cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ривица (Молога юппи)
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Камиль Коро
Каҫӑсем
Категори:Франци ӳкерçисем
Воробьёв Егор Терентьевич
Воробьёв Егор Терентьевич — (16.04.1918-23.01.2011), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш гварди çарĕн 9-мĕш гварди сывлăш десант дивизин 23-мĕш гварди сывлăш десант полкĕн 7-мĕш ротин парторгĕ, гварди кĕçĕн сержанчĕ.
Вангута-Яха (Юрибей юппи)
Вангута-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Юрибей юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 9 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Пакраш
Пакраш (Багряж, ) — Тутарстанăн Элмет районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Элмет районĕн ялĕсем
Тараскин Исток
Тараскин Исток — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Лымжа юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  51 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Шереметьево (пĕлтерĕшсем)
Шереме́тьево:
Алахинское
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Алтай Республикин кӳллисем
Ар (Лан юппи)
Аар — Германи территоринчи юханшыв. Гессен, Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Лан (юханшыв)|Лан юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 49,7 км, бассейн лаптăкĕ 312,6 км2.
Каçăсем
Категори:Гессен юханшывĕсем   Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Харампыр
Каçăсем
Категори:Харпăр çын уйрăмлăхĕсем Категори:Кахаллану Категори:Пурнăç йĕрки Категори:ССРП тивĕç-ирĕкĕ Категори:Ĕç
A
A - латиницă символĕ.
Интерполяци (пĕлтерĕшсем)
Интерполяци:
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Оспиталет
Оспиталет (Hospitalet de Llobregat) — Испани хули тата муниципалитечӗ, Каталони автономлӑ пӗрлӗхӗн, Барселона провинцин хули.
Лаптӑкӗ 12,49 км². Халӑхӗ — 257 057 (2012 ҫ.).
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Испани хулисем
Detroit: Become Human
Detroit: Become Human (акăлчанла — «Детройт: Çын пуласси») — интерактивлă кинематограф элеменчĕсем хушнă видеовăйă, французсен компанийĕ Quantic Dream тата Sony Interactive Entertainment PlayStation 4 валли  2018 çулта кăларнă.
Вутчуль
Вутчуль (çавăн пекех чакма) — кристалла тата аморфла кремний тăпринчен (SiO2) тăракан минерал, чул.
Чăваш кухни
Чăваш кухни — чăваш халăхĕн кухни, апат-çимĕçĕ. Урăх халăхсен апат-çимĕçĕнчен питех уйрăлса тăмасть. Çав вăхăтрах хăйне çеç тивĕçлĕ уйрăм палăрăмсем пуррине те тунмалла мар.
Вутчуль
Каçăсем
Категори:Минералсем Категори:Кварц тĕсĕсем Категори:Çулăмпа перекен хĕçпăшал пайĕсем Категори:Вутчуль Категори:Ту тăприсем
Чăваш кухни
Уйрăмлăхĕсем
Чăваш кухнине çине вырăс, тутар, удмурт, мари кухнисем сĕм янă пулсан та, халăх йăлинчи хăйне палăртакан йĕрсене хăварнă. Чăваш кухнине кĕрекен тĕп çимĕç - пахча çимĕçĕ. Чăвашсем тахçантанпах çĕр ĕçĕпе тата выльăх ĕрчетне. Аш ытларах хĕлле çинĕ, ун чухне çутăпа холодильник пулман. XIX ĕмĕрĕн вĕçĕнче çĕрулми çиме тытăннă. Унсăр çырла, кăмпа, мăйăр та çисе пурăннă.
Яшкасем
Тĕрлĕрен яшка: техĕмлĕ аш яшки е пулă бульонĕ, çăра аш яшки (шӳрпе), серте яшки, сĕт яшки, турăх яшки (сивĕтнĕ яшка).
Ущелье Кара-Чад
Ущелье Кара-Чад — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Калгуты юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 14 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Чăваш кухни
Çăкăр
Чăваш çăкăрсăр пĕртте апатланмасть, темелле. Халăх хăй тĕнĕпе пурăннă саманара çăкăр сăваплă çимĕç шутланнă, ăна çемьере аслисем кăна касма тивĕç пулнă.
Ущелье Кара-Чад
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Чăваш кухни
Чустаран пĕçернĕ çимĕçсем
Чăвашсем ĕлĕкренех кĕрпе, çырла, пахча çимĕç, тăпăрч, аш е пулă (хуплу) кукăльне пĕçереççĕ. Çĕрулми йăлана кĕрсен, унран пашалу тата пӳремеч хатĕрлеме тытăнаççĕ. Çатма çинче пахча çимĕç икерчи пеçернĕ.
Ущелье Кара-Чад
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Куприянская
Куприянская — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Кишкинский Исток юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  33 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Ущелье Кара-Чад
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Куприянская
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Чăваш кухни
Аш çимĕçĕсем
Чăвашсем ĕлĕк нумай килти выльăх: сурăх, хур, кăвакал, чăхă, ĕне, лаша, вырăссам хыççăн сысна та усранă, ашне, çăмартисене çинĕ. Уява сурăх ашĕнчен шăртан туса пĕçернĕ. Мулкач ашне кăмăлланă. Çырмаран, кӳлĕрен пулă тытнă.
Куприянская
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Чăваш кухни
Сĕт çимисем
Ытларах ĕне, качака сĕтне ĕçнĕ. Ăна хăйне уйрăммăн, çаплах йӳçтерсе турăх туса ĕçнĕ. Унран тăпăрчă тата чăкăт хатĕрленĕ. Хăйминчен ĕне çăвĕ туса çинĕ. Сайра хутра тăпăрчран тунă çимене паранкăна та хушнă.
Куприянская
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Чăваш кухни
Десертсемпе пылаксем
Пыл тĕп пылак çимĕç шутланнă. Унран кăрчама тунă, салата хушнă.
Ĕçмесем
Чăвашсем сăра вĕретме XIX ĕмĕрĕн иккĕмĕш пайĕнче тытăннă. Чăваш сăрине урпа е ырашран пĕçернĕ. Шупашкарта сăра музейĕ ĕçлет.
