cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шумер
Литература
Шумер литературин паллă пултару ĕçĕ — «Гильгамеш кăссайĕ» — шумер халапĕсен пуххи, ăна каярах аккад чĕлхине куçараççĕ. Çак эпосăн çырăвĕсене Ашшурбанапал патшан пайпăлĕнче тупнă. Юмахра Уракăн чаплă патши Гильгамеш, унăн тискер тусĕ Энкиду çинчен тата вилĕмсĕрлĕхĕн вăрттăнлăхĕ пирки те çырнă. Эпосăн пĕр пуçĕнче, этемлĕхе тĕнчене шыв путамĕнчен çăлнă Утнапиштим çинчен çырнă, çакă ĕнтĕ çав тери пайпăл кĕнекинчи Ной Ковчегне ас илтерет. Çак сюжет ĕнтĕ Кивĕ Халала кĕрет. Çаплах шумер-аккадсен «Энума элиш» космогони эпосне асăнмалла.
Тĕнĕ
thumbnail|right|Шумер ама турри Мэ йĕркисем: Çынна шумер халаплăхĕпе турă юнĕпе çăрнă тăмран туса хунă, çаплах шумерсен пĕтĕм тĕнчене шыв илнĕ халапĕ пулнă, каярах чылайăшĕ иудалăха, христианлăха никĕсленсе кĕреççĕ. Çут тĕнче шумерсен шухăшĕпе аялти çӳлти тĕнчесене уйрăлать. Аялти тĕнче çĕр айĕнчи пысăк уçлăх пулать, çӳлти тĕнче — тӳпесенче. Аялти тĕнчене Нергальпе Еремнигаль турăсем тытса пынă. Шумерсем шухăшланă май вĕсем турăсен ĕç-хĕлĕсемшĕн çуралнă, вĕсемпе турăсем хушшинче тачă çыхăну пурине питĕ тарăн ĕненнĕ. Шумерсем хăйсен ĕç-пуçĕсемпе шумерсем турăсене «тăрантаратпăр», пирĕнсĕр турăсем пулма пултараймаççĕ, эпир турăсемсĕр çук тесе пурăннă.
Сĕлĕ
Сĕлĕ — тырă çемйинчи пĕр çуллă тата нумай çуллă ӳсентăран ăрачĕ. Унран геркулес тăваççĕ.
Классификаци
20 яхăн биологи тĕсĕ. Чи пыс —, е ахаль сĕлĕ. Ытти тĕсĕсем çумкурăк шутланаççе, вĕсен хушшинче (пуш сĕлĕ) чи сарăлни.
The Plant List данныйсен базипе ăратра 22 тĕс :
Каçăсем
Категори:Çăкăр тĕшĕллисем Категори:Ӳсентăрансем, алфавитпа
Александровски
Александроски Aleksantrofskĭ — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял. Хальхи вăхăтра ытларах чăвашсем пурăнаççĕ. Кĕтне хĕрринче вырнаçнă.
Кулын-Игол
Кулын-Игол — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Вах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 367 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Тан-çинчи-Ростов
right|thumb|340px|Каçхи хула. Танăн сулахай енчен
Росто́в-Тан-çинчи́ — Хĕвелтухăç-Европа айлăмĕн кăнтăр-хĕвелтухăçенче, Тан юханшывăн çыранĕсенче, юханшыв Азов тинĕсне юхса кĕриччен 46 çм вырнаçнă раççей хули. Мускавв çитме 1094 çухрăм. Ростов облаçĕн администраци центрĕ шутланать, 2000 çулхи çăвăн 13-мĕшĕнчен Кăнтăр федераци тăрăхĕн администраци центрĕ. 1749 çулта Елисавет Петровна арăм император хутайĕпе никĕсленĕ.
2008 çулхи çу, 5 Раççей Федераци президенчĕн хутайĕпе Ростов-Тан-çинчи хулана Раççей Федерацин чыслă «Вăрçă мухтавĕн хули» ята тивĕçтернĕ.
Хула тытăмлăхĕ
Хула сакăр районтан тытăнса тăрать: Ворошилов, Чукун çул, Киров, Ленин, Октябрь, Первомай, Пролетари, Совет районĕсем çине. Хулан тĕп урамĕ — Мăн Сад урамĕ.
Çутĕç
Хулара 48 аслă пĕлӳ паракан вĕренӳ заведенийĕ вырнаçнă. Вĕсем шутне 13 университет, 9 академи кĕрет. Вăтам пĕлӳллĕ професси паракан 34 заведени: 24 колледж, 5 техникум, 5 училище. Пуçламăш пĕлӳллĕ професси паракан заведени пурĕ 40. Вĕсен шутне 24 лицей, 16 професси училищи кĕрет. Пĕтĕмешле вăтам пĕл паракан шкулсен шучĕ 159.
Культура
Хулара пурĕ 43 вулавăш ĕçлет. Вĕсенчен пысăккисем:
Пиçенчĕк хула тăрăхĕ (Самар облаçĕ)
Пиçенчĕк хула тăрăхĕ — Самар облаçĕнчи Пиçенчĕк районне кĕрекен муниципаллă йĕркелĕвĕ.
Тан-çинчи-Ростов
Тăванлă хуласем
Туслăх паркĕнче лартнă тăванлă хуласем ăçта вырнаçнине кăтартакан паллăсем|120px|thumb
Пиçенчĕк хула тăрăхĕ (Самар облаçĕ)
Администраци центрĕ — Пиçенчĕк хеп.
Администрациллĕ тытăмлăхĕ
Пиçенчĕк хула тăрăхне кĕрет:
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕн ял тăрăхĕсем Категори:Самар облаçĕн Пĕçен районĕ
1654
Вилнĕ
Категори:Çулсем
90
Пулăмсем
Китай:
Вилнĕ
Категори:Çулсем
90er
Циккорий
Циккорий (Cichórium) — ӳсентӑран, нумай ҫул ӳсекен курӑк евӗрлисен кил-йышӗнчи Астрасен, е кӑткӑс чечеклисен биологилле речĕ. Тӗп паллӑ тӗсӗ — ахаль циккорий.
Çавăн пекех ку ÿсентăрана хăшпĕр диалектсенче сивĕ курăк, ийе чечекĕ теççĕ, анчах та кунта ÿсентăранăн уйрăм тĕсĕ пирки мар, рет енĕпе сăмах пырать те, çавăнпа та ун пек япаласене статья ячĕ пек кĕртме майлах мар пек туйăнать.
Савăл çырулăхĕ
мини|Шуруппакри савӑл çырулăхĕн тӗслӗхӗ
Каçăсем
Категори:Савăл çырулăхĕ
Яна Бирде
Яна Бирде — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 349 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452221, ОКАТО кочĕ — 80256845009.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Ерлыково
Ерлыково — Пушкăрт Республикин Мияки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 514 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452080, ОКАТО кочĕ — 80244850002.
Яна Бирде
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чекмакуш районĕ
Ерлыково
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Ягъель (Усы юппи)
Ягъёль (Яг-Йоль) — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Уса юханшывăн сылтăм çыранĕпе 191 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Ерлыково
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мияки районĕ
Ягъель (Усы юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
1655
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Ăрат (пĕлтерĕшсем)
Çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Ухварин Владимир Иванович
{{Ăсчах {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{!!}} {{!}}} {{!}}} }}
Ухварин Владимир Иванович - медицина ăслăхĕсен тухтăрĕ, Çар медикĕ. Полковник. Медицина ăслăлăхĕсен докторĕ, профессор.
Кошелга (юханшыв)
Кошелга — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Мăн Ик юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Ухварин Владимир Иванович
Кун-çулĕ
Патăрьел районĕнчи Çĕнъял ялĕнче çуралнă.
Кошелга (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Ик. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Ухварин Владимир Иванович
Кун-çулĕ
Чĕмпĕр, Воркута хулисенче, Вьетнамра хĕсметре тăнă.
Кошелга (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ухварин Владимир Иванович
Кун-çулĕ
Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:Чăваш ăсчахĕсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа
Осинки хула тăрăхĕ (Самар облаçĕ)
Осинки хула тăрăхĕ — Самар облаçĕнчи Пĕçен районне кĕрекен муниципаллă йĕркелĕвĕ.
Администраци центрĕ — Осинки хеп.
Администрациллĕ тытăмлăхĕ
Осинки хула тăрăхне кĕрет:
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕн ял тăрăхĕсем Категори:Самар облаçĕн Пĕçен районĕ
Ярапайкӳл
Ярапайкӳл Ярабайкуль — Пушкăрт Республикинчи Элшей районĕнчи чăваш ялĕ.
Демографи
Халăх йышĕ:
2002 çулхи çыравпа килĕшӳллĕн чăвашсем пайĕ (83%).
Тавралăхĕ
Район центрне — Раевский салине çитме: 40 çм , Кайраклă ялне 5 çх, Аксеново станцине 15 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем Категори:Пушкăрт Республикин Элшей районĕ
Луцки
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Тутар Тимешĕ
Тутар Тимешĕ, — Чăваш Енĕн Патăрьел районĕнчи мишерĕ ял. Ял Пăла юханшывĕн сулахай çыранĕнче вырнаçнă. Ялта пу[лпмăш шкул, ял вулавăшĕ, фельдшер пункчĕ пур. Ялпа юнашар сăвăр заказникĕ вырнаçнă.
Истори
Яла 1629 çулта Касимов ханстствинчен килнĕ хесмет мишерĕсем никĕсленĕ.
Чĕмпĕр кĕпернин Астăвăм кĕнекинче çырнипе, 1868 çулта ялта 12 кил пулнă. 1911-мĕш çулта ялта 74 кил, вĕсенче 216 арçын тата 18% хĕрарăм пурăннă.
1920 çулхи çурла уйăхĕн 3 Пăва уесне, ун хыççăн вара Çĕрпӳ уесне кĕнĕ. 1920 çулхи юпа уйăхĕн 5 хыççăн Çĕрпӳ уесĕн Йĕпреç районне кĕртнĕ. 1921 çулхи çĕртме уйăхĕн 22-пе 1927 çулчен Патăръел уесне кĕнĕ. Ку пĕтĕм вăхатра ял çак пайланусен Патăръел вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Аслă Патăръел районне кĕнĕ. 1935 çулхи çу уйăхĕн 19 хыççăн Патăръел районне, 1939 çулхи нарăс уйăхĕн 22 хыççăн Чкаловски районне, 1957 çулхи чӳк уйăхĕн 20 хыççăн хальхи вăхăт таран Патăръел районне кĕрет. .
Асăрхавсем
Категори:Патăрьел районĕнчи пурăнан вырăнсем
Азов тинĕсĕ
thumb|250px|Азов тинĕсĕ, НАСА спутникĕнчен тунă ӳкерчĕк. Азов тинĕсĕ (Азовское море, Азовське море, Azaq deñizi) — Хура тинĕсĕн çурçĕр-тухăç енчи шыв лаптăкĕ, Керчь пырĕпе (авалхи вăхăтра — Босфор Киммери, анлашĕ 4,2 км) Хура тинĕспе çыхăнать. Ĕлĕк грексем ăна Меоти кӳлли (греч. Μαιῶτις), римсем Palus Maeotis, скифсем Каргалук, меотсем Темеринда (тинĕс амăшĕ тенĕ); кайран арабсем Нитшлах е Бараль-Азов, турккăсем Барьял-Ассак е Бахр-Ассак (Тĕксĕм-кăвак тинĕс; паянкунхи турккă чĕлхипе Azakdenizi), генуэзсемпе венециансем Mare delle Zabacche (Mare Таnе) тенĕ. Азов тинĕсе хăйĕн ятне Азов хуларан илнĕ.
Истори
Азов тинĕсне тепчев ĕçĕсенче виçĕ пусăма палăртаççĕ:
XIX ĕмĕр
Азов тинĕсĕ Раççейшĕн XIX ĕмĕрте питĕ кирлĕ пулнă, пĕр енчен, пулă пуянлăхне пула, тепĕр енчен — тинĕс урлă сутăç ĕçĕсене ӳстерес шутпа.
Асăрхавсем
Категори:Азов тинĕсĕ
Софи Марсо
thumb|right|Софи Марсо thumb|right|Софи Марсо Софи́ Марсо́ (Sophie Marceau; хĕр чух: Софи Мопю — Sophie Maupu, 1966 çулта çуралнă) — франци киноартисчĕ.
Авалхи Грецин халаплăхĕ
мини|справа|450px|Вуникӗ олимп туррисене сӑнарлакан барельеф. Сылтӑмалла: Гестия, Гермес, Афродита, Арес, Деметра, Гефест, Гера, Посейдон, Афина, Зевс, [[Артемида тата Аполлон. Уолтерс Ӳнер музейӗ.]]
Корсика
Ко́рсика (Corse, Corsica, Corsica) — Вăтаçĕр тинĕсĕнчи пысăккашĕпе тăваттăмĕш утрав, Францин 26 регионĕсенчен пĕри. Пысăк хула — Аяччо. Халăх йышĕ — 272 пин çын (25-мĕш вырăнта).
Авалхи Грецин халаплăхĕ
Пĕрремĕш турăсем
Чи малтан Хаос пулнă. Хаосран Гея (Çĕр), Нюкта (Каç), Тартар (Тĕпсĕрлĕх), Эреб (Тĕттĕмлӗх), Эрос (Юрату) тухнă. Геяран Уран (Тӳпе) тата Понт (шалти Тинĕс) çуралнă. Турăсан сăнĕ вĕсем пăхса тăракан ҫутҫанталӑк тӗсӗсем евĕрлĕ пулнă.
Софи Марсо
Кун-çулĕ
Софи (Сухвие) çуралнă 1966 çулти чӳк, 17 Жантильи (Gentilly) (Парис çывăхĕнчи Бисетăр форчĕ патĕнчи) пĕчĕк хулара çуралнă. Ашшĕ трейлер шофёрĕ, амăшĕ — лавккари сутăç пулса ĕçленĕ.
Каçăсем
Категори:Франци артисчĕсем Категори:Çынсем, алфавитпа Категори:Чӳкĕн 17-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1966 çулта çуралнисем
Авалхи Грецин халаплăхĕ
Каçăсем
Категори:Индоевропа халаплăхĕ Категори:Тĕнĕн малтанхи формисем
Корсика
Тавралăхĕ
thumb|left|250px|Утравăн картти Территори лаптăкĕ 8680 км². Региона Кăнтăр Корсика тата Тури Корсика департаментсем кĕреççĕ.
Утрав варринче — 3000 м çӳллĕш тусем. Юханшывсем ту çинчен анаççĕ, пăрахут çӳреие юрăхлисем: Гравона, Рестоника, Тараво тата урăххисем. Пысăкки — Голо (90 км).
Кун-çулĕ
Пирĕн эрăччен 6 пин çул каялла вырăнти сунарçăсемпе çутçанталăк çимĕçне пуçтаракансене импрессо этеплĕхĕ хĕстерме тытăнать. Корсика этеплĕх йăли кӳршĕ Сардинин сĕме айне лекет. Пирĕн эрăччен 2 пин çул маларах сардини Боннанаро этеплĕхĕн сĕмĕпе утрав çинче торе этеплĕхĕ çĕкленет, унăн палăкĕсем сардини нурагĕсем евĕр торе-турулсем. Çакăн хыççăн кĕçех Корсикăна нурагсене тăвакансем ярса илеççĕ, каярах утрава çавсемпе тăван этрусксем туртса илеççĕ.
Пирĕн эрăччен VI ĕмĕрте Корсика çине грек-фокейсем пырса тухаççĕ, кунта вĕсем Алали хулана никĕс хураççĕ. Вĕсен хулашăн этрус-карфаген флочĕпе хаяррăн тинĕсре çапăçма тивет. Корсикăна пирĕн эрăччен V ĕмĕрте çĕнтерсе илнĕ карфагенсем пирĕн эрăччен 238 çулта утрава римсене хăввармалла пулать. Корсикансем рим пуçлăхĕсене хирĕç чăкăрташнă пулин те, çичĕ çул (236—230) хĕрнĕ кĕрешӳре пăхăнаççĕ. Корсика императорсен влаçĕпе çӳле хăпарса (хулана 33 хӳтлĕхпе хупăрланă пулнă) каять.
Вандалсем тапăнса кĕнипе (470 çултанпа) Корсика V ĕмĕрте юхăнса пырать. Велизарий утрава 533 çулта вандалсенчен хăтарать, çакăнтанпа утрав е Висантие, е готсене пăхăнса тăрать. Каярах вĕсене франксем (754) тата сарацинсем (850) çĕнтереççĕ, çакăн пирки тинç хĕрринчи турулсем пĕлтереççĕ. XI ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче Корсика пизансен аллине лекет те ăна темиçе феодал хушшинче ваклаççĕ.
1077 çултанпа корсикансем папăна хăйсен аслă пуçлăхĕ вырăнне хунă; Урбан II Корсикăна тытса тăма пизансене парать, лешсем ăна 1300 çулта Генуй республикин вллине куçараççĕ, генуйсен влаçне корсикансем 1387 çулта тин йышăнаççĕ, унчен темиçе хутчен те пăлханаççĕ (тĕсл. Сампьетро ертсе пынă 1553 — 1570 çç. пăлхав).
1768 ç. Компьен трактачĕпе Генуй утрава Францине парăм вырăнне парать.
Паллă çынсем
Корсикăра Наполеон Бонапарт, çаплах Аббатуччи çемьин çарпа патшалăх ĕçченĕсем çуралнă. Пĕр версипе Корсикăра Христофор Колумб çуралнă.
Каçăсем
Категори:Лигури тинĕсĕ *
Анзирка
Анзирка — Раççей территоринчи юханшыв. Удмурт Республики, Тутарстан, Киров облаçĕ территорипе юхать. Нухрат Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 46 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕ юханшывĕсем
91
Пулăмсем
Хунну: Китай:
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Кункун-Еган
Кункун-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Пурум-Сабун юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 34 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Байки (Хура Атăл районĕ)
Байки  — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 1136 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452381, ОКАТО кочĕ — 80234816001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
1656
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Чăваш Ялттан
Чăваш Ялттан (Чувашский Елтан), — Тутарстанри Чистай районне кĕрекен ял. Тĕпрен илсен кунта тĕне кĕнĕ тутарсем пурăнаççĕ.
Тавралăхĕ
Кĕçĕн Çарăмсан ял витĕр юхать. Урамсем - Тутар урамĕ, тепĕр çыранра Чăваш урамĕ (вырăсла- Заречная)
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Никĕсленĕренпех тутарсем (тĕне кĕнисем, крешшĕнсем) тата чăвашсем пурăннă. Мĕн 20-мĕш ĕмĕр тăршшĕпех йышри чăвашсен шайĕ (пропорцийĕ) хăварт чакса пынă. Хальхи вăхăтра пурăнакансен 90 ытла проценчĕ — тутарсем. Екатерина Ягафова ак çапла палăртать :
1657
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Курăк
Курăк, нумайлă хисепре курăксем, — аслă ӳсентăрансен пурнăç форми, çĕр çинчи хунавĕсем сахал вăхăт пурăннипе уйрăлса тăрать.
Литература
Категори:Ӳсентăрансен пурнăç форми
Крыкнарат
Крыкнарат — Пушкăрт Республикин Мияки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 1 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мияки районĕ
Смулен облаçĕ
Смулен о́блаçĕ — Раççей Федерацийĕн субъекчĕ, Вăта федераци тăрăхĕ шутĕнче. Администрациллĕ центрĕ — Смулен.
Лаптăкĕ — 49 779 км². Облаç центрĕ — Смулен хула, автомобильпе  Мускава çити — 365 км.
1937 çулхи авăнăн 27-мĕшĕнче Анăç облаçĕн çĕрĕ çинче туса хунă. Ленин орденĕпе (1958) чысланă.
Истори
thumb|left|300px|Cмулен кĕпернин [[1821 çулхи картти.]]
Каçăсем
Категори:Смулен облаçĕ
1658
Вилнĕ
Категори:Çулсем
92
Пулăмсем
Хунну:
Вилнĕ
90er
Яй-Ю
Яй-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Харута юханшывăн сылтăм çыранĕпе 7 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 35 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Курăкла йывăç
Курăкла йывăç — нумай çуллă ÿсентăрансен пурнăç формисенчен пĕри
1659
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Кĕçĕн Каçал
Кĕçĕн Каçал Kĕşĕn Kaşal — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Старокалмашево
Старокалмашево — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 1837 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452206, ОКАТО кочĕ — 80256850001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чекмакуш районĕ
Тăварсем
Тăварсем — органикăлла мар япалалăхсен пĕр ушкăнĕ. Чи паллисенчен пĕри — эпир пурте пĕлекен апат тăварĕ.
Экономика
250px|thumb|Right|Апат тăварĕ, «Экстра»
Каçăсем
Категори:Тăварсем Категори:Хими
Кувалат
Кувалат — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Мăн Ик юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Ик. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Урал бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Ик бассейнĕ
Балыкла ял тăрăхĕ (Самар облаçĕ)
Балыкла ял тăрăхĕ — Самар облаçне кĕрекен Хăмăшлă районĕнчи муниципаллă йĕркелĕвĕ.
Администраци центрĕ — Ватă Балыкла чиркӳ ялĕ.
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕн ял тăрăхĕсем
Сахăр
right|230px|thumb|Сахăр right|230px|thumb|Сахăр рафиначĕ Сахăр:
Каçăсем
Категори:Углеводсем Категори:Пылаксем
Пăтă
thumb|250px|Хура тул пăтти Пăтă – шывра е сĕтпе пĕçернĕ кĕрпе апачĕ. Пăтта тăвар, сахăр, çу яраççĕ, хăш чухне тутине ытти тĕхĕм е аш-какай хума пултараççĕ. Пăтă чăвашсемшĕн чи анлă сарăлнă апат шутланать. Ытларах чухне ăна кăмакара е хуранпа вучах çинче пĕçернĕ.
Вулама
Категори:Апат-çимĕç
Курлы-Игол
Курлы-Игол — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Сабун юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Тулă ăрăвĕ
Тулă ăрăвĕ — авалхи пăлхарсен чаплă ăрăвĕ.
Ăрун кун-çулĕ
631 çулта Купрат хальхи Кубань таврашĕнче патшалăх никĕслет, çакăнтан пăлхар ханĕсен Тулă ăрăвĕн тапхăрĕ пуçланать. Орхана-Моходу куккăшĕ нушибисемпе хасарсене çĕмĕрсе тăкни Купратшăн питĕ пысăк ăнăçу пулнă. Ăру ятне Тулă тесе палăртнă, мĕншĕн тесен Купратăн ашшĕ Ашин ăрăвĕнчен тухнă тĕрĕк хаканĕсен шутне кĕмен пулнă, тĕрĕксен Моходу майлă Тулă пайĕнчен тухнă. Ирнак ĕмпӳ те çав ăру ретне кĕнĕ, ку вара VII ĕмĕрти пăлхар ханĕсем хăйсене V ĕмĕрти чаплă хунсен ĕмпĕвĕсемпе çыхăнтарнине пĕлтерет. Тепĕр çĕрте çырнисем тăрăх, Тулă ăрăвĕ шутне кăтрикурсен ĕмпӳне Пĕçмере кĕртеççĕ, вăл аварсенчен уйрăлнăскер, вара тӳрех Купрат сĕмĕ айне ӳкнĕ пулать. Чăнах ĕнтĕ, Пĕçмер Купрат хыççăн 3 çул хушши «Танай леш енче» (Именник çинче паллă) хуçаланнă. Тем каласан та, ăна Купратăн ывăлĕ теме сăлтавсем çук — Пĕçмер Тулă ăрăвĕнчен тухма пултарайман. Кун пирки Артамонов М. И. çирĕплетсе çырать. Анăç Тĕрĕк хаканлăхĕнчи Тулăпа Нушиби йăхĕсем хушшинчи хирĕçӳсене пула Купрат хăй туса хунă Тулă ăрăвĕ пулăшнипе Пăлхар патшалăхне тĕреклетсе пынă.
Льюиспа Кларк экспедицийĕ
мини|Льюиспа Кларк, экспедици ертӳҫисем
Льюиспа Клар экспедицийӗ (1804–1806) — АПШ территорийӗ урлӑ Сент-Луисран Лӑпкӑ океан ҫыранӗ хӗррине ҫитсе каялла таврӑннӑ типҫӗр тӑрӑх иртнӗ пӗрремӗш экспедици. Экспедицие Льюис Мериуэзерпа Уильям Кларк ертсе пынӑ.
Экспедици тӗллевӗсем
мини|Экспедици маршручӗ Экспедицие ирттернӗ чухне Томас Джефферсон АПШ президенчӗ тӗллев шутӗнче континент урлӑ тӳрӗ шыв ҫулне шыраса тупассине, унпа коммерци тӗлӗшӗнчен усӑ курма май шырассине лартнӑ. Уйрӑммӑн вӑл индеецсем пурӑнакан ҫӗрсенче АПШ суверенитетне палӑртасси пирки тата Луизиана туянӑвӗ хыҫҫӑн АПШ-на куҫнӑ ҫӗрсем ҫинчи пурлӑхсене тӗпчесси ҫине тимлӗх уйӑрма сӗннӗ.
Хутшӑнакансем
Экспедици шутне ҫу уйӑхӗн 14-мӗшӗнче тӗп лагерьтен тухнӑ 33 ҫын кӗнӗ. Унсӑр пуҫне экспедици вӑхӑтӗнче ун ҫумне вӑхӑтлӑха (тара кӗрсе) ыттисем те хутшӑннӑ.
Хатӗрленӳ
Экспедицие хатӗрленнӗ вӑхӑтра АПШан укҫа ҫапакан ҫурчӗ ятарлӑ кӗмӗл медальсем — Индеецсен тӑнӑҫлӑх медальне — кӑларнӑ. Тӗл пулакан индеецсен йӑхӗсене АПШ суверенитетне йышӑннӑшӑн ҫак медальпе чыслама шутланӑ пулнӑ.
Истори
1803 ҫулта АПШ президенчӗ Томас Джефферсон Лӑпкӑ океан еннелле каякан шыв ҫулне шырас тӗллевпе Америкӑн Тискер Анӑҫнелле пӗрремӗш официаллӑ экспедицине йӗркеленӗ, Льюиспа Кларка ӑна ертсе пыма хушнӑ.
Мериуэзер Льюис капитан, президентӑн харпӑр секретарӗ пулнӑ, Уильям Кларк лейтенант вара Льюисӑн ӗлӗкхи тусӗ шутланнӑ. Пӗтӗмпех тӗплӗн шухӑшланӑ хыҫҫӑн вӗсем хӑюллӑ план туса хатӗрленӗ. Вӗсем Миссури юханшывӗ тӑрӑх май ҫитнӗ таран хӑпарса Лӑпкӑ океана ҫитме хатӗрленнӗ.
Экспедици хӗл тӑршшӗпех хатӗрленнӗ. 43 ҫынран тӑракан ушкӑн пуҫтарӑннӑ, ӑна Ҫӗнӗ Ҫӗрсем уҫакан корпус ят панӑ; 6 тонна апат-ҫимӗҫ тата йывӑр ҫул ҫинче кирлӗ пулма пултаракан япаласем хатӗрленӗ: хӗҫ-пӑшал, эмелсем, ӑслӑлӑх хатӗрӗсем тата индеецсем валли парнесем. Багажа виҫӗ пысӑк кимме тиенӗ — пӗр баржӑна тата икӗ каноэне.
1804 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 14-мӗшӗнче, тунтикун, пурте хатӗр пулнӑ. Пӑшал сасси янӑранӑ та, ку ҫула тухмалли сигнал пулнӑ, экспедици Миссури юханшывӗ тӑрӑх Сент-Луис хулинчен тухса кайнӑ. Юханшыв тӑрӑх тӑвалла экспедици 5 уйӑх хушши майӗпен хӑпарнӑ.
Юпа уйӑхӗнче ҫулҫӳревҫӗсем мандан индеецӗсен территорине ҫитнӗ. Хӗл ҫывхарса пына, юханшыв часах пӑрпа витӗнмелле пулнӑ. Льюиспа Кларк индеецсем патӗнче, пӗр мандан карманӗнче, хӗл каҫма шутланӑ. 1804/05 ҫулхи хӗл питӗ вӑраха тӑсӑлнӑ, шартлама сивӗ тӑнӑ. Хӑш-чухне сывлӑш температури –40 °C таран аннӑ.
Ака уйӑхӗнче тинех ҫанталӑк ӑшӑтнӑ. Вӗсем каллех ҫула тухма хатӗрленсе ҫитнӗ. Анчах унччен вӗсем хӑйсен планӗсемпе карттӑсем тӑрӑх ҫӳренӗ пулсан, халӗ вӗсен умӗнче халиччен курман-илтмен ҫӗршыв выртнӑ, ку тӑрӑхра цивилизаци тӗнчинчен килнӗ пӗр ҫын та ура ярса пусман пулнӑ. Вӗсем тӗрӗс ҫул суйласа илнине ҫеҫ шаннӑ.
Анчах та тӗпчевҫӗсем парӑнман. Вӗсем вырӑнти ҫулсене пӗлекен индееца ҫул кӑтартса пыма тара тытнӑ та юханшывпа Хысак тӑвӗсем патнелле ҫӳлелле хӑпарма пуҫланӑ. Ҫулҫӳревӗн ҫак пайӗ чи йывӑрри пулнӑ. Ту урлӑ каҫасси питӗ йывӑррӑн пынӑ. Ҫимелли пӗтнӗ, каҫсерен вӗсене сивӗ аптӑратнӑ.
Юлашкинчен вара тусен тепӗр енче вӗсен куҫӗсем умне анлӑ тӳремлӗхсемпе каярах Колумби ят панӑ юханшыв тухса тӑнӑ. 1805 ҫулхи чӳкӗн 7-мӗшӗнче вӗсем юханшыв хӗррине аннӑ, ҫулӑн черетлӗ тапхӑрне хатӗрленсе шыв тӑрӑх океан еннелле кайнӑ. Юлашкинчен ҫулҫӳрев тӗллевӗ пурнӑҫланӑ — экспедици Лӑпкӑ океана тухнӑ.
Тепӗр ҫуркунне киле таврӑнас ҫул пуҫланнӑ, вӑл вӑраха тӑсӑлнӑ. Тӑван ҫӗршывра вӗсене вилнӗ тесе шутланӑ, ҫавна пула тӗлпулу тата та чаплӑрах иртнӗ. Сент-Луиса ҫулҫӳревҫӗсем 1806 ҫулхи авӑнӑн 23-мӗшӗнче ҫитнӗ. Тӑван ҫӗршыв вӗсене наци паттӑрӗсене пекех кӗтсе илнӗ. Халиччен курман-илтмен ҫӗрсенче вӗсем ҫичӗ пин километра яхӑн, ытларах каноэ ҫинче, ҫӳренӗ пулнӑ. Мериуэзер Льюиса уринчен те амантнӑ: темӗнле сунарҫӑ ӑна пӑлан вырӑнне йышӑннӑ. Ҫул йывӑр пулнӑ пулин те командӑра пӗр ҫын кӑна вилнӗ — Чарльз Флойд квартермейстер, сӑлтавӗ аппендицитпа ҫыхӑннӑ.
Экспедици пынӑ май АПШ президенчӗн влаҫне йышӑнма хатӗр ҫулпуҫсене Индеецсен тӑнӑҫлӑх медальне панӑ.
Ҫак экспедици хыҫҫӑн чылай американсем ҫӗнӗ ҫӗрсемпе суту-илӳ ҫулӗсем шыраса Льюиспа Кларк ҫулӗпе кайнӑ, анчах вӗсем пурте асӑрхануллӑрах пулса хӑрушсӑртарах маршрутсем суйласа илнӗ, типӗ ҫӗр тӑрӑх кайнӑ, лавсем ҫинче пынӑ. Ку экспедици географи тӗлӗшӗпе те усӑ панӑ. Льюиспа Кларк ҫул тӑршшӗпех кун кӗнекисем ҫырса пынӑ, карттӑсем тултарнӑ, хӑйсем ишнӗ юханшывсем пирки тата тӗл пулнӑ ҫынсем ҫинчен заметкӑсем туса пынӑ. Вӗсем мӗн курнине пурне те ҫырса пынӑ.
Каҫӑсем
Категори:Экспедицисем тата çул çӳренисем
Магний
История
thumb|left|150px|Магни атомĕн схеми
Ячĕ пулни
1695 çулта Англири Эпсом çăлкуçĕнчи минераллă шывран йӳçĕ тутăллă çемçетекен тăвар уйăрнă. Аптекăрьсем ăна ййӳçĕçĕ, е англи тата эпсом тăварĕ тенĕ. эпсомит минералăн формули - MgSO4 · 7H2O. Латинла ячĕ авалхи Магнези хула ячĕпе çыхăннă. Çав хулапа юнашар магнезит пинерале нумай пулнă. 1808-мĕш çулта сэрХемфри Дэви тама метала уйăрнă.
Магни çутçанталăкра
Тинĕс шывĕнче магни нумай. Магнин тĕп чĕртаварĕсем:
Асăрхатарусем
Категори:Хими элеменчĕсем Категори:Металсем Категори:Сĕлтĕ çĕр металлĕсем Категори:Çăмăл металсем Категори:Çунас хăрушлăхлă материалсем Категори:1808-мĕш çул наукăра
Ямбо-То-Се
Ямбо-То-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Лапко-Се юханшывăн сылтăм çыранĕпе 15 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Пырхуран евӗрлисем
Пырхуран евӗрлисем е Кӗсмен уралисем (лат. Pelecaniformes) — ҫĕнĕ çăвар маччиллисен вӗҫен кайӑксен ушкӑнӗ. Яланхи пекех, вӗсем шывсем ҫумӗнче пурӑнаҫҫӗ, пулӑпа тӑранаҫҫӗ.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Пырхуран евӗрлисем
Андриановка (Пушкăртстан)
Андриановка  — Пушкăрт Республикинчи Элшей районĕнчи чăваш ялĕ.
Демографи
Халăх йышĕ:
2002 çулхи çырупа килĕшӳллĕн чăвашсем пайĕ (97%).
Тавралăхĕ
Район центрне — Раевский салине çитме: 38 çм , Кайраклă ялне 5 çх, Аксеново станцине 13 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем Категори:Пушкăрт Республикин Элшей районĕ
Бердяш (Байкинский ял тăрăхĕ)
Бердяш  — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 144 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452372, ОКАТО кочĕ — 80234816002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Булгар (Чекмакуш районĕ)
Булгар  — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 51 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452206, ОКАТО кочĕ — 80256850002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чекмакуш районĕ
Смулен
Смулен — Раççей хули, Смулен облаçĕн административлă, промăçлă тата этеплĕх тĕпĕ.
Тавралăхĕ
thumb|left|Смоленскăн [[чукун çул вокзалĕ.]]
Смуленăн административлă пайĕсем
Халĕ Смулен 3 административлă районтан тăрать.
Каçăсем
Категори:Смулен облаçĕ Категори:Смулен
Йăрмак ял тăрăхĕ (Самар облаçĕ)
Йăрмак ял тăрăхĕ — Самар облаçне кĕрекен Хăмăш районĕнчи муниципаллă йĕркелĕвĕ.
Администраци центрĕ — Ватă Йăрмак чиркӳ ялĕ.
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕн ял тăрăхĕсем
Арборка
Арборка — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Удмурт Республики, Мари Эл, Тутарстан территорипе юхать. Шошма юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 34 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Гамзин Владимир Васильевич
Гамзин Владимир Васильевич — (29.09.1919-01.11.2001), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 23. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 1-мĕш сывлăш çарĕн 1-мĕш гварди штурмлакан авиаци дивизин 74-мĕш гварди штурмлакан авиаци полкĕн сывлăш перевçĕ хĕсмечĕпе командира пулăшаканĕ, гварди капитан.
Итали эрехĕсем
thumb|150px|right|Дионис Итали 2010 çулта эрех туса илнин калапăшĕпе тĕнчере пĕрремĕш вырăна йышăннă. Çапах та иçĕм лартнă çĕр лаптăкĕ чакса пырать:
1660
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Итали эрехĕсем
Итали эрех туни кун-çулĕ
Италире авалхи самантсенченех эрех тума тытăннă. Авалхи грексем Италие "Энотри" ( "эрех çĕрĕ" ) ячĕпе палăртнă.
Эрехтăвакан облаçĕсем
thumb|right|440px|Итали облаçĕсем
Пысăк эрехтăвакан енĕсем
Италире чи пысăк паха эрехтăвакан енĕсем ( DOC тата DOCG ) :
Иçĕм сорчĕсем
Италире 500 яхăн иçĕм сортне ӳстереççĕ. Чи анлă сарăлнă иçĕм сорчĕсем (га) {2004 çул}:
Вырăнти иçĕм сорчĕсем
Паян Италире 1 500 иçĕм сорчĕ шутланать. Чылайăшĕ авалхи вырăнти паллăсăр сортсем. 1709 çулта питĕ хаяр, сивĕ хĕл пулнипе нумай иçĕм сорчĕ шăнса пĕтрĕ. Вĕсен вырăнне çĕр ĕçтешĕсем сивве тӳсекен, пысăк тухăçлă сортсене лартрĕç. Ку вăхăтран чăн итал иçĕм сорчĕсен шучĕ чакса пырать. 1970-мĕш çулсенчен пуçласа Италире тăван иçĕм сорчĕсене чĕрĕлетес ĕçе пырать :
Паллă эрехтăвакансем
Категори:Эрехтăвакан çĕршывĕсем Категори:Итали эрехĕсем Категори:Итали Категори:Эрех
1661
Вилнĕ
Категори:Çулсем
93
Вилнĕ
Категори:Çулсем
90er
Ахматша
Ахматша Ahmat (вырăс. Ахметово е Ахмет) — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи тутар ялĕ. Урăхларах ăна Ахмачча та теççĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Хоф
Хоф (Заале) (Hof (Saale)) — Германин Бавари федераллă çĕрĕн хули.
Курманайбашево
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Хоф
Тури Франкони административлă тăрăхăн пăхăнăвĕнче. Халăх йышĕ — 48 124 çын (2006 çулхи раштав, 31 тĕлне). Çĕр лаптăкĕ — 58,02 çм².
Курманайбашево
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мияки районĕ
Хоф
Каçăсем
Категори:Бавари
Кальций
Кальций — Элементсен периодикăллă системин 20-мĕш элеменчĕ, сĕлтĕ çĕр металлĕсен ушкăнне кĕрет. Ca (Calcium) символпа паллă тăваççĕ. (CAS-номер: 7440-70-2) — çемçе, химилле хастар шурă-кĕмĕл тĕслĕ металл.
Асăрхавсем
Категори:Хими элеменчĕсем Категори:Металсем Категори:Сĕлтĕ çĕр металлĕсем Категори:Çăмăл металсем
Кадом районĕ
Ка́дом райо́нĕ — Рязань облаçĕн (РФ) тухăçĕне вырнаçнă администрациллĕ-территорилле виçи (район) тата муниципаллă йĕркеленӳ (муниципаллă район).
Администраци центрĕ — Кадом хеп.
Тавралăхĕ
Лаптăкĕ — 986 çм². Район çурçĕрте Ермиш районĕпе, тухăçра — Мордва Республикипе, кăнтăрта — Сасов районĕпе, анăçра — Пителин районĕпе чикĕ тытать.
Шывлăхĕ
Мăкшă тата унăн юпписем: Ват тата Ермиш.
Кун-çулĕ
Района 1929 çулта йĕркеленĕ.
Халăх йышĕ
Район халăх йышĕ — 10 пин çын, çав шутра хула никĕсĕпе 6 епне яхăн çын пурнать. Пурĕпе 79 пурăну вырăнĕ.
Администраци тытăмĕ
Район шутне Кадом посёлок тата 11 ял тăрăхĕ кĕрет:
Каçăсем
*
Кувязь
Кувязь — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Кĕçĕн Ик юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Ик. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Урал бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Ик бассейнĕ
Хăмăшлă ял тăрăхĕ (Самар облаçĕ)
Хăмăшлă ял тăрăхĕ — Самар облаçне кĕрекен Хăмăш районĕнчи муниципаллă йĕркелĕвĕ.
Администраци центрĕ — Хăмăшлă чиркӳ ялĕ.
1662
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Корсикан чĕлхи
Корсикан чĕлхи — итал чĕлхин диалекчĕ. Корсика (Франци) çинче саралнă.
Каçăсем
Категори:Франци чĕлхисем Категори:Итал чĕлхи
Чăрăш
thumb|лат. Picea abies - ахаль чӑрӑш Чăрăш (pix — сăмала, е picis - сăмалаллă, сухăрлă йывăç ) — йывăç евĕр ӳсен-тăран, хыр йывăçĕсен çемйине кĕрет. Çут çанталăкра 35 яхăн тĕс тĕл пулаççĕ. Чăрăшăн çулçи çулталăкĕпех симĕс тĕслĕ, илемлĕ, вулли 30 м çити ӳсет.
Пĕрлехи хыпарсем
Йывăç тымарĕн системи малтахи 10-15 çул хушши туна евĕрлĕ, каярахпа тăпра çийĕнчи тĕп тымарĕ типет. Çавăнпа йывăç вăйлă çил вĕрсен авăнма, хăш чух хуçăлама та пултарать.
Крона конус е пирамида евĕр.
Турачĕсем аяккала сарăлнă е аялла пĕкĕннĕ. Малтанхи 3-4 çул хушши йывăç турачĕсем аякалла сарăлмаççĕ.
Хуппи сăрă тĕслĕ, çинçе сийпе вистенсе пырать.
Вăрă тăкма 10 — 60 çулхи (çак вырăнти çутçанталăк пахийĕнчен килет) чăрăш пултарать.
Вăтамран 250-300 çул (хăш чух 600 çула çити те) ӳсет.
Чăрăш çеç ÿсекен вăрмана чăрăшлăх теççĕ, унти йывăçсем йăва çитĕнеççĕ. Чăрăшлăхра чӑтлӑх пулать, тĕттĕм. Чăрăшлăхăн аял сийĕнче нимĕн те ӳсмест.
Тĕсĕсем
left|thumb|250px|Хура чăрăш (Picea mariana) Кавказра кавказ чăрăшĕ (Picea orientalis) саралнă, унăн çулçисем (йĕпписем)çемçерех, турачĕсем мамăклă.
Раççей çеçенхирĕсенче хăш чух шурă чăрăша (Picea glauca) та çитĕнтереççĕ.
Инçет Хĕвелтухăçра саян чăрăшĕ (Picea jezoensis) анлă саралнă.
Чăрăшăн урăх тĕсĕсем Китайра, Çĕпĕрте, Америкăра тĕл пулаççĕ.
Йывăçпа усă курни
Чăрăш вулли çемçе те çăмăл, анчах патрак, çавăнпа та чăвашсем ку йывăçа хисеплесех каймаççĕ. Сайра-хутра çурт тунă çĕртре (хăма, пăрăс), вак ĕçсенче, йывăç çăра ăсталама усă кураççĕ.
Чăрăш вуллинчен ăсталанă кĕвĕ инструменчĕсем сасси аван, мĕншĕн тесен йывăçлăхĕ пĕр пек тачăллă (çакăн пек йывăçа резонанс йывăçĕ теççĕ). Итали ăстисем, çав шутра Амати, Страдивари, сĕрме купăсĕсене чăрăшран хатĕрленĕ.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Декоративлă йывăçсем Категори:Раççей йывăçĕсем Категори:Ӳсентăрансем, алфавитпа
Çулçă
Çулçă — ÿсентăранăн тулаш органĕ.
Каçăсем
Категори:Хунав Категори:Фотосинтез Категори:Çулçă
Гагра
Гагра, Га́гры (Гагра, გაგრა) — Грузин Хура тинĕс хĕрринчи курорт хули.
Тавралăхĕ
thumb|300px|«Гагрипш» ресторан сăнĕ. Революцичченхи фото çинче. Гагра — ăшă та йăмăх сăрăллă Грузи курорчĕ, Сочин аэропортĕнчен 36 çм тухăçалла тӳлеклĕ бухтă хĕрринче вырнаçнă. Тусен хӳтлĕхĕпе кунта хăй евĕр микроклимат, ăшă тинĕс сывлăшĕ — чуна ытамлать. Ту хушăкĕсемпе вĕрекен çилсем хулари сывлăша уçăлтарсах тăраççĕ. Хулара темиçе юханшыв — Жоэквара, Гагрыпш, Аныхамца, Репруа. Анăçалла тата кăнтăр-тухăçалла Пицунда хырлăхĕ хӳхенсе ӳсет.
Халăх йышĕ, хула тытăмĕ
Халăх йышĕ — 11 959 çын (2021).
Климат
Кунта Вăтаçĕр тинĕс субтропик климачĕ хуçаланать. Гагра — Хура тинĕс çыранĕнчи чи ăшă та типĕ вырăн. Çулталăкри вăтам температура +17 °C, хĕлле ăшă та çемçе — вăтам температура +11 °C. Çулла типĕ те шăрăх (+35°С — +38 °C). Çулталăкра 1300 мм таран нӳрĕк ӳкет. Шыва кĕмелли сезон çу уйăхĕнче тапранать те чӳк уйăхĕнче тин вĕçленет. Тинĕсри шыв 27—29°С таран ăшăнать.
Кун-çулĕ
Пирĕн эрăччен I ĕмĕрте грек сутăçĕсем Триглиф факторине туса хураççĕ. Пирĕн эрăччен I ĕмĕрĕн иккĕмĕш пайĕнче Рим империн пăхăнăвне кĕрсе ӳкет. II ĕмĕрте Нитика карманĕ пулса тăрать. Каярах, IV—V ĕмĕрсенче, çак вырăнта Аббата абхаз карманне никĕс хураççĕ, унăн ишĕлчĕкĕсем халиччен те выртаççĕ.
XIV ĕмĕрте кунта генуйсем çитеççĕ, сутă-илӳ факторине никĕслеççĕ. Пьетро Висконти 1308 çулта хатĕрленĕ карттă çинче ăна «Хакара» тенĕ.
XVI ĕмĕрте генуйсене турккăсем хăваласа яраççĕ.
Абхазие Раççей çумне официаллă 1810 çулта хушнă пулин те, Гагра империн сĕм сферинче пулман. 1830 çулта кăна Сухум-Калерен генерал-майор Гессе çарпуçлăхĕпе гарнизон янă, вăл «Абаата» кармана туртса илет те унăн хӳтлĕх çурт-йĕрне çирĕплетме тытăнать. Крым вăрçи пуçлансан карман хӳтлĕхне пăрахăçлаççĕ.
Çак чаплă кану вырăнне Ольденбургский тиккĕ (Николай II-ĕн тăванĕ) никĕсленĕ. thumb|Гагра хули. Тинĕс енчен Тинĕс хĕрринче кермен, шыв сиплев сывлăх çурчĕсем, виллăсем, чаплă çуртсем, вăйă çурчĕсем, меллĕ калаçу кĕтесĕсем туса лартнă. Швейцаринчен «Гагрипш» ятлă хăна çурчĕпе ресторана куçарса килнĕ, «Альп Гагри» патне çул тунă, тинĕс хĕрринче парк тума тытăннă. Тиккĕ Гагрăран чаплă та пуян курорт тăвас тенĕ, Раççейрен ют çĕршыв курорчĕсене юхса каякан ылтăн пурлăхсене чакарас шутпа ĕçленĕ, вырăс Монте-Карлине тума тăрăшнă. thumb|300px|left|Гагра, хула паркĕнчи колоннада сăнĕ Çак кун курортăн çуралнă кунĕ шутланать. Тинĕс хĕрринче парк уçнă, унта агава, пальма, лимон тата апельсин йывăçне, кипарис лартнă. Паянкунхи Гагрăра паллă парк, ресторан çурчĕ «Гагрипш», тата Ольденбургский тиккĕ керменĕ, колоннада пур. 1911 çулта Гагрăна пĕрремĕш çулçӳревсĕсем Германирен килнĕ.
1912 çулхи çу, 17 Гагрăна Николай II император килсе курнă.
1992—1993 çулсенчи грузин-абхаз хирĕçĕвĕнче хулара çапăçусем пынă.
Халĕ, вăрçă вĕçленсен, хула хăйĕн вырăнне туйса çулçӳрев усламне аталантарать. Чылай пайăр хăна çуртне тăваççĕ, вăхăта канăçлă ирттермелли çурт нумайланать. Курортăн чи паха сезонĕ — утă, çурла тата авăн уйăхĕсем.
Каçăсем
Категори:Гагра Категори:Абхази курорчĕсем Категори:Грузи курорчĕсем Категори:Абхази хулисем Категори:Грузи хулисем
94
Пулнисем
Хань тата Хунну:
Вилнĕ
Категори:Çулсем
90er
Транслитераци
Транслитераци, — пĕр чĕлхен çырулăхне тепĕр чĕлхен çырăвĕпе кăтартасси. Транскрипципе пăтраштармалла мар. Транслитераци практикăллă тата лингвистика транслитераци çине пайланать.
XIX ӗмӗр вӗҫӗнче пруссен наука библиотекисем тунӑ чухне латин, кириллически, араб, инди тата ытти системӑсемпе ҫырнӑ ӗҫсен пӗрлехи каталогне хута яма кирлӗ пулнӑ. Ҫак библиотекӑсем валли хатӗрленӗ транслитаци инструкцийӗсем XX ӗмӗрте латинла ҫырусен непатин системисене латинницӑна куҫармалли стандарт никӗсӗ пулса тӑнӑ.
Хӑнӑхса ҫит
Практикӑра нумаях пулмасть библиотекӑн каталогне тӗрлӗ чӗлхесемпе пичетлесе кӑларнӑ чухне библиотекӑн каталогне йӗркеленӗ чухне даннӑйсене формально мелӗпе усӑ курнӑ. Вырӑс текстӗнче вара ют ҫӗршыв ячӗсене тата ятсене ытларах чухне мӗн килӗшнине практикӑра усӑ куракан транскрипцисем теҫҫӗ, ҫав трансскрипцие юлашки сӑмахсен формине кӑна мар, вӗсен калавӗсене те, историлле шухӑшӗсене те шута илеҫҫӗ. Транслитераципе сахал чӗлхесемшӗн усӑ кураҫҫӗ: сӑмахран, китай тата япони сӑмахӗсен кириллиципе передача тытӑмӗсем ("Паллади Системи" тата "Поливанов Системи" статьясем).
Хальхи вӑхӑтра транслитераципе веб-адрессене, сӑмахран, час-часах усӑ кураҫҫӗ. vesti.ru. нумай чӗлхеллӗ ҫуртсен тытӑмне Салатасси 2003 ҫулхи июнь уйӑхӗнче Хӗвелтухӑҫ Ази — Китай, Японири, Тайванири ҫӗршывсен ҫурчӗсенчен пуҫланнӑ. Наци алфавитӗсемпе усӑ курнӑ малтанхи адрессене ҫӳлти шайри ҫуртсем (". сn",. com тата ыттисем) латинницӑпа, клавиатурӑсене куҫарса клавиатурӑсем ҫырмалла пулнӑ; ҫавӑнпа чылай сайтсенче халӗ те ҫурт та пур, адресӑн ытти пайне латинницӑпа ҫыраҫҫӗ. Тури шайри наци ҫурчӗ — кириллица — н .рф-2009 ҫулта ҫуралнӑ. Чуста режимӗнче ҫурт ячӗсем кириллицӑн символӗсемпе пӗрремӗш хут ".net" тата ".com" ҫуртсенче регистрацилеме пуҫларӗҫ.
Вырӑс чӗлхине пулӑшу паман кӗсье телефонӗсенче транслитераци усӑ курнӑ. Унсӑр пуҫне, мобиль ҫыхӑнӑвӗн операторӗсем ЧЫЛАЙ вӑхӑт ХУШШИ ТРАНСЛИТАЦИПЕ ("транслите") усӑ курса абонентсем патне ҪЫРУ яма кӑмӑлланӑ, мӗншӗн тесен пӗр енчен ҫак хыпар пур телефон ҫинчи пӗлтерӳсене те, ҫав шутра кивелнӗ, тепӗр енчен-SMS — кириллицӑри хыпарсене "транслите" пӗлтернинчен икӗ хут нумайрах йышӑнаҫҫӗ (латинница тексчӗ пухнӑ чухне кашни символ ҫине пӗр байт, кириллицӑпа-икӗ байта каять). 2007 ҫултанпа SMS расселок ҫавнашкал йӗркепе пӑснине хаклаҫҫӗ. Ҫавӑн чухнех операторсен SMS-сервиссем валли вырӑс чӗлхеллӗ командӑсем йӗркелеме тивнӗ.
Асăрхавсем
Категори:Лингвистика Категори:Килтерĕш лингвистика
Ямбо-Ты-Вис
Ямбо-Ты-Вис — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Лыа-Ю юханшывăн сулахай çыранĕпе, 54 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Киров (Комсомольски районĕ)
Киров Kirov — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи паççулка. [
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Чăваш чĕлхин трансличĕ
Чăваш чĕлхин трансличĕ, — чăваш чĕлхин сăмахĕсене латиница саспаллисем урлă çырма пулăшакан мель.
Рейганомика
Рейганомика — американ правительствин 1981—1989 çç. Рональд Рейган президентра ларнă чухне тытса пынă экономика политикин курсĕ.
Чăваш чĕлхин трансличĕ
Перекодировка таблици
A a - А а
Кобург
Ко́бург (Coburg) — Итц (Майнăн юппи) шывĕ çинче, Германи варринче вырнаçнă.Тури Франкони (Oberfranken) çĕрĕ шутĕнче.
Чăваш чĕлхин трансличĕ
Перекодировка таблици
A' a', Ă ă - Ă ă
Рейганомика
Пĕтĕмлетӳ
Рейганомика ĕç-пуçĕ питĕ хăвăрт ĕçсĕр çын йышне чакарать, инфляци те (çулталăкра 15 %-ран 5 % çити) ӳкет. Анчах та çа хушăрах АПШ тулаш парăмĕ питĕ хăвăрт ӳсет.
Чăваш чĕлхин трансличĕ
Перекодировка таблици
B b - Б б
Рейганомика
Тиркев
Хăшпĕр аналитиксен шухăшĕпе, рейганомика аталанăвĕ, пĕрмаях япалана кивçен туянассине хистесе пыни тĕнчери экономика кризисĕ патне илсе çитерчĕ, унăн çивĕч курăнăвĕсем 2008 çулта пуçланчĕç.
Чăваш чĕлхин трансличĕ
Перекодировка таблици
C c – Ц ц
Кобург
Каçăсем
Категори:Бавари
Чăваш чĕлхин трансличĕ
Перекодировка таблици
D d - Д д
Рейганомика
Каçăсем
Категори:АПШ экономики
Чăваш чĕлхин трансличĕ
Перекодировка таблици
E e - Э э
1663
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Чăваш чĕлхин трансличĕ
Перекодировка таблици
E' e', Ӗ ĕ - Ӗ ĕ
G g - Г г
H h - X x
I i - И и
J j - Й й
K k - K к
L l - Л л
M m - M м
N n - Н н
O o - O o
P p - П п
R r - P p
S s - C c
T t - Т т
U' u', Ű ű - Ӳ ӳ
V v - В в
Y y - Ы ы
Z z - З з
Je – E
Ju - Ю
Ja – Я
Sh - Ш
Ch - Ч
Zh - Ж
Cch, Chch - ЧЧ
Ssh, Shsh - ШШ
’ - ь
Категори:Кодировкăсем
Курь-Еган
Курь-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Вах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
1664
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Çĕнĕ Усман ял тăрăхĕ (Самар облаçĕ)
Çĕнĕ Усман ял тăрăхĕ — Самар облаçне кĕрекен Хăмăшлă районĕнчи муниципаллă йĕркелĕвĕ.
21
Пулăмсем
Китай:
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Çулсем
Гамов Дмитрий Васильевич
Гамов Дмитрий Васильевич — (1924-25.06.1964), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 46-мĕш çарĕн 1-мĕш понтон-кĕпер бригадин 103-мĕш уйрăм моторланă понтон-кĕпер батальонĕн понтонёрĕ, красноармеец.
Бэйцзян
Бэйцзян  — Китай территоринчи юханшыв. Гуандун территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 468 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Гуандун
Кавказ (Чекмакуш районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чекмакуш районĕ
Кызыл-Чишма (Мияки ял канашĕ)
Кызыл-Чишма — Пушкăрт Республикин Мияки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 193 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мияки районĕ
1665
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Кукарча (юханшыв)
Кукарча — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики Кукарча районĕн территорипе юхать. Мăн Ик юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Ик. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Урал бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Ик бассейнĕ
Çĕнĕ Янсаит
Çĕнĕ Янсаит — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 299 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452376, ОКАТО кочĕ — 80234816003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Александровка (Элшей районĕ)
Александровка  — Пушкăрт Республикинчи Элшей районĕнчи чăваш ялĕ.
Демографи
Халăх йышĕ: