cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сотчэмъёль
Сотчэмъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Велью юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Кĕçĕн Ельцовка
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Сотчэмъёль
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Волков Александр Павлович
Волков Александр Павлович — (17.07.1922-23.02.1979), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 11-мĕш гварди çарĕн 2-мĕш гварди танк корпусĕн 26-мĕш гварди танк бригадин автоматчиксен взвочĕн командирĕ, гварди лейтенанчĕ.
Хальмер-Ю (Саа-Яга юппи)
Хальмер-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Саа-Яга юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 28 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 46 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Электро индукци
Электро инду́кци (электро шăвăну) — векторла кап, вăл электро уйăн хиврелĕхлĕхĕн векторĕн тата поляризаци векторĕн суммипе тан.
СИ тытăмра:.
СГС тытăмра:.
СГСра ку кап СГСЭ тата СГСМ пĕрчисемпе, Тĕнчери (СИ) тытăмра вара — кулона  м² çине райланипе тан  (L−2TI) пĕрчĕпе виçĕнет. СТО шайĕнче \mathbf D тата  \mathbf H (магнитла уйăн хиврелĕхлĕхĕ) векторĕсем электромагнитла уй тензорĕ евĕрлĕ пĕр тензора пĕрлешеççĕ.
Çавăн пекех
Категори:Электродинамика Категори:Физикăлла капсем
Мокшань
Мокшань —Раççей территоринчи юханшыв. Пенза облаçĕ, Мордва Республики, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Мăкшă юханшывăнн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 418 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă пуçĕнчен Темников хулинчиШыв виçекен постчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Вытемка
Вытемка — Раççей территоринчи юханшыв. Тула облаçĕ, Липецк облаçĕ, Орёл облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Хитре Меча юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 105 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Мокшань
Каçăсем
Категори:Пенза облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Вытемка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Дон шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Хитре Меча юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ Хопёр кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнĕн Раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Липецк облаçĕн юханшывĕсем Категори:Орёл облаçĕн юханшывĕсем
Ябаган
Ябаган — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Чарыш юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  511 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Эрленбах (Майн юппи)
Эрленбах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Майн (юханшыв) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10,42 км, бассейн лаптăкĕ 20,7 км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Суоярви (кӳлĕ)
Суоярви — Раççей территоринчи кӳлĕ. Карел Республикинче вырнаçнă. Айтонйоки юханшыв юхса кĕрет, Шуя (Онега бассейнĕ) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 63,4 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Карел Республикин кӳллисем
Пярну (Ленинград облаçĕнчи юханшыв)
Юханшыв çинче Бригадное пуранан вырăн пур
Каçăсем
Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем Категори:Нева бассейнĕ
Пихтовая (Нюрса юппи)
Пихтовая  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Нюрса (Мăн Нюрса) юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  166 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Чулым кĕнинчен Кеть таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Чулым, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Брайко Пётр Евсеевич
Брайко Пётр Евсеевич — (09.09.1919-), 1-мĕш Украина партизан дивизин3-мĕш полкĕн командирĕ,  майор, Совет Союзĕн Паттăрĕ ,. Указ дати - 07.
Пуучи-Яга
Пуучи-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Хайпудыр кӳлмекĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 56 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Муравка (Ломовка юппи)
Муравка  —Раççей территоринчи юханшыв. Пенза облаçĕ, Мордва Республики, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Ломовка юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 38 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă пуçĕнчен Темников хулинчиШыв виçекен постчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пенза облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Вăрман витĕр тухрăмăр
Вăрман витĕр тухрăмăр — Чăваш халăх юрри темелле. Анчах юрра йĕркелесе майлаштарас ĕçе Василий Воробьёв композитор хутшăннăран, ăна та автор теме пулать. Никифор Ваçанка поэт сăввине çырас ĕçĕ хутшăннă.
Юррăн сăвви
Вăрман витĕр тухрăмăр Вăрман витĕр тухрăмăр, тухрăмăр Вăрман витĕр тухрăмăр Врене çулçи çутипе, çутипе Врене çулçи çутипе
Хир-хир урлă каçрăмăр, каçрăмăр Хир-хир урлă кааçрăмăр Сарă тулă пуссипе, пуссипе Сарă тулă пуссипе
Ĕçĕпĕр те çийĕпĕр, çийĕпĕр Ĕçĕпĕр те çийĕпĕр Ĕмĕр пĕрле пурнăпăр, пурнăпăр Ĕмĕр пĕрле пурнăпăр
Тулли телей курăпăр, курăпăр Тулли телей курăпăр Атте-анне пилĕпĕ, пилĕпе Атте-анне пилĕпе.
Кашни куплетри юлашки икĕ йĕркине икшер хут юрламалла.
Кунти виççĕмĕш куплета Никифор Ваçанка çырнă шутланать. Вăл çырнисен йĕресем каярахри ытти куплетсенче те пур. 1930-мĕш çулсенчи идеологи витерĕннине кура, чат унашкал япаласене катертме тăрăшнă.
Юррăн кĕвии
Василий Воробьёв композитор.
Каçăсем
Категори:Чăвашла юрăсем Категори:Василий Воробьёв юррисем Категори:Чăваш юррисем Категори:Юрăсем, алфавитпа Категори:Никифор Ваçанка сăввипе çырнă юрăсем Категори:Юрă Категори:Чăваш халăх юррисем
Бурк-ан-Брес
Халӑхӗ — 40,7 пин ҫын.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Дуплий Сергей Прокофьевич
Дуплий Сергей Прокофьевич Дуплій Сергій Прокопович — (6.10.1904(23.09)-09.06.1984), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 05. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Хура тинĕс флочĕн сывлăш-çар вăйĕсен 1-мĕш мина-торпеда авиаци дивизин 5-мĕш гварди мина-торпеда авиаци полкĕн флаг-штурманĕ, гварди майорĕ.
Акимов Михаил Ильич
Акимов Михаил Ильич — (22-), 2-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш сывлăш çарĕн 264-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 451-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн Эскадрилья командирĕн çумĕ,  Лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 15.
Галица
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Дон шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Хитре Меча юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ Хопёр кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнĕн Раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Липецк облаçĕн юханшывĕсем Категори:Орёл облаçĕн юханшывĕсем
Татти-сыпписĕр талккăшсен электродинамики
Татти-сыпписĕр талккăшсен электродинамики, е, урăхла каласан, татăлми талккăшсен электродинамики — татти-сыпписĕр талккăшсен физикин уйрăмĕ, унта татти-сыпписĕр талккăшсен  электро, магнитла тата  оптикăлла палăрăмĕсене тишкереççĕ. Енчен те талккăш туллин ионизациленнĕ газ пулсан, плазма физики термин вырăнлăрах.
Литература
Категори:Электродинамика Категори:Татти-сыпписĕр талккăшсен электродинамики Категори:Татти-сыпписĕр талккăш
2021
2021 çул — Григорий календарĕн çулĕ.
Асăрхавсем
Категори:Пур хронологи ят-йышĕсем Категори:Викиампар каçă статьисем Категори:Викихыпар каçă статьисем Категори:Çулсем çинчен çырса пĕтермен статьясем Категори:2021 çул
Тар (фильм, 1985)
Порох (Порох) — Ленфильм киностудире Виктор Аристов режиссёр 1985 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Бумсланг
мини|справа|250px|Бумсланг
Бумсланг (Dispholidus typus) — наркăмăшлă çĕлен, хурăн пуçлă çĕлен евĕрлисен шутне кĕрет. Dispholidus йăхăн пĕртен пĕр тĕсĕ. Ячĕ Boomslang африкан чĕлхинчен пулса тухать, «йывăç çĕленĕ» тенине пĕлтерет.
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Çĕленсем
Зоя (спутник)
(58534) Логос I Зоя — Хĕвел системинчи спутник Логос транснептун объектан спутникĕ. 2001-мĕш çулхи чӳкĕн 17-мĕшенче К. С. Нолл, Д. Стивенс, У. Гранди, Д. Спенсер, Р. Миллис, М. У. Буе, Д. Круикшанк, С. Теглер, В. Романишин Хаббл космос телескопĕ сăнавĕсене тишкерсе уçнă. (58534) Логос тавра çăврăнать.
Каçăсем
Категори:Астероидсен спутникĕсем Категори:2001-мĕш çулта уçнă астрономи объекчĕсем Категори:Планетăсемпе астероидсен ячĕсем
Тин-Бингха коридорĕ
Тин-Бингха коридорĕ (তিনবিঘা করিডর) — Бангладеш патшалăхĕн йĕри-тавра Инди территорийĕпе хупăрланса тăракан Тин-Бингха анклавне çĕршывăн тĕп территорийĕпе çыхăнтаракан хĕсĕк çул. Çул йышăнакан территорие Инди Багладеша уçăмсăр вăхăта арендăна панă.
Каçăсем
Категори:Геополитикăлла коридорсем Категори:Геополитика коридорĕcем
Стёпка-Ёль
Стёпка-Ёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Лыжа юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Энгкӳлĕ
Энгкӳлĕ — Раççей территоринчи кӳлĕ. Карел Республикинче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 122 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Карел Республикин кӳллисем
Эрленбах (Михельсбах юппи)
Эрленбах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Михельсбах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 34,2 км, бассейн лаптăкĕ 109,127 км2.
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Кĕçĕн Ильгумень
Кĕçĕн Ильгумень — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Урсул юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 17 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Гагарина Полина Сергеевна
Поли́на Серге́евна Гага́рина (1987, пуш, 27, Мускав, СССР) — раççей эстрада юрăçи, композиторĕ, актриси, моделĕ, «Еврокурав-2015» мусăк конкурсне хутшăнса 2-мĕш вырăна тухнăскер.
1987-2002 ҫулсенче: ачалӑхпа ҫамрӑклӑх
Мускавра 1987 çулхи пушӑн 27-мӗшӗнче ҫуралнӑ, ачалӑхĕ Грецире иртнӗ. "Голос" шоувĕн пӗр кӑларӑмӗнче хăйĕн мордва тымарĕсем пуррине пӗлтернӗ. Амӑшӗ — профессионал-ташӑҫă — 1991 ҫулта Афинӑри "Алсос" балетне актриса ӗҫĕпе кĕрессине грек продюссерӗпе калаçса татăлнă хыççăн контракт çине алӑ пуснӑ. Унта Полина Гагарина виҫӗ ҫул пурӑннӑ, 1993 ҫулхи авăн уйӑхӗнче пӗрремӗш класа кайнӑ. Ҫуллахи каникула Раҫҫее таврӑнсан кукамай ҫине тӑнипе Сарăтура пурӑнма юлнӑ. Уитни Хьюсон композицине суйласа илсе юрласан ăна мусăк шкулне илнĕ.
Грецире контрактпа ĕçлесе пĕтерсен Полина амӑшӗ Мускава таврӑннӑ, çакăн хыççăн Полина та кунта куҫса килнӗ. Мусăк шкулĕнче вӗренсе тухсан 14 çул тултарнă Полина Гагарина Патшалăхăн эстрадаăпа джаз ӳнерĕн мусăк училищине вӗренме кӗнӗ. Иккӗмӗш курсра ăна Наталья Андриянова педагог "Çӑлтӑрсен хапрăкĕ" мусăк телекроектне хутшӑнма сӗннӗ.
2003 ҫул: "Çӑлтӑрсен Хапрӑкӗ"
2003 ҫулта, 16 ҫула çитнĕ Полина "Çӑлтӑрсен хапрăкĕ-2" телепроекта лекнӗ. Унта вара Максим Фадеевӑн темиҫе юррине шӑрантарса конкурсра ҫӗнтернӗ. Чылай профессионал çакăн хыççăн Полина Гагарина шоура чи вӑйлӑ юрӑҫ тенĕ. Анчах та Полина проект вĕçленсен Фадеевпа малалла ӗҫлеме килӗшмен.
2004-2007 ҫулсем: карьерăна пуҫлани тата "Пӗлӗтрен ыйт" альбомĕ
2005 ҫулта Гагарина АРС Records студипе ĕçлеме килĕшнĕ. Ҫав ҫулах пӗтӗм тӗнчери "Ҫӗнӗ хум" конкурса хутшӑннӑ, унта виҫҫӗмӗш вырӑна тухнă. Конкурсăн юлашки кунӗнче шăрантарнă авторăн "Сӑпка юрри" хит пулса тӑнă. Утăн 11-мӗшӗнче Мускавра видеоклипа çапса илнĕ, режиссерĕ/операторĕ — Владислав Опельянц.
2006 ҫулта "Эпӗ санӑн" юрăна клип (режиссёр — Георгий Тоидзе) çине çырнă. Каярахпа "Morning" юрăна клип çине кăларнă. Ҫав ҫулах "Астӑватӑп"синглĕ тухнă. Ҫаплах 2006 ҫулта Гагарина МХАТ студине вӗренме кӗнӗ. Авăнăн 17-мӗшӗнче Le Club клубра Гагарина хăйĕн пĕрремӗш соло концертне панă.
2007 ҫулта Константин Меладзе хайланă "Эп сана нихӑҫан та каҫармӑп" сингла ҫырнӑ. 2007 ҫулхи утăн 12-мӗшӗнче дебют-альбомне кӑларнӑ, унта "Сӑпка юрри", "Пӗлӗтрен ыйт", "Эпӗ санӑн" тата "Эп сана нихӑҫан та каҫармӑп" юрăсене кĕртнĕ.
Каçăсем
Категори:Çăлтăрсен фабрики (Раççей)  Категори:2015 юрă конкурсне хутшăннăскерсем
Йĕрлĕм вăрттăнлăхĕсем
Тайны следствия (Тайны следствия) — нумай сериллĕ илемлĕ телесериал.
Каçăсем
Категори:Раççей-1 телесериалĕсем
Шурча таврашĕнче (роман)
Шурча таврашĕнче  — Хветĕр Уяр (1914-2000) чăвашла çырнă икĕ кĕнекерен тăракан роман-дилоги.
Тытăм
Дилоги пулнă май, хайлав икĕ кĕнекерен тăрать. Кашни кĕнекин — вĕсене те роман теме пулать — хăйне уйрăм ячĕ пур.
Романри сăнарсем
"Шурча таврашĕнче" хайлава историлле роман пек палăртма çук. Анчах та унта историе кĕрсе юлнă персонажсем те пур.
Каçăсем
Категори:Чăваш литератури Категори:Паллă чăваш романĕсем
Сталинград (фильм, 1989)
Сталинград (Сталинград) — Мосфильм киностудире Юрий Озеров режиссёр 1989 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1989 çулхи фильмĕсем Категори:АПШ 1989 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП киноэпопейисем Категори:Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи пирки фильмсем Категори:Фильмсем:Персонаж:Иосиф Сталин Категори:Сталинградшăн çапăçни культурăра Категори:1940-мĕш çулсенчи истори фильмĕсем Категори:Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи пирки истори фильмĕсем Категори:Фильмсем:Персонаж:Клим Ворошилов Категори:Фильмсем:Персонаж:Георгий Жуков Категори:Фильмсем:Персонаж:Адольф Гитлер Категори:Фильмсем:Персонаж:Никита Хрущёв Категори:Фильмсем:Персонаж:Лаврентий Берия Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:Warner Bros. фильмĕсем Категори:Фильмсем:Персонажсем:Уинстон Черчилль Категори:ССРП вăрçă фильмĕсем Категори:АПШ вăрçă фильмĕсем Категори:Сталинградшăн çапăçни пирки фильмсем Категори:Совет-американ хутшăнăвĕсем
Сэмюэл Морзе
мини Сэмюэл Финли Бриз Морзе (Samuel Finley Breese Morse [mɔːrs]; 27 ака 1791, Чарльзтаун Массачусетс штачӗ — 2 ака 1872, Нью-Йорк); — американ тӗпчевҫи тата ӳнерҫи.
Чи паллӑ шутласа кӑларнисем — электромагнитлӑ ҫыракан телеграф («Морзе аппарачӗ», 1836) тата Морзе кочӗ (азбука).
1844 ҫулхи 24 ҫу уйӑхӗнче Вашингтонран Балтимора Морзе меслечӗпе «Ӗҫӳсем тӗлӗнмелле Санӑн, Турӑҫӑм» тесе ҫырнӑ пӗрремӗш депеша ярса илнӗ.
Сэмюэл Морзе Нью-Йоркри Наци дизайн академийӗн никӗслевҫи тата пӗрремӗш президенчӗ (1826—1845) пулнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа] [[Категори:АПШ ăслайçисе Категори:Ăслайçăсем, алфавитпа Категори:АПШ ӳкерçисем Категори:Йель университечĕнче вĕренсе тухнисем Категори:«Грин-Вуд» çăвинче пытарнисем Категори:Мухтав орденĕн кавалерĕсем (Осман империйĕ)
Компьень
Халӑхӗ — (2014) — 40 732 ҫын.
Сапаланакан ĕскер
Сапаланакан ĕскер — макроскопла, анчах пĕчĕк пĕрчĕсенчен тăракан ĕскер.
Каçăсем
Категори:Хăйăр Категори:Кĕрпе Категори:Татти-сыпписĕр талккăш Категори:Татти-сыпписĕр талккăшсен механики
Тирĕк
Тирĕк — тимĕртен, керамикăран, йывăçран е урăх материалтан тунă тарăн турилкке пек е пĕчĕк таз пек савăт.
Тирĕкпе апат çиме çеç мар, апат хатĕрлеме те усă кураççĕ.
Асăрхавсем
Категори:Савăт-сапа
СЭР
Каçăсем
Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:ССРП 1989 çулхи фильмĕсем
Роговцева Ада Николаевна
Ада Николаевна Роговцева (16.7.1937, Глухов) — совет кино актриса. ССРП халăх артисчĕ (1978).
Каçăсем
Категори:1937 çулта çуралнисем Категори:Утăн 16-мĕшĕнче çуралнисем
Волков Андрей Алексеевич
Волков Андрей Алексеевич — (14.10.1914(1)-17.02.1981), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 3-мĕш гварди кавалери корпусĕн 5-мĕш гварди кавалери дивизин 104-мĕш танк полкĕн танк эскадронĕн командирĕ, лейтенант.
Акимов Михаил Павлович
Акимов Михаил Павлович — ( - ), 1-мĕш Белоруç фрончĕн 28-мĕш çарĕн 54-мĕш гварди стрелоксен дивизин 125-мĕш гварди артиллери полкĕн тупă наводчикĕ, кĕçĕн сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 25.
Рускеала (ту паркĕ)
Каçăсем
Категори:Карел Республикин кӳллисем
Шмидт Карл Патерсон
Карл Патерсон Шмидт, (Karl Patterson Schmidt — 1890 çулхи 19 çĕртме, Лейк-Форест, Иллинойс — 1957 çулхи 26 авăн, Чикаго) — американ герпетологĕ, зоологи таксонĕсен авторĕ.
Кун-çулĕ
Шмидт 1957 çулта çамрăк бумсланг, (Dispholidus typus) çĕлене хăйне юри сăхтарнипе вилсе кайнă. Кăна вăл наука тишкерĕвĕ валли тунă, тухтăрсен пулăшавне илме те килĕшмен, хăйне мĕнле туйнине виличчен пекех çырса пынă.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Ăсчахсем, алфавитпа
Гоголь (Хитре Меча юппи)
Гоголь  — Раççей территоринчи юханшыв. Тула облаçĕ, Липецк облаçĕ, Орёл облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Хитре Меча юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 146 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 62 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Дон шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Хитре Меча юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ Хопёр кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнĕн Раççей пайĕ).
Каçăсем
Категори:Тула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Липецк облаçĕн юханшывĕсем Категори:Орёл облаçĕн юханшывĕсем
Кĕçĕн Ихне-Яга
Кĕçĕн Ихне-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Вартовская юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  67 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 46 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Колхоз хирĕнче
Колхоз хирĕнче —  Василий Воробьёв композитор   Ехрим Иванĕн сăввипе çырнă юрă.
Юррăн сăвви
Колхоз хирĕнче
Юратсах паян ĕçлерĕм Эп колхозăн хирĕнче, хирĕнче. Ах, мĕн чухлĕ çĕнĕ юрă Эп вĕрентĕм вĕсенчен, вĕсенчен!
Хирсем халĕ чăн та çĕнĕ, Кунта çук халь вак йăран, вак йăран... Куккурусă, сортлă тулă Ыталарĕç куçăмран, куçăмран.
Пит илемлĕ, Атăл евĕр, Хумханаçççĕ тыррисем, тыррисем. Юррине те пит хавассăн Шăратаççĕ çамрăксем, çамрăксем.
Ах, мĕнле, мĕнле-ха савмăн Кун пек çĕнĕ ĕçсене, ĕçсене!.. Мĕнле чăттăр чун хавалĕ Пĕр савмасăр вĕсене, вĕсене?
Юратсах чунтан ĕçлерем Эп колхозăн хирĕнче, хирĕнче. Ах, мĕн чухлĕ çĕнĕ юрă Эп вĕрентĕм вĕсенчен, вĕсенчен!
Кашни куплетри юлашки икĕ йĕркине икшер хут юрламалла.
Ехрим Иванĕ тата Филипп Лукинăн «Пограничник» юррин сăввине çырнă.
Юррăн кĕвии
Василий Воробьёв композитор.
Каçăсем
Категори:Чăвашла юрăсем Категори:Василий Воробьёв юррисем Категори:Чăваш юррисем Категори:Юрăсем, алфавитпа Категори:Ехрим Иванĕ Категори:Юрă
Ямышевка
Ямышевка — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Чарыш юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  103 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Пыртей-Яга
Пыртей-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Печора тинĕсĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Филадельфи
Филадельфи (Philadelphia[ˌfɪləˈdɛlfiə], кӗскен «Фи́л(л)и», Philly [ˈfɪli]) — АПШ хулисенчен чи ватти, халӑхӗ шучӗпе ҫӗршывӗпе улттӑмӑш вырӑнти хула тата Пенсильвани штачӗн чи йышлӑ халӑхлӑ (1 584 138 ҫын) пурăнан вырăн, (2018 ҫ.).
Агломерацин халӑх шучӗ 6 096 120 пулать. Делавэр (юханшывӗ ҫинче Атлантика океанĕпе ҫывӑх вырнаҫнӑ.
Кун-ҫулӗ
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:АПШ хулисем
Хальмер-Ю (Сибирчата-Яха юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Саблинка
Саблинка  —  Раççей территоринчи юханшыв. Ленинград облаçĕ территорипе юхать. пуçланса Тосна юханшыва вăрринчен  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Балти бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Нева. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нева. Юханшыв бассейнĕ - Нева.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ленинград облаçĕн юханшывĕсем Категори:Нева бассейнĕ
Чăваш сăмсахĕ
Чăваш сăмсахĕ (Чуваший мыс, Подчуваший мыс, Потчеваш) — Алафей тăвĕ умĕнчи, Иртыш юханшывĕ хĕрринчи, Тобольскран инçе мар тахçанхи вырăн. Çак вырăнта 1582 çулта юпан 26-мĕшĕнче (чӳкĕн 4-мĕшĕнче) Йăрмак дружини Кучум çĕпĕр ханĕн çарĕпе хаяр çапăçнă.
Кĕçĕн Иша
Кĕçĕн Иша — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Иша юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 113 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 53 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Йер (Эссонна)
Йер (Yerres) — Эссонна департаменчӗн ҫурҫӗр пайӗнчи Франци хули.
Парижран 22 км кӑнтӑр-хӗвелтухӑҫнелле вырнаҫнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Пога (юханшыв)
Пога  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кĕçĕн Татош юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  16 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Чулым кĕнинчен Кеть таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Чулым, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Нор-Ломовка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă пуçĕнчен Темников хулинчиШыв виçекен постчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Каçăсем
Категори:Пенза облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Танлăх (математика)
Танлăх: евĕрлĕ пĕртанлăх. Кунта f, g ытларах чухне хисепле функцисем, анчах та пурнăçра (математикăра) кăткăсрах пулăмсем те пулаççĕ.
Шарманка (пĕлтерĕшсем)
Шарма́нка:
Танлăх (математика)
Асăрхавсем
Категори:Ăслăх Категори:Математика
Дураков Валентин Фёдорович
Дураков Валентин Фёдорович  — (19.02.1909(6)-11.11.1975), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 1-мĕш сывлăш çарĕн 277-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 999-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн штурманĕ, майор.
Эрленбах (Ниддер юппи)
Эрленбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Ниддео юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 2,5 км, бассейн лаптăкĕ 7,523 км2.
Братусь Иван Иванович
Братусь Иван Иванович — (26.12.1921-16.06.1975), Вăта фронтăн 13-мĕш çарĕн 322-мĕш перевçĕсен дивизин297-мĕш уйрăм танксене пĕтерекен дивизионăн расчёт командирĕ, аслă сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 16.
Магнетизм
Магнети́зм — куçакан электро капламсен хире-хирĕçле вăйăмĕн форми, вăл инçĕш урлă  магнитла уй витĕмĕпе пулса иртет. Электропалан пĕрле, магнетизм  электромагнитла хире-хирĕç вăйăмăн палăрăмĕсенчен пĕри пулса тăрать. Уйăн квантла теорийĕпе килĕшÿллĕн, электромагнитла хире-хирĕç вăйăм бозонпа — фотонпа куçăнать.
Толедо
Толедо (Toledo [toˈleðo]) — Испанин вӑтам пайӗнчи хула, Толедо провинцин тата Кастилия-Ла-Манча автономлӑ пӗрлешӗвӗн тӗп хули. Мадридран кӑнтӑр-хӗвеланӑҫ енӗнче Тахо юханшывӗ ҫинче вырнаҫнӑ тата архиепископство тӗп вырӑнӗ пулать. Халӑхӗн шучӗ 2007 ҫулта 78 618 ҫын пулнӑ. 1986 ҫулта историллӗ Толедо ЮНЕСКО ят-йышне кӗнӗ.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула
Кăвак кӳлĕ (Сарăту облаçĕ)
Кăвак кӳлĕ — Раççей территоринчи кӳлĕ. Сарăту облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Сарăту облаçĕн кӳллисем
Кĕçĕн Кедровая (Кедровая юппи)
Кĕçĕн Кедровая  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Кедровая юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  3 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Магнитостатика
Магнитоста́тика  — электродинамикăн улшăнман токсен хăйсем çуратнă магнитла уй майĕпе пулакан хире-хирĕç вăйăмне тишкерекен тата çав уйа шутламалли меслетсене шыракан уйрăмĕ. Çапла вара кунта чăн малта токсен тата уйсен улшăнманлăхĕ тăрать. Кун пекки сайра пулать, çав вăхăтрах хăшпĕр пулăмсене çав улшăнманлăх таран çавракалатса çывхартма пулать.
Асăрхавсем
Категори:Магнетизм Категори:Электродинамика
Голубки
Голубки — Раççей территоринчи юханшыв. Тула облаçĕ, Липецк облаçĕ, Орёл облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Хитре Меча юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 108 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Дон шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Хитре Меча юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ Хопёр кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнĕн Раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Сĕткен
Сĕткен — пахча-çимĕçе, ытти çиме юрăхлă ÿсентăран продукчĕсене хĕстерсе кăларнипе тунă апат-çимĕç, ĕçме.
Каçăсем
Категори:Ĕçмесем
Суськаёль
Суськаёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Вуктыл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Пуйăс
Пуйăс хальхи ăнлавра — пĕр е темиçе локомотив е моторлă вакунсен хăвачĕпе куçакан вакунсен группинчен йĕркелесе çыхăнтарнă пухмач. Унăн пуçне тата хӳрине кăтартакан сигналсене (сасăлли тата курăмли) лартнă.
Çакăнсăр пуçне, нумай (çав шутра раççей) чукун çулĕсем çинче кашни пуйăса, ытти пуйăссенчен уйăрмашкăн, палăртнă номер параççĕ. Пуйăссем шутне çаплах çирĕплетнĕ сигналсене лартнă, куçармалли вакунсăр локомотивсене, моторлă вакунсене тата ятарлă хăйтĕллĕ куçакан куçăм пухмачне (тĕслĕхсрен, йăтса кăлармалла мар автомотрисăсене тата дрезинăсене) кĕртеççĕ. Пуйăссене тата вĕсен куçарăвĕпе çыхăннă ыйтусене тĕпчекен дисциплинăна «Пуйăссене туртни» теççĕ.
Литература
Категори:Чукун çулсен куçăм пухмачĕ Категори:Транспорт хатĕрĕсем
Миначёв Хабиб Миначевич
Хабиб Миначевич Миначёв - (24.12.1908 (11.12.1908) Хирти Пикшик, Пăва уесĕ, Чĕмпĕр кĕперни- 25.02.2001, Мускав), ). СССР ĂА пайташĕ , Пушкӑртстан ĂА хисеплӗ пайташӗ , хими ăслăхĕсен тухтăрĕ.
Биографи
1927 çулта Мускава куçса кайнă. 1929-1933 çулсенче Мускав патшалăх университетĕнче, рабфакра пĕлĕвне ӳстернĕ.
1939 çулта МПУ хими факультетĕнче вĕренсе тухнă та Н. Д. Зелинский ячĕллĕ органика хими институтĕнче кĕçĕн ăслăх ĕслевçи вырăнĕнче ĕçе тытăннă. 1942 çулта авăн уйăхĕнче çара хĕсмете чĕннĕ. ССКП пайташĕ 1944-па.
Вăрçă вĕçленсен Зелинский институтне таврăннă. 1950 çултанпа — аслă ăслăх ĕçлевçи. 1954 çулта — хими ăслăхĕсен тухтăрĕ степене тивĕç пулнă. 1955 - 1977 çулсенче — ăслăх ĕçĕпе директор çумĕ.
1963 çулта Хабиб Миначёв Институтра Сайра та сапаланнă элементсен катализĕн лабораторине никĕсленĕ, 1990-мĕш çулчен ертсе пынă.
1972 çулхи чӳкĕн 28-мĕшĕнче ССРП Ăслăх академин пайташ-корреспонденчĕ («техника-органика химийĕ» ăстаçăлăхĕпе) пулса тăнă. 1979 çулхи пушăн 15-мĕшĕнче  — академик («органика химийĕ» ăстаçăлăхĕпе).
2002 çулхи пушăн 25-мĕшĕнче çут тĕнчерен уйрăлса кайнă. Мускав облаçĕң Одинцово районĕнчи Луцино ялĕн çăви çинче пытарнă.
Каçăсем
Категори:ССРП химикĕсем Категори:ССКП пайташĕсем Категори:Н. Д. Зелинский ячĕллĕ парне лауреачĕсем Категори:А. А. Баландин ячĕллĕ парне лауреачĕсем Категори:Мускавра вилнисем
Пинрен пĕр шанăç
Пинрен пӗр шанс (Один шанс из тысячи) — Одесса киностудийĕ Левон Кочарян режиссёр 1968 çулта ӳкернĕ çивӗч сюжетлӑ военный фильм.
Хальмер-Ю (Силова-Яха юппи)
Хальмер-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Силова-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 141 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 60 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Тут
Тут — тир çинчи пĕчĕк пигмент патисем, çутă- тата тĕксĕм-сарăх сăрлă (пилешсем), ытларах пит, алă сыппи, хăш чухне пĕвĕ çинче тĕл пулаççĕ. Тир ăшĕнчи сăрлакан меланина пула тухаççĕ. Тур паллисемпе пысăк пигмент патисем пек пысăкланман.
Тĕсне кура хуратут тата сарăтут пулать. Кулленхи калаçура çавăнпа «тут» тесе сайра калаççĕ.
Биологи
Яланхилле вĕсем 4-6 çулхи ачасен сиксе тухаççĕ, 30 çултан иртсен сахалланаççĕ; хĕлле шуранкаланаççĕ, çулла тĕксĕмленеççĕ. Хĕвел çути сартута тĕксĕмлетет те, çĕнĕ меланина тăвать.
Хуратут ытларах çутă е хĕрлĕ çӳçлĕ çынсен пулаççĕ, ӳснĕçем вĕсен шучĕ сахаллан са пырать.
Хуратут тĕсĕ (меланин тĕсĕнчен килет) çутă загартан тĕксĕм-хăмăра çити, Хĕвелпе ăшă çапнипе, курăнать.
Каçăсем
Категори:Дерматологи
Йер (пӗлтерӗшсем)
Йер:
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Ала шăмă
Ала шăмă  (os ethmoidale) — этемен пуç купташкин миме пайĕнчи мăшăрлă мар шăмă. Унăн ячĕ вăл шăтăк-шатăк тытăмлă пулнипе çыхăннă.
Асăрхавсем
Категори:Пуç купташки
Данилово кӳлĕ
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн кӳллисем
Акимов Фёдор Филиппович
Акимов Фёдор Филиппович — (1915&nbsp-1965), Вăта фронтăн 60-мĕш çарĕн 121-мĕш стрелоксен дивизин 705-мĕш стрелоксен полкĕн станок пулемёчĕсен отделени командирĕ,  Аслă сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 17.
Классикăлла электродинамика
Классикăлла электродинамика — электродинамикăн квантла эффектсене тишкерекен пайĕсĕр уйрăмĕ (леш квантла эффектсене тишкерекен пайне квантла электродинамика теççĕ).
Çапла вара, классикăлла электродинамикăна урăхла квантла мар электродинамика теме пулать ĕнтĕ.
Асăрхавсем
Категори:Электродинамика Категори:Классикăлла электродинамика Категори:Оптика
Черкке
Черкке — спиртлă ĕçмене тутанмалли савăтсен пĕрлештерÿллĕ ячĕ. Чăваш чĕлхинче ураллисене те, урасăррисене те, мĕнлерех хапаллă пулнине уямасăр, çапла калаççĕ. Стаккансене çеç апла каласси çук.
Пĕртанлăх (математика)
Пĕртанлăх (пĕртанлăх тивĕмĕ) — математикăра бинарлă тивĕм. Эквивалентлăх тивĕмĕн логика енчен чи вăйлă тĕсĕ. Интуици енчен ансат пулин те, формаллĕ меслетпе çак пулăма палăртма тăрсан йывăрлăхсем сиксе тухаççĕ. Çавна кура та хăшпĕр формаллĕ теорисем пĕртанлăха палăртассинчен пăрăнаççĕ, эквивалентлăх витĕмĕн малтанах паллă ăнлавĕ тесе шутлаççĕ.
Черкке
Асăрхавсем
Категори:Савăт-сапа Категори:Барти савăт-сапа Категори:Йăла-йĕрке
Чăн куккуксем
мини|справа|250px|Куккук, Й.Г. Кёлеманс ÿкерчĕкĕ Чăн куккуксем (Cuculinae) — куккук евĕрлисен (Cuculidae) кĕçĕн çемьин кайăкĕсем. Тăршшĕ 15 - 70 см. Сăмси кукăр. Хÿри яланхи тенĕ пек вăрăм, картлашкаллă, хăш пĕрисен сенĕк евĕрлĕ. Урисем кĕске, 4-мĕш пÿрни хыçалла çаврăнма пултарать; çĕр çинче пурăнаканнисен урисем вăрăмтарах. Кĕске те çăра тĕклĕ; тĕсĕ ытларах чух сăрă, хура, шурă е хăмăр. Аçисемпе амисен тĕкĕ пĕрне май тĕслĕ.
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Чăн куккуксем
Кĕçĕн Кыркыла
Кĕçĕн Кыркыла — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Сараса юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 18 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Катунь юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Шупашкара килтĕм хăнана
Юррăн сăвви
Шупашкара килтĕм хăнана
1. Утса тухми улăх, ай варринче
2. Касса уçми тулă, ай пуссинче
3. Асран кайми Чăваш çĕршывĕнче
Юррăн кĕвии
Тимофей Фандеев композитор.
Каçăсем
Категори:Чăвашла юрăсем Категори:Тимофей Фандеев юррисем Категори:Чăваш юррисем Категори:Юрăсем, алфавитпа Категори:Валентин Урташ сăввипе çырнă юрăсем Категори:Шупашкар çинчен хывнă юрăсем
Яровка (Иня юппи)
Яровка  — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Иня юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  27 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 33 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республики юханшывĕсем
Нулуй
Нулуй —Раççей территоринчи юханшыв. Пенза облаçĕ, Мордва Республики, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Мăкшă юханшывăнн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 294 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă пуçĕнчен Темников хулинчиШыв виçекен постчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пенза облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Друри-Лейн
Дру́ри-Лейн:
Вылянчăк эрех
Вылянчăк эрех — кăмрăкамăш диоксичĕпе тулнă, тăраннă эрех. Чи паллă тĕссенчен пĕри — шампански. Анчах та вăл кăна мар.
Эрленбах (Нидда юппи)
Эрленбах — Германи территоринчи юханшыв. Гессен территорипе юхать. Юханшыв  Нидда (юханшыв)|Нидда юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км, бассейн лаптăкĕ 71,3 км2.
Каçăсем
Категори:Гессен юханшывĕсем
Волков Василий Александрович
Волков Василий Александрович — (22.05.1914(9)-13.01.1996), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 5-мĕш тапăнакан çарăн 94-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 283-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн отделени командирĕ, гварди сержанчĕ.
Пэ-Хэхэ-Се
Пэ-Хэхэ-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Пэ-Хэтэ-Яга юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 4 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Чулхула облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Чулхула облаçĕнчи чăваш ялĕсем — Раççей Федерацийĕнче хальхи Чулхула облаçĕн территорийĕнче вырнаçнă чăваш ялĕсем. Вĕсен шучĕ пĕр теçетке таран пуçтарăнма пултарать (анчах унтан ытла мар). Облаçăн хĕвелтухăç енчи Воротынец районĕнче вырнаçнă. Пуринче тенĕ пекех хальхи вăхăтра нацилĕх енчен хутăш халăх пурăнать.
Умĕн калани
Чылай вăхăт хальхи Чулхула облаçне кĕрекен территорире чăваш ялĕсем пачах та пулман. XIX ĕмĕр вĕçĕпе XX ĕмĕр пуçламăшĕнче çеç ку тĕлĕшпе хăшпĕр пулăмсем пулса иртнĕ.
"Культурное наследие Чувашии" сайт Чулхула облаçĕнчи чăвашсен йышне ак çапла палăртать : Воротынец районĕ (1275 çын), Княгинино районĕ (765 çын), Пильна районĕ (685 çын), Больше-Мурашкино районĕ  (516 çын), Перевоз районĕ  (434 çын),  Бутурлино районĕ  (429 çын). Хăшпĕр ялсенче стихийăлла, спонтанлă майпа чăвашсем ушкăнланса та пурăнма пултараççĕ, анчах та пурпĕрех, Воротынец районĕсĕр пуçне, чăваш ялĕсем чăнах та пур теме май çук. Сăмахран, Вад районĕнчи Меленино ялĕнче чăвашсен йышĕ 29%. Сахалах мар пек. Анчах та унта мĕпурĕ те 24 çын çеç пурăнать. Эппин хайхи процент вăл чăннипе 7 пайташран тăракан пĕр пысăк килйышпа çеç танлашать.
Чулхула облаçĕнчи чăваш ялĕсене асăнса тухни
Чулхула облаçĕнчи ытти районсенче историлле чăваш ялĕсем çук.
Кунçул: ĕнерхи, паянхи, ыранхи
<Куçару: Чăвашсем Чулхула облаçĕнче компактлăн тăватă пурăнакан вырăнта вырнаçнă — Кукшату, Казански, Петровски, Шереметьево. Кунта вĕсем хальхи Чăваш Ен территорийĕнчен килнĕ, — паллă çĕр хуçин тата усламçăн В.П.Шереметьевăн хуçалăхĕнче ĕçлеме май пулнăран.>
Камсем ха вĕсем Шереметьевсем? Акă камсем :
<Кĕскен куçарни: 1830-мĕш çултанпа граф мар Шереметьевсен çĕрĕсен центрĕ Юрьино пулса тăнă. 1870-мĕш çулта Василий Петрович Шереметьев Сăр леш енчи Огневка шывĕ тăршшĕпе утă çулмалли пин çурă теçеттин çĕр туяннă. Çав вăхăтри хăшпĕр хуралтăсем паянхи кунчченех сыхланнă. Кунти мĕнпур хуçалăха управляющи йĕркелесе пынă.>
Сас-хура тăрăх, çак управляющи чăваш пулнă. Чăвашсем кунта ĕмĕр вĕçĕнчех килме пуçланă пулин те, малтанхисене легализациленме хĕн пулнă. 1904-мĕш çултанпа ку тĕлĕшпе куçса ларакансене кирлĕ саккунсем тухма пуçланă. Столыпин реформисене пула çеç Казански, Карпаиха, Юрты, Петровски, Шереметьево, Кукшату ялĕсене чăннипех никĕслесе яма май килнĕ. Калас пулать, кунти çывăхри вырăссем те ку çĕрсене хăйсем валли илесшĕн пулнă. Анчах та ытла та хаклă пулнăран илеймен. Çавна кура малтанхи вăхăтсенче вĕсемпе чăвашсем хушшинче хирĕçÿсем те тухкланă. Чăн малтан Шереметьево ялĕ пуçланнă :
<Куçару: 1906-1907-мĕш çулхи хĕлле управляющи патне виçĕ арçын килсе çĕр илме договор тунă. 1907-мĕш çулта ферма çумĕнче чăвашсен сакăр сурчĕ ÿссе ларнă; килнисенчен виççĕшĕ Упи вулăсĕнчен пулнă, ыттисем — Етĕрне уесĕн ытти вырăнĕсенчен.>
Çакăнти вырăна малтан Сăр Леш Ен хуттăрĕ, каярахпа Шереметьево хуттăрĕ тенĕ. Шереметьево хуттăрĕнче пурнакансем "Шуматово-Яндосово" текен юлташлăхра шутлланнă. 1909-мĕш çулхи июнĕн 24-мĕшĕ тĕлне çак юлташлăх хăйĕн мĕнпур парăмĕсене парса татнă. 1916-мĕш çул тĕлне кунта 297 çын пурăннă. Ытти ялсем каярах никĕсленнĕ :
<Куçару: 1920-мĕш çулсемчченех "Шуматово-Яндосово" юлташлăхĕн çыннисем Шереметьево хуттăрĕнче официаллăн шутланнă. 1916-мĕш çул пуçламăшĕнче шута илнĕ чухне 297 çын пулнă. Граждан вăрçи вăхăтĕнче Кукшату уйралса тухма тытăннă, 1920-мĕш çулсен варринче — Казански.>
Кобылинка (Хитре Меча юппи)
Кобылинка  — Раççей территоринчи юханшыв. Тула облаçĕ, Липецк облаçĕ, Орёл облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Хитре Меча юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 115 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
Чулхула облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Кунçул: ĕнерхи, паянхи, ыранхи
Васильсурск çумĕнчи Хмелёвка еплерех никĕсленни халлĕхе паллă мар.
Кобылинка (Хитре Меча юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Дон шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Хитре Меча юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ Хопёр кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнĕн Раççей пайĕ).
Чулхула облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Чĕлхе тата ытти уйрăмлăхсем
Кунта тури чăвашсем куççа ларнă. Çавăнпа та тури диалект уйрăмлăхĕсем малта тăраççĕ. Анчах та çынсем литературăлла чĕлхерен те ютшăнса, пăрăнса тăман. Мĕншĕн тесен çапах та ку тĕлсенчен Чăваш республики аякра мар. Чăваш Ен çывăхра пулниех йăла-йĕркесене, тăван чĕлхене сыхланса юлма пулăшнă.
Кобылинка (Хитре Меча юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Тула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Липецк облаçĕн юханшывĕсем Категори:Орёл облаçĕн юханшывĕсем
Чулхула облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Чĕлхе тата ытти уйрăмлăхсем
Хĕрарăм тумĕ пирки Воротынец шкулĕнче вĕренекен калани :
<Вырăсла текста кĕскен чăвашла ăнлантарни: Хĕрарăм тумĕ тата унăн эволюцийĕ пирки çырса кăтартнă.>
Каçăсем
Категори:Чăвашсем Категори:Чулхула облаçĕнчи чăваш ялĕсем Категори:Чулхула облаçĕ
Барилоче (департамент)
Барилоче департаменчĕ (Departamento de Bariloche) — Аргентинăн Рио-Негро провинцири департамент.
Пĕрлехи хыпарсем
Территорийĕ — 5415 км². Халăх йышĕ — 109,8 пин çын. Йышлăхĕ — 20,3 çын/км².
Департамент Рио-Негро провинцин анăç енче вырнаçнă.
Департаментпа юнашар çĕрсем:
Пысăкрах пурăнан вырăнсем
Категори:Рио-Негро провинцин департаменчĕсем
Покосная (Шуделька юппи)
Покосная  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Шуделька юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  145 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :