cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пенчера
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Çтерлĕ районĕ
Çтерлĕ райо́нĕ (Стәрлетамаҡ районы, Стерлитамакский район Башкортостана) — Пушкăрт Республикин районĕ. Районăн лаптăкĕ —.
Шур Атăлăн вăтам юхăмĕн сулахай енче вырнаçнă. 1930 çулта йĕркеленĕ. Район тĕпĕ — Ĕпхӳрен вырнаçнă Çтерлĕ хули.
Çул-йĕр
Район çĕрĕ витĕр Ĕпхӳ-Оренбург чукун çулĕ, Ĕпхӳ-Оренбург, Раевский-Çтерлĕ-Белорецк, Çтерлĕ-Çтерлĕпуç, Çтерлĕ-Федоровка автомобиль çулĕсем иртеççĕ.
Çутĕç, культура
Районта 59 пĕрлĕ пĕлӳ шкулĕ, вĕсем шутĕнче 27 вăтам; Çтерлĕ совхоз-техникумĕ, 37 массăллă вулавăш, 42 клуб, 6 вырăнтии пульницă. Вырăсла/тутарла «Сельская новь»-"Авыл таннары" хаçат тухать.
Бутан (пĕлтерĕшĕсем)
Бутан:
Старотумбагушево
Старотумбагушево — Пушкăрт Республикин Шаран районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 339 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452636, ОКАТО кочĕ — 80258865001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Шаран районĕ
Вăрçăра вăрçăри пек (фильм)
«Вăрçăра вăрçмалла» (На войне как на войне) — «Ленфильм» киностудире 1968 çулта Виктор Трегубович режиссёр Виктор Курочкинăн пĕр ятлă повеçĕпе ӳнерленĕ совет илемлĕ фильм.
Каçăсем
Категори:1968 çулăн фильмĕсем Категори:1968 çулăн СССР фильмĕсем Категори:Виктор Трегубовичăн фильмĕсем Категори:Ленфильм Категори:Хура-шурă фильмсем Категори:СССР драма фильмĕсем Категори:Танкистсем пирки фильмсем
Шавранчăк
Шавранчăк Чăваш Енĕн Элĕк районĕнчи ял.
Тавралăхĕ
Шупашкара çитме - 84 км, райцентра çити — 17 км, ч.-ç. станцине — 49 км.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Пĕр урамлă ялта - Данилов урамĕ - 64 çын (2006) пурăнать.
Кунçулĕ
1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Элĕк районĕн ялĕсем
Булганин Николай Александрович
thumb|right|Булганин Николай Александрович Булга́нин, Никола́й Алекса́ндрович (çĕртме, 11 1885 — нарăс, 24 1975) — совет патшалăх тата вăрçă ĕçтĕшĕ. Совет Союзĕн Маршалĕ (чӳк, 3 1947, хисепрен хăтарнă чӳк, 26 1958).
Каçăсем
Категори:Совет Союзĕн Маршалĕсем Категори:РСФСР премьер-министăрĕсем Категори:СССР Вăрçă ведомстви ертӳçисем Категори:Чулхулара çуралнисем Категори:Мускавра вилнисем Категори:ССКП ТК Политбюро пайташĕсем Категори:СССР Министăрсен Канашĕн ертӳçисем
Кошевой Пётр Кириллович
Пётр Кири́ллович Кошево́й (раштав, 21 1904 — çурла, 30 1976), совет çарпуçĕ, Совет Союзĕн Маршалĕ (1968). Ике хут Совет Союзĕн Паттăрĕ (çу, 16 1944, ака, 19 1945).
Кун-çулĕ
Херсон кĕпернине кĕнĕ Александрия хулинче украин касак кошевой атаманĕсенй йăхĕнчен пулакан çĕр ĕçтешĕн çемьинче çуралнă. 1920 çулта Хĕрлĕ Çара хĕсмете тăнă. 1927 çулта кавалери шкклĕнче вĕренсе тухнă та командир тата штабри ĕçĕсене туса пынă. 1939 çулта Фрунзе ячĕллĕ академире ăнăçлă вĕçлесен, Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи умĕн полковник хисепĕпе дивизи штабĕн пуçлăхĕ пулнă.
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче (1943 çулхи авăн уйăхĕччен — стрелок дивизин, кайран стрелок корпусĕн, командирĕ) проявил себя как инициативный и волевой командующий. Темиçе паллă çапăçăва иртернĕ, Севастополь патĕнчи Сапун-тăвне штурмлани тата Кёнигсберга илнĕ (çак çпăçусемшĕн ăна Совет Союзĕн Паттăрĕ чыславапа тивĕçтернĕ). Вăрçăна генерал-лейтенант хисепе çити ӳссе вĕçленĕ. Çĕнтерӳ парадĕнчеВиççĕмĕш Беларуç фрончĕн пухнă полкĕпе командăланă.
Вăрçă хыççăн Кошевой çарпуçĕ тата вăрçă администраторĕ (унăн мăнукĕ, П. Г. Паламарчук çыравçă каланипе, «унăн юнташĕ Баграмян маршал ăна çав саманари пĕрремĕш вырăнти çар çынни тенĕ»), карьерăпа Хӳтĕлев министервинчи ĕç вырăнĕсемшĕн çунман, нихçан та Мускавра хĕсметре тăман тесе мухтаннă. Çарăн çарпуçĕ (1946—1955), Германири совет çарĕсен ушкăнĕн Тĕп çарпуçĕ (1955—1957), Çĕпĕр вăрçă тăрăхĕн çарĕсен çарпуçĕ (1957—1960), Кейӳ вăрçă тăрăхĕн çарĕсен çарпуçĕ (1960—1965) хĕсметĕнче тăрăшнă.
Германире хĕсметре тăнă чухнĕ (1965—1969) Ушкăнăн çапăçăва хатĕрлĕхне самаях ӳстернĕ (унăн «виççĕ кун хушшинче Гибралтара çитмелле пулнă). 1968 çулхи акан 15-мĕшĕнче Кошевой çар генералне (П. Ф. Батицкипе пĕрле) Совет Союзĕн Маршалĕ хисепе панă.
Анчах та 1969 çулхи юпа уйăхĕнче Кошевойа Тĕп çарпуç ĕç вырăнĕнчен хăтарнă, унăн вырăнне В. Г. Куликова лартнă. Çакăнтанпа куçне хупиччченех вăл отставкăри Маршалсен хисеплĕ ĕç вырăнне — «ССРП Хӳтĕлев министерствин тĕп инспекторĕ» пулса вăй хунă.
П. К. Кошевой Маршала Мускавра, Новодевичье çăвине пытарнă.
Чыславсемпе парнесем
Категори:Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕсем Категори:Совет Союзĕн Маршалĕсем Категори:СССР çарпуçĕсем Категори:СССР Аслă Канаш депутачĕсем Категори:Ленин орден кавалерĕсем Категори:Суворов орден кавалерĕсем Категори:Хĕрлĕ Ялав орден кавалерĕсем Категори:Кутузов орден кавалерĕсем Категори:Октябрь Революци орден кавалерĕсем Категори:Богдан Хмельницкий орден кавалерĕсем Категори:Çынсем, алфавитпа Категори:Раштавăн 21-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1904 çулта çуралнисем Категори:Çурлан 30-мĕшĕнче вилнисем Категори:1976 çулта вилнисем Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннисем
Качарма
Качарма — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Васюган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Алга (Çтерлĕ районĕ)
Алга  — Пушкăрт Республикин Çтерлĕ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 220 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453148, ОКАТО кочĕ — 80249824002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Çтерлĕ районĕ
Горбатов Александр Васильевич
Александр Васильевич Горбатов — (1891—1973) — совет çарпуçĕ, çар генералĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ.
Кун-çулĕ
Алекса́ндр Васи́льевич Горба́тов 1891 пуш, 21 Иваново облаçĕн Палех районĕнчи Пахотино ялĕнче çуралнă. Пĕрремĕш Тенче вăрçи тата Раççейри граждан вăрçи çапăçнă. Граждан вăрçинче — эскадрон, полк, кавалери бригадисен командирĕ.
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче — стрелоксен корпус командир çумĕ, 1942, чӳк — 24-мĕш çарпуç  çумĕ, гварди стрелоксен корпусĕн командирĕ, 1943 çĕртме — 3-мĕ çарăн ертӳçи.
Вăрçă хыççăн — çăр ертӳçий, 1950—1954 çç. — ВДВ çăр ертӳçи, 1954-1958 çç. Балтиçум çар округĕн çар ертӳçи. 1958 çултанпа — СССР ХМ генерал-инспекторĕсен ушкăнĕнче.
1992 çулта хăюллă командарм çинсен илемлĕ фильм «Генерал» çапса кăларнă.
1945 ака, 10 Совет Союзĕн Паттăрĕн ятне тивĕç пулать. 1945 ç. Берлинăн коменданчĕ.
1952—1961 çç. ССКК ТК юлташ кандидачĕ, СССР Аслă Канашĕн депутачĕ.
Чысланисем
Категори:1891 çулта çуралнисем Категори:1973 çулта вилнисем Категори:СССР çарпуçĕсем Категори:Раççейри граждан вăрçине хутшăннисем Категори:Çар генералĕсем (СССР) Категори:Совет Союзĕн Паттăрĕсем Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннисем Категори:Репрессине лекнĕ çарпуçĕсем
Соль (Луза юппи)
Соль — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Луза юханшывăн сулахай çыранĕпе, 360 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 71 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Упнер (пĕлтерĕшсем)
Упнер:
Комфорт
Комфорт (comfort) — хăт, канлĕх (пурнăçри хăтлăхсен пĕтĕмлĕхĕ).
Çав. пекех
Категори:Комфорт Категори:Хăт
Чуманкасси ял тăрăхĕ
Чуманкасси ял тăрăхĕ — Чăваш Республикинчи Муркаш районĕн муниципаллă йĕркеленĕвĕ. Админинистраци тĕпĕ — Чуманкасси ялĕ. Тăрăха 7 ял кĕрет.
Чуманкассинчен район тĕпне çитме 17 çухрăм.
Ял тăрăхĕн пуçлăхĕ — Ковалева Людмила Гермоновна.
Тăрăхĕн тытăмĕ, халăх йышĕ
Ял тăрăхне кĕрекен ялсем:
Организацисем
Чуманкасси ял тăрăхĕнче çак йĕркелӳсем пур:
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн ял тăрăхĕсем Категори:Муркаш районĕн муниципаллă йĕркеленĕвĕсем
Перевянка
Перевянка — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Летка юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Головченко Василий Евстафьевич
Головченко Василий Евстафьевич — (01.01.1920-1990, пуш), Совет Союзĕн Паттăрĕ, , ? ,, . Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 39-мĕш çарĕн 338-мĕш перевçĕсен дивизин 1134-мĕш перевçĕсен полкĕн батальон командирĕ, майор.
Алагуз
Алагуз — Пушкăрт Республикин Кармаскалă районĕнчи пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 564 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452505, ОКАТО кочĕ — 80236805002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кармаскалă районĕ
Петров Андрей Павлович
Петров Андрей Павлович, — совет кĕвĕçи. 1930 çулхи авăн уйăхĕн 2 Ленинградра çуралнă. 2006 çулхи нарăсăн 15 Санкт-Петербург хулинче вилнĕ. Андрей Павлович нумай оперăсем, балетсем, симфонисем, инструментлă концертсем, эстрада юррисем, спектакльсем валли кĕвĕ кĕвеленĕ.
Арăмĕ — Петрова Наталия Ефимовна (1931 ç.), журналист. Хĕрĕ — Петрова Ольга Андреевна (1956 ç.), кĕвĕçĕ, темиçе ĕçе Андрей Павловичпа пĕрле çырнă.
Андрей Петров ятне пĕчĕк планетăна панă. Санкт-Петербург хулин чаплă гражданинĕ.
Пурнăçĕ
Çураласса Андрей Петров Ленинградра çуралнă. Ашшĕ — Петров Павел Платонович (1903 ç.), хирург. Амăшĕ — Ваулина Ольга Петровна (1902 ç.), ӳкерӳçĕ. Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи вăхăтĕнче çĕмьепе пĕрле Çĕпĕре куçнă. Унта вăл литературăпа кăсăкланма пуçланă, вырăнти вулавăшра нумай вăхăт иртернĕ, калавсем çырнă, роман та çырма пикеннĕ.
1944 çулта каялла Ленинграда таврăннă. Андрей Павлович хăй каласа панă тăрăх, кĕвĕçĕ пулас ĕмĕт Иоганн Штраус çинчен каласа паракан "Пысăк вальс" фильма курнă хыççăн çуралнă.
1945-1949 çулсенче Н. Римский-Корсаков ячĕллĕ кĕвĕ училищинче, 1949-1954 çулсенче Ленинградри патшалах консерваторинче вĕреннĕ. Орест Александрович Евлахов вĕренекенĕ.
Ӗçĕсем
Андрей Петров 80 ытла кинокортина валли кĕвĕ кĕвеленĕ.
Категори:Санкт-Петербургăн чаплă гражданинĕсем Категори:Совет кĕвĕçисем Категори:Раççей паллă çыннисем
538
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Упнер (юханшыв)
Упнер, — Кĕçĕн Çавал юппи. Упнер ялĕ патĕнче пуçланать те Çĕнĕ Хирпуç патĕнче Кĕçĕн Çавал юхса кĕрет.
Ялсем
Юханшыв хĕрринче çак ялсем лараççĕ: Упнер, Кивьял Хапăс, Çĕнĕ Яхакасси. Вăрнар посёлокĕ те ку юханшывран аякка мар вырнаçнă.
Раççей патшалăх реестăринчи данныйсем :
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн юханшывĕсем Категори:Кĕçĕн Çавал бассейнĕ
Резерфордий
Резерфорди (Rutherfordium), Rf, 1997 çулччен тата Курча́тови, Ku) — 104-мĕш хими элеменчĕ. Резерфорди — питĕ радиохастар искуствелла синтезланă элемент. Чи арканман икĕ изотопĕн çурма аркану тапхăрĕ 10 тата 13 сехет патнелле (266Rf тата 265Rf). Ăна питĕ сахал тунă пирки ун пахалăхĕсем çинчен питĕ сахал пĕлеççĕ, ниçта та усă курмаççĕ. Резерфорди - пĕрремĕш трансактиноид, ун хими пахалăхĕсем гафни евĕр пулмалла.
Ячĕ пулни
1964-мĕш çулта Дубнари ОИЯИ тĕпчевçисем Флеров Г.Н. ертсе пынипе чи малтан синтезланă. Вĕсем И. В. Курчатова халаласа курчатови (Kurchatovium, Ku) чт пама сĕннĕ. 1969-мĕш çулта Берклири университечĕн ăсчахĕсем çак элемента синтезланă. Вĕсем совет ăсчахĕсен опычĕсене çирĕплетеймен тенĕ. Элемент ятне англи физикне Эрнеста Резерфорда асăнса панă, çавна ИЮПАК 1997-мĕш çулта çирĕплетнĕ. Пĕр вăхăт 106-мĕш элемента (сиборги) резерфорди ят панă. Ку ята йышăниччен элемента уннильквади тесе палăртнă (Unq).
Туни
+ →  + 40n
Хими пахалăхĕсем
thumb|100px|RfCl4 молеуклин тетраэдрлă структури Питĕ сахал шутпа илсе резерфорди хими пахалăхĕсене чехи химикĕ Иво Звара тĕпченĕ. 104-мĕш элемент гафнин хими аналогĕ пулнине тупнă. +4 окислени шайĕнче 250—300 °C вĕçме пултаракан галогенидсем RfCl4 и RfBr4 пулаççĕ.
Усă курни
Питĕ радиохастар тата çурма аркану тапхăрĕ пĕчĕк пулнă пирки ниçта та усă курмаççĕ. м. Резерфорди — искуствелла синтезланă элемент. Чи арканман икĕ изотопĕн 10 тата 13 сехет патнелле (266Rf тата 265Rf). Ăна питĕ сахал тунă пирки ун пахалăхĕсем çинчен питĕ сахал пĕлеççĕ, ниçта та усă курмаççĕ. Резерфорди - пĕрремĕш трансактиноид, ун хими пахалăхĕсем гафни евĕр пулмалла.
Биологи ролĕ
Çурма аркану тапхăрĕ пĕчĕк пулнă пирки биологи ролĕ çук.
Изотопĕсем
2008 çулăн пуçламăш тĕлне резефордин 253-ран 268 таран 16 изотоп, тата 5 изомер паллă. Вĕсен çурма аркану тапхăрĕ миллиçеккунт пайĕнчен 13 сехет таран (265Rf).
Каçăсем
Категори:Хими элеменчĕсем Категори:Металсем Категори:Радиохастар элементсем
Малти Чиперуй
Малти Чиперуй, — Чăваш Республикин Сĕнтĕрвăрри районĕнчи ял Сĕнтĕрпуç ял тăрăхĕнчи ял. Сĕнтĕр (юханшывĕ) хĕрринче вырнаçнă.
Кун-çулĕ
1917-мĕш çултан Шупашкар уесĕн Посад-Турхан вулăсне, 1.10.27 Сĕнтĕрвăрри районне, 20.12.62 Шупашкар районне, 14.3.65 Сĕнтĕрвăрри районне кĕрет. 1.10.1927 - Сĕнтĕрпуç ял канашĕ, 1.10.28 Пуснаркасси ял канашĕ, 24.12.31 - Сĕнтĕрпуç ял канашĕ, 11.12.59 - Чиперуй ял канашĕ Халĕ Сĕнтĕрпуç ял тăрăхне кĕрет.
Асăрхавсем
Категори:Сĕнтĕрвăрри райончи пурăнан вырăнсем
Рихард Вагнер
мини|Рихард Вагнер. Рихард Вагнер (Wilhelm Richard Wagner) —
Философийĕ
thumb|right|Вагнер çемьйепе, тусĕсем картинче 1881 ç.
Çавăн пекех пăхăр
Байрĕйт фестивалĕ
Каçăсем
Категори:Нимĕç композиторĕсем Категори:Опера композиторĕсем
Турхан (Çĕмĕрле районĕ)
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 604 çын, çав шутра 284 арçын, 320 хĕрарăм пурăннă.
Истори
1917 çултанпа Кăрмăш уесне кĕнĕ. 1920 çулхи авăнăн 7-мĕшĕнчен 1927 çулчен Етĕрне уесне кĕнĕ. 1917 çултан Атикасси вулăсне, 1926 çулхи авăн уйăхĕн 14 пуçласа 1927 çулчен Хутар вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Вăрнар районне, 1935 çулхи пуш уйăхĕн 1 хыççăн Çĕмĕрле районне кĕнĕ.
Чумакова Тамара Ивановна
Тамара Ивановна Чумакова (1932 çулхи çурлан 28-мĕшĕ, Вăрасăр ялĕ, Куславка районĕ, Чăваш АССР — 2016, кăрлач, 17, Шупашкар, Чăваш Республики) — совет тата раççей/чăваш юрăçĕ, лира-колоратура сопрани, Чăваш АССР тава тивĕçлĕ артисчĕ (1959), Чăваш АССР халăх артисчĕ (1968), РСФСР тава тивĕçлĕ артисчĕ (1970), К. В. Иванов ячĕллĕ Чăваш патшалăх парнин (1969), «Хисеп палли» орденĕн кавалерĕ
Кун-çулĕ
Тамара Чумакова 1932 çулхи çурлан 28-мĕшĕнче Чăваш АССР кĕрекен Куславка районĕнчи Варасăр ялĕнче нумай ачаллă çĕр ĕçтеш çемьинче çуралнă. Ашшĕ — Иван Павлович, амăшĕ Серафима Ермолаевна. Варасăрти 7 çул вĕренмелли шкулта пĕлӳ илнĕ хыççăн Шупашкарти Ф. П. Павлов ячĕллĕ мусăк училищине вĕренме кĕнĕ. Дирижёр-хор (1953) тата вокал (1955) уйрăмĕсенче ăсталăха туяннă.
2016 çулхи кăрлачăн 17-мĕшĕнче ĕмĕрлĕхех çут тĕнчерен уйрăлса кайнă.
Каçăсем
Категори:Нарспи Категори:Чăваш Енре çуралнисем Категори:Чăваш АССР халăх артисчĕсем Категори:1932 çулта çуралнисем Категори:Çурлан 28-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2016 çулта вилнисем Категори:Кăрлачăн 17-мĕшĕнче вилнисем Категори:Сопрано
Цыганков Геннадий Дмитриевич
Цыганков Геннадий Дмитриевич, — тава тивĕçлĕ спорт мастерĕ, СССР тава тивĕçлĕ тренерĕ, совет хоккеисчĕ тата тренер. 1947 çулхи çурла уйăхĕн 16 çуралнă. 2006 çулхи нарăсăн 16 Санкт-Петербургра вилнĕ.
Пурнăçĕ
1962-1969, 1980 çулсенче Хабаровскри СКА ушкăнĕнче вылянă. 1969-1979 çулсенче Мускаври ЦСКА ушкăнĕнче вылянă.
Хоккейла выляма пăрахсан Геннадий Цыганков тренер ĕçĕ çине куçнă. Нумай вăхăт Хабаровскри «Амур» ушкăнĕн тренерĕ пулса ĕçленĕ.
Çитĕнĕвĕсем
1972, 1976 çулсенче олимп вăййисен чемпионĕ пулнă. 6 хут (1971-1973, 1975, 1978, 1979) тĕнче чемпионĕ ятне, 5 хут (1973-1975, 1978, 1979) Европăн чемпионĕ ятне, 8 хут (1970-1973, 1975, 1977-1979) СССР чемпионĕ ятне тивĕçлĕ пулнă.
1979 çулхи Чĕнсе кăларнин кубокне çĕнтерсе илнĕ.
Категори:Совет хоккеисчĕсем
Урумчи
thumb|290px|right|Урумчи хулин çӳллĕ çурчĕсем Ӳрӳмчи́ (транс.: Улумуци, ئۈرۈمچی, Ürümqi, китай ячĕ — Дихуа, ) — çурçĕр-анăç Китайăн пысăк та хăват аталанса пыракан хули, Синьцзян-Уйгур автономлă районĕн тĕп хули.
Халăх йышĕ — 2,1 млн çын.
Каçăсем
Категори:Синьцзян-Уйгур автономлă район хулисем
Пĕчĕк Йăлкăш
Пĕчĕк Йăлкăш ялĕнче 97 çын (2006) пурăнать. Ялта пĕр урам- Туслăх урамĕ.
Кун-çулĕ
1927 çулчен Етĕрне уесĕн Элĕк вулăсĕнче шутланнă. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕш хыççăн Элĕк районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20-мĕш хыççăн Вăрнар районне кĕртнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14-мĕш хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Элĕк районĕн ялĕсем
Бугуруслановка
Бугуруслановка — Пушкăрт Республикин Çтерлĕ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 259 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Çтерлĕ районĕ
Елань-Елга
Елань-Елга — Пушкăрт Республикин Шаран районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 33 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452636, ОКАТО кочĕ — 80258865002.
Ку ял Пушкăртстанри чăваш ялĕсен ятарласа хатерленĕ йышĕнче пур.
Ялăн чăн-чăн чăвашла ячĕ пулма пултатарть. Анчах та ăна халлĕхе тупса палăртман. Тупăнсан — статья ятне улăштарма тивет. Шырав малалал пырать.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Шаран районĕ
Квензер
Квензер — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 51 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Арави тинĕсĕ
thumb|left|Арави тинĕсĕ космосран thumb|right|250px|Арави тинĕсĕ Арави тинĕсĕ (بحر العرب,, بحیرہ عرب, अरब सागर, Bada Carbeed, Arabian Sea) — Инди океанĕ шутне кĕрекен тинĕс. Анăç енче Арави çурутравĕ вырнаçнă, тухăç енче — Индостан çурутравĕ.
Перерванка
Перерванка — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Мытец юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Арави тинĕсĕ
Тинĕс лаптăкĕ — 4 832 пин км2. Чи тарăн вырăн — 5 803 метр.
Перерванка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Арави тинĕсĕ
Пысăк кӳлмекĕсем: Аден, Оман, Кач, Камбей. thumb|right|[[Сокотра]] Пысăк утравĕсем: Сокотра, Лаккади утравĕсем.
Сасă хытăлăхĕ
Сасă хытăлăхĕ — сасă интенсивлăхне çын еплерех йышăннине кăтартакан ăнлав<!-- субъективное восприятие силы/интенсивности звука (абсолютная величина слухового ощущения). Громкость главным образом функционально зависит от звукового давления (интенсивности звука) и частоты звуковых колебаний. Также на громкость звука влияют его спектральный состав, локализация в пространстве, тембр, длительность воздействия звуковых колебаний и другие факторы.
Арави тинĕсĕ
Тинĕсе Инд юханшыв юхса кĕрет.
Сасă хытăлăхĕ
Единицей абсолютной шкалы громкости является сон. Громкость в 1 сон — это громкость непрерывного чистого синусоидального тона частотой 1 кГц, создающего звуковое давление 20 м кПа.
Арави тинĕсĕ
Пысăк портсем: Бомбей, Карачи, Аден.
Перерванка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Сорваж (Дингуля юппи)
Сорваж — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Дингуль юханшывăн сылтăм çыранĕпе 5 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Перерванка
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Арави тинĕсĕ
Категори:Инди океанĕн тинĕсĕсем
Сорваж (Дингуля юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Сасă хытăлăхĕ
Уровень громкости звука — относительная величина. Она выражается в фонах и численно равна уровню звукового давления в 1 дБ, создаваемого синусоидальным тоном частотой 1 кГц такой же громкости, как и измеряемый звук (равногромким данному звуку).
На рисунке справа изображено семейство кривых равной громкости, называемых также изофонами. Они представляют собой графики стандартизированных (международный стандарт ISO 226) зависимостей уровня звукового давления от частоты при заданном уровне громкости. стандартная кривая равной громкости (normal equal-loudness-level contour): Кривая равной громкости строится по усредненным ощущениям людей с нормальным слухом в возрасте от 18 до 25 лет включительно С помощью этой диаграммы можно определить уровень громкости чистого тона какой-либо частоты, зная уровень создаваемого им звукового давления.
<!--Например, если синусоидальная волна частотой 100 Гц создаёт звуковое давление уровнем 60 дБ, то, проведя прямые, соответствующие этим значениям на диаграмме, находим на их пересечении изофону, соответствующую уровню громкости 50 фон. Это значит, что данный звук имеет уровень громкости 50 фон.
Изофона «0 фон», обозначенная пунктиром, характеризует порог слышимости звуков разной частоты для нормального слуха.
На практике часто представляет интерес не уровень громкости, выраженный в фонах, а величина, показывающая, во сколько данный звук громче другого. Представляет интерес также вопрос о том, как складываются громкости двух разных тонов. Так, если имеются два тона разных частот с уровнем 70 фон каждый, то это не значит, что суммарный уровень громкости будет равен 140 фон.
Зависимость громкости от уровня звукового давления (и интенсивности звука) является сугубо нелинейной кривой, она имеет логарифмический характер. При увеличении уровня звукового давления на 10 дБ громкость звука возрастёт в 2 раза. Это значит, что уровням громкости 40, 50 и 60 фон соответствуют громкости 1, 2 и 4 сона.
В РФ разработан стандарт по стандартным кривым равной громкости — ГОСТ Р ИСО 226—2009 «Акустика. Стандартные кривые равной громкости».
Сигналы чрезвычайно высокой интенсивности в царстве животных издаёт синий кит (189 дБ/мПа/м, или 116 дБ абсолютной громкости) и кашалот (236 дБ/мПа/м). -->
Каçăсем
Категори:Акустика
Головченко Василий Иванович
Головченко Василий Иванович — (23.04.1920-17.03.2014), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 46-мĕш çарĕн 1505-мĕш хăй тĕллĕн çӳрекен артиллери полкĕн САУ механик-водителĕ, старшина.
Индостан
Индостан (хинди हिन्दुस्तान [Hindustān], урду ہندوستان [Hindostān], перс. Hindū сăмахĕнчен — Инд (юханшыв) + -stān), — Азин кăнтăр енче вырнаçнă çурутравĕ. Лаптăкĕ — 2 млн. км². Пĕтĕм лаптăкне Инди йышăнать темелле.
Анăç енче Арави тинĕсĕ вырнаçнă.
Масяково
Масяково — Пушкăрт Республикин Кăйгă районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 217 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452505, ОКАТО кочĕ — 80236805003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кармаскали районĕ
Йывăç чул çинче те ӳсет
«Чул çинче те йывăç ӳсет» (И на камнях растут деревья, Dragens fange) — Юрий Вронскин «Необычайные приключения Кукши из Домовичей» повеçĕпе хайланă кăссай-приключени фильмĕ. М. Горький ячĕллĕ иностудипе «Norsk Film A/S» норвег кинокомпанин, «Совинфильм» пулашнипе, пĕрлехи ĕçĕ. Режиссёрсем — Станислав Ростоцкий тата Кнут Андерсен.
Фильмри тĕп рольсене Александр Тимошкин тата Петронелла Баркер вылянă; иккĕмĕш планри пĕр рольне паллă совет актёрĕ Михаил Глузский сăнарлать.
Фильма 1985 çулта кăтартма тытăнаççĕ, Совет Союзĕнче-та ăна 19,9 млн. çын курать (18 вырăн çулталăк вĕçĕнче).
Норвег версинче фильма «Dragens fange» (Вĕрçĕлен тыткăнĕнче) ятпа кăтартнă.
Сюжет
Фильмри ĕç-пуç пин çул маларах, викингсен харçисем вăхăтĕнче, пулса иртет. Пĕррехинче вĕсем славян каччине Кукшăна тыткăна илеççĕ. Маттур та хăюллă пулнăран ăна пурнăç парнелеççĕ. Тавçăруллă та хастар Кукша викингсене, дан еткерĕсемпе тинĕсре çапăçнă чухне, çĕнтерме пулăшать. Çавăншăн Торир çулпуçĕ ăна Эйнар (тăванĕн ывăлĕ) Ăраскал ят парать. Хĕл каçма викингсем хăйсен янташĕсем патĕнче чарăнаççĕ. Кукшăна кунта норвег хĕрĕ Сигнӳ юратса пăрахать, анчах та ăна малтанах кăнттам та каварлă викинга Сигурда çураçса хунă. Çапах та унăн çывăх çыннисем хĕрне Кукшăна парасшăн: çамрăксем пĕр-пĕрне саваççĕ. Çак ĕçе майлă çавăрас тĕллевпе херĕн амăшĕпе шăллĕ кавар тăваççĕ — вара викингсен хăнаран тухса кайма тивет. Вĕсемпе пĕрле Кукшăн та каймалла. Сигнӳ шăллĕ ăна вăйпа тыса чарасшăн пулать, анчах та хĕр чунĕ туять: тăван çĕршывсăр савнишĕн телей çук, юратнă çынна хăтарать, хăй вара, Сигурда йăпанăвĕнчен хăтăлас тесе сарăмсăр çут тĕнчерен уйрăлса каять.
Рольсем
Кадр хыçĕнчи вырăс текстне Анатолий Ромашинпа Нина Меньшикова вулаççĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП фильмĕсем Категори:Норвегин темкурни фильмĕсем Категори:Норвегин истори фильмĕсем Категори:Викингсем пирки фильмсем Категори:Темкурни фильмĕсем Категори:М. Горький ячĕллĕ киностудин фильмĕсем Категори:Станислав Ростоцкин фильмĕсем Категори:Вырăсла фильмсем Категори:Нумай чĕлхеллĕ фильмсем Категори:Кнут Андерсенăн фильмĕсем Категори:Повеçсене экранизациленисем Категори:1985 çулхи ССРП фильмĕсем Категори:ССРП темкурни фильмĕсем Категори:ССРП истори фильмĕсем Категори:IX ĕмĕрти истори фильмĕсем
Муниципаллă йĕркеленӳ
Муниципаллă йĕркеленӳ — саккунпа татăçуллă вырăнти хăйтытăмлăх, суйлав тата вырăнти урăх хăйтытăмлăх органĕсем ĕçлекен хулари, ялти пурăнан вырăн е урăх территори.
Раççей муниципаллă йĕркеленĕвĕсем
2003 çулхи юпан 6-мĕшĕнчи «Об общих принципах организации местного самоуправления в Российской Федерации» Раççей Федерацин 131-ФЗ-мĕш №-лĕ федераллă саккунпа килĕшӳллĕ 5 тĕслĕ муниципаллă йĕркеленӳ:
....
Граждан право хутшăнăвĕсенче муниципаллă йĕркеленӳсем урăх хутшăнакансемпе — граждансемпе, юридици пайăрçăсемпе, çаплах Раççей Федерацийĕпе тата унăн субъекчĕсемпе — пĕр танах тăраççĕ. Муниципаллă йĕркеленӳ ячĕпе вырăнти хăйтытăмлăх органĕсем ĕçлеççĕ.
Раççей Федерацийĕн Тĕп суйлав комиссийĕ хыпарланипе (2005 çу, 26), Раççей Федерацинче 2006 çулта 24079 муниципаллă йĕркеленӳ (Чечен Республики, Ингуш республики тата Улатимĕр облаçĕсĕр пуçне), вĕсенчен 19769 ял тăрăхĕ, 1773 хула тăрăхĕ, 1780 муниципаллă район, 521 хулари тăрăх, 236 федераци шайĕнчи хула территори (125  Мускавра, 111  Санкт-Петербургра, урăх хуласенче 2006 çултанпа хулари территорисене пăрахăçланă), анчах та çак самантран пуçласа нумай регионсенче улшăнусем пулса иртрĕç, çавăнпа та çак кăтартусем улшăнчĕç.
Муниципаллă йĕркеленӳсем шучĕпе çапла пулаççĕ:
Муниципалитет финансӗсем
Муниципалитет финансӗ-муниципалитет пӗрлӗхӗн шайӗнче йӗркеленӗ тата усӑ куракан укҫа-тенкӗ фондӗсене йӗркелемелли форма.
Муниципалитет финансӗсем муниципалитет йĕркеленĕвĕсен экономика харпӑрлӑхӗн никӗсне хываҫҫӗ.
Кашни муниципалитет пӗлӗвӗ муниципалитет пӗрлӗхӗн территорийӗнче пурӑнакан граждансем суйласа илнӗ представительлӗ влаҫ органӗ йышӑнакан вырӑнти бюджет (вырӑнти бюджет) пур.
Вырӑнти бюджет тупӑшӗсем шутне кӗреҫҫӗ:
Асăрхамалли
Категори:Вырăнти хăйтытăмлăх **
Биробиджан
Биробиджа́н (ביראָבידזשאן) — 1937) Раççей хули, Еврей автономлă облаçĕн администативлă тĕпĕ (1934 çултанпа).
1915 çулта никĕс хунă, 1937 çултанпа хула шайĕнче. Халăх йышĕ 78 500 (2006).
Çутĕçпе ăслăлăх
Хулара виçĕ аслă пĕлӳ керменĕ:
Хула хуçалăхĕ
Çăмăл промăçлăх: трикотаж (объединени «Виктория», УАП «Диамант»), текстиль (çĕвĕç пĕрлĕхĕ «Надежда»), пушмак, пимокат фабрикисем. 1960-мĕш çç. вĕçĕнче чăлха-трикотаж фабрикине хута янă.
Машинă тăвасси те аталаннă. 1936 çулта обоз тăвакан завод, 1960 çулта унăн никĕсĕнче тырă, силос пухакан комбайн тăвакан завод «Дальсельхозмаш». Предприятисем: АП «Биробиджан хăват трансформаторĕсен завочĕ», авторемонт завочĕ, АП «Камбий», УАП «Дальсельмаш», УАП «Биробиджан пукан-сĕтел фабрики», УАП «Элегант», ХАП «Дальневосточная обувная компания 'Восток-Холдинг'», УАП «Фабрика валяной обуви 'Зима'», УАП «Макаронная фабрика 'Бетэавон'», ООО «Тайга-Восток», ПП «Биробиджан-молоко».
Этеплĕх
thumb
Каçăсем
Категори:Еврей автономлă облаçĕсем
539
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Каразыбаш
Каразыбаш — Пушкăрт Республикин Шаран районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 77 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452636, ОКАТО кочĕ — 80258865003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Шаран районĕ
Пĕчĕк Элĕк
Пĕчĕк Элĕк — Чăваш Республикин Элĕк районĕн ялĕ.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Ялта 73 çын (2006) пурăнать. Ялта пĕр урам- Ленин урамĕ.
Кун-çулĕ
1927 çулчен Етĕрне уесĕн Элĕк вулăсĕнче шутланнă. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Элĕк районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20 хыççăн Вăрнар районне кĕртнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Элĕк районĕн ялĕсем
Кельват
Кельват — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Васюган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 199 км.
Яблуновка
Яблуновка — Пушкăрт Республикин Çтерлĕ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 25 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453148, ОКАТО кочĕ — 80249824004.
Кельват
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
-стан
-стан cуффиксĕ перси чĕлхи çинчен «… енĕ» тенине пĕлтерет. Нумайăш патшалах тата çĕрсен ячĕсене кĕрет. Тĕслĕхрен, «Туркменистан» «туркменсен енĕ» тенине пелтерет.
Кельват
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Яблуновка
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Çтерлĕ районĕ
Кельват
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Дагестанăн Акуша районĕ
Акуша районĕ, - Дагестан районĕ.Администрациĕ Акуша салинче вырнаçнă.{дарг.Ахъущала район}
Тавралăхĕ
Акуша районĕ Дагестанăн варринче вырнаçнă. Юнашвр районсем: Леваш, Сергокали, Дахадай, Кули тата Лак районĕсем. Территори лаптăкĕ — 622,8 км².
Халăх йышĕ, район тытăмĕ
Пурăнан халăх йышĕ 54 пин çын.
Ялсенче даргинсемпе (96,0 %) лаксем (3,9 %) (Балхар, Кули, Уллучара тата Цуликана ялсем) пурăнаççĕ
2002 çулхи Пĕтĕм Раççĕйри халăх çыравĕн хыпарĕпе наци йышĕ:
Каçăсем
Категори:Дагестан районĕсем Категори:Дагестан
Хула тăрăхĕ
Хула тăрăхĕ — халăх хăй тата (е) суйлав тата вырăнти хăй тытăмлăх органĕсем урлă вырăнти хăй тытăмлăхлă хула е посёлок.
Хулари тăрăх шутĕнчи мар хула тăрăхĕ муниципаллă района кĕрет.
Хула тăрăхĕ — муниципаллă реформăпа шутласа хунă Раççейри муниципаллă йĕркеленӳсен пĕр тĕсĕ.
Хула тăрăхĕн территорине пĕр хула е пĕр посёлок, çаплах хула тăрăхне (посёлоксен тата муниципаллă йĕркеленӳне кĕмен ялсен территорине шута илсе) социаллă, транспорт тата урăх инфраструктури аталанăвĕн тĕп планĕпе кирлĕ территори кĕрет.
Каçăсем
Категори:Вырăнти хăйтытăмлăх
Бабенко Яков Алексеевич
Бабенко Яков Алексеевич — ( - ), 1-мĕш Украина фрончĕн 13-мĕш çарĕн 117-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 333-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн командирĕ, гварди подполковникĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати -.
Дагестанăн Кизляр районĕ
Кизляр районĕ,- Дагестан районĕ.1920 çулта район никĕсленĕ.Администрациĕ Кизляр хулинче вырнаçнă.
Халăх йышĕ
Районта пурте 67.7 пин çsн ( 2010 ) пурăнать.Пĕтĕм халăх йышăнчен : 41 % - аварсем, 18.2 % - вырăссем, 16 % - даргинсем, ногайсем, кумăксем.
Хусалăх
Категори:Дагестан районĕсем
Эвенк чĕлхи
Эвенк чĕлхи, (кив. тунгус чĕлхи) — эвенксен чĕлхи. Раççейĕн Хĕвел тухăç Çĕпĕртерриторинче — Ениçейĕн сулахай çыранĕнчен пуçласа Сахалина çити (35,5 пин çын 2002), çаплах 9 пине яхăн çын пурăнать, çав шутра солонсем — Китайăн çурçĕр енче (Шалти Монголи, Синьцзян-Уйгур автономи районĕ) тата Монголире. Эвен тата негидаль чĕлхисемпе пĕрле тунгус-маньчжур чĕлхисен çурçĕр ушкăнне кĕрет.
Çурçĕр, кăнтăр тата мал пуплевĕсене уйăраççĕ. Фонетика пахалăвĕсемпе «ха-калакан», «касакан» и «чашлакан» диалектсем пулаççĕ. Солон диалектне хăш чухне уйрăм чĕлхе шутне кĕртеççĕ. Литература чĕлхине кăнтăр пуплевĕн непс (1953 ç. — полигусов) калаçавĕн никĕсĕпе йĕркеленĕ. Эвенк чĕлхинче уçă сасăсен пахаллă-шутлă гармонин кăткăс (пусмаллă) саккунĕ пур. Грамматика йĕркипе суффикслă-агглютинатилă тĕсĕн чĕлхисен йышне кĕрет. Лексика енĕпе якут тата бурят чĕлхисене çывăх, вырăс чĕлхинчен илнĕ сăмахсем те пур.
Раççейре çырулăхне 1929 çултанпа латин графикипе, 1937 çултанпа — вырăс алфавичĕн никĕсĕпе. Китайпа Монголире, официаллă çырулăхĕ çук пулнипе, эвенк тексчĕсене Кивĕ монгол çырăвĕпе çырнă. Китайра çаплах пиньиньпе тата китай иероглифĕсемпе хайланă. Уйрăм çыру çăлкуçĕсем XIX ĕмĕр тĕлнелле пулаççĕ.
Эвенк чĕлхине ача-пăча сачĕсенче, пуçламăш шкулта, хăш чухне 8-мĕш класа çити факультатив шайĕпе, вĕрентеççĕ. Санкт-Петербургри, Якутскри, Хабаровскри, Улан-Удэри аслă пĕлӳ керменĕсенче тата Игаркăри, Николаевск-Амур-çинчи наци педучилищисенче усă кураççĕ.
Вĕренӳ литературине хатĕрленĕ, илемлĕ литература аталанать. Турара эвенк чĕлхиллĕ страницăллă «Эвенкийская жизнь» хаçат тухать.
Хальхи саманари лару-тăру
1989 çулхи халăх çыравĕпе, эвенк халăхĕн йышĕ Раççейре 29 957 çын пулать. Вĕсенчен эвенк чĕлхине тăван вырăнне 26,1 % (1979 çулта — 20,7 %) хурать. Ирĕклĕ эвенк чĕлхипе 45,1 % калаçнă, вырăс чĕлхипе — 75,2 %. Тăван чĕлхепе калаçакансен йышĕ регионтан килет — тĕслĕхрен, Амур тата Чита (халĕ — Байкал лешьен) облаçĕсенче тăван чĕлхене 98 % эвенк, Иркутск облаçĕнче — 47 %, Бурятире тата Якутире — 12—15 %.
Кăнтăр пуплевĕн калаçăвĕсем
Чăшлату кĕçĕн ушкăн: Касакан кĕçĕн ушкăн:
Вуламалли
Категори:Раççей чĕлхисем Категори:Тунгус-маньчжур чĕлхисем
Осипова Елизавета Борисовна
Осипова Елизавета Борисовна, (1945 çул, Чăваш АССР Элĕк районĕ, Витеçуч ялĕ) — чăваш прозăçи
РФ ÇП тата Чăваш Енĕн (1992 çултанпа) ÇП пайташĕ.
Кун-çулĕ
1945 çулта Чăваш Енĕн Элĕк районĕнчи Витеçуч ялĕнче çуралнă.
Чăваш патшалăх университетĕнче вĕренсе тухнă. Шупашкарти пир-авăр комбнатĕнче ĕçленĕ. Каярахпа «Тăван Атăл» журналта вăй хунă.
Пултарулăх ĕçĕсем
Унăн кĕнекисем:
Асăрхавсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:Раççей çыравçисем Категори:СССР çыравçисем Категори:Чăваш çыравçисем Категори:1945 çулта çуралнисем Категори:Утăн 7-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Пайăр çынсем:Элĕк районĕ
Теодор Шторм
Теодор Шторм (Storm Theodor) — нимĕçсен паллă çыравçи, сăвăçĕ.
Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Теодор Штормăн çуралнă вырăнĕ — Çурçĕр Фрисланди. Хăйĕн тăван хулинче латин шкулĕнче, Любекре гимназире вĕреннĕ, Киль тата Берлин университечĕсенче право пĕлӳне пухнă. 1843–1853 çулсенче юрист ĕç-пуçне Хузум хулинче пикеннĕ.
Ун чухне Шлезвиг херцăклăхпа Дансен патшалăхĕ хушшинчи ĕçсем хĕрӳллĕхе кĕрсе кайнă пулнă, пăлхав хыпса тухать, вырăнти нимĕç халăхĕ майлă Прусси вăрçăпа тухать, çапах та тăван çĕр-шыв ирĕклĕхĕшĕн пынă тытăçура пăлхава дансем пусараççĕ, çакăнпа килĕшеймесĕр Шторм Пруссие эмиграцие каять. 1864 çулта герман-дан вăрçисем хыççăн Шлезвиг Данирен уйрăлать. Шторм Хузума таврăнать те 1880 çулччен юрист ĕçĕнче вăй хурать. Çыравçă Хадемаршенре (Гольштейн) 1888 çулхи утăн 4-мĕшĕнче вилет.
Лирика юррипе поэзин юлашки ăсти пулса, Шторм XIX ĕмĕрте Л. Тик пуçарнă сăвăçлăх йăлине çӳллĕ шая çити ӳстерет. Унăн сăввисем (Gedichte, 1852) нимĕç çавăç-лирики йышĕнче паллă вырăн йышăнаççĕ. Уйрăмах унăн новеллисем мăнаçлăн шăранса тухаççĕ. Пĕрремĕш курăнăвлă новелли XIX ĕмĕрте пурне те паллă Иммензее (Immensee, 1850) шутланать, çапах та чи пахараххи "Шур утланçă" (Der Schimmelreiter, 1888) тата Aquis submersus (лат. «Шывра путăнни») мерченĕ (1876) пулать.
Шторм ĕçĕсене вырăсла куçаракансем
С. Григорьева, Т. Путинцева, Е. Михелевич, Л. Коган, Д. Каравкина, И. Зусманович, Вс. Розанов, Е. Янова, Б. Замарин, Н. Касаткина, Н. Аверьянова, А. Авербах.
Сор-Ель
Сор-Ёль — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Луза юханшывăн сулахай çыранĕпе, 442 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Дагестанăн Лак районĕ
Лак районё - Дагестан районё.Администрациё Кумух салинче вырнасна.
Головченко Владимир Терентьевич
Головченко Владимир Терентьевич Головченко Володимир Терентійович — (16.11.1921-22.03.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 31. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 5-мĕш тапăнакан çарĕн 220-мĕш уйрăм танк бригадин автоматчиксен взвочĕн командирĕ, аслă лейтенант.
Сад унки
Сад унки, çаплах Б унки — Мускавăн варринчи транспорт çавра магистралĕ. Вăрăммашĕ — 15,6 км, анлăшĕ — 60-70 м.
Кун-çулĕ
Ӗлĕкрех Мускава фортификаци çурт-йĕрĕпе хӳтĕленĕ пулнă, вĕсенчен пĕри — 16 км тăршшĕ çавра çĕр валĕ.
Ункăн урамĕсемпе лапамĕсем
Сехет сăнни куçнипе (Тĕвер урамĕнчен пуçласа):
Метро чарăнăвĕсем
Сехет сăнни куçнипе (Тĕвер урамĕнчен):
Каçăсем
(KMZ патасен файлĕ Google Earth валли)
Категори:Мускав урамĕсем
Дагестанăн Хасавюрт районĕ
Хасавюрт районĕ - чи пысăк ( халах йышĕпе ) Дагестан районĕ.Администрациё Хасавюрт хулинче вырнаçнă. Лаптакĕ 1 425 см2.
Халăх йышĕ
Районта пурте 140.4 пин çын ( 2010 ) пурăнать.Пётём халăх йышĕнчен : кумăксем - 34 %, чеченсем - 28 %, аварсем - 25 %, лезгинсем - 5 %, даргинсем - 4 %.
Каçăсем
Категори:Дагестан районĕсем
Муниципаллă район
Муниципа́ллă райо́н — пĕрлĕ территориллĕ темиçе хула, ял тăрăхĕсене, тен ялсем хушшинчи территорие те пĕрлештерекен муниципаллă йĕркеленӳ.
Яланхилле, муниципаллă районсене малтанхи совет администрациллĕ-территориллĕ системипе район чиккисенче йĕркеленĕ.
Каçăсем
Категори:Вырăнти хăйтытăмлăх *
Переходница
Переходница — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ территорипе юхать. Великая юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн тăрăхĕнче, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем
Янкăлч ял тăрăхĕ
Янкăлч ял тăрăхĕ  — Чăваш Республикинчи Канаш районĕн ял тăрăхĕ.
Телефон: +7(83533)6-17-02.
Ял тăрăхĕн пуçлăхĕ — Савельева Галина Георгиевна.
Пурăнан вырăнсем
Янкăлч, Сивçырма, Çĕнĕ Юнтапа, Янкăлч разъезчĕ, Пукăртан Татмăш, Анат Татмăш, Вăтакас Татмăш, Çĕнĕ Шуртан ялĕсенчен тăрать. Пĕтĕмĕшлĕ çĕр лаптăкĕ га.
Каçăсем
Категори:Администрациллĕ виçесем, алфавитпа Категори:Канаш районĕн ял тăрăхĕсем Категори:Чăваш Енĕн ял тăрăхĕсем
Арсланово (Арслановский ял тăрăхĕ, Киги районĕ)
Арсланово  — Пушкăрт Республикин Кармаскали районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 798 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452507, ОКАТО кочĕ — 80236810001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кармаскали районĕ
Новая Сбродовка
Новая Сбродовка — Пушкăрт Республикин Шаран районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 21 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452636, ОКАТО кочĕ — 80258865004.
Пацифида
Пацифи́да (е Пасифи́да, çаплах — Му континенчĕ) — гипотезăри Лăпкă океана путнă континент. Чылай халăхсен авалхи халапĕсенче тăтăшах Лăпкă океан вырăнĕнчи утрав е çĕр пирки асăннă, анчах та «хыпарĕсем» тĕрлĕ пулаççĕ.
Оккульт тата пара-ăслăлăх литературăра Пацифида пирки тăтăшах пĕр-пĕрине хирĕçлекен, тĕрлĕ халăхсен халапĕсенче тата авторсен фантазийĕсенче нумай верси (Атлантика океанĕнчи Атлантида, Инди океанĕнчи Лемурия, Çурçĕр Пăрлă океанĕнчи Арктида-Гиперборея пекех) пур.
«Му» терминĕ
Брассер де Бурбур аббат майя çырăвне тĕс мар куçарнипе кĕртнĕ. Унăн ăнлавĕпе Анăçри (Атлантика океанĕнче) çĕре палăртнă. Огюст Лё-Плонжонпа Джеймс Чёрчвард оккульт çыравçисем ăна йышăннă, вĕсен ĕçĕсенче Му Лăпкă океанри питĕ пысăк материка — тĕнчери мĕнпур культурăна çуратнă амăшне — кăтартнă. «Му»терминпа тăтăшах мистиксемпе пара-ăслăлăх теорисене тытса пыракансем усă курнă.
Пасха утравĕ
Пасха утравĕ — утравсенчен пĕрри, ăна тăтăшах вăрттăн та асамлă шутлаççĕ. Аякра тăраканскер, моаи (чул скульптурисем), Полинезипе те, Кăнтăр Америкăпа çыхăнса тăни халиччен те епле пулса тухни пирки халапсем çӳреççĕ. Халапсенче каланипе, утрав çинче тахçан нумай çын пурăннă, утравĕ те пысăкрах пулнă, кайран шыва анма тытăнать. Статуйсене тума пултарнине шантарса хыпарланă, хăшпĕр теорисемпе çакна тума нумай çын кирлĕ, хальхи утрав территоринче çавăн чухлĕ халăх тăранса пурнаймасть. Геологи енчен çирĕплетнипе çыран хĕрри пурăнма пуçланăранпа улшăнман. Этемлĕхĕн кун-çулĕн юлашки пинçуллăхĕнче утрава çутçанталăк катастрофи тустарман.
Кунсăр пуçне хăшпĕр ватă карттăсенче Пасха утравĕ таврашĕнче урăх территорисене те кăтартнă. Сăмахран, Дэвис çĕрĕ, кăтартнă тĕлте çук. Çырса панипе, çак утрав Пасха утравĕ пекех, çапах та пысăкăшпе пысăкрах. Тепĕр енчен, виçнĕ чухне йăнăш тума пултарнă.
Полинези
Полинезисем Анăç енчен пурăнма килнĕ пулин те, халапсенче Тухăçран килнĕ ламтайсем пирки асăнаççĕ. Çакна Тур Хейердал та кăтартнă. Индейсен полинезисемпе пĕрлехлĕх сахал, çавăнпа та вĕсем хушшинче çĕр пулма пултарнă.
2-мĕш Украина фрончĕ
2-мĕш Украина фрончĕ — Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи тапхăрĕнчи Хĕрлĕ Çарăн фрончĕсенчен пĕри.
Пацифида
Полинези
Лăпкă океанри çулăм унки питĕ хастар, пысăк пĕрхĕнӳсем çĕр çийĕнчи вулкансенче те (Кракатау, Майон, Семеру, Пинатубо ), шыв айĕнчисенче (Тонга ). Извержение Кракатау сильнейшим образом изменило остров пулаççĕ, çаплах Туанаки утравĕ шыва аннă пирки паллă (Кук утравĕсем, Туанаке атоллпа пăтраштармалла мар).
2-мĕш Украина фрончĕ
Фронт тытăмĕ
Малтанах:
Пацифида
Ăслăхри версисем
Пацифидăна тинĕс тĕпĕнче шыраман. Континент е пысăк утрав пуррине тĕпчесе ĕнентерни çук.
Пацифида ятпа тепĕр тахçанхи Гондванăран пĕрремĕш катăлса уйрăлнă материка каланă. Унăн вырăнĕнче Австрали, Çĕнĕ Зеланди тата Океанири хăшпĕр утравсем çуралнă. Çакна унти чĕрчун тата ӳсентăран уйрăмлăхĕ палăртать.
2-мĕш Украина фрончĕ
Фронт тытăмĕ
Малашне: Операци пăхăнăвĕнче:
Пацифида
Çав. пекех
Категори:Путнă çĕрсем пирки халапсем Категори:Халапри патшалăхсем Категори:Гипотезăри çĕрсем
2-мĕш Украина фрончĕ
Çарпуçлăхĕ
Çарпуçсем:
Штаб пуçлăхĕсем
Каçăсем
Категори:Совет фрончĕсем Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин тапхăрĕнче Категори:Украина Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин тапхăрĕнче Категори:2-мĕш Украина фрончĕ
Steppenfront
Сорник
Сорник — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Кильченга юханшывăн сулахай çыранĕпе, 5 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
540
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Дагестанăн Тарумовка районĕ
Тарумовка районё - Дагестан районё.Администрациё Тарумовка салинче вырнаснă.Район 6 юпа уйăхра 1946 султа никёсленё.
Обри Винсент Бердслей
мини|справа|Обри Бёрдслей, Жак-Эмиль Бланш ĕçĕ, 1895 О́бри Ви́нсент Бердсле́й, çаплах Бĕрдсли (Aubrey Vincent Beardsley; çурла, 21 1872 — пуш, 16 1898) — акăлчан ӳнерçи-графикĕ, иллюстраторĕ, декораторĕ, сăвăçĕ, акăлчан эстетикă юхăмĕн 1890-1890 çç. паллă ĕçченĕ.
Дагестанăн Тарумовка районĕ
Халăх йышё
Районта пурте 31.6 пин сын пурăнать : вырăссем, аварсем, даргинсем, кумыксем, ногайсем т.ыт.
Каçăсем
Категори:Дагестан районĕсем