cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Михайлов Александр Яковлевич (актёр)
Кун-çулĕ
Моториста пулăшаканĕ пулса «Ярославль» дизель-электроход çинче вăй хурать. Тепĕр хушăран, профессие тĕплĕн алла илсен, «Курган» дизель-электрохода куçать. Икĕ çул Охот, Беринг, Япон тинĕсĕсемпе çӳренĕ, Аляскăна çитнĕ, Бристоль кӳлмекĕнче пулнă, унта сейнер çинче тытнă пулăна Владивостока турттарнă. Тинĕс çӳревĕсенче хаклă пурнăç тутине туйнă.
Курск облаçĕн Касторнăй районĕ
Халăх йышĕ
Районта пурĕ 22,4 пин çын пурăнать. Вĕсенчен хулара пурăнакансен шучĕ 10 пин çын. Пурĕ 98 хула-ял шутланать.
Вĕсенчен чи пысăккисенчен çаксене асăнма пулать:
Михайлов Александр Яковлевич (актёр)
Кун-çулĕ
1970-79 çулсенче актёр пулса Сарăту драма театрĕнче ĕçленĕ. 1979-85 çулсенче М. Н. Ермолова ячĕллĕ театрта хĕсметре тăнă, 1985 çултанпа — Академи Кĕçĕн театрĕнче.
Курск облаçĕн Касторнăй районĕ
Каçăсем
Категори:Курск облаçĕн районĕсем
Михайлов Александр Яковлевич (актёр)
Кун-çулĕ
2006 çулта Александр Михайлов Регионсенчи М.С.Евдокимов ячĕллĕ пĕрлĕх фончĕн президенчĕ пулса тăрать.
Чыслани
1981 çулта «халь пурăнакан çын сăнарĕсене синематографра талантлă ӳнерленĕшĕн тата паха ăстаçăлăхшăн» Ленин комсомол парнине тивĕçнĕ.
1982 çулта Александр Михайлова «Мужики!» фильмри рольшĕн чи лайăх артист, 1985 çулта «Змеелов» фильмри рольшĕн те çак ятах тивĕçет. «Мужики!» фильмри ĕçшĕн РСФСР патшалăх Васильев тăвансен парнипе чыслаççĕ.
Каçăсем
Категори:Юпан 5-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1944 çулта çуралнисем Категори:Байкал Лешьенче çуралнисем Категори:СССР артисчĕсем Категори:Раççей артисчĕсем Категори:Инçет Тухăç патшалăх ӳнер институчĕ Категори:Хисеп орден кавалерĕсем Категори:РСФСР халăх артисчĕсем
Итали патшалăхĕн гимнĕ
Итали патшалăхĕн официаллă гимнĕ шучĕнче Fratelli d'Italia (итал. "Итали ывăлĕсем") шутланать. Çавăн пекех ăна Мамели гимнĕ тесе калаççĕ. Гимнăн авторĕ Гоффредо Мамели. Ăна вăл 1847 çулхи кĕркунне çырнă пулнă. Кăштах каярахран Микеле Новаро унăн сăвви çине кĕвĕ кĕвĕленĕ.
Тексчĕ
''Fratelli d'Italia,
dell'elmo di Scipio
s'è cinta la testa.
Le porga la chioma,
che schiava di Roma
Iddio la creò.
''Noi fummo da secoli
calpesti, derisi,
perché non siam popolo,
Raccolgaci un'unica
bandiera, una speme:
di fonderci insieme
già l'ora suonò.
''Uniamoci, amiamoci,
l'unione e l'amore
rivelano ai popoli
le vie del Signore.
Giuriamo far libero
il suolo natio:
uniti, per Dio,
''Dall'Alpi a Sicilia
Dovunque è Legnano,
Ogn'uom di Ferruccio
Ha il core, ha la mano,
I bimbi d'Italia
Si chiaman Balilla,
Il suon d'ogni squilla
I Vespri suonò.''
''Son giunchi che piegano
Le spade vendute:
Le penne ha perdute.
Il sangue d'Italia,
Il sangue Polacco,
Bevé, col cosacco,
Ma il cor le bruciò.''
Категори:Патшалăх гимнĕсем Категори:Итали
1747
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Меллег-Еган
Меллег-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Сарм-Сабун юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 43 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Малые Шиды
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Нуриман районĕ
Савка
Савка  — Чăваш Республикин Йĕпреç районĕнчи ял.
Кун-çулĕ
1922-мĕш çулта никĕсленĕ.
Каçăсем
Категори:Йĕпреç районĕн ялĕсем
1971
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Гарнаев Юрий Александрович
Гарнаев Юрий Александрович — (17.12.1917}(4)}-06.08.1967), Совет Союзĕн Паттăрĕ,. Указ дати - 21. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вĕçев-тĕпчев институчĕн вĕçевçĕ-тĕпчевçи,.
Курск облаçĕн Конышевка районĕ
Конышевка районĕ, — Курск облаçĕнчи район. Район администрацийĕ Конышевка посёлокĕнче вырнаçнă.
Арлӑх диморфизмӗ
Арлӑх диморфизмӗ(ав.-грек. δι- — иккӗ, μορφή — калӑпӑш) — чӗрчунсен пӗр биологи тӗсӗн аҫисемпе амисен хушшинчи анатоми уйрӑмлӑхӗ. Арлӑх диморфизмӗ тӗрлӗ физикӑлла паллӑсенче пулса курӑнма пултарать.
Курск облаçĕн Конышевка районĕ
Халăх йышĕ
Районта пурĕ 14 пин çын пурăнать. Вĕсенчен хулара пурăнакансен шучĕ 4 пин çын. Пурĕ 91 хула-ял шутланать.
Арлӑх диморфизмӗ
Хӑшпӗр чӗрчунсем, чи малтанах пулӑсем, арлӑх диморфизмӗне чупнӑ вӑхӑтра ҫех кӑтартаҫҫӗ. Пӗр теори тӑрӑх, хӑш пайташӗ ытларах несӗлӗсене пӑхса ӳстерет, ҫавӑн арлӑх диморфизмӗ хытӑрах курӑнать. Тата ку полигами шайӗн виҫевне кӑтартать.
Вуламалли
Категори:Чĕрчунсен анатомийĕ Категори:Арлăх диморфизмĕ
Курск облаçĕн Конышевка районĕ
Каçăсем
Категори:Курск облаçĕн районĕсем
Мăн Нюла
Мăн Нюла — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Луза юханшывăн сылтăм çыранĕпе 300 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 43 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Верлюг
Верлюг — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ территорипе юхать. Молома юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем
Энĕшпуç станцийĕ
Энĕшпуç станцийĕ, — Чăваш Республикин Вăрмар районĕнчи пурăну вырăнĕ. 1927-35 çулсенче Энĕшпуç разъезчĕ шутланнă.
Кун-çулĕ
1927 çулчен Çĕрпӳ уесĕн Энĕшпуç вулăсне кĕнĕ. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн хальхи вăхăтчен Вармар районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Вăрмар районĕн ялĕсем
Хураçырма
Хураçырма, Huraşyrma — Тутарстанăн Арча районĕнчи чăваш ялĕ.
Кун-çулĕ
Яла çулта никĕсленĕ.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Арча районĕн ялĕсем
Чугунов варĕ
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Иргиз Сулак шывуправĕнччен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Сарăту облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Иргиз бассейнĕ
98
Пулăмсем
Хунну:
Вилнĕ
Категори:Çулсем
90er
Тавăт
Тавăт, Tavăt — Чăваш Енĕн Элĕк районĕнчи ял. Элĕкрен 8 çухрăмра вырнаçнă. Ялта Тавăт ял тăрăхĕн администрацийĕ вырнаçнă.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Тавăтра 551 (2006) çын пурăнать. Ялта пурĕпе 6 урам: Шкул, Колхоз, Çаран, Çамрăксен, 50 çул Çĕнтерӳ урамĕсем, Ветеринар тăкăрлăкĕ. 2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 462 çын, çав шутра 239 арçын, 223 хĕрарăм пурăннă. Вăтам шкул, тăван ен тĕпчев музейĕ, ача-пăча сачĕ, çыхăну уйрăмĕ, кооператив лавкки, культура керменĕ, библиотека, медпункт, спорт стадионĕ ĕçлет.
Этимологи
Ячĕ авалхи чăвашсен Тавăт ятĕнчен пулса кайнă.
Топономика
Чул уй,
Кун-çулĕ
thumb|Тавăтри вăтам шкул вĕрентӳçисем Тавăт тăрăхĕнче 3 пин çул каялла çынсем пурăннă, анчах та вĕсем чăвашсем пулман, çав Фатьян культуриллĕ цивилизацийĕ шутланать.
1927 çулчен Етĕрне уесĕн Элĕк вулăсĕнче шутланнă. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Элĕк районне, 1962 çулхи раштавăн 20 хыççăн Вăрнар районне кĕнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.
Асăрхавсем
Категори:Элĕк районĕнчи пурăнан вырăнсем Категори:Хирлеп юханшыв тăрăхĕ
1748
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Карло Адзелио Чампи
thumb|Карло Адзелио ЧампиКарло Адзелио Чампи, — Итали патшалăхĕн вуннăмĕш президенчĕ. 1920 çулхи раштавăн 9 Ливорнора çуралнă. 1999 çулхи çу уйăхĕн 13 президент вырăнне суйласа илнĕ.
2005 çулхи çу уйăхĕнче европăри интеграцине нумай вăй хунăшăн Аслă Карл ячĕллĕ премине тивĕçлĕ пулнă.
Пурнăçĕ
Университетран вĕренсе тухсан вăл Итали банкĕнче ĕçленĕ. 1960 çултанпа банкăн тĕп администрациĕнче, 1972 çултанпа банкăн тĕп секретарĕ вырăнĕнче ĕçленĕ. 1976—1978 çулсенче тĕп директорĕн çумĕ пулса вăй хунă. Каярахпа тĕп директор ваырăнне йышăннă. 1979 çулхи юпа уйăхĕнче ăна итали банкĕн губернаторĕ вырăнне лартнă.
1979—1993 çулсенче Карло Адзелио Чампи Италири Ылмашăв Офисĕн президенчĕ, 1993—1994 çулсенче технократи правительствин премьер-министрĕ пулса ĕçленĕ. 1994 çултанпа, президента суйласа иличчен, министерствăн казначейĕ вырăнĕнче вăй хунă.
Категори:Итали президенчĕсем Категори:Итали Категори:Пайăр çынсем:Итали
Эфиопи географийӗ
Эфиопи Тухӑҫ Африкӑра вырнаҫнӑ.
Унӑн лаптӑкӗ 1,12 млн. ҫх² (1 127 127 ҫх²) танлашать. Чи ҫӳллӗ вырӑн Рас-Дашен (Ras Dashen Terara) ту ҫинче — 4.620 м.
Чикӗсен тӑршшӗ: Джибутипе — 337 ҫх, Эритреяпа — 912 ҫх, Кенипе — 830 ҫх, Сомалипе — 1.626 ҫх, Кӑнтӑр Суданпа — 883 ҫх, Суданпа — 723 ҫх.
Ҫӗр пичӗ
Эфиопи — Африка континентӗнчи чи ҫӳллӗ ту-сӑртлӑ ҫӗршыв. Унӑн территорийӗн чылай пайне Эфиопи сӑртлӑхӗ йышӑнать, вӑл Эфиопире ҫурҫӗртен кӑнтӑралла тӑсӑлса выртать. Сӑртлӑхӑн чи ҫӳллӗ пайӗ — ҫурҫӗр енче. Кунта ҫӗршывӑн чи ҫӳллӗ вырӑнӗсем — Рас-Дашен (4620 м) тата Тало (4413 м) вырнаҫнӑ. Хӗвелтухӑҫӗнче сӑртлӑх Африкӑн чи айлӑм вырӑнӗсенчен пӗрине — Афар шӑтӑкне — сасартӑк татӑлса анать.
Эфиопи сӑртлӑхӗн анӑҫ пайӗнчи ҫӗр пичӗ сӗвекрех, анӑҫ еннелле вӑл, Судан чикки патнелле, пӗчӗк картлашкасемпе анать.
Эфиопи лаптӑкӗнче тӳремлӗхсем те чылай пай йышӑнаҫҫӗ. Чи калӑпӑшли ҫӗршывӑн тухӑҫ енче вырнаҫнӑ. Вырӑнӗ-вырӑнӗпе вӑл 1000 метр ҫӳллӗш тӳремсӑртлӑха куҫать. Вӑл Эфиопин чи шывсӑр пайӗсенчен пӗри шутланать.
Ҫавӑн пекех ту хырҫисем хушшине хӗсӗнсе ларнӑ пысӑках мар тӳремлӗхсем ҫӗршывӑн ҫурҫӗрпе хӗвеланӑҫ енче вырнаҫнӑ.
Ҫанталӑк
Эфиопин пӗтӗм лаптӑкӗ ҫумэкваторпа экватор тӑрӑхӗсенче вырнаҫнӑ. Анчах ҫӗршывӑн чылай пайӗ Эфиопи сӑртлӑхӗнче вырнаҫни Эфиопин ҫемҫерех те нӳрлӗрех климатне ӑнлантарса парать. Сывлӑш температури кунта ҫулталӑкӗпех +25…+30°С тӑрать, ҫумӑр та ҫителӗклӗ ҫӑвать.
Эфиопин тухӑҫри регионӗсенче пач урӑхла — ҫанталӑк кунта шӑрӑх та типӗ. Чӑннипе, Эфиопишӗн ҫулталӑк тӑршшӗпе температура выляни характерлӑ мар. Ун вырӑнне ҫӗрлехипе кӑнтӑрлахи температура хушшинчи расналӑх пысӑк: вӑл 15 градус таран вылять.
Ҫумӑрсен тапхӑрӗ ытларах чухне ҫӗртме уйӑхӗн варринчен пуҫласа авӑн уйӑхӗ ҫитиех тӑсӑлать, тепӗр чухне нарӑсра е пуш уйӑхӗнче кӗске вӑхӑтра ҫумӑр ҫуса иртме пултарать. Эфиопире хӗвелсӗр кунсем ҫуккипе пӗрех, туристсене илӗртмелли девизсенчен пӗри те вӗсен ҫапла янӑрать: «Эфиопи — 13 уйӑх хушшинче хӗвел тӑпакан ҫӗршыв» (Эфиопи кунталӑкӗнче ҫулталӑк 13 уйӑха пайланать).
Шыв ресурсӗсем
Эфиопин анӑҫ енче вырнаҫнӑ юханшывсен чылай пайӗ Нил бассейнне кӗреҫҫӗ. Вӗсенчен чи пысӑкки — Аббай е Кӑвак Нил. Эфиопин чи пысӑк кӳлли те ҫакӑнтах вырнаҫнӑ — Тана.
Хӗвелтухӑҫӗнчи юханшывсем туллиех мар, ку вара типӗ ҫанталӑк тӑнипе ҫыхӑннӑ. Чи пысӑк юханшыв — Джубба. Эфиопи Аслӑ рифт тӑрӑхӗнче пысӑках мар кӳлӗсем вырнаҫнипе паллӑ.
Ҫавӑн пекех пӑхӑр
Категори:Эфиопи географийӗ
Сенаки
Сена́ки (სენაკი) — Грузи анăçĕнчи, Самегрело - Земо Сванети облаçĕнчи хула. Кунта 1998 çулта çар пăлхавĕ пулать. Тбилисирен 294 çм вырнаçнă.
Халăхĕ
2014 çулхи халăх çыравĕпе 21 596 çын пурăннă.
Промăçлăхĕпе транспорчĕ
Сенаки Тбилиси — Поти чукун çулĕн чарăну вырăнĕ пулать. Хулара машинă тăвакан завод тата кавир фабрики, эрех, чей, сĕт çимĕçĕсене тăваканнисем те пур.
Ячĕ
Сенаки хула тивĕçне 1924 çулат кĕрет. 1933 — 1976 çулсенче хула Миха Цхакая ятне панă (грузин революционерĕ, совет тата парти ĕçтешĕ Михи Цхакая (1865—1950) хисеплесе). С 1976 по 1989 год название было изменено на Цхакая.
Этеплĕхĕ
thumb|230px|[[Акаки Хорава ячĕллĕ театăр|Сенаки патшалăх театăрĕ.]] Хулара Грузи техника университечĕн филиалĕ ĕçлет. Театр пур. Хула мегрел чĕлхин сенаки диалекчĕн тĕпĕ шутланать.
Тăванлă хуласем
Раквере, Эстони
Категори:Грузи хулисем Категори:Грузии çар тĕпписем
1749
Вилнĕ
Категори:Çулсем
1973
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Макаровка (Чекмагуш районĕ)
Макаровка  — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 89 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452215, ОКАТО кочĕ — 80256875006.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чекмакуш районĕ
99
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Красная Горка (Нуриман районĕ)
Красная Горка  — Пушкăрт Республикин Нуриман районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 3980 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452440, ОКАТО кочĕ — 80245815001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Нуриман районĕ
Молко-Игол
Молко-Игол — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Колик-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Каинчак
Каинчак — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 1 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452377, ОКАТО кочĕ — 80234840007.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Курск облаçĕн Коренево районĕ
Коренево районĕ, — Курск облаçĕнчи район. Район администрацийĕ Коренево посёлокĕнче вырнаçнă.
Географи
Район лаптăкĕ 873 км2. Район чикки Суджа, Льгов, Рыльск тата Глушково районсемпе юнашар иртет. Кăнтăр енчи чикки Украина хĕррипе иртет.
Пысăк юханшывĕсем: Снагость, Сейм, Крепна.
Истори
Района 1967 çулта йĕркеленĕ.
Каçăсем
Категори:Курск облаçĕн районĕсем
Мăнçырма
Мăнçырма, — Чăваш Республикин Вăрмар районĕнчи ял. 1927 çулчен Чирĕклĕ Мăнçырма ятлă пулнă.
Халăх йышĕ, ял тытамĕ
Тухăç, Ю.Гагарин, М.Горький, К.Иванов, К.Маркс, Çăлкуç, Колхоз, Крупская, Ленин, Вăрман урамĕсем.
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернинчи Çĕрпӳ уесĕн Арапуç вулăсне кĕнĕ.
Каçăсем
Категори:Вăрмар районĕн ялĕсем
Вăрăмçырма
Вăрăмçырма, Vărămşyrma — Тутарстанăн Арча районĕнчи чăваш ялĕ.
Кун-çулĕ
Яла çулта никĕсленĕ.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Арча районĕн ялĕсем
Мăн Он-Месть
Мăн Он-Месть — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Он-Месть юханшывăн сылтăм çыранĕпе 2 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Солянка (Миусс юппи)
Солянка (приток Миусса)  — Раççей территоринчи юханшыв. Сарăту облаçĕ территорипе юхать. Миусс юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Иргиз Сулак шывуправĕнччен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Каçăсем
Категори:Сарăту облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Иргиз бассейнĕ
Верхосунье
Верхосунье — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Чулхула облаçĕ, Мари Эл территорипе юхать. Суна №3800 юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
1750
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Йăнăш
Йăнăш — тĕрĕс тăвассинчен, тĕрĕç шухăшран юри мар (ăнсăртран) сулăнни. Кĕтекен е чăннипе виçсе пĕлнĕ результатпа чăнни хушшинчи уйрăмлăх.
Джордж А. Миллер хăйĕн 1960-мĕш çулхи ĕçĕнче йăнăшсене объектăн чăн тăрăмĕн тĕллевле тăрăмран тухакан мĕнпур сулăнăвĕсем пек палăртнă.
Курск облаçĕн Курск районĕ
Курск районĕ, — Курск облаçĕн варринче вырнаçнă район. Район администрацийĕ Курск хулинче вырнаçнă.
Географи
Пысăк юханшывĕсем: Сейм, Тускарь.
Халăх йышĕ
Районта пурĕ 50,2 пин çын пурăнать. Пурĕ 199 хула-ял шутланать. Курск район шутне кĕмест, унта 406 пин çын пурăнать.
Каçăсем
Категори:Курск облаçĕн районĕсем
1975
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Гарнизов Михаил Тихонович
Гарнизов Михаил Тихонович — (1924-28.08.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 4-мĕш гварди çарĕн 68-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 200-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн пуемёт тĕллекенне пулăшаканĕ, гварди сержанчĕ.
Старопучкаково
Старопучкаково — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 298 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452215, ОКАТО кочĕ — 80256875007.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чекмакуш районĕ
Усть - Салдыбаш
Усть - Салдыбаш — Пушкăрт Республикин Нуриман районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 44 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Нуриман районĕ
Кивĕ Вăрмар
Кивĕ Вăрмар, — Чăваш Республикин Вăрмар районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
ВЛКСМ 50 çуллăхĕ, Октябрь 50 çуллăх, Ю.Гагарин, Ешкипе, Выльăх ĕрчетекенсен, К. Маркс, М. Калинин, Комсомол, Крупская, Лавкка урамĕсем.
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернинчи Çĕрпӳ уесĕн Арапуç вулăсне кĕнĕ.
Франсуа Озон
Франсуа́ Озо́н (François Ozon; чӳк, 15 1967) — франци сценарисчĕ тата кинорежиссёрĕ, унăн фильмĕсем вичкĕн сатирлă, çыннăн арлăхĕ çине ирĕкле пăхаççĕ. Хăйĕн «8 хĕрарăм» (8 femmes, 2002) тата «Бассейн» (Swimming Pool, 2003) фильмĕсене пула вăл тĕнчере паллă пулса тăчĕ. Францире Франсуа Озон "çĕнĕ хумăн" паллă çамрăк режиссёрĕ шутланать.
Каçăсем
Категори:Франци кинорежиссёрĕсем Категори:Франци сценарисчĕсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Парисре çуралнисем
100 çул
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Тат-Кудаш
Тат-Кудаш — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 1 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452377, ОКАТО кочĕ — 80234840008.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Мольга-Еган
Мольга-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Сабун юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
1752
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Курск облаçĕн Курчатов районĕ
Курчатов районĕ, — Курск облаçĕнчи район. Район администрацийĕ Курчатов хулинче вырнаçнă.
Географи
Район лаптăкĕ 678 км2. Район чикки Льгов, Конышевка, Фатеж, Октябрьски, Мăн Солдатски районсемпе юнашар иртет.
Пысăк юханшывĕсем: Сейм тата унăн Ломня, Пенка, Реут, Дичня юпписем.
Халăх йышĕ
Районта пурĕ 19 пин çын пурăнать. Вĕсенчен хулара пурăнакансен шучĕ 10 пин çын. Курчатовка хули район шутне кĕмест, хулара 46 пин çын пурăнать. Пурĕ 60 хула-ял шутланать.
Вĕсенчен чи пысăккисенчен çаксене асăнма пулать:
Каçăсем
Категори:Курск облаçĕн районĕсем
1976
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Шнур
. Татах та синçереххи — шнуркка. Шнур (Schnur) — хулăнах мар кантра е электро провод. Татах та çинçереххи — шнуркка.
Асăрхавсем
Категори:Материалсем Категори:Текстиль
1753
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Мăн Пеженга (Юга юппи)
Мăн Пеженга — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Кăнтăр юханшывăн сулахай çыранĕпе, 458 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 49 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Уран
Уран — Хĕвелтен аякра çиччĕмĕш вырăнта, Хĕвел системин диаметăрĕпе виççĕмĕш тата йывăрăшĕпе тăваттăмĕш планета.
Уран Çĕнĕ вăхатра телескоппа уçнĕ пĕрремĕш планета. Ăна Уильям Гершель1781-мĕш çулхи пушăш 13-мĕшĕнче уçнă , Курăнакан çăлтăр виçи - 5,9  — 5,32.
Орбита тата çаврăнăвĕ
thumb|200 px|Уран — ункисемпе спутникĕсем
Шал тытăмĕ
thumb|left|150px|размеры Уранпа Çĕре танлаштарни
Асăрхавсем
Категори:Уран Категори:Планетăсемпе астероидсен ячĕсем Категори:1781-мĕш çулта уçнă астрономи объекчĕсем
Мăн Глушица
Мăн Глушица  — Раççей территоринчи юханшыв. Самар облаçĕ территорипе юхать. Мăн Иргиз юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 65 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Иргиз пуçĕнчен Сулак шывуправенччĕн. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Иргиз бассейнĕ
Гарфункин Григорий Соломонович
Гарфункин Григорий Соломонович — (06.08.1920-22.09.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 40-мĕш çарĕн 10-мĕш танк корпусĕн 183-мĕш танк бригадин разведка взвочĕн разведчикĕ, красноармеец.
Староузмяшево
Староузмяшево — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 158 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452215, ОКАТО кочĕ — 80256875008.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чекмакуш районĕ
1754
Вилнĕ
Категори:Çулсем
101 çул
Пулнисем
Китай:
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Хуравар
Хуравар, — Чăваш Енĕн Элĕк районĕнчи ял. Ялта 148 çын (2006) пурăнать. Пĕр урам — Ильич халалĕсен урамĕ ..
Кун-çулĕ
1927 çулчен Етĕрне уесĕн Элĕк вулăсĕнче шутланнă. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕ хыççăн Элĕк районне, 1962 çулхи раштавăн 20-мĕшĕ хыççăн Вăрнар районне кĕнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14-мĕшĕ хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Элĕк районĕн ялĕсем Категори:Хирлеп юханшыв тăрăхĕ
Визирма
Визирма — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Удмурт Республики, Мари Эл, Тутарстан территорипе юхать. Кильмезь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Курск облаçĕн Льгов районĕ
Льгов районĕ, — Курск облаçĕнчи район. Район администрацийĕ Льгов хулинче вырнаçнă.
Географи
Район лаптăкĕ 1 080 км2. Район чикки Коренево, Хомутовка, Курчатов, Мăн Солдатски, Суджа районсемпе юнашар иртет.
Пысăк юханшывĕсем: Сейм, Опока, Бык, Прут, Бобрик, Шурă Локня.
Истори
Района 1928 çулта йĕркеленĕ.
Каçăсем
Категори:Курск облаçĕн районĕсем
Сăваплă Иаков Апостол чиркĕвĕ (Текискьяк)
Сăваплă Апостол Иаков чиркĕвĕ — Текискьяк муниципалитетĕнчи Текискьяк хулан прихут çурчĕпе Сантъяго католици чиркĕвĕ. Чиркӳ хула варринче, Плаза Куатемос тата муниципаллă вулавăш çумĕнче, вырнаçнă. Колоннăсем çине туса лартнă чиркӳ çурчĕ архитектура палăкĕ шутланать.
Асăрхавсем
Т Категори:Текискьяк Т Категори:Архитектура палăкĕсем
Нелке-Еган
Нелке-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Ай-Колик-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Мăн Пелягинец
Мăн Пелягинец — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Кăнтăр юханшывăн сылтăм çыранĕпе 314 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
ЮНЕСКО
ЮНЕСКО (UNESCO — United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) — Пĕрлешнĕ Нацисен Организацин пĕлӳлĕх, ăслăх тата этеплĕх ыйтăвĕсемпе ĕçлекен йĕркелĕвĕ.
ЮНЕСКО уставне Лондон конференцинче 1945 çулхи чӳк уйăхĕнче йышăннă, 1946 çулхи чӳк, 4 ĕçе кĕртнĕ. Халĕ организацире 192 патшалăх-пайташпа 6 пайташ-ĕçтĕш. Парисри Йĕркелӳре 173 патшалăх-пайташăн пĕрмай элчĕлĕхĕ пур.
1972 çулта ЮНЕСКО Пĕтĕм тĕнчери этеплĕхпе çутçанталăка хӳтĕлев конвенцине йышăнать, конвенци 1975 çулта хута яраççĕ, хальхи тапхăра 184 патшалăх ратифициленĕ (СССР — 1988 çулта).
Тĕп директорĕ
2009 çулта ЮНЕСКО тĕп директор суйлавĕсем иртнĕ. 2009 çулхи авăн, 22 темиçе хутчен те сасăланă хыççăн Болгари дипломатне Ирина Боковăна ЮНЕСКО Ӗç тăвакан канашĕ сĕннипе тĕп директор постĕнче çирĕплетеççĕ. Бокова кандидатурине ЮНЕСКО Тĕп конференци 2009 çулхи юпа, 15 йышăнать.
Каçăсем
Категори:ПНО ятарлă йĕркелĕвĕсем
Куртлыкуль
Куртлыкуль — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 409 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452393, ОКАТО кочĕ — 80234844001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Новобирючево
Новобирючево — Пушкăрт Республикин Нуриман районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 229 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452447, ОКАТО кочĕ — 80245815004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Нуриман районĕ
Тикаш (Вăрмар районĕ)
Тикаш, — Чăваш Республикин Вăрмар районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Комсомол, Кудрявцев, Ленин, А.Г.Николаев, Çĕнĕ, Çĕнтерӳ, В.И.Чапаев, Шкул урамĕсем.
Кун-çулĕ
1927 çулчен Хусан кĕпернинчи Çĕрпӳ уесĕн Кавал вулăсне кĕнĕ. 1926 çулхи юпа уйăхĕн 29 тарин Кавал вулăсне кĕнĕ, кайран вара, районсене туса хуриччен, Вăрмар вулăсне.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн хальхи вăхăтчен Вăрмар районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Вăрмар районĕн ялĕсем
Усаллăх тĕнĕлĕ (астрономи)
Усаллăх тĕнĕлĕ (axis of evil) — Çут Тĕнчен шултра масштаблă тытăмĕнчи гипотезăлла тăсланчăк талккăш («тĕнĕл»), ун йĕри-тавра пĕтĕм Çут Тĕнче ориентациленсе йĕркеленнĕ шутланать.
Каçăсем
Категори:Космологи Категори:Астрономири гипотезăсем Категори:Физикăри гипотезăсем Категори:Хальхи физикăн татса паман ыйтăвĕсем
Пăвакасси (Йĕпреç районĕ)
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 1220 çын, çав шутра 562 арçын, 658 хĕрарăм пурăннă.
Наци йышĕпе 2002 çулта пурăнан халăх: 558 çын (34,4%) — тутарсем; 532 çын (32,8%) — чăвашсем; 396 çын (24,4%) — вырăссем; 123 çын (7,6%) — ирçĕсем; 12 çын урăх нациллĕ. Православи тата мăсăльман тĕнне тытса пурăнаççĕ.
Кун-çулĕ
XIX ĕмĕр вĕçĕнче Мускав-Хусан чукун çул хывнă. Çав чукун çул Чĕмпĕр кĕпĕрнин Пăва уесĕ витĕр те иртнĕ. Разъезд çывăхăнче ÿссе ларнă çĕнĕ пурăнакан вырăн шăпах асăннă уес территорийĕнче пулнă. Пăва уесĕ ытти тĕнчепе, вăл шутра Мускавпа та, çавăн урлă çыхăнса тăма пуçланă. Вара, çавна кура, кунти пурăнакан вырăна та уес хулин ячĕпе чĕнме пуçланă. Çак пулăм 1910-мĕш çулта пулса иртнĕ. Разъезд çумĕнчи пурăнакан вырăнĕ вара чăннипе 1896-мĕш çултах никĕсленнĕ пулнă.
Паллă çынсем
Хайбуллин Марат Раффаилович - раççей гитарисчĕ, юрăсен авторĕ, халĕ - «На́стя» раççей рок-ушкăнĕн бас-гитарисчĕ.
Каçăсем
Категори:Йĕпреç районĕн ялĕсем
102
Пулăмсем
Китай:
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Ямпай
Ямпай, — Чăваш Республикин Вăрмар районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Симĕс, Ленин, Çамрăксен, Пушкин урамĕсем.
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернинчи Çĕрпӳ уесĕн Арапуç вулăсне кĕнĕ.
Каçăсем
Категори:Вăрмар районĕн ялĕсем
1755
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Узытамак
Узытамак — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 440 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452154, ОКАТО кочĕ — 80257805001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Иркенлек
Иркенлек — Пушкăрт Республикин Нуриман районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 0 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452447, ОКАТО кочĕ — 80245815005.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Нуриман районĕ
Тевтон орденĕ
Тевто́н о́рденĕ (teutonicus — нимĕçле; Deutscher Orden) — XII ĕмĕрĕн вĕçĕнче никĕсленĕ тĕн орденĕ.
Тевтон орденĕн йыхравĕ: «Helfen — Wehren — Heilen» («Пулăш — Хӳтĕле — Сыват»)
Пĕрремĕш верси
Чун-чĕм çĕнĕ орденне нимĕç рыцăрĕсен çулпуçĕсенчен пĕри Фридрих Швабский (Friedrich VI., Herzog von Schwaben) херцăк 1190 çулхи чӳкĕн 19-мĕшĕнче йĕркеленĕ, Акра карманне туртса илсен пульница никĕслевçисем ăна валли хулара пĕрмайхи вырăна тупса панă.
Иккĕмĕш верси
3-мĕш хĕрес харçи тапхăрĕнче, рыцăрьсем Акрăна хупăрланă чухне, Любекпа Бремен купсисем хирте хоспитăль туса лартнă. Фридрих Швабский херцăк хоспитăле чун-чĕм орденне куçарать, пуçне Конрад капеллан тăрать. Орден вырăнти епископа пăхăнса тăнă, Иоаннитсен орденĕн уйрăмĕ шутланнă.
Орден ячĕ
Официаллă ордена латинла çапла палăртнă:
Нимĕçле çаплах икĕ вариантпа усă курнă:
Вырăс историографинче ордена Тевтон орденĕ е Нимĕç орденĕ (Тевтонский орден или Немецкий орден) ят панă.
Çаплах тĕрĕс мар вĕсенен йытă-рыцăрьсем тенĕ.
Аслă магистр
Тĕп статья: Тевтон орденĕн аслă магистрĕсем
Ландмейстер
Ландмейстер (Landmeister) — орден тытăмĕнчи тепĕр ĕç вырăнĕ. Ландмейстер Орденăн хăшпĕр территоринче аслă магистрăн çумĕ шутланнă. Пурĕпе Тевтон орденĕнче виçĕ тĕслĕ ландмейстерсем пулнă:
Ландкомтур
Тӳррĕн «çĕр комтурĕ» вуланать. Орденăн баллейне ертсе пынă.
Маршал
Орденăн маршалĕ (Marschalle или Oberstmarschall) — орденăн вăрçă операцисене ертсе пырасси унăн тĕп тивĕç ĕçĕ шутланнă. Чылай вăхăта вĕсем вăрçă-харçăра е Литвана хирĕçле харçăсене хатĕрленме Кёнигсбергра ирттернĕ. Орден хутшăннă çапăçусенче аслă магистр хыççăн иккĕмĕш пайăр çын шутланнă.
Мăн хоспитальер
Мăн хоспитальер (Großspittler) — ордена туса хунă хыççăн пĕрремĕш çулĕсенче орденăн хоспитăльсемпе пульницăсене ертсе пынă. Пруссие çĕнтерсе илсен резиденцине Эльбинга куçăрнă.
Мăн интендант
Мăн интендант (Ordenstrappier) — лăпкă пурнăçра вăл орденăн тăванĕсене тум-тирпе, апат-çимĕçпе тата кулленхи урăх япалапа тивĕçтерсе тăмалла. Пруссие çĕнтерсе илсен унăн резиденцийĕ Христбург карманĕнче пулнă.
Курск облаçĕн Мантурово районĕ
Мантурово районĕ, — Курск облаçĕнчи район. Район администрацийĕ Мантурово ялĕнче вырнаçнă.
Тевтон орденĕ
Тĕп хыснаçи
Тĕп хыснаçи (Ordenstressler) — орденăн финансă операцисене туса пынă, орденăн укçа янттисене тытса тăнă.
Курск облаçĕн Мантурово районĕ
Географи
Район лаптăкĕ 1 010 км2. Район чикки Тим, Горшечнăй, Солнцево, Пристень, районсемпе тата Белгород облаçĕпе юнашар иртет.
Пысăк юханшывĕсем: Сейм, Оскол.
Тевтон орденĕ
Орден тата Прусси
1813 çулта Пруссире «Тимĕр Хĕрес» ордена йышăннă. Тĕсĕпе вăл орден символĕ евĕр пулнă. Орденăн кун-çулне прус шкулĕсенче ăнлантарнă.
Курск облаçĕн Мантурово районĕ
Халăх йышĕ
Районта пурĕ 15,7 пин çын пурăнать. Пурĕ 65 хула-ял шутланать.
103
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Тевтон орденĕ
Орден тата нацистсем
Нацистсем хăйсене орденăн ĕçĕсен, уйрăмах геополитика енĕпе, еткерĕсем тесе шутланă. Орденăн «Хĕвел тухăçнелле хĕстерсе пырас» доктринине пĕтĕмĕшлех Виççĕмĕш Райх ертӳлĕхĕ алла илнĕ.
Курск облаçĕн Мантурово районĕ
Халăх йышĕ
Вĕсенчен чи пысăккисенчен çаксене асăнма пулать: Мантурово, Мяснянка, Мăн Бутырка, Реп Плата, Останино, Пузач, Куськино, Кривец, Сейм, Ястребовка, Гущино, Прилеп, Роговăй, Свинец, Колодезек.
Тевтон орденĕ
Орден тата нацистсем
Нацистсем орденăн материаллă харпăрлăхне те хапсăннă. Австрие 1938 çулхи авăнăн 6-мĕшĕнче аншлюссласан, орденăн харпăрлăхне Германи национализациленĕ. Çавăн пекех Чехословакие 1939 çулта ярса илсен те ĕç-пуç çаврăннă. Хăйсен ирĕклĕхне Югославири тата Тиролĕн кантăрĕнчи орден пульницисемпе çурчĕсем сыхласа юлнă.
Курск облаçĕн Мантурово районĕ
Каçăсем
Категори:Курск облаçĕн районĕсем
Тевтон орденĕ
Ордена чĕртни. Орден паян
Ордена 1834 çулта австри императорĕ Франц I пулăшăвĕпе çĕнетме тытăннă. Çĕнĕ Орденăн политика тата вăрçă амбицисем пулман, вăл хайĕн вăйне ыркăмăллăха, чирлĕ çынсене пулăшма т. ыт янă.
Нацистсем Ордена хăваланă чухне унăн ĕçĕ-хĕлĕ пĕтсех ларнă.
1947 çулта ордена пĕтерес декрета аннулленĕ.
Аслă магистр резиденцийĕ халĕ те Венăра вырнаçнă. Унтах орденăн хысна çурчĕ тата истори архивĕсене, 1000 яхăн кивĕ пичете, урăх документсене упракан библиотека. Орден аббат-хохмейстер ертсе пырать, ордена ытларах хĕрарăмсене пĕрлештерет.
Орден виççĕ çĕртен — Германи, Австри тата Кăнтăр Тироль — тата икĕ командорлăхран — Рим тата Альтенбисен (Бельги) — тытăнса тăнă.
Орденăн хĕрарăм мăнахĕсем Фризах хулинчи Каринтии (Австри) пульницăна тата Кёльнр пĕр харпăр санаторинче ĕçлеççĕ. Орден аппăшĕсем çаплах Бад-Мергенгемри, Регенсбургри тата Нюрнбергри ытти пульницăсемпе санаторисенче вăй хураççĕ.
Каçăсем
* Категори:Католици вăрçă орденĕсем Категори:Католицизм Категори:1191 çулта уçăлнисем
1756
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Чулкаç (Вăрмар районĕ)
Чулкаç, — Чăваш Республикин Вăрмар районĕнчи ял. 1948 çулчен Сĕнтĕр ятпа палăрнă.
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернинчи
Каçăсем
Категори:Вăрмар районĕн ялĕсем
Ирçе Малиновки
Ирçе Малиновки (ирçелле ят паллă мар, Малиновка) — Чăваш Республикин Йĕпреç районĕнчи ирçе ялĕ. Анчах та хальхи вăхăтра унта ытларах (92%) чăвашсем пурăнаççĕ.
Мăн Пинюг
Мăн Пинюг — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Мала юханшывăн сулахай çыранĕпе, 9 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Вальтер
Вальтер — германсен хушамачĕпе ячĕ.
Гасников Михаил Иванович
Гасников Михаил Иванович — (10.01.1920-04.10.1989), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 65-мĕш çарĕн 44-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 130-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн батальон командирĕ, гварди капитанĕ.
Вишкиль
Вишкиль — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Чулхула облаçĕ, Мари Эл территорипе юхать. Нухрат Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Нельчав-Игол
Нельчав-Игол — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Лекос юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
1757
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Шураç
Шураç, — Чăваш Енĕн Элĕк районĕнчи ял.
Ялта 262 çын пурăнать. Виçĕ урам: Советски, Çамрăксен тата Симĕс урам.
Кун-çулĕ
1927 çулчен Етĕрне уесĕн Элĕк вулăсĕнче шутланнă. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Элĕк районне, 1962 çулхи раштавăн 20 хыççăн Вăрнар районне кĕнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14 хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.
Этимологи
Ял Шураç ятлă çын ятĕнчен пулса кайнă. "«Пурăннă тет Мăн Выл ялĕнче Хаппи ятлă чăваш. Вăл темиçе те авланнă, анчах ачасем пулман. Чураш ялĕнче пĕр хĕр ача çуратнă тет, ятне Шураç панă. Хаппи çак ачана усрама илнĕ, тата тепре авланнă. Юлашкинче арăмĕнчен унăн 6 ывăл çуралчĕ тет. Хаппи хăй виличчен аслă ывăлне, Шураçа, çĕнĕ çĕре уйăрса кăларса çĕнĕ пӳрт лартса панă тет. Çапла вара Шураç ялĕ пулса кайнă.»"
Каçăсем
Категори:Элĕк районĕн ялĕсем
Васильев Павел Васильевич
Васильев Павел Васильевич, — сăвăç. 1931 çулта Шупашкар районĕнчи Толик Хураски ялĕнче çуралнă.
Пурнăçĕ
Толик Хураски ялĕнчи вăтам шкула вĕренсе тухнă. Пенсине тухичченех «Тăван ен» Шупашкар район хаçачĕн яваплă секретарĕ вырăнĕнче ĕçленĕ.
Ӗçĕсем
Пичĕтленсе тухнă кĕнекисем:
Категори:Чăваш сăвăçисем
Мăн Чалыкла
Мăн Чалыкла  — Раççей территоринчи юханшыв. Сарăту облаçĕ территорипе юхать. Камелик юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 155 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Иргиз пуçĕнчен Сулак шывуправенччĕн. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Каçăсем
Категори:Сарăту облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Иргиз бассейнĕ
104
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Курск облаçĕн Медвенка районĕ
Медвенка районĕ, — Курск облаçĕнчи район. Район администрацийĕ Медвенка посёлокĕнче вырнаçнă.
Географи
Район лаптăкĕ 1 090 км2. Район чикки Мăн Солдатски, Октябрьски, Солнцево, Присень, Курск районсемпе юнашар иртет.
Пысăк юханшывĕсем: Реут (районти тăршшĕ — 48 км), Полнăй (30 км), Младать, Реутец, Любач (кашни 16 км), Медвенка (13 км).
Истори
Района 1970 çулта йĕркеленĕ.
Каçăсем
Категори:Курск облаçĕн районĕсем
Деушево (Хура Атăл районĕ)
Деушево  — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 223 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452393, ОКАТО кочĕ — 80234844002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Кивĕ Мăнтăр
Кивĕ Мăнтăр, — Чăваш Республикин Вăрмар районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Ю.Гагарин, Ленин, Мичурин, В.И.Чапаев урамĕсем, Чапаев пăралукĕ.
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернинчи Çĕрпӳ уесĕн Арапуç вулăсне кĕнĕ.
Каçăсем
Категори:Вăрмар районĕн ялĕсем
Гипотеза
Гипо́теза (ὑπόθεσις — «умшухăш; пулмапултараслăх»,, «ай; сăлтав; çавна кура» тата  «вырăн; выртăм; тезис» ) — умшухăш е тавçăру, каланăлăх, ăна, аксиомăпа (постулатпа) танлаштарсан, ĕнентерес пулать. Гипотеза ăславла шутланать, енчен те, ăслав меслечĕпе килĕшÿллĕн, пырса тивекен мĕнпур фактсене ăнлантараять тата логика енчен хирĕçÿсĕр пулсан; экспериментпа тĕрĕслеме пулать; маларах тупнă саккунсене хирĕçлемест тата, ахăртнех, пулăмсен пысăкрах пайне те пырса тивет.
Гасоян Владимир Бадоевич
Гасоян Владимир Бадоевич — (05.10.1953-), Совет Союзĕн Паттăрĕ,. Указ дати - 06. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Тбилиси авиаци предприятин Ту-134А самолёчĕн экипажĕн штурманĕ,.
Гипотеза
Каçăсем
Категори:Ăслав философийĕ * Категори:Татса паман проблемăсем Категори:Эпистемологи
Вобловица
Вобловица — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Нухрат Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 43 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Анаткас
Анаткас - Чăваш республикинчи темиçе ял.
Унсăр пуçне:
Планетологи
Планетологи, — Хĕвел системине кĕрекен палнетăсемпе экзопланетăсене тата вĕсен спутникĕсене тĕпчекен ăслăлăхсен ушкăнĕ.
Хĕвел системине кĕрекен планетăсем
Категори:Планетологи
1759
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Барсукова Юлия Владимировна
Барсукова Юлия Владимировна (1978 çулхи раштавăн 31-мĕшĕ, Мускав çур.) — Раççей спортсменĕ. Илемлĕ гимнастикăн тава тивĕçлĕ спорт ăсти (1999 çулта). 2001 çулта спортран тухнă.
Пурнăçĕ
1978 çулхи раштавăн 31-мĕшĕнче Мускавра çуралнă.
Вăй-хал культурин академинче вĕренсе тухнă. Пĕрремĕш тренерĕ В. Силаева пулнă. 1992 çултанпа Раççей пĕрлешĕв командинче тăрать.
Çĕнтерӳсем
1998 çулхи Раççей чемпионачĕнче хăюпа обручлă упражнениĕсенче пĕрремĕш вырăна йышăннă. 1999 çулхи Раççей чемпионачĕнче мечĕклĕ упражненисенче çавăн пекех пĕрремĕш вырăн йышăннă. 1999 тата 2000 çулсенче тĕнче хушшинче иртернĕ чемпионачĕсенче, тата 1999пе 2000 çулсенче Европа чемпионачĕсенче ушкăнпа ăмăртса пĕрремĕш вырăнсене йышăннă.
2000 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕнче Сиднейре иртнĕ XXVII Олимпиадăра илемлĕ гимнастикăн нумайла кĕрешĕвĕн харпăр-хăй енчен илнĕ ăмăртусенче ылтăн медале çĕнтерсе илнĕ.
Каçăсем
Категори:Раççей спортсменĕсем
Бахчи
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чышма районĕ
Çăлтăрлăх
thumb|300px|[[Орион (çăлтăрлăх)|Орион çăлтăрлăхĕ]] Çăлтăрлăх, — çăлтăрлă тӳпере çăлтăрсене çăмăлрах тупмашкăн йышăннă тӳпе лаптăкĕсем.
Çăлтăрлăхсем е çăлтăр капланчăкĕсем — хальхи астрономире çăлтăрсене тӳпере тупма ансат пулма тӳпе сферине пайсене уйăрнă. Хăй евĕрлĕ кĕлеткене пуçтарăнакан йăлтăр çăлтăрсене аваллăхра çăлтăрлăхсем тенĕ.
Çăлтăрсем те Çăлтăр ушкăнĕсем
Тĕнче астрономи пĕрлешĕвĕ официаллă 88 çăлтăрлăха палăртнă. Таблицăра çаплах латин ячĕсене ят тата камăнлăх ӳкĕмĕсенче çырнă.
Инксем
right|thumb|150px|Хур кайăк çулĕ инксен космологинче.
Ключ Бедеево
Ключ Бедеево — Пушкăрт Республикин Нуриман районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 101 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Нуриман районĕ
Калиновка
Калиновка — Чăваш Республикин Йĕпреç районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта Калиновка 21 çын, çав шутра 15 арçын, 6 хĕрарăм пурăннă.
Каçăсем
Категори:Йĕпреç районĕн ялĕсем
Курск облаçĕн Обоянь районĕ
Обоянь районĕ, — Курск облаçĕнчи район. Район администрацийĕ Обоянь хулинче вырнаçнă.
Географи
Район лаптăкĕ 1 090 км2. Район чикки Медвенка, Пристень, Мăн Солдатски, Белăй районсемпе тата Белгород облаçĕпе юнашар иртет.
Пысăк юханшывĕсем: Псел (районти тăршшĕ 54 км), Рыбинка (28), Кĕçĕн Рыбинка (17), Каменка (18), Туровка (17), Усланка (15).
Истори
Района 1928 çулта йĕркеленĕ.
Халăх йышĕ
Районта пурĕ 34 пин çын пурăнать. Вĕсенчен хулара пурăнакансен шучĕ 14 пин çын. Пурĕ 86 хула-ял шутланать.
Вĕсенчен чи пысăккисенчен çаксене асăнма пулать:
Мăн Пунья
Мăн Пунья — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Пушма юханшывăн сулахай çыранĕпе, 90 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.