cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эктел Василий Петрович
Эктел Василий Петрович (паспортпа: Сидоров, 1950 çулхи нарăсăн 26-мĕшĕ, Лаш Таяпа ялĕ, Елчĕк районĕ, Чăваш АССР —  17.8.2005, Шупашкар) — чăваш çыравçи, сăвăçи.
Бородкин Иван Сергеевич
Бородкин Иван Сергеевич - полковник.
Эктел Василий Петрович
Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ культура ĕсченĕ (1999), «Тăван Атăл» журнал премин лауреачĕ.
Бородкин Иван Сергеевич
Кун-çулĕ
нчм Кĕçĕн Арапуç ялĕнче çуралнă. Тăван ялĕнчи пионер тата комсомол организицисене пуçаракансен хуушшинче пулнă. Сĕнтĕрвăрричи техникум пĕтернĕ. 1937-мĕш çулта командирсем хатĕрлекен пĕр çул вĕренмелли курссене кĕнĕ. Кайран Ленинградри çар çыхăну электротехника академинче вĕреннĕ. Вăрçă вăхăтĕнче Кăнтăр фронтĕнчи 18-мĕш çарта хесметре тăнă. Вăрçă пĕтичччен 90-мĕш уйрăм артиллери дивизионне ертсе пынă.
Свевсем
Ку халăха чи малтан Цезарь асăннă. Пирĕн эрăчченхи 71-мĕш çулта вĕсем Рейн урлă каçса Галли çĕрĕнче тĕпленме шутланă. Пирĕн эрăчченхи 58 çулта вара Цезарь свевсен çарне çапса аркатнă. Лешсене Ариовист ертсе пынă пулать.
Эктел Василий Петрович
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
1950 çулхи нарăсăн 26-мĕшĕнче Чăваш Республикин Елчĕк районĕнчи Лаш Таяпа ялĕнче çуралнă
Бородкин Иван Сергеевич
Вуламалли
Категори:Çынсем, алфавитпа Категори:Ленин орденĕн кавалерĕсем Категори:Хĕрлĕ Ялав орденĕн кавалерĕсем Категори:Хĕрлĕ Çăлтăр орденĕн кавалерĕсем
Эктел Василий Петрович
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
И. Я. Яковлев ячĕллĕ педагогика институчĕн илемлĕхпе ӳкерçĕ факультетĕнче, Мускаври М. Горький ячĕллĕ Литература институтĕнче пĕлӳ пухнă. Чылай вăхăт Узбекистанра ачасене вĕрентнĕ. Хĕсметрен таврăнсан Елчĕк район архитекторĕ, унтан Чăваш телестудийĕн корреспонденчĕ, «Ялав» тата «Пике» журналсен илемлĕх редакторĕ пулнă. Чăваш çыравçисен «Калем» фондне тата издательствине ертсе пынă.
Свевсем
Тацит вара Балтика тинĕсĕпе Танай хушшинчи пур йăхсене те свев тесе шутланă. Балтика тинĕсне те вăл Свев тинĕсĕ (Mare Suebicum) тенĕ. Каярахпа вара свевсене ытлах асăнсах каймаççĕ. Ытларах йăхсене уйрăмшарăн асăнма тытăнаççĕ. Хăш-пĕр чухне свев тесе квадсене асăнаççĕ. Свевсенчен кайран алемансем пулса кайнă курăнать.
Эктел Василий Петрович
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
2005 çулта, çурла уйăхĕн 17-мĕшĕнче чиртен сывалаймасăр пурнăçран вăхăтсăр уйрăлнă.
Борискино
Борискино — Пушкăрт Республикин Чышма районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 120 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452156, ОКАТО кочĕ — 80257830003.
Эктел Василий Петрович
Ӗçĕсем
Василий Эктел тĕрлĕ енлĕ, вăл нумай жанрсенче палăрнă: хĕрӳллĕ публицист, литература тата ӳнер тĕпчевçи, проза ăсти, сăвăç.
Борискино
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Свевсем
Свевсем хальхи чылай Европа халăхĕсен аслашшĕсем пулаççĕ. Австрсенче, нимĕçсенче, испансенче, португалсенче, голландсенче тата ытти халăхра вĕсен юнĕ юхать.
Каçăсем
Категори:Çухалнă халăхсем
Эктел Василий Петрович
Ӗçĕсем
Паллă кĕнекисем:
Каçăсем
Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Пайăр çынсем:Елчĕк районĕ Категори:Елчĕк районĕнче çуралнисем Категори:ССРП çыравçисем Категори:Раççей сăвăçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:ССРП сăвăçисем Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:1950 çулта çуралнисем Категори:Нарăсăн 26-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Чăваш Енре çуралнисем Категори:Чăвашран тухнă архитекторсем
Борискино
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чышма районĕ
Украина автомобиль çулĕсем
300px|right|thumb|Автострада М-06. [[Киев - Житомир çул татăкĕ]] 300px|right|thumb|Украина пысăк автострадисен схеми
Украина автомобиль çулĕсем — Украина территоринчи пурăну вырăнĕсене тата уйрăм объекчĕсене çыхăнтаракан, транспорта куçма, пассажирсене тата япаласене тиесе куçармалли çулсен эрешĕ.
Тĕп çулĕсем
<BIG style="color:black; background:#43CD80; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> Е40 </BIG> <BIG style="color:black; background:#43CD80; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> Е50  </BIG>
Герасимчук Давид Иванович
Герасимчук Давид Иванович Герасимчук Давид Іванович — (15.05.1916(2)-27.04.1978), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 43-мĕш çарĕн 33-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 88-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн командирĕ, гварди подполковник.
Украина автомобиль çулĕсем
Тĕп çулĕсем
<BIG style="color:black; background:#43CD80; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> Е85 </BIG> <BIG style="color:black; background:#43CD80; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> Е95  </BIG> <BIG style="color:black; background:#43CD80; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> Е105  </BIG>
Хушшинчи çулĕсем
<BIG style="color:black; background:#43CD80; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> Е81 </BIG> <BIG style="color:black; background:#43CD80; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> Е87  </BIG> <BIG style="color:black; background:#43CD80; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> Е97  </BIG> <BIG style="color:black; background:#43CD80; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> Е101  </BIG>
Уйрăлса каякан, çыхăнтаракан çулĕсем
<BIG style="color:black; background:#43CD80; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> Е372 </BIG> <BIG style="color:black; background:#43CD80; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> Е373  </BIG> <BIG style="color:black; background:#43CD80; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> Е381  </BIG> <BIG style="color:black; background:#43CD80; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> Е391  </BIG> <BIG style="color:black; background:#43CD80; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> Е471  </BIG> <BIG style="color:black; background:#43CD80; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> Е573  </BIG> <BIG style="color:black; background:#43CD80; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> Е577  </BIG> <BIG style="color:black; background:#43CD80; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> Е583  </BIG>
Каçăсем
Категори:Транспорт Категори:Украина çулĕсем Категори:Украина транспорчĕ
Мăн Орсас-Ель
Мăн Орсас-Ель — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Летка юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Хăвăлçырма
Хăвăлçырма (Кушелга, Эндри), — Чăваш Республикин Елчĕк районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Калинин, Улăх, Çамрăксен, Кӳлĕ, Тĕп, Шкул урамĕсем. Тепĕр тĕлте урамсен йышне ак çапла палартнă: Тĕп урам, Кив кас урамĕ, Калинин, Турчка, Улăх, Кÿлĕ тата Çамрăксен урамĕсем. 2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 417 çын, çав шутра 191 арçын, 226 хĕрарăм пурăннă.
Урюш-Битуллино
Урюш-Битуллино — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 140 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452365, ОКАТО кочĕ — 80234884001.
Хăвăлçырма
Тавралăхĕ
Кĕтнене юхса кĕрекен çырма (Пушçырма) хĕрринче вырнаçнă. Асăннă çырман пуçламăшĕнче Кӳлпуç ялĕ ларать.
Урюш-Битуллино
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Хăвăлçырма
Кун-çулĕ
Ак çакăн пек çырни пур :
Çакăнта çырни чăнлăхпа мĕн таран килĕшсе тăнине е тăманнине халиччен никамах та тишкермен пулмалла. Сăмахаран, тутар сăмахсарĕсенче "кушлытка" текен сăмах курăнмасть. Анчах та "куыш" текен сăмах пур. Вăл "хăвăл" тенине пĕлтерет. "Елга" — юханшыв, çырма. Çапла вара, ялăн чăвашла тата вырăсла ячĕсем пĕр ăнлавах пĕлтернĕ пек пулса тухать. Куыш+Елга > Кушелга = Хăвăлçырма. тутарла ят çеç (Эндри) пачах урăхла пĕлтерĕшлĕ.
Шкул мĕнле уçăлни пирки те тепĕр тĕлте пачах урăхла каланă :
1917 çулчен Хусан кĕпернин Теччĕ уесĕн Аслă Таяпа вулăсне кĕнĕ.
Вуламалли
Галкина, Олеся. Хăвăлçырма: Кĕтне ытарĕнчи ял. — "Хыпар" хаçат, 29, Maй, 2014.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Елчĕк районĕн ялĕсем
Вăрман шули
Вăрман шули (лат. Tringa ochropus) — шур таки йышшисен (Scolopacidae) вӗҫен кайӑксен тӗсӗ.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Евразири вĕçен кайăксем Категори:Хăрушсăрлăхри тĕссем Категори:1758 çулта çырнă чĕрчунсем Категори:Улитсем Категори:Африкăри вĕçен кайăксем
Сац-Еган
Сац-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Вах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Акчура
Акчура — Чăваш Республикин Куславкка районĕнчи ял.
180
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Ишимбаево (Салават районĕ)
Ишимбаево  — Пушкăрт Республикин Салават районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 459 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452499, ОКАТО кочĕ — 80247815001.
Еловиц
Еловиц — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Альмеж юханшывăн сулахай çыранĕпе, 6 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Корей çурутравĕ
Корей çурутравĕ — Азин тухăç пайĕнчи çурутравĕ.
Географи
Унăн тухăçĕнче — Япон тинĕсĕ, кăнтăрĕнче — Корей пырĕпе Чеджу пырĕ, анăçĕнче — Сарă тинĕсĕ пулаççĕ. Лаптăкĕ 150 пин тв.çм², тăршшĕ 600 çм. Çĕр пичĕ чылайăшĕпе туллă-сăртлă. Чи çӳллĕ вырăнĕ Чирисан тăвĕ (1915 м). Япун тинĕсĕн çыранĕсем нумайăшĕ туллă та тӳрĕ, Корей пырĕн тата Сарă тинĕсĕн çыранçумĕ тӳремлĕ, унта пырсем, бухтăсем темĕн чухлĕ, юнашарах Корей архипелагĕ тата Чеджудо утрав пур.
Çутçанталăкĕ
Климачĕ кунта чăтмалла муссонлă, кăнтăрта — субтропиклă. Вăтам температурăсем: кăрлачра −20°С на çурçĕрте, +4°С кăнтăрта; утăра 24°С çурçĕрте, 26°С кăнтăрта. Нӳрĕксем пĕр çулта 1500 мм çити, пĕтĕмпех тенĕ пек çу кунĕсенче. Çурктравра туп-тулли шывтуллиллĕ юханшывсем, вĕсемпе ялхуçалăх ĕçĕсенче усă кураççĕ. Çурутрав 2/3 территоринче вăрмансем сеççĕ. Аялти ту вăрманĕсем сарлакаçулçăллă, вĕсенче нумайрах юмансем, каврăçсем, каштансем ешереççĕ. Çӳллерех йĕплĕ- сарлакаçулçăллă вăрмансем пуçланаççĕ, тата çӳлерех — йĕплĕçулçăллă йывăçсем çеç тĕл пулаççĕ. Çурутравăн кăнтăр енче çултăршшипе симĕс тĕслĕ вăрмансем, йывăç тĕмескисем чылайрах. Пур тӳрем çĕрĕсемпе хуçалăхра питĕ усă кураççĕ. Пысăках мар çаранçеçенхирсем упранса юлнă. Наци паркĕсене йĕркеленĕ. Корей çурутравĕнче икĕ Корей патшалăхĕ вырнаçнă Корей Республики тата КХДР.
Сывлăш температури
Сывлăш температури — атмосферăн  термодинамикăлла параметрĕсенчен пĕри, ăна термометрпа виçсе пĕлеççĕ.
Мăн Порывай
Мăн Порывай — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Омутная юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Камбоджа
Камбоджа, Камбоджа патшалăхĕ — Кăнтăр-тухăç Азири конституциллĕ монархи патшалăхĕ.
Тавралăхĕ
Камбоджа Индокитай çурутравĕнче вырнаçнă. Унăн тухăç енче — Вьетнам, çурçĕрте Лаос, çурçĕр-анăçра - Таиланд çĕршывĕсем юнашар вырнаçнă.
Халăхĕ, йышĕ
Çĕршывра 13 миллион ытла çын пурăнать. Камбоджа çыннисем будда тĕнне ĕненеççĕ. Чылай шутлă этноушкăнĕ кхмерсем пулаççĕ.
Истори
1975 çулта граждан вăрçи вĕçленсен Хĕрлĕ Кхмерсем Пол Пот ертсе пынипе çĕршывра влаçа ярса илнĕ. Çĕршывра халăха хирĕç геноцид тапратса янă (хула çыннисене, интеллигенцине, буддистсене, вак нацисене, урăхла каласан, «ытлашшисене» хирĕç) — по 1 - 3 млн. çына çапла пĕтернĕ. Çав вăхăтра çĕршыв «Демократиллĕ Кампучи» ятлă пулнă. 1978 çулта çĕршыв хуçалăхĕ пĕтĕмпех сӳнсе пынă, Пол Пот Вьетнама хирĕç вăрçма тытăннă. Анчах та вьетнамсен енне тӳрех Хĕрлĕ Кхмерсем пысăк ушкăнĕсемпе куçма пуçланă. 1979 çулта вьетнам çарĕсем Хĕрлĕ Кхмерсен режимне çĕнтернĕ. Вьетнам çарĕсем Камбоджăран 1989 çулта тухнă, анчах та çакăн хыççăн та граждан вăрçи тепĕртак тăсăлнă.
2004 çулхи чӳк, 7 куненче Нородом Сианук патша астулран тухнă, 2004 çулхи чӳк, 14 çĕнĕ патша — Нородом Сиамони астула ларнă. Çапах та çĕршывра влаçа Хун Сен премьер-министр тытса тăрать, Таиланд çумĕнчи анăç çĕресене Пол Потăн çумĕ — Иенг Сари пăхăнтарса тăрать, вăл Хун Сенпа вăхăтлăха вăрçă чарас хут çырнă.
Çулçӳревлĕх
Граждан вăрçи вĕçленсен Камбоджăна ют çĕршыв çулçӳревçĕсем киле пуçланă. Çĕршывăн тĕп курмалли Сием-Рип хули патĕнчи Ангкор-Ват храмĕ пулать. Çавăн пекех, Сиануквиль хули çумĕнче «пляж» канăвĕсем пур.
Камбоджăра туристсене лăпкăллă тараватлă тĕп халăхĕ – кхмеросем кĕтсе илеççĕ, япаласем кунта йӳнĕ, климачĕ, экзотикăллă кухня. Хăшĕсем Камбоджăна тĕнчери секс-туризмăн пĕр тĕпĕ теççĕ. Туризм инфраструктури, кӳршĕ Таиландри пекех ытлах аталанайман, çапах та канма юрăхлă, уйрăмах Пном-Пеньре, Сием-Рипере тата Сиануквильте. Çĕрсенче вăрçă минисем чылай юлнă, çавăнпа туризм маршручĕсенчен тата пурăну вырăнĕсенчен аяккалла утса çӳреме юрамасть. Криминал, тĕрлĕ инфекци чирĕсем, наркăмăш çĕленĕсем нумаях мар.
Çавăн пекех пăхăр
Камбоджа — çурçĕр Афганистанри, çурçĕр Пакистанри тата Таджикистанри авалхи патшалăх, пĕръятлă йăхсен пĕрлĕхĕ.
Категори:Камбоджа Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа
Эплес
Эплес — Чăваш Республикин Куславкка районĕнчи ял.
181
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Эплес
Каçăсем
Категори:Куславкка районĕн ялĕсем
Герасин Валентин Васильевич
Герасин Валентин Васильевич — (25.11.1923-25.02.2004), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 11-мĕш гварди çарĕн 31-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 97-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн автоматчиксен взвочĕн командирĕ, гварди кĕçĕн лейтенанчĕ.
1902
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Сей-Еган
Сей-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Сарм-Сабун юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Шăмалак
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Денисовсен, Родионовсен, Дубровская, Кооператив, Кошкинсен, Красномайская, Вăрман, Çамрăксен, Пионер, Сад урамĕсем. 2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 524 çын, çав шутра 248 арçын, 276 хĕрарăм пурăннă.
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернинчи Пăва уесĕн Тимпел вулăсне кĕнĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн Елчĕк районĕнчи пурăнан вырăнсем
Уйăх каварĕ
thumb|[[Олдрин Базз|Олдрин и Армстронг Çĕр çинче уйăх модулĕн макечĕпе юнашар ĕçлеме хăнăхаççĕ]] thumb|[[Аполлон-11|Аполлона-11 анса ларнă вырăн (LRO, 2009)]] right|thumb|[[Аполлон-14 анса ларнă вырăн (LRO, 2009)]]
«Уйăх каварĕ» — «уйăхшăн ăмăртнă» чухне американ «Аполлон» космос программи (1969—1972) вăхăтĕнче çынсене Уйăх çине антарман — фотографисенче, киноклипсенче тата ытти документлă материалсенче АПШ правительстви суйса кăтартнă, СССР правительстви АПШ-на политка енчен хĕсес тĕллевпе тăрă шыва кăларакан фактсене халăха пĕлтермен, кавар теорийĕ.
Истори
Çак теорин авторĕ тесе Билл Кейсинг американ çыравçăна шутлаççĕ, вăл 1976 çулта «Эпир нихăçан та Уйăх çинче пулман» кĕнекене çырса кăларнă (We never went to the moon). Çапах та, 1970 тата 1976 çулсенче халăхран ыйтса тĕпченипе,, Уйăх çине чăнах аннă пирки иккĕленекенсен проценчĕ Кейсинг кĕнеки тухичченех питĕ пысăк шутланнă. Чи малтанах çак фальсификацие тăрă шыв çине кăларакан статьяна The New York Times хаçатра 1969 çулхи раштавăн 18-мĕшĕнче публикациленĕ. Унта шӳтлĕ Нихăçан та Вĕçеймен Этеме Асăнмалăх Пĕрлĕхĕн пайташĕсем Чикаго барĕнче тĕлпулнине çырса кăтартнă. Тĕлпулура НАСА ĕçтешĕ ĕçкеленĕ юлташĕсене астронавтсем Çĕр çинче хатĕрленнĕ чухне çапса илнĕ фото тата видео кăтартнă. Çав документсем çинчи кадрсем каярах Уйăх çинче ӳкернисемпе пĕрех пулни тӳрех курăннă. И уже в 1970 çулта Дж. Крайни математикăн кĕнеке тухнă, çак вара спутник çине аннă факт чăн марринине пĕлтерет.
Билл Кейсинг хăйĕн кĕнекинче Уйăх каварĕ теорин тĕп аргуменчĕсене палăртнă:
1996 çултанпа Уйăх каварĕпе каллех, çав шутра Раççей Федерацинче, интересленме тытăннă. Ун чухнех Уйăх каварĕ пытаракан операци пулнă текен контртеори çуралнă.
Совет Союзĕн ролĕ
Совет Союзĕ американсем Уйăх çине кайса килнине йышăннине ăнланасси «Уйăх каварĕ» теорин аспекчĕсенчен пĕрри шутланать. «Уйăх каварĕ» теорипе пурăнакансем шухăшланипе Совет Союзĕ НАСА фальсификацисене тăрă шыв çине кăларма фактсем тупайман, агентура разведки кăштах тупнисем каярах килнĕ. Çаплах СССР тата АПШ пулас аферăна пытарма калаçса татăлнă теççĕ. Çак сăлтавăн çакăн пек версисем пур: Совет Союзне «Уйăх каварне» явăçтармалла, хăйĕн Уйăха çаврăнса килес тата Уйăх çине анмалли программăсене юлашки утăмсенче чармалла :
Уйăх кавар теорин тиркевĕ
Категори:«Аполлон» программи Категори:Кавар теорийĕ
Решетке (геометри)
Каçăсем
Категори:Решетке теорийĕ (геометри)
Лентовка
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чышма районĕ
Атняшкино
Атняшкино — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 65 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452367, ОКАТО кочĕ — 80234884002.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Петров Василий Петрович
Раççей Журналисчĕсен Пĕрлешĕвĕн парне лауреачĕ (1993), Чăваш АССР тава тивĕçлĕ культура ĕçченĕ (1990), Раççей Федерацин тава тивĕçлĕ культура ĕçченĕ (1998).
СССР (халĕ Раççей) ÇП пайташĕ (1979).
Пурнăçĕ
1939 çулхи чӳк уйăхĕн 25-мĕшĕнче Чăваш Енĕн Çĕрпӳ районĕнчи Энĕшкасси ялĕнче çуралнă.
Вăтам шкултан, Шупашкарти техника вĕрентĕшĕнчен вĕрнсе тухнă. Казахстанра тĕрлĕ стройкăсенче ĕçленĕ. Хĕсметрен таврăнсан Уралти патшалăх университечĕн журналистика факультетне пĕтернĕ. Чылай хушă республикăри хаçат-журнал редакцисенче вăй хунă.
Пултарулăх ĕçĕсем
Малтанхи ĕçĕсем «Пионер сасси» хаçатра пичетленнĕ.
Пурĕпе 13 кĕнеке кăларнă. Паллăрах кĕнекесем:
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем:Çĕрпӳ районĕ Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:Тăлмачсем, алфавитпа Категори:СССР çыравçисем Категори:СССР тăлмачĕсем Категори:Халĕ пурăнакансем Категори:Раççей çыравçисем Категори:Раççей тăлмачĕсем Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Чăваш тăлмачĕсем Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:1939 çулта çуралнисем Категори:Чӳкĕн 25-мĕшĕнче çуралнисем
182
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Вăрманкас
Вурманкасы
Корей архипелагĕ
Корей архипелагĕ шутне 3,5 пине яхăн утравсемпе тинĕсри чуллă тип вырăнсем кĕреççĕ. Вĕсем Корей çурутравĕн кăнтăр тата кăнтăр-анăç çыранĕсем çумĕнче Сарă тинĕсре, Корей пырĕнче тата Чеджу пырĕнче вырнаçнă. Корей архипелагĕ Корей Республики территорийĕ пулать. Пысăкрах утравĕсем — Коджедо, Намхэдо, Чиндо. Утравсен çыранĕсене темĕн чухлĕ бухтăсем çĕмĕрсе пĕтеркеленĕ. Утравсен питçийĕсенче пĕрмай симĕслĕ субтропик вăрманлă-тĕмескеллĕ сăртсем тата лутра тусем. Çыран хĕрринчи шывсем промыçлă пулăсемпе, моллюскăсемпе питĕ пуян.
Еловка (Луза юппи)
Еловка — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Луза юханшывăн сылтăм çыранĕпе 150 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Гётсем
Гётсем (гётсем, гаутсем; götar, göter götar, авал сканд. gautar) — пирĕн эрăчченхи II ĕмĕртен пуçласа пирĕн эрăн пĕрремĕш пинçуллăх вĕçĕпе иккĕмĕшĕн пуçламăшĕ таран Скандинавин кăнтăр пайĕнче, Венернпа Веттерн кӳлĕсем патĕнче пурăннă герман йăхĕ. Свейсемпе пĕрле вĕсем хальхи шведсен мăн аслашшĕсем (ламтайĕсем) пулаççĕ. Швецин кăнтăр пайне халĕ те Гёталанд (Гётсен çĕрĕ) теççĕ.
Еловка (Луза юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Гётсем
Гётсемпе свейсем патшана пĕрле суйланă пулин те, свейсем ялан çӳлте пулнă. Västgötalagen-ра (XIII ĕмĕр патнелле) çаплах çырса хунă: Патшана суйлама тата ăна астулран кăларма свейсем кăна пултараççĕ.Тĕслĕхрен, 1125 çулта гётсем Вăйлă Магнуса патшана лартасшăн пулнă, анчах та ку свейсене килĕшмен. Çапла вара 1130 çулта лешĕн тăван çĕрне пăрахса кайма тивнĕ.
Свейсемпе гётсем Вăтам ĕмĕрсем тăршшипех уйрăлса тăнă.
Вуламалли
Категори:Швеци кун-çулĕ Категори:Çухалнă халăхсем
Вăрманкас (пĕлтерĕшĕсем)
Вăрманкас — Чăваш Енри темиçе ял ячĕ: Унсăр пуçне:
Категори: Чăваш Енĕн ялĕсем
Кремний
Кремний - Si Silicium) Элементсен периодикăллă системин 14-мĕш хими элеменчĕ.Si символпа палăртаççĕ (.
Истори
1811-мĕш çулта Франци ăсчахĕсем Гей-Люссак Жозеф Луи тата Тенар Луи Жак уйăрнă.
Ячĕ пулни
1825 год-мĕш çулта швеци химикĕ Йёнс Якоб Берцелиус фторлă кремнипе SiF4 кали металне хутшăнтарса таса кремни уйăрнă. Çĕнĕ элемента «силици ( silex — вут чул сăмахран). Вырăсла «кремни» ятне раççей химикĕ Герман Гесс 1834-меш çулта кĕртнĕ. ( κρημνός — «ту».
Физика пахалăхĕсем
left|200px|Кремнин чĕнтĕр тытăмĕ Кремни чĕнтĕр тытăмĕ кĕвер чул пекех, кубла гранĕпе центăрланă. Анчах атомсем хушши пысăкрах пулнă май кристалĕн çирĕплĕхе сахалрах.
Усă курни
left|200px|1993-мĕш çулхи [[STMicroelectronics фирмăн 62E40 Микроконтроллерĕ. Кантăкĕ хыçĕнче кремни кристалĕ çинчи электричество схеми курăнать]]
Техника кремнийĕ:
Мăн Просница
Мăн Просница — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Нухрат Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 72 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
1903
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Миндишево
Миндишево — Пушкăрт Республикин Салават районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 316 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452499, ОКАТО кочĕ — 80247815002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Салават районĕ
Хĕрлĕ Чутай районĕ
thumb|250px|Хĕрлĕ Чутай картти Хĕрлĕ Чутай районĕ, — Чăваш Республикин (РФ) администрациллĕ-территориллĕ виçи тата муниципаллă йĕркеленĕвĕ (муниципаллă район).
Чăваш Енĕн çурçĕр-анăç енче вырнаçнă. Лаптăкĕ — 691,6 км2, çурçĕр енчен кăнтăралла тата анăç енчен тухăç еннелле 36 çухрăма тăсăлнă. Хĕвел анăç енче Сар юханшывĕ тăрах Чулхула облаçĕпе чикĕ иртет. Çурçĕр енче Етĕрне районĕ, тухăç енче — Элĕк районĕ, кăнтăр енче Çĕмĕрле районĕ вырнаçнă.
Район администрацийĕ Хĕрлĕ Чутай салинче вырнаçнă. Районăн кулленхи кăларăмĕ — Пирĕн пурнăç хаçат.
Çутçанталăк
Çĕр айĕнчи пурлăхсенчен кунта хăйăр, кирпĕч тума юрăхлă суглиноксем тĕл пулаççĕ.
Кăрлач уйăхĕн вăтам температури -12,2°С танлашать, утă уйăхĕнче — 18,7 °C. Чи сивĕ температурăна кунта -44 °C паллă тунă, чи ăшшине — 37 °C. Çул тăршшĕпе 492 мм юр-çумăр çăвать.
Районăн 33% вăрмансем йышăнаççĕ. Ытларах пайĕпе кунта юман (55%), вĕрене, каврăç, ильм тĕл пулать.
Халăх йышĕ
Районта 1999 çул пуçламăшĕнче 22,7 пин çын пурăннă. Районта пурĕ 70 ял, вĕсенче вăтамран 354 çын пурăнать. Халăхсенчен ытларах пайĕ чăвашсем — 97%.
Район гимнĕ
Хĕрлĕ Чутай районĕн гимнĕ "Чечеклен,Чутай Ен" сăввине Петĕр Ялкир çырнă, кĕввине - Фёдоров П.
Каçăсем
Категори:Чăваш Ен Категори:Чăваш Енĕн Хĕрлĕ Чутай районĕ
Зинчук Виктор Иванович
Виктор Иванович Зинчук (ака, 8 1958, Мускав, РСФСР, ССРП çур.) — раççей гитарисчĕ, композитор, капăрлатакан, Раççей Федерацин тава тивĕçлĕ артисчĕ.
Сан-Маринăри тĕнчери ăслăх академисен ассоциацин профессорĕ, Мускаври культура тата ӳнер патшалăх университечĕн доценчĕ. Хăй мусăкне хайланисĕр пуçне, классика мусăкне — И. С. Бах, Н. Паганини, М. Глинка, Дж. Верди, Дж. Гершвин — капăрлатнă.
Биографи
1976 çулта Виктора пултаруллă ачасен мусăк шкулне, классика гитарин класĕпе вĕренме илеççĕ, кунта вăл 4 çул хушши пĕлӳ пухать. 1987 çулта, тĕрлĕ ушкăнсенче 7 çул; ĕçленĕ хыççăн, Зинчук соло карьерине тапратать. Çак вăхăтрах ăна пĕтĕм Раççейри радион тĕнчери каналĕ итлекенсенчен ыйтса пĕлнĕ хыççăн, чи лайăх гитарист ята тивĕçтереççĕ. 1991 çулта вăл Швейцарири пысăк мусăк фестивалĕнче çĕнтерет, халиччен те нумай фестивальсенче хăйĕн маттурлăхне кăтартать. 1995 çулта Мускаври этеплĕхпе ӳнерĕн патшалăх университетне хĕрлĕ дипломпа вĕçлет.
Дискографи
Çаплах DVD çинче «"Виктор Зинчукăн мастер-класĕ" гитара шкулĕ» тухнă (2005).
Кристалл решетки
Кристалл решетки — кристалл тытăмне ăнланма пулăшакан геометрилле сăнар.
Каçăсем
Категори:Химилле çыхăну Категори:Хытă ĕскер физики Категори:Кристаллографи Категори:Ăслăхри классификацисем
183
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Яманчурел
Яманчурел, — Чăваш Республикин Елчĕк районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Пульница, Вăрман, Арман, Туçи, Çырма, Тĕп, Шкул, Сортлав урамĕсем. 2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 543 çын, çав шутра 273 арçын, 270 хĕрарăм пурăннă.
Кун-çулĕ
1917 çулчен Чемпĕр кĕпернинчи Пăва уесĕн Тимпай вулăсне кĕнĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Елчĕк районĕн ялĕсем
Свейсем
Свейсем хальхи Швецин вăтам пайĕнче пурăннă. Тĕп хули хальхи Упсала хули патĕнче пулнă. Пирĕн эрăри пĕрремĕш пинçуллăхăн иккĕмĕш пайĕнче свейсем гётсене çĕнтернĕ. Çапла вара кайран çак икĕ йăхран шведсем пулса кайнă. Пĕрлешсе йĕркеленĕ патшалăх ячĕ Свитьод пулнă. Вăхăт иртнĕ çемĕн унăн ячĕ Svearike (свейсен çĕршывĕ) çине улшăннă. Датчан чĕлхи пысăк витĕм кӳрсе çак ят Sverige (свэрье) çине улшăннă — Швецине шведсем çапла калаççĕ.
Свейсемпе «Свитьода» римлянсен историкĕсем те асăнаççĕ. Çавăн пекех вĕсене авалхи чул палăксем çинче тĕрĕ çыруллахĕпе çырнисене вулама пулать.
Бурхановка
Бурхановка — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 32 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452377, ОКАТО кочĕ — 80234884003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Бурхановка
Пайгусов Евсигний Григорьевич
Пайгусов Евсигний Григорьевич (1913-1977)—капитан, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Вăл Чăваш Республикиăн Тепте ялĕнче çуралнă. Чăваш. КПСС ретне 1944-мĕш çулта кĕнĕ.
Кун-çулĕ
Ашшĕ 1919-мĕш çулта 1-мĕш тĕнче вăрçинче аманнипе вилет.
1921-мĕш çулта Пайгусов 4 класс пĕтерсен хуçалăхĕ çунска каять. Ăна Карăшлăхри ĕçлекен çамрăксен шкулне вырнаçтараççĕ. 1921-мĕш çулта Етĕрнери педтехникумра пуçламăш шкул вĕрентекенсен курсĕнче вĕренннĕ, кайран Юнкăпуçĕнчи шкулта ĕçленĕ. 1935-мĕш çулта Пайгусов Хĕрлĕ Çарта. Малтан Пĕрремĕш Мускаври пролетари стрелоксен дивизинче тăнă, унтах комсомола кĕнĕ. Тепĕр çултан дивизие Аякри Хĕвелтухăçне куçараççĕ.
1939-мĕш çулта Благовещенскра кĕçĕн командирсен курсне пĕтерет, 1941-мĕш çул тĕлне батальонăн штабĕн адьютант тивĕçне пурнăçланă. Брянск фронтĕнче 1942-мĕш çулта çапăçма тытăннă. 1944--мĕш çулху çурлан 1-мĕшĕнче дивизи Мангушев хули патĕнче Висла урлă каçма тытăннă. Тăшман вĕсене курса пĕтĕм хĕçпăшалтан пеме тытăнать. Малти ушкăн тăшмантан 100 м вырнаçнă пĕчĕк утравра çыхăнусăр юлать. Пайгусов капитан унта çитсе лару-тăрăва пĕлме пулать. Утрава çитсе унта пуçлăхсăр юлнă 70-80 салтак тупать. Вĕсене пуçтарса тăшман еннелле ертсе каять, тăшман пенине пăхмасăр хăй пĕрремĕш шыва кĕрет. Çыран çине ишсе тухса атакăна ертсе кайса 1-мĕш траншеине алла илет.
Ирех нимĕçсем контратакăсем тытăнаççĕ, çав штура танксемпе, пĕр кун хушшинче 10 таран. Нимçсем СС чаçĕсемпе тинĕс пехотине те хутшăнтараççĕ, анчах плацдарм Хĕрлĕ Çар аллинчех юлать. Пайгусов çапăçăва пĕлсе ертсе пынă, артиллерине тĕлсем кăтартнă, хăй те хастаррăн çапăçнă.
Пĕр атакăна сирнĕ чухне Пайгусов салтаксене атакăна çĕклесен вĕсем тăшман хыççăн гитлеровецсен позицине ярса илеççĕ, тата хыçранах пырса нимĕçсем çирĕплетнĕ яла алла илеççĕ. Унта тăшман хăварнă арлиллери батареипе 7 пулемет ярса илеçĕ, вĕсене çавăрса тăшмана пеме тытăнаççĕ. Унсăр пуçне апат-çимĕç тата çар пурлăхĕн управĕсене те ярса илеççĕ.
Плацдарма алăран яман. Ун çине васкаса дивизин тĕп вăйĕсем каçма тытăнаççĕ. Каярах Мангушев плацдармне анлă сарнă. Вăл Висла-Одер операцин тĕп трамплинсенчен пĕри пулнă. Ăна тӳрех Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илме тăратнă
Пысăк пĕлтерĕшлĕ çар ĕçне питĕ лайăх тунăшăн Пайгусова дивизи командирĕ Л.И.Вагин, корпус командирĕ А.И.Рыжов тата çар командирĕ В.И.Чуйков тӳррĕн тав тунă. Висла урлă каçса плацдарма тытса илсе сарнăшăн 06.04.1945 Совет Союзĕн Паттăрĕн ятне тивĕçтернĕ.
Совет Çарĕнче 1956-мĕш çулччен. Шупашкарта пурăннă, трактор запас пайĕсен заводĕнче ĕçленĕ.
Каçăсем
.
Храм тăвĕ
Храм тăвĕ (הַר הַבַּיִת, Хар а-Баит, الحرم القدسي الشريف, аль-Харам аль-Кудс аш-Шариф — «ырлă таса вырăн») — Иерусалимăн Ватă хулин, кăнтăр-тухăçĕнчи ту, иудăлăхпа исламăн таса вырăнĕ. Хальхи вăхăтра çӳллĕ хӳмепе карталанă Ватă хулан ытти пайĕсен чи çӳллĕ тӳрĕ кĕтеслĕ çĕр лаптăкĕ, унта мăсăльмансен таса вырăнĕсем — Аль-Акса (инçери мĕçет) тата Куббат ас-Сахра (çаплах Чуллă Сăрт Куполĕ, е «Чуллă Сăрт çинчи Купол» ятпа паллăскер), Абд аль-Малик хушнипе 691 çулта хăпартнăскер.
Каçăсем
Категори:Иудăлăх Категори:Иерусалим храмĕ Категори:Библи вырăнĕсем Категори:Израиль тăвĕсем Категори:Ислам Израильте Категори:Иерусалимăн паллă вырăнĕсем Категори:Иерусалимăн этеп çурт-йĕрĕ Категори:Арап-израиль хирĕçĕвĕ Категори:Храм тăвĕ
Сей-Кор-Еган
Сей-Кор-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Сарм-Сабун юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 61 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Internet Movie Database
1998 çултанпа IMDb хыпар базине «Amazon.com» компани тытса пырать. IMDb пуххинчи пур хыпарĕпе те тӳлевсĕр усă курма юрать, IMDb.com сайчĕ ирĕклĕ усă курмалли программа хатĕр никĕсĕпе (Apache, Perl тата ыт. те) ĕçлет. «Alexa» рейтинг агентстви хыпарланипе, imdb.com сайт пĕрмаях Тĕнче эрешĕн çĕр ушкăн йышне кĕрет.
Жанр системи
IMDb базинчи фильмсен жанрĕсене çакăн пек классифициленĕ:
Статистика
2009 çулхи çĕртме, 19 хыпарĕсемпе IMDb базинче:
Каçăсем
Категори:Киносайтсем Категори:Тетелри хыпар бази
Елькина
Елькина — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Лунданка юханшывăн сылтăм çыранĕпе 22 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
1904
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Чукча чĕлхи
Чукча чĕлхи,чукча эскимос е луораветлан чĕлхи (ԓыгъоравэтԓьэн йиԓыйиԓ) — чукчăсен чĕлхи, чукча-камчат çемьине кĕрет. Чукча чĕлхи Чукча автономи тăрăхĕн территоринче, Коряк автономи тăрăхĕн çурçĕр-хĕвел тухăç пайĕнче, çаплах Саха (Якути) Республикин Анат-Колым районĕнче саралнă. 1989 çулхиир халăх çыравĕпе чукчăсен йышĕ 15 пине çитет, вĕсенчен 70% пайĕ чукча чĕлхине тăван теççĕ.
1920-мĕш çулсенче чукча чĕлхине луораветлан ята куçарнă, анчах та терминĕ хута кĕреймен.
Çырулăх
Хальхи чукча алфавичĕ:
А а Б б В в Г г Д д Е е Ё ё Ж ж З з И и Й й К к Ӄ ӄ Л л М м Н н Ӈ ӈ О о П п Р р С с Т т У у Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я '
Каçăсем
* Категори:Раççей чĕлхисем
184
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Петров Антон Петрович
Петров Антон Петрович (1902-1982)—полковник, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Воронеж фрончĕн 40-мĕш армин инженер çарĕсен пуçлăхĕ. Вăл Чăваш Республикиăн Ачакс  ялĕнче  çуралнă. Чăваш. ССКП ретне 1919-мĕш çулта кĕнĕ.
Кун-çулĕ
Днепр урлă каçнă чухнке палăрнă. Инженер пайĕсене пĕлсе тата хастар ертсе пынă. Стайки, Ржищев, Аслă Букрин патĕнче плацдармсене ярса илме тата тытса тăма май панă.
Çапăçусенче харсăр çапăçнăшăн ăна 23.10.1943 Совет Союзĕн Паттăрĕн ятне тивĕçтернĕ.
1962-мĕш çулхта генерал-майор Петров отставкăна тухнă.
1982 çулхи акан 21-мĕшĕнче Мускав хулинче вилнĕ.
Каçăсем
Категори:1902 çулта çуралнисем Категори:1982 çулта вилнисем Категори:Чăвашран тухнă генералсем
Ютсем
Ютсем, — Ютланди çурутравĕнче пурăннă герман йăхĕ. V ĕмĕрте çурутрава дансем çĕнтерсе илнĕ хыççăн вĕсен пĕр пайĕ дансемпе хутшăнса пĕтнĕ, тепĕр пайĕ анкăлсемпе тата сакссемпе пĕрле Британине куçса Кент патшалăхне туса хунă. IX ĕмĕрте христианлăх тĕнне йышăннă.
Вĕсем авалхи акăлчан чĕлхине пысăк витĕм кӳнĕ, вĕсен пуплевĕн уйрăмлăхĕ акăлчан чĕлхин кент диалектĕнче сисĕнет.
Каçăсем
Категори:Герман йăхĕсем Категори:Çухалнă халăхсем Категори:Дани кун-çулĕ
Мăн Сардык
Мăн Сардык — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Удмурт Республики, Мари Эл, Тутарстан территорипе юхать. Кильмезь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Элпуç
Элпуç (Эмметево) — Чăваш Енĕн Елчĕк районĕнчи ял.
Мăн Шетмĕ
Мăн Шетмĕ — Чăваш Республикин Красноармейски районĕнчи ял.
Элпуç
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 145 çын, çав шутра 64 арçын, 81 хĕрарăм пурăннă.
Сабурово (Чышма районĕ)
Сабурово  — Пушкăрт Республикин Чышма районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 53 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452156, ОКАТО кочĕ — 80257830005.
Элпуç
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Елчĕк районĕн ялĕсем
Мăн Шетмĕ
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Красноармейски районĕн ялĕсем
Аннă шывсем
Аннă шывсем — атмосферăри тата атмосфера çăвăмĕсем хыççăнхи, çавăн пекех этем усă курнă хыççăн канализаци витĕр е хăй майĕпе юхса анакан шыв. Кунашкал шывсемпе тепĕр хут усă курас тесен тасатма тивет.
Сабурово (Чышма районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Аннă шывсем
Каçăсем
Категори:Тавра хутлăха сыхлани Категори:Шыва варалани
Сабурово (Чышма районĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чышма районĕ
Гераськин Александр Иванович
Гераськин Александр Иванович — (23.08.1913.(10)-06.09.1962), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 4-мĕш гварди кавалери корпусĕн 9-мĕш гварди кавалери дивизин 30-мĕш гварди кавалери полкĕн командирĕ, гварди подполковник.
Решетке (аннă шывсене тасатакан станцири хапав)
Решетке — аннă шывсене чăн малтан тасатать.
Каçăсем
Категори:Шыв Категори:Тавра хутлăха сыхлани Категори:Решетке
Радио (Салават районĕ)
Радио  — Пушкăрт Республикин Салават районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 140 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452499, ОКАТО кочĕ — 80247815003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Салават районĕ
Чăваш Таяпи
Чăваш Таяпи (Тайба-Таушево), — Тутарстанăн Теччĕ районĕн ялĕ. Мăкшă Таяпипе (вырăс. Починок-Новольяшево) пăтраштармалла мар. Ялтан район центрне çитме – 45, Хусана – 205, Пăвари чукун çул станцине харкам транспортпа — Кăнна Кушки, Вырăс Киштекĕ, Хăят урлă – 32 километр. Яла Теччĕ-Ульяновск маршрутпа çӳрекен автобуспа («Кăнна Кушки» чарăнура анса юлмалла) çитме пулать, «Теччĕ-Кăнна Кушки» автобус çине ларса Кĕлметрен анса юлсан 1,5 километр çуран утмалла.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2009 çулхи январĕн 1-мĕшĕ тĕлне ялта 97 çын пулнă, çав шутран: вырăссем – 10, чăвашсем – 86 тата 1 урăх наци çынни. 45 хĕрарăмпа 52 арçынран 40-шĕ вăйпитти çын, 42 пенсионер. Çиччĕрен кĕçĕнрех 3 ача, 16 çула çитменнисем тăххăрăн, 30 çула çитмен çамрăксем – 10.
Урамсем
Ялти урамсене халăхра çапла калаççĕ: Чурпан кас (Есенин урамĕ), Шаккаман кас (Маяковский урамĕ), Кушкă кас (Интернационал урамĕ).
Кунçул
Чăваш Таяпине 1696 çулта хĕсметри тутарсем пуçарса янă. Вĕсене Чĕмпĕр уесĕнче çĕр лаптăкĕ уйăрса панă. Анчах тутарсем кунта нумая тытăнса тăман, XVII ĕмĕр вĕçĕнчех чăвашсем килсе тĕпленнĕ.
Халап тăрăх, яла Чăваш Енри Елчĕк районне кĕрекен Таяпа ялĕнчи Тауш (Тавăш) ятлă хастар чăваш пуçарса янă. Тауш нимĕнрен, никамран хăраман салтак пулнă.
1970 çулта Чăваш Таяпи, Мăкшă Таяпи, Салмановка, Максимовка, Кĕлмет ялĕсем пĕрлешсе В.И.Ленин ячĕллĕ колхоз йĕркеленĕ. Колхозниксен культура шайне ӳстерме культура центрĕ уçнă, унта çитме кашни ялтан 1 километр утмалла пулнă. Унта клуб, библиотека, фельдшерпа акушер пункчĕ, 9 çул вĕренмелли вăтам шкул, кантур ĕçленĕ. Пĕтĕм массăллă мероприятисем культура центрĕнче иртнĕ.
1920 çулта Чăваш Таяпинче çил арманĕ, кĕрпе çуракан машина, механика вăйĕпе ĕçлекен арман ĕçленĕ.
1905
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Имяново (Урюш-Битуллинский ял тăрăхĕ)
Имяново  — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 3 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452365, ОКАТО кочĕ — 80234884005.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
«МК Ультра» проекчĕ
МКULTRA проекчĕ (Project MKULTRA, çаплах МК-ULTRA евĕр паллă) — американ ЦРУн вăрттăн программин код ячĕ.
Каçăсем
Категори:Тĕп разведка тытăмлăхĕ Категори:Ăс-тăн тытăмлăхĕ Категори:Кавар теорисем
Имяново (Урюш-Битуллинский ял тăрăхĕ)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Чатукасси
Чатукасси — Чăваш Республикин Красноармейски районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Красноармейски районĕн ялĕсем
Сес
Сес — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Мăн Асес-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Емкуч
Емкуч — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Кăнтăр юханшывăн сылтăм çыранĕпе 21 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
186
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Кивĕ Халал
"Кивĕ Халал, е Авалхи Халал вăлах Еврей Библийĕ (Танах), — иуда тĕнĕпе христос тĕнĕн пĕрлехи Сăваплă (Таса) Çырăвĕ.
Çак статьяра халала христос йăлипе çырса панă. Еврей йăлипе çырни "Танах"'' статьяра.
Кивĕ Халал канонĕ
Халĕ Кивĕ Халалăн пĕр-пĕринчен йышĕпе те, пулса тухнипе те уйрăмлă виççĕ канон пур:
Кивĕ Халал канонĕ йĕркеленĕвĕн кун-çулĕнче иккĕ тапхăра уйăраççĕ: иудей хутлăхĕнче канон йĕркеленни тата çак канона христиан Чиркĕвĕ йышăнни.
Иудей канонĕ
Жанр енĕпе тата кĕнекисене хайланă вăхăчĕпе Иудей канонĕ виççĕ пайран тытăнса тăрать.
Хайлавăн виççĕ пайĕн (Тора, Невиим, Ктувим) ячĕсен пĕрремĕш сас паллисенчен иудей канонĕн йышĕнче ТаНаХ сăмах пулса вуланать. Иудей йăлипе кĕнекесене тăтăшах вĕсен пĕрремĕш сас паллипе ят параççĕ.
Тексчĕсемпе куçарнисем
Категори:Кивĕ Халал
Яхья (Салават районĕ)
Яхья — Пушкăрт Республикин Салават районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 355 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Салават районĕ
Поляков Иван Кузьмич
Поляков Иван Кузьмич (1922-1993) — ефрейтор (Совет Союзĕн Паттăрĕ чысне илнĕ вăхăтра), Подполковник, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Вăл Чăваш Республикиăн Тури Кăмаша  ялĕнче  çуралнă. Чăваш. ССКП ретне 1944-мĕш çулта кĕнĕ.
Кун-çулĕ
. Çапăçусенче харсăр çапăçнăшăн ăна 26.10.1943 Совет Союзĕн Паттăрĕн ятне тивĕçтернĕ.
1993 çулхи çурлăн 2-мĕшĕнче Украинăн Киев хулинче вилнĕ.
Каçăсем
.
Категори:1922 çулта çуралнисем Категори:1993 çулта вилнисем
Мăн Светлица
Мăн Светлица — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Кобра юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Гераськин Дмитрий Семёнович
Гераськин Дмитрий Семёнович — (1911-23.09.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 3-мĕш гварди танк çарĕн 9-мĕш механизăмланă корпусăн 69-мĕш механизăмланă бригадин отделени командирĕ, сержант.
1906
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Элекçей Тимеш
Элекçей Тимеш (Апанасово-Темяши) — Чăваш Енĕн Елчĕк районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 356 çын, çав шутра 178 арçын, 178 хĕрарăм пурăннă.
Тухăç, Завод, Çамрăксен, Çыран хĕрри, Çĕнĕ, Тĕп урамсем.
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернинчи Теччĕ уесне кĕнĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Елчĕк районĕн ялĕсем
Ахаль карас
Карас – карп йышши пулă.
Пур шывра та ĕрчет. 45 сантиметра çити ӳсме пултарать, чи пысăк карас 3 килограмм тайнă. Нумай чухне карас 500 грамран иртмест, ун йышши те вăлтана сайра çакланать. Ку пулă çăткăн пулăсем çук çĕрте йышлă ĕрчет. Апата тиркесех каймасть.
thumb|left|250|Ахаль карас
Карас ирпе тата каç еннелле аван туртать. Хăш чухне вара пачах та хыпасть. Мĕншĕнне никам та ăнлантарса парайман-ха. Карас шыври ӳсен-тăрансем хушшинче лайăх ĕрчет. Çавăнпа та тăтăшах пулă тытмалли вырăна маларах хатĕрлесе хурсан, пĕр пĕчĕк лаптăка ӳсен-тăрантан тасатсан аван.
Категори:Карп йышшисем
187
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Енанга
Енанга — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Кăнтăр юханшывăн сылтăм çыранĕпе 190 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Аншарли
300px|thumb Аншарли (Килти эрех) — тырă çимисем, пылак, паранкă, кăшман, улма çимĕçĕ е пылаклă крахмал çимисем йӳçнипе тăвакан спиртлă (52% углеродран тăракан) ĕçмелли япала, ăна (кăрчама) дистилляци мелĕпе килте аншарли агрегачĕ витĕр юхтарса тунă хаяр спирт ĕçми.
Карп
Карпа çын тăрăшнипе сасантан хунаса кайнă пулă тесе шутлаççĕ. Ку пулла Авалхи Китайпа Римрах ĕрчетме тăрăшнă. Сăлтавĕ ансат: сасанпа танлаштарсан карп чылай хăвăрт çитĕнет. Пĕр килограмм таякан карп ӳстерме 2,5 килограмм апат кирлĕ. Ку - ытти пулăсемпе танлаштарсан чылай сахал.
Аншарли
Чылай çĕр-шывра аншарли юхтарма, тата уйрăмах, сутма саккун чарать.
Карп
Карп лăпкă, хĕвеллĕ те ăшă вырăнта пурăнма юратать. Хĕл каçма шыв тĕпĕнчи тарăн вырăна кĕрсе выртать. Кĕлетки хулăн йăлмакпа витĕнет. Ку вăхăтра питĕ ерипен сывлать, апатланмасть.
Аншарли
Анщарли тунă çĕрте пылак кăларакан кирек епле çимĕçе те усăна кĕртме пулать. Пахалăхĕ крахмалпа пылакран тухать. Ĕçмене кăрчамана йӳçтерсе тăваççĕ. Ĕçмен пахалăхĕ йӳçтернинчен килет.
Карп
Карпа ытларах çулла тытаççĕ. Уйрăмах пĕлĕтлĕ е çумăрлăрах çанталăкра аван туртать. 20-25 градусран шăрăх е хăвăрт улшăнакан çанталăкра карпа нимĕн те кирлĕ мар. Ку пулла уйрăмах ирпе ирех тытма лайăх. Пĕр япалана кăна асра тымалла: карп тĕрлĕ шава аван илтет. Çыран хĕрринче калаçнине, утса çӳренине сиссенех вăл вырăнтан аякалла ишсе каять.
Аншарли
Йӳçтернĕ кăрчамаран юхтару кубĕ е ректификаци колонни витĕр кăларса тăваççĕ.
Карп
Категори:Карп йышшисем
Аншарли
Уйрăмах крахмал çăмăллăн пылакланма ăна малтан шывпа хутăштарса пусăмпа пĕçереççĕ. Çакăн чухне пулнă клейстера салата çăрса ăсла вĕретеççĕ.
Тырăран аншарли юхтарма йывăртарах, мĕншĕн тесен тырă тĕшшинчи крахмала пылака çитермелле. Çакна салатпа тăваççĕ.
Паллăрах ĕçмесем
Хальхи водка, XIX ĕмĕртипе танлаштарсан, аншарли шутланмасть, мĕншĕн тесе ăна ректификаци меслечĕпе спиртран хăвалаççĕ.