cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Собачья (Катунь юппи)
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Вологин Александр Дмитриевич
Вологин Александр Дмитриевич — (08.10.1924-17.10.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 65-мĕш çарĕн 37-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 118-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн пулемётчикĕ, гварди кĕçĕн сержанчĕ.
Плезир
Плезир (Plaisir) — Франци коммуни, Иль-де-Франс регионӗ, Ивелин департаменчӗ.
Халӑхӗ — 31074 ҫын (2011).
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Ротентурм (Швиц)
Ротентурм (Швиц), (Rothenthurm SZ) — Швейцарири коммуна, Швиц кантонне кĕрет.
Швиц тăрăхне кĕрет. 2081 çын пурăнать (2007). Официаллă код —  1370.
Каçăсем
Категори:Швиц кантонĕн хулисем
Иоанн Турăсăмахçă
Иоа́нн Турăсăмахçă, Иоа́нн Зеведе́ев ( «Йоханан», ) — Вуниккĕ апостолран пĕрри, Зеведей ( ывăлĕ, Йоханан Бен-Заведи), çаплах Турăсăмахçă тенĕскер, евангелист, Иаков апостол пиччĕшĕ. Марк Евангелинче шăллĕпе иккĕшне Иисус «Аслати ывăлĕсем» (Воанергес) тенĕ.
Каçăсем
Категори:Апостолсем Категори:Евангелистсем Категори:I ĕмĕрти христиан сăваплисем Категори:Пĕрлĕ Чиркĕвĕн сăваплисем
Шерсунаёль
Шерсунаёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Исакова юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Тарипат-Яга
Тарипат-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Мăн Ою юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 44 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 50 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Архимед саккунĕ
Principio di Archimede galleggiamento.png ишевĕ. Архимед вăйĕ (F_A) ĕскерĕн йывăрăшне (F_p) шайлаштарать: F_A = F_p ;
Архимед вăйĕ йывăрлăх вăйĕпе малсăлтавланать те, вăл йывăрăшсăрлăхра çук.
Архимед саккунĕпе килĕшÿллĕн, асаннă тапса кăларакан вăй ак çапла :
кунта:
Каçăсем
Категори:Физика саккунĕсем тата танлăхĕсем Категори:Гидростатика Категори:Архимед Категори:Вăй Категори:Ишев Категори:Аэростатика
Тăрăх (координат)
Асăрхавсем
Категори:Геодези * Категори:Географи терминĕсем Категори:Астрономи Категори:Географи
Тĕрек
Тĕрек:
Ыттисем
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Григорка
Григорка —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Решетиха юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 12 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Дякин Михаил Васильевич
Дякин Михаил Васильевич  — (25.07.1914(12)-29.04.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 26. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çеçенхир фрончĕн 7-мĕш гварди çарĕн 72-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 229-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн артиллери пуçлăхĕ, гварди капитанĕ.
О’Кей (хăтланăш)
О’Кей (окей, символ Unicode U + 1F44C «👌»  ) — уйрăм хăтланăш
Каçăсем
Категори:Хăтланăшсем
Хĕвел энергетики
thumb|300px|Хĕвел шевлисем çĕре çитнин картти Хĕвел хăвачĕ — Хĕвел çутине усă курса менле те пулин хăват тăвассипе çыханнă альтернативлă энергетикăн пайĕ. виде Хĕвел энергетики вĕçĕмсĕр пулса таракан хăватăн çалкуçĕсене усă кураса экологи енчен таса шутланать, ĕçленĕ вăхăтра сиенлĕ каяшсем çутçанталăка кăлармасть.
Хĕвел электроэнергетики
1985-мĕш çулта пĕтĕм çĕр çинчи хăвачĕ 0,021 ГВт пулнă. 2005-мĕш çулта тенчере фотоэлементсем тăвасси 1,656 ГВт çитнĕ.
Юде-Сяд-Яга
Юде-Сяд-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Кара тинĕсĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Кызыл-Яр (кӳлĕ)
Кызыл-Яр — Раççей территоринчи кӳлĕ. Крымнче вырнаçнă. Тобе-Чокрак юханшыв юхса кĕрет,  юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 8 км².
Юде-Сяд-Яга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Кызыл-Яр (кӳлĕ)
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Крымн кӳллисем
Юде-Сяд-Яга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Хĕвел энергетики
Хĕвел электроэнергетики
255px|thumb 255px|thumb
Литература
Категори:Хĕвел хăвачĕ Категори:Сапаланчăк хăват Категори:Энергетика Категори:Экологи
Ватă-хурах
Ватă-хурах (Старики-разбойники) — Мосфильм киностудире Эльдар Рязанов режиссёр 1971 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Пуш уйăхĕ (Левитан ӳкерчĕкĕ)
Пуш уйӑхӗ — вырăс ÿнерçи Исаак Левитанӑн (1860—1900), чи паллӑ ӗҫӗсенчен пӗри. 1895 çулта ăсталанă сăрă ÿнер хайлавĕ. Сӑрӑ хайлавӗ Мускавра, Патшалăх Третьяков галереинче упранать, (инв. 1489). Пысӑкӑшӗ — 60 × 75 см.
Ку ӗҫе Левитан 1895 ҫулхи пуш уйӑхӗнче, Тверь кӗпернинче Горкара пурӑннӑ чух ӳкернӗ. Сӑрӑ ӗҫӗ 1896 ҫулхи куравра пулнӑ, ҫав ҫулах ӑна Павел Третьяков туяннӑ.
Каҫӑсем
Категори:Ӳнер Категори:Ӳкерчĕксем, алфавитпа Категори:Пейзажсем
Йывăрăшсăрлăх
Йывăрăшсăрлăх — гравитацин е урăх массăллă вăйсен  (ĕскер хăвăртланса куçнă чухне пулакан инерци вăйĕн, сăмахран) витĕмĕнчи ĕскерĕн тĕревпе е çаккăçпа хире-хирĕç вăйăм çук  тăрăмĕ.
Ланасса
Ланасса Ланасса (ав. грек. Λάνασσα, п. эрч. IV—III ӗмӗрсем) — Сицили патши Агафокл хӗрӗ, Эпир патши Пирр арӑмӗ, Эпир патши Александр II тата пӗр версипе, ҫӑрпуҫ Гелен амӑшӗ.
Каҫӑсем
Категори:Агафокл Категори:Полиоркет I Деметрий арăмĕсем Категори:Агафокл Категори:П. эрч. III ĕмĕрти тăрăмçăсен арăмĕсем Категори:Эпир тăрăмçисен арăмĕсем
Буршик Иосиф
Иосиф Буршик — (11.09.1911(29.08)-30.06.2002), 1-мĕш Украина фрончĕн 38-мĕш çарĕн 51-мĕш перевçĕсен корпусĕн пулнă 1-мĕш уйрăм чехословаки пехота бригадин танк батальонĕн танк ротин командирĕ, подпоручик, Совет Союзĕн Паттăрĕ. Указ дати - 21.
Кардешка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Пуçламăш шкул
Пуçламăш шкул, çавăн пекех элементарлă шкул — вăтам шкулăн чи аялти пайĕ.
Çавăн пекех
= Асăрхавсем ==
Литература
Категори:Шкул Категори:Вĕрентӳ
Собачья Тихая
Собачья Тихая — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Собачья юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 7 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Ножан-сюр-Марн
Ножан-сюр-Марн (Nogent-sur-Marne) — Франци коммуни тата хули.
Пӳлев
Пÿлев — гидротехникăлла хапав.
Литература
* Категори:Гидротехника Категори:Шыв Категори:Хапавсем
Донузлав
Донузлав — Раççей территоринчи кӳлĕ. Крымнче вырнаçнă. Старый Донузлав, Донузлав, Бурнук, Чернушка юханшыв юхса кĕрет,  юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 48,2 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Крымн кӳллисем
Панисский Исток
Панисский Исток — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Паня юппин сулахай çыранпа вăрринчен 122 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Коломенский Андрей Александрович
{{Ăсчах {| style="background:transparent" {{!}}- {{!}} {{РСФСР тава тивĕçлĕ ăслăх тата техника ĕçченĕ}}{{!!}}{{Ленин парни|1959}}{{!!}}{{СССР патшалăх парни|1981}}{{!}}}СССР ĂА Президиум парни(1957){{!}} {{!}}} {{!}}} }}
Андрей Александрович Коломенский  – (12.07.1920 - 18.08.1990) -  профессор, физика-математика ăслăхĕсен докторĕ, теори физики тата хăвăртлатакан техника сферинче ĕçленĕ чаплă совет физикĕ. Краснодар хулинче çуралнă.
1942-мĕш çулта Горький университетне пĕтерсен хăйĕн ирĕкĕпе вăрçа кайнă. Воронеж, 1-мĕш, 2-мĕш, 3-мĕш Украина ффрончĕсенче пехотăра хĕсметре тăнă. Фронтра 3 хут аманнă. Çар тивĕçне лайăх тытнăшăн 3 орденпа 8 медаль илнĕ. 1944-мĕш çулта КПСС пайташне йышăннă.
1946-мĕш çулта демобилизациленĕ.
Ĕçĕсем
Коломенский профессор 248 ĕç ытла пичетленĕ, вĕсем хушшинче 200 ытла ăслăх ĕçĕ, 4 монографи.
Тĕп публикацисем:
Асăрхавсем
Категори:ССРС физикĕсем
Шеръёль
Шеръёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Велью юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Пенза районĕ
Пе́нза райо́нĕ — Пенза облаçĕн (РФ) администрациллĕ-территориллĕ виçи (район) тата муниципаллă йĕркеленĕвĕ (муниципаллă район).
Администраци центрĕ — Кондоль сала.
Нахимов орденĕ (СССР)
Нахимов орденĕ — Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи вăхăтĕнчи совет флот чыславĕ.
Раççей Федерацин орденĕ
Ытти хăшпĕр орденсемпе пĕрле Раççей Федерацин чысĕсен шутне кĕртнĕ, анчах чысламан
Бердюжиха ( Елбань юппи)
Бердюжиха  — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Елбань юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  16 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Çумăр хыççăн. Плёс
'''Çумăр хыççăн. Плёс''' — вырăс ÿнерçи Исаак Левитанӑн (1860—1900), чи паллӑ ӗҫӗсенчен пӗри. 1889 çулта ăсталанă сăрă ÿнер хайлавĕ.
Сӑрӑ хайлавӗ Мускавра, Патшалăх Третьяков галереинче упранать,(инв. 1480). Пысӑкӑшӗ — 80 × 125 см.
Каҫӑсем
Категори:Ӳнер Категори:Ӳкерчĕксем, алфавитпа Категори:Пейзажсем
Пенсне (альбом)
Кун-çулĕ
Альбом валли юрăсене 2009 çултанпа хайланă.
Каçăсем
Альбом страници Григорий Лепсăн официаллă сайтĕнче
Категори:Григорий Лепс альбомĕсем
Гусар баллади
Гусар баллади (Гусарская баллада) — Мосфильм киностудире Эльдар Рязанов режиссёр 1962 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Алексеев Анатолий Дмитриевич (лётчик)
Алексеев Анатолий Дмитриевич (лётчик) — ( – ), Çурçĕр тинĕс çулĕн поляр авиаци управленин пилочĕ,, Совет Союзĕн Паттăрĕ ,. Указ дати -.
Уэдделл тинĕсĕ
мини|left| мини|Уэдделл тинĕсĕ Уэдделла тинĕсĕ  (Weddell Sea )Кăнтăр океанăн атлантика секторĕнчи тинĕс. Лаптăкĕ 2 920 000 км2.
Антарктика çурутравĕпе (анăçра) Котс Çĕрĕ (тухăçра) хушшинче вырнаçнă. Кăнтăр çыранĕ Ронне тата Фильхнер шельф пăрлăхĕсен херринчен тарать. Унтан темиçе çултан пĕрре питĕ пысăк айсбергсем катăлса кайаççĕ.
Кăнтăр Парова-Яха
Кăнтăр Парова-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Тулгомы-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 20 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 37 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Травиата
мини|справа|Фанни Сальвини-Донателли, пĕрремĕш Виолетта Травиата (1853) (La traviata «ӳксе юлнăскер», «аташнăскер», traviare — çулран çухалса каясси) — Джузеппе Верди композиторăн Франческо Мария Пьяве А. Дюма-ывăлĕн «Дама с камелиями» романĕ тăрăх çырнă либреттипе кĕвĕленĕ опера. Пĕрремĕш хут «Травиатана» халăха 1853 çулхи пуш уйăхĕн 6-мĕшĕнче Ла Фениче опера театрĕнче Венецире кăтартнă, ку ăнăçуллă пулман пулин те, çĕнĕлле çырса лайăхлатсан, вăл чи чаплă та паллă халăх юратакан операсен йышне кĕрет. Европăри куравсем Дюман «Дама с камелиями» тухнипе пĕр вăхăталла пулаççĕ.
Операн хăй вăхăтĕнчи уйрăмлăхсем: 1) тĕп паттăра суйласа илни — сывалми чиртен вилекен куртизан хĕрарăм, 2) операра пулса-иртни хăй вăхăтри Парижра пырать (19-мĕш ĕмĕр варри).
«Риголетто» тата «Трубадур» операсенчи пекех, Верди «Травиатара» драма тĕп вырăнне хăйĕнчен çын пĕрлĕхĕ пăрăнса тăнă паттăра вырнаçтарнă.
Опера ăшлăхĕ
Операн чăн партитури виçĕ акт çине пайланать: пĕрремĕш пулăм Виолетта килĕнче, иккĕмĕш — унăн хула тулашĕнчи çуртĕнче тата Флора Бервуа керменĕнче, виççĕмĕш — Виолеттан юлашки килĕнче пулса иртет.
Иккĕмĕш акчĕ ытла та вăрăм пирки ăна икĕ пая пайлама пуçланă, паянхи кун «Травиатана» тăватă пулăмлă, виçĕ антрактлă опера пек лартаççĕ.
I акт
Юпа уйăхĕ, XIX ĕмĕр варри, Париж
Куртизанка Виолетта Валери хăйĕн чаплă килне хăнасене чĕннĕ. Ăна нумай пулмасть Парижа килнĕ çамрăк çынпа, Альфред Жермонпа паллаштараççĕ, вăл ăна туйма пĕлнипе, хăйĕн хальхи еркĕнĕнчен, барон Дуфольтан ытларах килĕшет. Жермон та пĕрре курсах Виолеттана юратса пăрахать. Вăл юратуна халалласа хĕрÿллĕ тост калать. Кĕтмен-çĕртен ÿсĕрме пуçланă Виолеттан пÿлĕмрен пăрахса тухма тивет, Альфред унăн хыççăнах пырать. Вăл хăйĕн чунне уçса парать, пурнăçне улăштарса хăйĕнпе кайма чĕнет. Виолетта ăна хăй юратма пĕлменнине калать (дуэт Un di, felice, eterea) вара каччăна асăнмаллăх камели чечекне парнелет, вăл шанса типсен, Альфредăн ăна тавăрмалла пулать. Хăнасем саланаççĕ. Альфред сăмахĕсем куртизанка чунне тивнĕ. Лăпланас тата тунсăхлă шухăшĕсене сирес шутпа вăл кĕвĕ итлет.
II акт
Кăрлач, Париж таврашĕнчи çурт
Виолетта Альфреда итлесе хупăрах пурнăçпа пурăнать, халĕ савнисем Париж таврашĕнчи çуртра пурăнаççĕ. Ăнсăртран Альфред хăйĕн савни унран вăрттăн хăйсен хальхи пурнăçне çитерме хăйĕн пурлăхне сутнине пĕлсе илет. Намăсланса вăл Парижа, кăштах та пулин укçа-тенкĕ тупса илес шутпа каять. Вăл килте çук чухне вĕсен патне Жорж Жермон, Альфредăн ашшĕ пырать, вăл шутланă тăрăх, куртизанка ывăлĕн ятне çех мар, пĕтĕм çемье ятне ярать: унăн пулас кĕрÿшши Альфред Виолеттана пăрахмасан çураçуне пăсса унăн хĕрне качча илменнипе юнаса хăратать. Альфред ашшĕ юратуллă çыхăнусене татма хистет. Виолетта хăй туберкулезпа чирленине тата кĕçех вилмеллине пĕлет, çавăнпа та Жермона-аслипе килĕшет. Вăл Альфреда сывпулашуллă çыру хăварса тухса каять. Таврăнсан Альфред çыру тупать, вăл Виолетта ăна укçашăн пăрахнă тесе шутлать. Çыруран вăл хĕр малтанхи пурнăçа таврăнма шутланине пĕлет. Жорж Жермон ывăлне киле чĕнет, анчах лешĕ килĕшмест. Кĕтмен-çĕртен вăл бала кайма Виолетта юлташĕнчен Флора Бервуаран йыхрав тупать. Альфред Парижа таврăнса улталанăшăн тавăрма шут тытать.
Виолетта барон Дуфольпе кĕрет, анчах та вăл хавассăр: вăл савнипе уйрăлнишăн кулянать. Хăнасен хушшинче Альфред та пур, паян унăн картла выляс ăнăçу пур. Вăл баронпа тавлашу шырать. Виолетта, çамрăкăн пурнăçĕшĕн шикленсе, Альфреда пăрахса кайма ыйтать. Вăл хĕрĕпе пĕрле çех кайма килĕшет; Виолетта килĕшмест, çилленсе вăл хăй Дуфоле юратнине пĕлтерет. Кĕвĕçÿллĕ Альфред пур хăнасене те пухса Виолеттана, выляса илнĕ укçине юратушăн тÿленĕ пек пичĕ çине пăрахса кÿрентерет. Виолетта тăнне çухатса урайне ÿкет. Альфредăн ашшĕ ывăлне уншăн ӳпкелет. Дуфоль тупăшуçине ырала тухма чĕнет. Виолетта Альфреда чăннине уçса парайманнипе хурланать.
III акт
''Нарăс. Виолетта пӳлĕмĕ''
Виолеттан чирĕ шала кĕрет, вăл тинех вырăнĕ çинчен те тăраймасть, вара Аннине ятлă тарçине мĕн пур укçине чухăнсене салатса пама хушать. Ăна аслă Жермон çырăвне параççĕ; вăл çырнă тăрăх, ырал вăхăтĕнче унăн ывăлĕ барона амантнă унăн вăхăтлăха чикĕ леш енне кайма тивнĕ, кĕçех вăл таврăнма кирлĕ — анчах та старик намăсне чăтаймасăр, Виолеттана Альфреда пăрахма хăй хистенине уçса парать. Уçă чÿрече витĕр Виолетта патне кĕвĕ сассипе халăх шавлани илтĕнсе çитет Парижра карнавал! Сасартăк Альфред таврăнса çитет, телейлĕ савнисем малашнехи пурнăç çинчен ĕмĕтленеççĕ, анчах та Виолетта хавшасах пырать. Альфред ăна юратнине калать, вăл ăна медальон парнелет, унпа Альфредăн пулас çураçнă хĕрĕн çÿремелле. ниçта кайса кĕрейми Альфред ăна хăйĕнпе юлма ыйтать, вăхăтлăха Виолетта хăйне вăй кĕнине туять, вара Альфред аллинчех вилсе каять.
Прототипсем
мини|слева|Мари Дюплесси, Камиль Жозеф Этьен Рокплан ÿкерчĕкĕ Опера «Дама с камелиями» роман тăрăх çырнă май, тĕп пулу-иртÿ те чăн пулнинчен тăрать, опера паттăрĕсене те пурнăçран сăнарласа илнĕ. Виолеттана париж паллă куртизанки Мари Дюплессирен çырса илнĕ, вăл хитре çех мар, тата питех те ăслă хĕрарăм шутланнă. Дюплессине килĕштерекенсен хушшинче Александр Дюма-ывăл та пулнă. Дюплессипе уйрăлса кайнишĕн Дюма-ашшĕ шутланать. Парижа таврăнсан, Дюма-ывăл савнипе тĕл пулайман — вăл туберкулёзран 1847 çулта вилсе кайнă. Темиçе вăхăтран «Дама с камелиями» роман тухать. 1848 çулта романа театрта лартма çурса хатĕрленĕ, анчах тăватă çултан тин театрта лартма ирĕк панă, унччен ăна намăссăр тесе ятланă.
Виолетта сăнарĕн юрăçисем
Тĕрлĕ çулсенче Виолетта сăнарне тĕрлĕрен чаплă юрăçсем пурнăçланă. Вĕсен хушшинче — Личия Альбанезе, Елизавета Шумская, Рената Тебальди, Г. Диомидова, Мария Каллас, Тереза Стратас, Монсеррат Кабалье, Галина Вишневская, Беверли Силлз, Джоан Сазерленд, Рената Скотто, Кристина Галлардо-Домас, Анна Нетребко, Амалия Гогешвили, Диана Дамрау тата ыт. те.
Кинематограф
«Травиата» — Франко Дзеффирелли фильм-опери, Итали, 1982 (1983) çул.
Вылякансем: Виолетта — Тереза Стратас, Альфред — Пласидо Доминго, Жермон — Корнелл МакНейл, Метрополитен Опера театрĕн хорĕпе оркестрĕ, дирижёр — Джеймс Левайн, ташă солисчĕсем: Екатерина Максимова тата Владимир Васильев.
Дякин Николай Петрович
Дякин Николай Петрович  — (10.05.1904(27.04)-23.04.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 4-мĕш гварди танк çарĕн 5-мĕш гварди танк механизăмланă корпусĕн артиллери командующийĕ, гварди полковникĕ.
Тарка-Се
Тарка-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Няхр-Тарка-Яга юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 3 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Шайтан (кӳлĕ)
Шайтан — Раççей территоринчи кӳлĕ. Киров облаçĕнче вырнаçнă. нет юханшыв юхса кĕрет,  юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,02 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Киров облаçĕн кӳллисем
Лаптăк (пĕлтерĕшсем)
Лаптăк:
Дрё
Дрё (Dreux) — Франци хули, Эр и Луар (Орлеана) департамӗнче, Блэз юханшывӗ ҫинче, Парижран хӗвеланӑҫнелле 74 км вырнаҫнӑ.
Агломераци 78 коммунаран тӑрать, халӑхӗ 112 000 ҫына яхӑн пулать.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Пушар
Каçăсем
(файл меток KMZ для Google Earth)
Категори:Çунни Категори:Инкексем Категори:Çутçанталăкри инкексем
Çамрăккисем
«Çамрăксем» (Молодые) — Александр Андреевăн «Рассудите нас, люди» романĕпе ӳнерленĕ совет илемлĕ фильмĕ.
Сугары
Сугары — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Кадрин юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 47 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Катрома
Катрома — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кубена юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 151 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 52 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Нага Панчами
Индуизмăн Агни Пурана, Сканда Пурана, Нарада Пурана тата Махабхарата сăваплă кĕнеке те Нагасен истори пур.
Литература
Категори:Индуизм уявĕсем Категори:Инди уявĕсем
Хăтланăш
Хăтланăш (вырăсла Жест, gestus «ӳт-пӳ куçăмĕ») — уйрăм çын хăйĕн кĕлеткипе е кĕлеткен пайĕсемпе (алăсемпе, алри пӳрнесемпе, пуçа сĕлтсе, пултарайсан, хăлхасене вылятса т.ыт.те) хăшпĕр пĕлтерĕше палăртни е шухăшлă ĕç туни/калăплани, тĕплĕн каласан, паллă е символ кăтартни.
Çакнашкал хăтланăшсем калаçнă майăн е калаçмасăрах пулса пыма пултараççĕ.
Каçăсем
*
Гусинка (Мажица юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Заттель (Швиц)
Заттель (Швиц), (Sattel SZ) — Швейцарири коммуна, Швиц кантонне кĕрет.
Швиц тăрăхне кĕрет. 1618 çын пурăнать (2007). Официаллă код —  1371.
Каçăсем
Категори:Швиц кантонĕн хулисем
Лабиринт (Григорий Лепс альбомĕ)
«Лабиринт» — Григорий Лепсăн студири улттăмĕш 2006 çулхи çу уйăхĕнче тухнă альбомĕ. «Лабиринт», «Вьюга» тата «Она» юрăсене видеоклип тунă. Тетелре çаплах «Рок-н-ролл» юрăн официаллă мар клипĕ пур.
Каçăсем
Категори:Григорий Лепс альбомĕсем
Лежнин кӳлли
Лежнин — Раççей территоринчи кӳлĕ. Киров облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,02 км².
Владимиров Юрий Андреевич
Юрий Андреевич Владимиров  – (1932, Чăваш АССР, Канаш районĕ, Чарпуç ) - совет тата раççей биологĕ, биологи ăслахĕсен тухтарĕ (1968), профессор, СССР МĂА (1988,  1992 çултан — РМĂА, 2013 — РĂА) академикĕ, СССР патшалăх премин лауреачĕ. Мускав патшалăх университечĕн фундаменталлă медицина факультечĕн медицина биофизики кафедрин пуçараканĕ тата ертӳçи, "Journal of Free Radical Biology and Medicine", "Journal of General Physiology and Biophysics", "Биофизика", "Биологические мембраны", "Toxicology" журналсен редколлеги пайташĕ
Нумай çул хушши Иккĕмĕш Мускав медицина институчĕнче биофизика кафедрин ертӳçи пулнă.
Каçăсем
Категори:Биологи ăслăхĕсен тухтăрĕсем Категори:СССР МĂА академикĕсем Категори:РМĂА академикĕсем Категори:РĂА пайташĕсем Категори:Канаш районĕнче çуралнисем Категори:Биологсем, алфавитпа
Бесштанка
Бесштанка — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Койниха юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  69 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Çăхав кĕнекине парăр
Ҫӑхав кӗнеки парӑр (Дайте жалобную книгу) — Мосфильм киностудире Эльдар Рязанов режиссёр 1965 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Торф пушарĕ
Торф пушарĕ — çутçанталăкри территорисенче, инкек пулса, çĕр çинчи торф сийĕ çунни.
Асăрхавсем
Категори:Вăрман пушарĕсем Категори:Торф Категори:Инкексем Категори:Çутçанталăкри инкексем
Бурындин Андрей Александрович
Бурындин Андрей Александрович — (13.09.1920-14.02.1992), 1-мĕш Беларуç фрончĕн 2-мĕш гварди кавалери корпусĕн 4-мĕш гварди кавалери дивизин 16-мĕш гварди кавалери полкĕн миномёт взвочĕн командирĕ, гварди старшини, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 31.
Пичке
Пичке — апат-симĕç, ĕçме е ытти шĕвек тата ытти япала хумалли-упрамалли шăнăçтарăш. Ӗлӗк-авал консервациленӗ пулӑ (сельд) пекех, упрама, пиҫсе ҫитмешкӗн тата шӗвек турттарма усӑ курнӑ. Пичке евӗрлӗ савӑт-сапа ячӗ ламельсенчен, авӑнчӑк е ҫук, тимӗр ҫаврашкасене ҫыпӑҫтарса лартнӑ bottamedi теҫҫӗ.
Пичкесем пысăккисем те, пĕчĕккисем те (сăмахран, сĕтел çине лартмалли) пулаççĕ.
Ҫырса кӑтартни
Пичкерен эпир ялан тенӗ пекех пысӑк виҫесемпе чӳлмексене, ҫавнашкал савӑтсене (пичкесене, символсене, тина) виҫепе виҫме, темиҫе литртан пуҫласа темиҫе теҫетке гектар таран тӗрлӗ майсем тума пултаратпӑр. Вӗсене тума чи лайӑх йывӑҫпа (ытларах кивелнипе пичке валли усӑ кураҫҫӗ) юман, сӑмахран, юман, е черешня йывӑҫҫи; хӑш-пӗр чухне каштан, акаципе тата тӗрлӗ йышши кенӑпа усӑ кураҫҫӗ.
Гуська
Гуська —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Молога юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 156 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Пичке
Ҫырса кӑтартни
Пӗр пӳлӗмре (литрсенче) пичкене апат-ҫимӗҫрен аслӑ диаметр илме пултаратӑр (дм) кӗҫӗн диаметр (дм) тӑршшӗ (дм) 0,82.
Гуська
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Пичке
Ҫырса кӑтартни
Параппан тӗпӗнче, йӗри-тавра шӑтӑк пур, "вилка", "тонка" ятлӑ, ҫав шӑтӑкра "корица" тухса тӑрать, унӑн вӑрӑмӑшӗпе йывӑҫ цилиндр туса тухнӑ, ун урлӑ пичкене эрех тултарать. Корица, шакканӑ хыҫҫӑн, spigot ҫинчен ҫапса антарнӑ.
Гуська
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Пичке
Асăрхавсем
Категори:Шăнăçтарăшсем Категори:Пичкесем
Улатимĕр çулӗ (Левитан ӳкерчĕкĕ)
Улатимĕр çулӗ — вырăс ÿнерçи Исаак Левитанӑн (1860—1900), чи паллӑ та пысӑк ӗҫӗсенчен пӗри. 1892 çулта ăсталанă сăрă ÿнер хайлавĕ. Сӑрӑ хайлавӗ Мускавра, Патшалăх Третьяков галереинче упранать, (инв. 1485). Пысӑкӑшӗ — 79 × 123 см.
Каҫӑсем
Категори:Ӳнер Категори:Ӳкерчĕксем, алфавитпа Категори:Пейзажсем
Пирр
Пирр (лат. Pyrrhus ав.-грек. Πύρρος «хӗрлӗ, ҫулӑм пек»: ҫуҫӗн тӗсӗ пирки пулма пултарать; 319 — п. эрч. 272 ) Пирридсен йӑхӗнчен пулса тухнӑ — Эпир (307—302 тата 296—272 п. эрч.) тата Македони (288—285 тата 273—272 п. эрч.) патши, эпир ҫарпуҫӗ, Римӑн чи вӑйлӑ тӑшманӗсенчен пӗри. Тит Ливий тӑрӑх, Ганнибал аслӑ ҫарпуҫӗсен хушшинче Пирра Македони Александрĕ хыҫҫӑн иккӗмӗш вырӑна лартнӑ. Плутарх ҫырнӑ тӑрӑх, Ганнибал ытти ҫарпуҫӗсен хушшинче Пирра чи пултарулли тенӗ, Сципиона иккӗмӗш вырӑна лартнӑ, хӑйне валли виҫҫӗмӗш вырӑн хӑварнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Истори
Пафос
Па́фос е патетика (πάθος — аптăрани, хавал, пăлханни, воодушевление) — аудиторин эмоцине хĕртсе чĕнсе каламалли мел.
Юмбыды-Яха
Юмбыды-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Морды-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 18 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 79 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Пулăмсен юхăмĕ
Пуламсен юхăмĕ — вăхăтăн ăнсăрт саманчĕсенче пулакан пулăмсен умлăн-хыçлăнлăхĕ.
Çăлкуçсем
Категори:Пулаяслăхсен теорийĕ
Щука-Ёль
Щука-Ёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Илыч юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Тăван радио
Тăван радио (Родное радио) — Чăваш Енĕн пĕрремĕш чăваш радиостанцийĕ. Чăваш Ен территоринче тата тетел урлă итлеме пулать.
Каçăсем
Категори:Раççей радиостанцисем Категори:Чăваш Ен радиостанцисем Категори:Шупашкар радиостанцисем Категори:Чăвашла радиостанцисем Категори:Мусăк радиостанцисем
Шильтигайм
Шильтигайм (Schiltigheim) — ҫурҫӗр-хӗвелтухӑҫ Франци коммуни, Гранд-Эст регионӗнче, Анат Рейн департамӗнче, Страсбур тавралӑхӗ,
Лаптăк (архитектура)
Лаптăк — хулара е ялта йĕркеленнĕ е ятараласа йĕркеленĕ уçлăх. Петĕр Хусанкай çапла çырнă:
Шильтигайм
Шильтигайм кантонӗ.
Лаптăк (архитектура)
Лаптăкра — чиркÿ, ун умĕн Революци çĕкленет! "Кĕтÿçе тăвар çарпуçĕ!" — Тет пур халăх, кĕр кĕрлет!
Шильтигайм
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Лаптăк (архитектура)
Хулари лаптăк мĕнлерех вырăнта пулма пултарассине ниçта та кăтартман — те тикĕсех мар вырăнта, те мăкăрăлса тăнă çĕрте, те тÿремре... Кирек ăçта та тума юрать.
Берлин парăнни
Берлин парăнни (Падение Берлина) — Мосфильм киностудире Михаил Чиаурели режиссёр 1949 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1949 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП киноэпопейисем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:Фильмсем:Персонаж:Адольф Гитлер Категори:Фильмсем:Персонаж:Иосиф Сталин Категори:Фильмсем:Персонаж:Георгий Жуков Категори:Берлин пирки фильмсем Категори:Фильмсем:Персонаж:Клим Ворошилов Категори:Фильмсем:Персонаж:Лаврентий Берия Категори:Фильмсем:Персонажсем:Уинстон Черчилль Категори:Фильмсем:Персонаж:Вячеслав Молотов Категори:Фильмсем:Персонаж:Анастас Микоян Категори:Фильмсем:Персонаж:Михаил Калинин Категори:Петр Павленко хайлавĕсене экранизациленисем Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи пирки фильмсем Категори:Фильмсем:Персонаж:Ева Браун
Дятлов Александр Иванович
Дятлов Александр Иванович  — (28.08.1910-27.04.1948), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Балтиçум фрончĕн 10-мĕш гварди çарĕн 29-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 87-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн пулемёт отделенин командирĕ, гварди аслă сержанчĕ.
Патын-Еган
Патын-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Пиковский Еган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  81 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Кихть
Кихть — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кубена юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 14 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 70 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Ыр-хаяр тĕнĕ
Ыр-хаяр тĕнĕ — хут çине, пергамент çине е урăх материал çине çырса çирĕплетмен канонсемсĕр, çырулăхсăр тĕн. Христианлăх мар, Ислам мар, иудаизм мар, буддизм мар. Нумай турăллă тĕн тени те пур, анчах кунашкал тĕнре пĕр аслă Турă та пулма пултарать (сăмахран, авалхи чăваш тĕнĕнчи пек).
Сугаш
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Володин Александр Фёдорович
Володин Александр Фёдорович — (25.11.1914(12)-13.03.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 13. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 40-мĕш çарĕн 4-мĕш гварди сывлăш десант дивизин политотделăн аслă инструкторĕ, гварди капитанĕ.
Ямшăк
Ямшăк — лаша кÿлсе çынсене турттарма кĕрĕшнĕ çынсене çапла каланă.
Каçăсем
Категори:Кивелнĕ профессисем Категори:Профессисем Категори:Почта
Умсăлтавлă пулаяслăх
Умсăлтавлă пулаяслăх —  A пулăм пулассин  B пулăм пулсанхи  пулаяслăхĕ.
Димовка
Димовка —Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Вологда облаçĕ, Новгород облаçĕ, Ленинград облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Граничное кӳлĕ (Граничной елгасы башы)    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Молога пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шыв усравĕ бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Новгород облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем
Ниçтан та мар çын (фильм, 1961)
Таçтан килнĕ çын (Человек ниоткуда) — Мосфильм киностудире Эльдар Рязанов режиссёр 1961 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Крюков Николай Николаевич (актёр)
Николай Николаевич Крюков (8.7.1915, Замытье, Бежецк уесĕ, Тĕвер кĕпĕрни, Раççей империйĕ — 17.4.1993, Санкт-Петербург) — совет/раççей кино/театр актёрĕ. РСФСР тава тивĕçлĕ артисчĕ (1991).
Биографи
Николай Николаевич Крюков 1993 çулхи акан 17-мĕшĕнче вилнĕ. Серафим çăвинче (Санкт-Петербург) пытарнă.
Каçăсем
Категори:1915 çулта çуралнисем Категори:Утăн 8-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1993 çулта вилнисем Категори:Акан 17-мĕшĕнче вилнисем Категори:Пайăр çынсем:Ригăри Михаил Чехов ячĕллĕ вырăс театрĕ Категори:Серафим çăвинче пытарнисем
Алексеев Анатолий Иванович
Алексеев Анатолий Иванович — ( - ), 3-мĕш Украина фрончĕн 37-мĕш çарĕн 15-мĕш гварди стрелоксен дивизин 50-мĕш гварди стрелоксен полкĕн командир çумĕн тивĕçне пурнăçланаканĕ,  Капитан, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати -.
Укăлча умĕнче
Укăлча умĕнче — XX ĕмĕр варринче халăхра, çавăн пекех чăвашсем хушшинчи юрăçсен, пултарулăх ушкăнĕсен репертуарĕсенче анлă сарăлнă  юрăсенчен пĕри. Григорий Хирпӳ композитор Валентин Урташ сăввипе çырнă.
Юррăн сăвви
thumb|Валентин Урташ
Улăх урлă, хир-вăрмансем урлă Варкăшса иртет-и ачаш çил, Саншăнах эп çепĕç юрă юрлăп, Тусăм, эсĕ тусна, тусна аса ил.
Вăйăра та, çывăрма выртсан та Ман умра — шур хурăн, сирĕн кил. Кирек те ăçта кăна пулсан та, Тусăм, эсĕ тусна, тусна аса ил.
Тен, унта та пур-тăр шурă хурăн, Кăтрине лăпкать пуль ачаш çил? Кунта акă саншăн çунса пурăн — Тусăм, эсĕ тусна, тусна аса ил, Тусна аса ил!
Малтанхи куплетсенче юлашки икĕ йĕркине икшер хут юрламалла, чи юлашки куплетра — 3-мĕш тата 4-мĕш йĕркесене.
Юррăн кĕвии
Григорий Хирпӳ композитор.
Каçăсем
Категори:Чăвашла юрăсем Категори:Григорий Хирпӳ юррисем Категори:Чăваш юррисем Категори:Юрăсем, алфавитпа Категори:Валентин Урташ сăввипе çырнă юрăсем
Çĕрулми
Çĕрулми (Solánum tuberósum), — йышне кĕрекен  ăратĕнчи нумай çуллă ӳсентăрансен паранкă тăвакан курăк евĕр ӳсентăран тĕсĕ. Çĕрулми паранкисем кирлĕ апат-çимĕç продукчĕ. Улмасем наркăмăшлă, вĕсенче соланин пуррипе.
Каçăсем
Категори:Агрономи Категори:Йыт çырли йышшисем
Категори:Çимелли ӳсентăрансем Категори:Çĕрулми
Тар-Ю
Тар-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Коротаиха юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 199 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 86 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Ҫуркунне. Пысӑк шыв.
'''Ҫуркунне. Пысӑк шыв.''' — вырăс ÿнерçи Исаак Левитанӑн (1860—1900), чи паллӑ та пысӑк ӗҫӗсенчен пӗри. 1897 çулта ăсталанă сăрă ÿнер хайлавĕ. Ӳнерҫӗ ҫурхи ҫутҫанталӑк хӗллехи ӗнтрӗкрен вӑраннине сӑнарланӑ.
Сӑрӑ хайлавӗ Мускавра, Патшалăх Третьяков галереинче упранать,(инв. 1485). Пысӑкӑшӗ — 64,2 × 57,5 см.
Каҫӑсем
Категори:Исаак Левитан Категори:Ӳкерчĕксем, алфавитпа Категори:XIX ĕмĕрти вырăс ӳкерçисен пейзажĕсем
Мăн Еловка (юханшыв)
Мăн Еловка  — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Мăн Ик (Ик) юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  41 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Льевен
Льевен (Liévin) — Франци коммуни, О-де-Франс регионӗнче, Па-де-Кале департамӗнче, Ланс тавралӑхӗ, Льевен кантонӗ.
Халӑхӗ (2014) — 31 590 ҫын.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Мăн Еловка (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Ыджыд-Анью
Ыджыд-Анью — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Илыч юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Сталинградри çапăçу (фильм)
Сталинградская битва (Сталинградская битва) — Мосфильм киностудире Владимир Петров режиссёр 1949 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1949 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП киноэпопейисем Категори:Фильмсем:Персонаж:Иосиф Сталин Категори:Сталинградшăн çапăçни культурăра Категори:Сталинградшăн çапăçни пирки фильмсем Категори:Фильмсем:Персонаж:Вячеслав Молотов Категори:Николай Виртăн хайлавĕсене экранизациленисем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:Фильмсем:Персонаж:Михаил Калинин
Александр Невский орденĕ (СССР)
Александр Невский орденĕ  — Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи вăхăтĕнчи совет чыславĕ. thumb|100px|[[Почтă марки|Марка, 1944 ç.]]
Каçăсем
Невский Категори:Александр Невский Категори:СССР орденĕсем
Швиц (хула)
Швиц (хула), (Schwyz (Gemeinde)) — Швейцарири коммуна, Швиц кантонне кĕрет.
Швиц тăрăхне кĕрет. 14 186 çын пурăнать (2007). Официаллă код —  1372.
Каçăсем
Категори:Швиц кантонĕн хулисем
Юнды-Яха
Юнды-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Шарапов Шар кӳлмекĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 98 км.
Глоссарий
Глосса пухăмĕ (кĕнеке текстĕнче ют чĕлхери е ăнланман сăмахсене ăнлантарни) тата глоссарисем хăйсем сăмахсар умĕнчи кĕнекесем шутланаççĕ.
Юнды-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Глоссарий
Асăрхавсем
Категори:Сăмахсарсем Категори:Лексикографи
Юнды-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Глоссарий
Асăрхавсем
Глоссарий
Шурбин Геннадий Васильевич
Шурбин Геннадий Васильевич (Чăваш республикинчи Комсомольски районĕнчи Тукай ялĕнче çуралса ÿснĕ, 1960) — Салехард хулинчи  усламçă. Мул тĕлĕшпе мĕн шайра тăни паллă мар. Меценат, Раççейĕн хисеплĕ геологĕ, «Салехардшăн тава тивĕçлĕ ĕçсем тунăшăн» медаль кавалерĕ, Тукай ялĕн хисеплĕ элтешĕ, Раççей Федерацийĕн ĕç ветеранĕ.
Пурнăçĕ
Чăваш республикинчи Комсомольски районĕнчи Тукай ялĕнче çуралса ÿссе  çитĕннĕ (1960). Валери Туркай каланинчен:
Валери ТУРКАЙ // 3814.07.1633 2021-03-28 11:15 Салам! Питӗ кӗскен: Геннадий Васильевич ШУРБИН 2060 ҫулта Комсомольски районӗнчи Тукайра ҫуралнӑ. Геолог пулас тӗллев тытнӑскер шкул хыҫҫӑнах "тӗнчене" тухса кайнӑ. Артем хулинче (Украина),Саратовра вӗреннӗ. 40 ҫул ытла Салехардра ӗҫленӗ, анчах тӑван ҫӗршывне, тӑван чӗлхине манман. 2009 ҫулта Красноармейски районӗнче "Караево" ООО йӗркеленӗ, Чӑваш Ен ялхуҫалӑхне ҫӗршер миллион тенкӗ хывнӑ. Тукайра унӑн укҫипе чаплӑ чиркӳ туса лартнӑ. Тӗлӗнмелле маттур Чӑваш! Арӑмӗ те - чӑваш. Валери ТУРКАЙ
Каçăсем
Категори:Паллă усламçăсем Категори:Паллă чăваш усламçисем Категори:Усламçăсем Категори:Чăвашран тухнă усламçăсем
Дятлов Василий Семёнович
Дятлов Василий Семёнович  — (15.08.1910(2)-21.07.1988), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 3-мĕш çарĕн 250-мĕш перевçĕсен дивизин 790-мĕш артиллери полкĕн оруди командирĕ, сержант.
Робинзона епле ăсталанă
Робинзона епле ăсталанă (Как создавался Робинзон) — Мосфильм киностудире Эльдар Рязанов режиссёр 1961 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Ят формули
Антропонимсен тытăмĕ, е харкамлăх ятсен тытăмĕ, — пĕр-пĕр пĕрлĕхре çын ячĕсене суйлассине палăртакан тытăм. Пĕр е темиçе пайран тăрать, çавсене пурне те антропонимсем теççĕ. Антропонимика текен ăслав пур. Вăл антрпонимсене тишкерет.
Хавал (туйăм)
Хавал, çавăн пекех Чун хавалĕ — ыттисем çийĕн доминацилекен вăйлă туйăм, энтузиазмпа, хавал объекчĕ патнелли хытă иленÿпе палăрса тăрать. Хавалăн объекчĕ пек уйрăм çынсем те, япаласем те, идейăсем те пулма пултараççĕ.
Мускавран аякра (фильм)
Мускавран аякра (Далеко от Москвы) — Мосфильм киностудире Александр Столпер режиссёр 1950 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Хавал (туйăм)
«Хавал» тени, чылай енчен,  «эмоци», «аффект», «туйăм» тенисемпе синонимлă — çапла вара вăл  эмоциллĕ процесс пулса тăрать.
Асăрхавсем
Категори:Сексуаллă эмоцисем Категори:Туйăмсем Категори:Психологи
Ковеньга
Ковеньга — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Вондожь юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 33 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубен кӳлли тата Сухона пуçĕнчен Кубен гидроузелĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Иисус Христоса пăталани
Иисус Христоса пăталани — Иисус Христоса хĕрес çинче пăталаса ятарласа вĕлерни. Христос чун хавалне кăшăллаканĕ тата пытарнипе Иисус Христос Чĕрĕлни умĕнскер.
Ятарласа вĕлернине курнăскерсем
Евангелисене çыракансем пĕлтернипе, Иисуса пăталанă чухне пулнăскерсем:
Каçăсем
Категори:Христос страсти Категори:Иисус Христос иконографийĕ Категори:Хĕрес христианлăхра
Ланс
Ланс (Lens) — Франци хули, О-де-Франс регионӗнче, Па-де-Кале департамӗнче, Ланс тавралӑхӗ, Ланс кантонӗ.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем