cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Брюттелен
Эрлах тăрăхне кĕрет. 602 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0491.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Шăрка (пыйтă çăмарти)
Шăрка — пыйтă çăмарти. Çÿç пĕрчисем çумне е кĕпе-йĕм çумне çирĕпленет. Йăлхахпа хупланнă тата тăрă пур. Кĕпе-йĕм пыйтин шăркин таршшĕ — 1 мм таран. 25—37 °C чухне аталуну вăхăчĕ  5—16 талăк. 30—31 °C чухне  7—10 талăк, енчен кĕпе-йĕме хывмаççĕ пулсан. Енчен те кĕпе-йĕме хывкаласа тăрсан аталану 6 эрнене çити тăсăлать.
Вӑрман тюльпанӗ
Вӑрман тюльпанӗ (лат. Túlipa sylvéstris) — тюльпан (Tulipa) йӑхӗн, лилия йышшисен (Liliaceae) чечеклӗ ӳсентӑрансен тӗсӗ.
Каҫӑсем
Категори:Çурçĕр Африкăри флора Категори:Евразири флора Категори:Тюльпан Категори:Пахчари декораци ӳсентĕранĕсем
Ефремов Василий Васильевич
Ефремов Василий Васильевич  — (1.03.1914(16.02)-28.10.2002), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 05. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Калинин фрончĕн 5-мĕш гварди пĕтерекен авиаци полкĕн эскадрилья командирĕн çумĕ, гварди капитанĕ.
Тылкăч
Тылкăч — йывăçран тунă тата авăрлă хĕç е пысăк çĕçĕ пек япала. Унпа кантăра е йĕтĕне алă вĕççĕн тыллама усă курнă.
Ку сăмах И. А. Андреевăн Вырăсла-чăвашла словрĕнче пур.
Асăрхавсем
Категори:Арлав Категори:Кантăр Категори:Йĕтĕн
Сан-Кристобаль (Венесуэла)
Сан-Кристобаль (San Cristóbal) — Венесуэла патшалӑхӗн хӗвеланӑҫ хули, Тачира штачӗн чи пысӑк тата тӗп хули. Халӑх шучӗ — 	307 пин ҫын (2001).
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Венесуэла хулисем
Гельсбах
Гельсбах — Германи территоринчи юханшыв. Мекленбург-Передняя Померани территорипе юхать. Юханшыв Эльде юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23,5 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Мекленбург-Передняя Помераниян юханшывĕсем
Ютазы районĕ
Ютазы райо́нĕ (Югары́ Осла́н районы́) — Тутарстан Республикине (РФ) кĕрекен администрациллĕ-территориллĕ виçе тата муниципаллă йĕркеленӳ (муниципаллă район).
Администраци тĕпĕ] — [[Уруссу поçолăк.
Каçăсем
*
Гуакара
Гуакара (Guacara) — Венесуэла патшалӑхӗн хули, Карабобо штачӗ, ҫавнашкал ятлӑ тавралӑхӗн тӗп хули.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Венесуэла хулисем
Палтовис
Палтовис — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Лая юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Уайт-Ривер (Миссисипин анатри юппи)
Уайт-Ривер (White River) — АПШ территоринчи юханшыв. Миссури, Арканзас территорипе юхать. Юханшыв Миссисипи юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1162 км, бассейн лаптăкĕ 71911 км2.
Каçăсем
Миссури юханшывĕсем Категори:Арканзас юханшывĕсем
Регель тюльпанӗ
Регель тюльпанӗ  (лат. Tulipa regelii) — тюльпан (Tulipa) йӑхӗн, лилия йышшисен (Liliaceae) нумай ҫуллӑ суханлисен курӑклӑ ӳсентӑран.
Усентӑран Раҫҫей ӑсчахӗ Регель Эдуард Людвигович (1815 - 1892) ячӗпе ҫӳрет.
Каҫӑсем
Категори:Лилия йышшисем Категори:Тюльпан Категори:Азири флора Категори:Казахстанри эндемиксем
Нюча-Хетта
Нюча-Хетта —Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Хетта юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 20 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Надым.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Ихый-Егарт
Ихый-Егарт — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Лооль-Ях юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  65 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
3-Сябута-Яха
3-Сябута-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Обь тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Майлашăннă полином
кунта an−1 … a0 — коэффициентсем.
Литература
Категори:Полиномсем Категори:Алгебра
Кари чĕлхи
Кари чĕлхи — Анатоли çыранĕ херринче пурăннă авалхи карисен чĕлхи. Çухалнă индоевропа çемьинчи анатоли турачĕ йышне кĕнĕ. Çак группăра лики чĕлхине лиди чĕлхинчен çывăхрах шутланать.
Литература
Категори:Анатоли чĕлхисем Категори:Кари
Бурлук (Протока Гнилушка юппи)
Бурлук  —Раççей территоринчи юханшыв. Волгоград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Проток Гнилушка юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 4,1 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 72 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Медведица Терса кĕнинчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ Хопёрпа С.Донец юпписем хушшинче. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Жан Кальвин
Жан Кальвин, Жан Ковен (Jean Calvin, вӑтам-франц. Jean Cauvin, лат. Ioannes Calvinus; 10 утӑ 1509, Нуайон — 27 ҫу 1564, Женева) — франци тӗн кӗнекисемпе шухӑшлавӗсене тӗпчесе ӑнлантараканӗ, чиркӳ реформаторӗ, кальвинизм тӗн юхӑмӗн никӗслевҫи. Унӑн тӗп ӗҫӗ — «Христос тӗнӗнчи тӗрӗс ҫула вӗрентни».
Каҫӑсем
Категори:Истори Категори:Пайăр çынсем:Франци Категори:Франци
Пулхăр ротацизмĕ
Пулхăр ротацизмĕ — Алтай йышĕнчи терĕк ушкăнĕн пăлхар туратĕнчи чĕлхесен уйрăмлăхĕ, пратĕрĕк (кăк тăрĕк) чĕлхинчи -ŕ- сасă  пăлхар (огур) чĕлхисенче  -r- сасă пулса тăнине пĕлтерет. Йăлана кĕнĕ тăрăх саккуна пулхăр чĕлхисенчи -r- сасă ытти (пĕтĕмĕшле, стандартлă) тĕрĕк чĕлхисенче -z- сасăпа тÿр килнĕ пек (зетацизм) палăртаççĕ.
Чăваш чĕлхи Алтай йышĕнчи тĕрĕк ушкăнĕн пулхăр туратне кĕрет, ротацизм (пăлхар ротацизмĕ) пулăмĕ, паллах, унта та пур.
Каçăсем
Категори:Тĕрĕк чĕлхисем Категори:Историре танлаштарса чĕлхене пĕлни Категори:Фонетика Категори:Фонетика улшăнăвĕсем Категори:Фонетика саккунĕсем Категори:Пулхар чĕлхисем
Сережкина
Сережкина — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Сочур юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 161 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 33 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Ветке республики
Пĕрлехи хыпарсем
Костомаров историк шухăшĕпе, Ветке республикинче кнеçсем пулман, çапах та çакна пĕтемпех йышăнмалла мар (Костомаровăн ĕнентерекен аргументаци çук). Вырăнти хăшпĕр тĕпчевçĕсем каланипе, Ветке республики хуласен (Хлынов (хал. Ветке, Котельнич тата Орлов) конфедерацийĕ пулнă.
Ветке çĕрĕнчи пĕрлĕх 3 ушкăнран тытăнса тăнă: пĕрремĕш — шултра феодалсем, çав шутра боярсем, житьи люди, купсасем, православи тĕнĕн хакаллăх элчисем, хресченсемпе ăстаçăсем, тата феодалсене пăхăнакан тара кĕрсе ĕçлекен хресченсем тата холопсем. Респулика экономики натураллă хуçалăх продукчĕсене туса кăларнă, ал ăсталăх япалисене кӳршĕри йăхсене тата çĕршывсене сутнă.
Асăрхавсем
Категори:1374 çулта килнисем Категори:1489 çулта çухалнисем Категори:Киров облаçĕн историйĕ Категори:Раççей историнчи патшалăхсем Категори:Вăтам ĕмĕрсенчи республикăсем
Вятская республика
Ҫыран тюльпанӗ
Ҫыран тюльпанӗ (лат. Túlipa ripária) — тюльпан (Tulipa) йӑхӗн, лилия йышшисен (Liliaceae) нумай ҫуллӑ суханлисен курӑклӑ ӳсентӑран тӗсӗ.
Каҫӑсем
Категори:Тюльпан Категори:Евразири флора Категори:Раççейри эндемиксем
Турмеро
Турмеро (Turmero) — Венесуэла патшалӑхӗн хули, Арагуа штачӗ, Сантьяго Мариньо муниципалитечӗн тӗп хули.
Халӑх шучӗ — 330 201 ҫын (2011).
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Венесуэла хулисем
Генкель (юханшыв)
Генкель — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Аггертальсперре юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 7,1 км, бассейн лаптăкĕ 12,466 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Муро-Ягун
Муро-Ягун — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тром-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  450 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Пальник-Ёль (Мăн Мутная юппи)
Пальник-Ёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Мăн Мутная юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Ухмах çурчĕ
Дом дураков (Дом дураков) — Bac Films киностудире Андрей Кончаловский режиссёр 2002 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Кĕçĕн Чураш
Кĕçĕн Чураш - Чăваш Енри ялсен ячĕ
Эрлах (Берн)
Эрлах — (Erlach BE) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Эрлах тăрăхне кĕрет. 1143 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0492.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Ленăяль
Ленăяль, — Чăваш Енĕн Етĕрне районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 5 çын, çав шутра 3 арçын, 2 хĕрарăм пурăннă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Етĕрне районĕн ялĕсем
Первая Воровка
Первая Воровка — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Воровка юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 11 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Воткома
Воткома — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Сухона юханшыва юхса кĕрет. 10 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Уайт-Ривер (Юкон юппи)
Уайт-Ривер (White River) — АПШ территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Юкон (юханшыв)|Юкон юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 265 км, бассейн лаптăкĕ 50500 км2.
Каçăсем
Категори:АПШ юханшывĕсем
Валиди-Тоган, Ахмет-Заки
Ахмет-Заки́ Валиди́-Тога́н (Әхмәтзәки Вәлиди Туған, Əxmətzəki Vəlidi Tuğan, Әхмәтзәки Вәлиди, Ahmet Zeki Velidi Togan)  — çар тата политика ĕçлевçи, Пушкăрт наци юхăмĕн (1917—1920-мĕш çулсенче) лидерĕ; публицист; историк, ориенталист-тюрколог,  философи докторĕ (1935), профессор,  Манчестер университечĕн хисеплĕ докторĕ (1967).
Каçăсем
Категори:Философсем, алфавитпа Категори:Лингвистсем, алфавитпа Категори:Вена университетне пĕтернисем Категори:Ориенталистсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстан
Ефремов Дмитрий Иванович
Ефремов Дмитрий Иванович  — (10.07.1926-05.11.2005), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 19. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 43-мĕш çарĕн 70-мĕш перевçĕсен дивизин 68-мĕш перевçĕсен полкĕн пулемёт расчёчĕн командирĕ, сержант.
