Çирĕклĕ_Кӳлĕри_ик-виçĕ_кун_(тĕрленчĕк)
2.2.Кĕçтен ашшĕ
«Лаша пуласси тихаран паллă, çын пуласси – ачаран», - тенĕ ваттисем. Ку чăнах та çапла иккенни пирки иккеленсе тăмалла та мар. Ачаран мĕнле çын пуласси ăна аслисем мĕнешкел воспитании панинчен чылай килет. Абакшин Кĕçтене ашшĕ хытă тытнă, пули-пулми ĕç-пуç тутарман, яланах аслисене хисеплеме, ырра вĕрентнĕ. Çакна пулах пуль ĕнтĕ Кĕçтеншĕн вăл хушăран усалрах пек те туйăннă. Анчах та Иван усал тăвас темен. Вăл ывăлне хăйĕн тĕслĕхĕпе мĕнле тĕрĕс-текел пурăнмаллине кăтартнă. Иван Абакшин – сурăх ферминчи аслă кĕтӳç – ялан ĕçе чи малтан тенĕ пек тухса каять. Вăл яланах пур ĕçе те васкаса, анчах тирпейлĕн, юратса тăвать (çавна пулах пулĕ часах пиçекен тинкĕлен кăмăллать). « Çатанĕ вĕсен вĕр-çĕнех-ха. Çупкунне, киввине сӳтсе, ашшĕпе иккĕшĕ авнăччĕ. Илемлĕ çатан. Речĕсем те шăрçа пек тикĕс пыраççĕ, шалчисем те пурте пĕр пек – ашшĕ пур ĕçре те тирпее юратать…». Хăйне нихçан та шеллемен Кĕçтенĕн ашшĕ. Шăпах çакă пĕтернĕ те ăна. Пĕрре шалкăм çумăр айне пуса хытă шăннă хыççăн ар çын йывăр чирлесе асапланать. « Кăкăр таран шурă простыньпе витнĕ ашшĕ ним хускалмасăр, куçĕсене хупса выртать. Хĕвел пайăрки пичĕ çине ӳкесрен, кăнтăр енчи чӳречесене виççĕшне те тултан хупса кĕнĕ. Çавăнпа та ун пичĕ темле, кăвакрах хут тĕслĕ курăнать. Чирлесе ӳкнĕренпе ӳссе кайнă сухалĕ çак ӳт çинче пушшех те вăрăм пулнăн туйăнать. Унăн шурă кĕпи айĕнчен палăракан хытанка кăкăрĕпе хулпуççийĕсем тата путса аннă куçĕсем вăл питĕ йывăр выртнине палăртаççĕ». Вилес умĕн те Иван хăйĕн ывăлне пил сăмахĕ те пулин калма тăрăшнă: «Ашшĕ куçĕсене уçрĕ, тем калама тăчĕ, анчах тутисем çеç кăштах сиккелесе илчĕç, сасси тухмарĕ. Куçĕсене питĕ асапланса уçнăран пулмалла, пичĕ пĕркеленчĕ Пĕркеленчĕксем вара урăх пĕтмерĕç, çаплах хытса ларчĕç ‹…› Ашшĕ пуçне ун енне пăрма хăтланчĕ – пултараймарĕ. Вара çавăнтах вăл темле, тарăннăн сывласа ячĕ те хытма пуçланă пек пулчĕ: урисем тӳрленчĕç, çамки якалчĕ, куçĕсем çуталса, тĕссĕрленсе кайрĕç, хĕсĕнчĕç». Ашшĕ виличчен Кĕçтен унпа часах вăрçанса кайма, ун çине ним çукран çиленме пултарнă. Каччă хăйĕн ашшĕне çамрăк пулнăран пулĕ ăнланман, унăн сăмахĕсене те яланах ăша хывиччен малтан мăкăртаткаласа та илнĕ. Кайран çеç вăл йăнăш тунине тавçăрнă, анчах та вăхăта каялла тавăрма çук çав. «Пĕрле пурăннă чухне çынна ытлашшипех асăрхамастăн та темелле. Ун çинчен ытлашши шутламастăн та. Хăш чухне тата çиленетĕн те ăна – пурăнан пурнăçра пурте пĕр тикĕс пымасть. Кайран, ăна çухатсан тин, вăл хăвшăн мĕнле хаклă, çывăх çынпулнине туйса илетĕн». Вилсен те Иван Абашкин сăнарĕ пур очерк тăршшĕпех вулакансен умне тухса тăрать. Хайлав геройсем ăна тăтăшах аса илсе тăраççĕ. Кĕçтен йыснăшне чĕрĕ чухне вăл ĕçкĕпе аташнăшăн чылай вăрçнă. Ĕçменскер эрехпе иртехекенсене юратмастьчĕ. Вăл уçă сывлăшра çывăрма кăмăлланă. «…Мĕн хура кĕрчченех вăл сарайра, хăй ятарласа тунă путмар çинче çывăратчĕ. Ыйхи питĕ çăмăлччĕ унăн – китисенчен чи малтан вăранатчĕ. Вара апатланатчĕ, туйине тытса, урама тухатчĕ. Унта ăна хăйне панă апатне хăпăл-хапăл çисе янă Улайкка кĕтсе ларатчĕ. Хуçи тухсан вăл яшт! сиксе тăратчĕ те ун патне пырса çуланкалатчĕ, тăрăххăн-тăрăххăн сиккелетчĕ, унтан майĕпенр урам тăрăх чупса каятчĕ. Хăйне вĕрсе ăсатакан йытăсем çине çаврăнса та пăхмастьчĕ вăл. – ара, ĕçлĕ йытă мар-и! – тӳрех пасар урамĕ хрескинелле лĕпĕстететчĕ. Унта çитетчĕ те, хуçи енне çаврăнса, ăна кĕтсе ларатчĕ, лешĕ çитеспе каллех сиксе тăратчĕ. Урлă урампа сурăх витисем еннелле çул тытатьчĕ...». Кĕçтен ашшĕне ялти сем те юратнă. Каярахпа Кĕçтен Абакшина унăн ашшĕпе танлаштерма пуçлаççĕ, ăна та выльăх-чĕрлĕх кăмăллама пуçлать. «… Аçу пĕр ĕçе те хыпаланса тумастчĕ. Çавăнпа та лайăх, тĕплĕ тăватчĕ ‹…› Тĕрĕс, ашшĕ унăн чăнах та çавăн пек çынччĕ. Васкамасăр-хыпаланмасăр, тем те тума ĕлкĕретчĕ. Кăçал акă вĕсем карта çивиттисене, хӳмесене çĕнĕрен сӳтсе çапрĕç, пахчана тытнă çатансене пĕтĕмпех майласа тухрĕç, анчах платник тавраш пĕрре те чĕнмен – ашшĕ вăл ĕçпе кĕтӳрен килсен аппаланатчĕ. Иртнĕ кĕркунне вăл хăй вали кĕрĕкпе çĕлĕк те хăех çĕлерĕ… Анчах чи паллă, чи пысăк ĕçĕ унăн – сурăх фермиччĕ». Иван Абакшин ялти чи хисеплĕ çынсенчен пĕри пулнă. «…Кĕçтен ашшĕ колхозра хиселĕ çынччĕ. Çынччĕ. Халĕ асăнмалли те хурланмалли, кулянмалли те макăрмалли çеç юлчĕ». Унран пример илекен ывăлĕ те çакăн пек пуллассине шанса тăма пулать. «Улми йывăççинчен инçе ӳкмест», - тесе ахальтен каламан çав ĕнтĕ ваттисем.