Çаплах чей тата кăвас ĕçеççĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш культури
Буштрук Даниил Иванович
Буштрук Даниил Иванович — (06.04.1909-19.09.1958), Воронеж фрончĕн 40-мĕш çарĕн 68-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 200-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн командирĕ, гварди подполковникĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 23.
Троица турулĕ
Тро́ица турулĕ (унчен — Богоявленская, Ризоположенская, Знаменская, Каретная) — Мускав Кремлĕн çурçĕр-анăç хӳмин варринчи хапхаллă турул, Александр сачĕ еннелле.
Çырса кăтартни
Троица турулĕ — Кремлĕн чи çӳллĕ турулĕ. Халĕ турул çӳллĕшĕ, Александр пахчи енчи çăлтăрпа, 80 м.
Троица турулĕн хапхи патне хӳтĕлекен Кутафья турулĕнчен Троица кĕперĕпе кĕме пулать. Çак хапха витĕр Кремле куракансем кĕреççĕ.
Троица турулĕнче Раççейри президент оркестрĕ вырнаçнă.
Северн
мини|слева|"Кивĕ" (çывăхри) тата "Иккĕмĕш" (аякри) Северн урлă хывнă кĕперсем Северн  —  Аслă Британи территоринчи юханшыв. Уэльсри Плинлиммон тăвайкки пуçланса Бристоль кӳлмекне  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 354 км.
Северн каналсемпе Темза, Трент, Хамбер тата Мерси юханшывĕсемпе çыхăннă.
Каçăсем
Категори:Уэльс юханшывĕсем Категори:Англи юханшывĕсем
C
C - латиницă символĕ.
Коксу (кӳлĕ)
Коксу — Раççей территоринчи кӳлĕ. Алтай Республикинче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Алтай Республикин кӳллисем
Шереметьево (Чулхула облаçĕ)
Шереметьево (Шереметьево) — Чулхула облаçĕнчи Вăратин районĕн ялĕ. Чăвашсем никĕсленĕ. Хальхи вăхăтра та чăвашсемех пурăнаççĕ. Тата вырăссем. Чи çывăхри чăваш ялĕ — Кукшату (2 км 415 м ). (Юрты тата çывăхрах, анчах унта халь никам та пурăнмасть). XIX ĕмĕр вĕçĕпе XX ĕмĕр пуçламăшĕнче ку тĕлте чăваш ялĕсенчен шăпах Шереметьево чăн малтан никĕсленнĕ.
Ялăн хăйне уйрăм оригиналла чăвашла ячĕ пулнă-и, пулман-и, пур-и, çук-и — çакă халлĕхе паллă мар. Ун пек ят  пулни е пурри палăрсан, паллах, статья ятне те улăштарма тивет.
Тавралăхĕ
Шупашкар-Мускав автоçултан аякрах мар. Сăр вуррин сулахай енĕ, Огневка шывĕн тăрăхĕ.
Тавралăх пирки тата ак çаканашкал хыпарсем : <Вырăсла текста кĕскен чăвашла ăнлантарни: Кунта ял тврашĕнчи тĕлсен тата вырăнсен чăвашла ячĕсене вырăсла транскрипцилесе палăртса тухнă.>
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2002-мĕш çулта 67 çын пурăннă, 87% чăваш.
2010-мĕш çулхи çырупа ялта ... çын пурăнать. Урамсен вырăсла ячĕсем: улица 1 Мая, улица Заречная, улица Советская. Урамсен чăвашла ячĕсене илес пулсан, ак çакна палăртмалла : <Вырăсла текста кĕскен чăвашла ăнлантарни: Кунта урам ячĕсене тата ытти топонимсене вирьял диалектне тата литературăлла чĕлхене хутăштарса  каласа тухнă: Орам, çав вăхăтрах Пралук. Тата ытти те.>
Каçăсем
Категори:Чулхула облаçĕн ялĕсем Категори:Вăратин районĕ
Риачуэло
Риачуэло (юханшыв)  е Матанса (Río Matanza-Riachuelo) —  Аргентина территоринчи юханшыв. Атлантика океанне юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 64 км. Бассейн лаптăкĕ 2240 км2. Буэнос-Айрес витĕр юхать. Сулахай çыранĕнче  хула варри, Сылтăм çыранра Ломас-де-Самора, Ланус тата Авельянеда вырнаçнă.
Матанса ячĕпе таршшĕпех паллă, кĕнĕ выранта çеç Риачуэло ятлă. Экологи енчен чи вараланнă вырăнсен шутне кĕрет. Тенчери чи
Томашица
Томашица —Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Тури Кизьма юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 9 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Риачуэло
Каçăсем
Категори:Аргентина юханшывĕсем Категори:Буэнос-Айрес
Арбах (Гельбах юппи)
Арбах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Гельбах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Томашица
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Арбах (Гельбах юппи)
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Томашица
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Егоров Гаврил Иосифович
Егоров Гаврил Иосифович  — (1918-1948), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 03. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 47-мĕш çарĕн 3-мĕш гварди танк механизăмланă корпусĕн 7-мĕш гварди танк механизăмланă бригадин разведка ротин пулемётчикĕ, гварди сержанчĕ.
Хайди Тальявини
Хайди Тальявини (Heidi Tagliavini) — швейцар дипломачĕ. 2003 çулта NZZ Folio (уйăхсерен тухакан Neue Zürcher Zeitung журнал) ăна «Швейцарин чаплă дипломачĕ» тенĕ(die herausragende Diplomatin der Schweiz). Кăнтăр Осетири хĕçпăшаллă хирĕçĕвĕн сăлтавĕсене шыраса тĕпчекен комиссие ертсе пынă. Çиччĕ чĕлхепе калаçать. Рональд Рейганпа Михаил Горбачёвăн 1985 çулта Женевăри тĕлпулăвĕнче Швейцари президенчĕ Курт Фурглер валли вырăсларан  куçарнă.
Биографи
Хайди 1950 çулта Базельре итал кăкĕнчен тухнă архитекторпа Люцернăра çуралнă ӳкерçĕн çемьинче çуралнă. 1982 çулта начала работать в Федерацин ютçĕр ĕçĕсен департаментĕнче ĕçлеме тытăннă, 1984 çултанпа — Департаментăн политика управленинче. 1995 çулта Чечнере ЕХПО пулăшав ушкăнĕн пайташĕ пулнă. 1996 çулта Мускавра Швейцари элчелĕхĕнче ĕçленĕ. 1998 - 1999 çулсенче Грузире ПНО сăнав миссийĕн пуçлăх çумĕ пулнă.
Швецарие 1999 çулта таврăнсан Федерацин ютçĕр ĕçĕсен департаменчĕн Политика управленин Гуманитари хăрушсăрлăхĕн политка уйрăмĕн пуçлăхĕ ĕç вырăнне йышăннă.
2000 - 2001 çулсенче ЕХПО председателĕн Кавказри сăпатлă элчи пулса тăрăшнă. 2001 - 2002 çулсенче Боснипе Герцеговинăра швейцар элчи пулнă. 2002 çулта ПНО Грузири сăнав миссине ертсе пынă. 2006 çулта Берна таврăнсан, заняла Федерацин ютçĕр ĕçĕсен департаменчĕн Политка управлени пуçлăхĕн çумĕ вырăнĕнче ĕçленĕ.
2008 çулхи чӳкĕн 21-мĕшĕнче Тальявиние Кăнтăр Осетири хĕçпăшаллă хирĕçĕвĕн сăлтавĕсене шыраса тĕпчекен комиссие ертсе пыма хушнă. Ăна 1,6 млн евро чухлĕ бюджет укçине уйăрса панă. Комиссин евитне 2009 çулхи утăн 31-мĕшĕ тĕлне хатĕрлемелле пулнă, анчах ăна авăнăн 30-мĕшĕ çине куçарнă. Юлашки евитĕнче каланипе, Грузи вăрçăна пуçланă пулин те, иккĕ енĕ те хирĕçĕве хĕртнĕшĕн айăплă.
2009 çул вĕçĕнчен пуçласа 2010 çулăн пуçламăшченех ЕХПО по наблюдению за Украинăри президент суйлавне сăнакан миссине ертсе пынă.
Кĕнекесем
1998 çулта «Признаки разрушения» (Zeichen der Zerstörung) кĕнекене пичетленĕ, унта хăй çапса илнĕ вăрçăра арканнă Чечня фотографисем кĕнĕ. 2000 çулта Хайди Тальявинипе Фраймут Дуве редакципе «Защита будущего. Кавказ в поисках мира» кĕнеке çутта тухнă, унăн ăшне 26 авторăн тексчĕ, çав шутра Тальявини хăйĕн те, кĕнĕ.
Асăрхавсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:1950 çулта çуралнисем Категори:Базельре çуралнисем Категори:Халĕ пурăнакансем Категори:Боснипе Герцеговинăри Швейцари элчисем
D
D - латиницă символĕ.
Бурундуков Авраам Фёдорович
Бурундуков Авраам Федорович (2.11.1945 çур., Чăваш Ен, Патăрьел районĕ, Сăкăт ялĕ) —  мусăкçă, халăх пултарулăхне йĕркелекенĕ, баянçă, композитор. Чăваш республикин культура тава тивĕçлĕ ĕçлевçи (1990), ЧР Композиторсен Ассоциацийĕн пайташĕ. В.Митта ячĕллĕ преми лауреачĕ тата Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ преми лауреачĕ.
Пурнăçĕ
А.Ф.Бурундуков Чăваш Енти Патăрьел районĕнчи Сăкăт ялĕнче çуралса (2.11.1945) ÿснĕ. Вĕсен килйышĕнче мĕнпурĕ 14 ача пулнă. Авраам Фёдорович — чи кĕçĕнни, 14-мĕшĕ. Шупашкарта баянçăсен курсĕнче, Шупашкартах Ф.Павлов ячĕллĕ мусăк вĕрентĕшĕнче, Мускаври Гнесинсем ячĕллĕ мусăк-педагогика вĕрентĕшĕнче (ăна пĕтереймен), Хусанти культура институтĕнче (1970) вĕреннĕ.
Сăкăтра вĕсен йăхĕ "Алексеев" хушаматлă пулнă. Анчах та амăшĕ Тăхăрьял таврашĕнчи Çĕнĕ Пăрăнтăк ялĕнчен пулнăран, вĕсем "Бурундуков" пулса тăнă. ===Политика тата пĕрлĕх пурнăçне хутшăнни ===
Усламçă пулса ĕçлени
А.Ф.Бурундуков ак çакнашкал йĕркелĕмсем уçнă: ООО "Алекон", ООО "Для Тебя", ИП Бурундуков Авраам Федорович.
Каçăсем
Категори:Культура ĕçченĕсем Категори:Патăрьел районĕнче çуралнисем
E
E - латиницă символĕ.
Дубовской Николай Никанорович
Николай Никанорович Дубовской — (5 (17) раштав 1859, Новочеркасск — 28 нарӑс 1918, Петроград) — вырӑс сӑрӑ-ӳнер шкулӗн XIX тата XX ӗмӗрсен чиккин пултаруллӑ ҫутҫанталӑк сӑнарҫисенчен пӗри, паллӑ пӗрлӗх ӗҫченӗ.
Элмен, Улькка
Улькка Элмен (псевдоним, чăн ят вара Ольга Геннадьевна Куликова, 1961-мĕш çулхи çурлан 31-мĕшĕнче Чăваш Енти Вăрнар районĕн Авшак Элмен ялĕнче çуралнă) — чăваш çыравçи, прозăçи, журналисчĕ. Раççейри журналистсен пĕрлешĕвĕн пайташĕ (1991), Раççейри çыавçăсен пĕрлешĕвĕн пайташĕ (2002). Чăваш Енри журналистсен Ивник ячĕллĕ премийĕн лауреачĕ (2002), Чăваш республикин культура тава тивĕçлĕ ĕçлевçи (2020).
2021-мĕш çултанпа Чăваш çыравçă-профессионалсен пĕрлешĕвне ертсе пырать.
Тинĕс вĕçен кайăкĕсем
Тинӗс вӗҫен кайӑкӗсем — тинӗс тавралӑхӗнчи пурнӑҫа хӑнӑхнӑ вӗҫен кайӑкӗсем. Тинӗс вӗҫен кайӑкӗсем пӗр пӗринчен физиологи енчен те, хӑйсене епле тыткалани енчен те чылаях улшӑнса тӑраҫҫӗ пулин те, вӗсен пӗр пӗрин хушшинчи конвергентлӑ пӗрпеклӗх пуррине палӑртмалла, ку вара вӗсен пӗр эволюци, пӗр пек экологи йывӑрлӑхӗсем тата пӗр пек апатланӑвӗ ҫинчен калать. Чи авалхи тинӗс вӗҫен кайӑкӗсем акшар тапхӑрӗнчен пулса тухнӑ, хальхи йышсен палӑртӑвне палеоген тапхӑрӗнче илнӗ.
Каҫӑсем
Категори:Тинĕс вĕçен кайăкĕсем
Элмен
Элмен:
Çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
F
F - латиницă символĕ.
Ибеши
Ибеши — (Uebeschi) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Тун тăрăхне кĕрет. 714 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0943.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Хур кӳлли(кӳлĕ, Республика Алтай)
Хур кӳлли — Раççей территоринчи кӳлĕ. Алтай Республикинче вырнаçнă. Аргамджи юханшыв юхса кĕрет,  юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Алтай Республикин кӳллисем
Яран-Шор
Яран-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Море-Ю юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 245 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Теделька
Теделька — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тым юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  522 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
G
G - латиницă символĕ.
Кисовка (юханшыв)
Кисовка — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Вырăс Сиреньел
Вырăс Сиреньел (Русское Сиренькино, Рус Сəрəне) — Тутарстанăн Элмет районĕнчи ял. Хальхи вăхăтра ытларах чăвашсем пурăнаççĕ.
Несс
Несс  —  Аслă Британи территоринчи юханшыв. Шотладнири Хайленд раайоненчи Лох-Несс кӳлĕрен пуçланса  Мари-Фёрт кÿлмекне Инвернесс патĕнче юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км. Сарлакăше 70-100 м.
Каçăсем
Категори: Шотланди юханшывĕсем
Вырăс Сиреньел
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Элмет районĕн ялĕсем
Ывăл (фильм, 1955)
Ывăл (Сын) — Мосфильм киностудире Юрий Озеров режиссёр 1955 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:ССРП 1955 çулхи фильмĕсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:Вырăсла фильмсем Категори:ССРП çамрăксен фильмĕсем
Уэнезя
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
H
H - латиницă символĕ.
Курья (Бердь юппи)
Курья  — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Бердь юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  190 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Врунгель капитан темкурнисем (мультфильм)
Врунгель капитан темкурнисем (Приключения капитана Врунгеля) — Киевнаучфильм киностудире Давид Черкасский режиссёр 1979 çулта ӳкернĕ нумай сериллĕ совет мультфильмĕ.
Рыбина
Рыбина —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Медведа юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 13 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Пурлыга
Пурлыга (Пурлыга) — Пушкăрт Республикинчи Пишпÿлек районне кĕнĕ ял.
Ку ял Пушкăртстанри чăваш ялĕсен ятарласа хатерленĕ йышĕнче пур.
Ялăн урăхларах чăвашла ячĕ пулма пултатарть. Анчах та ăна халлĕхе тупса палăртман. Тупăнсан — статья ятне улăштарма тивет. Шырав малалал пырать.
Тавралăх
Кистенлĕ тата Кистенлĕпуç чăваш ялĕсен çывăхĕнче вырнаçнă.
Район центрне — Пелепее çитме: 32 çм, Кивĕ Сименкке ялне - 9 çх.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Пурăнан халăх йышĕн улшăнăвĕ:
Билла, Боксу тата Хетен
Билла (Billa), Боксу (Bocsu) тата Хетен (Heten) — X ĕмĕрте Хункăрие куçса кайнă Атăлçи Пăлхар çыннисем, вĕсенчен малтанхи иккĕшĕ Пешт карманне тата ытти пурлăха хăйсене парне пек илнĕ, виççĕмĕшĕ, каярах килнĕскер, каллех парнесемсĕр юлман. Билла, Боксу тата Хетен пирки хыпарлавсем   Gesta Hungarorum (Венгрсен ĕçĕсем) текен хайлавра (XIII ĕмĕр, авторĕ Аноним ятпа паллă) пур. Боксу текеннин ячĕн венгрла варианчĕ те ÿкерĕннĕ —  Бакш. Асăннă çынсенчен нихăше те пĕччен килмен, кашнийĕн çуммĕнчех тата ыттисем те пулнă темелле.
Пурлыга
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2002 çулăн çыравĕпе, чылайрахăш наци — чăвашсем (%).
Арбах (Неккар юппи)
Каçăсем
Категори:Баден-Вюртемберг юханшывĕсем
Билла, Боксу тата Хетен
Аноним хыпарлавĕ
Аноним (хронист, Хункăрирен) каланинчен:
<Вырăсла куçару : Услыхав милости вождя Такшоня, сына Золта... пришли с буларской земли весьма высокоблагородные господа Билла и Бакш. Вождь подарил им в разных областях страны землю и кроме того навечно отдал им замок, который называется Пешт... В тоже время с той же земли пришёл очень благородный витязь и ему вождь подарил тоже немало земли и прочего имущества>
Хункăрири Анонимăн тексчĕн вырăсла куçарăвне илсе кăтартаканĕ Д. Ф. Мадуров пÿлер этноним çав ятлă хула ятĕнчен пулнă теме пăхать. Чăннипе вара пачах тепĕр майлă пулнă. Хула ячĕ хăй этнонимран тухнă.
Девон тапхӑрӗ
мини|[[Лаврентия тата Балтика (Фенносарматия) Девон тапхӑрӗнче епле курӑнни]]
Билла, Боксу тата Хетен
Аноним хыпарлавĕ
Ку татăкра каярах килнĕ «паттăрăн» («çарпуçĕ» тесе те асанаççĕ) ятне асăнман. Вăл ята хайлавăн урĕх тĕлĕнче асăнни пур. Каларăмар ентĕ, вăл — Хетен.
Девон тапхӑрӗ
Девон (девон тапхӑрӗ, девон системи) — палеозой эрин тӑваттӑмӗш геологиллӗ тапхӑрӗ. 419,2 ± 3,2 млн. ҫул маларах пуҫланса, 358,9 ± 0,4 млн. ҫул каялла пӗтнӗ. Хыҫалтан пынӑ чул-кӑмрӑк тапхӑрӗпе пӗр тан пулса палеозойра (иккӗш те 60 млн. ҫулшар) вӑхӑчӗпе чи вӑрӑмми пулнӑ.
Билла, Боксу тата Хетен
Аноним хыпарлавĕ
Венгри тюркологĕ Иштван Вашари Булгар мар, Булар тенинче чăваш фонетикин палăрăмĕсене курать.
Девон тапхӑрӗ
Ку тапхӑр биотикӑллӑ пулса-иртнипе пуян. Вӑйлӑ аталанакан пурнӑҫ ҫӗнӗ экологиллӗ вырӑнсене йышӑнса илнӗ.
Билла, Боксу тата Хетен
Аноним хыпарлавĕ
Хыпаралавăн куçарăвĕн тата тепĕр варианчĕ <Вырăсла куçару: Вождь же Такшонь со всеми сановниками Венгрии силой и миром каждый день своей жизни удерживал все права своего королевства. Прослышав о его благости, к нему стекались многие гости из различных народностей. Так, из земли Булар пришли некоторые благороднейшие господа с весьма многими измаильтянами, имена которых были Билла и Бакш. Вождь пожаловал им земли в различных местностях венгров, а кроме того, замок, который называется Пешт, уступил им навечно. Билла же и брат его Бакш, от потомства которых происходит Этей, держа совет, уступили для службы этому замку две трети народа, приведенного с собой, третью же часть оставили их потомкам.>Татăкра пур Булар (Bular) ята интерпретаторсем тата Gesta Hungarorum куçаруçисем  Пăлхарпа, Атăлçи Пăлхарпа çыхăнтараççĕ.
Девон тапхӑрӗ
Каҫӑсем
Категори: Палеозой Категори: Геологиллӗ эрасем
Билла, Боксу тата Хетен
Аноним хыпарлавĕ
Асăннă Этей (Ethey) — ахăртнех, Аноним саманаташĕ. Унăн ратнине Биллăпа тата Боксупа çыхăнтрни сумлăха çĕклессипе çыхăннă ĕнтĕ.
Аноним палăртнă тăрăх, каларăмăр ĕнтĕ, Атăлçи Пăлхартан Хетен (Heten) текен çарпуçĕ е паттăр та, вăл та парнесемлĕ пулнă, килнĕ. Традицие кĕнĕ тăрăх, унпа Венгрири Хетеньедьхаза (Hetényegyháza) хулин ятне çыхăнтараççĕ.
<!--== Исторический контекст == По мнению специалиста по средневековой истории венгров М. К. Юрасова, переселение группы волжских булгар в Венгрию могло быть прямо связано с разорением Булгарии русским князем Святославом Игоревичем в 60-е гг. X в., после чего некоторые жители решили отправиться в более спокойные области. Предполагается, что после разорения некоторые булгарские роды присоединились к Святославу и отправились вместе с ним на Балканы, на войну с Иоанном Цимисхием. После поражения в 971 году от армии ромеев венгры, состоявшие в войске Святослава, вернулись на родину. «Этим вполне могли воспользоваться пришедшие с киевским князем знатные булгары, оставившие своего неудачливого полководца и попросившие Такшоня разрешения поселиться в его владениях», — заключает исследователь. Он же доказывает со ссылкой на венгерских историков, что 29 известных венгерских топонимов, содержащих в свом составе элемент болгар в различных модификациях, свидетельствуют о поселении в данной местности именно волжских булгар, поскольку дунайские булгары были известны в средневековой венгерской традиции под другим именем (нандор).
Продолжение контактов между Волжской Булгарией и Венгрией
В целом известие о Билле и Боксу рассматривается как примечательный случай ранних контактов между Венгрией и Волжской Булгарией. В более позднее время путь из Волжской Булгарии в Венгрию пролегал через Суздаль, Киев и землю печенегов. В частности, предполагается, что этим маршрутом пользовался арабский путешественник Абу Хамид аль-Гарнати, который в 1150 году прибыл в Венгрию из Волжской Булгарии. Первым венгерским путешественником в Волжской Булгарию, имя которого нам известно, является монах Юлиан.-->
Асăрхавсем
Категори:Атăлçи Пăлхар
Канфар
мини|Канфар Канфар (κάνθαρος) — авалхи Грецин икӗ авӑрлӑ, кубок майлӑ ӗҫме савӑчӗ. Ӳнерте канфартан грек туррисем ӗҫнине, тӗслӗхрен Диониса курма пулать. Канфарпа чӳклеме е культ хатӗрӗ пек усӑ курнӑ. Ҫапла вара, канфар тӗн йӗркисенче ӗҫмелли савӑт пулнӑ. Тен, малтанах канфарпа культ йӑлипе усӑ курнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Авалхи Греци Категори:Авалхи Грецин капăр тăм савăт-сапи Категори:Авалхи Грецин керамики
Воробьёв Иван Григорьевич (Совет Союзĕн Паттăрĕ)
Воробьёв Иван Григорьевич — (24.01.1920-24.01.1965), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 26. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Балтиçум фрончĕн 15-мĕш сывлăш çарĕн 214-мĕш штурмлакан авиаци дивизин190-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕн çумĕ, капитан.
Вандыси-Яха
Вандыси-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Юрибей юппин сулахай çыранĕпе юппинчен 29 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Кошта (юханшыв)
Кошта — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Егоров Георгий Михайлович
Егоров Георгий Михайлович  — (30.10.1918-09.02.2008), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра СССР Тинĕç-Çар Флочĕн тĕп штабĕн пуçлăхĕ, СССР Тинĕç-Çар Флочĕн Тĕп командующин 1-мĕш çумĕ, флот адмиралĕ.
Буюклы Антон Ефимович
Буюклы Антон Ефимович — (1915-14.08.1945), 2-мĕш Инçĕт Тухăç фрончĕн 16-мĕш çарĕн 79-мĕш перевçĕсен дивизин 165-мĕш перевçĕсен полкĕн пулемёт расчёчĕн командирĕ, аслă сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 06.
Изабелла I (Кастили патши)
мини|150px|Ӗлемӗ. Изабелла I , Кастили Изабелли тата Изабелла Католи тӗнӗнчи (Isabel I la Católica; 22 ака 1451, Monasterio de Nuestra Señora de Gracia — 26 чӳк 1504, Тестаментарио керменӗ, Кастили тата Леон) — Кастили тата Леон патши. Арагон II Фердиначӗн арӑмӗ, вӗсен династиллӗ мӑшӑрланӑвӗ Испанине пӗр ҫӗршыва чӑмӑртанас ӗҫне никӗс хунӑ.
Каҫӑсем
Категори:Истори *Патшалăхсем *Политиксем
Макарова Анастасия Григорьевна
Анастасия Григорьевна Макарова — (19.12.1982, Южно-Сахалинск, Сахалин облаçĕ, РСФСР, ССРП çур.) — раççей актриси, юрăçи.
Биографи
Анастасия 1982 çулхи раштавăн 19-мĕшĕнче Сахалинри Южно-Сахалинскра çуралнă. Ашшĕ — электромеханик, моряк. Амăшĕ — экономист.
2000 çулта Мускаври культурăпа ӳнер университетне вĕренме кĕнĕ, 3-мĕш курс хыççăн пăрахнă. Режиссёр пулмашкăн иртерех тесе актёр факультетне кĕме шутланă.
2003 çулта МӲАТ студи-шкулне (Роман Ефимович Козак тата Дмитрий Владимирович Брусникин курсĕ) вĕренме кĕнĕ, профессие алла илмешкĕн нумай роле выляса 2007 çулта хĕрлĕ диплома тивĕçнĕ
2006 çулта кинора дебют-рольне вылянă. «Ефросинья» телесериала хутшăннă хыççăн Анастасия паллăха тухнă. Халĕ килйышĕнчи пурнăçа актриса ĕçĕ-хĕлне ылмаштарса пурăнать
Каçăсем
Макарова, Анастасия Григорьевна
Алфимова Людмила Ивановна
Людми́ла Ива́новна Алфи́мова (паспортри хушамат Кадыгроб; 1935, авăн, 4, Харьков) — украин совет театрпа кино актриси, Украина тава тивĕçлĕ артисчĕ (2003).
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:А. Довженко ячĕллĕ киностуди актёрĕсем Категори:Халĕ пурăнакансем Категори:1935 çулта çуралнисем Категори:Авăнăн 4-мĕшĕнче çуралнисем
Рыдоложь
Рыдоложь —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Меглинка юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 26 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 40 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Галайн-Ам
Галайн-Ам — Раççей территоринчи кӳлĕ. Чечен Республикинче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,5 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Чечен Республикин кӳллисем
L
L - латиницă символĕ.
Нумайкĕтеслĕх триангуляцийĕн тĕллевчĕкĕ
Нумайкĕтеслĕх триангуляцийĕн тĕллевчĕкĕ — комбинаторикăлла тата шутлавлăхла геометрин классикăлла тĕллевчĕкĕ. Нумайкĕтеслĕхе хушма тăрăсем тумасăрах виçкĕтеслехсем çине пайлас ыйтăва пĕлтерет.
Кунашкал тĕллевчĕк яланах шутланаять, вăл шутра нумайĕтеслĕх варринче шăтăксем пулсан та.
Каçăсем
Категори:Комбинаторикăлла геометри Категори:Шутлавлăхла геометри Категори:Планиметри
Таврово
Тавралăхĕ
мини|Таврово Ялавӗ
1990-мӗш ҫулсенче ял пурнӑҫӗнче кардинал улшӑнӑвӗсем пулса иртрӗҫ: 5 ҫӗнӗ микрорайон йӗркеленсе ҫӗнӗрен тума тытӑнаҫҫӗ; пуринчен ытла СССР республикисенчен куҫса килнӗ ҫынсен шучӗ те ӳссех пырать. "Белгород облаҫӗнчи Белгород районӗнчи Тавровскри пӗтӗмӗшле пӗлӳ паракан вӑтам шкул" муниципалитетӑн пӗтӗмӗшле пӗлӳ паракан учрежденийӗнче Совет Союзӗн геройӗ Анатолий Григорьевич Ачкасова ятне панӑ.
Халӗ Таврово-уйрӑм ҫурт-йӗр тума палӑртнӑ 10 микрорайонран тӑракан пысӑк ял. Ял территорине тирпей-илем кӗртесси тата унӑн инфратытӑмне аталантарасси пырать. Халӑх 13 000 ҫын. Таврово ял хуҫалӑх тата ӗҫ центрӗ шутланать. Кунта ҫӗр ӗҫӗпе выльӑх-чӗрлӗх ӗрчетесси аталаннӑ, ҫакӑ вырӑнти нумай ҫын тупӑшӗн ҫӑлкуҫӗ пулса тӑрать. Унсӑр пуҫне ялта ӗҫ вырӑнӗсем йӗркелекен тата регион экономикине аталантарма пулӑшакан пӗчӗк предприятисем нумай. Пысӑках мар пулин те Таврово хӑйӗн ҫыннисемпе хӑнисене активлӑ канма тата йӑпанма пысӑк майсем сӗнет. Вырӑнти паллӑ вырӑнсенче музей, таврапӗлӳ центрӗ, парксемпе скверсем, ҫавӑн пекех фестиваль, выставкӑсем, концертсем евӗр мероприятисем нумай. мини|Таврово сӑнӳкерчӗкӗ
Каçăсем
Категори:Белгород районĕнчи пурăнан вырăнсем
Тоя (Кубена юппи)
Тоя  —Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кубена юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 119 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
M
M - латиницă символĕ.
Чирков Борис Петрович
Борис Петрович Чирков (13.8.1901, Брянка, Раççей империйĕ — 28.5.1982, Мускав, РСФСР, ССРП) — совет кино актёрĕ.
Каçăсем
Категори:1901 çулта çуралнисем Категори:Çурлан 13-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1982 çулта вилнисем Категори:Çăвăн 28-мĕшĕнче вилнисем
Тамăр
Тамăр — мĕн те пулин е кам та пулин созра тăраканскер:
Çав пекех
Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
N
N - латиницă символĕ.
Чаган (Чаган-Узун юппи)
Чаган  — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Чаган-Узун юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 25 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 40 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Арингсбах
Арингсбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Энкирх юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12,52 км, бассейн лаптăкĕ 33,2 км2.
Укăлча
Укăлча — ял тавра е вĕçĕнче тытнă карта; тĕрĕссипе, ял хĕрри.
Каçăсем
Категори:Чăваш халăхĕн кулленхи пурнăçĕ Категори:Ял таврашĕ
Бишофсцелль (тăрăх)
Бишофсцелль (Bischofszell (Bezirk)) — Швейцарири тăрăх. Тăрăх центрĕ — Бишофсцелль хула.
Тăрăх Тургау кантонне кĕрет. Лаптăк — 95,7 км². 31 039 çын пурăнать. Официаллă код] — 2002.
Каçăсем
Категори:Тургау
Ярейшор (Сямая юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Тесовая (Ванжиль юппи)
Тесовая  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ванжиль юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  103 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Иккĕтеслĕх
Иккĕтеслĕх — икĕ енлĕ тата икĕ кĕтеслĕ кĕлетке. Евклидла геометрире кунашкал кĕлетке юхăннă шутланать, мĕншĕн тесен икĕ енĕ те пĕр япалах. Сферăлла геометрире иккĕтеслĕхсем лешĕн пысăк çавракăшĕсем пĕр-пĕринпе касăлнă майăн пулаççĕ.
Асăрхавсем
Категори:Нумайкĕтеслĕхсем Категори:Сферăлла геометри Категори:2 (хисеп)
Вара-Яха
Вара-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Таз тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 57 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Клемттел
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Элмет районĕн ялĕсем
Гехи-Ам
Гехи-Ам — Раççей территоринчи кӳлĕ. Чечен Республикинче вырнаçнă. Овхи, Огухи. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,5 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Чечен Республикин кӳллисем
Чăмăрккасем
Каçăсем
Категори:СТС телесериалĕсем
O
O - латиницă символĕ.
Листвяшка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Монреаль
Монреаль (Montréal, [mɔ̃ʁeˈal], Montreal) — Квебек провинцинчи чи пысӑк хула тата Канадан иккӗмӗш пысӑк хули. Чи малтан Вилль-Мари ятлӑ пулнӑ — Мария хули. Монреаль ят Мон-Руаяль (Патша тӑвӗ), вӑл хула варрине йышӑнать, окситан чӗлхипе калаҫнӑ пӗрремӗш кӳҫса пынӑ халӑхран Монреаль теме пуҫланӑ.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула
Шĕнкĕрен
Шĕнкĕрен  — йĕтре ) — пемелли пăшал снарячĕ (пĕтерекен элеменчĕ). Шĕнкĕрен тесе пращапа тата авалхи механика артиллерире усă курнă пысăках мар снарядсене каланă. Шĕнкĕренсен икĕ паллăлăхĕ — инçе вĕçесси тата питĕ пĕтересси — физикăри пĕр пулăмран — инерцирен килет.
Истори
Çавăн пекех «дум-дум» шĕнкĕренĕсене те, сунарçăсем камăллаççĕ пулин те, усă курма чарнă.
Каçăсем
Категори:Пĕтерекен элементсем
Пуля
Васильев Фёдор Павлович
Васильев Фёдор Павлович (24.7.1935, Пушкăртстан, Ермеккей районĕнчи халĕ Суккул текен Чăваш Суккул ялĕ — 5.2.2023, Мускав, РФ) — математик, Физика-математика ăслăхĕсен тухтăрĕ (1986), профессор (1989).
Кунçулĕ пирки кĕскен
Мускаври М.В.Ломоносов ячĕллĕ патшалăх университечĕн механика-математика факультетне пĕтернĕ (1960), 1964-мĕш çултанпа хăй те çав университетрах ĕçлет.
2023 çулхи нарăсăн 5-мĕшĕнче Мускавра вилнĕ.
Ĕçĕсем
Фёдор Васильев — 200 ытла ĕçлĕх публикацисен, çав шутра монографисен тата вĕренӳ кĕнекисен, авторĕ.
Каçăсем
Категори:Чăвашран тухнă математиксем Категори:Физика-математика тухтăрĕсем Категори:Математиксем, алфавитпа Категори:Утăн 24-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1935 çулта çуралнисем Категори:Нарăсăн 5-мĕшĕнче вилнисем Категори:2023 çулта вилнисем Категори:МПУ механика-математика факультетĕнче вĕренсе тухнисем
Бульон Готфричĕ
Бульон IV Готфричӗ, тата Годфруа де Бульон (Godefroi de Bouillon, нидерл. Godfried van Bouillon) пек паллӑ (1060 ҫ. патне, Булонь — 18 утӑ 1100, Иерусалим) — Бульон графӗ (1076—1096), Анатри Лотаринги герцогӗ (1087—1096), II Евстахий, Булон графӗн тата Идан, Асат ҫапнӑ III Готфридӑн тӑванӗн ывӑлӗ. 1-мӗш хӗрес харҫине 1096—1099 ҫҫ. хӗвелтухӑҫа ерсе пынисенчен пӗри, Иерусалима ҫӗнсе илсен Иерусалим  королевствин (1099) пуҫлӑхӗ, король ячӗ вырӑнне «Турӑ Тупӑкӗн Хӳлӗлевҫи»  барон ятне илнӗ.
Кун-ҫулӗ
Ҫамрӑк ҫулӗсенче Готфрид IV Генрихпа Григорий VII Папа хушшинчи вӑрҫӑра император майлӑ пулса хутшӑнни паллӑ; шӑпах ҫав хирӗҫӳре вӑл пӗрремӗш хут хӑйӗн вӑрҫӑ пултарулӑхне кӑтартнӑ.
Итендорф
Итендорф — (Uetendorf) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Тун тăрăхне кĕрет. 5958 çын (2007) пурăнать. Официаллă код — 0944.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Арнсбах
Арнсбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв  Уза (Веттер  юппи)|Уза юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 4 км, бассейн лаптăкĕ 10,763 км2.
Q
Q - латиницă символĕ.
Картахена
Картахена (Cartagena) — Испанири хули тата муниципалитечӗ, Мурси автономлӑ пӗрлӗхӗн хули.
Халӑхӗ — 214 802 ҫын (2019 ҫулта).
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Испани хулисем
Камертон
мини|70px|Авӑрлӑ камертон
Каҫӑсем
Категори:Мусăк терминĕсем Категори:Мусăк теорийĕ
Портал:Чăваш Ен/Чаплă çынсем
< Портал:Чăваш Ен>
Ят çырнин тĕп критерисем:
Ăсчахсем
Патшалăх ăслăх академин ССРП/Раççей академикĕсем тата член-корреспонденчĕсем; ССРП пĕлтерĕшлĕ патшалăх парнисен лауреачĕсем; е Раççейре (ССРП) паллисем
Конструкторсем
Раççей (ССРП) патшалăх ăслăх академин пайташĕсене; пĕлтерĕшлĕрех патшалăх парнисен лауреачĕсене; е Раççейре (ССРП) паллисене кăтартнă
Егоров Иван Егорович (Совет Союзĕн Паттăрĕ)
Егоров Иван Егорович  — (1907-01.03.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 21. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çурçĕр-Анăç фронтăн 7-мĕш çарĕн 123-мĕш перевçĕсен дивизин229-мĕш танксене хирĕç артиллери дивизионĕн оруди командирĕ, отделени командирĕ.
Портал:Чăваш Ен/Чаплă çынсем
Çут ĕçĕ йĕркелекенĕсем
Раççей патшалăх ăслăх академин пайташĕсене (ССРП); ССРП Халăх вĕрентекен ятне илме тиаĕçнисене, Социаллă Ĕç Паттăрĕ ятне илме тиаĕçнисене; е Раççейре (ССРП) паллисене кăтартнă
Çыравçăсем
Раççейре (ССРП) паллисем; хайлавĕсене ССРП-те е ССРП тулашĕнчи тĕрлĕ халăх чĕлхесем çине куçарнă авторсене кăтартнă
Ӳнерçĕсем
ССРП (РСФСР, Раççей) халăх ӳнерçи, е Раççейре (ССРП) паллисене кăтартнă
Çурт-йĕр тата кӳлепе ӳнерçисем
Раççей (ССРП) тăрăх паллисене кăтартнă
Артистсем
ССРП Халăх артисчĕсем (Раççей Федераци); артистсем — Раççей тĕп професси парнисен лауреачĕсене; Чăваш Ен тулашĕнче, Раççей Федерацине (ССРП) илсен палла тухнă артистсене кăтартнă
Композиторсемпе мусăкçăсем
ССРП (Раççей Федераци) Раççей Федерацин Халăх артисчĕсене; композиторсене — Раççейĕн професси тĕп парнисен лауреачĕсене; Раççей Федерацинче (ССРП) палла тухнисене кăтартнă
Космонавтсем
Раççей тата ССРП космонавчĕсем
Çар çыннисем
ССРП е Раççей паттăрĕсене, ССРП тулашĕнчи патшалăхсен çӳллĕ орденĕсен кавалерĕсене, генерал çар чинĕ ятне илнисене, е Раççей Федерацинче (ССРП) палла тухнисене кăтартнă
Патшалăх ĕçченĕсем
Раççей тата ССРП патшалăх аслă органĕсен пĕрремĕш ĕç вырăнĕсене йышăннисене, патшалăх парнисене илме тивĕçнисене кăтартнă
Хуçалăх ĕçченĕсем
Патшалăхăн çÿллĕ те хисеплĕ ячĕсене илме тивĕçнисене; ЦК КПСС пайташĕсене, Социаллă Ĕç Паттăрĕ ятне илме тивĕçнисене кăтартнă
Спортсменсем
Пĕтĕм тĕнчери ăмăртусенче çĕнтерÿллĕ вырăнсене йышăннă спортсменсене çех кăтартнă.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем:Чăваш Ен
Угорма
Угорма —Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кубена юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 37 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Тайн
Тайн  —  Аслă Британи территоринчи юханшыв. Шотланди чиккинчен Хексэм хули патĕнче Çурçĕр тата Кăнтар Тайн пĕрлешнинчен пуçланса Çурçĕр тинĕсне юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 100 км.
Каçăсем
Категори: Англи юханшывĕсем
Саванка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Камиль Писсарро
Жакоб Камиль Писсарро — (Jacob Abraham Camille Pissarro, 10 утӑ 1830, Сент-Томас утрав — 13 чӳк 1903, Париж) — франци сӑрӑ-ӳнерҫи, импрессионизм юхӑмӗн пайташӗсенчен пӗри.
Каҫӑсем
Категори:Франци ӳкерçисем