cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Каç
Каç — тӳпери ĕскер (планета, унăн спутникĕ т. ыт. те) çинчи палăртнă пăнчăшăн варринчи çутаткăш (Хĕвел, çăлтăр) горизонт йĕрĕнчен аялтарах пулакан чухнехи вăхăт хушши.
Каçăсем
Категори:Каç Категори:Талăк пайĕсем
Витрувий
Марк Витру́вий Поллио́н (Marcus Vitruvius Pollio; пирĕн эрăчченхи I ĕмĕр) — Авалхи Рим архитекторĕ тата механикĕ, ăславçă-энциклопедист.
Асăрхавсем
Категори:Авалхи Рим Категори:Авалхи Рим архитекторĕсем Категори:Архитектура теоретикĕсем Категори:Архитектура Категори:Антика
Джошуа Рейнольдс
Джошуа Рейнольдс (Joshua Reynolds; Утă, 16 1723, Лондон - Нарăс, 23 1792), — ÿнерçĕ, анкăл кун-çулпа çын-сăпат ÿнерçи, XVIII ĕмĕрĕн анкăл çын-сăпат ÿнер шкулĕн пайташĕ. Илем тĕпчевçи. Король илем академин пĕрремĕш президенчĕ, Лондон король пĕрлешĕвĕн пайташĕ. Юриех авалхи илеме тĕпчес тĕллевпе пĕрлешнĕ Дилетантсен пĕрлешĕвĕн пайташĕ.
Кун-çулĕ
|мини|слева|Хăйĕн сăнарĕ.
Вăл 1723 çулхи 16 июля Девоншир графлăхĕн Плимптон хулинче çуралнă. Ашшĕ ывăлне тухтăр пултарасшăн ĕмĕтленнĕ, анчах ача илем тĕнчипе кăсăкланни тата Дж. Ричардсон (1665-1745) ÿнерçĕн трактатне вулани унăн малашлăхне палăртнă. 1741 Рейнольдс Лондонра çын питне сăнарлакан Т.Гудсон ÿнерçĕ патĕнче вĕренме пуçланă, вăл унăн патĕнче виçĕ çул вĕреннĕ, ун хыççăн Девонпорта тепĕр виçĕ çул пурăнсан 1746 çулта Лондона таврăннă. 1749 çулта вăл Италине кайнă, унта вăл аслă ÿнер ăстисен — ытларах Тициан, Корреджо, Рафаэльпа Микеланджело пултарулăх ĕçĕсене тĕпченĕ. 1752 çулта Лондона таврăнсанах вăл çын сăнарĕ ăсти ятне илсе пысăк чапа тухса анкăл ÿнерçисен хушшинче çÿллĕ шая йышăннă.
Рейнольдс çине тăнипе унăн Лондонра пĕрремĕш хут халăха кăтартма илем куравĕсем уçăлнă. 1763 çулта вăл Джонсонпа, Голдсмитпа тата ыттисемпе çыравлăх ушкăнне никĕсленĕ, 1768 çулта вара ăна тин çех уçăлнă Король илем академин президенчĕ пулма суйланă, çав ятпа ăна дворян хушне кĕртнĕ. 1784 çулта ăна пĕрремĕш король ÿнерçи ятне панă.
Вилеччен пĕр çул умĕн вăл курми пулнă.
Анат Еловая
Анат Еловая — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Райга юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 47 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Джошуа Рейнольдс
Пултарулăхĕ
Рейнольдса хальхи анкăл ÿнер шкулĕн, уйрăмах тарăн пусăмлă та шывлаклă ÿнер майĕн юхăмен тĕп никĕсçи теме пулать — тĕппипе илсен, вăл ытти çĕнĕ ÿнер шкулĕсене сĕм янă, ытларах франц тата анкăл шкулĕсене. Рейнольдс хăйĕн пултарулăхĕнче хăй килĕштернĕ темиçе ÿнер ăстисен — Тициан, Рубенс, Рембрандт тата Корреджо мелĕсемпе ăслă-тăнлăн усă курса тата вĕсен евĕрлĕ ÿкерекен эклектик пулнă. Пуринчен ытла вăл çын сăнарĕсене ăнăçлăн хайланă, вĕсенче вăл хуçисен сăн-питне тĕрĕс панă, вĕсен ÿт-пĕвĕне илемлĕн кăтартнă, кирлĕ япаласене ăслăн хушса хăюллă та чĕрĕ мелпе ÿкернĕ. Рейнольдсăн тĕп вырăнлă сăнар ĕçĕсен хутне «Хăваласа кăларнă лорд» (Лондон наци галереинче), Мальборо герцог арăмĕпе тата ултă ачипе (Бленгейм галереинче), лорд Гитфильд, виконт Дж. Альтгорн, Бют граф арăмĕ, Бюкклейх герцог арăмĕ, трагикаллă актриса Сиддонс, Нелли Обрин, Гамильтон майра, Кеппель майра, Китти Фишер сăнарĕсем, хăйне хăй ÿкерни, «Çĕр çырлиллĕ хĕр» (маркиз Гертфорд патĕнче), «Муфтăллă хĕр», «Мейер арăмĕ Геба» (барон Ротшильд патĕнче, Лондонра), «Пĕчĕк Самуэль» (Монпелье музейĕнче) тата ыт. те кĕртме юрать.
Рейнольдсăн кун-çул сăнарланă ÿнер ĕçĕсене илсен. — вĕсем унăн сăн-пит сăнарĕсенчен чылай кая юлаççĕ; вĕсен хушшинче ÿнерçĕн ăсталăхĕ куçа курăннине пăхмасăр, тĕслĕхрен — «Бофорт кардинал вилĕмĕ», «Уголинопа ывăлĕсен вилĕмĕ», «Венера пиçиххине салтакан Амур» тата хăш-пĕр ытти ĕçсем, вăл ĕçсенче композици ирĕклĕхĕпе пурнăç чăнлăхĕ çитеймест. Эрмитажра Рейнольдсăн виçĕ ÿнер ĕçĕ упранать: «Çĕленсене пăвакан пĕчĕе Геркулес» (№ 1391), «Сципиона тÿсĕмлĕхĕ» (№ 1392) тата наци галереин «Венера пиçиххине салтакан Амур» ĕçĕн копи (№ 1390). Рейнольдсăн нумай ĕçĕ сăрă тĕсĕпе çутăшне çухатнă, ку вăл вĕсене çу вырăнне урăх япаласемпе усă курса пăхнипе пулнă. мини|Черченлĕх тапхăрĕ. Вăл король академин пуçлăхĕ пулса сăмах тухса калани, пĕрремĕш хут Лондонра 1778 çулта пичетленсе тухнă, тата кайран темиçе хут (юлашки тухăм 1884 çулта; Лейшинг нимĕçле куçарни — «Zur Aesthetik und Technik der bildenden Künste», Лейпциг, 1893). Рейнольдсăн тулли çырав хайлавĕсен пуххи Лондонра 1797 тата 1835 çулсенче тухнă.
Анат Еловая
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Джошуа Рейнольдс
Пултарулăхĕ
Çиччĕри аристократка, роза чечекне татакан Карлайл Говард майра сăнарне унăн ашшĕ 5-мĕш Карлайл граф ыйтнипе хайланă, ун çинчен ашшĕ хĕрĕн кутăн кăмăлне пăхмасăр, яланах юратнине каланă. Леди Кэролайн хăйма тĕслĕ ÿтне хĕвел çутинчен плащпа алсиш тăхăнса сыхлать. Ача пĕвĕ епле вырнаçмаллине кам суйласа илни паллă мар, е ÿнерçĕ, е çемье, анчах та хăрача чĕркуççи çинче çĕр çине ларнине куракансем çав вăхăтрах ахаль пурнăç вăйĕн паллине пĕлтерни тенĕ. Пĕр хаçат çыравçи каланă тăрăх, «хĕрача, роза тĕмми çине ларать пек курăнать».
1847 çулта Наци галереинче кăтартнă, каярах, 1951 çулта Тейт галерейине панă «Черченлĕх тапхăрĕ» ĕç, нумай çул хушши Рейнольдсăн чи паллă ĕçĕсен шутне кĕрет. Ку ĕçе портрет тесе ÿкерме ыйтман. Ятне те Рейнольдс шутласа тупман, ячĕ 1794 çулта ÿнер ĕçĕнчен пăхса касса кăларнă гравюраран пулса кайнă. Хайлава 1788 çулта тунă пуль теççĕ. Анчах та вăл 1785 çулта хайланнă текенсем малтанах ĕç «пĕчĕк хĕрача» ятлă пулнă тесе шутлаççĕ. Рейнольдс ăна камран ÿкерни те паллă мар.
Каçăсем
Категори:Ӳнер Категори:Аслă Британи ӳнерçисем
Анат Еловая
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Кьяссо (футбол клубĕ)
«Кьяссо» — швейцар профессиллĕ футбол клубĕ. Кьяссо хулинче вырнаçнă, халĕ Челлендж-лигинче вылять.
Каçăсем
Категори:ФК «Кьяссо»
Люк-Ягун
Люк-Ягун — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тром-Юган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  479 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 59 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Сулахайча (мультфильм)
Сулахайча (Левша) — Союзмультфильм киностудире Иван Иванов-Вано режиссёр 1964 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП тулли мультфильмĕсем Категори:ССРП сатира мультфильмĕсем Категори:Владимир Данилевичăн мультфильмĕсем
Мĕлке
Мĕлке — уçлăхри оптикăлла пулăм.
Йăлара, кулленхи пурнăçра, мĕлке вырăнне час-часах ĕмĕлке те теме пултараççĕ пулин те, вĕсене, термин шайĕнче, уйăрса пăхмалла.
Каçăсем
Категори:Физика Категори:Оптика Категори:Çутçанталăк Категори:Симметри
Нерута (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Вурсат-Юган (Охть-Юган юппи)
Вурсат-Юган  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Охть-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  60 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Сале-Паюта-Яха
Сале-Паюта-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Таз тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 86 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Энерги
«Энерги» сăмаха Аристотель хăйĕн «Физика» трактатĕнче кĕртнĕ, анчах та унта унăн пĕлтерĕшĕ этемĕн ĕçĕ-хĕлĕпе çыхăннă. Сăмаха паянхи пĕлтерĕшпе усă курма пуçлаканĕ — Томас Юнг.
Чăваш чĕлхинче ăна, ахăртнех, тинке темешкĕн те пулать.
СИ системăра энергие Джоуль (Дж) ятлă пĕрчĕпе палăртаççĕ тата виçеççĕ, СГС системăра — эрг.
Каçăсем
Категори:Физика Категори:Механика Категори:Материалсен чăтăмлăхĕ Категори:Симметри Категори:Энерги
Кăтартăшла функци
Кăтартăшла функци — f(x) = a^x евĕрлĕ математикăлла функци, кунта a  капаш никĕсĕ, а x — капаш кăтартăшĕ.
Тата тепĕр самант капаш никĕсĕнче e хисеп пулнипе çыхăннă. Кун пек функцие экспонентăлла функци е экспонента теççĕ (чăн е комплекслă). Тепĕр чухне хуть те мĕнле кăтартăшла функцие те çавăн пек, экспонента тесе, асăннине сăнама пулать. Ку уйрăмах ют çĕршывсенче тухакан математика литературишĕн кăтартуллă.
Экспонента
Каланă ĕнтĕ, a=e чухне кăтартăшла функцие экспонента теççĕ. Кирек мĕнле кăтартăшла функцие те экспонентăна çавăрма пулать, мĕншĕн тесен ак çапла çыхăну пур:
Каçăсем
Категори:Ăслăх Категори:Математика Категори:Функцисем Категори:Математика терминĕсем Категори:Элементарлă функцисем
Тĕк (сĕтпе ӳсекеннисен)
Тĕк, е Сĕтпе ÿсекеннисен тĕкĕ (, τρίχες) — ӳт майлашăмĕ, эпидермисран тухса тăраканскер,  эпителиаллĕ пайрăмсен нумай сийлĕ тата çип пек тытăмĕ (кератиноцитсем, меланоцитсем), вĕсем ÿсĕм пăнчинчен аяккарах мăйракаланса пыраççĕ, сĕтпе ÿсекенсен тирне хупласа тăраççĕ. Тĕп компонент — кератин.
Чăваш чĕлхинче пуç çинче ÿсекен çавнашкал чĕлкĕмсене çеç çӳç теççĕ. Ытти тĕлте ÿсекеннисене апла каламаççĕ. Çавăн пекех урăх чĕрчунсенни пирки те апла калани çук.
Сĕтпе ÿсекеннисен, вăл шутра этемĕн, тĕкĕ çăра та вăрăм пулсан, ăна çăм теççĕ (çÿçсĕр, сухалсăр, мăйăхсăр, çилхесĕр, хӳрери хĕлĕхсĕр тата ытти хăшпĕр майлашăмсемсĕр  пуçне).
Каçăсем
* Категори:Витев тытăмĕ Категори:Сĕтпе ӳсекенсем
Ньюс (юханшыв)
Ньюс (Neuse River) — АПШ территоринчи юханшыв. Çурçĕр Каролинатерриторипе юхать. Юханшыв Памлико (кӳлмек)|Памлико юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 443 км, бассейн лаптăкĕ 14600 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Каролинăн юханшывĕсем
Пожарская Антонина
Антонина Пожарская (1864 — XX) — раççей кино актриса.
Каçăсем
Категори:1864 çулта çуралнисем
Пулă хурчки
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Хурчка евĕрлисем Категори:Вĕçен кайăксен йышĕсем Категори:Евразири вĕçен кайăксем
Реквием (пĕлтерĕшсем)
Çавăн пекех
Реквием (значения)
Тĕк (пир-авăр)
Тĕк — пир-авăр çинчи чĕлкĕмле витев (тĕклĕ пир-авăр),  термина çавăн пекех тестиль индустрийĕнче, ун тулашĕнче ытти енĕпе те усă курма пултараççĕ.
Джорджо Вазари
Джорджо Вазари  (итал. Giorgio Vasari; Аретино тенӗ, 1511 ҫулхи 30 утӑ, Ареццо — 27 ҫӗртме 1574 года, Флоренци) — Итали ӳнерҫи, архитекторӗ тата ҫыравҫи. Паллӑ та чаплӑ «Пурнӑҫ ҫинчен ҫырнисен» авторӗ, хальхи ӳнер тишкерӗвне никӗслекенӗ.
Каҫӑсем
Категори:Итали ӳкерçисем Категори:Ӳкерçĕсем, алфавитпа
Мача (Печора юппи)
Мача — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Хутăшсен концентрацийĕ
Хутăшсен концентрацийĕ тесе харпăр хутăшри компонентăн виçине калаççĕ — вăл, шутлавлăх енчен, компонентăн капне пĕтĕм хутăш енчен палăртса кăтартать. ИЮПАК терминологийĕпе,  компонентăн концентрацийĕ тесе тăватă капа калаççĕ: компонентăн моль е хисеп шутлавлăхĕн шайлашулăхĕ, унăн масси, е калăпăшĕ,  ирĕлчĕкĕн калăпăшĕ енĕпе (виçев пĕрчисем, вĕсен йĕркипе черетлесе пыруçăн, —  моль/л, л−1, г/л, тата хапасăр кап). Компонентăн шайĕ тесе ИЮПАК  массăн, калăпăшăн е япалалăх шутлавлăхĕн хапасăр шайлашулăхне калать. Анчах та кулленлĕхре «концентраци» термина калăпăшла шайсем мар шайсем пирки те тата ИЮПАК палăртманнисемпе те калама пулать. Икĕ терминĕ те хуть те мĕнле хутăшсене те пырса тивме пултараççĕ, вăл шутра механикăлла хутăшсене, анчах та ытларах чухне ирĕлчĕксене пырса тивет.
Асăрхавсем
Категори:Аналитикăлла хими Категори:Ирĕлчĕксем Категори:Япалалăх шутлавлăхĕ
Анат Олёнка
Анат Олёнка — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Олёнка юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 25 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Мамăк (тĕк)
Мамăк —— вĕçенкайăк тĕкĕсен пĕр тĕсĕ.
Рамсес III
Рамсес III — Авалхи Египет фараонӗ,  п. эрч. 1185 ҫ. — п. эрч. 1153 ҫ. патне ертсе пынӑ; XX династин пайташӗ.
Каҫӑсем
Категори:Авалхи Египет Категори:Истори *Патшалăхсем *Политиксем Категори:Фараонсем, алфавитпа
Мамăк (тĕк)
Каçăсем
Категори:Вĕçенкайăк
Бурак Александр Кондратьевич
Бурак Александр Кондратьевич — (12.02.1918-24.12.1993), 4-мĕш Украина фрончĕн 8-мĕш сывлăш çарĕн 8-мĕш штурмлакан авиаци корпусĕн 227-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 208-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ çумĕ, аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29.
Феоктистов Лев Петрович
Лев Петрович Феоктистов  – (14.02.1928, Мускав, СССР - 14.02.2002, Мускав, Раççей) - тĕшĕ физики енĕпе ĕçленĕ ăсчах, Совет Союзĕн атом тата термоядерла хĕçпăшала тăвакансенчен пĕри. Социаллă Ĕç Паттăрĕ, Физика тата математика ăслăхĕсен тухтăрĕ (1964), Раççей ĂА пайташĕ (2004).
Асăрхавсем
Категори:Раççей физикĕсем
Вознесенка (Кемĕр районĕ)
Вознесенка (Вознесенка) —  Кемĕр облаçĕнчи Кемĕр районĕнчи  ял.
2002-мĕш çул тĕлне 2 (икĕ) çын пурăннă, вĕсем иккĕш те чăвашсем пулнă.
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн Кемĕр районĕ Категори:Кемĕр облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Шаффхаузен (футбол клубĕ)
«Шаффхаузен» (FC Schaffhausen) — пĕр ятлă хулара вырнаçнă швейцар футбол клубĕ. 1896 çулта «Виктория» (FС Victoria) ятпа йĕркеленĕ.
Каçăсем
Категори:Швейцарин футбол клубĕсем
Витце (Аллер юппи)
Вице — Германи территоринчи юханшыв. Анатри Саксони территорипе юхать. Юханшыв Аллер юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км, бассейн лаптăкĕ 515 км2.
Реквием (фильм)
Реквием — темиçе фильм ячĕ:
Витце (Аллер юппи)
Каçăсем
Категори:Анат Саксони юханшывĕсем
Реквием (фильм)
Реквием (фильм)
Ершовка (Тошня юппи)
Ершовка — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Тошня юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Есебулатов Нурсутбай
Есебулатов Нурсутбай, (Есибулатов Нурсултан, Есибулатов Нарсутбай ) Есболатов Нарсұтбай — (1913-16.11.1941), Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 21. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Анăç фронтăн 16-мĕш çарĕн 316-мĕш перевçĕсен дивизин 1075-мĕш перевçĕсен полкĕн 2-мĕш батальонĕн 4-мĕш ротин перевçи, красноармеец.
Ярдыкова Зоя Дмитриевна
Зоя Дмитриевна Ярдыкова (05.02.1921, Шаптак ялĕ, Муркаш районĕ, Чăваш АО — 19.08.2005, Шупашкар, Чăваш Республики) — чăваш драма актриси тата режиссёрĕ, Чăваш АССР тава тивĕçлĕ ӳнер ĕçченĕ (1970), РСФСР тава тивĕçлĕ культура ĕçлевçи (1979).
Биографи
1921 çулхи нарăсăн 5-мĕшĕнче Чăваш Енĕн Муркаш районĕнчи Шаптак ялĕнче çуралнă.
1937–40 çулсенче Чăваш патшалăхĕн театр училищин актёрсен уйрăмĕнче ăсталăха туптанă. 1947 çулта ГИТИС-ăн актёрсен факультетĕнче (1-мĕш чăваш студийĕ, ертӳçи — Тарханов) пĕлӳ илнĕ. Çав институтрах, 1952 çулта режиссёрсен курсĕнче (ертӳçи — А.М. Лобанов) вĕренсе тухнă. 1961 çулта Ленинградра режиссёрсен квалификацине ӳстерекен курсра вĕренсе тухнă.
1947-1957 çулсенче Чăваш патшалăхĕн академи драма театрĕнче актриса, 1947-1952 çулсен – режиссёр ассистенчĕ, 1952-1957 çулсенче режиссер пулса тăрăшнă.
Каçăсем
Категори:Чăваш артисчĕсем Категори:Пайăр çынсем:Муркаш районĕ Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:1921 çулта çуралнисем Категори:Нарăсăн 5-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2005 çулта вилнисем Категори:Çурлан 19-мĕшĕнче вилнисем
Реквием (поэма)
Ре́квием — Анна Ахматовăн поэми.
Реквием (эпилог)
Истори
«Реквиемĕн» пĕрремĕш йĕркисене 1934 çулта шăрçаланă. Малтан Ахматова лирикăлла цикл хатĕрлесшĕн пулнă, анчах та тепĕртакран поэма çине куçма тивнĕ. Чи хевтеллĕ тапхăрĕ — 1938—1940 çулсем, каярах хайлава 1960-мĕш çулсенче туптанă.
1960-мĕш çулсенче «Реквием» самиздатра сарăлма тытăннă. 1963 çулта поэмăн пĕр ят-йышĕ чикĕ лешьенне лекнĕ, унта ĕнтĕ пĕрремĕш публикацийĕ (мюнхенри 1963 ç. кăларăмĕ) тухнă. Паллă прозăçă Б. К. Зайцев очеркĕнче («Русская мысль» хаçат) çапла çырнăччĕ: На днях получил из Мюнхена книжечку стихотворений, 23 страницы, называется «Реквием»… Эти стихи Ахматовой — поэма, естественно. (Все стихотворения связаны друг с другом. Впечатление одной цельной вещи.) Дошло это сюда из России, печатается «без ведома и согласия автора» — заявлено на 4-й странице, перед портретом. Издано «Товариществом Зарубежных Писателей» (списки же «рукотворные» ходят, наверное, как и Пастернака писания, по России как угодно)… Да, пришлось этой изящной даме из Бродячей Собаки испить чашу, быть может, горчайшую, чем всем нам, в эти воистину «Окаянные дни» (Бунин)… Я-то видел Ахматову «царскосельской веселой грешницей», и «насмешницей», но Судьба поднесла ей оцет Распятия. Можно ль было предположить тогда, в этой Бродячей Собаке, что хрупкая эта и тоненькая женщина издаст такой вопль — женский, материнский, вопль не только о себе, но и обо всех страждущих — женах, матерях, невестах, вообще обо всех распинаемых? <…> Откуда взялась мужская сила стиха, простота его, гром слов будто и обычных, но гудящих колокольным похоронным звоном, разящих человеческое сердце и вызывающих восхищение художническое? Воистину «томов премногих тяжелей». Написано двадцать лет назад. Останется навсегда безмолвный приговор зверству.
«Реквиемăн» тулли текстне 1987 çулта кăна пичетленĕ (Журналсем: «Октябрь» № 3 тата «Нева» № 6). Халĕ поэма пĕрлехи шкул программине кĕрет.
Каçăсем
Категори:Сăвăсем, алфавитпа Категори:Анна Ахматовăн поэмисем Категори:1940 çулăн поэмисем
Каç (пĕлтерĕшсем)
Каç çакна пĕлтерет:
《Каç》 - Егор Летов çырнă сăвă.
Халаплăх
Категори:Каç
Победа (Пĕкĕлме районĕ)
Ял тытăмĕ, йышĕ
2002-мĕш çулта ялта 490 çын пурăннă, вĕсенчен 47% — вырăссем, 37% — тутарсем. Тепĕр çăлкуçра урăхла каланă: 2002-мĕш çулта - 490 çын, вырăссем - 58%, тутарсем - 20%.
Истори
Тутарстанти Пĕкĕлме районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла: Елховка, Наратлӑ (Наратлы), Петровка, Победа.
Каçăсем
.]
Категори:Тутарстан Категори:Пĕкĕлме районĕ
Мелке
Мелке — ахаллĕн сăрланă чухне тата сăрлавÿнерте усă курмалли хатĕр.
Çавăн пекех кăмака хутнă хыççăн шалти кĕле шăлса кăлармалли хатĕре те мелке теççĕ. Анчах та çакна урăх пĕлтерĕш тесе шутламалла.
Каларăшсем
Мелке пуç. Мелкемес.
Асăрхавсем
Категори:Сăмахсем Категори:Ӳнер Категори:Сӳретлĕ ӳнер
Мярэ-Яха
Мярэ-Яха —Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Танлова юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 125 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Надым.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Варягина Любовь Павловна
Любовь Павловна Варягина — раççей кино актриса.
Сикчĕ
Сикчĕ, çавăн пекех хухăр — текстри саспаллисем хушшинчи пушă вырăн. Сăмахсен чиккисене палăртать. Чарăну паллисен шутне кĕрет.
Цинь (импери)
мини|Цинь империйӗ Цинь империйӗ - (кит. упр. 秦朝, пиньинь Qín Cháo, палл. Цинь чао) — Китай кун-ҫулӗнчи чи пӗрремӗш импери. Цинь Шихуанди - патшалӑх никӗслевҫи, пирӗн эраччен 221 ҫулта Китай патшалӑхне чӑмӑртанӑ.
Каҫӑсем
Категори:Китай Категори:Китай историйĕ Категори:Истори Категори:Китай династийĕсем
Оттер-Крик (юханшыв)
Оттер-Крик (Otter Creek) — АПШ территоринчи юханшыв. Вермонттерриторипе юхать. Юханшыв Шамплейн (кӳлĕ)|Шамплейн юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 180 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Вермонт юханшывĕсем
Люлик-Еган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Нерцета (юханшыв)
Нерцета — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Торовей кӳлĕ - №5603 исемһез елга юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Серветт (футбол клубĕ)
«Серветт» (Servette) — швейцар Женева хулин профессиллĕ футбол клубĕ.
Каçăсем
Тĕприсем
Фан сайчĕсем
Категори:Швейцарин футбол клубĕсем
Хуртĕк
Хуртĕк — калем тĕсĕ.
Каçăсем
Категори:Çыру хатĕрленчĕкĕсем Категори:Сӳретлĕ ӳнер Категори:Сăрлавӳнер Категори:Вĕçенкайăк символики
Меркушъёль
Меркушъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Шурă Кедва юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Нярга (Елтырева юппи)
Нярга  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Елтырева юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 156 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 108 км.
Меркушъёль
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Нярга (Елтырева юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Меркушъёль
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Нярга (Елтырева юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Витце (Эрце юппи)
Вице — Германи территоринчи юханшыв. Анатри Саксони территорипе юхать. Юханшыв Эрце юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Анат Саксони юханшывĕсем
Вут-Яун
Вут-Яун — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Кедровая юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  28 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Цин империйĕ
мини|Цин империйӗ 1820 ҫул патӗнче. мини|Ялавӗ
Аслӑ Цин империйӗ - е Аслӑ Цин патшалӑхӗ' (маньчж. Daicing gurun.svg дайцин гурунь, кит. трад. 大清國, упр. 大清国, палл. Да Цин го), йӑнӑшса Цин династийӗ теҫҫӗ, е Маньчжури династийӗ.
Вӑхӑчӗ 1644 - 1912 ҫҫ., 1917 ҫ. (юлашки реставраци, 11 кун).
Молоканка (Вăта Егорлык юппи)
Молоканка  —Раççей территоринчи юханшыв. Калмăк Республики, Ростов облаçĕ, Ставрополь Ен территорипе юхать. Юханшыв Вăта Егорлык юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 115 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Маныч пуçĕнченПролетари гидроузелĕччен, Калаус тата Егорлык юханшывĕсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ, С.Донец кĕнинчен анатарах. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Калмăк Республикин юханшывĕсем Категори:Ростов облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ставрополь Енĕн юханшывĕсем
Молоканка (Вăта Егорлык ҡушылдығы)
Ăшă
Ăшă — физикăра: пĕр-пĕр ĕскер тавралăхпа сĕртĕнÿре (контактра) тăнине пула унтан илекен е, тепĕр майлă, ăна паракан энерги. Çавăн пекех ăна ăшă шутлавлăхĕ, ăшă шучĕ е ăшă капĕ теме пулать. Ăшă — классикăлла термодинамикăри чи тĕпри ăнлавсенчен пĕри.
Вуламалли
Категори:Физика Категори:Термодинамика Категори:Çутçанталăк
Вуя-Яны
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Кубань касакĕсен хорĕ
Кубань касакĕсен хорĕ (тулли ячĕ — Халăхсен туслăхĕ тата сăваплă та ыр-шанчăклă Тан Дмитрийĕ аслă кнеçĕн 1-мĕш степеньлĕ орденĕсемлĕ патшалăхăн Кубань касакĕсен академи хорĕ) — 1811 çулта йĕркеленĕ хор юрăçĕсен коллективĕ. Раççейри пĕртен-пĕр XIX ĕмĕртенпе татăлми историллĕ халăх пултарулăхĕн профессионалсен коллективĕ. Ушкăн репертуарĕнче кубань касакĕсен, вырăс тата украин халăх юррисем, çаплах коллектив ертӳçĕ Виктора Захарченко вырăс тата украин поэчĕсен сăввисене кĕвĕленĕ юрăсем.
Кубань касакĕсен хорĕ хăйне-евĕрлĕ чăннипех нацин культура брендчĕ шутланать. Тĕппипех пуян историллĕ коллектив Краснодар Енĕн халăх йăлин культура пурлăхĕн питĕ сумлă объекчĕ пулать.
Каçăсем
Категори:Раççейри академи хорĕсем Категори:Краснодарти мусăк коллективĕсем Категори:Касак мусăкĕ Категори:Раççейри фольклор коллективĕсем Категори:Пайăр çынсем:Кубань касакĕсен хорĕ
Салпада-Яха (Анти-Паюта-Яха юппи)
Салпада-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Анти-Паюта-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 135 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 114 км.
Нагор-Юган
Нагор-Юган —Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Сулахай Хетта юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 202 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 65 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Надым.
Салпада-Яха (Анти-Паюта-Яха юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Нагор-Юган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Салпада-Яха (Анти-Паюта-Яха юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Старчков Александр Иванович
Старчков Александр Иванович (29.11.2000—30.4.2022) — Раççей Федерацин Паттăрĕ, çарçынни (рядовой). 2022-мĕш çулта ятарлă çар операцине хутшăннă, паттăрсен вилĕмĕпе вилнĕ.
Пурнăç
Чăваш Енти Улатăр районĕнчи Ялушево ялĕнче 2000-мĕш çулхи чÿкĕн 29-мĕшĕнче çуралса ÿснĕ. Чуварлейри вăтам шкулта тата Улатăрти технологи техникумĕнче вĕреннĕ.
Сроклă çар хĕсметĕнче тăнă, 2021-мĕш çултанпа — контрактпа.
<Куçару: Тăсăлса кайнă çапăçу вăхăтĕнче Старчков, ыттисене хупласа, çапăçу комплектне пĕтĕмпех пĕтернĕ, хирĕçтăравçăн вут-хĕмне хăй çине илнĕ, вилĕмĕн хакĕпе аманнă юлташĕсене çăлăнма май панă>
Порша (Уфтюга юппи)
Порша — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Уфтюга юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 104 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Историзм
Истори́зм:
Вуламалли
Категори:Истори
Оттер-Тейл
Оттер-Тейл (Otter Tail) — АПШ территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Ред-Ривер|Ред-Ривер юханшыв юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Каçăсем
Категори:АПШ юханшывĕсем
Нефертари Меренмут
Нефертари Меренмут (Нефертари «Хӳхем ҫывӑх ҫын», Меренмут — «Мут арӑм-турӑ савни» тени) — Авалхи Египет Рамсес II фараонӑн пӗрремӗш арӑмӗ, упӑшки астула ларнӑ пӗрремӗш ҫулрах аслӑ арӑм шутланнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Авалхи Икĕпатри майра патшасем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Икĕпатри XIX династи Категори:Аслă патша арăмĕсем Категори:П. эрч. 1290 çулта çуралнисем Категори:П. эрч. 1255 çулта вилнисем
Микит-Вож
Микит-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Сюзью юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Забел Есаян
мини мини Забел Есаян (арм. Զապէլ Եսայան) ( 1878 çулхи кǎрлач уйǎхĕн 4 — 1943)  —   эрмен прозаикĕ, поэтесса тат куҫаруҫă, литература профессорĕ.
Пурнǎçĕ
Забел Есаян 1878 çулта Константиноволь хулинчи Уксюр-Силидар райоĕнĕнче вырǎс-турккǎ вǎрçи вǎхǎтĕнче çуралнǎ. шкулĕнче вĕреннĕ. 1895 çулта Париж хулинче пурǎннǎ, унта вǎл Сорбон университетĕнче литература тата философи тепченĕ.
Парижра Тигран Есаянпа пĕрлешнĕ. Вĕсен икĕ ача пулнǎ: Софи тата Грант.
1906 çулта Туркǎ револючи хыççǎн Забел Есаян Константинополя каялла куçса килнǎ. 1909 çулта вǎл Киликинче, Адан хулинче пулса курнǎ. Киликири армянсен йывǎр пурнǎçě çинчен нумай произведени çырнǎ: роман "Руинсем хушшинче"(Աւերակներու մէջ, Константинополь, 1911), повесть "Проклятье" (1911), кĕске калав "Сафис" (1911) тата "Çĕнě савни" (1911).
Есаян Осман империн правительствин списокĕнче 24 апреля 1915 çулта депортировать тумалли тата арестлемелли  армянсем хушшинче пĕрремĕш хĕрарǎм.
Анчах та Забел обществǎлла деятельсемпе тата арестовать тунǎ çынсен арǎмĕсемпе тарма пултарнǎ, веĕсем Болгарине куçса кайнǎ, кайран вара Кавказа, Тифлис хулине. Унта вара вǎл армян таркǎнĕсем пурнǎçне йĕркеллес ыйтусемпе ĕçленĕ тата укçа, тǎхǎнмалли япала, апат-çимĕç пуçтарнǎ.Çав вǎхатрах вĕсен геноцид вǎхǎтĕнчи йывǎр пурнǎçěсем çинчен çырса пынǎ.
1918 çулта Ближний Востокра таркǎнсемпе ěçленě. Çул çÿревсем вǎхǎтĕнче " Юлашки стакан"(Վերջին բաժակը), "Ман чун хǎваласа кǎларǎннǎ" (Հոգիս աքսորեալ, 1919), "Мелиха Нури ханум"(1927) повĕçем çырнǎ.
"Отступающие силы" (Նահանջող ուժեր, 1923) романра Забел çак вǎхăтри ахаль çынсен пурнǎçĕ çинчен çырнǎ.1928 çулта Арменине кайса курнǎ, кайран вара çул-çÿрев асǎмĕсене "Прометей освобожденных" (Պրոմէթէոս ազատագրուած, 1928) ят парса пичетлесе кǎларнǎ.
1933 çулта Забел Есаян Советла Арменинче ачисемпе пĕрле пурнǎма юлма шутланǎ. 1934 çулта пĕрремĕш СССР писателĕсен Мускаври съездĕнче хутшǎннǎ. Арменинче пурǎнса вǎл Ереван патшалǎх университетĕнче анǎç-европǎлла тата арямян литературине верентсе пынǎ. Унǎн лекцисене нумай çын итлеме çÿренĕ. Çак вǎхǎтра вǎл "Огненная рубашка(Կրակէ շապիկ, Ереван, 1934; вырǎсла куçару: М., 1936) повĕç, автобиографилле кěнěке "Сады Силидара "(Սիլիհտարի պարտէզները, Ереван, 1935), роман "Барпа Хачик" çырнǎ.
Забел Есаян редактор, литературǎллǎ критик тата куçаруçǎ пек паллǎ. Вǎл Метерлинка ĕçне куçарнǎ. Çак вǎхǎтрах вара унǎн ĕçĕсене анкǎлчан, болгар, нимĕç, вырǎс, туркǎлла, француз чĕлхисене куçарнǎ.
Çǎлкуçсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Çыравçăсем, алфавитпа
Озёрная (Журавлева юппи)
Озёрная  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Журавлева юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 47 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Лугано (футбол клубĕ)
«Луга́но» (AC Lugano) — швейцар Лугано хулин профессиллĕ футбол клубĕ. Клуб виççе хутчен Швейцарин чемпионĕ пулнă, виççĕ хутчен наци кубокне çĕнтерсе илнĕ. АС Лугано клуба 2004 çулта ФК Лугано банкрота тухнă хыççăн тунă.
Каçăсем
Категори:Швейцарин футбол клубĕсем
Трихома
Трихо́ма (τρίχωμα «тĕк») е тĕк — эпидерма пайрăмĕ е тăртанчăк, вĕсем ÿсентаранăн кирек хăш тулаш органĕ çинче те пулма пултараççĕ. Трихомăсене эмергенцсенчен уйăрса пăхмалла.
Литература
Категори:Ӳсентăран тĕртĕмĕсем Категори:Организм тĕртĕмĕсем
Есипов Пётр Васильевич
Есипов Пётр Васильевич  — (15.01.1919-25.02.1975), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 2-мĕш сывлăш çарĕн 2-мĕш гварди штурмлакан авиаци корпусĕн 5-мĕш гварди штурмлакан авиаци дивизин 93-мĕш гварди штурмлакан авиаци полкĕн командирĕн çумĕ тата эскадрилья штурманĕ, гварди лейтенанчĕ.
Лугано (пĕлтерĕшсем)
Луга́но:
Несская
Несская — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Вижас юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 131 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 34 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Ӳнер пĕлĕвĕ
Çавăн пекех ӳнер тиркевĕ текенни те пур. Вăл ăнлав хайлавсемпе пулăмсене чи малтан («вĕрилле») тишкернине пĕлтерет. Ӳнер тиркевĕпе ÿнер пĕлĕвĕ хушшинче университетла тиркев текенни тăрать[çăлкуç кирлĕ].
Ӳнере «вĕрилле» тишкерекене ӳнер тиркевçи теççĕ. Пусăрăнса ларса тĕплĕн тĕпчекен вара ӳнер тĕпчевçи пулать.
Каҫӑсем
Категори:Ӳнер пӗлӳлӗхӗ Категори:Ӳнер Категори:Ӳнер пĕлĕвĕ
Люх-Ягун
Люх-Ягун — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Лимпас юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  6 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Типĕ Грязнуха
Типĕ Грязнуха —Раççей территоринчи юханшыв. Калмăк Республики, Ростов облаçĕ, Ставрополь Ен территорипе юхать. Юханшыв Вăта Егорлык юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 95 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Маныч пуçĕнченПролетари гидроузелĕччен, Калаус тата Егорлык юханшывĕсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ, С.Донец кĕнинчен анатарах. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Калмăк Республикин юханшывĕсем Категори:Ростов облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ставрополь Енĕн юханшывĕсем
Ăса пула инкек (пĕлтерĕшсем)
Ăса пула инкек:
Воллбах
Воллбах — Германи территоринчи юханшыв. Баден-Вюртемберг территорипе юхать. Юханшыв Кандерталь (Шварцвальд юппи)|Кандерталь, Кан (Шварцвальд юппи)|Кандер юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Каçăсем
Категори:Баден-Вюртемберг юханшывĕсем
Плацента
мини|справа|250px|Çири хĕрарăмăн маткинче плацента вырнçăвĕ.
Плацента (placenta «ача вырăнĕ»), — пур сĕт çисе ÿсекен плаценталлă чĕрчунсен амисен, хăшпĕр хутаçлă, пулă-мăлатук тата ытти чĕрĕ çуратакан кăмăрчаклă пулăсен, тата чĕрĕ çуратакан онихофорсемпе ытти чĕрчунсен ушкăнĕсен; пулас ачапа е çÿрен амăшĕ хушшинчи циркуляци системи тăрăх çитĕнсе ÿсмелли япалана куçарма май паракан эмбрионлă органĕ.
Плацента анланăвĕ ботаникара та пур.
Каçăсем
Категори:Акушерлĕх Категори:Эмбриологи
Кăмăр
Кăмăр  — вăрманти йăваннă йывăçсем тата вĕсен пайĕсем. Йвыăçсем çилпе, çумăрпа, юрпа, ватăлса çитнипе йăванма пултараççĕ; çавăн пекех вăрманта ĕçлекенсем хăйсем хыççăн юрахсăррипе хăварнă йывăçсем те кăмăр шутланаççĕ.
Асăрхавсем
Категори:Вăрман хуçалăхĕ Категори:Хуткăç Категори:Вăрман Категори:Юрăхлăхсем
Подгорная
2002-мĕш çул тĕлне Николаевка ял тăрăхне кĕнĕ, 3 (виçĕ) çын пурăннă, вĕсенчен пĕри чăваш ; 2010-мĕш çул тĕлне Сосновка ял тăрăхне кĕнĕ, 1 (пĕр) çын çеç юлнă.
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн Новокузнецки районĕ Категори:Кемĕр облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Палус (юханшыв)
Палус (Palouse River) — АПШ территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Снейк (юханшыв)|Снейк юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 269 км, бассейн лаптăкĕ 8555 км2.
Каçăсем
Категори:АПШ юханшывĕсем
Рамсес II
Каҫӑсем
Категори:Авалхи Египет Категори:Истори *Патшалăхсем *Политиксем Категори:Фараонсем, алфавитпа
Кашаман
Кашаман — чăваш чĕлхинче çак япаласене пĕлтерме пултарать:
Каларăш
Упа — утаман, кашкăр — кашаман.
Каçăсем
* Категори:Казаксем Категори:Шарлак Леш Ен казакĕсем Категори:Украина
Винкельман Иоганн Иоахим
Иоганн Иоахим Винкельман (ним. Johann Joachim Winckelmann, 9 раштав 1717, Штендаль, Саксони-Анхальт — 8 ҫӗртме 1768, Триест) — нимӗҫ ӳнер историкӗ, антика ӳнерне тата археологине ӑслӑхлӑ тӗпчев никӗслевҫи, «Ӳнер пӗлӳлӗхӗн ашшӗ» ят илнӗ.
Маньчжури
мини|Шалти Монголин ҫеҫенхирӗсем
Маньчжури - (кит. трад. 滿洲, упр. 满洲, пиньинь Mǎnzhōu от маньчж. ᠮᠠᠨᠵᡠ — манчжу) — халтхи Китайӑн историллӗ ҫӗрӗсем на ҫурҫӗр-хӗвелтухӑҫӗн пайӗнче (Дунбэй регионӗ тата Шалти Монголин хӗвелтухӑҫ пайӗ).
Каҫӑсем
Категори:Маньчжури историйĕ Категори:Китай Категори:Китай историйĕ Категори:Истори
Лугано (аэропорт)
Вырăнти аэропорт Лугано (Aeroporto di Lugano-Agno), (IATA: LUG, ICAO: LSZA) — вырăнти швейцар аэропорчĕ, Лугано (Швейцари) хуларан 4 çм вырнаçнă. Юнашар Аньо ял пур, çавăнпа та аэропорта Лугано-Аньо теççĕ.
Атăлçири выçлăх (1921—1922)
Атăлçири 1921-22 çулсенчи выçлăх — Раççейри граждан вăрçи вăхăтĕнчи большевиксем контролленĕ территоринчи выçлăх. Выçлăхăн чи массăллă та хаяр тапхăрĕ: 1921 çулхи кĕркунне — 1922 çулхи çуркунне. Официаллă статистикăпа, выçлăх 35 кĕпернене (Атăлçи, Кăнтăр Украина, Крым, Пушкăртстан, Казахстан, кăштах Уралçум тата Анăç Çĕпĕр) ярса илнĕ ун чухне пурĕпе 90 миллион çын пурăннă, вĕсенчен выçлăха 40 миллионран сахал мар лекнĕ (официаллă совет хыпарĕсемпе — 28 миллион ).
Выçлăх сăлтавĕсем
Тĕп сăлтавĕсем:
Линилле мар динамика
Линилле мар динамика — дисциплинăсем хушшинчи ăслав; линилле мар динамикăлла тытăмсемпе çавнашкалах линилле мар модельсене çырса кăтартма усă курни, — час-часах дифференциаллă танлăхсем тата дискретлă объектсем (майлаштарусем) вăя кĕреççĕ.
Линилле мар динамика шутне саксем кĕреççĕ:
Каçăсем
Категори:Физика Категори:Динамикăлла тытăмсем
Гославская Софья Евгеньевна
Софья Евгеньевна Гославская (18.5.1890, Мускав — 1979, Мускав) — раççей кино актриса.
Фильмографи
' ' ' '
Каçăсем
Категори:1890 çулта çуралнисем Категори:Çăвăн 18-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1979 çулта вилнисем
Вый-Вар
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Утаман
Утаман — казаксен чи аслă çынни.
Каçăсем
Категори:Касак чинĕсем Категори:Хисепсем Категори:Ĕç тивлечĕсем
Минисейвис
Минисейвис — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Минисейвис Юр-Яга юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 56 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Вăрăм çивĕтлĕ хитре Варвари
Каçăсем
Категори:Славян халаплăхĕ пирки фильмсем Категори:Александр Роу фильмĕсем Категори:М. Горький ячĕллĕ киностудин фильмĕсем Категори:ССРП ачасен фильмĕсем Категори:ССРП юмах фильмĕсем Категори:Пиратсем пирки фильмсем Категори:Василий Жуковскин хайлавĕсене экранизациленисем Категори:Вырăсла литература юмахĕсене экранизациленисем Категори:Берендей патша пирки фильмсем
Озёрная (Кеть юппи)
Озёрная  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Кеть юханшывăнн сылтăм çыранпе вăрринчен 736 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 64 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Ăшăлăх куçăм
Ăшăлăх куçăм — ĕскерти пĕрчĕсен (молекулăсен, атомсен) тĕлли-паллисĕр (хаосла) куçăмĕ; температура мĕн чухлĕ пысăкрах, пĕрчĕсен хăвăртлăхĕ те çавнашкалах пысăкрах.
Пĕрчĕсен ăшăлăх куçăмне палăртма Максвелл валеçĕвĕ текенни пур.
Кунашкал куçăмăн чи паллă енĕ — вăл хаосла пулни. Броун куçăмĕ тата диффузи текен пулăмсем экспериментла, опытла никĕссем пулса тăраççĕ.
Вуламалли
Категори:Физика Категори:Термодинамика Категори:Çутçанталăк Категори:Статистикăллă физика Категори:Молекулăсем
Мирошниченко Ирина Петровна
Ири́на Петро́вна Мирошниче́нко (24.7.1942 — 3.8.2023)— совет/раççей актриси, юрăç, педагог; РСФСР халăх артисчĕ (1988).
Биографи
1942 çулхи утăн 24-мĕшĕнче Барнаул хулинче çуралнă (унта Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче унăн ашшĕне, Пётр Исаевич Вайнштейн кĕçĕн политрука Мускавран Çĕпĕрти вăрçă тăрăхĕнчи 22-мĕш запасри перевçĕсен полкĕпе янă пулнă).
6 çул тултарсан 8 çула çитиччен Гнесинсен училищинче сĕрме купăс çинче выляма хăнăхнă. Шкула çуренĕ чухнех, Ленин комсомолĕн театрĕ çумĕнчи студире вĕреннĕ. Унта хăйĕнчен вунă çул аслăрах Михаил Шатров драматургпа паллашнă. 1960 çулта вĕсем мăшăрланнă.
Чирлесе вилни
Ирина Мирошниченко çуралнă кунне ирттернĕ чухне — 2023 çулхи утăн 24-мĕшĕнче — хăйне япăх туйма пуçланă. Темиçе кун актриса килтех сипленнĕ, температура 40 градуса çити хăпарсан кăна, тухтăрсене чĕннĕ.
Çурлан 1-мĕшĕнче актрисăна медикаментсем парса ыйхăна путарнă. Актриса чĕри чарăнса ларнă, çапах та реаниматологсем тепĕр хутчен ăна чĕртсе янă. Йывăр инфекци вĕрĕлсе кайнипе сепсис шокĕ пулса иртнĕ, пур органсен çитейменлĕхĕн симптомĕсем капланса килнĕ. 2023 çулхи çурлан 3-мĕшĕнче ирпе Мускав пульницинче, тăна кĕмесĕрех хăйĕн 82-мĕш çулĕнче вилсе кайнă.
Салпада-Яха (Нейта-Яха юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Мирошниченко Ирина Петровна
Каçăсем
Категори:1942 çулта çуралнисем Категори:Çĕртмен 24-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2023 çулта вилнисем Категори:Çурлан 3-мĕшĕнче вилнисем Категори:МӲАТ студи-шкулĕнче вĕренсе тухнисем Категори:Мускаври Ӳнер театрĕн актёрĕсем тата актрисисем Категори:Пайăр çынсем:Мускаври Чехов ячĕллĕ Ӳнер театрĕ
Салпада-Яха (Нейта-Яха юппи)
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Вольф (юханшыв)
Вольф — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Кинциг (Рейн  юппи)|Кинциг юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30,59 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Нармер
мини|Нармер
Нармер Авалхи Египет (0 е 1 династисен) фараонӗ, п. эрч. XXXII ӗмӗр вӗҫӗнче астулта ларнӑ; Тури тата Анатри Египетсене пӗрлештерекенсенчен пӗри.