cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зайцева Людмила Васильевна
р Людмила Васильевна Зайцева (1946, хутор Восточный, Усть-Лаба районĕ, Краснодар Ен) — совет тата раççей кино актриси, РСФСР халăх артисчĕ (1989), СССР патшалăх парнин лауреачĕ (1983).
Биографи
Людмила Зайцева 1946 çулхи утăн 21-мĕшĕнче Краснодар Енĕн Усть-Лаба районĕнчи Восточный хоторĕнче çуралнă. Амăшĕ пĕчченех ăс парса çитĕнтернĕ. Ачаранах актриса професси пирки ĕмĕтленнĕ. Мускава куçса килнĕ те МПАТ шкул-студине вĕренме кĕресшĕн çуннă. Виççĕ хутчен ăнăçлă пулмасан та (экзаменсем хушшинче Зайцева лаборантка, штукатур, уборщица вырăнĕнче ĕçленĕ, çаплах, 1965—1966 çулсенче Рязаньри çамрăк куравçă театрĕн пулăшав йышĕнче тăрăшнă) театр çулĕнчен сивĕнмен, Щукин училищине вĕренме кĕнĕ, ăна вăл 1970 çулта вĕçленĕ.
1976 çултанпа — Киноактёр театр-студин актриси.
Людмила Зайцевăн пĕрремĕш Андрей Кончаловскин «История Аси Клячиной, которая любила, да не вышла замуж» фильмĕнче эпизодри роле вылянă. Пĕрремĕш тĕп роле Зайцева Виталий Мельниковăн «Здравствуй и прощай» (1972) фильмĕнче сăнарланă. Çав çултах ăна «А зори здесь тихие» фильмĕнче иккĕмĕшле пулин те, питĕ ялкăш, астăвăмра юлнă роле — Кирьянова сержанта выляма тивĕç пулнă. Василий Шукшинăн калавĕсем тăрăх ӳнерленĕ «Праздники детства» (1982) фильмĕнчи ролĕшĕн, актриса СССР патшалăх парнине тивĕçнĕ. Людмила Васильевăн ытти паллă ĕçĕсем хушшинче — Пăлаки («Кадкина всякий знает»), тĕп ролĕсем — «Дождь в чужом городе», «Затерянные в песках» фильмсенче.
Каçăсем
Категори:Борис Щукин ячĕллĕ театр институтĕнче вĕренсе тухнисем Категори:Раççейри пĕтĕм халăх пĕрлешĕвĕн пайташĕсем Категори:Халĕ пурăнакансем Категори:1946 çулта çуралнисем
Мăн Андюга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Файт Андрей Андреевич
Андрей Андреевич Файт (29.8.1903, Нижний Новгород — 16.1.1976, Мускав) — совет кино актёр.
Каçăсем
Категори:1903 çулта çуралнисем Категори:Çурлан 29-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1976 çулта вилнисем Категори:Кăрлачăн 16-мĕшĕнче вилнисем
Азиза
Азиза Абдурахимовна Мухамедова, ытларах Азиза теççĕ (1964, ака, 10, Ташкент, СССР) — совет, узбек тата раççей эстрада юрăçи.
Биографи
1991 çулта, тĕкĕшсе хăтланнă чухне Игорь Талькова вĕлерсен, Азиза нумайлăха мусăк кун-çулĕнчен тухса ӳкет.
1995 çулта Азиза эстрада çине çĕнĕ юрăсемпе таврăнать, 1997 çулта унăн «Всё или ничего» çĕнĕ альбомĕ тухать. 1999 çулта юрăç Стас Наминпа пĕрле ĕçлет. Çакна пула репертуарĕнче тухăç мусăк сĕмлĕ поп-рокĕ çуралать.
2007 çулта Азиза «Ты — Суперстар!» телепроекта (НТВ) хутшăнать те мĕнпур номинацире çĕнтерет, 2008 çулта вăл «Размышление» альбома кăларать, чылайрахăш юррине хĕйех çырнă.
2015 çулта «Точь-в-точь» иккĕмĕш сезонĕнче мала тухать.
Каçăсем
Категори:Халĕ пурăнакансем
Будкăçă
Теçетник — XVIII ĕмĕрĕн пĕрремĕш çурринчен пуçласа 1860-мĕш çулсемччен Раççей империйĕнчи хуласенчи полицири чи аялти чын. Официаллă майпа асанасси — будочник, ятарлă будка тĕлĕнче хĕсметре тăнипе çапла каланă. Чăвашла ăна, çавна кура, будкăçă теме те пулать.
Пысăк пуçлă тимĕр шапа
мини|справа|250px|Пысăк пуçлă тимĕр шапа Пысăк пуçлă тимĕр шапа (Platysternon megacephalum) — тăварсăр шывра пурăнакан питех те хăйне майлă пысăках мар тимĕр шапа.
Будкăçă
Каçăсем
Категори:Тăрăмсем Категори:Полици Категори:Раççей империйĕ
Пысăк пуçлă тимĕр шапа
Platysternidae йышăн пĕртен-пĕр тĕсĕ.
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Тимĕр шапасем Категори:Азин шуса çӳрекеннисем
Дмитриев Пётр Дмитриевич (артиллерист)
Дмитриев Пётр Дмитриевич  — (2.11.1905(20.10)-17.03.1976), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 38-мĕш çарĕн 340-мĕш перевçĕсен дивизин 911-мĕш артиллери полкĕн командирĕн çумĕ, майор.
Нонза-Яга
Нонза-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Кара тинĕсĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Денисел
Денисел (Денискино, Денисавыл) —  Самар облаçĕнчи Шунтал районĕнчи ял. Тутарсем пурăнаççĕ.
Кунçулĕ
Çăлкуçпа паллашма сĕнетпĕр
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Шăнтал районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Ашдод
Ашдод — (ивр. ‏אַשְׁדּוֹד‏‎) — халӑх шучӗпе улттӑмӗш вырӑнти Израиль хули, Вăтаçĕр тинĕсĕн хӗрринче, ҫӗршывӑн кӑнтӑр тавралӑхӗнче, Тель-Авивран вӑтӑр километр кӑнтӑралла вырнаҫнӑ. Хула пӗлтерӗшлӗ промӑҫлӑх тӗп вырӑнӗсенчен пӗри. Ашдод порчӗ — ҫӗршыври чи пысӑкки, вӑл пур 60 % тиев иртерет. Тата Ашдодра Израилӗн Ҫар-тинӗс вӑйӗсен виҫҫӗшӗнчен пӗрин вырнаҫӑвӗ пур.
Кун-ҫулӗ
Ашдод авалхи хула.
Мешченсен, виççĕмĕш
Мешченсен, виççĕмĕш (Третья Мещанская) — Совкино киностудире Абрам Роом режиссёр 1927 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Быковский Валерий Фёдорович
Быковский Валерий Фёдорович  — (-), «Восток-5» космос карапĕн пилочĕ 5-мĕш СССР лётчик-космонавчĕ тата 9-мĕш тĕнче космонавчĕ,«Союз-22» космос карапĕн командирĕ, полковник, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ,. Указ датисем -,.
Биджан
Биджан — Раççей территоринчи юханшыв. Еврей автономи облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Амур юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 274 км, бассейн лаптăкĕ 7940 км2.
Каçăсем
Категори:Еврей автономи облаçĕн юханшывĕсем
Веремей Борис Иванович
Веремей Борис Иванович — (25.12.1935-06.02.2002), Совет Союзĕн Паттăрĕ ', ,'. Указ дати - 13. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра А. Н. Туполев ячĕллĕ УКБ вĕçевçĕ-тĕпчевçи, капитан.
Тынгыз (Урал юппи)
Тынгыз — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Урал юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 1251 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 95 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Урал юханшывăн бассейнĕн раççей пайĕ, Сакмара кĕнинчен анатарах, Илек юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем
Мăн Он
Мăн Он (Улуғ Он) — Раççей территоринчи юханшыв. Хакаси территорипе юхать. Юханшыв Она ( Абакана юппи)|Она юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 52 км, бассейн лаптăкĕ 1041 км2.
Каçăсем
Категори:Хакаси юханшывĕсем
Блед кӳлли
Блед кӳлли — Словени территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 1,45 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Словени кӳллисем
Анзас (Анзас юппи)
Анзас  — Раççей территоринчи юханшыв. Кемĕр облаçĕ, Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Анзас юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 21 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кондома юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Томь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем
Назаренко Светлана Анатольевна
Светлана Анатольевна Назаренко, ытларах сцена çинчи «Ая» суя ятпа паллă (1970, юпа, 17, Фрунзе, Киргиз ССР) — раççей, украин тата кăркăс юрăçи, «Город 312» ушкăнĕн солисчĕ.
Каçăсем
Категори:Раççей рок-мусăкçисем Категори:Раççей сăвăçисем Категори:Раççей юрăçисем Категори:Кăркăстан юрăçисем Категори:Украина юрăçисем
Коммутативлă операци
Коммутативлăх ( — улшăнакан) — «\circ» бинарлă операци палăрăмĕ, аргументсене вырăнĕсемпе улăштарса лартма май параканскер:
Уйрăммăн илсен, енчен те ушкăн операцийĕ коммутативлă пулсан, вара çав ушкăна Абелле теççĕ. Енчен те ункăри хутлав операцийĕ коммутативлă-тăк, вара çав ункăна коммутативлă теççĕ.
«Коммутативлăх» термина 1815-мĕш çулта Франци математикĕ Франсуа Жозеф Сервуа кĕртнĕ.
Анне (фильм, 1976)
Анне (Мама) — Мосфильм киностудире Элизабета Бостан режиссёр 1976 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Коммутативлă операци
Тĕслĕхсем: Чылай бинарлă операцисем ассоциативлă, анчах та, пĕтĕмĕшле илсен, коммутативлă мар, сăмахран, матрицăсене хутлани çапла: тата чăн хисепсен капаштарăвĕ:
Каçăсем
Категори:Арифметика Категори:Бинарлă операцисем Категори:Операцисен палăрăмĕсем
Анне (фильм, 1976)
Каçăсем
Категори:Элизабета Бостанăн фильмĕсем Категори:ССРП 1976 çулхи фильмĕсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:Румынин мусăк фильмĕсем Категори:ССРП мусăк фильмĕсем Категори:ССРП юмах фильмĕсем Категори:Халăх юмахĕсене экранизациленисем Категори:Францин мусăк фильмĕсем Категори:Румынин юмах фильмĕсем Категори:Румынин килйыш фильмĕсем Категори:Францин юмах фильмĕсем Категори:Францин килйыш фильмĕсем
Кăк тĕрĕк чĕлхи
Ку ăнлава ăслав хайлавĕсенче тĕл пулакан «авалхи тĕрĕк чĕлхи» тенипе пăтраштармалла мар. Мĕншĕн тесен лешĕ ятарлĕ пĕрлештерÿллĕ словаре (ДТС) кĕнĕ лексемăсем пирки.
Каçăсем
Категори:Тĕрĕк чĕлхисем Категори:Авалхи чĕлхесем Категори:Кăк чĕлхесем
Шăхасан ял тăрăхĕ
Шăхасан ял тăрăхĕ — Чăваш Енĕн Канаш районĕнчи администрациллĕ пайĕ. Администрацийĕ Шăхасан чиркӳллĕ ялĕнче вырнаçнă.
Сорум (юханшыв)
Сорум  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв КАР/ОБЬ/648/224    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 190 км.
Шăхасан ял тăрăхĕ
Сала Кĕçĕн Çавалăн сулахай çыранĕнче вырнаçнă. Координатсем — 47°24’ т.в. тата 55°34’ ç.а. Канашран çурçĕр-анăçалла 5 км, Шупашкартан — 75 км (трасса М7 тата А151).
Сорум (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шăхасан ял тăрăхĕ
Тăрăх тытăмĕ, халăх йышĕ
Ял тăрăхĕнче 4291 çын (2017) пурăнать. Ял тăрăхне 2 ял кĕрет.
Сорум (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Шăхасан ял тăрăхĕ
Çутçанталăкĕ
Ял тăрăхĕнче климат вăтам континентлă. Хĕлле сивĕ, çилсем вĕреççĕ, çуллв ăшă. Хĕллехи вăтам температура — -12,9 °C тан, çуллахи — +18,3 °C. Палăртса юлнă чи сивĕ температура — -44 °C, чи ăшши — +37 °C.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн ял тăрăхĕсем Категори:Канаш районĕн муниципаллă йĕркеленĕвĕсем
Механикăлла энерги
Механикăлла эне́рги физикăра — механикăлла тытăмăн  потенциалла тата кинетикăлла энергийĕсен сумми. Механикăлла энерги вăл  —  объектăн куçăмĕпе е унăн уçлăхри вырăнĕпе е иккĕшĕнпе те  çыхăннă энерги,  механикăлла ĕç тума пултараяслăхĕ  ; ку — куçăмăн тата çавăнпа юнашарах пыракан хире-хирĕç вăйăмăн энергийĕ.
Асăрхавсем
Категори:Энерги Категори:Механика
Теçетник (тăрăм)
Теçетник — пĕтĕмĕшле илсен, вунă çынран тăракан ушкăнăн пуçлăхне пĕлтерет.
Раççей империйĕнчи чăваш ялĕсенчи теçетник ятарласа суйланă çын пек шутланнă, анчах та вăл тăрăм сумлă пулман. Кашниех унран пăрăнма тăрăшнă. Мĕншĕн тесен унашкал çын çине тÿлевсĕр мĕнпур ĕçхĕл тиеннĕ.
Ашмарин сăмахсарĕнчен :
Теçетник (тэз’этник), десятский. Юрк. Теçетник пулса урам тăрăх чупнă. Б. Олг. Онтри (ондр’и) теçетник (в этом говоре с удар. на втором слове, конечное „ник“ произн. как в русском десятник). || Десятник. Сред. Юм. Теçетник, старший над рабочими на железной дороге.
Каçăсем
Категори:Тăрăмсем Категори:Теçетник Категори:Раççей империйĕ
Мăн Аранец
Мăн Аранец — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 86 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Айя
Айя:
Виç хысаклă шăмă
Сăмахсартан :
(п̚умагэ̆, п̚умак’), prima pars palmae, te poignet, запястье, верхн. часть ручной кисти, соединяющая пясть (ладонь) с локтевыми костями; перехват на руке в том месте, где кисть руки соединяется с „алă туни“. Череп. Алă пумакĕ пăвăнса тăрат. Запястье как будто чем-то перехвачено, стянуто (точно ниткою, у полного ребенка). || Brachiale quoddam? Род запястья (украшение)? Тоганаш., Шибач. V. пăвăнчăк.
Этемĕн чи пĕчĕк тата чи çăмăл шăммисенчен пĕрисем.
Асăрхавсем
Категори:Алă пумакĕ
Хаслах (Родах юппи)
Хасслах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Родах (Майн  юппи)|Родах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 35 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Нудянгыни-Се
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Большаков Дмитрий Иванович
Большаков Дмитрий Иванович — (08.11.1921-20.03.1988), 1-мĕш Беларуç фрончĕн 8-мĕш гварди çарĕн 47-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 140-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн разведчикĕ, гварди кĕçĕн сержанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 31.
Чĕлхев
Чĕлхев — уйрăм чĕлхен чи шултра диалектла ушкăнĕ, темиçе диалекта пĕрлештерсе тăма пултарать.
Чăваш чĕлхине илес пулсан, унăн диалекчĕсен системине палăртнă чухне чĕлхев текен таксонпа усă курсах каймаççĕ; чăн малтанах виçĕ диалекта асăнаççĕ — тури, анат енчи тата анатри. Анчах та анатри текен диалект анат енчи диалектран пулса кайнă, çакна шута илсе юлашки иккĕшне пĕрле пĕр чĕлхев пек пăхма май пур.
Асăрхавсем
Категори:Чĕлхе систематики Категори:Социолингвистика Категори:Диалектологи
Бира (Аамур юппи)
Бира — Раççей территоринчи юханшыв. Еврей автономи облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Амур юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 261 км, бассейн лаптăкĕ 9580 км2.
Каçăсем
Категори:Еврей автономи облаçĕн юханшывĕсем
Удж-Ю
Удж-Ю —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Мезень юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 729 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Дериват
Дериват (derivatum — «тăхăм», «тăхăмла»):
Финанс ĕçĕнче:
лингвистикăра (сăмах пулăвĕ (лингвистика уйрăмĕ)):
биохимире:
Çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Цинман Аркадий Михайлович
Аркадий Михайлович Цинман (1.3.1909, Рига — 19.6.1986, Мускав) — совет кино актёр.
Каçăсем
Категори:1909 çулта çуралнисем Категори:Пушăн 1-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1985 çулта вилнисем Категори:Çĕртмен 19-мĕшĕнче вилнисем
Елтыш
Елтыш — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв №108 Кивӗ Урал юппин сылтăм çыранĕпе вӑрринчен 37 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 43 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Урал юханшывăн бассейнĕн раççей пайĕ, Сакмара кĕнинчен анатарах, Илек юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем
Хаваслă ăслăх
«Хаваслă ăслăх» («Die fröhliche Wissenschaft») — Фридрих Ницше хайланă ĕç.
Хайлани/ят пани
Философ «Хаваслă ăслăха» çырма 1881 çулта çулла, Зильс-им-Энгадинре, трудами Спиноза ĕçĕсене тимлĕн вуланă хыççăн шухăшланă. Кĕнекине 1881—1882 çулсен хĕлĕнче Генуйăра хатĕрленĕ. Кăрлачăн 28-мĕшĕнче Ницше малтанхи текстне Петер Гаст композитора «Шурăмпуçĕн» малашнехи тесе ярса панă.
«Хаваслă ăслăх» ятне автор тӳрех суйлайман. Çак терминпа (gai saber) провансаль трубадурĕсем хăйсен поэзи ӳнерне палăртнă пулнă.
Çĕртмере Ницше кĕнекене пичетлеме хатĕрленĕ, çурлара ăна сутма та пуçланă. Иккĕмĕш кăларăмĕ 1887 çулта тухнă.
Структура тата проблематика
Кĕнекере малтан 63 эпиграммран тăракан прелюди пур. Тĕп пайĕнче 383 татăк, вĕсене пиллĕк «кĕнекене» кĕртнĕ. «Хаваслă ăслăх» 14 сăвăпа («Фогельфрай принц юррисем») вĕçленет. Пиллĕккĕмĕш кенекипе сăвăсем иккĕмĕш кăларăменче кăна кун çути курнă.
Çак хайлавра Ницше усаллăх тупсăмĕ (пĕрремĕш кĕнеке), ӳнерпе çутçанталăк епле çыхăннине (иккĕмĕш кĕнеке), «Турă ĕмĕлки», ыйтусене çĕклет, тепĕр сăмахсемпе, логика саккунĕпе тĕнче йĕркеленсе пынине (виççĕмĕш кĕнеке) тат ур. Çакăнта ĕнтĕ «Турă вилнĕ» паллă афоризм çуралать.
Категори:Фридрих Ницше хайланисем Категори:1882 çулăн кĕнекисем
Ресторанри çын (фильм)
Ресторанри çын (Человек из ресторана) — Межрабпом-Русь киностудире Яков Протазанов режиссёр 1927 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Мăн Пит
Мăн Пит  — Раççей территоринчи юханшыв. Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Енисей юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 415 км, бассейн лаптăкĕ 21700 км2.
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Церкница
Церкница — Словени территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, Любляница юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 30 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Словени кӳллисем
Анзас (Мундыбаш юппи)
Анзас  — Раççей территоринчи юханшыв. Кемĕр облаçĕ, Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Мундыбаш юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 59 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кондома юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Томь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Волков Владислав Николаевич
Волков Владислав Николаевич  — (.23.11.1935-30), «Союз-7» космос карапĕн бортинженерĕ 20-мĕш СССР лётчик-космонавчĕ,«Союз-11» космос карапĕн тата тенчери пĕрремĕш «Салют орбита станцин бортинженерĕ », , Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ ,. Указ датисем - 22.10.1969, 30.06.1971.
Анзас (Мундыбаш юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Денисел Уйăрăшĕ
Кунçулĕ
Çăлкуç пур
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Шăнтал районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Тегра (Канакша юппи)
Тегра — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Канакша юханшывăн сулахай çыранĕпе, 21 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Пулă çитĕнтересси
Пулă çитĕнтересси, е Пулă ĕрчетесси — пулă ÿстерессипе çыхăннă ĕçхĕл, аквакультурăн пĕр пайĕ пулса тăрать. Пулăсене тата тинĕсри ытти организмсене çитĕнтернине çавăн пекех  марикультура (тинĕсри фермерлăх) теççĕ. Анчах та пулăсене тăварсăр шывсенче те çитĕнтереççĕ.
Каçăсем
* Категори:Аквакультура Категори:Марикультура Категори:Пулăсем
Дмитриев Пётр Дмитриевич (пехотинец)
Дмитриев Пётр Дмитриевич  — (12.07.1912.(29.06)-17.07.1982), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 33-мĕш çарĕн 49-мĕш перевçĕсен дивизин 212-мĕш перевçĕсен полкĕн рота командирĕ, капитан.
Эрмен-кăпчак чĕлхи
Ку чĕлхе XVII ĕмĕр тĕлне сÿнсе ларнă, анчах та вăл чĕлхепе çырнă нумай-нумай çăлкуçсем сыхланса юлнă. Паянхи кунчченех.
Паллă мар актёр çинчен калав
Паллă мар актёр çинчен калав (Повесть о неизвестном актёре) — Мосфильм киностудире Александр Зархи режиссёр 1976 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1976 çулхи фильмĕсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем
Тăсăлу (математика)
Тăсăлу — лаптакăн l\,\! тÿрĕ йĕр тĕлĕшĕнчи k коэффициентлă çавнашкал трансформацийĕ, хăш чухне унăн кашни M\,\! пăнчи M',\! пăнчăна куçать те вара l\,\! тÿрĕ йĕртен M'\,\! патнелли тăршшĕ M\,\! патнелли тăршшĕрен k чухлĕ пысăкрах пулать, кунсăр пуçне M\,\! тата M'\,\! пăнчăсен l\,\! тÿрĕ йĕр тĕлĕшĕнчи проекцийĕсем пĕр пулаççĕ.
Вăрманкас Ухман ял тăрăхĕ
Вăрманкас Ухман ял тăрăхĕ — Канаш районĕнчи ял тăрăхĕ.
Ял тăрăхĕн пуçлăхĕ -.
Адресĕ: Телефон:	+7-83533
Мăн Боровка
Мăн Боровка — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Çичĕ Риль кӳлли
Çичĕ Риль кӳлли — Тăнайçи Пăлхарĕ территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тăнайçи Пăлхарĕ кӳллисем
Джамбулат
Джамбулат — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Урал юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 901 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 82 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Урал юханшывăн бассейнĕн раççей пайĕ, Сакмара кĕнинчен анатарах, Илек юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем
Загриха
Загриха — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Шурă Атăл юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  4 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Пухрунг-Кал-Соим
Пухрунг-Кал-Соим — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Омрась-Юган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  12 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Мăн Самовец (юханшыв)
Мăн Самовец  — Раççей территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Самовец (юханшыв)|Самовец юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Çăлтăр эволюцийĕ
Çăлтăр эволюцийĕ (çăлтăрсен эволюцийĕ), астрономире — вăхăт шăвăннăçем çăлтăрсен сăнанакан  параметрĕсем, термонуклонсарла реакцисене кура,  энерги пайăркалавĕ тата   масса чакнă май, майĕпен улшăнса пыни.
Крокодилсем
мини|справа|250px|Крокодилсем, Брокгаузпа Ефронăн «Энциклопеди сăмахсарĕ» Крокодилсем (Crocodilia) — шывра пурăнакан çурăм шăммиллисен ушкăнĕн чĕрчунĕ. (йăла тăрăх «шуса çӳрекенсен» ушкăнне кĕртеççĕ).
Çăлтăр эволюцийĕ
Каçăсем
Категори:Çăлтăрсен эволюцийĕ Категори:Çăлтăрсем Категори:Эволюци
Крокодилсем
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Крокодилсем
Кĕртсем ăшĕнчи çурт
Кĕртсем ăшĕнчи çурт (Дом в сугробах) — Совкино киностудире Фридрих Эрмлер режиссёр 1928 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Юстици (турă)
Юсти́ция (Iustitia; Justitia Augusta) — Авалхи Рим халаплăхĕнче  тивĕç-ирĕкле суд турри, Авалхи Грецири Феми́да турра тĕл килет. Аллегорилле сăнар.
Фибоначчи хисепĕ
Фибона́ччи хисепĕ (нумайлă хисепре Фибоначчи хисепĕсем, çырав варианчĕ — Фибона́чи )  —  0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377, 610, 987, 1597, 2584, 4181, 6765, 10946, 17711, …  хисеп умлăн-хыçлăнлăхĕн кашни элементне çапла калаççĕ, кунта малтанхи икĕ хисеп 0 тата 1, малаллисем умĕнхи икĕ хисепĕн суммипе тан.
Юстици (турă)
Каçăсем
Категори:Тивĕç-ирĕк Категори:Турăсем Категори:Авалхи Рим туррисем Категори:Юстици Категори:Суд
Сорум-Амня
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Ай (юханшыв)
Ай — Раççей территоринчи юханшыв. Челепи облаçĕ, Пушкăрт Республики территорипе юхать. Юханшыв Ĕпхӳ  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 549 км, бассейн лаптăкĕ 15000 км2.
Каçăсем
Категори:Челепи облаçĕн юханшывĕсем Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Бат-Ям
Бат-Ям — (ивр. ‏בַּת יָם‏‎ — тӳррӗн куҫарсан «тинӗс хӗрӗ», аббревиатура тесе шутласан ивр. ‏בת ירושלים‏‎ — «Иерусалим хӗрӗ») — Тель-Авив тавралӑхӗн  Вăтаçĕр тинĕсĕн хӗрринчи, Яффоран кӑнтӑралла вырнаҫнӑ Израиль хули. Холон, Ришон ле-Цион тата Тель-Авив хулисемпе чикӗленет. Ытти хула-спутниксемпе Пысӑк Тель-Авив пайӗ пулса тӑрать. Халӑхӗ тӗппипе илсен — сефардсемпе СНГ (90 ҫҫ. репатриантсем — 35 пин ҫын). Халӑх шучӗ 128 655 ҫын, 2018 ҫул.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Израиль хулисем
Нундерма-Яха
Нундерма-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Байдарата тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 48 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Большаков Никифор Григорьевич
Большаков Никифор Григорьевич — (17.02.1902-28.08.1941(хыпарсăр çухалнă) ), Çурçĕр-Анăç фронтăн 7-мĕш çарĕн 301-мĕш гаубица артиллери полкĕн дивизион командирĕ, аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15.
Пуç евĕрлĕ шăмă
Пуç евĕрлĕ шăмă (os capitatum)  —  этемĕн алă лаппинчи   шăмă. Вăл ал тунинчи шăмăсене ывăç шăммисемпе çыхăнтараканнисенчен пĕри.
Сăмахсартан :
Этемĕн чи пĕчĕк тата чи çăмăл шăммисенчен пĕрисем. Анчах та вăл алă пумакĕнчи шăмăсенчен чи пысăкки
Асăрхавсем
Категори:Алă пумакĕ
Кивĕ Ӳсмел
Кивĕ Ӳсмел (Никиткино, ) —  Самар облаçĕнчи Хăмăшлă районĕнчи пурăнакан вырăн. Чăвашсем пурăнаççĕ.
Кунçулĕ
Çăлкуç пур
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Хăмăшлă районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Меладзе
Мела́дзе (მელაძე) — грузин хушамачĕ.
Транспозициленĕ матрица
Транспозициленĕ матрица — малтанхи A матрицăран йĕркесене юпасемпе ылмаштарнипе пулнă A^T матрица.
Формаллĕн, m \times n хапасемлĕ  A матрица валли транспозициленĕ матрица ак çапла палăрăнать — n \times m хапасемлĕ  A^T матрица тата.
Сăмахран,
Урăхла каласан, малтанхи матрицăран транспозициленнине тăвас тесен кашни йĕркине çав йĕкрепех юпасем пек çырса хумалла.
Каçăсем
Категори:Матрицăсем Категори:Линиле алгебра Категори:Абстарктлă алгебра
Мамлюк-кăпчак чĕлхи
Мамлюк-кăпчак чĕлхи — вăтам ĕмĕрсенче Дешт-и-Кыпчакран Египета куçса кайса унта пурăннă кăпчаксен чĕлхи. Вĕсене унта мамлюксем тенĕ.
Сарез кӳлли
Сарез кӳлли — Таджикистан территоринчи кӳлĕ. Мургаб юханшыв юхса кĕрет, Бартанг юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 80 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Таджикистан кӳллисем
Антроп (Кондома юппи)
Антроп  — Раççей территоринчи юханшыв. Кемĕр облаçĕ, Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Кондома юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 166 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 130 км.
Радиоактивлă аркану
Радиоактивлă аркану (radius «пайăрка» тата «витĕмлĕ»,  radioactif, «радиоактивлăх») — атомсен стабиллĕ мар  нуклонсарĕсен тытăмĕ  (
Антроп (Кондома юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кондома юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Томь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем
Радиоактивлă аркану
Z
каплам,
A
массăлла хисеп) е шалти майлашăвĕ элементарлă пĕрчĕсем, гамма-квантсем е/тата нуклонсарла фрагментсем кăларса янипе спонтанлăн улшăнни . Кунашкал процеса çавăн пекех радиоакти́влăх, çавна тивекен нуклидсене вара — радиоактивлă (радионуклидсем) теççĕ. Радиоактивлă нуклонсарлă япалалăхсене каллех çавнашкал ятпа асăнмалла.
Литература
Категори:Радиобиологи
Заживная
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Урал юханшывăн бассейнĕн раççей пайĕ, Сакмара кĕнинчен анатарах, Илек юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем
Тельменца
Тельменца — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Онега кушылдыгының сылтăм çыранĕпе 26 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Мăн Сыр
Мăн Сыр  — Раççей территоринчи юханшыв. Хакаси территорипе юхать. Юханшыв Камышта юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 35 км, бассейн лаптăкĕ 308 км2.
Каçăсем
Категори:Хакаси юханшывĕсем
Дмитриев Фёдор Павлович
Дмитриев Фёдор Павлович  — (20.05.1925-21.03.1997), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 13. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 52-мĕш çарĕн 254-мĕш перевçĕсен дивизин 936-мĕш перевçĕсен полкĕн взвод командирне пулăшаканĕ, аслă сержант.
Репь-Юган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Вересков Виктор Александрович
Вересков Виктор Александрович — (24.09.1924-05.01.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ ', , '. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 3-мĕш гварди танк çарĕн 6-мĕш гварди танк корпусĕн 52-мĕш гварди танк бригадин 332-мĕш танк батальонĕн танк экипажĕн радист-пулемётчикĕ, гварди кĕçĕн сержанчĕ.
Кузнецов Иван Николаевич
Иван Николаевич Кузнецов (7.6.1909, Саратов — 23.8.1976, Мускав) — совет кино актёр.
Каçăсем
Категори:1909 çулта çуралнисем Категори:Çĕртмен 7-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1976 çулта вилнисем Категори:Çурлан 23-мĕшĕнче вилнисем
Волынов Борис Валентинович
Волынов Борис Валентинович  —, «Союз-5» космос карапĕн командирĕ 14-мĕш СССР лётчик-космонавчĕ тата 35-мĕш тĕнче космонавчĕ, «Союз-21» тата «Салют-5» орбита станцин космос карапĕн командирĕ, полковник, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ ,. Указ датисем - 22.01.1969, 01.09.1976.
Тăмха çурчĕ
Тăмха çурчĕ, е чикĕри тишкерÿ — таварсене тата транспорт хатĕрĕсене, япаласене тăмха чикĕвĕ урлă каçару йĕркине тытса пыракан, тăмха процедурине усăна кĕртсе тата тăмха тӳлевĕ илсе тăракан, тăмха ĕлкĕлевне тăвакан патшалăх органĕ.
Сӑмах несӗлӗ
"Таможня" сӑмах тӗрӗк (киргиз, казах, тутар) сӑмах Вӑтам Азири клеймо Вӑтам халӑхӗсен харпӑрлӑх палли пулса тӑракан "тамга" тенине пӗлтерет. Авалхи Руҫре ылттӑн Урта тапхӑрӗнче тамгара суту-илӳ пошлини ятлӑ пулнӑ.Тамгӑри тӗрӗк ӑрӑвӗсен чи малтан выльӑх (лашасем) тата уйрӑммӑн паха япаласем пулнӑ. Тамга выльӑх-чӗрлӗх е пурлӑх уйрӑм хуҫин харпӑрлӑхӗ пулнине те, пӗр-пӗр ӑрӑва (ӑру тамга тата т.ыт. те) пӗлтерме пултарнӑ.
Руçре вырӑнти вырӑс кнеҫӗсене илме хушнӑ темиҫе платье "мыт"ятлӑ пулнӑ. Ӗлӗк таможньӑна куланай пухакан тенӗ. Славян чӗлхисенче ҫак ятпа халӗ те усӑ кураҫҫӗ, сӑмахран, беларуҫ, украин, полхар таможнинче — митница (куланай пухакан).
Истори
Суту-илӳ аталанса пынӑ май тавара çĕршыв/а/ран турттарса килессине/тухассине тĕрĕслес ыйту сиксе тухнă.
Çапла вара патшалăх хыснине чикĕ урлă куçаракан кашни тавартан тăмха куланайне илес йĕркелĕше çирĕплетме пуçланă. Хăйне май, тавара куçарассине тĕрĕслемешкĕн патшалăхăн ятарлă йĕркелĕвĕсене туса хума тивнĕ.
Асăрхавсем
Категори:Тăмха органĕсем Категори:Тăмха ĕçĕ
Нил крокодилĕ
мини|справа|350px|Нил крокодилĕ Нил крокодилĕ (Crocodylus niloticus) — «шуса çӳрекенсен» ушкăнĕн чăн крокодилсен йышне кĕрекен пысăк чĕрчун. Африкара пурăнакан крокодилсен виçĕ тĕсĕсенчен чи пысăкки.
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Крокодилсем Категори:Африкăри шуса çӳрекенсем Категори:Мадагаскарти шуса çӳрекенсем
Симметриллĕ матрица
Симметриллĕ матрица тесе çавнашкал тăваткал матрицăна калаççĕ, хăшĕн  элеменчĕсем тĕп диагональ тĕлĕшпе симметриллĕ. Формаллĕрех чĕлхепе çапла калама пулать: A матрицăна симметриллĕ теççĕ, енчен те.
Тĕслĕх
Категори:Матрицăсем Категори:Линилле алгебра
Мăн Вачжига
Мăн Вачжига — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Илыч юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Нерль (Клязьма юппи)
Нерль — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль, Иваново, Улатимĕр облаçĕсем территорипе юхать. Юханшыв Клязьма юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 284 км, бассейн лаптăкĕ 6780 км2.
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Иваново облаçĕн юханшывĕсем Категори:Улатимĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Клязьма юпписем
Скелетон
Скелето́н (кивел. ске́летон ; skeleton грек. «скелет, кăшкар») — хĕллехи олимп спорт тĕсĕ, пăрлă валашка тăрăх икĕ ярăмлă çирĕплетнĕ конструкциллĕ çуна çине ларса/выртса хăвăрт ярăнса мала тухмалла ăмăрту (çĕнтерекене икĕ е тăватă хутчен ярăнса анса палăртаççĕ).
Истори
Скелетона пуçарса яраканĕсем — канад индейĕсем. Вĕсем тăвайккирен тобогган — ярăмсăр йывăç çуна çине — ларса тупăшнă. Литературăра çакăн пирки XVI ĕмĕрте çырнă.
Яшилькуль
Яшилькуль — Таджикистан территоринчи кӳлĕ. Аличур юханшыв юхса кĕрет, Гунт юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 36 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Таджикистан кӳллисем
Уип
Уип —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Мезень юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 523 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 43 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Зубочистка (Урал юппи)
Зубочистка — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Урал юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 1196 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Урал юханшывăн бассейнĕн раççей пайĕ, Сакмара кĕнинчен анатарах, Илек юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Дериватологи
Сăмах пулăвĕ (дериватоло́ги) —  лингвистикăн чĕлхери сăмах пулăвĕн ыйтăвĕсене çутатакан  уйрăмĕ.
Çакнашкал меслетсем:
Литература
* Категори:Дериват Категори:Дериватологи
Чăваш Пайтукан
Чăваш Пайтукан (Чувашский Байтуган, ) —  Самар облаçĕнчи Хăмăшлă районĕнчи пурăнакан вырăн. Чăвашсем пурăнаççĕ.
Кунçулĕ
Тивĕçлĕ çăлкуç пур
Вышкайсăр çĕнĕ çăлтăр
Вышкайсăр çĕнĕ çăлтăр е Вышкайсăр çĕнĕ çăлтăр хыпса илни — çăлтăр сасартăк хăйĕн  ялтăравне   4—8 рет чухлĕ (10—20 çăлтăр капĕ чухлĕ) ÿстеррсе малалла самаях майĕпен çавна чакарни.
Каçăсем
Категори:Çăлтăрсен эволюцийĕ Категори:Астрофизика Категори:Улшăнуллă çăлтăрсем Категори:Хальхи физикăн татса паман ыйтăвĕсем Категори:Çăлтăрсен класĕсем Категори:Стандартлă çуртасем
Мăн Сырян
Мăн Сырян  — Раççей территоринчи юханшыв. Удмурти территорипе юхать. Юханшыв Умяк (юханшыв)|Умяк юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12.1 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем
Расизм
Каҫӑсем
Категори:Расизм
Трубнаяри çурт
Трубнаяри çурт (Дом на Трубной) — Межрабпом-Русь киностудире Борис Барнет режиссёр 1928 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Сандро Боттичелли
мини|Алпусни мини|Çуркунне мини|[[Венера çурални (Боттичелли ӳкерчĕкĕ)|Венера çурални]]
Сандро Боттичелли (Sandro Botticelli, чăн ячĕ Alessandro di Mariano di Vanni Filipepi;1 пуш 1445, Флоренци  - 17 çу 1510, Флоренци)   — итали аслă ӳнерçи, флоренци ÿнер шкулĕн элчи.
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Боттичелли тир лаçĕн ĕçчĕхĕн Мариано ди Джованни Филипепи тата Смеральда арăмĕн кил-йышĕнче Флоренцири Санта-Мария Новелла пайĕнче çуралнă. «Боттичелли» (пичке) тесе кулса калани мăнтăр пулнă Джованни пиччĕшĕнчен ун çине куçнă.
Каçăсем
Категори:Итали ӳкерçисем Категори:Чĕрĕлӳ ӳкерçисем Категори:Пайăр çынсем:Итали
Вересов Виктор Иванович
Вересов Виктор Иванович — (1919-10.12.1941), Совет Союзĕн Паттăрĕ ', , '. Указ дати - 21. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Ленинград фрончĕн 5-мĕш тинĕс пехоти бригадин отделени командирĕ, сержант.
Сорум-Казым
Сорум-Казым — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Казым юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  595 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 38 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Хаслах (Рот юппи)
Хаслах — Германи территоринчи юханшыв. Баден-Вюртемберг территорипе юхать. Юханшыв Рот юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 5,5 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Баден-Вюртемберг юханшывĕсем
Колокша (Клязьма юппи)
Колокша — Раççей территоринчи юханшыв. Улатимĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Клязьма юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 148 км, бассейн лаптăкĕ 1430 км2.
Каçăсем
Категори:Улатимĕр облаçĕн юханшывĕсем
Большаков Сергей Петрович
Большаков Сергей Петрович — (03.12.1918-04.06.1960), 4-мĕш Украина фрончĕн 38-мĕш çарĕн 6-мĕш танксене пĕтерекен артиллери бригадин 426-мĕш танксене пĕтерекен артиллери полкĕн батарея командирĕ, аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 23.
Разумовская
Разумо́вская — хушаматăн хĕрарăм варианчĕ:
Туна (ботаника)
Туна — ботаникăра: аслă ӳсентăрансен тăсăлса ÿсекен хунавĕ, пĕтĕм ӳсентăранăн  механикăлла тĕнĕлĕ пулса тăрать тата вăл  çулçăсен, папкасен, çеçкесен тĕрекĕ тата ярăш çулĕ.
Шултра ÿсентăрансен (йывăçсен) тунине вулă теççĕ.
Каçăсем
Категори:Хунав
Рузяния-Шор
Рузяния-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Пожема-Ю юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  25 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Искандеркуль
Искандеркуль — Таджикистан территоринчи кӳлĕ. Сарытаг, Хазормеч тата ыттисем юханшыв юхса кĕрет, Искандердарья юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 3,4 км².
Рузяния-Шор
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Нылкид-Шор
Нылкид-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Кара юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 239 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Холон
Холон — (ивр. ‏חולון‏‎) — Тель-Авив тавралӑхӗн Израиль варринчи пысӑк хули. «Гуш-Дан» агломерацине кӗрет. Бат-Ямпа, Ришон ле-Цион тата Тель-Авив хулисемпе чикӗленет. Ытти хула-спутниксемпе Пысӑк Тель-Авив пайӗ пулса тӑрать. Хула пысӑк промыҫлӑхӗпе, муниципалитетӑн культуран пысӑк программипе, Ялхуҫӑлӑх академийӗпе паллӑ.
Нылкид-Шор
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Холон
Халӑх шучӗ 192 624 ҫын, (2018 ҫул).
Нылкид-Шор
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Холон
мини|1024px|center|Холон
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Израиль хулисем
Аманчăксем
Аманчăксем (Подранки) — Мосфильм киностудире Николай Губенко режиссёр 1976 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1976 çулхи фильмĕсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:ССРП драма фильмĕсем
Хăмăл
Хăмăл — тырра вырса илнĕ хыççăн тымарсемпе пĕрле юлакан туна юлашкисене çапла калаççĕ.
Çавăн пекех хирте ÿсекен тырпулăн тунисене хăйсене те хăмăл теме пултараççĕ.
Вуламалли
Категори:Тырă культурисем Категори:Агрономи
Иванов Леонид Николаевич
Леонид Николаевич Иванов (1.2.1946, Кĕлкеш ялĕ, Вăрмар районĕ, Чăваш АССР çур.) — тухтăр-патофизиолог, медицина ăслăхĕсен тухтăрĕ, профессор(1981). Чăваш ССР тава тивĕçлĕ ăслăх ĕçченĕ (1991), РФ аслă шкулĕн тава тивĕслĕ ĕçтешĕ (2007). Вăрмар районĕн хисеплĕ гражданинĕ (2016)
Биографи
Хусанти медицина институтĕнче аслă пĕлӳ илнĕ (1969), унтах аспирантурăра вĕреннĕ (1972). 1972 çултанпа патофизиологи кафедринче ассистент, доцент, 1985–2015 çулсенче кафедра ертӳçи (2013 çултанпа патофизиологи, патологи анатомипе клиника патологийĕ анатомипе суд медицини кафедри).
Асăрхавсем
Категори:1946 çулта çуралнисем Категори:Нарăсăн 1-мĕшĕнче çуралнисем Категори:И. Н. Ульянов ячĕллĕ ЧПУ вĕрентӳçисем
Хĕрлĕ çăралу
Хĕрлĕ çăралу (е Хĕрлĕ каплану та теççĕ) — пĕчĕк массăллă тата металлăхлă (Хĕвелĕнни пекрех) çăлтăрсен эволюцийĕнчи стади, çавăн пекех вĕсем  Герцшпрунг — Расселл диаграмминче йышăнакан талккăш.
Каçăсем
Категори:Çăлтăрсен эволюцийĕ Категори:Герцшпрунг — Расселл классификацийĕ Категори:Хĕрлĕ гигантсем Категори:Стандартлă çуртасем
Землянка (Маралиха юппи)
Землянка  — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Маралиха юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  18 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Дмитриев Филипп Дмитриевич
Дмитриев Филипп Дмитриевич  — (12.10.1910-14.02.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 5-мĕш çарĕн 184-мĕш перевçĕсен дивизин 616-мĕш артиллери полкĕн çулăм взвочĕн командирĕ, лейтенант.
Идолсен ĕнтрĕкĕ
Идолсен ĕнтрĕкĕ, е султтанпа епле философилеççĕ (Götzen-Dämmerung oder Wie man mit dem Hammer philosophiert) — Фридрих Ницше кĕнеки, пĕрремĕш 1888 çулта кăларнă.
Философири тĕрлĕ сумлă ăнлавсене тăрă шыв çине кăларакан тĕрлĕрен кĕске эссесен пуххи. Урăх ячĕ —- «Кумирсем тăрăнни, е мăлатукпа епле шухăшлаттарма пулать».
Ăшĕ
1. Афоризмсем тата çĕмренсем
Тематикăпа тĕрлĕрен 44 афоризм пухăмĕ.
2. Сократ проблеми
Сократа пур енчен те критиклени, унăн диалектикипе «декадентлĕхĕнчен» пуçласа, пулса тухнине çити иçмасса. Ницше çапла çырать: «Сократ хăй нимĕн те пĕлмелле çукки; унăн çынсене лайăхлатас кăмăл-туйăмлăхĕ та нимĕн те пĕлмелле çукки пулнă…»