cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юган (Нурлат районĕ)
Юхан (Юган, Юган) - Тутарстанăн Нурлат районĕнче вырнаçнă ял.
Чăн-чăн чăвашла ят паллă мар. Ăна шыраса тупас пулать.
Ячĕ
Ячĕ чăвашла Юхан ятлă çырмаран пулса кайнă.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
1949 — 116,
1958—320,
1970—177,
1989 — 51,
2002 - 35 (чуваши 63 %, татары 26 %)
2010 - 19.
Каçăсем
Категори:Нурлат районĕнчи пурăнан вырăнсем
Евсеев Николай Иванович
Евсеев Николай Иванович  — (06.12.1922-20.02.1999), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 18. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Уйрăм механизăмланă çарăн 33-мĕш гварди механизăмланă дивизин 71-мĕш гварди танк полкĕн танк батальонĕн командирĕ, гварди майорĕ.
Доцвиль
Доцвиль, (Dozwil) — Швейцарири коммуна, Тургау кантонне кĕрет.
Головниха (Чем юппи)
Головниха  — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Чем юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  78 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Доцвиль
Арбон тăрăхне кĕрет. 552 çын пурăнать (2007). Официаллă код —  4406.
Каçăсем
Категори:Тургау кантонĕн хулисем
Головниха (Чем юппи)
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Карсак
thumb|270px|Карсак thumb|270px|Карсак ареалĕ Карсак (Карсак мулкач, Lepus europaeus) — мулкач ретри сĕтпе ӳсекен чĕрчунсен  речĕ.
Шурă мулкачпа пĕрле, мулкачсен чи анлă сарăлнă тĕсĕсенчен пĕри пулать.
Карсаксем — шурă мулкачсенчен пысăкрах. Ытларах уй-хирте пурăнаççĕ, çапах та вăрманта те тĕл пулма пулать вĕсене. Ытларах тырпул уйĕсенче, çырмасенче куратăн хир мулкачне, пĕчĕк вăрмансенче, катасенче те асăрхама пулать. Кĕркунне карсака кĕрхи калча çинче тăтăшах тĕл пулатăн. Хĕлле вăрман, юханшыв, шурлăх таврашĕнче апат шыраса çӳреççĕ Хир касакĕсем, улмуççи сачĕсене те сиен кӳме пултараççĕ. Апата карсак каçхине тухать. Хăйне питĕ сыхă тытать. Кăшт хăрушăрах сас илтсенех хăлхисене тăратса итлет, çĕр çумне тĕршĕнет. Мулкачсен ура тупанĕнче тар парĕсем пур, çавăнпа та вĕсене тилĕсемпе кашкăрсем йĕрлесе тупма пултараççĕ. Карсак çакна лайăх пĕлет. Канма вытас умĕн йĕрне çухатма тĕрлĕ май шырать. Хăйĕн йĕрĕнчен темиçе метра аякалла сиксе мулкач кукăр-макăр утать, унтан тепре вирлĕ сиксе канма выртать. Пуçне хăй килнĕ йĕр еннелле туса канăç тупать вăл. Çăвăрĕсем 4-5 пулаççĕ. Амăшĕ вĕсене ĕмĕртнĕ-ĕмĕртменех апат шырама каять, анчах та инçете çӳремест, кăшт хăрушлăх пулсанах çурисем патне таврăнать. Карсаксем 7-8 çул пурăнма пултараççĕ, анчах та нумай чухне 4-5 çултан ытларах пурнаймаççĕ.
Каçăсем
Категори:Плейстоценри сĕтпе ӳсекенсем Категори:Çурçĕр Америкăри сĕтпе ӳсекенсем Категори:1778 çулта çырнă чĕрчунсем Категори:Мулкач йышшисем Категори:Мулкачсем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Евразири сĕтпе ӳсекенсем Категори:Петр Симон Паллас çырнă таксонсем
Исида
Исида (Изи́да; егип. js.t, ав.-грек. Ἶσις, лат. Isis) — Авалхи Египет халаплӑхӗн чи пӗлтерӗшлӗ туррисенчен пӗри, хӗрарӑм, амӑш идеалне ӑнланмалли тӗслӗх пулса тӑрать.
Каҫӑсем
Категори:Персонажсем, алфавитпа Категори:Турăсем, алфавитпа Категори:Халаплăх персонажĕсем, алфавитпа
Юхăм
Юхăм, уйрăм еннелли куçăм, вăл шутра:
Юхăм ӳнерте, философире, политикăра — тĕнчене ăнланас концепцин варианчĕ.
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Урапа-çуна
Урапа-çуна, Урапа-çуна транспорчĕ — урапасеме, çунасемпе тата янаварсен (чĕрчунсен) вăйĕпе япаласем трттаракан транспорт.
Урапасемсĕр, çунасемсĕр, выльăхсем çине хурса çак турттарн ку шута кĕмест, мĕншĕн тесен унашкал транспорта çĕклевле транспорт теççĕ.
Çавăн пекех
• 3
Литература
Категори:Кӳлĕмлĕ транспорт
Алексеев Николай Васильевич (Совет Союзĕн Паттăрĕ)
Алексеев, Николай Васильевич (Совет Союзĕн Паттăрĕ) — ( - ), Вăта фронтăн 60-мĕш çарĕн 18-мĕш гварди стрелоксен корпусĕн 128-мĕш гварди уйрăм çыхану батальонĕн кабель-шальча ротин отделени командирĕ,  Красноармеец, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати -.
Сиракуза
Сиракуза (Siracusa) — Италири Сицили облаҫӗн хули, хӗвелтухӑҫ ҫыранӗнче, 53 км кӑнтӑралла вырнаҫнӑ, Сиракуза провинцин административлӑ тӗп хули.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Итали хулисем
Ночница (Варденьга юппи)
Ночница  — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Варденьга юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 10 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Ябто-Яха (Хонде-Яха юппи)
Ябто-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Хонде-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 19 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 54 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Подборное
Подборное — Раççей территоринчи кӳлĕ. Челепи облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 1,25 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Челепи облаçĕн кӳллисем
Лебесовка
Лебесовка —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Внина юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 18 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Кувалат (ял)
Кувалат (Ивано-Кувалат) — Пушкăрт Республикинчи Зилаир районне кĕрекен чăваш ялĕ.
Кунçул
Яла 1991-мĕш çулта никĕсленĕ
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Пурăнан халăх йышĕн улшăнăвĕ:
2002 çулăн çыравĕпе, чылайрахăш наци — чăвашсем %, вырăссем %, пушкăртсем %.
Тавралăхĕ
Район центрне — Зилаира çитме: çм , Саракташ станцине 100 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Зилаир районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
Айх
Айх — Германи территоринчи юханшыв. Баден-Вюртемберг территорипе юхать. Юханшыв Неккар юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29,7 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Рона-Таш Андраш
Андраш Рона-Таш (Róna-Tas András; 30.12.1931 çур., Будапешт) — Венгри чĕлхеçи, тюрколог.
Айх
Каçăсем
Категори:Баден-Вюртемберг юханшывĕсем
Рона-Таш Андраш
Вуламалли
Категори:Тюркологи Категори:Тюркологсем Категори:Чăваш чĕлхи Категори:Чăваш чĕлхи тĕпчевçисем
Ялти тухтăр (фильм, 1951)
Ялти тухтăр (Сельский врач) — М. Горький ячĕллĕ киностуди киностудире Сергей Герасимов режиссёр 1951 çулта ӳкернĕ совет драма-фильмĕ.
Хановей-Ю
Хановей-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Тар-Ю юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 56 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Ялти тухтăр (фильм, 1951)
Каçăсем
Категори:ССРП 1951 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП драма-фильмĕсем Категори:М. Горький ячĕллĕ киностудин фильмĕсем Категори:Тухтăрсем пирки фильмсем
Хановей-Ю
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Еткуль (кӳлĕ)
Етку́ль — Раççей территоринчи кӳлĕ. Челепи облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 4,26 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Челепи облаçĕн кӳллисем
Нуклонсарла ăмăрту
«Нуклонсарла ăмăрту» — Сивĕ вăрçă вăхăтĕнче СССР тата США нуклонсаpла хĕçпăшал тĕлĕшпе малта пулас тесе ăмăртни.
Тĕнчери килĕшÿсем
Категори:Сивĕ вăрçă Категори:Нуклонсарла хĕçпăшал Категори:Ракетно-ядерное оружие СССР Категори:Ракетно-ядерное оружие США Категори:Советско-американские отношения
Юмарт Виталий Семёнович
Юмарт Виталий Семёнович (чăн хушамат Чекушкин) (1938-мĕш çулхи нарăсăн 6-мĕшĕнче çур. — 2013) — чăваш сăвăçи, литература тишкерÿçи, вĕрентевçĕ.
Пурнăçĕ
Виталий Юмарт (Виталий Семенович Чекушкин) 1938 çулхи нарăс уйăхĕн 6-мĕшĕнче Чăваш Республикин Патăрьел районĕнчи Сăкăт ялĕнче вĕрентÿçĕ килйышĕнче çуралнă. Тури Туçари вăтам шкултан вĕренсе тухнă. 1955-1960 çулсенче Чăваш патшалăх педагогика институтĕнче вĕреннĕ. Институт хыççăн Ульяновск облаçĕнчи Чăнлă районĕнче 40 çул ытла шкул ĕçĕнче тăнă. «РФ çут ĕç отличникĕ» паллине, РФ тава тивĕçлĕ вĕрентекенĕ ятне илме тивĕç пулнă.
Литературăри ĕçĕ
Литература ĕçне Виталий Юмарт ятпа институтра вĕреннĕ чухне тытăннă. Сăввисене «Татăлми ĕмĕт» кĕнекере («Çул курăкĕ» пуххи) пичетлесе кăларнă. В.Чекушкин литература пĕлӳçи пулса Çеçпĕл Мишши, Петĕр Хусанкай, Ухсай Яккăвĕ, Геннадий Айхи пултарулăхне тĕпченĕ, 60-70 çулсенче палăрнă сăвăçсен пултарулăхне тишкернĕ. Вăл чăвăш шкулĕсенче 11-мĕш класра литературăна вĕренмелли кĕнеке (Г.Хлебниковпа пĕрле) тата хрестомати хатĕрленĕ.
СССР çыравçисен пĕрлешĕвĕн пайташĕ пулнă. Каярахпа мĕнле пĕрлешӳре тăни паллă мар.
Сылтăм Ажарма
Сылтăм Ажарма — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ажарма юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  30 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 37 км.
Виченца
Виченца (Vicenza) — Италири Венеци облаҫӗн хули, ҫавнашкал ятлӑ провинцин административлӑ тӗп хули.
Сылтăм Ажарма
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Виченца
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Итали хулисем
Сылтăм Ажарма
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Тури Пидж
Тури Пидж — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 56 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Печора юппи
Дражны Тайлы
Дражны Тайлы — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Суенга юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  44 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Сĕтел çитти тавраш
Сĕтел çитти тавраш — ун шутне текстильтен тунă тата сĕтеле сервисламалли çак япаласем кĕреççĕ: сĕтел çиттисем (вăл шутра наперонсем тата ытти те), салфеткăсем, рушниксем тата алшăлисем.
Литература
Категори:Текстиль Категори:Сĕтел çитти тавраш
Птах
мини|150px|Птах
Птах е Пта (егип. Ptḥ — «Скульптор»; тен, аваллӑхра «питах» тенӗ) — Авалхи Египет тӗнче тунӑ тата вилнисен, тӗрӗслӗхпе йӗркелӗх турри, ытларах ӑна Мемфисра чысланӑ.
Каҫӑсем
Категори:Персонажсем, алфавитпа Категори:Турăсем, алфавитпа Категори:Халаплăх персонажĕсем, алфавитпа
Тегеек
Тегеек — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Кучерла юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 32 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Аттенборо непентесӗ
Аттенборо непентесӗ  (лат. Nepenthes attenboroughii) — йывӑҫлӑ хурт-кӑпшанкӑ ҫиекен ӳсентăран, монотиплӑ Непентес йышшисен Непентес йӑхӗн тӗсӗ.
Ҫутҫанталӑкра Палаван утравӗ ҫинче ӳсет (Филиппинсем). Виктория тӑвӗн питӗнче те тӗл пулать. Ӳсентăран тӗсӗн эпитетне Дэвид Аттенборона чысласа панӑ.
Каҫӑсем
Категори:Евразири флора Категори:Ҫӑткӑн ӳсентӑрансем Категори:Непентес йышшисем Категори:Палаванри эндемиксем Категори:Ҫухалакан тĕссем
Сылтăм Кожельга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Çĕклевлĕх
Çĕклевлĕх  — япалсене урапасăр-мĕнсĕр, кĕлетке çинче вырнаçтарса куçарма  юри вĕрентнĕ чĕрчунсен çĕклемĕ.
Турккăлла — Йюк (чăвашла «çăк» тенипе танлаштарăр). Кунашкал янаварсене ертсе пыракан çынна çĕклевлĕхçĕ теççĕ.
Асăрхавсем
Категори:Лашасем Категори:Лаша кӳлни Категори:Транспорт Категори:Транспорт хатĕрĕсем
Бутко Пётр Клементьевич
Бутко Пётр Клементьевич — (11.09.1923-08.10.1989), 1-мĕш Беларуç фрончĕн 5-мĕш тапăнакан çарĕн 266-мĕш перевçĕсен дивизин 1010-мĕш перевçĕсен полкĕн батальон комсоргĕ, кĕçĕн лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15.
Интимлă пир-авăр
Интимлă пир-авăр, е Интимлă текстиль:
Якаел
Якаел (Якушкино, ) - Тутарстанăн Нурлат районĕнче вырнаçнă ял.
Кунçул
Тутарстанти Нурлат районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла : Нурлат, III съезд посёлокӗ (посёлок им. III съезда), Абляскино, Ака, Анат Чаллӑ (Нижние Челны), Ахметов станцийӗ, Ахметово, Бутаиха, Вӑтам Хӑмӑшлӑ (Средняя Камышла), Вырӑс Менчи (Русская Менича), Гайтан ялӗ (Гайтанкино), Заречный, Единение, Ерепьел (Ерепкино), Ӗнекасси (Красный Октябрь), Калиновка, Калиновка разъезчӗ, Кӗҫӗн Хӑмӑшлӑ, (Малая Камышла), Кирпичнӑй (Кирпичное), Красномайски (Красномайский), Куракьел (Илюткино), Кзыл Юл, Киклӗпуҫ (Андреевка), Лачака (Абрыскино), Мамӑк (Мамыково), Михайловка, Новая Тумба, Осиновка, Петровски (Петровский), Пухтел (Русское Багдашкино), Пӳлер Кӳлӗ (Биляр-Озеро), Рождественски (Рождественский), Салтакьел (Салдакаево), Сосновка, Старое Иглайкино, Стекольнӑй (Стекольный), Тарӑн, Вар (Тарн-Вар), Тӑрнас (Турнояс), Тӗкӗрмел (Тимерлек), Тӗрнеҫ (Тюрнясево), Уксӑмлӑ (Аксумла), Хуралту (Караульная Гора), Чӑваш Менчи (Чувашская Менча), Чиешне (Вишневая Поляна), Чистовка, Юган, Якаел (Якушкино), Якуркел (Егоркино), Ялавӑр (Елаур)
Каçăсем
Категори:Нурлат районĕнчи пурăнан вырăнсем
Евсеенко Владимир Романович
Евсеенко Владимир Романович Яўсеенка Уладзімір Раманавіч — (22.11.1922-31.10.1978), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 6-мĕш танк çарĕн 5-мĕш гварди танк корпусĕн 21-мĕш гварди танк бригадин механик-водитель, гварди аслă сержанчĕ.
Ночница (Ивашковица юппи)
Ночница  — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Ивашковица юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 5 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Мария анне (фильм)
Каçăсем
Категори:ССРП 1982 çулхи фильмĕсем Категори:Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи пирки фильмсем
Ночница (Ивашковица юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Левочка
Левочка —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кобожа юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 132 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Ночница (Ивашковица юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Левочка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Ночница (Ивашковица юппи)
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Левочка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Чăнлăх
Чăнлăх — шухăшлавăн хăйĕн объекчĕ (субъекчĕ) еннелле хутшăнăвĕн гносеологи характеристики. Шухăш чăн (е чăнлăх) пулать, эхер те вăл объектпа (субъектпа) пĕр килет.
Каçăсем
Категори:Эпистемологи ăнлавĕсем Категори:Тĕн
Булухта (кӳлĕ)
Булухта — Раççей территоринчи кӳлĕ. Волгоград облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 77 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Волгоград облаçĕн кӳллисем
Музей пырсакуравçи
Музей пырсакуравçи (Посетитель музея) — Ленфильм киностудире Константин Лопушанский режиссёр 1989 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Майкирх
Арберг тăрăхне кĕрет. 2404 çын (раштав, 31, 2007) пурăнать. Официаллă код — 0307.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Дрейфус ӗҫӗ
мини|Альфред Дрейфуса айӑпласа ятне варалани Дрейфус ӗҫӗ - Францири 1894 ҫулхи раштав уйӑхӗнче пулса иртнӗ суд ӗҫе тата ун хыҫҫӑн пулнӑ социаллӑ хирӗҫӳ (1896—1906). Ку ӗҫре Альфред Дрейфус капитана (1859—1935), франци генераллӑ штабӗн офицерне, Эльзасра (ун чух Германине кӗнӗ), ҫуралнӑ еврейе Герман импери майлӑ шпионлӑ ӗҫ тунӑ тесе суя айӑпласа тата пӗрлӗхри антисемитлӑ шухӑшсене пула, ҫар сучӗ пурнӑҫӗ вӗҫӗччен Кайеннана каторгана янӑ. Ҫав ӗҫ пӗрлӗхре пысӑк янӑравлӑ пулса XIX ӗмӗр вӗҫенче — XX ӗмӗр пуҫламӑшӗнче Франци тата Европа кун-ҫулӗнче пӗлтерӗшлӗ вырӑн йышӑннӑ.
1906 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 12-мӗшӗнче Дрейфусӑн таса ятне тавӑрса реабилитаци тунӑ.
Каçăсем
Категори:Халăхсем политикăра харкашнисем Категори:Вăрçă разведки Категори:Францири тӳрелĕх ĕçĕсем Категори:Францири антисемитизм Категори:Францири еврейсен историйĕ Категори:Тӳрелĕх йышăнăвĕсене пăрахăçлани
Категори:Франци историйĕ
Сибуян непентесӗ
Каҫӑсем
Категори:Еврази флори Категори:Ҫӑткӑн ӳсентӑрансем Категори:Непентес йышшисем
Сăхăм (пĕлтерĕшсем)
Сăхăм:
Çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Тасаткăç-сăхăм
Тасаткăç-сăхам (сăхăм, кив. катертĕш) — кăмрăкпа тата пастельпе тунă ÿкрчĕксене тасатмалли канцеляр хатĕрĕ, чуста евĕрлĕ тăрăмлă реçын; никĕсри хута е çурхаха кăлтăклă тумасăрах ун çинчи ытлашши çыпçăнчăсене уйăрса илме пултарать.
Литература
Категори:Графика Категори:Материалсем Категори:Канцеляри таварĕсем Категори:Ӳнерçĕ хатĕрĕсем
Айхельбах
Айхельбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв  Нидда (юханшыв)|Нидда юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18,2 км, бассейн лаптăкĕ 37,619 км2.
Волошенко Михаил Фёдорович
Волошенко Михаил Фёдорович — (25.04.1924-14.04.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 23. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 40-мĕш çарĕн 237-мĕш перевçĕсен дивизин 838-мĕш перевçĕсен полкĕн отделени командирĕ, сержант.
Явголото-Се
Явголото-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Байдарата тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Хара-Яга
Хара-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Югорский Шар тинĕс пырĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Елбань (Бердь юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Палермо
Палермо (Palermo) — Италири ҫавнашкал ятлӑ провинцин административлӑ тӗп хули.
Мăйăркка
Мăйăркка (ботаникăри термин, nucula) — ӳсентăранăн пĕр вăрăллă тата вĕтĕ йывăçланса кайнă таврашлă  çимĕçĕ. Ансăр пĕлтерĕшпе  апокарплă çимĕçсене çеç  (сăмахран, чĕп куç курăкĕнне) пырса тивет.
Палермо
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Итали хулисем
Мăйăркка
Çак ÿсентăрансен çимĕçĕсене мăйăркка теççĕ:
Каçăсем
Категори:Улма
Риджуэй Роберт
Роберт Риджуэй  – (1850, утă, 2, - 1929, пуш, 25, Олни) - американ орнитологĕ. Темиçе зоологи таксонне çырса панă.
Риджуей 500 яхăн стаья, каталог тата кĕнеке çырнă. Вĕсем хушшинче History of North American Birds (Томас Майо Брюер тата спенсер Фаллертон Бейрдпа пĕрле, 1875–1884; Land Birds, 3 том, Water Birds, 2 том), The Humming Birds (1892) тата The Ornithology of Illiniois (1889–1895). Ӳкерекĕсене туна чухне Джон Ливцей Риджуэй (1859-1947) пĕртăване пулăшнă. 1886-мĕш çулта вăл A Nomenclature of Colors for Naturalists and Compendium of Useful Information for Ornithologists (Boston: Little, Brown & Co.) ĕçĕнче малтисен хушшинче тата чи пĕлтерешлĕ кайăксене палăлтмалли тĕс системи çинчен каланă.
Роберт Риджуэй кайăксен 35 таксонĕ çинчен çырса хăварнă. Вĕсем хушшинче пĕчĕк хир ăсанĕ (Tympanuchus pallidicinctus), куçла кăвакал-хай (Anas fulvigula), çĕпĕр вьюрокĕ (Leucosticte atrata) тата Купер хăлхалла тăмани (Megascops cooperi). Ацтек пилеш кайăкĕ (Ridgwayia pinicola), гаити канюкĕ (Buteo ridgwayi), Риджвей каравайки (Plegadis ridgwayi), чăн котинга (Cotinga ridgwayi) тата хăмăр мăйлă козодой ячĕсене Риджуей ятне асăнса панă.
Асăрхавсем
Категори:АПШ орнитологĕсем
Текелю
Текелю — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Аккем юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 22 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Леушинский Туман
Леушинский Туман — Раççей территоринчи кӳлĕ. Тĕмен облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, Ах (юханшыв, Конда) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 114 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тĕмен облаçĕн кӳллисем
64 (журнал)
Пĕрлехи хыпарсем
Мускавра 1924—1935 çулсенче çак ятсемпе тухнă:
Периодичность:
1935 çулхи утă уйăхĕнче журнал вырăнне массăллă шахмат-шашкă хаçатне туса хунă та «64. Шахмат-шашкă хаçачĕ» ят панă.
Литература
Категори:1924 çулта килнĕ кăларăмсем Категори:ССРП журналĕсем Категори:Шахмат журналĕсем Категори:Шахмат литератури
Вите
Вите — выльăх усрамалли витĕр çил витмен самаях ăшă çурт (хуралтă).
Совет саманинче колхозсемпе совхозсенче пулнă пысăк витесене ферма тенĕ.
Каçăсем
Категори:Хуçалăх çурт-йĕрĕсем Категори:Ял хуçалăхĕ Категори:Кил-çурт
Тури Сочь
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Минуслă тата плюслă нуль
−0 тата +0, минуслă тата плюслă нуль, математикăлла анализра вĕсене вĕçсĕр пĕчĕк капсене кăтартма усă кураççĕ.
«Минуслă ноль» тата «плюслă ноль» — кулленхи чăн хисепсем мар; вĕсем, абстракцире, вĕçсĕр пĕчĕк умлăн-хыçлăнлăх (е функци) пулса тăраççĕ, нуль патнелле сулахайран (−0) е сылтăмран (+0) пĕрĕнекенскерсем. Çапла вара çакă пĕрĕнни пĕр енлĕ иккенне кăтартма май парать.
Çавăн пекех
0 Категори:Нуль
Павловица (Шиченга юппи)
Павловица  — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Шиченга юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 27 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Лойка
Лойка —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Могоча юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 50 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 41 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Евстафьев Георгий Алексеевич
Евстафьев Георгий Алексеевич  — (06.04.1924-03.06.1975), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 01. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Украина фрончĕн 46-мĕш çарĕн 152-мĕш перевçĕсен дивизин 102-мĕш уйрăм разведка ротин командирĕ, аслă лейтенант.
Мешков Олег Вадимович
Мешков Олег Вадимович (1966-мĕш çулта çуралнă, Патăрьел районĕнчи Пăлапуç Пашьел ялĕ) — шултра усламçă. Çавăн пекех — патшалăх ĕçлевçи те (пĕр ăстрăм Чăваш республикин Пашалăх канашĕн депутатĕнче тăрать). Хăйĕн услам тăвас ĕçне тĕпрен илсен Шупашкар хулинче йĕркеленĕ. Ашшĕ — Мешков Вадим Маркович (1942-мĕш çулта çуралнă). Чăваш наци конгресĕн вице-президенчĕ.
Пурнăçĕ
Чăваш республикинчи Патăрьел районĕнчи Пăлапуç Пашьел ялĕнче çуралса ÿснĕ (1966-мĕш çул), чăваш, аслă пĕлÿллĕ, 1988-мĕш çулта – Хусанти медицина институтне пĕтернĕ.
Асăннă факультетра 9 çул хушши ассистент.
1997–2000-мĕш çулсем – «Агроинвест» ЗАОра директор.
2001-мĕш çултанпа «Букет Чувашии» ООО генераллĕ директорĕ.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем:Чăваш Ен Категори:Пĕрлĕх ĕçченĕсем Категори:Паллă усламçăсем Категори:1966 çулта çуралнисем Категори:Чăвашран тухнă усламçăсем
Эгнах
Эгнах, (Egnach) — Швейцарири коммуна, Тургау кантонне кĕрет.
Арбон тăрăхне кĕрет. 4272 çын пурăнать (2007). Официаллă код —  4411.
Каçăсем
Категори:Тургау кантонĕн хулисем
Ирçелле лупасай
Ирçелле лупасай — килти мĕнпур хуралтăсене тата, çавăн пекех, кил картине те, пĕр тăрăпа витсе йĕри-тавран та хуплани.
Каçăсем
Категори:Кил-çурт Категори:Ирçесем
Баст
мини|150px
Баст е Бастет (егип. bȝstt) — Авалхи Египет халаплӑхӗнчи савӑнӑҫ, хаваслӑхпа юрату, хӗрарӑм илемӗ, йышлӑ ҫурату, кил ӑшши тата кушаксен турри, ӑна кушак пек е кушак пуҫлӑ хӗрарӑм пек сӑнарланӑ. Ирхи династисен тапхӑрӗнче, кушака алла вӗрентиччен, ӑна арӑслан ами пек кӑтартнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Персонажсем, алфавитпа Категори:Турăсем, алфавитпа Категори:Халаплăхри персонажсем, алфавитпа
Бутков Василий Васильевич
Бутков Василий Васильевич — (11.01.1901 (.29.12.1900)-24.06.1981), 3-мĕш Беларуç фрончĕн 1-мĕш танк корпусĕн командирĕ, генерал-лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 19.
Елбаш
Елбаш — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Бердь юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  83 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 33 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Нидеррид-Кальнах
Нидеррид-Кальнах — (Niederried bei Kallnach) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Арберг тăрăхне кĕрет. 295 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0308.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Хăмла çитĕнтерессин ăслав-тĕпчев тата проектлав-технологи институчĕ
Хăмла туса илессин ăслав-тĕпчев тата проектлав-технологи институчĕ — Раççей ялхуçалăх ăславĕсен академийĕн Чăваш республикинчи Çĕрпӳ хулинче вырнаçнă пулнă патшалăхла йĕркелĕмĕ.
1990-2010-мĕш çулсенче тытăнса тăнă.
Асăрхавсем
Категори:РАСХН институчĕсем Категори:Хăмла Категори:Ял хуçалăхĕ
Кезенойам
Кезенойам (Эйзенам, Голубое) — Раççей территоринчи кӳлĕ. Дагестан, Чечен Республикинче вырнаçнă. Харсум, Кауха юханшыв юхса кĕрет,  юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 2 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Дагестанн кӳллисем Категори:Чечен Республикин кӳллисем
Кубизм
Кубизм (Cubisme) — XX ӗмӗр пуҫламӑшӗнче Францире модернистлӑ сӑнарлӑ ӳнерте, чи малтанах сӑрӑ ӳнерӗнче ҫуралнӑ юхӑм.
Вуламалли
Категори:Модернизм Категори:Кубизм Категори:Ӳнер Категори:Ӳнер юхăмĕсем Категори:Шухăш юхăмĕсем
Айхенвальдграбен
Айхенвальдграбен — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв  Редниц юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 7,56 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Соснинский Ёган
Соснинский Ёган — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв КАР/ОБЬ/1753    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 120 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Реджо-нель-Эмили
мини|Сан-Джорджо чиркӗвӗ Реджо-нель-Эмили (Reggio nell'Emilia) — Италири Эмили-Романья облаҫӗн, ҫавнашкал ятлӑ провинцин административлӑ тӗп хули, Моденапа Парма хушшинче вырнаҫнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Итали хулисем
Харючей-Яга (Вась-Яга юппи)
Харючей-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Вась-Яга юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 12 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 71 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Телюбай
Телюбай — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Каерлык юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 7 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Лубок
мини|справа|Çăтмах кайăкĕ Сирин, XIX ĕмĕр
Лубок (лубо́к, лубо́чная картинка) (лубок ÿкерчĕкĕ, кулăш çулçи, ансатмăш) — çырса ăнлантарнă ÿкерчĕк, ансат тата ăнкăрма çăмăл сăнарлă графика тĕсĕ. Чи малтанах халăх пултарулăхĕ пулнă. Ксилографи, пăхăр гравюри, литографи тата алăпа сăрланă мелсемпе усă курса хайлаççĕ.
Лубок ансат, кĕскен каласа ăнланмалла ÿнер мелĕсемпе (кăнттамрах штрих, йăмăх тĕссемпе сăрлани) уйрăлса тăрать. Лубокра тĕп ÿкерчĕке ăнлантарни çине хушса ăнлантарни анлăн сарăлнă.
Кун-çулĕ
Чи авалхи лубоксем Китайран паллă. VIII -мĕш ĕмĕрччен вĕсене алăпа ÿкерсе сăрланă. VIII-мĕш ĕмĕртен йывăç çинче касса тунă гравюрари пĕрремĕш лубоксем паллă. Европара лубок XV -мĕш ĕмĕрте çуралнă. Малтанхи европа лубокне ксилографи мелĕпе тăваççĕ. Каярах пăхăр тата чул гравюрисем (литографи) хутшăнаççĕ.
Уçăмлă, ăнланмалла пулнă пирки лубока халăх хушшинче агитаци валли усă курнă (калăпăр, Германире Хĕресчен вăрçи тата Реформаци вăхăтĕнчи «вĕçен çулçăсем», Аслă франци революци вăхăчĕн лубок сăнарлă ÿкерчĕкĕсем).
Германире ÿкерчĕксене туса кăларакан фабрикасем Кёльн, Мюнхен, Нойруппин; Францире — Труа хулисенче пулнă. Европара намăс-симĕссĕр кĕнекесемпе ÿкерчĕксем, тĕслĕхрен, «Tableau de l’amur conjual» (Арлă-арăмлă юрату ÿкерчĕкĕсем) анлă сарăлнă пулнă. Раççейе «илĕртÿллĕ намăссăр ÿкерчĕксем» Францирен тата Голландирен илсе çитернĕ.
XVIII -мĕш ĕмĕрти Раççей лубокĕ композицийĕ илемлĕ тытăнса тăнипе уйрăлса тăрать.
Хĕвелтухăç лубокĕ (Китай, Инди) чакăр тĕслĕ сăрланипе уйрăлса тăрать.
Каçăсем
Категори:Ӳнер Категори:Эстамп Категори:Ӳнер меслечĕсем Категори:Графика
Ягрэйнгыни-Се
Ягрэйнгыни-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Сулахай Юрибей юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 32 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 37 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Михайловка (Нурлат районĕ)
Михайловка (Михайловка, Михайловка) - Тутарстанăн Нурлат районĕнче вырнаçнă ял.
Чăн-чăн чăвашла ят паллă мар. Ăна шыраса тупас пулать.
Кунçул
Тутарстанти Нурлат районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла : Нурлат, III съезд посёлокӗ (посёлок им. III съезда), Абляскино, Ака, Анат Чаллӑ (Нижние Челны), Ахметов станцийӗ, Ахметово, Бутаиха, Вӑтам Хӑмӑшлӑ (Средняя Камышла), Вырӑс Менчи (Русская Менича), Гайтан ялӗ (Гайтанкино), Заречный, Единение, Ерепьел (Ерепкино), Ӗнекасси (Красный Октябрь), Калиновка, Калиновка разъезчӗ, Кӗҫӗн Хӑмӑшлӑ, (Малая Камышла), Кирпичнӑй (Кирпичное), Красномайски (Красномайский), Куракьел (Илюткино), Кзыл Юл, Киклӗпуҫ (Андреевка), Лачака (Абрыскино), Мамӑк (Мамыково), Михайловка, Новая Тумба, Осиновка, Петровски (Петровский), Пухтел (Русское Багдашкино), Пӳлер Кӳлӗ (Биляр-Озеро), Рождественски (Рождественский), Салтакьел (Салдакаево), Сосновка, Старое Иглайкино, Стекольнӑй (Стекольный), Тарӑн, Вар (Тарн-Вар), Тӑрнас (Турнояс), Тӗкӗрмел (Тимерлек), Тӗрнеҫ (Тюрнясево), Уксӑмлӑ (Аксумла), Хуралту (Караульная Гора), Чӑваш Менчи (Чувашская Менча), Чиешне (Вишневая Поляна), Чистовка, Юган, Якаел (Якушкино), Якуркел (Егоркино), Ялавӑр (Елаур)
Каçăсем
Категори:Нурлат районĕнчи пурăнан вырăнсем
Минимумла мăшăр
Минимумла мăшăр — пĕр-пĕр чĕлхери пĕр позицири пĕр фонемăпа çеç уйрăлса тăракан  икĕ сăмах, сăмах форми е морфема (урăхла вĕсене квазиомонимсем теççĕ ). <!--В частном случае различие фонем может состоять в несовпадении значений всего одного дифференциального признака : ср. том — дом (согласные различаются как глухой и звонкий), (согласные различаются как твёрдый и мягкий),  (согласные различаются местом образования).
Слова или морфемы в рамках минимальной пары могут различаться также ударением или тоном.
Минимальная пара как критерий фонематичности
Различные фонологические школы: пражская, московская , фонологическая концепция Р. И. Аванесова , фонологическая концепция М. В. Панова (здесь речь идёт о синтагмо-фонемах) — сходятся в том, что наличие минимальной пары свидетельствует о том, что звуки, обеспечивающие противопоставление в ней, являются реализациями разных фонем. Таким образом, признаётся, что фонемы должны иметь способность быть единственными различителями слов.
Вместе с тем в рамках петербургской фонологической школы вслед за Л. В. Щербой считается, что наличие минимальной пары не является необходимым условием различия фонем в данном языке: главное, чтобы такую пару в этом языке можно было представить, чтобы она была возможна. Наличие же минимальных пар — достаточно случайное следствие того, что «соответствующая пара звуков может находиться в данном языке в одинаковой фонологической позиции» .-->
Каçăсем
Категори:Фонологи
Аслă Кир тупăкĕн çурчĕ
мини мини
Кир вилтӑпри (перс. آرامگاه کوروش بزرگ‎) — п. эрч VI ӗмӗрте туса лартнӑ Перси империн патшин Аслă Кир тупăкĕн çурчĕ.
Каҫӑсем
Категори:Вандализм Категори:Мавзолейсем
Печеньга (Сить юппи)
Печеньга  — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Сить юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 21 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Алексеев Павел Фёдорович
Алексеев Павел Фёдорович — ( - ), 1-мĕш Украина фрончĕн 2-мĕш сывлăш çарĕн 1-мĕш гварди штурмлакан авиаци корпусĕн 8-мĕш гварди штурмлакан авиаци дивизин 42-мĕш гварди штурмлакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, Капитан, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати.
Каплан Анна Иосифовна
{{Ăсчах {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{!}}} {{!}}} }}
Каплан Анна Иосифовна  – (30.01.1922, -  1983 ) - совет офтольматологĕ тата психологĕ. Психологи ăслăхĕсен докторĕ. Мускаври дефектологи ăслăхпа тĕпчев институчĕнче ĕçленĕ.
А. И. Каплан ăслăх ĕçĕсем 3 çулпа çыхăннă - ачасен суккăрлахĕн тĕп клиника формисене палăртасси; суккăрсен шкулĕсенче куç вăйне усă курма тата аталантарма юлна куç вăйĕн пахалăхне тĕпчесси; юлна куç вăне аталантарас коррекци ĕç системине тăвасси.
Ĕçĕсем
++Вулам алли==
Кандела
Канде́ла (candela — çурта; чăвашла кăтарту: кд; тĕнчери кăтарту: cd) — çутă вăйĕн пĕрчи,
Асăрхавсем
Категори:Фотометри Категори:Çутă Категори:СИ тĕп пĕрчисем
Кăшкарути
Кăшкарути (вырăсла ща́вель, Rúmex) —  йышри вăрăм çулçăллă,  пĕр çул е нумай çул ÿсекен, курăкла тата  çурма тĕмле ÿсентăрансен речĕ.
Каçăсем
Категори:Хуратул йышшисем Категори:Евразири флора Категори:Африкăри флора Категори:Çурçĕр Америкăри флора Категори:Кăнтăр Америкăри флора Категори:Космополит-ӳсентăрансем Категори:Çаран ӳсентăранĕсем Категори:Çумкурăксем Категори:Пахча-çимĕçсем
Прилучный Павел Валерьевич
Биографи
1987 çулхи чӳкĕн 5-мĕшĕнче Чимкенте хулинче (Казах ССР йышĕнчи Чимкент облаçĕ) çуралнă. Ашшĕ — Валерий Дэль, боксёр (Павăл 13 çул тултарсан вилнĕ). Амăшĕ — Любовь Юрьевна Прилучная, хореограф. Сергей пиччĕшĕпе Елена йăмăкĕ пур.
Ачаранах хореографипе, вокалпа тата бокспа хăтланнă. Ашшĕ вилнĕ хыççăн пĕчченех Раççее, Çĕн Çĕпĕр облаçĕнчи Бердск хулине куçса килнĕ. Яш чухне бокса çӳренĕ. Тренировкăсенче вунна яхăн пуç мимине чĕтрентернĕ. 2001 çулта, 14 çул тултарсан çак спорта пăрахнă.
Çĕнĕ Çĕпĕрте курьер тата грузчик пулса укçа тунă, çав хушăрах хореографи вĕрентĕшне çӳренĕ, анчах та унтах финанс йывăрлăхĕсене пула тухса кайнă. Çакăн хыççăн Çĕн Çĕпĕрти патшалăхăн театр вĕрентĕшне (В. А. Ахреев курсĕ; укçасăр вĕренӳ) кĕнĕ, вĕренĕве 2005 çулта вĕçленĕ.
2010 çулта Мускаври ГИТИС-е режиссёр факультетне «Актёр ӳнерĕ» (Сергей Голомазов ăста лаççи) специальнăçе ала илма кĕнĕ.
Институтра вĕренĕве вĕçлесен ăна Мускаври Малая Броннăри драма театрĕн труппине илнĕ. Кайран Мускаври А. С. Пушкин ячĕллĕ драма театрĕнче тата М. А. Булгаков ячĕллĕ театрта («Булгаков килĕ») ĕçленĕ.
Павел Санаев режиссёрăн «На игре» (2009) боевикĕнче «Дока» рольне сăнарланă хыççăн паллăха тухнă. 2010 çулта «На игре 2. Новый уровень» сиквелре ĕçленĕ.
2011 çулхи утăн 2-мĕшĕ — çурлан 19-мĕшĕсенче «НТВ» телеканалĕнче «Чета Пиночетов» программăна хутшăннă.
2012 çулта актёр отопластика операцине тунă.
2014 çулта вичкĕн сюжетлĕ детектив-криминаллă «Мажор» телесериалĕнче тĕп роле — Игорь Соколовский «мажора» сăнарланă. Çак ĕçшĕн Павел Прилучный актёра темиçе хутчен чысланă, «Комсомольская правда» хаçат 2015 çулхи кăрлач уйăхĕнче актёра «2014 çулта уçăмлани» тесе хакланă.
Каçăсем
Категори:1987 çулта çуралнисем Категори:Чӳкĕн 5-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Раççей кинопродюсерĕсем Категори:ГИТИС-ре вĕренсе тухнисем Категори:Раççей театрĕн актёрĕсем Категори:Раççее Казахстанран иммиграциленнĕскерсем Категори:Раççей боксёрĕсем
Югыд-Вож
Югыд-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Асыв-Вож юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Пурăнать ун пек каччă
«Пурăнать çав каччă» (Живёт такой парень) — 1964 çулта Василий Шукшин лартнă совет илемлĕ фильмĕ. Никĕсĕнче — Шукшин калавĕсем: «Коленчатые валы» (1961), «Гринька Малюгин» (1962), «Классный водитель» (1962), «Внутреннее содержание» (1966 çулта вĕçленĕ).
Сюжет
Фильмри тĕп герой — 27-çулхи Пашка Колокольников (Леонид Куравлёв) партие кĕмен 2-мĕш класлă шофёр-механик, ГАЗ-51 машинăпа Чуй тракчĕпе çӳрет, кашни кун чылай çынпа курать. Вăл ĕмĕтленме юратать, савăçлăскер (хĕрарăмсем унăн пурнăçĕнче паллă вырăн йышăнаççĕ), пурнăçа юратаканскер.
Каçăсем
Категори:Совет кинопрокачĕн лилерĕсем Категори:СССР кинокамичĕсем Категори:1964 çулăн кинокамичĕсем Категори:СССР мелодрама-фильмсем Категори:М. Горький киностуди фильмĕсем Категори:Василий Шукшин фильмĕсем Категори:1964 çулăн СССР фильмĕсем Категори:Хура-шурă СССР фильмĕсем
Чăвашкино (пĕлтерĕшсем)
Чăвашкино:
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Тальми (кӳлĕ)
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тинĕсçум Енĕн кӳллисем
Евстафьев Николай Александрович
Евстафьев Николай Александрович  — (01.04.1925-20.06.1965), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 46-мĕш çарĕн 1064-мĕш уйрăм кабель-шалча ротин лини пахса тăраканĕ, кĕçĕн сержант.
Лужанка
Лужанка —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Агыйдел юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 2,3 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем