cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кустăрма
Кунçул
Кустăрмана чи малтанах Мессопотамире п. эрч. 4 пин çул каярах асăнаççĕ. Кустăрмаран маларах тиев айне хуракан çаврашкасем пулнă. Чи малатан кустăрмана тĕнĕл çинче савăлпа çирĕплетнĕ йывăç çаврашкирен тунă. Каярах (п.эрч. 2 пин çул) кустăрмасене авнă тукунпа урапа шăлĕсенчен тума тытăннă. Каярах кельтсем урапана çирĕплетме тукунне металлран тума тытăннă. Хальхи вăхăтра автомобиль кустăрми çине резин шинăсем тăхăнтараççĕ. . Улатимĕр облаçĕнчи Сунгирьте археологсем кустăрма модельне тупнă ((25 пин çул каярах).
Агеев Иван Алексеевич
Агеев Иван Алексеевич — ( КÇ3.ноября.1908.21.октября-14.04.1984 ), 1-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш çарĕн 13-мĕш гварди стрелоксен дивизин 32-мĕш гварди артиллери полкĕн командирĕ,  Подполковник , Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати - 27.06.1945.
Муньга
Муньга — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кенга юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  154 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Кеть кĕнинчен Васюган таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кеть, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Ворша (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Клязьма юханшыв Орехово-Зуево хулинчен Улатимĕр хуличчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Мило (юханшыв)
Мило (Milo) — Гвиней территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Нигер (юханшыв) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 330 км, бассейн лаптăкĕ 13500 км2.
Каçăсем
Категори:Гвиней юханшывĕсем
Хăтлав (пĕлтерĕшсем)
Хăтлав:
Çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Блокада кунсемлĕхĕ
Блокада кунсемлĕхĕ (Блокадный дневник) — Сентябрь киностудире Андрей Зайцев режиссёр 2020 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Миклашкина Виска
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Воронов сăмсахĕнчен Канин сăмсахĕ таран (мезень юханшыва кĕртмесĕр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Плитасен тектоники
мини|20 ӗмӗрӗн иккӗмӗш ҫурринче тӗнчен плитисен тектоникин карттисене туса хатӗрленӗ мини|Плитасен тектоники ҫитти Плитасен тектоники литосфера пулса тӑнин тата куҫнин хальхи ӑслӑхри ӑнлану. Унӑн тӑрӑх ҫӗр пичӗ капплӑ блоксенчен тӑрать — литосфера плитисенчен, вӗсем пӗр пӗрин хушшинче яланах куҫӑнса тӑраҫҫӗ. Ҫавӑн чухне сарӑлса кайнӑ тӗлте (вӑтам-океан хасакӗсен тата континентлӑ рифтсен вырӑнӗсенче) спрединг пирки (англ. seafloor spreading — тинӗс тӗпӗ юхӑнса кайни) ҫӗнӗ океан пичӗ пулса тӑрать, кивви вара зонах субдукци вырӑнӗсенче ҫӑтӑнать. Плитасен тектоникин теорийӗ ытларах плитасен чиккисен вырӑнӗсем ҫӗр чӗтренӗвӑпе, вулкансен хастарлӑхӗпе тата сӑрт-тусем пулса тухассипе ҫыхӑннине ӑнлантарать.
Ку шухӑша перремӗш хут Континентсен дрейф теоринче Альфред Вегенер 1920 ҫулта сӗннӗ, анчах чи малтанах ытти ӑслӑхҫӑсем унпа килӗшмен, унӑн теорине сивленӗ.
Хальхи Плитасен тектоникин теорийӗ унӑн теорийӗ ҫинче никӗсленсе Ҫӗр ӑслӑхӗн пурте килӗшсе йышӑннӑ концепцийӗ пулса тӑрать.
Çăлтăр талăкĕ
Çăлтăр талăкĕ — аякри çăлтăрсем тĕлĕшпе (çавсемпе çыхăннă пуçлав тытăмĕнче) Çĕр хăйĕн тĕнĕлĕ тавра пĕр хут çаврăннă вăхăт. Çăлтăр талăкĕ çăлтăр сехетĕсенчен, минутĕсенчен, çеккунтинчен тытăнса тăрать. Вăтам çăлтăр талăкĕнчен çăлтăр талăкĕ 3 минут та 56 çеккунт кĕскерех, çăлтăр сехечĕ пурĕ те йышăннинчен 9.86 çеккунт кĕскерех. Вăхăт виçи вырăнĕнче астрономире сăнанă чухне сайра усă кураççĕ.
Каçăсем
Категори:Тӳпери механика Категори:Вăхăт висевĕн пĕрчисем Категори:Вăхăт астрономире Категори:Астрономири виçев пĕрчисем
Калле
Калле — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Везер юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19,6 км, бассейн лаптăкĕ 82,661 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Вергаёль
Вергаёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Сюзью юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Трояр
Трояр (Трояры, ), — Марий-Эл республикинчи Звенигово районĕнчи ял.
Истори
Ак çакăн пек хыпарсем :
Ял йышĕ, тытăмĕ
Трояр (71 çын; 87% чăвашсем).
Каçăсем
Категори:Звенигово районĕн пурăнан вырăнĕсем
Шакал
Шакал (лат. Canis aureus, дословно — «ылтӑн тӗслӗ йытӑ») — йытӑ йышшисен сӗтпе ӳсекен чӗрчун. Ӑратсӑр йытӑран кӑшт пӗчӗкрех.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Кашкăрсем Категори:Хăрушсăрлăхри тĕссем Категори:1758 çулта çырнă чĕрчунсем Категори:Евразири сĕтпе ӳсекенсем Категори:Кашкăр йышшисем
Куапсе
Куапсе — Раççей территоринчи юханшыв. Краснодар Ен территорипе юхать. Юханшыв Хура тинĕс юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 7,500 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем
Сойба
Сойба — Раççей территоринчи юханшыв. Иваново облаçĕ, Улатимĕр облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Нерль юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  137 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Нерль пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Иваново облаçĕн юханшывĕсем Категори:Улатимĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Пандус (Улатăр юппи)
Пандус — Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Чулхула облаçĕ, Чăваш Республики, Пенза облаçĕ территорипе юхать. Улатăр юханшыва юхса кĕрет. 18 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сыры. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чăваш Республики юханшывĕсем Категори:Пенза облаçĕн юханшывĕсем
Тинӗс шайӗ
мини|Тӗнче океанӗн шайӗ юлашки 550 млн ҫулта улшӑнни Тинӗс шайӗ — Тӗнче океанӗн ирӗклӗ вырнаҫӑвӗ, шай йӗрӗ тӑрӑх хӑшпӗр килӗшсе татӑлнӑ виҫме пуҫӑннине шута кӗртсе виҫни. Ӑна Туртӑну законӗ, Ҫӗр ҫаврӑннине, температура, шыв илни тата ытти факторсене шута илсе палӑртаҫҫӗ. «Сасартӑк», шыв илнин, вӑтам талӑкри, вӑтам уйӑхри, вӑтам ҫулти тата вӑтам нумай ҫулхи тинӗс шайӗсене уӥӑрса илеҫҫӗ.
Тинӗс шайӗн ҫӳллӗшӗ
мини|Тинӗс ҫийӗн абсолютлӑ ҫӳллӗшӗ (сантиметрпа) Гольфстрим юхӑвӗ тӗлӗнче 10 пуш 2008 ҫулхи, Jason 1 спутник тӑрӑх. Пӗчӗк ҫӗмренсемпе геострофи юхӑмӗсене, тинӗс ҫийӗн ҫӳллӗшӗн улшӑнӑвӗсен тӑрӑх палӑртнӑ.
Тинӗс шайӗн ҫӳллӗшӗ (ТШҪ) — ку вӑл океан ҫийӗн (е топографийӗ, е рельефӗ) ҫӳллӗшӗ.
Шурă каçсем
Шурă каçсем — юрилле мар çутăпах çителĕклĕ таран курма май пур каçсем.
Кунашкал пулăм мĕн иккенне астрономи енчен ятарласа палăртни-мĕнĕ çук[çăлкуç?].
Каçăсем
Категори:Çутçанталăкри пулăмсем Категори:Талăк Категори:Санкт-Петербург
Мурзя
Мурзя — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кенга юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  395 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Кеть кĕнинчен Васюган таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кеть, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Жуковский Пётр Николаевич
Жуковский Пётр Николаевич  — (18.06.1912(5)-31.01.1996), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 28-мĕш çарĕн 16-мĕш штурмлакан инженер-сапёр бригадин 76-мĕш уйрăм штурмлакан инженер-сапёр батальонĕн взвод командирĕ, кĕçĕн лейтенант.
Раштав умĕнхи каç (мультфильм, 1951)
Раштав умĕнхи каç (Ночь перед Рождеством) — Союзмультфильм киностудире Валентинăпа Зинаида Брумберг режиссёрсем 1951 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Николай Гоголĕн пĕрятлă çак экранизацире украин ялĕн наци калоритне экран çине питĕ тĕрĕссĕн қăтартнă.
Каçăсем
Категори:ССРП 1951 çулхи ӳкернĕ мультфильмĕсем Категори:«Союзмультфильм» студин мультфильмĕсем Категори:Тулли мультфильмсем Категори:ССРП тулли мультфильмĕсем Категори:Вырăсла мультфильмсем
Тап-Яун
Тап-Яун — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Пим юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  105 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 76 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Агеев Леонид Николаевич
Агеев Леонид Николаевич — ( - ), СССР аякри авиацин 53-мĕш авиаци дивизин 7-мĕш авиаци полкĕн отряд штурманĕ, Аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати -.
Шанду
Шанду (кит. упр. 上都, пиньинь Shàngdū, «тури тӗп хула») - Китай Халăх Республикинчи историллӗ хула, XIII-мӗш ӗмӗрте Хубилай-ханӑн, Юань империйӗн никӗслевҫин ҫуллахи тӗп хули пулнӑ; хальхи Шалти Монголин Шилинголь аймакӗн ҫӗрӗсенчи археологи палӑкӗ.
Каҫӑсем
Категори:Китай Категори:Хула Категори:Китай хулисем
Санкарани (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Гвиней юханшывĕсем
Тарăнрах!
Глубже! (Глубже!) — Bubblegum Production киностудире Михаил Сегал режиссёр 2020 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Воскресенка (Пекша юппи)
Воскресенка  — Раççей территоринчи юханшыв. Улатимĕр облаçĕ, Мускав облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Пекша юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 22 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Клязьма юханшыв Орехово-Зуево хулинчен Улатимĕр хуличчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Улатимĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Калль (ручей)
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Шурăмпуç
Шурăмпуç — хĕвел тухас умĕн тӳпе çуталма пуçлани. Ку атмосферан çÿлти сийĕсенчен хĕвел пайăркисем сулăннипе пулса иртет.
Касăсем
Категори:Метеорологи Категори:Талăк
Пысăк тăтăшлăхлă ток
Пысăк тăтăшлăхлă ток — çавнашкал улшăнуллă ток (темиçе теçетке кГц чухлĕрен пуçласа), хăçан уншăн электромагнитла пайăркалав тата скин-эффект йышши япаласем пĕлтерĕшлĕ пулма пуçлаççĕ. Кунсар пуçне, электро вăчăра элеменчĕсен хапи улшăнуллă токăн хум тăршшĕпе танлашуллă пулма пуçланине кура, квазистационарлăх принципĕ ĕçлеми пулать те, ку шутлавпа проектлав тĕлĕшпе урăх мелсем ыйтать.
Асăрхавсем
Категори:Электро ток Категори:Радарсем Категори:Машшынсем тăвассин технологийĕсем Категори:Тăвăмлăх Категори:Шăратав
Тури Бодья-Ёль
Тури Бодья-Ёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Седь-Ю юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Арбуз
Ахаль арбуз е Арбуз (лат. Citrúllus lanátus) — пӗр ҫулхи курӑклӑ ӳсентӑран, Кавӑн йышшисен (Cucurbitaceae) Арбуз (Citrullus) йӑхӗн тӗсӗ.
Каҫӑсем
Категори:Ӳсентăрансем, алфавитпа Категори:Сиплев ӳсентăранĕсем Категори:Кавăн йышшисем Категори:Африкăри флора Категори:Пахча-çимĕç Категори:Ялхуçалăх культурисем Категори:Пахчари культурăсем
Пуçиле тивĕç-ирĕкĕ
Каçăсем
Категори:Юриспруденци Категори:Тивĕç-ирĕк Категори:Тивĕç-ирĕк уйрăмĕсем
Кашкаров Павел Константинович
Павел Константинович Кашкаров (5.06.1947,Мускав, РСФСР) — совет тата раççей физикĕ. Физика-математика ăслăхĕсен тухтăрĕ, МПУ тава тивĕçлĕ профессорĕ.
Биографи
1947 çулхи çĕртмен 5-мĕшĕнче Мускавра çуралнă.
1965-1971 çулсенче Мускав университечĕн физика факультетĕнче вĕреннĕ. 1975 çулта физика-математика ăслăхĕсен кандидачĕ диссертацине хӳтĕленĕ.
1980-1981 çулсенче Массачусетри Технологи Институтĕнче (Кэмбридж, Массачусетс, АПШ) стажировкăра пулнă.
1990 çулта физика-математика ăслăхĕсен тухтăрĕ диссертацине хӳтĕленĕ.
329 ăслăх ĕçне совет тата тĕнчери журналĕсенче пичетленĕ. Хирш индексĕ — 23.
20 ăслăх кандидатне хатĕрленĕ.
Каçăсем
Категори:Раççей физикĕсем Категори:Физиксем, алфавитпа Категори:XX ĕмĕрти физиксем Категори:XXI ĕмĕрти физиксем Категори:МПУ тава тивĕçлĕ профессорĕсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:МПУ-ра вĕренсе тухнисем Категори:МПУ вĕрентӳçисем Категори:Раççей университечĕсен вĕрентӳçисем
Шильцевка
Шильцевка —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Лофтура юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 64 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень Малонисогорская ялĕнчи Шыв виçекен постран вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Мускаври драма
Мускаври драма (Драма в Москве) — Trade House «Gloria» киностудире Василий Гончаров режиссёр 1906 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Кудепста (юханшыв)
Кудепста — Раççей территоринчи юханшыв. Краснодар Ен территорипе юхать. Юханшыв Хура тинĕс юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм Шепси юханшыван анăç чиккичен Псоу юханшывĕ таран (РФ тата Абхази чикки). Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Сочи юханшывĕсем
Рига киностудийĕ
Рига киностудийĕ (Rīgas kinostudija) — латышсен киностудийĕ.
Истори
1940 çулта, унчен пулнă харпăр кинокомпанисене пухса, никĕсленĕ. 1948 çулта, икĕ производствăна пĕрлештернĕ хыççăн, илемлĕ тата хроникăлла-документлă фильмсен студине туса хунă. 1958 çулта Рига киностудийĕ ят панă.
Студи павильонĕсем хулара тĕрлĕ çĕрте вырнаçнă: Лачплесис урамĕнчи çуртра, каярах ăна Çамрăксен театрне панă, «Пионер» кинотеатр çуртĕнче, Филармонин камера залĕнче тата «Зиемельблазма» культура керменĕнче. Студи правленийĕ Шкул урамĕнчи çуртра ĕçленĕ.
Совет тапхăрĕнче студи хăйех сценарие çырнинчен пуçласа фильма проката яричченех илемлĕ фильмсене ӳнерленĕ. XX ĕмĕрĕн 70-80-мĕш çулĕсенче пĕр çулталăкра 10 - 15 фильм (весенчен çурри — тулли фильмсем) кăларнă, кунта 1000 яхăн çын тăрăшнă.
Пултарулăх канашĕн пайташĕсем пулнă Латвири паллă театр ĕçченĕсем, паллă режиссёрсем тата актёрсем: Алфред Амтманис-Бриедитис, Вия Артмане, Юрий Юровский, Эдуард Смильгис, Эльза Радзиня.
Рига киностудинче ӳнерленĕ фильмсем
Фильм ячĕ / Тăван ячĕ — Режиссёр
1940—1949
1940 1946 1947 1949
1950—1959
1955 1956 1957 1958 1959
Агеев Николай Иванович
{{Çар ĕçченĕ }}
Рига киностудийĕ
1960—1969
1962
1963
1964
1965
Жулов Фёдор Егорович
Жулов Фёдор Егорович  — (1919-23.04.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 26. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 2-мĕш сывлăш çарĕн 5-мĕш штурмлакан авиаци корпусĕн 264-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 235-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕн çумĕ, кĕçĕн лейтенант.
Рига киностудийĕ
1960—1969
1966
1967 1968
1969
1970—1979
1970
1971
1972
1973
1974
1976
1977
1978
1979
1980—1989
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1987 1988
1989
2000
2000
Каçăсем
* Категори:Мультипликаци студисем Категори:СССР кинокомпанисем Категори:Латви кинокомпанисем Категори:Межциемс
Кавӑн
Кавӑн (лат. Cucurbita) — Кавӑн йышшисен (Cucurbitaceae) курӑклӑ ӳсентӑран йӑхӗ.
Каҫӑсем
Категори:Ӳсентăрансем, алфавитпа Категори:Кавӑн йышшисем Категори:Кавăн Категори:Пахчари культурăсем
Офицерсем (фильм)
Офицерсем (Офицеры) — М. Горький ячĕллĕ киностудире Владимир Роговой режиссёр 1971 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:1971 çулхи фильмсем Категори:ССРП 1971 çулхи фильмĕсем Категори:Владимир Роговойăн фильмĕсем Категори:М. Горький ячĕллĕ киностудин фильмĕсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:Борис Васильевăн хайлавĕсене экранизациленисем Категори:Раççейри граждан вăрçи пирки фильмсем Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи пирки фильмсем
Лиза тухтăр (фильм)
Лиза тухтăр (Доктор Лиза) — КИТ киностудире Оксана Карас режиссёр 2020 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Нельмач
Нельмач — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Парабель юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  143 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Кеть кĕнинчен Васюган таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кеть, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Суйма
Суйма — Раççей территоринчи юханшыв. Иваново облаçĕ, Улатимĕр облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв КАС/ИДЕЛ/2231/87/269/32/3    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Нерль пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Иваново облаçĕн юханшывĕсем Категори:Улатимĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Пахчаҫимĕç
мини
Пахча ҫимӗҫ — кулинари терминӗ. Пахчаçимĕç культурисен çиме юрăхлă пайĕсене пĕлтерет.
Вуламалли
Категори:Аудиостатьясем Категори:Пахча-çимĕçсем Категори:Пахчаçимĕçсем Категори:Апат-çимĕç Категори:Пахча Категори:Çимĕç
Тури Вой-Вож
Тури Вой-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Вонъю юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Каль (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем  Категори:Гессен юханшывĕсем
Тар-Сап
Тар-Сап — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Салым юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  333 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Чанга (Улатăр юппи)
Чанга — Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Чулхула облаçĕ, Чăваш Республики, Пенза облаçĕ территорипе юхать. Улатăр юханшыва юхса кĕрет. 12 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сыры. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чăваш Республики юханшывĕсем Категори:Пенза облаçĕн юханшывĕсем
Вошенка
Вошенка — Раççей территоринчи юханшыв. Улатимĕр облаçĕ, Мускав облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Колокша юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 102 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Клязьма юханшыв Орехово-Зуево хулинчен Улатимĕр хуличчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Улатимĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Шуçăм
Шуçăм — хĕвел тухас умĕнхи вăхăт. Час-часах ку сăмаха «шурăмпуç» тенипе пĕрпеклетеççĕ. Анчах та вĕсене уйăрса пăхсан та аван пулмалла.
Каçăсем
Категори:Талăк
Семёновка (Звенигово районĕ)
Семёновка (Семёновка, Семёново), — Марий-Эл республикинчи Звенигово районĕнчи ял. Чăвашсем никесленĕ, халĕ те чăвашсемех пурăнаççĕ. Ял Селиван хуçасен килйышĕн историйĕпе тачă çыхăннă. Ялăн оригиналлă чăвашла ячĕ пуррипе çукки паллă мар. Ун пекли тупăнсан — статья ятне улăштарма тивет.
Истори
Яла никĕслекенсем хушшинче Çĕрпÿ таврашĕнчи Кăшаркасси (вырăсла Первое Семёново) çыннисем те пулнă. Çавна кура ку яла та "Семёновка" тенĕ. Чăвашла урăхла каланă-ши е апла мар-и, — ку паллă мар.
Ак çакăн пек хыпарсем :
<Куçару: 1904-мĕш çулта Çĕрпӳ уесĕнче пушар пулса иртнĕ. Селиванов Дормидонт Иванович тата унăн ывăлĕ Тимофей, страховкăшăн укçа илсе Атăлăн сулахай (çармăс) çыранне килнĕ те хуттăр сутăн илнĕ.
Анчах та ялăн умисторийĕ те пур :
Ял йышĕ, тытăмĕ
Семёновка (183 çын; 75% чăвашсем).
Каçăсем
Категори:Звенигово районĕн пурăнан вырăнĕсем
Старикова Светлана Ивановна
Светла́на Ива́новна Ста́рикова (1944 çулхи раштавăн 15-мĕшĕ, Мускав çур.) — совет кино актриси.
Каçăсем
Категори:Раççей киноактрисисем Категори:XX ĕмĕрти актрисăсем Категори:XXI ĕмĕрти актрисăсем Категори:1944 çулта çуралнисем Категори:Раштавăн 15-мĕшĕнче çуралнисем
Пуçиле-пурнăçлав тивĕç-ирĕкĕ
Пуçиле-пурнăçлав тивĕç-ирĕкĕ — тивĕç-ирĕк уйрăмĕ.
Сент-Пол (юханшыв)
Сент-Пол (Saint Paul River) — Гвиней, Либери территоринчи юханшыв. Юханшыв Атлантика океанне Бушордр утравĕ патĕнче, Монрови хулинчен 8 км çурçĕререх юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 450 км, бассейн лаптăкĕ 21900 км2.
Каçăсем
Категори:Гвиней юханшывĕсем Категори:Либери юханшывĕсем Категори:Атлантика океанне кĕрекен юханшывĕсем
Шукша (Мезень юппи)
Шукша  —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Мезень юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 65 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 39 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень Малонисогорская ялĕнчи Шыв виçекен постран вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Телеграмма (фильм, 1971)
Телеграмма (Телеграмма) — Мосфильм киностудире Ролан Быков режиссёр 1971 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Йăлăм (пĕлтерĕшсем)
Йăлăм:
Лоо (юханшыв)
Лоо (Лоо) — Раççей территоринчи юханшыв. Краснодар Ен территорипе юхать. Юханшыв Хура тинĕс юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм Шепси юханшыван анăç чиккичен Псоу юханшывĕ таран (РФ тата Абхази чикки). Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Сочи юханшывĕсем
Нершо
Нершо — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кенга юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  404 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Кеть кĕнинчен Васюган таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кеть, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Хаклă юлташсем!
Дорогие товарищи! (Дорогие товарищи!) — Андрей Кончаловский режиссёр 2020 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Нершо
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Хӑяр
Хӑяр (Cucumis sativus) — Кавӑн йышшисен (Cucurbitaceae) пӗр ҫуллӑ курӑклӑ ӳсентӑран йӑхӗ, Хӑяр (Cucumis) йӑхӗн тӗсӗ, пахча ҫимӗҫ культури.
Кваша Игорь Владимирович
Игорь Владимирович Кваша (4.2.1933, Мускав — 30.8.2012, Мускав) — совет кино актёрĕ.
Каçăсем
Категори:1933 çулта çуралнисем Категори:Нарăсăн 4-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2012 çулта вилнисем Категори:Çурлан 30-мĕшĕнче вилнисем
Покровская Алла Борисовна
А́лла Бори́совна Покро́вская (авăн, 18, 1937, Мускав, РСФСР, СССР — çĕртме, 25, 2019, Мускав, Раççей ) — совет тата раççей театрпа кино актриси. РСФСР халăх артисчĕ (1985). МПТ студи шкулĕн педагогĕ, профессор (1988).
Биографи
Алла Покровская 1937 çулхи авăнăн 18-мĕшĕнче Мускавра театр ĕçченесен çемьинче çуралнă. Ашшĕ — паллă опера режиссёрĕ, СССР халăх артисчĕ Борис Александрович Покровский. Амăшĕ — Тĕп ача-пăча театрĕн режиссёрĕ Анна Алексеевна Некрасова.
Ачаранах актриса пулма шутланă, ашшĕпе амăшĕ килĕшмен. Çавăнпа та Алла Мускав педагогика институчĕн филологи факультетне вĕренме кĕнĕ, анчах та, пĕр курс хыççăнах институтран тухса кайнă. Вĕрентӳç килĕнчи театр кĕтесĕнче ăсталăхне туптама пуçланă. Çакăнта хатĕрленсе, Алла МПАТ студи шкулне (Виктор Станицын курсĕ) кĕме пултарнă, 1959 çулта диплом илнĕ.
Вĕренсе тухсан Мускаври «Современник» театрĕн труппине ĕçе кĕнĕ, унта вара 45 çул тăрăшнă.
1979 çулта Алла Покровская педагогика ĕçлевне пикеннĕ. Вăл — МПАТ шкул-студин профессорĕ. Шкул-студин актёр факультетĕнче тата унăн ютçĕр филиалĕсенче (Кембриджри çуллахи К. С. Станиславский ячĕллĕ шкул, аспирант программи, Питтсбургри Карнеги — Меллон университечĕ).
2004 çултанпа А. П. Чехов ячĕллĕ МПТ килĕнче. «Современник» театрĕпе те çыхăнăва татмасть.
Актриса совет тата раççей кинематографĕнче 30 ытла роле сăнарланă.
Каçăсем
Категори:Педагогсем, алфавитпа Категори:Авăнăн 18-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1937 çулта çуралнисем Категори:Çĕртмен 25-мĕшĕнче вилнисем Категори:2019 çулта вилнисем Категори:Мускавра вилнисем Категори:Пайăр çынсем:Театр Современник
Жулябин Пётр Андреевич
Жулябин Пётр Андреевич  — (12.07.1905(29.06)-22.10.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 40-мĕш çарĕн 9-мĕш тӳпе артиллери дивизин 981-мĕш тӳпе артиллери полкĕн оруди номерĕ, ефрейтор.
Каччамăш
Каччамăш — тĕнчери мĕнпур ачасем юратса вылякан вăйă. Вăл авалтанпах сарăлнă. Варианчĕсем те унăн питĕ нумай.
Геннадий Айхи çырнинчен
Асăрхавсем
Категори:Ача вăййисем Категори:Кил картишĕнчи вăйăсем
Николаев Иван Николаевич (георгий кавалерĕ)
Николаев Иван Николаевич (1880 тĕлн., Избеби, Çĕрпӳ уесĕ (халĕ Чăваш Енĕн Вăрмар районĕ) — 16.7.1916, Заречье (Волынь Полеçĕ)) — кĕçĕн прапорщик, Георгий орденĕн тулли кавалерĕ.
Агеев Филипп Павлович
Агеев Филипп Павлович — ( КÇ14.ноября.1910.1-22.09.1979 ),  Воронеж фрончĕн 5-мĕш гварди çарĕн 97-мĕш гварди стрелоксен дивизин 292-мĕш гварди стрелоксен полкĕн çулăм взвочĕн командирĕ,  старшина , Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати - 22.02.1944.
Николаев Иван Николаевич (георгий кавалерĕ)
Биографи
1916 çулхи утăн 15-мĕшĕнче Заречье (Волынское Полесье) сали патĕнчи çапăçура ăна вилесле амантнă.
Выкрос
Выкрос — Раççей территоринчи юханшыв. Улатимĕр облаçĕ, Мускав облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Колокша юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 98 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Клязьма юханшыв Орехово-Зуево хулинчен Улатимĕр хуличчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Улатимĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Явăл
Явăл (вырăсла дьявол, ← διάβολος «элекçĕ»  ) —  тĕн тата мифологи персонажĕ. Ăна, ахăртнех, çавăн пекех хăш чух шуйттан та теме пулать, анчах юлашки ăнлав тĕлĕшпе чăвашла Википедире ятарлă  статья пулма тивĕçлĕ <!-- религиозно-мифологический персонаж: верховный демон зла; властелин ада; подстрекатель людей к совершению греха, персонифицированное абсолютное зло. Типичной формой конкретного представления является змей или дракон, ящерица и другие гады. Другие формы воплощения — летучая мышь, пёс, свинья, козёл, обезьяна; причём им придаются некоторые человеческие черты.
В иудаизме и христианстве также известен как Сатана, Люцифер , Вельзевул , Мефистофель , Воланд ; в исламе — Иблис. В славянской традиции младше дьявола — чёрт и ему подчиняются бесы ; в английском и немецком языке бес — синоним дьявола, в исламе младшие дьяволы называются шайтаны.-->
Асăрхавсем
Категори:Персонажсем, алфавитпа Категори:Халаплăхри персонажсем, алфавитпа Категори:Христиан халаплăхĕ Категори:Саттана Категори:Явăл
Кальбах (Нидда юппи)
Кальбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Нидда (юханшыв)|Нидда юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 5,3 км, бассейн лаптăкĕ 9,76 км2.
Покровский Борис Александрович
Бори́с Алекса́ндрович Покро́вский (1912 — 2009 ) — чаплă совет тата раççей опера режиссёрĕ, педагог, профессор.
СССР халăх артисчĕ (1961). Ленин парни (1980), тăваттă Сталин парни (1947, 1948, 1949, 1950) тата иккĕ Раççей Федерацин патшалăх парни (1995, 2004) лауреачĕ.
Тарт-Ега
Тарт-Ега — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тукан юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  112 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Русизм
Русизм — сӑмахсем, лексемасем,сăмах çаврăмĕсем, фразасем тата ытти тӗрлӗ чӗлхесене вырӑс чӗлхинчен кӗни.
Каҫӑсем
Категори:Чĕлхери кивçен илнисем Категори:Вырăс чĕлхи
Тури Двойник (Печора юппи)
Тури Двойник — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Печора юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Сухода
Сухода — Раççей территоринчи юханшыв. Иваново облаçĕ, территорипе юхать. Юханшыв Ухтома юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  32 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 46 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Нерль пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Иваново облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ухтома юпписем
Карнай (Инсар юппи)
Карнай — Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Чулхула облаçĕ, Чăваш Республики, Пенза облаçĕ территорипе юхать. Инсар юханшыва юхса кĕрет. 45 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сыры. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Калашников (фильм)
Калашников (Калашников) — Эталон-фильм киностудире Константин Буслов режиссёр 2020 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Агешин Григорий Севастьянович
Агешин Григорий Севастьянович — (КÇ15.февраля.1915.2-08.02.1982 ), 1-мĕш Беларуç фрончĕн 47-мĕш çарĕн 60-мĕш стрелоксен дивизин 1281-мĕш стрелоксен полкĕн 3-мĕш батальонĕн стрелокĕ, Красноармеец, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати - 27.02.1945.
Макопсе
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм Шепси юханшыван анăç чиккичен Псоу юханшывĕ таран (РФ тата Абхази чикки). Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Хура тинĕс бассейнĕн юханшывесĕм.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Сочи юханшывĕсем
Кавказри Албани
Кавказри Алба́ни (хăйсене хайсем епле чĕнни паллă мар, Ἀλβανία, авалхи эрменле Աղուանք [Агуанк], çĕнĕ эрменле Աղվանք [Агванк], вăтам персла Арран ) — авалхи патшалăх, пирĕн эрăчченхи II ĕмĕр вĕçĕнче  — тата I ĕмĕр варринче  Кăнтăр Кавказăн хĕвелтухăç енче никĕсленнĕ, паянхи Азербайджан, Грузи тата Дагестан территорийĕсене йышăнса тăнă.
Асăннă патшалăхра нумай тĕрлĕ халăх пурăннă. Çăлкуçсече вĕсен йышĕ 26 ят таран тупăнать. Тĕпрен илсен, çав халăхсен чĕлхисем паянхи Дагестанри лезгинсемпе табасарансен чĕлхисене çывăх теме пулать. Анчах та урăхларах чĕлхеллисем те пулман мар. Çавна май, кунта пуçпулса таракан тĕп халăх тата тĕп чĕлхе пулнă тесе калама та май çук.
Пурăна киле Кавказри албансем христиансем пулса тăнă. Çак тĕне вĕсем кÿршĕри Арменирен йышăннă. Тĕп халăхпа тĕп чĕлхе пулмасан та, пурăна-киле кунти пĕр халăхăн çырулăхĕ çуралнине палăртмалла. Çав халăха агвансем тенĕ, чĕлхине вара — агван чĕлхи. Çырулăха кÿршĕри эрменсен меслечĕпе ăсталанă. Анчах та кунашкал çырулăх çуралсан та, вăл кунти пĕртен-пĕр официалла чĕлхе статусне илеймен. Кавказри Албани хальхи ĕмĕрĕн VIII ĕмĕрĕ тĕлне, арабсем килсе хуçаланма пуçласан, сÿнсе ларнă.
Кăнтăр Кавказри Албанин паянхи паянхи еткерçисем тесе Азербайджанри высăках мар халăха удинсене (йышĕ 10 000 çын тĕлнелле) калама пулать.
Асăрхавсем
Категори:Кавказ Лешьен аваллăхра Категори:Азербайджан историнчи патшалăхсем Категори:Грузи историнчи патшалăхсем Категори:Дагестан историнчи патшалăхсем Категори:Кавказри тахçанхи патшалăхсем Категори:Кавказри Албани Категори:Лезгинсен историйĕ Категори:Табасарансен историйĕ Категори:Рутульсен историйĕ Категори:Удинсем
Кальбах (Рувер юппи)
Кальбах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Рувер юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 2 км, бассейн лаптăкĕ 8,027 км2.
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Иври-сюр-Сен
Иври-сюр-Сен (Ivry-sur-Seine) - Франци хули. Парижран 5,3 км кӑнтӑр-хӗвелтухӑҫнелле, Сена юханшывӗ ҫинче, — Парижӑн кӑнтӑр хулаҫумӗ.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Нигия
Нигия — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Пыжина юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  72 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Тури Одес
Тури Одес (Одес) — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Ижма юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 64 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Микробиологи
Микробиологи (μικρος — пĕчĕк, bios — пурнăç) — ăслав, вăл микроорганизмсем (микробсем, кунта çаксем кĕреççĕ: пĕр пайрăмлă организмсем, нумай пайрăмлă организмсем тата пайрăмсăррисем), вĕсен биологилле паллисем, ытти организмсемпе хутшăннисем çинчен вĕрентет. Микробиологи асăннă организмсен  систематикипе, морфологийĕпе, физиологийĕпе, биохимийĕпе, эволюцийĕпе,  экосистемăри ролĕпе, çавăн пекех ĕçлевлĕхре усă курас майсемпе кăсăкланать.
Каçăсем
Категори:Микробиологи
Суваризм (юхăм)
Суваризм — чăвашсен вăтам ĕмĕрсенчи тата авалхи историне тĕпрен илсен савирсемпе (суварсемпе) çыхăнтарса çавна паянхи   пурнăçра та усă курас туртăмлă идеологи. Ытларах, паллах, чăвашсем хушшинче сарăлнă, анчах идеологие (чăваш суваризмне) аталантарас текенсем урăх тĕлсенче те пайтах. Çак идеологие тытса пыракансене "суварист" е "сăварçă" теме пулать. Хăйсене хăйсем вĕсем ытларах чухне апла та, капла та каламаççĕ; юхăмне те ятарлă ятпа палăртсах каймаççĕ, — ку вăл пĕтĕмпех сăнаса тăракансен (сăнавçăсен) терминĕсем.
Калас пулать, "Сувар" сăмахпа пропаганда е ăна çывăх пĕчĕк тĕлевсемпе усă курма хăтланнисем тутарсем хушшинче те курăнкалать. Калăпăр, Хусанта çав ятпа палăртнă уйрăм йĕркелĕмсем пур. Анчах та кунта теменле акăш-макăш пысăк тĕллевсем пурри курăнмасть. Ытларах чухне пĕтĕмпех ăнсăртран пулса пырать. Çавăнпа та тутар суваризмĕ пирки калаçмалăх сăлтавĕсем çук. Хуть те мĕнле пулсан та, "Сувар" бренда "Пăлхар" брендран çÿлерех хурас шухăш пачах та çук тутарсен.
Суваризмăн экзистенциаллă никĕсĕсем
Ку статьяра пăхса тухакан идеологилле юхăмăн, тĕрĕссипе, нимĕнле историлле-ăславла никĕссем те çук, — экзистенциалла никĕссем пирки çеç калаçма пулать. Суваристла шухăшлав Н.И.Ашмарин тата ыттисем тăрăшнипе никĕсленĕ пăлхар-чăваш этносла тата чĕлхелле татăлми тăсăмлăхĕн теорине хирĕçлет. В.Д.Димитриев каланинчен :
<Куçару: Н.И.Ашмарин никĕсленĕ тата ытти авторитетлă ăçлавçăсем 20-мĕш ĕмĕр тăршшĕнче хута кĕрсе çирĕплетнĕ пăлхар-чăваш этнос тата чĕлхе вĕçе-вĕçлĕхĕн теорийĕ тĕреклĕ тăрать, ăна нимле фальсификаторсем те аркатма пултараймаççĕ.>
Суваризм идеологине туса хурасси Атăлçи Пăлхар патшалăхне никĕслекенсем тата кайран унта пурнакансем хушшинче сăварсем те пулнипе çыхăннă. Асăннă йăхсем историлле литературăра (историографире), çавăн пекех çăлкуçсенче те, ытларах савирсем (Кавказра чухне) тата суварсем (Вăтам Атăл тăрăхĕнче) ятсемпе паллă.
Авалхи Кавказри савирсем пирки самаях нумай хыпар пулсан, вăтам ĕмĕрсенчи Вăтам Атăл тăрахĕнчи суварсем пирки пит лайăхах паллă мар. "Сувар" ят Вăтам Атăл тăрăхĕнче, тĕпрен илсен, уйрăм хула пек паллă. Паянхи кунчченех çав хулан йĕррисем хулаш пек упранса юлнă. Анчах та "сувар" сăмаха уйрăм халăх ячĕ пек асăнни пĕр-ик хутран ытла мар тĕл пулать. Вăл шутра — хасар патшин Иосифăн çырăвĕнче.
Махмуд Кашгарий XI ĕмĕрте суварсем тата вĕсен чĕлхи пирки калани те кăсăклă. Анчах та вăл Вăтам Атăл тăрăхĕнчи суварсем тата палхарсем пирки мар. Акă еплерех комментарилет çакна Сувары.рф. сайт администрацийĕ :
<Куçару: Каспи тăрахĕнчи пăлхарсем тата сăварсем Admin - 11, сентябрь, 2012 - 22:49 Махмуд ал-Кашгари хăйĕн 11-мĕш ĕмĕрти каррттинче Пăлхар хулине Каспи тинесĕ хĕрринче, Атăл вуррин сулахай енче, вырнаçтарнă, Сувар хулине — вурăран сылтăм енче (хальхи Дагестан çĕрĕ çинче теме пулать). Вăл асăнакан палхарсем тата суварсем Византи (Рум) тĕлĕнче паларăннă, урахла каласан, хазарсен тата Дунайçи палхарсен çĕрĕ çинче. Хасарсен каганатне 965-мĕш çулта аркатнă, дунайçи пăлхарсене — 1018-мĕш çулта. Çапла вара Махмуд Кашгарий çавăн хыççăнхи тата çавăнта, Каспи таврашĕнче (çавăн пекех Хура тата Азов тинĕсĕсем енче те пулас), пурăннă сăварсемпе пăлхарсем пирки çырать. Махмуд Кашгарие ĕненес пулсан, вăл тĕлелле огур чĕлхилле пăлхарсемпе сăварсем печенегсен тата/е огузсен тата/е кыпчаксен (кумык-карачай-балкар айушкăн) чĕлхисем çине куçасси вĕçленнĕ темелле — дунайçи палхарсем те кăнтăр славяна тухнă хыççăн. Этнонимĕсем вара сыхланкаласа юлнă.>
Суваризм çуралса малалла аталанни
Суваризм никĕсĕсене XX ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче шырамалла. Тикĕс мар репутациллĕ   Н.Я.Марр академик çапла çырса хăварнă  :
Çаклаткăч
Çаклаткăч — тумтир, атă-пушмак, галантерея тата ытти япала пайĕсене пĕр-пĕринпе пĕлештермелли хатĕр.
Суваризм (юхăм)
Суваризм çуралса малалла аталанни
Чылай вăхăт хушши академикĕн çак сăмахĕсене пит асăрхасах та кайман пулмалла. Темĕнле Аристах Сперанский 1914-мĕш çултах каланине пушшех те асăрхаман пулĕ.
Кунсăр пуçне Н. А. Спасскийĕн «Очерки по родиноведению: Казанская губерния» ĕçне палăртамалла. Кун пирки В. Д. Димитриев çапла çырать :
Çаклаткăч
Асăрхавсем
Категори:Тумтир Категори:Тум
Суваризм (юхăм)
Суваризм çуралса малалла аталанни
Тата тепĕр цитата:
Ашмаринĕ, Смолинĕ, Маррĕ Пыраççĕ республикĕме. — Яхват, — тет пĕри. — Тен, пăлхар-и? — Шумер, — тет тепри темме.
Ку йĕркесене Петĕр Хусанкай çырнă ("Паянхи поэма", 1930). Куратпăр ĕнтĕ, кунта суваризм  ÿкерĕнме ĕлкĕреймен-ха.
Акă 1944-мĕш çулта КПСС Тĕпкомĕн Тутарстанпа тутар историйĕ пирки паллă йышăнăвĕ тухать. Вăл тутарлăхри мĕнпур япалана Ылттăн Уртапа çыхăнтарма чарать. Атăлçи Пăлхарпа çеç çыхăнтарма юрать имĕш. Анчах та лешĕ чăннипе чăвашсемпе çыхăннă. Çавна кура Атăлçи Пăлхар еткерне çак икĕ халăх хушшинче епле пайлас ыйту сиксе тухать. Вара хăшĕсен пуçне чăвашсене "сăвар" текеннисене тăсса парас шухăш-идея пырса кĕрет темелле. Ахăртнех, унччен Н.Я.Марр мĕн каланисене аса илсе пулас çав еннелле каллех çаврăннă.
1954-мĕш çулта украин ăславçи-арабçи "Чуваши и булгары по данным Ахмеда Ибн-Фадлана" кĕнеке пичетлесе кăларать. Çавăн пекех вăл, А.П.Ковалевский, çырнă е хатĕрленĕ ытти кĕнекисене те палăртмалла. "Чуваши и булгары по данным Ахмеда Ибн-Фадлана" кĕнеке 1964-мĕш çулта Шупашкарта тепĕр хут пичетленсе тухнă. А.П.Ковалевский асăрханă тесе шутланакан "суваз" сăмах, пĕртен-пĕр хут çеç тĕл пулаканскер, Ибн-Фадлан алçырăвĕнче ак çакăн пек контекстра палăрать:
Кунсăр пуçне, [йăхсене] вăл куçса кайма ыйтнă; "суваз" текен халăха чĕнсе илнĕ те хăйпе пĕрле куçма хушу панă. [Лешсем] ăна итлемен. Çапла вара [вĕсем] икĕ ушкăна уйрăлнă.
Çакăнта тĕл пулакан "суваз" сăмаха Ковалевскийччен "суван" пек вуланă тĕпчевçĕсем. Н.И.Егоров вара А.П.Ковалевский ăнлантарăвне хирĕçлет :
<Куçару: Пăнчăна саспалли айĕнчен куçарса лартнă май ун çийĕнчи "сувар" форма "суваз" пулса тăнă. "Суваз" формăна чăннипех пулнă пек шутласан та, вăл фонетика саккунĕсем тăрăх паянхи "чăваш" формăна куçма пултарайман, мĕншĕн тесен вăтам пăлхар чĕлхинчи сăмах умĕнхи [с] сасă [ч] сасса куçаймасть, çавăн пекех вăтам пăлхар чĕлхинчи [з] сасă ([р] сасă пушшех те) чăваш чĕлхинчи [ш] сасă пулаймасть.>
Р.Х.Фахрутдинов татах та вичкĕнреххĕн хирĕçлет :
<Куçару: "Суваз" йăхĕ — куçкĕрет шутласа кăларнăскер, чăвашсен несĕлĕсене тупассипе çыхăннăскер... Хăшпĕр чăваш тĕпчевçисен (В.Д.Димитриев, В.Ф.Каховский ...) турткаларăшĕсем; "сван" — "суваз" — "чуваш" трансформаци лингвистикăлла ансат эквилибристикăпа çыхăннă... Çавна кура аваллăхра та, паянлăхра та "суваз" шырамалли нушасем çук тата ăна "чăваш" туса хума та кирлĕ мар... "Пăлхар-сăваз" историне ăнлантарса хăшпĕр авторсем çавăн пек халапсем патне пырса тухаççĕ.>
Кунта асăннă В.Д.Димитриев, В.Ф.Каховский тата ыттисем те чăннипе суваристсем пулман, вĕсем А.П.Ковалевский гипотезине тиркевсĕр, тĕплĕ тишкерÿсĕр йышăннă е, йышăнмасан та, шел пулин те, татăклăн сирсе яман. Çавă çеç. Анчах та тиркевсĕр йышăннине кура, сисмесĕрех, хăйсен вăхăтĕнчи тата малашнехи суваризм юхăмне çирĕпленме пулăшнă. В.Д.Димитриев, А.Б.Булатов ярса панă материалсемпе усă курса, авалхи (Кавказри) савирсемпе чăвашсен тĕнĕсене танлаштарса тĕпченĕ. Паллах, ку япала та суваризм "арманне" аварттарнă. Сăмах май каласан, В.Д.Димитриев "А.П.Ковалевский теорийĕ" пирки çапла калани пур : .<Куçару: пĕтĕмлетĕве нимĕнле чăнлавсемпе çирĕплетмен тата çирĕплетме те пултарайман. Апла пулин те А.П.Ковалевскийĕн тата çавăн пекех А.П.Смирновăн никĕслевсĕр гипотези чăваш тĕпчевçисене витĕм кÿнĕ...>