Пĕтĕм Раççей Йĕркелĕм Пухăвĕ
Пĕтĕм Раççейри Йĕркелĕм Пухăнăвĕ (Всероссийское учредительное собрание) — Раççейри патшалăх тытăмлăхне палăртмашкăн 1917 çулхи чӳк уйăхĕнче суйланă та 1918 çулхи кăрлач уйăхĕнче пуçтарăннă элчеллĕ орган. Йĕркелĕм Пухăнăвĕ Раççее федерациллĕ тата демократиллĕ патшалăх тесе палăртнă, çакăнпа монархиллĕ тытăмлăх форминчен пăрăннă (1917 çулхи авăн уйăхĕнчех Вăхăтлă правительство Раççее республика тесе пĕлтернĕ), çĕр харпăрлăхне пĕтернĕ, лăпкăлăх килĕшĕвне тумашкăн чĕннĕ. Пухăну Рабочисен тата хресченсен депутачĕсен канашĕсене патшалăх влаçĕ тума пултаракан Ĕçлекен те эксплуатацири халăхăн тивĕç-ирĕкĕн декларацине пăхса тухма килĕшмен. Çак ĕнтĕ Канашсен малашнехи ĕçĕсене легитимлĕх виçинчен кăлармалла пулнă.
1918 çулхи кăрлачăн 6-мĕшĕнче Пухăнăва ВЦИК салатса янă, акта кăрлачăн 18-мĕшĕнче Пĕтĕм Раççейри рабочисен тата салтаксен канашĕсен III пуçтарăнавĕ çирĕплетнĕ.
Большевиксене хирĕçле тăнă политикăри вăйсем салатнипе килĕшмен, Канашсен легитимлĕхне йышăнман, большевиксем влаçа илнине саккунлă мар тенĕ. 1918 çулхи çĕртмен 8-мĕшĕнче Самарта, Граждан вăрçи тапранса кайнă чухне эсерсем Йĕркелĕм пухăнăвĕ ячĕпе Йĕркелĕм пухăнавĕн пайташĕсен комитечĕ Раççейре çӳлти влаç шутланать тесе пĕлтернĕ. Ĕпхӳри патшалăх канашлăвĕнче КОМУЧа Йĕркелĕм пухăнăвĕн пайташĕсен пуçтарăнавĕ (съезчĕ) çине куçарма килĕшсе татăлнă та çĕнĕрен Пĕтĕм Раççейри вăхăтлă правительство (Директори) туса хунă.
Вăхăтлă правительствăн 19119 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕнче ĕçлеме тытăнакан Йĕркелĕм пухăнăвне хăйĕн ĕç-пуçĕ пирки евитлемелле пулнă. Анчах та 1918 çулхи чӳкĕн 18-мĕшĕнче вăрçăллă пăтăрмаха пула тата Колчак адмирал влаçа илсессĕн правительствăна персе антарнă та Екатеринбургри Пуçтарăнăва салатса янă.
Каçăсем
Категори:Февраль революцийĕ Категори:Раççей историйĕ (1917—1991) Категори:Граждан вăрçи тапхăрĕнчи Раççей патшалăхĕ Категори:Саккун тăвакан органсем пулнисем Категори:Раççейри граждан вăрçи вăхăтĕнчи влаç органĕсем
Дитикон (тăрăх)
Дитикон (Dietikon (Bezirk)) — Швейцарири тăрăх. Центрĕ — Дитикон хула.
Каçăсем
Категори:Цюрих (кантон)
Пулхăр ламбдаизмĕ
Чăваш чĕлхи Алтай йышĕнчи тĕрĕк ушкăнĕн пулхăр туратне кĕрет, ламбдаизм (пăлхар ламбдаизмĕ) пулăмĕ, паллах, унта та пур.
Йӳçамăш изотопĕсем
250px|thumb|Йывăр çăлтăр пурнаçе вĕçне пына май [[Йӳçлĕк-16|16O йӳçлĕк сийĕнче пухăнать, 17O H-сийĕнче тата 18O He-сийенче]]
Йӳçлĕк изотопĕсем — тĕшĕнче тĕрлĕ шутлă нейтронлă йӳçлĕк хими элеменчĕн атомĕсемпе атом тĕшшин варианчĕсем
Каçăсем
Категори:Изотопсем
Борщов тюльпанӗ
Борщов тюльпанӗ (лат. Tūlipa borszczōwii) — тюльпан (Tulipa) йӑхӗн, лилия йышшисен (Liliaceae) нумай ҫуллӑ суханлисен курӑклӑ ӳсентӑран тӗсӗ.
Арал ҫумӗн эндемикӗ. Казахстанӑн Хӗрлӗ кӗнекине кӗртнӗ.
Каҫӑсем
Категори:Тюльпан Категори:Казахстанри эндемиксем Категори:Клумбăри ӳсентăрансем Категори:Вăтам Азири флора
Tayanna
Tayanna (Тетяна Михайлівна Решетняк; авăн, 29, 1984) — украин юрăçи.
Дискографи
Категори:Мусăкçăсем, алфавитпа
Гироскоп
Гироско́п (γῦρος «çаврашка» +  «сăнатăп») — кĕлетке ориентацийĕн кĕтесĕ инерциллĕ шутлав системипе танлаштарсан улшăннине сисме пултаракан хатĕрлĕх. Гироскопăн ансат тĕслĕхĕ — Йăр-япăш.
Истори
Гироскопа шутласа кăлариччен этемлĕх уçлăхра тĕлĕше тупмалли меслетсем. Тахçанах çынсем инçетри япаласем çине пăхса уçлăхра ориентаци тупнă, сăмахран Хĕвел тăрăх. Аваллăхра гравитаци пулăмне усă курмалли хатĕрлĕхсем — отвес тата уровень — туса ĕçленĕ. Вăтам ĕмĕрсенче Китайра Çĕрĕн магнетизĕпе ĕçлекен компаспа ускурнă. Авалхи Грецире çăлтăрсем тăрăх тĕлĕше палăртмашкăн астроляби тата урăх инструментсем пулнă.
