cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ун-Соим (Ай-Вош-Юган юппи)
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Республика пукане театрĕ (Йошкар-Ола)
МЭР ПАКУ «Республика пукане теа́трĕ» — 1942 çулта Йошкар-Олара (Мари АССР) йĕркеленĕ пукане театрĕ Театр репуртарĕнче марилле тата вырăсла спектакльсем.
Репертуар
Театр сезонĕ авăнăн 1-мешĕнче тапранать те çĕртмен 30-мĕшĕнче хупăнать.
Хальхи репертуарĕнче 45 спектакль, вĕсенчен 1 çитĕннисем валли: «Тараканья леди» (авт. — Т. Уильямс, реж. — Т. Батракова).
Ача-пăча репертуарĕнче тĕрлĕ классика авторĕн - Г. Х. Андерсен, Ш.Перро, Е.Шварц, А. С. Пушкин, А. Толстой, С. Маршак, К. Чуковский, çаплах хальхи çыравçăсен - М. Бартенев, Г. Владычина, М. Поливанова, Е. Чеповецкий - спектлĕсем.
Каçăсем
Категори:1942 çулта никĕсленĕ театрсем Категори:Раççей пукане театрĕсем Категори:Йошкар-Ола театрĕсем
Угловат-Юган
Угловат-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Кушеватская юппин сылтăм çыранпа вăрринчен 26 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 76 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Суснин Александр Александрович
Биографи
1929 çулхи чӳкĕн 13-мĕшĕнче Рязань облаçĕнчи (РФ) Захарово салинче çуралнă.
1952 çулта ВГИК-ра (Б. Бабочкин класĕнче) вĕренсе тухнă, yн хыççăн Киноактёр студи-театрĕн штатне кĕртнĕ.
1957—1992 çулсенче «Ленфильм» киностудире тăрăшнă.
1987 çулта хăйне евĕрлĕ рекорд тунă — çав çул ăна тăхăр режиссёр фильма чĕннĕ. Çав тапхăртах С. И. Ростоцкий ăна Борис Можаевăн «Живой» повеçĕпе «Из жизни Фёдора Кузькина» фильмĕнче тĕп роле шанса парать.
1986 çулта «Прорыв» фильма çапса илнĕ чухне Александр Александрович шăнса пăсăлнипе питĕ йывăр чирлесе ӳкнĕ те 1992 çултанпа килтен пачах тухман. 2002 çултанпа актёр выртсах пурăннă.
2003 çулхи утăн 15-мĕшĕнче Санкт-Петербургра вилнĕ. Мăн Охта çăвинче пытарнă.
Каçăсем
Категори:Чӳкĕн 13-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1929 çулта çуралнисем Категори:Утăн 15-мĕшĕнче вилнисем Категори:2003 çулта вилнисем
Хырĕшни (Нурлат районĕ)
Хырĕшни - Тутарстанăн Нурлат районĕнче вырнаçнă ял.
Кунçул
Тутарстанти Нурлат районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла : Нурлат, III съезд посёлокӗ (посёлок им. III съезда), Абляскино, Ака, Анат Чаллӑ (Нижние Челны), Ахметов станцийӗ, Ахметово, Бутаиха, Вӑтам Хӑмӑшлӑ (Средняя Камышла), Вырӑс Менчи (Русская Менича), Гайтан ялӗ (Гайтанкино), Заречный, Единение, Ерепьел (Ерепкино), Ӗнекасси (Красный Октябрь), Калиновка, Калиновка разъезчӗ, Кӗҫӗн Хӑмӑшлӑ, (Малая Камышла), Кирпичнӑй (Кирпичное), Красномайски (Красномайский), Куракьел (Илюткино), Кзыл Юл, Киклӗпуҫ (Андреевка), Лачака (Абрыскино), Мамӑк (Мамыково), Михайловка, Новая Тумба, Осиновка, Петровски (Петровский), Пухтел (Русское Багдашкино), Пӳлер Кӳлӗ (Биляр-Озеро), Рождественски (Рождественский), Салтакьел (Салдакаево), Сосновка, Старое Иглайкино, Стекольнӑй (Стекольный), Тарӑн, Вар (Тарн-Вар), Тӑрнас (Турнояс), Тӗкӗрмел (Тимерлек), Тӗрнеҫ (Тюрнясево), Уксӑмлӑ (Аксумла), Хуралту (Караульная Гора), Чӑваш Менчи (Чувашская Менча), Чиешне (Вишневая Поляна), Чистовка, Юган, Якаел (Якушкино), Якуркел (Егоркино), Ялавӑр (Елаур)
Каçăсем
Категори:Нурлат районĕнчи пурăнан вырăнсем
Пачуга
Пачуга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Сулахай кӳлĕ кӳлĕ - Солоха юханшыв юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 40 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Воронов сăмсахĕнчен Канин сăмсахĕ таран (мезень юханшыва кĕртмесĕр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Виленскис Вольфас Лейбович
''Виленскис Вольфас Лейбович (Виленский Вольфас Лейбович ) ‏וולף וילנסקי‏‎'' — (21.08.1919-15.01.1992), Совет Союзĕн Паттăрĕ ', , '. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Балтиçум фрончĕн 2-мĕш гварди çарĕн 16-мĕш перевçĕсен дивизин 249-мĕш перевçĕсен полкĕн батальон командирĕ, майор.
Гуляев Дмитрий Илларионович
Гуляев Дмитрий Илларионович — (30.12.1910(17)-29.09.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 3-мĕш гварди танк çарĕн 6-мĕш гварди танк корпусĕн 22-мĕш гварди мотоперевçĕсен бригадин батальон командирĕ, гварди капитанĕ.
Пири-реис
Пири-реис тата Мухиддин Пири-бей (осман. پـیـری رئـیـس‎, тур. Piri Reis; вырӑс историографийӗнче «Пири Рейс» тесе ҫырни йӑлана кӗнӗ; тулли ячӗ Хаджи́ Мухидди́н Пи́ри ибн Хаджи́ Мехме́д е Ахмет ибн-и эль-Хадж Мехмед эль-Карамани; 1470 ҫ. - 1555) — Осман тинӗс ҫӳревҫи, адмиралӗ тата картографӗ.
Каҫӑсем
Категори:Ăсчахсем, алфавитпа Категори:Осман империн адмиралĕсем Категори:Турци ăсчахĕсем Категори:Турци картографĕсем Категори:XVI ĕмĕрти картографсем
Юрва (Мезенская Пижма юппи)
Юрва  —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Мезенская Пижма юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 10 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 43 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Вашка (юханшыв)
Вашка — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Мезень юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 605 км, бассейн лаптăкĕ 21000 км2.
Гидрологи
1954 - 1988 мĕш çулсенчи Вендинга ялĕ (вăрринчен 272 км) патĕнчи вăтам юхăмĕ, уйăхпа (м³/с)
Юпписем
(вăрринчен км)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мезень пуçĕнчен вăрриччен Кĕçен Нисогора ялĕ патĕнчи шыв виçекен постчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — çук. Юханшыв бассейнĕ - Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мезень юпписем
Ведуга
Ведуга  — Раççей территоринчи юханшыв. Воронеж облаçĕ, Курск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Тан юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 94 км, бассейн лаптăкĕ 1570 км2.
Каçăсем
Категори:Воронеж облаçĕн юханшывĕсем/ Категори:Курск облаçĕн юханшывĕсем
Тельбин
Тельбин — Украина территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ ~1,5 км².
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Украина кӳллисем
Бонди
мини
Бонди (Bondy) — Сен-Сен-Дени департаменчӗн, Иль-де-Франс регионӗн коммуни. Франци, Парижӑн 11 км вырнаҫнӑ ҫурҫӗр-хӗвелтухӑҫ хулаҫумӗ. Халӑхӗ 53503 ҫын.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Чучекса
Чучекса — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Онега юханшывăн сулахай çыранĕпе, 364 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 50 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Осипов Александр Аркадьевич
Осипов Александр Аркадьевич (27.1.1955 çур., Чăваш Ен, Канаш районĕ, Юмансар ялĕ) —  мусăкçă, халăх пултарулăхне йĕркелекенĕ тата тĕпчекенĕ, пианист, композитор. Чăваш республикин ÿнер тава тивĕçлĕ ĕçлевçи (1993), СССР тата ЧР Композиторсен Пĕрлешĕвĕсен пайташĕ.
Биографи саманчĕсем
Осипов Александр Аркадьевич Чăваш Енти Канаш районĕнчи Юмансар ялĕнче çуралса ÿснĕ. Шкула çÿреме пуçличченех унта пурăннă.
"Хыпар" хаçат пĕлтернинчен :
Каçăсем
Категори:Культура ĕçченĕсем Категори:Канаш районĕнче çуралнисем
Бордунов Алексей Николаевич
Бордунов Алексей Николаевич — ( 1925-14.04.1945), 3-мĕш Беларуç фрончĕн 43-мĕш çарĕн 319-мĕш перевçĕсен дивизин 1344-мĕш перевçĕсен полкĕн перевçи, красноармеец, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 19.
Кизим Леонид Денисович
Кизим Леонид Денисович  — (.05.08.1941-13), «Союз Т-3» космос карапĕн экипажĕн тата орбита «Салют-6» – «Союз Т-3» – «Прогресс-11» ăслăх-тĕпчев комплексĕн командирĕ,«Союз Т-10» космос карапĕн  экипажĕн тата  «Салют-7» орбита станцин командирĕ, полковник, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ,. Указ датисем - 10.12.1980, 02.10.1984.
Хольбахсфлёсхен
Хольбахсфлёсхен — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Тальфангер Бах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 2 км, бассейн лаптăкĕ 2,512 км2.
Кĕçĕн Вачжига
Кĕçĕн Вачжига — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Илыч юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Вăта Теш
Вăта Теш — Раççей территоринчи юханшыв. Кемĕр облаçĕ, Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Мăн Теш юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 27 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кондома юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Томь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем
Паймо-Яга
Паймо-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Амдерма кӳлĕ - №8936 ятсăр елгасы юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Фёдор Кузькин пурнăçĕ (фильм)
«Фёдор Кузькин пурнăçĕ» (Из жизни Фёдора Кузькина) — 1989 çулта Станислав Ростоцкий режиссёр Борис Можаевăн «Живой» (1966) повеçĕпе ӳнерленĕ совет илемлĕ фильмĕ.
П. эрч. 1000
Асăрхавсем
Категори:Çулсем
Ун-Соим (Иш-Юган юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
И. И. Обломов пурнăçĕнчи темиçе кун
'''И. И. Обломов пурнăçĕнчи темиçе кун''' (Несколько дней из жизни И. И. Обломова) — Мосфильм киностудире Никита Михалков режиссёр 1979 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Ун-Егарт-Соим
Ун-Егарт-Соим — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Артемь-Ван-Ю юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  19 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Инна
Инна:
Гуляев Дмитрий Тимофеевич
Гуляев Дмитрий Тимофеевич Гуляєв Дмитро Тимофійович — (5.11.1915(23.10)-05.09.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ,. Указ дати - 15. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 101-мĕш партизан бригадин командирĕ, —.
Уильям Конгрив
Уильям Конгрив — (William Congreve; 24 кӑрлач 1670, Ирланди патшалӑхӗ — 19 кӑрлач 1729, Лондон) — классицизм акӑлчан драматургӗ тапхӑрӗн, британин ҫын хӑйне тыткаланин комедине никӗслекенӗ, ӑна «акӑлчан Мольерӗ» тенӗ.
Каҫӑсем
Категори:Кăрлачăн 24-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1670 çулта çуралнисем Категори:Кăрлачăн 19-мĕшĕнче вилнисем Категори:1729 çулта вилнисем Категори:Акăлчан сăвăçисем Категори:Аслӑ Британин драматургĕсем Категори:XVII ĕмĕрти драматургсем Категори:Вестминстер аббатлăхĕнче пытарнисем
Перечная (юханшыв)
Перечная — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Шурă тинĕс юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Воронов сăмсахĕнчен Канин сăмсахĕ таран (мезень юханшыва кĕртмесĕр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Великая (Беринг тинĕсĕ)
Великая — Раççей территоринчи юханшыв. Чукот автономи тăрахĕ территорипе юхать. Юханшыв Онемен кӳлмекĕ (Беринг тинĕсĕн Анадырь кӳлмекĕн пайĕ) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 556 км, бассейн лаптăкĕ 31000 км2.
Каçăсем
Категори:Чукот автономи тăрахĕн юханшывĕсем
Вăй-халçăсен касси (фильм)
Вăй-халçăсен пурăнан вырăнĕ (Рабочий посёлок) — Ленфильм киностудире Владимир Венгеров режиссёр 1965 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Вăрманçă
Вăрманçă — вăрман сыхлавçи. Йăлана кĕнĕ тăрăх, вăрманти картунра килйышĕпе пурăнать. Раççейре, 2006-мĕш çулта Вăрман кодексне хута янă хыççăн, ку профессие пăрахăçланă. Çапла вара вăл паянхи кун кивелнĕ професси шутланать.
Вăрмана сыхлас ĕçе хальхи вăхăтра вăрманлăхçă хăй тата патшалăхăн вăрман инспекторĕсем туса пыраççĕ.
Каçăсем
Категори:Вăрман хуçалăхĕ Категори:Профессисем Категори:Кивелнĕ профессисем
Вейна (Озерна юппи)
Вейна  — Раççей территоринчи юханшыв. Мускав облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Озернинское шыв усравĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км, бассейн лаптăкĕ 64.9 км2.
Каçăсем
Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем
Çĕнĕ Тенекасси
Çĕнĕ Тенекасси (Новое Тенеево) — Самар облаçĕ Кушкă районĕн ялĕ.
Асăрхавсем
Категори:Самар облаçĕнчи Кушкă районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Кудренок
Кудренок — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Кудриха юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  2 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Усламтăвăм тивĕç-ирĕкĕ
Усламтăвăм тивĕç-ирĕкĕ — тивĕç-ирĕкĕн комплекслă тата интегациленĕ уйрăмĕ.
Сепфора ватçын
Пурнăçне çырни
1896 çулта Тамбов кĕпĕрнине кĕнĕ Гавриловка уесĕнчи (халĕ Гавриловка районĕ, Тамбов облаçĕ) Глухово салинче Николайпа Матрона Сенякинсен нумай йышлă килĕнче çуралнă. Хĕрачана Дарья ят панă. 13 ачаран виççĕшĕ çеç — Дарья тата унăн икĕ шăллĕ — чĕрĕ юлнă. Пĕри герман вăрçинче (1914) пуçне хунă, тепри — 1930-мĕш ĕмерсен пуçламăшĕнче кулаксене салатнă чухне вилнĕ. 1916 çулта Дарьч, ашшĕ вилнĕ хыççăн, пĕр ялти Дмитрий Шнякина качча тухнă. Вĕсен икĕ хĕр — Александра (1917) тат Параскева (1922), тата ывăл (пĕчĕк чухнех вилнĕ) çуралнă. 1933 çулта вĕсен пурлăхне туртса илнĕ: пӳртне салатнă, пурăнма кĕтес пулман. Çакăнчен маларах Дмитрий упăшка Болоховона ĕçлеме тухса кайнă. Дарья ачасемпе пĕрле упăшки патне çитнĕ, унта вĕсем Тăван Çĕршывăн аслă вăрçичченех пурăннă. 1950 çулта Дмитрий вилет те Дарья хĕрĕсемпе Киреевск паççулăка пурăнма куçать.
Дарья хăйех каланипе, пĕррехинче пĕччен кĕлтунă чухне курăну пулнă: пирĕштисем ăна монаха кăларас çӳçкаснине тунă. Сăваплă Троица Сергий Лаврине çитсен, вăл çак курăну пирки вăл каласа панă. Кунтах, 1967 çулхи юпан 20-мĕшĕнче ăна мантие (71 çул тултарсан) Досифея ят парса çӳçкаснă.
Каçăсем
Категори:Православные блаженные Категори:Ватçынсем Категори:Вырăс православин сăваплисем Категори:Схимниксем Категори:XX ĕмĕрти христиансен сăваплисем
Вилков Николай Александрович
Вилков Николай Александрович — (09.12.1918-18.08.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ ', , '. Указ дати - 14. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Лăпкă океан флочĕн Петропавловск тинĕç-çар базин «Север» плавбаза боцманĕ, 1-мĕш статьяри старшина.
Кагул (кӳлĕ)
Кагул — Украина, Молдави территоринчи кӳлĕ. Кагул юханшыв юхса кĕрет, Векита юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 93,5 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Молдави кӳллисем Категори:Украина кӳллисем Категори:Чикĕ кӳллисем
Каркалар (Тутарстан)
Каркалар (Каргала, Каргалы) — Тутарстанăн Хайпăç районĕнчи ял. Хальхи вăхăтра ытларах вырăссем, чăвашсем пурăнаççĕ.
Тавралăх
Каркалар шывĕ çинче вырнаçнă.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Пурнакансем (2010-мĕш çулхи çырсатуху): вырăссем — (%), чăвашсем — (%).
Каçăсем
Категори:Хайпăç районĕнчи пурăнан вырăнсем
Цыпленков Олег Михайлович
Цыпленков Олег Михайлович (юпа, 3, 1959, Кивĕ Катек ялĕ, (Патăрьел районĕ), ЧАССР, РСФСР, СССР) — кинематографист, вĕрентевçĕ, политик, усламçă, пĕрлĕхлĕх ĕçлевçи, чунçÿревçĕ — Чăваш кинематографисчĕсен ертÿçи, Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ преми лауреачĕ (2016), Чăваш этнокультурин тава тивĕçлĕ ĕçлевçи (2001).
Биографи
Цыпленков Олег Михайлович 1959-мĕш çулхи юпан 3-мĕшĕнче Чăваш Автономи Социализм Совет Республикине кĕрекен Патăрьел районĕнчи Кивĕ Катек чăваш ялĕнче çуралнă.
Кунсăр пуçне Цыпленков Олег Михайлович 24.07.2007-17.03.2017 тапхăрта фотограф-усламçă шутланнă. Чăваш çамракĕсен "Сувар" пĕрлехĕн хисеплĕ элтеперĕ.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем:Чăвашкино Категори:Чăвашран тухнă кинематографистсем
Бежин çаранĕ (фильм)
Улӑх улӑхӗ (Бежин луг) — Мосфильм киностудире Сергей Эйзенштейн режиссёр 1935 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Кипарисов Пётр Гаврилович
Кипарисов Пётр Гаврилович (1928 çулхи авăнăн 1-мĕшĕ, Кемĕр облаçĕ, Крапивински районĕ, Бартеневка ялĕ) — раççей чăваш ӳнерçи, графикĕ, СССР ӳнерçисен пĕрлешĕвĕн пайташĕ (1970).
Пурнăç
1929 çулхи авăн уйăхĕн 1 Кемĕр обласĕн Крапивински районĕнчи Бартеневка ялĕнче çуралнă. Ачаранах ӳнер ĕçне пикеннĕ. Амăшĕ тĕрленĕ, ашшĕ — хăй тĕллĕ ӳкерме вĕреннĕскер пулнă.
Каçăсем
Категори:Чăваш ӳнерçисем Категори:Пайăр çынсем:Крапивински районĕ Категори:Пайăр çынсем:Кемĕр облаçĕ Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:1928 çулта çуралнисем Категори:Авăнăн 1-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Кемĕр облаçĕнче çуралнисем Категори:Чăваш ӳнерçисем Категори:Санкт-Петербургра вилнисем Категори:Раштавăн 31-мĕшĕнче вилнисем
Энтрел (пĕлтерĕшсем)
Энтрел
Энтрел (Пенза облаçĕ)
Энтрел (Старая Андреевка), — Пенза облаçĕнчи Çăрттанлă районне кĕрекен  ял. Ĕлĕкренпех тата халĕ те чăвашсем тата вырăссем пурăнаççĕ.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулта 257 çын пурăннă.
Ялта пилĕк урам. Вĕсен вырăсла ячĕсем: улица Дружбы, улица Куйбышева, переулок Октябрьский, улица Полевая, улица Центральная. Вырăнти е чăвашла ячĕсем паллă мар.
Каçăсем
Категори:Пенза облаçĕнчи Çăрттанлă районĕн ялĕсем
Докукин Иван Архипович
Докукин Иван Архипович  — (17.06.1920-08.07.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 08. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Кăнтăр-Тухăç фронтăн 8-мĕш сывлăш çарĕн 226-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 504-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕн çумĕ, лейтенант.
Вăта Меч
Вăта Меч — Раççей территоринчи юханшыв. Кемĕр облаçĕ, Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Мăн Таз юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 37 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кондома юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Томь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем
Вăта Меч
Пангры-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Климук Пётр Ильич
Климук Пётр Ильич  — (.10.06.1942 или .10.07.1942 -), «Союз-13» космос карапĕн экипажĕн командирĕ, 28-мĕш СССР лётчик-космонавчĕ,«Союз-18» космос карапĕн экипажĕн  тата «Салют-4»  орбита станцин  командирĕ, полковник, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ,. Указ датисем - 28.12.1973, 27.07.1975.
XX ĕмĕр пирачĕсем
XX ĕмĕр пирачĕсем (Пираты XX века) — Киностудия им. Горького киностудире Борис Дуров режиссёр 1979 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Великая (Псков кӳлли)
Великая — Раççей территоринчи юханшыв. Псков облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Псков кӳлли юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 430 км, бассейн лаптăкĕ 25200 км2.
Каçăсем
Категори:Псков облаçĕн юханшывĕсем
Марк Ротко
Марк Ротко (англ. Mark Rothko, çуралнă чухнехи ят — Ма́ркус Я́нкелевич Ротко́вич; 25 авӑн 1903, Двинск, Витебск кӗпӗрни, халӗ Даугавпилс, Латви — 25 нарӑс 1970, Нью-Йорк) — америка ӳнерҫи, абстрактлӑ экспрессионизмӑн ерсе пынӑ пайташӗ, сӑрӑ лаптӑкӑшӗн сӑрӑ-ӳнерне шутласа кӑлараканӗ.
Каҫӑсем
Категори:Ӳкерçĕсем, алфавитпа
Вилĕмсĕрлĕх
Вилĕмсĕрлĕх — физикăлла е ăс-хакăлла формăпа пурнăç пĕр вĕçĕмсĕр (ĕмĕрлĕхе, яланлăха) тăсăлни.
Литература
Категори:Философи терминĕсем * Категори:Вилĕмсĕрлĕх
Вăрманçă (пĕлтерĕшсем)
Татах та çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Тариф
Тари́ф (تعريف — «палăртни») е та́кса (Тахе ← taxare — «хакла») — компанисем, организацисем, фирмăсем промăçлă тата промăçлă мар тĕрлĕ тивĕçтерӳшĕн паракан ставка е тӳлемелле ставкăсен системи (тӳлев). Тарифсен категорийĕ шутне çаплах ĕçленĕшĕн тӳлемелли ставкăсен системи. Тĕнчери сутă-илӳре импорт тата экспорт контракчĕсемшĕн тӳленине тăмха тарифĕ теççĕ.
Ун-Егом-Юган
Ун-Егом-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Куноват юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  339 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Тариф
Термин пулса тухни
Вырăс чĕлхинче «тариф» сăмаха пĕрремĕш хут 1724 çулхи Тинĕс уставĕнче çырнă. Вăл Tarif е tarif ← tariffa ← ta'rîf килнĕ — пошлина пирки пĕлтерни, пĕлтерни, калани, пĕлтерни, тапăл.
Ун-Егом-Юган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Тариф
Литература
Категори:Экономика терминĕсем
Каркалар (пĕлтерĕшсем)
Каркалар:
Ун-Егом-Юган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Мари Дюплесси
мини|Жан-Шарль Оливье ӗҫӗ Мари Дюплесси (Marie Duplessis Marie Duplessis; 15 января 1824, Нонан-лё-Пен, Орн департаменчӗ — 5 февраля 1847, Париж) — паллӑ франци куртизанки, Александр Дюма-ывӑлан савни, еркӗнӗ, унӑн «Камели чечексемлӗ майра» романӗн пурнӑҫран илнӗ тӗп сӑнарӗ.
Каҫӑсем
Категори:Франци куртизанкисем Категори:Туберкулёзпе вилнисем Категори:Паллă çыравçăсен музисем  Категори:Монмартр çăвинче пытарнисем Категори:Пайăр çынсем:Франци Категори:Франци хĕрарăмĕсем Категори:1824 çулта çуралнисем Категори:1847 çулта вилнисем
Хольтебах
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Ланао
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Филиппинсем кӳллисем
Гуляев Иван Иванович
Гуляев Иван Иванович — (28.05.1922-27.03.1998), Совет Союзĕн Паттăрĕ,. Указ дати - 02. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çурçĕр флочĕн «К-27» шывай киммин командирĕ, 1-мĕш рангри капитан.
Бордунов Виктор Никитович
Бордунов Виктор Никитович — (24.09.1920-04.02.1976), 1-мĕш Беларуç фрончĕн 28-мĕш çарĕн 130-мĕш перевçĕсен дивизин 664-мĕш перевçĕсен полкĕн взвод командирне пулăшаканĕ, сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24.
Кĕçĕн Вяткина
Кĕçĕн Вяткина — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. ятсăр №6467 юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 49 км.
Ун-Соим (Лыхма юппи)
Ун-Соим  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Лыхма юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  182 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Кĕçĕн Вяткина
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Ун-Соим (Лыхма юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Кĕçĕн Вяткина
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ун-Соим (Лыхма юппи)
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Ăс-хакăллăх
Ăс-хакăллăх, е Ăс-хакăл (анчах та кĕскен каланин хăйĕн палăртавĕ те пур) — чи анлă пĕлтерĕшпе — çынсенче тата пурнăçра ăс-хакăл палăрăнни.
Каçăсем
Категори:Социологи Категори:Философи терминĕсем Категори:Аналитикăлла психологи Категори:Харкамлăх паллисем
Шавреньга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Вёкса (Которсль юппи)
Вёкса  — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Которосль юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 7 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Хĕвĕшÿсен хĕвĕшĕвĕ (фильм)
Суета сует (Суета сует) — Мосфильм киностудире Алла Сурикова режиссёр 1979 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
705(К) «Лира» проекчĕн шывай киммисем
705, 705К «Лира» проекчĕн шывай киммисем (НАТО классификаципе — «Alfa») — совет атом шывай киммисен серийĕ. Пысăках мар питĕ хăвăрт куçакан пĕрваллă титан корпусĕллĕ шывай кимĕсен хăвăртлăхĕпе тата манёвр енĕпе тĕнчере аналог пулман, вĕсене тăшманăн субмаринисене пĕтерме тунă. Кулленхи юсăва тума питĕ кăткăс пулни тата перестройка тапранса кайни çак субмаринăсен карьерине пĕтерет.
Проекта СКБ-143 хатĕрленĕ. Проект идейне А. Б. Петров конструктор сĕннĕ. Тĕп конструкторĕ — М. Г. Русанов, 1977-па — В. В. Ромин.
Полта
Полта — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кулой юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 106 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 168 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Воронов сăмсахĕнчен Канин сăмсахĕ таран (мезень юханшыва кĕртмесĕр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Ун-Соим (Помут юппи)
Ун-Соим  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Помут юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  23 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 38 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Ядвий
Ядвий —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Зырянская Ежуга юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 67 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 37 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Вырăс Пухтел
Вырăс Пухтел (Русское Богдашкино, ) - Тутарстанăн Нурлат районĕнче вырнаçнă ял. Пурнакансенчен ытларахăшĕ — чăвашсем (2002-мĕш çулта йышăн 72 проценчĕ). Тепĕр пĕчĕкрех пайĕ — вырăссем.
Тавралăх
нчĕ
Кунçул
Тутарстанти Нурлат районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла : Нурлат, III съезд посёлокӗ (посёлок им. III съезда), Абляскино, Ака, Анат Чаллӑ (Нижние Челны), Ахметов станцийӗ, Ахметово, Бутаиха, Вӑтам Хӑмӑшлӑ (Средняя Камышла), Вырӑс Менчи (Русская Менича), Гайтан ялӗ (Гайтанкино), Заречный, Единение, Ерепьел (Ерепкино), Ӗнекасси (Красный Октябрь), Калиновка, Калиновка разъезчӗ, Кӗҫӗн Хӑмӑшлӑ, (Малая Камышла), Кирпичнӑй (Кирпичное), Красномайски (Красномайский), Куракьел (Илюткино), Кзыл Юл, Киклӗпуҫ (Андреевка), Лачака (Абрыскино), Мамӑк (Мамыково), Михайловка, Новая Тумба, Осиновка, Петровски (Петровский), Пухтел (Русское Багдашкино), Пӳлер Кӳлӗ (Биляр-Озеро), Рождественски (Рождественский), Салтакьел (Салдакаево), Сосновка, Старое Иглайкино, Стекольнӑй (Стекольный), Тарӑн, Вар (Тарн-Вар), Тӑрнас (Турнояс), Тӗкӗрмел (Тимерлек), Тӗрнеҫ (Тюрнясево), Уксӑмлӑ (Аксумла), Хуралту (Караульная Гора), Чӑваш Менчи (Чувашская Менча), Чиешне (Вишневая Поляна), Чистовка, Юган, Якаел (Якушкино), Якуркел (Егоркино), Ялавӑр (Елаур)
Каçăсем
Категори:Нурлат районĕнчи пурăнан вырăнсем
Лагуна-де-Бай
Лагуна-де-Бай — Филиппин территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, Пасиг юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 949 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Филиппин кӳллисем
Типĕ Уразан
Типĕ Уразан — Раççей территоринчи юханшыв. Кемĕр облаçĕ, Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Кондома юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 234 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кондома юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Томь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем
Цугцванг
Цугцва́нг (Zugzwang «утăм тума хĕтĕртни»; ☉) — шашкăпа шахматри тăрăм, вылявçă кирек епле утăм тусан та хăйĕн позицине хавшаклатать.
Халĕ терминпа шахматра çеç мар, бильярд, кёрлинг вăййисенче, сĕтелçи хĕрсе каймалла вăйăсенче (нардсем, карт вăййисем), çаплах кулленхи пурнăçра та, усă кураççĕ.
Тĕслĕхсем
Шуррисен утăмĕ. 1.Kpf5? Kpd4 кайсан шуррисем цугцванга лекеççĕ те выляса яраççĕ. Çавăнпа та 1.Kpf6! Kpd4 2.Kpf5, хире-хирĕçле цугцванга çитеççĕ. Халĕ хурисем выляса яраççĕ.
Курăнман цугцванг: кирек епле пулас утăм тусан та тупăшçă пешкăна илет, çапах та позици никамăн майлă юлать.
Хурисем хăйсен утăмĕ хыççăн кĕçĕх выляса яраççĕ: 1…Kpc7 2.Kpc5 или 1…Kpd8 2.Kpd6. Çапах та, шурисем цугцвангра, мĕншĕн тесен 1.Kpc5? Kpc7 те юрамасть, 1.Kpd6? Kpd8 2.Kpe6 Kpc7 3.Kpd5 Kpc8 те юрамасть. Шурисем выляса илеççĕ, тупăшçине утăм парсан виçкĕтеслĕх меслечĕпе: 1.Kpd4 Kpd8 2.Kpc4 Kpc8 3.Kpd5 хурисем цугцванга лекеççĕ.
Асăрхавсем
Категори:Шахмат теорийĕ Категори:Тактика шашкăсенче Категори:Шахмат тактики Категори:Шахмат композицийĕ
Хĕрĕх Сутах
Хĕрĕх Сутах (тутар Кырык Сайдак, вырăс. Сорок-Сайдак), — Тутарстанри Пăва районне кĕрекен тутар ялĕ.
Ял ятне çавăн пекех кĕскетсе Христах та теççĕ.
Тавралăх
Пăваран хĕвеланăç еннелле вырнаçнă.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Ялта тутарсем пурăнаççĕ.
Паллă çынсем
Категори:Пăва районĕнчи пурăнан вырăнсем Категори:Тутарстан
Водла
Водла — Раççей территоринчи юханшыв. Карели территорипе юхать. Юханшыв Онега кӳлли юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 149 км, бассейн лаптăкĕ 13700 км2.
Каçăсем
Категори:Карел Республикин юханшывĕсем
Вилхелмс Янис Волдемарович
''Вилхелмс Янис Волдемарович Vilhelms Janis'' — (23.11.1903(10)-22.12.1990), Совет Союзĕн Паттăрĕ ', , '. Указ дати - 21. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çурçĕр-Анăç фронтăн 1-мĕш тапăнакан çарăн 201-мĕш перевçĕсен дивизин 92-мĕш перевçĕсен полкĕн рота командирĕ, кĕçĕн лейтенант.
Кудриха
Кудриха — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Ануй юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  116 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Пандат-Яха
Пандат-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Ясавэй-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 15 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 76 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Кĕçĕн Горевка
Кĕçĕн Горевка — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Пандат-Яха
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Кĕçĕн Горевка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Поча (Кулой юппи)
Поча — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кулой юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 12 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 66 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Воронов сăмсахĕнчен Канин сăмсахĕ таран (мезень юханшыва кĕртмесĕр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Чĕрĕ виле (фильм, 1968)
Живой труп (Живой труп) — Ленфильм киностудире Владимир Венгеров режиссёр 1968 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Ун-Логась-Юган
Ун-Логась-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Логась-Юган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  222 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 90 км.
Чĕрĕ виле (фильм, 1968)
Каçăсем
Категори:ССРП 1968 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:«Ленфильм» студин фильмĕсем Категори:«Чĕрĕ виле» пьесăна экранизациленисем
Ун-Логась-Юган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Докучаев Георгий Николаевич
Докучаев Георгий Николаевич  — (06.12.1922-04.04.1994), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 13. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 40-мĕш çарĕн 42-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 127-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн Танка хирĕç пăшалсен взвочĕн командирĕ, гварди кĕçĕн лейтенант|кĕçĕн лейтенанчĕ.
Лебедев Евгений Алексеевич
Евгений Алексеевич Лебедев (15.1.1917, Балаково — 9.6.1997, Санкт-Петербург) — совет кино актёрĕ.
Каçăсем
Категори:1917 çулта çуралнисем Категори:Кăрлачăн 15-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1997 çулта вилнисем Категори:Çĕртмен 9-мĕшĕнче вилнисем
Ягодный (Кушкă районĕ)
Ягодный (Ягодный, ĕлĕк чух: Гротфельд, Grotfeld) — Самар облаçĕнчи  Кушкă районĕн ялĕ. Нимĕçсем никĕсленĕ, нимĕçсем пурăннă. Анчах та вĕсене репрессилесен кунта ытларах урăх халăх çыннисем, вăл шутра чăвашсем те,  пурăнма тытăннă.
Кунçулĕ
Тетелри хыпар :
Арнольдов Н. А каланинчен:
Татах Арнольдов Н. А каланинчен:
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Кушкă районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Сумах
Сума́х, сума́к (Rhus) — 250 тĕсе тĕме тата пĕчĕк йывăçа пĕрлештерекен Анакарди йышне (Anacardiaceae) кĕрекен ӳсентăрансен йăхĕ.
Техĕм вырăнне ускурни
Сума́х, е сума́к — хĕрлĕрех-бордо тĕслĕскер, çырла йӳççиллискер, сумах дубильный çырлине авăртса тунă техĕм. Турккă тата Левант кухнисенче салатсене юрмалаççĕ, Кавказра — шашлыка тутă кĕртеççĕ.
Анчахрах сумаха крафт сăрине тунă чухне яраççĕ.
Таксономи
Rhus L. Sp. Pl. 1: 265 (1753). Genera Plantarum ed. 5 (1754).
Каçăсем
Категори:Анакарди йышисем
Куртизанка
мини|300px|Куртизанкасем тарҫисемпе. Ланселот Волдерс ӗҫӗ Куртизанка — (Marie Duplessis courtisane, cortigiana, малтанах — «кил ҫумӗнчи») — хӑйне ҫӑмӑлттай тытакан хӗрарӑм, тата пуян та вӑйлӑ еркӗнӗсен укҫи-тенкипе усӑ курса пуян та чаплӑ ҫӳллӗ пӗрлӗхре ҫутӑ пурнӑҫ тытса пынӑ.
Ячӗ
Аваллӑхра «гетера» терминпа усӑ курнӑ. Тата куртизанкасене усраври хӗрарӑмсенчен тата патша фавориткисене уйӑрса илме кирлӗ. XV—XVI ӗмӗрсен венеци тата рим куртизанкисем классикаллӑ пулса тӑраҫҫӗ.
XIX ӗмӗре иккӗмӗш хум лекет, ку вара питӗ те чиперкке «ҫур ҫутӑ майрисемпе» паллӑ, вӗсем, унсӑр пуҫне, актрисасем е юрӑҫсем пулса ӗҫленӗ.
«Куртизанка» тесе ытларах чух мӗнле те пулин хӑватлӑ хӗрарӑмӑн таса ятне варалас тесе усӑ курнӑ, ҫавӑнпа та вара, тен, хӑй вӑхӑтӗнче ҫав ятпа палӑртнисенчен пачах та ун пек пулманни те пулать.
Куртизанкасем икӗ тӗп категорисене пайланнӑ:
Каҫӑсем
Категори:Куртизанкасем
Вёкса (Воча юппи)
Вёкса  — Раççей территоринчи юханшыв. Кострома облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Воча юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 34.1 км, бассейн лаптăкĕ 784 км2.
Каçăсем
Категори:Кострома облаçĕн юханшывĕсем
Клубов Александр Фёдорович
Клубов Александр Фёдорович  — (18.1.1918.5-1.11.1944), 2-мĕш сывлăш çарĕн 6-мĕш гварди пĕтерекен авиаци корпусĕн 9-мĕш гварди пĕтерекен авиаци дивизин  16-мĕш гварди пĕтерекен авиаци полкĕн эскадрилья командирĕн çÿмĕ, 2-мĕш сывлăш çарĕн 6-мĕш гварди пĕтерекен авиаци корпусĕн 9-мĕш гварди пĕтерекен авиаци дивизин 16-мĕш гварди пĕтерекен авиаци полкĕнсывлăш перевçĕ хĕсмечĕпе командира пулăшаканĕ, гварди капитанĕ, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,Клубов Александр Фёдорович. Наградные листы. Страницы:   и. Указ датисем - 13.04.1944, 27.06.1945.
Ун-Соим (Сорум-Амн юппи)
Ун-Соим  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Сорум-Амня юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  45 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Хольтемме
Хольтемме — Германи территоринчи юханшыв. Саксони-Анхальт территорипе юхать. Юханшыв Боде (юханшыв) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 47 км, бассейн лаптăкĕ 271 км2.
Каçăсем
Категори:Саксони-Анхальт юханшывĕсем
Табас (Кондома юппи)
Табас  — Раççей территоринчи юханшыв. Кемĕр облаçĕ, Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Кондома юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 197 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кондома юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Томь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем
Гуляев Николай Семёнович
Гуляев Николай Семёнович — (01.08.1921-31.03.1967), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 2-мĕш сывлăш çарĕн 6-мĕш бомблакан авиаци корпусĕн 1-мĕш гварди бомблакан авиаци дивизин 80-мĕш гварди бомблакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕн çумĕ, гварди аслă лейтенанчĕ.
Ядмас
Ядмас —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Мăн Лоптюга юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 66 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Бодом (кӳлĕ)
Бодом — Финлянди территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Финлянди кӳллисем
Шаглас
Шаглас — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Тихманьга юханшывăн сылтăм çыранĕпе 9 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Ăспуç
Ăспуç — харкамлăхăн, ушкăнăн палли, палăрăмĕ;  ырлăх, телей тупас тесе мелсемпе меслетсене эффективлăн усă курма пулăшать. Платон ăна кардиналлă кирлĕлĕхсен шутне кĕртнĕ ; вăл çичĕ кирлĕлĕхрен пĕри.
Каçăсем
Категори:Христианлăх Категори:Томизм
Пĕтĕм тĕнчери чĕлĕмсĕр кун
Пĕтĕм тĕнчери чĕлĕмсĕр куна çăвăн 31-мĕшĕнче иртереççĕ. 1988 çулта Пĕтĕм тĕнчери сывлăха сыхлав организацийĕ (ПСС) Пĕтĕм тĕнчери сывлăха сыхлав ансамблейĕн 42-мĕш сессинче (№ WHA42.19 резолюци) палăртма йышăннă.
Каçăсем
Категори:Здоровый образ жизни Категори:ПНО тĕнчери кунĕсем Категори:Çăвăн 31-мĕшĕнчи уявсем Категори:Чĕлĕм туртнипе кĕрешни
Григорьев Георгий Николаевич
{{Ăсчах {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{!!}} {{!}}} {{!}}} }} Георгий Николаевич Григорьев (1946 çулхи кăрлачăн 10-мĕшĕ, Андрюшево ялĕ, Йĕпреç районĕ, Чăваш АССР çур.) — педагогика ăслăхĕсен тухтăрĕ, ЧППУ ректорĕ (2000-2011), профессор, Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ вĕрентӳçи, РФ аслă професси вĕренĕвĕн хисеплĕ ĕçлевçи.
Биографи
1946 çулхи кăрлачăн 10-мĕшĕнче Чăваш АССР кĕрекен Йĕпреç районĕнчи Андрюшево ялĕнче çуралнă. 1969 çулта И.Я. Яковлев ячĕллĕ ЧППИ биологи-хими факультетĕнче вĕренсе тухнă.
Каçăсем
Категори:Чăваш патшалăх И. Я. Яковлев ячĕллĕ педагогика университечĕ Категори:Химиксем, алфавитпа Категори:Чăваш патшалăх педагогика университечĕн ректорĕсем Категори:Раççей химикĕсем Категори:ССРП химикĕсем Категори:Чăваш патшалăх педагогика университечĕн вĕрентӳçисем Категори:Пайăр çынсем:Йĕпреç районĕ Категори:1946 çулта çуралнисем Категори:Кăрлачăн 10-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Патшалăх ĕçченĕсем
Бордюгов Андрей Алексеевич
Бордюгов Андрей Алексеевич — (02.02.1922-01.03.2003), 2-мĕш Балтиçум фрончĕн 15-мĕш сывлăш çарĕн 305-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 955-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн звено командирĕ, аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 18.
Тема (фильм)
Тема (Тема) — Мосфильм киностудире Глеб Панфилов режиссёр 1979 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.