cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Есаулка (Ница юппи)
Есаулка  — Раççей территоринчи юханшыв. Свердловск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Ница юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  202 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Ница Реж тата Нейва пĕрлешнинчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тобол, юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем
Прокрастинаци
Прокрастинаци — (procrastination — кая юлни, кая хăварни; procrastinatio — латинла çав пĕлтерĕшлех,  — ыран е  — ыранхи, тата  — валли) — психологинче кирлĕ те васкавлă ĕçе те пулсан, ялан ырана е кая хăварас кăмăл, Ку пурнăç йăвăрлăхĕсемпе ыратуллă психологи пулăмĕсем патне илсе çитерет.
Сăлтавĕсем
Çак пулăма ăнлантарма хăтланакан теори чылай, анчах та пĕри те универсаллă мар.
Перфекционизм
Перфекционизм та прокрастинаци сăлтавĕ пулать.
Каçăсем
Категори:Психологи Категори:Психологи пулăмĕсем Категори:Стресс
Дифференциал (пĕлтерĕшсем)
Дифференциал:
Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Буокс
Буокс — (Buochs) — коммуна, Швейцарири варринче вырнаçнă. Нидвальден кантонне кĕрет.
5278 çын пурăнать (2006). Официаллă код — 1502.
Паллă вырăнсем
Хитре таврашĕсĕр пуçне, коммунăра паллă вырăнсем — Сăввплă Мартин чиркĕвĕ, Лорето часавайĕ (Эннерберг), Йохан Мельхиор Вирш палăкĕ тата пристань.
Каçăсем
Категори:Швейцари хулисем Категори:Нидвальден хулисем
Эшпай
Эшпай — мари хушамачĕ. Паллă çынсем:
Витĕрлев
Витĕрлев — ятарлă йăлăсем витĕр тухса арçын кĕпин çанни вĕçĕсене çирĕплетекен çаклаткăч
Тулуза
Тулуза (Toulouse) — кӑнтӑр Францири Окситани регионӗн тӗп хули тата Тулуза ҫӗрӗн Ҫӳлти Гаронна департамент префектурин администрациллӗ тӗп хули. Культура, наука тата промыҫлӑх енчен илсен, Франци хулисенчен чи пысӑккисенчен пӗри; халӑх йышӗпе (475 438 ҫын, 2016) Париж, Марсель Лион хулисем хыҫҫӑн тӑваттӑмӗш вырӑнта тӑрать.
Девизӗ — Per Tolosa totjorn mai ок. — «Чи нумаййине - Тулуза валли».
Каҫӑсем
Категори:Франци хулисем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула
Кивĕ Киремет
Кивĕ Киремет (Иске Кармәт, Старая Киреметь), — Тутарстанăн Аксу районĕнчи ял. Чăвашсем (40%) тата тутарсем (55%) пурăнаççĕ. Тутар ялĕпе пĕрлештериччен чăвашсем пурнакан ял Киреметпуç ятлă пулнă. Тутар ялне пĕрлештериччен епле калани паллă мар.
Каçăсем
Категори:Тутарстанри Аксу районĕн ялĕсем
Мăн Рассоха (Четлас юппи)
Мăн Рассоха  —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Четлас юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 66 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Содышка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Клязьма юханшыв Орехово-Зуево хулинчен Улатимĕр хуличчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Улатимĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Кайсаров Василий Семёнович
Кайсаров Василий Семёнович (1751, Чăнкасси ялĕ - 1820, Хусан хули) — титулярлă канашçă, уес тата кĕпĕрне шайĕнчи тиек. 1780-мĕш çулсенчен пуçласа — çĕр улпучĕ.
Кайсаров В. С. — Раççей империйĕнче чăвашсенчен чи малтанхисенчен пĕри çĕр улпучĕ тата дворян пулса тăнă çын.
Пурнăçĕ
Хальхи Сĕнтервăрри районне (Чăваш Ен) кĕрекен Чăнкасси ялĕнче çуралса ÿснĕ.
Далай-лама XIV
Далай-лама XIV (Нгагва́нг Ловза́нг Тэнцзи́н Гьямцхо́, тиб. བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་; ҫур. 6 утӑ 1935, Такцер, Цинхай, Китай Республики; ҫуралнӑ чухнехи ячӗ — Лхамо Дхондруб) — тибет буддизмне ӗненекенсен чун ертӳҫи. Лауреат Нобель парнин лауреачӗ (1989). 2007 ҫулта АПШ-сен чи ҫӳллӗ парнине — Конгрессӑн Ылтӑн медалне илме тивӗҫнӗ. Тата 2011 ҫулхи 27 ака уйӑхӗччен тулашри Тибет правительствине ертсе пынӑ (унӑн вырӑнне Лобсанг Сангай йышӑннӑ).
Каҫӑсем
Категори:Утăн 6-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1935 çулта çуралнисем Категори:Далай-лама XIV Категори:Далай-ламăсем Категори:Пайăр çынсем:Тибет буддизмĕ Категори:Китай мемуарисчĕсем Категори:Эмори университечĕн вĕрентӳçисем Категори:Тĕн тата политика Категори:Буддизм тата пĕрлĕх
Кеплер Иоганн
Иоганн Кеплер  – (07.02.1571, Вайль-дер-Штадт, Сăваплă Рим империйĕ- 05.01.1630, Регенсбург) - астрономи, математика, физика енĕпе ĕçленĕ ăсчах.
thumb|left|«Кеплер Кубокĕ»: Хĕвел ситсемин пилĕк Платон фигурисенчен хатĕрленĕ модель
Ĕçĕсем
Mysterium cosmographicum (Тайна мироздания), 1596
Вечерлейка
Вечерлейка — Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Чулхула облаçĕ, Чăваш Республики, Пенза облаçĕ территорипе юхать. Пичинейка юханшыва юхса кĕрет. 17 юханшыв тăршшĕ км.
Тăхăм (пĕлтерĕшсем)
Математика тулашĕнче
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Вечерлейка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сыры. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш (юханшыв).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чăваш Республики юханшывĕсем Категори:Пенза облаçĕн юханшывĕсем
Мăн Хо-Яха
Мăн Хо-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Ид-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 7 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 63 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ юханшывĕсен бассейнĕ Надым юханшывăн бассейнĕн тухăç чиккинчен Пур юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-анăç чиккчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Патша ывăлĕ Проша
Патша ывăлĕ Проша (Царевич Проша) — Ленфильм киностудире Надежда Кошеверова режиссёр 1974 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1974 çулхи фильмĕсем Категори:Надежда Кошеверован фильмĕсем Категори:«Ленфильм» студин фильмĕсем Категори:Фильмсем, Михаил Вольпинăн сценарисемпе Категори:ССРП юмах фильмĕсем Категори:ССРП ачасен фильмĕсем Категори:Вăрăсем пирки фильмсем
Рерихизм
Рерихизм (акăл. Roerichism) — Елена тата Николай Рерихсем пирĕн вăхăта çитернĕ вĕрентӳ çинче никĕсленекен тĕн тата культура юхăмĕ. Рерихизм хăйĕн шухăшлавне теософирен, хĕвелтухăç тата хĕвеланăç тĕнĕсенчен, сĕм авалхи тата будда йăлисенчен илсе вĕсене вырăс культурипе вырăс космизмĕ урлă кăтартать. Рерихизм ăс-хакăлĕн тĕшшийĕ Агни Йога пулса тăрать.
Йĕркелекенĕсем тата вĕсен вĕрентĕвĕ
thumb |left |240px |Елена Рерих. 1909 çул. [[Серов Валентин Александрович|Валентин Серов ӳкерчĕкĕ]]
Елена Рерих
1901 çулта Елена Николай Рериха качча тухать. Çавăнтанпа вĕсем пурнăçра та, ăс-хакăл пултарулăх çулĕ çинче те яланах пĕрле пулнă. Елена упăшкин культурăри тата халăх хушшинчи мĕпур пуçарăвĕсен ĕçтешĕ пулса тăрать. 1920-мĕш çулта Николайпа Елена Рерихсем АПШра Нью-Йорк штатĕнче саккунпа килĕшÿллĕн шута илнĕ Агни Йога коммерцилле мар вĕрентӳ организацине пуçарса яраççĕ. 1924-1928-мĕш çулсенче Елена упăшкипе пĕрле трансгималай паттăрла экспедициине хутшăнать. Рерихсен çемйи Гималайри Кулу айлăмĕнче вырнаçсан Гималай Наука тĕпчев институчĕ уçăлать; йĕркелекенĕ, Елена Рерих, унăн хисеплĕ президенчĕ пулать. Индире пурăннă çулсем Еленăшăн чи тухăçлă ĕçленĕ çулсем пулса тăраççĕ. Кунта Агни Йога кĕнеке ярăмĕн пысăк пайне çырнă, çав ярăмри 14 тома пичетлесе кăларнă. Кĕнекесен хуплашкисем çинче автор ячĕ çук, мĕншĕн тесен Елена Ивановна халăхăн пархатарлă ăс-хакăлĕ уйрăм çын харпăрлăхĕ пулма пултараймасть тесе шухăшланă.Вăл хăйне мĕнпурĕ те виçĕ кĕнеке авторĕ анчах тесе шухăшланă. Вĕсем тĕрлĕрен псевдонимсемпе пичетленсе тухнă: «Буддизм никĕсĕсем» (1927), «Тухăç криптограммисем» (1929), «Хисепе тивĕçлĕ Сергий Радонежский ялавĕ» (1934). Унсăр пуçне вăл Европăри, Азири тата Америкăри чылай çынпа çыру çӳретнĕ. Çырусен икĕ томĕ (Елена Рерих çырăвĕсем) 1940 çулта Ригăра пичетленсе тухнă. Елена çавăн пекех куçарусемпе те ĕçленĕ. Вăл «А. П. Синетт патне Махатмăсем янă çырусем» (Чаша Востока) кĕнекери сыпăксене тата Елена Блаватскаян «Тайная доктрина» кĕнекисен икĕ томне вырăсла куçарнă.
thumb |right |240 px |Джавахарлал Неру, [[Рерих, Николай Константинович|Николай Рерих]] thumb|right|240 px|[[Рерих, Николай Константинович|Н. К. Рерих, Е. И. Рерих, Ю. Н. Рерих, С. Н. Рерих]]
Николай Рерих
Николай Константинович Рерих (1874–1947) — вырăс ӳнерçи, çыравçи, археологĕ, теософĕ, философĕ, пĕрлĕх ĕçченĕ. Чылай çын ăна тĕн енĕпе ăс параканĕ тата вĕрентекенĕ пек йышăнать.
Николай Рерих малтан Карл Май Гимназийĕнче, ун хыççăн пĕр харăсах Император Ӳнер Академийĕнче тата Петербург университечĕн юридици факультетĕнче вĕреннĕ. Рерих икĕ хутчен, 1924-мĕш тата 1934-мĕш çулсенче, Тĕп тата Хĕвел Тухăç Азире пулнă; кайран, Монголири Гоби пушхирĕпе Алтай тата Гималай тăвĕсем тăрăх экспедицире пулнă хыççăн, «Сердце Азии» тата «Алтай - Гималай» кĕнекесем çырнă. Ку кĕнекесем, чылай çĕршывра пичетленнĕскерсем, рерихизм юхăмне тата Анăçра никамах та питех пĕлмен Тухăç халăхĕсен культурине анлă сарма май панă. Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи вăхăтĕнче, А. Эйнштейн, Р. Тагор пĕтĕм тĕнчери паллă çынсемпе пĕрле, Тĕнче культурин чи паха япалисене упраса хăварас тĕллевпе Рерих пактне пуçарса ярать.
Н. К. Рерихăн Индири тĕрлĕ енлĕ ĕçне Джавахарлал Неру пысăка хурса хакланă. 1947-мĕш çулхи раштав уйăхĕнче Н. К. Рерихăн çĕре кĕнĕ хыççăнхи Делири куравĕнче вăл çапла каланă: "Николай Рерих пирки шухăшланă чухне унăн ĕçĕ-хĕлĕн анлăшĕпе пуян пултарулăхĕнчен çав тери тĕлĕнетĕп. Аслă ӳнерçĕ, аслă ăсчах тата çыравçă, археолог тата тĕпчевçĕ, этемлĕх ăнтăлăвĕн тĕрлĕ енĕсене çутатса панă. Унăн ӳкерчĕкĕсен шучĕ тĕлĕнтерет — пинĕ-пинĕпе ӳкерчĕк, вĕсенчен кашниех паллă ӳнер хайлавĕ пулса тăнă. Унăн ӳкерчĕкĕсем пирĕн истори витĕмĕпе, пирĕн шухăшлавпа, пирĕн культура еткерĕпе пуян, вĕсем пире Индин ĕлĕххи кунçулĕ пирки анчах мар, яланхи-ĕмĕрхи лару-тăру çинчен каласа параççĕ, çавăнпа пирĕнтен кашниех çак куçа курăнман пысăк вăя пир çине куçарма пултарнă Николай Рерих умĕнче хăйне парăмлă туять."
Юрий Рерих
Юрий Николаевич Рерих (1902–1960) — вырăссен востоковед-ăсчахĕ, лингвисчĕ, искусствовечĕ, этнографĕ, философи наукисен докторĕ, профессор, Урусвати наука тĕпчевĕсен Гималай институчĕн директорĕ, СССР Наука Академийĕн Тухăç институчĕн тĕн философийĕпе истори секторĕн заведующийĕ.
Святослав Рерих
Святослав Николаевич Рерих (1904–1993) — вырăс тата инди ӳнерçи, литераторĕ, çутçанталăк ăслăхĕсен сăнавçи, пĕрлĕх ĕçченĕ.
Рерихсен кĕçĕн ывăлĕ Карл Май шкулне пĕтернĕ хыççăн АПШри Колумби тата Гарвард университечĕсенче малалла пĕлӳ пухнă. «Урусвати» институтра Святослав çутçанталăк ăслăх уйрăмне ертсе пынă. Ăслăх-тĕпчев ĕçĕ орнитологи, ботаника, минералоги, тибет фармакопеи, химипе алхими пуçламăшĕ, тĕне пĕлни, философи, ӳнере пĕлни, культурологи, астрологи çинче никĕсленнĕ. Сятослав Рерихăн литературăри, çавăн пекех тĕпчев ĕçĕнчи, педагогикăри тата халăх хушшинчи ĕçĕ-хĕлĕ Агни Йога идейисемпе çыхăннă.
Рерих Пакчĕ тата Мир Ялавĕ
thumb |left |240px |Рерих Пактне Вашингтонра алă пусни. (варринче [[Франклин Рузвельт)]]
Наукăпа истори тата культура палăкĕсене хӳтĕлемелли пĕтĕм тĕнчери килĕшĕвĕн (1935 çулхи ака уйăхĕн 15-мĕшĕ), Рерих Пакчĕн символĕ — Мир ялавĕ. Ку палла культурăшăн паха та сумлă япаласене хӳтĕлеме май паракан пĕтĕм тĕнчери Рерих Пакчĕ валли Николай Константинович хăй сĕннĕ. Ун шучĕпе çак паллă: "Сĕм авалтан килсе пĕтĕм тĕнчипех тĕл пулать, çавăнпа ăна нихăш секта, религи е йăла-йĕрке те чараймасть, мĕншĕн тесен вăл шухăш-тăн аталанăвĕн пур тапхăрне те палăртать."
Пирĕн вăхăтри рерихизм
Çĕнĕ космос тавракурăмĕпе çыхăннă Агни Йога вĕрентĕвĕ ăс-тăн аталанăвĕнче халĕ те пысăк вырăн йышăнса тăрать. Аталану тапхăрне тӳсекен кирек хăш общество юхăмĕн пекех, рерихизмăн та хăйĕн йывăрлăхĕсем пур. Рерихсен пур çемье членĕсем те çут тĕнчерен уйрăлнă хыççăн нумай çул иртсен рерихизм шухăшĕ çинче никĕсленнĕ хăш-пĕр тĕнче тата регион шайĕнчи ушкăнсем йĕркеленнĕ.
Чăваш Республикинче рерихизм шухăшĕ çинче никĕсленнĕ ушкăнсенчен пĕри «Культура урлă Сывлăх патне» тĕнчери пĕрлĕх юхăмĕн Регионти организацийĕ пулса тăрать. «Культура урлă Сывлăх патне» тĕнчери пĕрлĕх юхăмĕ 1994 çулта йĕркеленнĕ. Тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕн Президент-йĕркелӳçи пулма Виктор Андреевич Скумина суйланă. Организаци Раççей Федерацийĕн Юстици министерствинче шута илнĕ Уставпа килĕшӳллĕн ĕçлет. Сывă пурнăç йĕркин ӳт-пӳ, кăмăл-сипет, ăс-тăн çирĕплĕхне тĕпе хуракан çĕнĕ программисене пурнăçа кĕртни «Сывлăх культурин» чи малтанхи тĕллевĕ пулать. thumb|240px| [[Тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕн йĕркелӳçĕ-президенчĕ В. А. Скумин.]] В. А. Скуминăн сывлăх культурин доктринипе рерихизмăн хире-хирĕçле çыхăнăвне хăш-пĕр ăсчахсем те çирĕплетеççĕ, вĕсенчен пĕри Горащук В. П. (Харьковри Г. С. Сковорода ячĕпе хисепленекен наци педагогика университечĕн прфессорĕ). 2004-мĕш çулта вăл наука докторĕн степенне илес тĕллевпе «Общая педагогика и история педагогики» специальноçпе çырнă диссертацире В. А. Скумин, Н. Рерих философийĕн контексчĕ урлă сывлăх культурин проблемисене уçа панă, тесе каланă.
В. А. Скуминăн «Культура урлă сывлăх патне» гимнĕ тăватă строфаран тăрать. Строфари кашни йĕркери сăмах пуçламăшĕнчи сас паллисене çӳлтен аялалла вуласан Агни сăмах вуланать. Тепĕр гимн «Урусвати» ятлă. Агни Йогăра тата Рерихизмра Елена Рерих Тара Урусвати пек паллă. Гимн «Чĕре çулăмĕ Урусватие чĕртет — чун вара Ырăлăх Çунатти çинче вĕçме чĕнет» фразăпа пуçланать.
Скумин чун эволюцийĕ çинче тĕплĕ чарăнса тăрать те 1990 çулта сакăр хушма ушкăнран тăракан улттăмĕш тĕп расăн Homo spiritalis тĕсĕн классификацине сĕнет — HS0 Anabiosis spiritalis, HS1 Scientella spiritalis, HS2 Aurora spiritalis, HS3 Ascensus spiritalis, HS4 Vocatus spiritalis, HS5 Illuminatio spiritalis, НS6 Creatio spiritalis, HS7 Servitus spiritalis.
Тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕн издательствинче сывлăх культурин теорийĕпе тата практикăра усă курмалли аспекчĕсемпе çыхăннă кĕнекесем пичетленеççĕ. Çавăн пекех «Культура урлă сывлăх патне» журнал тухса тăрать.
«Культура урлă сывлăх патне» журнал 1995 çулта Çĕнĕ Шупашкарта йĕркеленнĕ. Малтанхи çулсенче унăн тĕп редакторĕ «Культура урлă сывлăх патне» тĕнчери пĕрлĕх юхăмĕн йĕркелӳçĕ-президенчĕ В. А. Скумин профессор пулнă. Каярахпа редколлегине çак пĕрлĕх организацийĕн правлени председателĕ Л. А. Бобина ертсе пынă. Çынна сыватнă чухне унăн пĕр-пĕр чирне анчах мар, çынна хăйне пĕтĕмĕшле сыватассине пурнăçа кĕртессине (холистическая медицина), рерихизм, сывлăх культурин идейисене тата Агни Йога шухăшĕсене анлă сарасси журналăн тĕп темисем пулса тăраççĕ.
Видео
* Категори:Шухăш юхăмĕсем Категори:Вырăс культури Категори:Теософи Категори:Культура
Иценсем
Иценсем (икенсем, çаплах тĕрĕс мар исенсем) — авалхи Британин кельт йăхĕ, утравăн кăнтăр-тухăç облаçĕсенче (халĕ Норфолкпа Саффолк) пурăннă.
Римлянсем 43 çулта Британие тапăнса кĕриччен çурутрав çинче влаçа вырăнти йăхсем тытса тăнă. Оккупаци вăхăтĕнче император йăхсене цивитатсене (civitates) куçарнă, вĕсене алăра тытса пыма ансатрах пулнă. Цивитатсен ытларахăшне йăхсенче йĕркеленĕ, хăшĕсене римлянсем туса хунă. Пурĕпе Британире 16 цивитат пулнă: Атребатсем, Белгсем, Бригантсем, Деметсем, Добуннсем, Думнонисем, Дуротригсем, Иценсем, Катувеллаунсем, Карветсем, Кантисем, Кориелтаувсем, Корновисем, Париссем, Регнисем тата Силурсем. Иценсен тĕп хули Вента Икенорум шутланнă. Римлянсем укçа системи витĕр импери хăйсĕн сĕмне вăйлатса пынă. Çакна пула 61 çулта кельтсем пăлхава çĕкленнĕ.
Вуламалли
Категори:Кельт йăхĕсем Категори:Британири йăхсем
Çутçанталăк ресурсĕсем
Çутçанталăк ресурсĕсем — этем тавралăхĕнчи тата вăл пĕрлĕхле тăвăмлăхра кулленхи кирлĕлĕхсене тивĕçтерме усă куракан объектсен, чĕрĕ тата чĕрĕ мар çутçанталăкăн тытăмĕсен, çутçанталăк талккăшĕн  компоненчĕсен йышĕ.
Каçăсем
* Категори:Экологи Категори:Тăвăмлăх факторĕсем Категори:Экономикăлла географи Категори:Географи терминĕсем
Клайне-А
Клайне-А — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Аабахштаузе (Аабах (Афте юппи)|Аабах юппи) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 5,5 км, бассейн лаптăкĕ 6,102 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Альтикьеро да Дзевио
мини|альт=пт|Альтикьеро да Дзевио. Падуя хулинчи чиркӳ капӑрлатнин пайӗ Альтикьеро да Дзевио (итал.  Altichiero da Zevio, Aldighieri da Zevio — Альдигье́ри да Дзе́вио, 1330 ҫ. патне, Дзевио, Верона — 1390 ҫ. патне, Верона) — Итали ӳнерҫи, Падуя ӳнер культурин треченто иккӗмӗш ҫуррин паллӑ пайташӗ.
Каҫӑсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Ӳкерçĕсем, алфавитпа
Иленка (Ница юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Ница Реж тата Нейва пĕрлешнинчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тобол, юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем
Сомша
Сомша — Раççей территоринчи юханшыв. Улатимĕр облаçĕ, Мускав облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Пекша юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 34 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Клязьма юханшыв Орехово-Зуево хулинчен Улатимĕр хуличчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Фёдоровка районĕ
Фёдоровка районĕ — администрациллĕ виçе.
Лимитроф
Лимитро́ф (limitrophus «чикĕри»)  — 1917 çул хыççăн Раççей империн пулнă территорире, кайран 1990-мĕш çулсен пуçламăшĕнче — Совет Союзне кĕнĕ çĕрсенче йĕркеленнĕ патшалăхсене пĕтĕмĕшле палăртакан термин.
Этимологи тата усă курни
Чи малтанах лимитроф сăмахпа Рим империн чикĕ çумĕнчи облаçне палăртнă, çак çĕрте император çарĕсен уйрăм пайĕсем — лимитансем — тăмалла пулнă.
Асăрхавсем
Категори:Геополитика Категори:Раççей империйĕ арканни
Тугомы-Яга (Ай-Пим юппи)
Тугомы-Яга  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ай-Пим юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  199 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 40 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Хырĕшни (Саврăшпуç ял тăрăхĕ)
Хырĕшни (, Хырĕшни), — Тутарстанăн Аксу районĕнчи ял.
Демографи
2002-мĕш çулта çын пурăннă (чăвашсем).
Клайне-Бах
Кляйне-Бах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Бокель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3,77 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Самарканд
Самарканд (узб. Samarqand/Самарқанд) — пысӑкӑшӗпе тата халӑх шучӗпе виҫҫӗмӗш вырӑнти Узбекистан хули, Самарканд облаҫӗн (вилоятӑн) администрацийӗн тӗп хули. Халӑх йышӗ 540 000 ҫын (2019).
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Узбекистан хулисем
Саспалли мар орфографилле паллă
Саспалли мар орфографилле паллă, нумайлă хисепре Саспалли мар орфографилле паллăсем — çырулăх паллисен уйрăм категорийĕ, вăл шута кĕрекен паллăсем саспалли мар, анчах вĕсене сăмахсене çырмашкăн усă кураççĕ. Çапла вара вĕсем пунктуацири мар, орфографири паллăсем пулса тăраççĕ.
Кунашкал паллăсен шутне çаксем кĕреççĕ (чăваш тата вырăс çырулăхĕсенче):
Литература
* Категори:Чăваш çырулăхĕ Категори:Вырăс çырулăхĕ Категори:Орфографи
Вэдмей-Яха
Вэдмей-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Лядхэй-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 2 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Ай-Баль-Юган
Ай-Баль-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Патрох-Ас юппин сулахай çыранпа вăрринчен 5 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Мăн Севк
Мăн Севк —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Мезень юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 708 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 37 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Ресурссен ылханĕ
Ресурссен ылханĕ ((resource curse е paradox of plenty (чĕртавар ылханĕ)) — экономика теорийĕнчи ăнлав, вăл акă мĕнпе çыхăннă. Хăшпĕр çĕршывсем, çутçанталăк ресурсĕсем пур пулин те, çавнашкал ресурссăр çĕршывсенчен кайра пыраççĕ.
Асăрхавсем
Категори:Тĕнче экономики Категори:Экономика парадоксĕсем Категори:Экономика терминĕсем Категори:Аталану экономики Категори:Тавралăх экономики
E (хисеп)
e — натураллă логарифмăн айĕ, математика константи, иррационаллă тата трансцендентлă хисеп, пиллĕкмĕш вуншарлă паллă таран çывхартса пăхсан 2,71828. Ку вак вĕçĕмсĕр тата периодсăр тăсăлнине шута илсен: 2,71828...  Хăш чухне e пирки Эйлер хисепĕ  е  Непер хисепĕ теççĕ. Латинла пĕчĕк «e» саспаллипе паллă таваççĕ.
Çак e хисеп дифференциаллă тата интеграллă шутлавсенче, çавăн пекех  математикăн ытти уйрăмĕсенче те пысăк вырăн йышăнать.
Палăртав
Чикĕ урлă:
Ытти палăртавсем
Паллах, математикăлла объектăн пĕр харăсах темиçе палăртав пулма пултараймасть. Анчах та хайхи палăртав вырăнне асăннисенчен пĕрне суйласа илме май пур. Ытти сĕнусем кун пек чухне палăртав мар, палăрăм пулса юлаççĕ.
Палăрăмсем
Çулерех асăннисĕр пуçне тата çаксене асăнмалла.
Тата ытти те.
Каçăсем
Категори:Математикăлла анализ Категори:Математика Категори:Математика константисем Категори:Харпăр ятлă хисепсем Категори:Трансцендентлĕ хисепсем Категори:Логарифм Категори:Плюслă хисепсем Категори:Леонард Эйлер ячĕпе панă объектсем Категори:E (хисеп) Категори:Леонард Эйлер
Тăхăм
Тăхăм — кам та пулсан хăйĕнчен малараххисенчен çуралса пулнине пĕлтерекен сăмах. Çавăн пекех тата маларахри ăрусем тĕлĕшпе те вăл тăхăм шутланать. Сăмахран, пĕр-пĕр çын хăйĕн ашшĕпе амăшĕ тĕлĕшпе çеç мар, аслашшĕпе асламăшĕ, кукашшĕпе кукамăшĕ т.ыт.те тĕлĕшпе те тăхăм пулать. Çапла калани хуть те мĕнле биологилле тĕссене те пырса тивет, çынсене çеç мар. Ытарлă пĕлтерĕшпе чĕрĕ мар тĕнчери хăшпĕр пулăмсене те çапла палăртни тĕл пулать. Биологилле çеç мар пулăмсене палăртса еткер тата еткерçĕ теççĕ.
Хурăм
Хурăм (forma «тулаш курăм»), çавăн пекех форма, хапа, курăм, курăнăш — нумай пĕлтерĕшлĕ сăмах (пĕлтерĕшсенчен, сăмахран, вĕçкĕн çынна кăтартаканни-палăртаканни те пур).
Вуламалли
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Тăхăм
Тепĕр чухне ку тăхăм сăмахпа анлăрах пĕлтерĕшпе — хуть те мĕнле тăванлăха та палăртма — усă курни те пур. Çапах та тĕп пĕлтерĕшĕ маларах кунта асăнни теес пулать.
Пичетре, СМИре, ытти çĕрте усă курнă тĕслĕхсем
''«Эпир çĕр çине хамăр хыççăн мĕнле те пулин йĕр, тăхăм хăвармашкăн килетпĕр. Апла тăк сăпка сиктерекен алă тĕнче тытса тăрать. Пĕрле хутшăнса ĕçлемешкĕн эпир яланах хатĕр. Пĕрле чылай ĕç тума пултаратпăр», - çапла вĕçленĕ вăл хăйĕн сăмахне.'' (Алина Изман. — 7 Мар, 2014 | Чăваш хĕрарамĕ).
Асăрхавсем
Категори:Биологи Категори:Тăванлăх
Вангота-Яха (Адер-Паюта юппи)
Вангота-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Адер-Паюта юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 235 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ юханшывĕсен бассейнĕ Надым юханшывăн бассейнĕн тухăç чиккинчен Пур юханшывĕн бассейнĕн çурçĕр-анăç чиккчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Скоропадский Павел Петрович
Па́вел Петро́вич Скоропа́дский (дореф. Павелъ Петровичъ Скоропадскій, Павло́ Петро́вич Скоропа́дський, 1873, Висбаден, Германи — 1945, Меттен, Бавари, Германи) — Раççей империйĕн генерал-лейтенанчĕ, 1917-мĕш çул хыççăн — Украина çар тата политика ĕçлевçи, пĕтĕм Украина гетманĕ (29, апрель — 14, декабрь, 1918).
Çăлкуçсем
Категори:Павел Петрович Скоропадский Категори:Паж корпусне пĕтернисем Категори:Кавалергардсем Категори:Вырăс-яппун вăрçи Категори:Флигель-адъютантсем (Раççей империйĕ) Категори:Генерал-майорсем (Раççей империйĕ) Категори:Генерал-лейтенантсем (Раççей империйĕ) Категори:Украина
Леонов Евгений Павлович
Евгений Павлович Леонов (2.2.1926, Мускав — 29.1.1994, Мускав) — совет кино актёрĕ. ССРП халăх артисчĕ (1978), РФ патшалăх премин (1992), ССРП патшалăх премин (1978), Васильев тăвансен ячĕллĕ РСФСР патшалăх премин (1981) тата Ленин комсомолĕн премин лауреачĕ (1978).
Каçăсем
Категори:1926 çулта çуралнисем Категори:Авăнăн 2-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1994 çулта вилнисем Категори:Кăрлачăн 29-мĕшĕнче вилнисем
Джон Хокинс
мини|справа|Джон Хокинс Сэр Джон Хокинс – (John Hawkins е John Hawkyns), (Плимут, 1532 — Вест-Инди (тинĕсре) 12 чÿк 1595) — акăлчан матросĕ, карап ăсти, адмирал, пултаруллă еркелевçĕ, суту-илÿ çынни, чура сутуçи, пират. Çĕнтерейми армадапа хăюллă çапăçнăшăн ăна рыцарь шутне кĕртнĕ (1588).
Дворян йăхĕнчен тухнă. Сэр Уильям Хокинспа Джоан Трелонин ывăлĕ. Амăшĕн енчен Ланкастер Элеоноринчен пулса тухать. Джонăн ашшĕ Уильям Генрих VIII-ĕн çывăх çынни тата Англин чи пултаруллă капитанĕсенчен пĕри пулнă.
Фрэнсис Дрейк Джонăн çывăх юлташĕпе тăванĕ пулнă.
Унăн ывăлĕ Ричард та корсар пулнă. Ашшĕ пекех, Елизавета I королеван тинĕс йытти пулнă.
2006 çулта Хокинс ячĕ анлăн сарăлса асăна кĕнĕ, унăн несĕлĕсенчен пĕри, Эндрю Хокинс, халăх умĕнче ватă аслашшĕн чура суту-илĕвĕшĕн каçару ыйтнă.
Каçăсем
Категори:Истори Категори:Çарпуçсем Категори:Пиратлăх Категори:Пиратсем Категори:Пиратсем, алфавитпа
Эпиктет
мини|Эпиктет Эпиктет (ав.-грек. Έπίκτητος; 50 ҫ. патне, Гиераполь, Фриги — 138, Никополь, Эпир) — Авалхи Греци философӗ, стоик; Римри чура, каярах ирӗклӗ ҫын; Никополь хулинчи философи шкулне никӗсленӗ.
Мак-Кинли мистер тарни (фильм)
Мак-Кинли мистер тарни (Бегство мистера Мак-Кинли) — Мосфильм киностудире Михаил Швейцер режиссёр 1975 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:Михаил Швейцерĕн фильмĕсем Категори:ССРП 1975 çулхи фильмĕсем Категори:1975 çулхи фантастика фильмĕсем Категори:Леонид Леоновăн хайлавĕсене экранизациленисем
Клайне-Дрон
Кляйне-Дрон — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Дрон юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28,6 км, бассейн лаптăкĕ 137,18 км2.
Совет Союзĕн Паттăрĕсен ят-йышĕ (Азаров — Алиев)
Ку списокра «А» сас паллинчен пуçланакан пĕтĕм Совет Союзĕн Паттăрне, асăннă (мĕнпурĕ
592 çын, вĕсенчен 9-шĕ 2 хут çак чыса тивĕçнĕ). Списокра ССРС Аслă Канашĕн чыс паракан указĕсен
даттисем, мĕнле çар, çар званипе йышанакан должность (Совет Союзĕн Паттăрĕ чысне илме тăратнă вăхăтра), пурăннă çулсене çинчен
каланă.
Каçăсем
Азаров
Далленвиль
Далленвиль — (Dallenwil) — коммуна, Швейцарири варринче вырнаçнă. Нидвальден кантонне кĕрет.
1775 çын пурăнать (2006). Официаллă код — 1503.
Каçăсем
Категори:Швейцари хулисем Категори:Нидвальден хулисем
Вэингесь-Яха
Вэингесь-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Юн-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 22 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 50 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Иленька (Иленка юппи)
Иленька  — Раççей территоринчи юханшыв. Свердловск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Иленка юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  27 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Ница Реж тата Нейва пĕрлешнинчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тобол, юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем
Мăн Атьма
Мăн Атьма — Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Чулхула облаçĕ, Чăваш Республики, Пенза облаçĕ территорипе юхать. Инсар юханшыва юхса кĕрет. 50 юханшыв тăршшĕ км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сăр. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Инсар юпписем
Хырĕшни (Кивĕ Этемшӳ ял тăрăхĕ)
Хырĕшни (Сосновка, Сосновка), — Тутарстанăн Аксу районĕнчи ял. Вырăссем никĕсленĕ, халĕ те, тĕпрен илсен, вырăссемех пурăнаççĕ. Пурнакансенчен тепĕр пайĕ — чăвашсем.
Демографи
2002-мĕш çулта çын пурăннă (чăвашсем).
Каçăсем
Категори:Тутарстанри Аксу районĕн ялĕсем
Жгун Светлана Николаевна
Светлана Николаевна Жгун (5.9.1933, Яреськи, Украина ССР — 18.1.1997, Мускав, РФ) — совет театрпа кино актриси.
Биографи
Светлана Николаевна Жгун 1933 çулхи авăнăн 5-мĕшĕнче Полтава облаçĕнчи (Украина ССР) Яреськи ялĕнче çуралнă. Вăтам пĕлӳ илсен Ленинграда килнĕ. 1953 çулта Ленинградри энергетика техникумĕнче веренсе тухсан икĕ çул хушши савутра техник-энергетик вырăнĕңче ĕçленĕ.
Еткер
Еткер, ăруран ăрăва куçакан мĕн те пулин, вăл шутра:
Еткер — ĕлĕххи вăхăтсенчен юлнă культура, йăла-йĕрке тата ытти пулăмсен палăрăмĕсем. Тепĕр чухне сăмахри малтанхи сасса урăхла та палăртаççĕ: эткер. Пурнăçра апла та, капла та калани-çырни тĕл пулать. Çаванпа та çакна халлĕхе "тăрăлса çитеймен" теме тивет.
Н. И. Ашмарин сăмахсарĕнче :
М. Скворцов сăмахсарĕнче (1982) :
В. Г. Егоров сăмахсарĕнче (1964) :
Асăрхавсем
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем Категори:Культура Категори:Тивĕç-ирĕк Категори:Юстици
Клайне-Каль
Клайне-Каль — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Каль (юханшыв)|Каль юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3,5 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Чĕрнешке
Чĕрнешке, е Кавычкă, е Тăрнак, Чĕрмелев — мăшăрлă чарăну палли
Термина ытти тĕрĕк (тутар, пушкăрт, турккă) чĕлхисенчен калькăласа илнĕ. Çăлкуçри сăмах чăваш чĕлхинче «тăрнак» пек илтĕнмелле. Унăн унта, чăваш чĕлхинче, хăйне тĕллĕн те пĕлтерĕш пулма пултарать (тăрнаккай, тăрнашка тенисемпе танлаштарăр).
Чĕрнешкесен тĕсĕсем нумай. Вĕсемпе усă курасси тĕлĕшпе кашни чĕлхерех хайĕн уйрăмлăхĕсем тата йĕркевĕсем пур. Чăваш чĕлхинчи йĕркевсем, чăн та, питех уйăрса каймаççĕ темелле. Ахăртнех, çакна пуринпе те усă курма юрать тесе ăнланмалла.
Каçăсем
Категори:Саспаллисем тата символсем, алфавитпа Категори:Такăну паллисем
Ай-Ворт-Юган
Ай-Ворт-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ворт-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  38 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Тугомы-Яга (Иламо юппи)
Тугомы-Яга  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Иламо юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  14 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Технеци изотопĕсем
Технеци изотопĕсем — тĕшĕнче тĕрлĕ шутлă нейтронлă технеци хими элеменчĕн атомĕсемпе атом тĕшшин варианчĕсем.
Технеци çăмăл элементсен хушшинче тăнăç изотопсем çук икĕ элементран пĕрри. Тепри - промети. Чи тăнăç изотопĕсем: 98Tc (çурма аркану тапхăрĕ 4,2 млн çул), 97Tc (çурма аркану тапхăрĕ: 2,6 млн çул) тата 99Tc (çурма аркану тапхăрĕ 211,1 пин çул).
Чи сарăлнă изотопĕ - Технеци-99. Вăл актиноидсем (уран, плутони) аркансан 6 % е нумайрах тухать. Çурма аркану тапхăрĕ пысăк пулнипе чи пĕлтерĕшлĕ радионуклид пулса тарать.
Вуламалли
çурма аркану тапхăрĕ тата тата изомерсем çинчен:
Каçăсем
Категори:Технеци изотопĕсем
Имамкули-хан
Имамкули-хан (1582−1644) — Бухара ханлӑхӗн узбек династийӗн Джанидсен виҫҫӗмӗш ханӗ — Аштарханидсен, астулти ҫулсем 1611−1642.
Каҫӑсем
Категори:1582 çулта çуралнисем Категори:1644 çулта вилнисем Категори:Бухара ханĕсем Категори:Бухара ханлăхĕ Категори:Бухарара кăшăлланисем Категори:Аштарханидсем Категори:Узбекистан историйĕ Категори:Сауд Аравинче пытарнисем
Тоймига
Тоймига — Раççей территоринчи юханшыв. Улатимĕр облаçĕ, Мускав облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кльязма юханшывăнн сылтăм çыранпе вăрринчен 365 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Клязьма юханшыв Орехово-Зуево хулинчен Улатимĕр хуличчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшăран Атăла кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Улатимĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Марк Аврелий
мини|Марк Аврелий Марк Аврелий Антонин (лат. Marcus Aurelius Antoninus; 26 ака 121, Рим — 17 пуш 180, Виндобона) — Антонинсен династийӗн Рим императорӗ (161—180), философ, кайри стоицизмӑн пайташӗ, Эпиктет вӗрентӗвӗпе килӗшекенӗ. Пилӗк лайӑх императорсенчен юлашки.
Каҫӑсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Рим императорĕсем Категори:Философсем, алфавитпа Категори:Пайăр çынсем:Этика
Чĕкеç йăви
Чĕкеç йăви
Йăлмак
Йăлмак çакна пĕлтерме пултарать:
Асăрхавсем
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Мăн Суббач
Мăн Суббач —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Ирва юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 45 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 61 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мезень пуçĕнчен Малонисогорская ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Совет Союзĕн Паттăрĕсен ят-йышĕ (Анискин — Артемьев)
Ку ят-йышра «А»  сас паллинчен пуçланакан  мĕнпур Совет Союзĕн Паттăрне асăннă (пурĕпе 592 çын, вĕсенчен 9-шĕ 2 хутчен чысланă. Ят-йышра ССРС Аслă Канашĕн чыслакан хутайĕсен даттисем, епле çар, çар хисепĕпе йышăнакан ĕç вырăнне (Совет Союзĕн Паттăрĕ чысне илме тăратнă вăхăтра), пурăннă çулсене çинчен каланă.
Каçăсем
Анискин
Вэллер-Яха
Вэллер-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Яда-Яходы-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 58 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 35 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Торричелли формули (кинематика)
Торричелли формули — кинематикăра: тӳрĕ йĕрпе тата улшăнми хăвăртланупа куçакан ĕскерен кайранхи v_f хăвăртлăхĕпе малтанхи   v_i хăвăртлăхĕ, хăвартланăвăн  a капĕ тата хыçа юлнă \Delta s çул хушшинчи çыхăнăва палăртакан формула Формула, унта вăхăт капĕ çуккине кура, шутлавсенче усă курма меллĕ.
Ăçтан тупăнать-ха ку формула?
Хăвăртлăх тата вăхăт çапла çыхăннă: танлăхăн икĕ енне те иккĕмĕш капаша хăпартсан: Кунти t^2 кап иртнĕ çула, вăхăта, хăартланăва тата малтанхи хăвăртлăха çыхăнтаракан тепĕр формулăра пур. Çапла вара ăна ыттисем урла кăтартма май пур: Ку сăнарлăха пирĕн малтанхи формулăна лартсан, акă мĕн пулать:
Чарăнав çулĕ
чарăнав çулĕ — виçĕ пайран тăрать: 1)шохвĕр реакцийĕнчен вăл тормоза «пусиччен», 2)тормоза «пуснинчен» тормоз ĕçлеме тытăниччен, 3)тормоз ĕçлеме тытăннинчен машшын чарăнса тăриччен <!--расстояние, которое проходит транспортное средство с момента обнаружения водителем опасности до полной остановки. Важно не путать с понятием тормозной путь. » Остановочный путь включает в себя расстояние, пройденное автомобилем за время реакции водителя и время срабатывания тормозной системы.
Длина остановочного пути зависит от скорости движения, вида транспортного средства (мотоцикла или автомобиля) и коэффициента сцепления. Также немаловажно время реакции водителя — время от момента восприятия водителем сигнала о необходимости торможения до совершения необходимых действий, например, переноса ноги на педаль тормоза, нажатия на неё. Зависит от навыков водителя, положения его тела, рук и ног относительно органов управления автомобилем, также от его психоэмоционального состояния. Время реакции увеличивается при утомлении, заболеваниях и крайне сильно возрастает при алкогольном или наркотическом опьянении. Оно колеблется от 0,4 до 1,5 с. Типичной величиной считается 0,8 сек. Время срабатывания тормозной системы — время с момента нажатия на педаль тормоза до приведения в действие всех тормозных механизмов. Зависит от качества и состояния тормозной системы. В среднем считается 0,2 с для гидравлического привода и 0,6 с для пневматического привода тормозной системы.
Здесь: t_1 - время реакции водителя, t_2 - время срабатывания тормозов, K_e - коэффициент эффективности торможения, v_a - скорость движения автомобиля, \varphi - коэффициент сцепления, g - ускорение свободного падения.
Коэффициент эффективности торможения зависит от конкретной конструкции и технического состояния тормозной системы, величины полезной нагрузки автомобиля. Его величина составляет 1,3 для легковых и 1,6-1,8 для грузовых автомобилей.
Коэффициент сцепления представляет собой коэффициент пропорциональности между сцепным весом и силой сцепления колес автомобиля с дорогой. Его величина зависит от типа покрытия и состояния дороги (сухая, влажная, обледенелая), от особенностей конструкции и износа шины (давление в шине, вид рисунка протектора), от величины нагрузки и скорости движения автомобиля. На сухой дороге с асфальтобетонным покрытием он равен 0,7-0,8, на мокрой 0,35-0,45. На обледенелой дороге он равен 0,1-0,2. -->
Каçăсем
Категори:Çул-йĕр Категори:Кинематика Категори:Çул Категори:Автомобиль Категори:Тормоз
Вангота-Яха (Хейм-Паюта юппи)
Вангота-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Хейм-Паюта юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 54 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Абалымов Николай Яковлевич
Абалымов Николай Яковлевич (хăçан çурални паллă мар — 1930-мĕш çул хыççăн вилнĕ) — патшалăх хресченĕ, усламçă. Суту-илÿ ĕçĕпе пурнакан чăвашсен килйышăн паллă çыннисенчен пĕри.
Пурнăçĕ
Хăçан çурални паллă мар. 1930-мĕш çулта кулак тесе репрессиленĕ. Хăçан вилни паллă мар.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем:Чăваш Ен Категори:Паллă усламçăсем Категори:Чăвашран тухнă усламçăсем
«Çеçпĕл Мишшин тăван çĕршывĕ» мемориал комплексĕ
«Çеçпĕл Мишшин тăван çĕршывĕ» мемориал комплексĕ (Мемориальный комплекс «Родина Михаила Сеспеля») — Çеçпĕл Мишши кун-çулĕпе пултарулăхне халалласа йĕркеленĕ музей комплексĕ, Чăваш наци музейĕн филиалĕ.
Чăваш Республикин Канаш районĕнчи Çеçпĕл ялĕнче вырнаçнă. 2001 çулхи çу уйăхĕн 4-мĕшĕнче Мемориал комплексне Чăваш наци музейĕ шутне кĕртнĕ.
Пĕрлехи хыпарсем
Комплекс шутне поэтăн килĕ тăнă вырăнта Чул палăкĕ, пĕве; ялти библиотека, Культура çурчĕ, вăтам шкул çинчи поэта асăннă хăма; Çеçпĕл Мишши яч. парк, унтах поэтăн бюсчĕ, Çеçпĕл Мишши музейĕ.
Сăвăçăн тăван ялĕнчи музейне 1960-мĕш сулсенче шкулти класс-музейĕнчен пуçарса кайнă. 1972 çулчен музей экспоначĕсем ял канашĕн çуртĕнче упраннă, 1979 çулхи чӳк уйăхĕнче Мемориал комплексĕ хăйĕн килне тупнă.
Мĕнпур экспозици лаптăкĕ — 108 м2. Музейĕн тĕп ĕçĕ-пуçĕ – сăвăçăн пурнăçĕпе пултарулăхĕ çинчен материалсем пухасси, экскурсисене ирттересси.
Каçăсем
Категори:Шупашкар музейĕсем Категори:Чăваш Енĕн музейĕсем Категори:Шупашкарти паллă вырăнсем
Клайне-Килль
Кляйне-Килль — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Лизер юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км, бассейн лаптăкĕ 83,545 км2.
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Ирбит (Ница юппи)
Ирбит  — Раççей территоринчи юханшыв. Свердловск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Ница юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  165 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 171 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Ница Реж тата Нейва пĕрлешнинчен вăрриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тобол, юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем
Бухара
Бухара́ (узб. Buxoro) — Тӗп Азин чи авалхи хулисенчен пӗри, Узбекистанри Бухара облаҫӗн административлӑ тӗп хули.
Халӑх йышӗ 272 500 ҫын (2014).
Каҫӑсем
Категори:Бухара ханлăхĕ Категори:Бухара Категори:Бухара облаçĕн хулисем Категори:Пурçăн çулĕн хулисем Категори:Узбекистанри авалхи хуласем Категори:Сăваплăх хулисем Категори:Пĕтĕм тĕнчери еткерлĕх, алфавитпа Категори:Узбекистанри пĕтĕм тĕнчери еткерлĕх
Састаш
Састаш ( "сас" çумне "-таш" аффикс хушăннипе пулнă) — сăмахсен вĕçĕсем, сăмах майлашăвĕсен тата пуплерĕшсен вĕçĕсем сасă тытăмĕ тĕлĕшпе пĕр пек пулни. Урăхла ăна рифма теççĕ (ῥυθμός «виçе, ритм»). Уйрăмах сăвăсенче тăтăш тĕл пулать. Сăвă йĕркисен е çаврисен вĕçĕ пирки те ятарлă ăнлав пур — ăна клаузула теççĕ. Çапла вара састаша (рифмăна) клаузулăсен пĕр пек янравĕ тесе те палăртма пулать.
Пĕрлехи чĕлхе комиссийĕн 2010-мĕш çулхи раштавăн 9-мĕшĕнче иртнĕ ларăвĕ  "састаш" сăмахпа куллен усă курма ятарласа сĕннĕ.
Сăвă йĕркисен пуçламăшĕсем пĕр пек илтĕннине анафора теççĕ.
Асăрхавсем
Категори:Поэзи Категори:Сăвă çырни Категори:Сăвă Категори:Сăвăçырав