Гироскопа Иоанн Боненбергер шутласа хатĕрленĕ, ăнлантарса 1817 çулта публикациленĕ. Анчах та франс математикĕ Пуассон 1813 çултах Боненбергера çак хатĕрлĕх ăслайçи тесе асăнать. Боненбергер пуçтарнă гироскопăн тĕп пайĕ кардан çаккинчи йывăр чăмăр пулнă. 1832 çулта Уолтер Р. Джонсон американ çаврăнакан дисклă гироскоп тунă.
Франс ăсчахĕ Лаплас çак хăтĕрчĕкпе вĕрентнĕ чухне ĕçлеме сĕннĕ. 1852 çулта франс ăсчахĕ Фуко гироскопа пахалатнă та çаврăнакан момента сыхланни принципĕпе Фуко маятникне шутласа кăларсан тепĕр çултан пĕрремĕш хут Çĕрĕн тĕлĕшĕ улшăннине кăтармашкăн ускурнă.
Фуко ĕнтĕ «гироскопа» ят панă. Вăл, Боненбергер пекех, кардан çаккипе ускурнă. 1853 çултан кая мар Фессель гироскоп валли урăх çакă шутласа кăларнă.
Авалхи хатĕрчĕксемпе танлаштарсан, вăл кăткăс çанталăкра (лайăх курăнман, силленӳ, электромагнитлă чăрмавсем) чиперех ĕçлет. Çапах та сĕртĕнӳ проблемине пула гироскоп аталанăвĕ вăрахланнă.
XIX ĕмĕрĕн иккĕмĕш пайĕнче гироскоп çаврăнăшне тытса тăмашкăн электродвигатель усă курма сĕннĕ. Гироскопа пĕрремĕш 1880-мĕш çулсенче Обри инженер торпеда курсне стабилизацилеме усă курнă. XX ĕмĕрте гироскопсене самолётсене, ракетăсене тата шывай киммисене компас вырăнне е пĕрле лартма тытăннă.
Каçăсем
Категори:Гироскопсем Категори:Хытă япалан механики Категори:Маховик
Тăваттăмĕш капаш
Тăваттăмĕш капаш — алгебрăра: хисепĕн тăваттăмĕш капашĕ (x^4)  тесе тăватă пĕр пек хисепĕн хутлавлăхне калаççĕ. Натураллă хисепсен тăваттăмĕш хисепĕсен умлăн-хыçлăнлăхĕ : 1, 16, 81, 256…. Тăваттăмĕш капаша час-часах битăваткал  е  битăваткал хисеп теççĕ.
Чăн хисепĕн тăваттăмĕш хисепĕ, хисепĕн тăваткалĕ пекех,  яланах минуслă мар пĕлтерĕшлĕ.
Тăваттăмĕш капашлă танлăха, пиллĕкмĕш капашлă танлăхпа танлаштарсан, яланах тупсăма радикалсем пек çырса шутлама пулать (Абелĕн танлăхсен тупсăмне радикалсемпе кăтартаймаслăх теореми, Феррари меслечĕ ).
Асăрхавсем
Категори:Математика Категори:Алгебра
Куб (алгебра)
Куб — алгебрăра: x хисепĕн кубĕ тесе çавна виççĕмĕш капаша хăратнине калаççĕ, урăхла каласан x хисепе хăйĕн çине хăй виçĕ хутчен  хутланине. Ку арифметикăлла операцие  «куба хăпартни» теççĕ,  результатне x^3 пек паллă тăваççĕ:
Каçăсем
Категори:Алгебра Категори:Математикăлла операцисем Категори:Фигурăлла хисепсем Категори:Куб
Кагнып
Кагнып — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Кĕçĕн Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  336 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Нюча-Яга (Ланги-Юган юппи)
Нюча-Яга  —Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ланги-Юган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 10 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Синдога
Синдога — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Елтырева юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 157 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Уиннипесоки (юханшыв)
Уиннипесоки (Winnipesaukee River) — АПШ территоринчи юханшыв. Нью-Гемпшир территорипе юхать. Юханшыв Мэрримек юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16,9 км, бассейн лаптăкĕ 1264 км2.
Каçăсем
Категори:Нью-Гемпшир юханшывĕсем
Чирикова Евгения Сергеевна
мини Евгения Сергеевна Чирикова (1976 çулхи чӳк уйăхĕн 12, Мускав, СССР) — вырăс политикĕ, «Экологическая оборона Московской области»(«Экооборона») «Движения в защиту Химкинского леса» движени лидĕрĕ, тата Стратегия-31 оргкомитет членĕ, прдеприниматель, ООО "ЭЗОП" («Электроэнергетика и защита от помех»)тата ООО «Элнар-Сервис» компанин ĕç тăвакан директорĕ, Раççей оппозицин Координаци Совечĕн членĕ. 2011 çулта США департамĕнчен " За храбрость" наградине тивĕçлĕ пулнă. 2015 çултанпа çемйипе Эстонире пурăнать.
Пурнăçĕ
Евгения Чирикова 1976 çулхи чӳк уйăхĕн 12, Мускавра МИФИ ĕçлекен физика-математика кандидачĕ тата социаллă сферинче служащий çемьинче çуралнă
1994 çулта № 201 Зоя Космодемьянская ячĕллĕ шкулĕнче литературă класне пĕтернĕ. Ун хыççăн Мускав авиаци институтне вĕренме кĕнĕ.
1999 вĕренӳ вăхăтĕнче инженер-программист пулса Ленин комсомол ячĕллĕ Автозаводра ĕçле пуçланă.
1990 çул веçĕнче Евгения упăшкипе тата ачисемпе Мускавран Химки хулине куçнă.
2000 çулта МАИре икĕ факультет пĕтернĕ: инженер( специальнăсчĕ " вĕçекен аппарат двигателĕсем) тата экономика факультечĕсем. Çав çултах "Инспро" компанинче консультант пулса ĕçленĕ, кайран вара компанин автоматизаци отделне йĕртсе пынă. Çулталăк вĕçĕнчен пуçласа «Разгуляй-Центр» холдингĕнче "автоматизация управленческого учета в холдинге" проектсен пуçлăхĕ пулса тăнă.
2002 çулта ООО «Бизнес-Новация» холдингра управлени системи тăвасси проектсен пуçлăхĕ. 2004 çултан ООО «ЭЗОП» («Электроэнергетика и защита от помех») компанинче ĕç тăвакан директорĕ.Çак компанине вĕсем Мизаил Матвеев упăшкипе йĕркеленнĕ. Кайран вĕсем тепĕр инженер-проектлă ООО «Элнар-Сервис» компани уçнă.
Евгения Халăх хуçалăх Академинче "магистр делового администрирования" степень илсе веренсе тухнă (2005).
2006 çулта Химки вăрманĕнче уçăлса çӳренĕ чухне йывăçсем çинче паллăсем сăнанă. Çак паллăсемпе интересленсе,вăл интернетра вăрман витĕр çул сарасси çинчен Подмосковье пуçлăхĕн Борис Громов постановленине тупнă. Евгения Чирикова пĕлтерӳсем пичетле пуçланă,общенственăçа çак çивĕч проблема пирки пĕлтернĕ. Вĕсем Химки вăрман хӳтĕлевçисем пулса тăнă.
Чириковăна «Экологическая оборона Московской области» («Экооборона») движенин халăх активисчĕ пек асăна пуçланă. 2009 çулта движенин лидерĕ пулса тăнă.
2009 çулта правительство пуçлăхĕ Владимир Путин Химки лесопаркне транспорт тата промышленность çĕрĕ тăвасси пирки распоряжени (№1642) кăларнă. Чирикова Дмитрий Медведев президента Путин правительствине отставкăна яма ыйтса, распоряженине çыру çырнă,
2009 çулта Евгения, 159 пин тенкĕ залог пуçтарса мэр Химок пулма кандидата тăнă. Ăна суйлавран кăларма та шутланă, пĕрех те вăл çĕнтереймен. Суйлавра Владимир Стрельченко çĕнтернĕ.
Пуш уйăхĕн 10-че 2010 ç. Чирикова "Путин должен уйти" обращенине ал пуснă, вăл "Путин 172-ФЗ законне пăхăнмас.Химки вăрманне транспорт çĕрĕ туса янă"-тесе калать.
Чирикова Раççейе килнĕ США вице-президенчĕпе Джозеф Байденпа тĕл пулать. Вĕсем трассăна тепĕр терлĕ тума пултарни çинчен калаçаççĕ. Каярах Байден Чириковăна США Госдепĕ "Паттăрлăхшĕн" награда парать.
Çу уйăхĕн 4-че 2011 ç. активистсем вăрмана касакан техникăна хирĕç лагерь лартаççĕ. 17-20 çĕрме уйăхĕнче Химик вăрманĕнче форум "Антиселигер" иртереççĕ. Унта Алексей Навальный, Станислав Белковский,  Артемий Троицкий деятельсем хутшăнаççĕ.
2012 ç. Оппозицин Координаци совет суйлавĕнче 7 вырăн илет.2015 çулта Эстони çĕр-шывне пурăнма куçать. Хăй каланă тăрăх, вăл ачисене патшалăх енчен пулма пултаракан репрессисенчен сыхлашшăн.
Наградăсем
Çăварни уйăхĕнче 2011 çулта Джозеф Байден Чириковăна США Госдепĕ "Паттăрлă хĕрарăм" (анк.Woman of Courage Award) награда парать.
2011 ç. çут-çанталăка сыхланăс ĕçĕсемшĕн Голдман экологи премине (анк.Goldman Environmental Prize) тивĕçлĕ пулать. Кашни çулах чи вăйăмлă хĕрарăмсен рейтингне кĕрет.
2012 çулта «100 хальхи шухашлавçăсем» «The Foreign Policy» хаçат списокĕнче 70-мĕш вырăн илет.
Çăлкуçсем
Категори:Раççейри хĕрарăм-политиксем Категори:Раççей право хӳтĕлевçисем Категори:Мускаври авиаци институтĕнче вĕренсе тухнисем Категори:Раççей оппозицин координаци канашĕн пайташĕсем
Болгар ханĕсен ятсарĕ
Болгар ханĕсен ятсарĕ — Болгари патшалăхĕн чи малтанхи икĕ ĕмĕрне çутатса паракан историлле çăлкуç, çырулăх палăкĕ.
Сядайсуты-Яха
Сядайсуты-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Мăн Варкута-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 32 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 35 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Мнишек Марина Юрьевна
Марина Юрьевна Мнишек (польск. Maryna Mniszech, Maryna Mniszchówna, Marianna Mniczech, Мнишех; 1588, Ляшки Муроване — 24 раштав 1614, Коломна кремлӗ) — сандомир воеводин, Ежи Мнишек тата Ядвига Тарло хӗрӗ, Суеç Мĕтри I арӑмӗ, 1606 ҫулхи ҫу уйӑхӗнче унпа, вӑл виличчен нумай пулмасть, венчете кӗнӗ тата кӑшӑлланӑ вырӑс арӑм-патши пулса тӑнӑ (Раҫҫейре Екатерина I-чен пӗртен пӗр хӗрарӑм); кайран хӑйне патша тенӗ, тепӗр Суеç Мĕтри II арӑмӗ. Пӑтӑрмахлӑ саманан пур пулӑмӗсенче те хастаррӑн хутшӑннӑ.
Геншбах
Геншбах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 2 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Мнишек Марина Юрьевна
Каҫӑсем
Категори:Истори
Геншбах
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Саванна (кушак)
Саванна — (Felis silvestris catus × Leptailurus serval) — кушаксен ӑрачӗ. Кил кушакӗпе африка сервалӗн гибричӗ.
Дубянка (Медведица юппи)
Дубянка  —Раççей территоринчи юханшыв. Волгоград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Медведица юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 213 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Медведица Терса кĕнинчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ Хопёрпа С.Донец юпписем хушшинче. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Каçăсем
Категори:Волгоград облаçĕн юханшывĕсем
Çăлтăр (фильм, 2002)
Çăлтăр (Звезда) — Мосфильм киностудире Николай Лебедев режиссёр 2002 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Купа
Купа:
Çавăн пекех
Категори:Купа Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Пала чĕлхи
Пала́ чĕлхи — индоевропа çемьине кĕрекен анатоли турачĕн çухалнă кĕçĕн ази чĕлхи. Пирĕн эрăччен XVII—XIV ĕмĕрсенчи Хетт патшалăхĕн тĕп хулинче - Хаттусра – тупнă савăлпа çырнă ритуал тексчĕсенче тĕпченĕ. Упранса юлнă текстсене ытларах хеттсем хаттсен пантеонĕнчен илнĕ Ципарфа (Цапарфа) турă этепĕнче усă курнă.
Пала чĕлхи п. эрч. XIII ĕмĕрчен пĕтнĕ, тен XVII ĕмĕртех, темелле.
Каçăсем
Категори:Анатоли чĕлхисем Категори:Хетт патшалăхĕ
Скульптор Н.Кондр
<Вандализм> Сегодня мы, писатели, академики, дипломаты, философы вместе с болгарскими учеными, историками, художниками, деятелями науки и культуры изучаем нашу общую историю болгарского этноса от эпохи Великого повелителя народов Европы Аттила, Великого Кубрата и Котрага, Пишем книги, организовываем совместные научные форумы ООБ, МАБИК, БАНИ /Болгария/ и ЧНАНИ /РФ - Чувашия/ и вместе ставим им памятники.
''Тем самым укрепляем дружбу наших братских народов, преумножаем духовно-нравственное и историко-культурное наследие болгаро-чувашского народа увековечением имена уходящих великих и выдающихся сыновей народов Среднего Поволжья и в других регионах Российской Федерации и за ее пределами: в Закавказье, Крыму, Казахстане и Болгарии. КҤ''
Йĕкев
Йĕкев — металпа, йывăçпа, пластипа тата ытти хытă материалсемпе ĕçлемелли касакан-хăйракан инструмент.
Литература
Категори:Касакан инструментсем Категори:Слесарь инструментчĕсем Категори:Инструментсем
Тобоев Вячеслав Андреевич
Тобоев Вячеслав Андреевич (5.1.1958 çур., Пушкăрт, Чăваш Енти Етĕрне районĕ) – физик, биолог тата математик,  физика-математика ăславĕсен кандидачĕ (1990), биологи ăçлавĕсен докторĕ(2011),  профессор (2012).
Ĕçĕ-хĕлĕ Чăваш патшалăх университечĕпе çыхăннă.
Биографи
1958 çулхи кăрлачăн 5-мĕшĕнче Чăваш Енри Етĕрне районĕнчи Пушкăрт ялĕнче çуралса ÿснĕ.
Каçăсем
Категори:Физиксем, алфавитпа Категори:XX ĕмĕрти физиксем Категори:XXI ĕмĕрти физиксем Категори:ССРП физикĕсем Категори:Раççей физикĕсем Категори:1958 çулта çуралнисем Категори:Кăрлачăн 5-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Чăвашран тухнă физиксем Категори:Чăвашран тухнă биологсем Категори:Чăвашран тухнă математиксем
Ласко (çĕр хăвăлĕ)
мини|справа|Лаша Ласко çĕр хăвăлĕ çĕр хăвăлĕ е Ляско (Grotte de Lascaux) Францири Çÿллĕ Палеолитăн юлашки тапхăрĕн чул çинчи ÿкерчĕкĕсен шучĕпе те, вĕсем лайăх упранса юлнипе те чи пĕлтерĕшлĕ палăкĕсенчен пĕри.
Хăшпĕр чух Ласкона «Чи авалхи ÿнерĕн Сикстин капеллы» теççĕ. Унти ÿнерпе чĕрсе хайланă ÿкерчĕксене хăççан пурнăçланине пĕлме йывăр: вĕсене пирĕн эраччен пин çуллăхсем патне пулма пултараççĕ тесе шутлаççĕ. Нумай вăхăт хушши тунă, вĕсене авалхи Мадлен культурине тивет тесе шутланă, анчах çĕнĕ тĕпчевсем вĕсем ытларах ирхи солютрей культурипе çывăххи пек палăртса кăтартрĕç.
Уçни
1940 çулта çĕр хăвăлне авăн, 12 тăватă ача ăнсăртран тупнă. Пĕрисем каланă тăрăх вĕсем çухалнă йытăна шыранă, теприсем калашле — çĕр айĕнчи çул е пытарнă мул шыранă. Вĕсем çиçĕм çапнипе ÿкнĕ хыр çумĕнче хĕсĕк шăтăк курнă. Марсель Равида, Жак Марсаль, Жорж Аньель тата Симон Коенка хăйсен тупмăшĕ çинчен шкул вĕрентекенне, Леон Лавале каласа панă.
Мĕнле курăнни
Ласко çĕр-хăвăлĕ пит пысăках мар: хăвăллăхсен тăршшĕ 250 м, вăтам çÿллĕшĕ 30 м. Çĕр хăвăлĕн ÿкерчĕклĕ пайĕ тĕппипе илсен, çÿлти енче вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Çĕр хăвăлĕсем
Пальник-Ёль (Кипиеваю юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Кхао-мани
Кхао-мани (тай. ขาวมณี [kʰaːw˩˩˦ ma˧.niː˧]), тата Алмаз Куҫ ятпа паллӑ, — Таиландра тухнӑ кушаксен ӑрачӗ.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Кушаксен ӑрачӗсем
Уобаш (юханшыв)
Уобаш (Wabash) — АПШ территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв юханшыв Огайо юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 960 км, бассейн лаптăкĕ 83,6пин км2.
Каçăсем
Категори:АПШ юханшывĕсем
Кĕçĕн Чураш (Етĕрне районĕ)
Кĕçĕн Чураш, — Чăваш Енĕн Етĕрне районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 41 çын, çав шутра 21 арçын, 20 хĕрарăм пурăннă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Етĕрне районĕн ялĕсем
Йывăçсем çӳллĕ пулнă чухне
Йывăçсем çӳллĕ пулнă чухне (Когда деревья были большими) — Киностудия им. Горького киностудире Лев Кулиджанов режиссёр 1961 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1961 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП мелодрама фильмĕсем Категори:М. Горький ячĕллĕ киностудин фильмĕсем Категори:Лев Кулиджановăн фильмĕсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:Вырăсла фильмсем
Финстерхеннен
Финстерхеннен  — (Finsterhennen) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Эрлах тăрăхне кĕрет. 490 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0951.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Куккук (фильм)
Куккук (Кукушка) — СТВ киностудире Александр Рогожкин режиссёр 2002 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Мую-Лор-Яун
Мую-Лор-Яун — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Лимпас юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  35 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Ефремов Иван Илларионович
Ефремов Иван Илларионович  — (25.05.1921-20.02.1993), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 31. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 5-мĕш тапăнакан çарĕн 489-мĕш миномёт полкĕн дивизион командирĕ, капитан.
Вохтожка
Вохтожка — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Лёжа юханшыва юхса кĕрет. 33 юханшыв тăршшĕ км.
Эш (Цюрих)
Эш (Aesch ZH) — Швейцарири коммуна, Цюрих кантонĕнче вырнаçнă.
Вохтожка
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Эш (Цюрих)
Каçăсем
Категори:Цюрих кантонĕн хулисем
Перепуск
Перепуск (Мăн Перепуск) — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Баренц тинĕсĕе юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 83 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Сондорова
Сондорова — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Тоголика юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 29 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Княжная
Княжная —Раççей территоринчи юханшыв. Волгоград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Медведица юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 65 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Медведица Терса кĕнинчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ Хопёрпа С.Донец юпписем хушшинче. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Волгоград облаçĕн юханшывĕсем
Мейн-кун
Кхао-мани (акӑлч. maine coon) — Мэн штатӗнче кӑларнӑ кушаксен ӑрачӗ, ҫурҫӗр-хӗвелтухӑҫ АПШ. Ҫурҫӗр Американ вырӑнти ӑрат.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Кушаксен ӑрачӗсем
Хӳреллĕ çĕрти-шыврисем
мини|справа|250px| Хӳреллĕ çĕрти-шыврисем (Caudata), е (Urodela) — хальхи хӳреллĕ çĕрти-шыврисен виçĕ ушкăнĕсенчен пĕри.
Унăн пайташĕсене ытларах чух е саламандрасем, е тритонсем теççĕ.
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Çĕрти-шыврисем Категори:Хӳреллĕ çĕрти-шыврисем
Калесаты-Яга
Калесаты-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Менка-Яга юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  21 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Гердау (юханшыв)
Гердау — Германи территоринчи юханшыв. Анатри Саксони территорипе юхать. Юханшыв Ильменау (юханшыв) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Каçăсем
Категори:Анат Саксони юханшывĕсем
Пальник-Ёль (Акăш юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Уошита (юханшыв)
Уошита (Washita) — АПШ территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 472 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:АПШ юханшывĕсем
Селон чĕлхи
Село́н чĕлхи (çаплах сели́ ; sēļu valoda, sėlių kalba) — селсен (селон) балти чĕлхи. XIV ĕмĕрĕн варрине çити Селонире: Даугава юханшывран кăнтăралла (кăнтăр-тухăç Латви, çурçĕр-тухăç Литва) сарăлнă пулнă, Селпилс тĕп хула шутланнă. Латыш тата литва чĕлхисем хĕссе кăларнă, вырăнти калаçусенче, ономастикăра юлнă.
Морфологи
Селон гидронимĕсен çакнашкал аффикссем : -aj- (Almajà, Indrajà, Kamajà, Lakajaĩ), -uoj- (Lazduojà, Zadúojas), -as-/-es- (Čẽdasas, Svė́dasas, Zãrasas, Bradesà, Laukesà), -ēt- (Barškėtà, Drisvėtà), -īkšt- (Anykštà, Lúodkštis).
Каçăсем
Категори:Балти чĕлхисем Категори:Вăтам ĕмĕрсенчи чĕлхесем Категори:Литва чĕлхисем Категори:Латви чĕлхисем Категори:Çухалнă чĕлхесем
Вак чул
Вак чул  — органикăлла мар, якалман, сапаланакан материал (йăмлăх), пĕрчĕсен хапи 1-рен пуçласа  10 сантиметр таран.
Çутçанталăкра пулса кайни те, юри çапла туни те пулать.
Каçăсем
Категори:Катăлу ту тăприсем Категори:Çурт-йĕр материалĕсем
Сядай-Яха (юханшыв)
Сядай-Яха (Юн-Яха) — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Обь тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 86 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Гималай кушакӗ
Гималай кушакӗ — кушаксен ӑрачӗ. Европари ячӗ — Перси колор-пойнчӗ. Кӗске ураллӑ, вӑрӑм ҫӑмлӑ. Кӑмӑлӗ ырӑ, выляма юратать.
Нюча-Яга (Неклей-Яга юппи)
Нюча-Яга  —Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Неклей-Яга юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 18 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Гималай кушакӗ
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Кушаксен ӑрачӗсем
Нюча-Яга (Неклей-Яга юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Надым.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Кушаксен ӑрачӗсен ят-йышӗ
Категори:Кушаксен ӑрачӗсем
Хăйра
Хăйра, çавăн пекех пĕлев, лапатка  — хăйрамалли хатĕр
Каçăсем
Категори:Археологилле артефактсем Категори:Инструментсем Категори:Хăйра Категори:Касакан инструмента хăйрасси
Лу Андреас-Саломе
Лу Андреас-Саломе е Лу Саломе (нем. Lou Andreas-Salomé, ҫуралнӑ чух ячӗ Луиза Густавовна фон Саломе) (12 нарӑс 1861, Санкт-Петербург — 5 нарӑс 1937, Гёттинген) — вырӑс–нимӗҫ ҫыравҫи, философӗ тата психоаналитикӗ. Ф. Ницшепе, З. Фрейдпа тата Р. М. Рилькепе туслӑ пулнӑ.
Ермĕш (фильм, 2002)
Ермĕш (Любовник) — РТР киностудире Валерий Тодоровский режиссёр 2002 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Кам-Ега
Кам-Ега — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Таут-Ях юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  15 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 49 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Перепутная
Перепутная (Первопутка) — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Пеша юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 120 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Вязовик
Вязовик — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Сухона юханшыва юхса кĕрет. 17 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Чуг
Чуг  — (Tschugg) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Эрлах тăрăхне кĕрет. 420 çын (2006) пурăнать. Официаллă код — 0951.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Корнилов Иван Иванович
Корнилов Иван Иванович (тăван тăрăхĕнче ăна Кармуç Ванькки тенĕ; 1904 çул, ака, 26, Чĕмпĕр кĕперни, Пăва уесĕ, Вăта Тимĕрçен ялĕ - 1976, утă, 3, Мускав) — питĕ паллă (шултра) химик. Хими ăславĕсен докторĕ (1941), профессор (1946). Уйрăмах титан текен элемент тĕлĕшпе паларăмлă ĕçсем нумай тунă.
Сталин премийĕн виççĕмĕш капашлă лауреачĕ 195?, Ленин премийĕн лауреачĕ (1966).
Пурнăçĕ
1904 çулхи ака уйăхĕн 26-мĕшĕнче Чĕмпĕр кĕпернинчи Пăва уесĕнчи Вăта Тимĕрçен ялĕнче çуралнă.
Каçăсем
Категори:Ăславçăсем, алфавитпа Категори:1911 çулта çуралнисем Категори:Раштавăн 7-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:1976 çулта вилнисем Категори:Утăн 10-мĕшĕнче вилнисем Категори:Чăвашран тухнă химиксем Категори:Химиксем
Сосновая (Берёзовка юппи)
Сосновая  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Берёзовка юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 30 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Чăн саламандрасем
мини|справа|250px|Саламандра Чăн саламандрасем, е саламандра евĕрлисем (Salamandridae) —çĕрти-шыврисен хÿреллисен йышĕ (Urodela). Халĕ 114 тĕсе яхăн пур тесе шутлаççĕ, вĕсем 23 йăхпа 3 кĕçĕн йăха пĕрлешĕнеççĕ. Европара, çурçĕр-хĕвеланăç Африкара, Пĕчĕк Азире, Китайра, Индипе Индокитайра; Çĕнĕ Тĕнчере — кăнтăр Канадăран çурçĕр Мексика таран сарăлнă. Раççейра — 4 тĕс пур.
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Çĕрти-шыврисем Категори: Чăн саламандрасем Категори:Хÿреллĕ çĕрти-шыврисем
Ефремов Михаил Ефремович
Ефремов Михаил Ефремович  — (06.11.1919-06.05.1961), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 22. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Украина фрончĕн 8-мĕш гварди çарĕн 25-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 81-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн сапёр взвочĕн командирне пулăшаканĕ, гварди аслă сержанчĕ.
Пĕлев
Пĕлев — çулăн юри тÿркĕтеслĕхсем евĕр е урăх формăллă майлаштарнă чул катрамĕсенчен тунă çийĕ. Çавăн пекех леш хайхи катрамсене хăйсене те пĕлев теççĕ.
Тĕслĕх (Петĕр Хусакайран):
Асăрхавсем
Категори:Çулсен çийĕсем Категори:Çулсем Категори:Çул Категори:Чул
МыгыпАй-Еган (Аган юппи)
МыгыпАй-Еган  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Аган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  514 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Варлей Наталья Владимировна
Наталья Владимировна Варлей (22.6.1947, Констанца) — совет кино актриса. РСФСР тава тивĕçлĕ артисчĕ (1989).
Каçăсем
Категори:1947 çулта çуралнисем Категори:Çĕртмен 22-мĕшĕнче çуралнисем
Уошито (юханшыв)
Уошито (Ouachita River) — АПШ территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Миссисипи (юханшыв)|Миссисипи юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 882 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:АПШ юханшывĕсем
Енлĕх
Енлĕх — хăшпĕр çĕршывсенчи шултра административлă-территорилле пĕрчĕ.
Хальхи Раççейри унашкал пĕрчĕсене чăваш чĕлхинче ытларах чухне «край» теççĕ.
Çăлкуçсем
*
Пальник-Шор (Перныйю юппи)
Пальник-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Перныйю юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе