлинисене, налуксене тата пухмасене, çаплах хирĕçле суту-илӳре хисеп чараксене пĕтереççĕ.
Шурă кӳлĕ (Одесса облаçĕ)
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Украина кӳллисем
Золотарёвка хулашĕ
Золотарёвка хулашĕ (вырăс. Золотарёвское городище) — Пенза облаçĕнчи Пенза районĕнче, — Золотарёвка поççолăкĕ çывăхĕнче, — вырнаçнă хулаш. Атăлçи Пăлхар патшалăхĕнчен (X-XIII ĕмĕрсем) юлнă археологи палăкĕ шутланать. Ку тăрăхра чăваш ялĕсем çук, çавна кура кунти  топонимсен те ятарлă "чăвашлатнă" варианчĕсем çук. Апла пулин те хушăран-хушă "Золотарёвка" тенине тĕрлĕ çĕрте "Ылттăнту" е "Ылттăнай" текелени курăнкалать. Çапах та çакна ытлашши ăслăлăх тесе хакламалла пуль. Мĕншĕн тесен чăннипе "Золотарёвка" сăмах (поççолăкăн ячĕ) XVII ĕмĕрте поççолăка  никĕсленĕ Алексей Фёдорович Золотарёв текен çынпа çыхăннă.
Ирĕклĕ сутă-илӳ зони
Асăрхавсем
Категори:Суту-илӳ Категори:Сутӳ-илӳ блокĕсем
Зона свободной торговли
Золотарёвка хулашĕ
Кунта 1237-мĕш çулта (теприсен шучĕпе 1223-мĕш çулта) хула хÿтĕлевçисемпе тапăнакан монгол-тутарсем хушшинче пысăк çапăçу пулса иртнĕ. Хулаш вырăнĕнче пулнă хулан чăн-чăн ячĕ паллă мар.
Хулаш вырнаçнă вырăн
Золотарёвка хулашĕ Пенза хулинчен аякрах та мар, унран пĕр 30 çухрăм кăнтăр-хĕвелтухăçнелле, Сăр шывĕн сылтăм енчи вăрман ăшĕнче вырнаçнă. Икĕ çырма хушшинчи çÿллĕшĕ 20 метр таран сăмсах çинче тăрать.
Сăр çинче Пенза хулине шывпа тăрантаракан пысăк пĕве тунă ку тĕлелле. Анчах вăл еннелле хальхи вăхăтра çул-йĕр çук, унталла вăрман тăсăлать.
Кунта чăваш ялесем çук терĕмĕр-ха та, анчах та Золотарёвка поçсолăкĕ патĕнче Шнаево ятлă чукун çул станцийĕ, çав ятлах ял ятне кура каланăскер. Çав Шнаево ялĕ халĕ Городище районне кĕрет, ăна тахçан, 1725-мĕш çулта, чăвашсем никĕсленĕ. Халĕ унта вырăссем çеç пурăнаççĕ.
Археологилле тĕпчевсем
Асăннă хулаша 1882-мĕш çулта Ф.Ф. Чекалин (1844—1893) тупса палăртнă. Ун чухне ăна Вырăс патшалахĕн 17-мĕш ĕмĕрти чикĕлле йĕрĕ çинчи тĕреклетнĕ вырăнĕ пулнă пуль тесе шутланă. 1952-1978-мĕш çулсенче кунта М. Р. Полесских ертсе пыракан археологи экспедицийĕ ĕçленĕ. Çапла вара вăл чăннипе Атăлçи Пăлхарпа çыхăннине тупса палăртнă. Мĕнпурĕ 1000 тăваткал метр культура сийне тĕпченĕ. Хулаш лаптакĕ 2,5 гектар. Çынсем пурăннă пĕтĕмĕшле вырăнăн лаптăкĕ татах та пысăкрах пулнă — 14 гектар. Ку вăл ытти çавăн пек ,— сăмахран, Авалхи Руçри, — объектсен лаптăкĕсемпе пĕр шайра.
1998-2000-мĕш çулсенче Г. Н. Белорыбкин профессор тĕпчевĕсем тата виçĕ ялаш, тата урăх тереклетнĕ вырăнсем тупма пулăшнă. Хальхи вăхăтра археологилле тĕпчевсем регулярлă мелпе пулса пыраççĕ. Ку ĕçе çамрăк ачасене те явăçтараççĕ. Археологи экспедицийĕ çумне çыпăçтарса ача-пча станĕ ĕçлет.
Хулаш вырăнĕнче пулнă хулан историйĕ
Золотарёвка хулашĕн вырăнĕнче XIIIччен Атăлçи Пăлхарăн хули пулнă, унăн чăн-чăн ячĕ, каларăмăр ĕнтĕ, халлĕхе паллă мар. Анчах та хулан историне, археологи тĕпчевĕсем çине таянса, ăнкарса илмешкĕн май пур.
1237-мĕш çулта хула хÿтĕлевçисемпе монгол-тутарсем хушшинче çапăçу пулса иртнĕ. Çапăçура 2000 çын вилнĕ. Хулан хупласа таракан чартак картан çÿллĕшĕ 10 метр таран пулнă. Çак çапăçу хыççăн хула çĕнĕрен çĕкленеймен.
Каçăсем
Категори:Географи Категори:Истори Категори:Хулашсем
Ефимов Александр Николаевич
Ефимов Александр Николаевич  — (.06.02.1923-31), 2-мĕш Беларуç фрончĕн 4-мĕш сывлăш çарĕн 233-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 198-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ,2-мĕш Беларуç фрончĕн 4-мĕш сывлăш çарĕн 233-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 62-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн штурман, капитан, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,Ефимов Александр Николаевич. Наградные листы. Страницы:      и. Указ датисем - 26.10.1944, 18.08.1945.
Ваймуга
Ваймуга  — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Емца (юханшыв)|Емца юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 152 км, бассейн лаптăкĕ 4150 км2.
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Ассири
мини|Ассири ӗмпӳвӗ пирӗн эрӑччен 654 ҫ.
Ассири (аккад. [Aššur]; араб. أشور‎ [Aššûr]; ивр. ‏אַשּׁוּר‏‎ [Aššûr]; арам. ܐܫܘܪ [Ašur]; ассир. ܐܬܘܪ [Atur]; ав.-арм. Ասորեստան [Asorestan]) — Авалхи Месопотами, хальхи ҫурҫӗр Ирак метрополиллӗ ҫӗрӗсен вырӑнӗнчи патшалӑхӗ, унта авалхи ассири халӑхӗпе вӗсем пӑхӑнтарнӑ халӑхсем пурӑннӑ. Ассири халӑхӗ ҫар ӗҫне, ӳнер тата архитектурӑна пӗлтерӗшлӗ хывӑм кӗртнӗ, вавилон халӑхӗпе пӗрле вӗсем анлӑ та пуян литература туса хунӑ. Вӗсен тӗнӗ месопотами тӗнӗпе ҫывӑх тата тымарӗсемпе шумер аваллӑхне кӗрет, анчах вӗсен хӳҫалӑхпа йӑла-йӗркесем хӑйсен уйрӑмлӑхлӗ пулнӑ. Малтан ҫӗршывпа тивӗҫри пуҫлӑхсем, кайран патшасем; пӑхӑнуллӑ тата тӗп ҫӗрсемпе — вырӑна лартнӑ пуҫлӑхсем, каярах тавралӑх пуҫлӑхӗсем, вӗҫӗ-хӗррисӗр вӑрҫӑсем пынӑ май ҫар пуҫлӑхӗсем те ертсе пынӑ.
Ассири патшалӑхӗн кун-ҫулӗ 1800 ҫула яхӑн пынӑ тата Авалхи Хӗвелтухӑҫ валли ҫителӗклех хӑйне майлӑхӗпе уйӑрӑлса тӑнӑ пулнӑ. Ирхи бронза ӗмӗрӗнче хула-патшалӑх пек чӑмӑртанса, ирхи хӗвелтухӑҫ деспотийӗсенчен иртсе (аморей династине шута кӗрмесен), вӑл ҫӳллӗ шайа ҫити аталаннӑ кайри бронза ӗмӗрӗн Ассири патшалӑхӗ пулса тӑнӑ, вара, каярах, бронза коллапсӗнчен чыслӑн ҫӑлӑнса тухнӑ. Ӑнӑҫуллӑ кун-ҫула пула Ассири мӑнаҫлӑ та хӑватлӑ деспоти, малтан йывӑрлӑхсемпе, кайран вара этем кун-ҫулӗнчи пӗрремӗш импери пулса тӑнӑ. Анчах вӑл та, ыттисем пекех, арканса пӗтнӗ.
Каҫӑсем
Категори:Ассири Категори:Авалхи Месопотами Категори:Авалхи халăхсем Категори:Авалхи тĕнче Категори:Истори
Кивĕ Хурамал
Кивĕ Хурамал (Старая Кармала) — Самар облаçĕнчи Кушкă районĕн ялĕ.
Кунçул
Яла чăвашсем тата ирçесем никĕсленĕ, анчах та ирçесем каярахпа урăх вырăна куçса Çĕнĕ Хурамал ялне пуçласа янă.
çулта çывăхри ялĕнчен куçса килнĕ хресченсем никĕсленĕ.
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Кушкă районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Толзен-Юган
Толзен-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Логась-Юган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  128 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 40 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Туçи (Çĕрпӳ районĕ)
Туçи — Чăваш Енĕн Çĕрпӳ районĕнчи ял. Мăн Çавал сулахай хĕрринчи сăрт çинче вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Çĕрпӳ районĕн ялĕсем
Ун-Лып-Юган
Ун-Лып-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Сорум юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  40 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 73 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Радиокăмрăкамăшлӑ вӑхӑтлав
мини|Атмосферари 14C кадиокăмрăкамăш концентрацийӗн улшӑнӑвӗ, етре бомби сирпӗтнӗ хыҫҫӑн. Кӑвак тӗспе ҫутҫанталӑкри концентрацине палӑртнӑ.
Радиокăмрăкамăшлӑ датӑласси — радиоизотоплӑ дата лартас мелӗн тӗсӗ, ӑна органиллӗ юлашкисен ҫулне пӗлме вӗсенче юлнӑ радиохастарлӑ изотоп 14C тӑнӑҫ кăмрăк изотопĕсемпе танлаштарсан мӗн чухлӗ юлни тӑрӑх пӗлеҫҫӗ. Ку радиокăмрăкамăшлӑ меслете Уиллард Либби в 1946 ҫулта сӗннӗ, уншӑн вӑл 1960 ҫӳлта химипе Нобель парни илме тивӗҫнӗ.
Каҫӑсем
Категори:Кăмрăк изотопĕсем Категори:Радиокăмрăкамăшлӑ вӑхӑтлав
Бондарь Георгий Герасимович
Бондарь Георгий Герасимович — (30.08.1910(17)-03.04.1945), Воронеж фрончĕн 40-мĕш çарĕн 309-мĕш перевçĕсен дивизин 957-мĕш перевçĕсен полкĕн миномёт взвочĕн командирĕ, кĕçĕн лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 23.
Додонов Александр Сергеевич
Додонов Александр Сергеевич  — (28.08.1907.(15)-13.05.1994), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 25. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Аякри тăвăм авиацин 45-мĕш авиаци дивизин 746-мĕш авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, майор.
Хилле (юханшыв)
Хилле — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Рур (Рейн  юппи)|Рур юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 7,7 км, бассейн лаптăкĕ 17,304 км2.
Йăвашав
Йăвашав — Тутарстанри Пăва районне кĕрекен  ял. Историлле вырăс ялĕ шутланать. Хальхи вăхăтра унта вырăссем пуррипе çукки паллă мар.
Тавралăхĕ
Пăва хулинчен кăнтăр-хĕвелтухăçнелле пилĕк çухрăмра, Хырла шывĕн сулахай çыранĕнчи пĕчĕк хырлăх урлă, вырнаçнă. Паллах, Сĕве те аякра мар, юнашарах.
Халăх йышĕ ял тытăмĕ
2002-мĕш çулта ялта 11 çын, 2010-мĕш çулта 9 çын пурăннă. Тутарла Википедире хальхи вахăтра çапла каланă:
<Куçару: 1960-1980-мĕш çулсенче вырăссем пурте хуласене саланса пĕтнĕ, кÿршĕ ялсенчен килсе вырнаçнă тутарсем тата чăвашсем çеç юлнă. Вĕсенчен те пĕр пайĕ каялла хайсен ялесене тавраннă.>
Кунçулĕ
Тиххăн Петĕрккин "Кушкă ачи" хайлавĕнче Йăвашав ялне асăннă вырăнсем пур. Çавсене илсе кăтартатпăр.
Йăвашав пысăк ял. Андрей Егорович Головинский пуян улпут. Ун хура çĕрĕсем, вăрманĕсем, çаранĕсем Сĕве тăрăх тăсăлнă, Кӳрен патнех çитнĕ. Мал шухăшлă çын, Герцен тусĕ, хресченсемпе чиперех килĕштернĕ, каярахпа, 1861 çулхи реформа хыçĕнчен, утмăлтан иртнĕ пулсан та, мировой посредник пулса ĕçлет, хресченсемпе улпутсен тавлашĕвĕсенче хресченсен майлă пулать. Головински ывăлĕ Василий Андреевич крепостла йĕркесене хирĕç тăнă, ăна Петрашевский кружокĕнче пулнăшăн намăс, юпи çумне тăратнă, вĕлермелле пулнă, салтаксем пăшалĕсене йăтса тĕлленĕ вăхăтра ырă патша «каçарса» ссылкăна ямалла туни çинчен пĕлтереççĕ. Каярахпа ирĕке тухнă хыççăн Чĕмпĕрте ваккатра ĕçлет, судсенче чухăнсене яланах укçасăр хӳтĕлет.
Хура халăх Пăва уесĕнчи Йăвашав улпутне çеç, Андрей Егорович Головинские, ырă ятна асăнать. Клавасене Пăвана пухсан, Кĕркури çав улпута курнăччĕ, килĕшнĕччĕ вăл Кĕркурие. Ăна ытти улпутсем юратсах кайманни çинчен сăмах çӳрет, курайманнипе-тĕр. Иван çуралнă çул выçлăх пулнă. Кушкă çыннисем çав улпутран тырă кивçен илсе вилĕмрен хăтăлса юлнă. Тепĕр çул, тыррине тавăрма пырсан, Головинский чăвашсене хăваланă, юрлă пурăнаканнисенчен тыррине илмен.
Каçăсем
Категори:Тутарстанри Пăва районĕн ялĕсем Категори:Тутарстан
Кĕçĕн Теш
Кĕçĕн Теш — Раççей территоринчи юханшыв. Кемĕр облаçĕ, Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв КАР/ОБЬ/2677/585/73/24    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кондома юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Томь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем
Кану вăхăчĕ шăматкунран тунтикунччен
Кану вăхăчĕ шăматкунран тунтикунччен (Время отдыха с субботы до понедельника) — Мосфильм киностудире Игорь Таланкин режиссёр 1984 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Шăратавçă
Шăратавçă — шăратав (шăратавлас) енĕпе ĕçлекен специалист.
Шăратав — пĕтĕмĕшле е локаллĕн хĕртсе, тÿсĕмлĕх таран деформацилесе, çавăн пекех ăна та, кăна та усă курса, уйăрайми çыхăну ăсталани; кун пек чухне хушăк пулнă вырăнта, шăратавланакан пайсем хушшинче, атомсем çыхăнаççĕ.
Асăннă меслетпе тунă уйăрайми çыхăнăва шăратавла çыхăну теççĕ. Ытларах чухне металсенчен тăракан пайсем пулаççĕ. Анчах та тепĕр чухне керамикăран, пластмассăран е асăннисен комбинацийĕнчен  тăракан пайсем те пулаççĕ.
Каçăсем
Категори:Машшынсем тăвассин технологийĕсем Категори:Тăвăмлăх Категори:Шăратав Категори:Профессисем
Обухова (Полта юппи)
Обухова — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Полта юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 155 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.