cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Градиентла оптика
Асăрхавсем
Категори:Оптика Категори:Чĕлкĕмле оптика
Минго (чĕлхе)
Минго чĕлхе (тăван ят: Unyææshæötká') — ирокезрен пулса кайнă тухăç Огайора, Анăç Пенсильванире тата Анăç Виргинире пурăнаканминго йăхĕн чĕлхи. Кăткăс глагол категорисемлĕ тем тĕрлĕ синтетика чĕлхи. Сенека, онондага тата кайюга чĕлхесемпе питĕ çывăх тăванла.
Каçăсем
Категори:Ирокез чĕлхисем Категори:Çырусăр чĕлхесем
МИнго (язык)
Минцмейстер
мини|Ӑмӑрткайӑк айӗнче - «ВС» (Виктор Смирнов) минцмейстерӑн палли Санкт-Петербург укҫа картин 1915 ҫулхи 20-пуслӑ укҫан реверсӗ ҫинче. Минцмейстер (Münzemeister) — (е мюнцмейстер, Münze — вак укҫа, тата Meister — пуҫлӑх, ) — укҫа туса кӑларакан профессионалӑн, ӑстаҫӑн палӑртуллӑ ячӗ. Укҫа картин пуҫлӑхне е унӑн уйрӑмне; укҫа туса кӑларас ӗҫшӗн яваплине; укҫа картин механикӑллӑ пайӗн пуҫлӑхне, туса пӑхнин тӗслӗхӗсене тӗрӗслекен ӑстаҫӑна минцмейстер теме юрать.
Аваллӑх
мини|[[Крёз (Лидия патши)|Крёз патшан укҫи.]]
Каҫӑсем
Категори:Минцмейстерсем Категори:Укçа-тенкĕ ĕçĕ Категори:Раççей империнчи тивлетлĕхсем
Бибер (Рейн юппи)
Бибер — Германи территоринчи юханшыв. Баден-Вюртемберг территорипе юхать. Юханшыв Рейн юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23,8 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Баден-Вюртемберг юханшывĕсем Категори:Рейн юпписем
Елесин Михаил Васильевич
Елесин Михаил Васильевич  — (1918-10.06.1952), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 38-мĕш çарĕн 180-мĕш перевçĕсен дивизин 42-мĕш перевçĕсен полкĕн отделени командирĕ, кĕçĕн сержант.
Тайдак (юханшыв)
Тайдак —Раççей территоринчи юханшыв. Чĕмпĕр облаçĕ], Самар облаçĕ, Тутарстан территорипе юхать. Юханшыв Куйбышев (Мазин eknss) шыв шыв усравĕн сылтăм çыранĕпе вăрринчененн 2 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Куйбышев шыв усравĕ Камское Устье паççулкинчен Куйбышев гидроузелĕччен, Аслă Çарăмсан юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Самар облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Большой Еланчик (кӳлĕ)
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Челепи облаçĕн кӳллисем
Кӳнтеленĕш
Кÿнтеленĕш — уйрăм çыннăн харкамлăхне, ĕç вырăнне, унăн тĕрлĕрен тивĕçĕсене тата ирĕклĕхĕсене çирĕплетекен документ.
Кÿнтеленĕш ăшĕнче çакнашкал информаци пулать ытларах чухне:
Категори:Документсем
Корчной Виктор Львович
Виктор Львович Корчной (Viktor Kortchnoï; 23 пуш 1931, Ленинград, СССР — 6 ҫӗртме 2016, Волен, Швейцари) — совет, каярах — швейцари шахматисчӗ, гроссмейстерӗ (1956), XX ӗ. 60-мӗш ҫҫ. пуҫламӑшӗнчен тӗнче чемпионӗ претенденчӗ ятне илнӗ, тӗнчери шахматпа пӗрремӗш вырӑншӑн 1978-1981 ҫҫ. ирттернӗ матчсен пайташӗ. Тӑватхутлӑ СССР чемпионӗ (1960, 1962, 1964, 1970), виҫхутлӑ Ленинград чемпионӗ (1955, 1957, 1964).
Ростов облаçĕ
Росто́в о́блаçĕ — Раççейĕн Европа пайĕн кăнтăрти Раççей Федерацин субъекчĕ, Кăнтăр федераци тăрăхне кĕрет. Администраци центрĕ — Ростов-Тан-çинчи хула.
Тухăç енче Ростов облаçĕ Волгоград, çурçĕр енче — Воронеж облаçĕсемпе, кăнтăр енче — Краснодар тата Ставрополь енĕсемпе, Калмăк Республикипе, анăç енче — Украинăн Донецк тата Луганск облаçĕсемпе (çав шутра хăйсемех палăртнă ДХР тата ЛХР патшалăх йĕркеленĕвĕсен пăхăнăвĕнчи территорисемпе) чикĕ тытать.
Энергипе масса эквивалентлăхĕ
Энергипе масса эквивалентлăхĕ — танлаштарулăх теорийĕнчи физикăлла концепци. Унпа килĕшÿллĕн, физикăлла тытăмăн (физикăлла объектăн, ĕскерĕн) тулли энергийĕ унăн массине çутă хăвăртлăхне иккĕмĕш капаша хăпартсан пулакан кап çине хутланипе танлашать:
кунта E — объектăн энергийĕ, m — унăн масси, c — çутăн вакуумри хăвăртлăхĕ, вăл 299,792,458 м/с.
Калас пулать, масса сыхланнин саккунĕ энерги сыхланнин саккунĕн уйрам палăрăмĕ çеç пулать. Мĕншĕн тесен энергипе масса эквивалентлă.
Каçăсем
Категори:Физика Категори:Танлаштарулăх теорийĕ Категори:Сыхланнăлăх саккунĕсем
Ай-Гуль-Яун
Ай-Гуль-Яун — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Аган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  397 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 49 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Нӳрлĕх
Нÿрлĕх — ĕскерсенче е талккăшсенче шыв мĕн чухлĕ пулнине палăртни.
Каçăсем
Категори:Нӳрлĕх Категори:Çанталăк Категори:Шыв Категори:Метеорологи Категори:Атмосфера физики
Лăпкă Дон (фильм, 1958)
Лăпкă Дон (Тихий Дон) — Киностудия им. Горького киностудире Сергей Герасимов режиссёр 1958 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Бычок Олег Сергеевич
Бычок Олег Сергеевич — (18.09.1921-07.05.1944), Беларуç ССР территоринчи ятарлă партизан отрячĕн командирĕ командирĕ, аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 05.
Ҫынсене чип лартни
мини|[[Марк Гассон ӑсчах-доктора микрочип лартни (16 пуш 2009).]]
Микрочип-имплантат — ҫын валли интеграллӑ схема тӑрӑх е RFID технологине ӗҫлеттерсе туса хунӑ хатӗр. Микрочип-имплантат кантӑк корпус ӑшӗнче вырнаҫнӑ, ҫын ӳт-пӳне кӗртни чӗрчунсене чип ларнӑ евӗр. Ҫавӑн пек имплантра харпӑр идентификаци номерӗ пур. Кирлӗ пулсан ӑна тулашри ҫынӑн харпӑр информаци, чирленин кун-ҫулӗ, унпа епле ҫыхӑнас информаци тата ыт. те информаци пуххипе ҫыхӑнтарма пулать.
Паянхи кун чип килти чӗрчунсене ҫухалсан тупма ҫӑмӑл пулма лартаҫҫӗ. Хӑшпӗр ӑсчахсем, усламҫӑсем хӑйсене кирлӗ тӗллевсемпе хӑйсене чип лартаҫҫӗ. Тӗслӗхрен Марк Гассон ӑсчах пуш уйӑхӗн 2009 ҫулхи 16-мӗшӗнче лартнӑ чипне каларма шутламасть.
Кавар теорийĕн адепчӗсем чип лартассине питӗ хӑрушӑ япала пек йышӑнаҫҫӗ.
Каҫӑсем
Категори:Чип лартни
Алюнов Гавриил Фёдорович
Алюнов Гавриил Фёдорович (1909-мĕш çулччен Фёдоров, чăвашла Алюн Кевĕрли, 1876-мĕш çулхи мартăн  10-мĕшĕ, Пăва уесĕнчи Аслă Пăла Тимеш ялĕ  –  1921-мĕш çулхи июлĕн 12-мĕшĕ, Хусан хули) – чăваш халăхĕн наци ирĕклĕхĕн юхăмĕн хастар пайташĕ
Алюнов Гавриил Фёдорович сăнарĕ чăваш литературинче тата культуринче
...ператорăн шанчăклă тарçисем пулнă ялан. Вĕсем пирĕн ялав айне тăрасса шанатăп эпĕ. Чумаковпа юнашар Алюнов полковник ларать. Вăл ĕлĕк драгун офицерĕ пулнă, Хусан патĕнче Пăкачав енне каçнă. Алюнов мăйăхне п...
Паллах, ку персонажăн прототипĕ Г.Ф.Алюнов мар. Анчах автор, Юхма Мишши, персонажа унашкал хушамат пани шухăшлаттарать.
Каçăсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:Демидов лицейне пĕтернисем
Чип лартни
Чип лартни — ҫын валли интеграллӑ схема тӑрӑх е RFID технологине ӗҫлеттерсе туса хунӑ хатӗр. Микрочип-имплантат кантӑк корпус Чипирование — объектсене тӗрӗслев-идентификаци паллисемпе палӑртнин процессӗ е технологийӗ:
Каҫӑсем
Категори:Чип лартни
Сухая Каменка (Бердь юппи)
Сухая Каменка  — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Бердь юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  166 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Артаксеркс, Аман тата Эсфирь
«Артаксеркс, Аман тата Эсфирь» (Ahasveros en Haman aan het feestmaal van Esther) — 1660 çулта Рембрандт хайланă ӳкерчĕк. Халĕ А. С. Пушкин ячĕллĕ СӲПМ упранать. Рембрандта çак ӳкерчĕке çырма 1659 çулта Я. Хинлопенăн арăмне халалласа лартнă «Эстер» пьеса хавхалантарнă, пулас.
Каçăсем
Категори:Рембрандт ӳкерчĕкĕсем Категори:Кивĕ Халал сюжечĕсем тăрăх ӳкерчĕксем
Болотная (Пайдугина юппи)
Болотная  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Пайдугина юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 100 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Вышкайсăр капаш
Вышкайсăр капашсем — паллă ячĕн е ĕçхĕлтешĕн, вĕсем япалан е ĕçхĕлĕн чи çÿлти пахалавлăхĕн шайне кăтартакан капашĕ.
Вышкайсăр капашăн аффиксĕ — -ях/-йех (уçă сасă хыççăн) е -ах/-ех (хупă сасă хыççăн); ăна вăйлату аффиксĕ те теççĕ.
Сăмахран, чăваш чĕлхинчи шурă паллă ячĕ позитивлă капашра çаплах, танлаштаруллă капашра шурăрах, вышкайсăр капашра — шурăях.
«Шурă» тата ытти паллă ячĕсен вышкайсăр капашри тĕслĕхĕсем  :
Аслати авăтать, çиçĕм çиçет, Вутпа çунса каять сар чечек. Аслăях та вăрман хĕрринче Йĕкĕтех те выртать юн кÿллинче Сарăях та ача кăкри витĕр Çичĕ пуля тухнă шăтарса. Унăнах та ури, ай, вĕçĕнче Кăваках та лаши тăрать кĕçенсе Кăваках та лаша кĕçенни Тăванах та ялне илтĕнет. Тăванах та ялне илтĕнет – Амăш, ай, чĕрине çурса кĕрет.
Амăшĕ те йĕрет, йĕрет, йĕрет, Ывăлăм та пĕтрĕ, ай, пулĕ, тет. Шурăях та шурă акăш пулса Вĕçсе каять амăш вутлă вăрçа. .........................
Вышкайсăр капаша кăтартмалли меслетсем чăваш чĕлхинче татах та пур.
Асăрхавсем
Категори:Морфологи Категори:Паллă ячĕ Категори:Ĕçхĕлтеш Категори:Танлаштару капашĕсем
Уймень (кӳлĕ)
Уймень — Раççей территоринчи кӳлĕ. Алтай Республикинче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, Уймень (юханшыв) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,2 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Алтай Республикин кӳллисем
Кĕçĕн Варкута-Яха
Кĕçĕн Варкута-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Мессо-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 198 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 37 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Амелин Алексей Степанович
Амелин Алексей Степанович — (-), 2-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш сывлăш çарĕн 4-мĕш истребитель авиаци корпусĕн 302-мĕш истребитель авиаци дивизин 240-мĕш гварди истребитель авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ,  аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 26.
Ыт-тĕкел (уйăрни)
Ыт-тĕкел — тĕрлĕрен объектсене икĕ пая пайламалли меслетсенчен пĕри. Ача-пăча вăййинчен пуçласа техникăри кăткăс механизмсем таранах.
Асăрхавсем
Категори:Вăйăсем Категори:Алгоритмсем
Гермиона Грейнджер
Гермио́на Гре́йнджер (Hermione Jean Granger , /hərˈmaɪ.əni ˈdʒiːn ˈɡreɪndʒər/, Хэ(р)мˈаени Джин Гр’эйндже(р); авăн, 19, 1979 ) — Гарри Поттер пирки романсенчи, тĕп хĕрача-персонаж.
Каçăсем
Категори:Асамçăсем Категори:Вăхăт тăрăх юрилле çулçӳревçĕсем
Бибер (Родау юппи)
Бибер — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Родау (Майн  юппи)|Родау юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16,08,2015 км, бассейн лаптăкĕ 51,81 км2.
Нудовка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мускав Заозерье ялĕнчи шыв виçекен постран Коломна хулинчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшă кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем
Воронцов Александр Никифорович
''Воронцов Александр Никифорович Воронцов Олександр Никифорович'' — (22.09.1907(9)-23.01.1973), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 31. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 2-мĕш гварди кавалери корпусĕн 17-мĕш гварди кавалери дивизин 59-мĕш гварди кавалери полкĕн пулемётчикĕ, гварди красноармеецĕ.
Журналистикăри этика тата стандартсем
Журналистикăри этика тата стандартсем (Journalism ethics and standards) — профессионаллă журналистикăри этикăлла принципсем, ку ĕçлеври «чыслăх кодексĕ» пекскер ,
Каçăсем
Категори:Журналистика Категори:Килтерĕшле этика уйрăмĕсем Категори:Екĕ кодексĕсем Категори:Журналистикăри этика
Вурă
Вурă — юханшывăн юлашки татăкĕ, вăл тинĕсе, океана, кÿлле, шыв управне е тепĕр юханшыва юхса кĕнĕ вырăн.
Çемен Элкерĕн "Хĕн-хур айĕнче" поэминче çакăн пек йĕркесене куратпăр :
Старик Итапай çакăнти çĕре Вырнаçнă килсе ашшĕпе пĕрле. Ун ашшĕ Яртух, хастарлă хресчен, Кунта куçса килнĕ Çавал вурринчен.
Ку сăмаха автор ятарласа çапла ăнлантарать :
Çавал вурри — Çавал Атăла хутшăннă вырăн; икĕ шыв хутшăнса пĕрлешнĕ тĕл. Хăш çĕрти чăвашсем ăна «шыв вăрри» теççĕ. Тĕрĕссипе — шыв вурри темелле
Асăрхавсем
Категори:Географи Категори:Çутçанталăк
Кӳнтелен
Кӳнтелен — пĕр-пĕр пулăма е япалана хăй куçĕпе курнă çын.
Ку ăнлавпа, сăмахран, суд ĕçĕнче (суд тунă чухне) усă кураççĕ.
Каçăсем
Категори:Процесуаллă тивĕç-ирĕк
Мăн Щелиха
Мăн Щелиха — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Индига юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 14 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Танлаштаруллă капаш
Таналаштаруллă капаш — позитивлă тата вышкайсăр капашсемпе пĕрле танлаштару капашĕсенчен пĕри пулса тăрать. Чăваш чĕлхинче синтаксисла кунашкал конструкци паллă ячĕ е ĕçхĕлтеш çумне -рах/-рех, -тарах/-терех аффикссем хушнипе пулать: лайăх — лайăхрах, ерипен — ерипентерех.
Каçăсем
Категори:Морфологи Категори:Ят сăмахсен грамматикăлла категорийĕсем Категори:Паллă ячĕ Категори:Ĕçхĕлтеш
Мякса
Мякса — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Аслă еврази экономика канашĕ
патшалăх ертӳçисем:
А. Г. Лукашенко
Н. А. Назарбаев
В. В. Путин
правительство ертӳçисем:
М. В. Мясникович
С. Н. Ахметов
Д. А. Медведев.
Чĕлхе шайĕсем
Чĕлхе шайĕсем пек çак япаласене уйăрса калаççĕ :
Аслă еврази экономика канашĕ
Категори:Еврази Пĕрлешĕвĕ
Чĕлхе шайĕсем
Асăрхавсем
Категори:Чĕлхе шайĕсем Категори:Чĕлхе
Крокодилополь
Крокодилополь — (Κροκοδείλων πόλις, «шуса ҫӳрекенсен хули») — Авалхи Египетри Шедит хулин грек чӗлхинчи ячӗ, Карун кӳлли хӗрринче, Файюм оазисӗнче вырнаҫнӑ. Хальхи вӑхӑтра унӑн вырӑнӗнче Эль-Файюм хула ҫумӗ — Киман-Фарис вырнаҫнӑ.
Птолемей II Филадельф Крокодилополь ятне улӑштарса Арсиноя ят панӑ, хӑйӗн аппӑшӗпе арӑмӗн Арсиноя II ятне панӑ. Христос тӗнӗ сарӑлнӑ май Арсиняра коптсен епископине никӗсленӗ.
Категори:Авалхи Икĕпат хулисем Категори:Фаюм оазисĕ
Болотная (Сочур юппи)
Болотная  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Сочур юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 197 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Гарин инженерĕн гиперболоичĕ (фильм)
Гарин инженерĕн гиперболоичĕ (Гиперболоид инженера Гарина) — Горький киностудире Александр Гинцбург режиссёр 1965 çулта ӳкернĕ çивĕч сюжетлĕ фантастика фильмĕ.
Болотная (Сочур юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Гарин инженерĕн гиперболоичĕ (фильм)
Сюжет
1925-мĕш çул. Вырăс инженерĕ Пётр Гарин, Манцев профессор уçнипе ускурса, унчен пулман аркатакан хĕçпăшал — гиперболоид, питĕ хĕрӳллĕ пайăрка генераторне — тăвать. Вăл гиперболоидпа хăйĕн идейине — тĕнче тытăмçи пулассине пурнăçласшăн. Гиберболоида алла илесшĕн Гарина совет ятархĕсмечĕ те, ютçĕр капиталисчĕсем те йĕрлеме тытăнаççĕ.
Болотная (Сочур юппи)
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Гарин инженерĕн гиперболоичĕ (фильм)
Каçăсем
Категори:1965 çулхи ССРП фильмĕсем Категори:А. Н. Толстойăн хайлавĕсене экранизациленисем Категори:М. Горький ячĕллĕ киностудин фильмĕсем Категори:1965 çулхи фантастика фильмĕсем Категори:ССРП фантастика фильмĕсем Категори:Ăсчахсем пирки фантастика фильмĕсем Категори:Инженерсем пирки фильмсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:Вырăсла фильмсем Категори:1960-мĕш çулсенчи ăслăх-фантастика фильмĕсем
Хиндиктиг-Холь
Хиндиктиг-Холь — Раççей территоринчи кӳлĕ. Туванче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, Моген-Бурен юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 66 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Туван кӳллисем
Аспект (лингвистика)
Аспект ( лат. aspectus — тĕс, сăн-сăпат, курăм, пăхнă ен) е вид (ку термин вырăс чĕлхинчен) — грамматика категорийĕ, калаканни ĕçхĕл вăхăт тĕлĕшпе е ытти енĕпе епле шунине хăйĕн шухăшларăшĕпе  палăртни.
Глаголсен аспекчĕсене тĕпчессине аспектологи теççĕ.
Аспект вырăс чĕлхинче
Вырăс чĕлхинчи аспект кашни глагол е "совершенный вид", е "несовершенный вид" тăрăмĕнче пулнине кăтартать. Кун пек аспект чăваш чĕлхинче çук.
Аспект чăваш чĕлхинче
Вулаймастăп формăна илес пулсан, кунта вара хирĕçлев тата пултараслăх аспекчĕсем пур теме пулать, — урăхла унашкал ситуацие пултараймаслăх аспекчĕ тени те пулать.
Чăваш чĕлхинчи глаголăн çавăн пекех ытти аспектсем пулма кирлĕ. Анчах та ăславçăсем çакна паянхи куна çитиччен çителĕклĕ тĕпчемен е ун çине питех çаврăнса та пăхман.
Каçăсем
Категори:Лингвистика Категори:Грамматика Категори:Аспектологи
Осман империйĕ
Осман империйĕ (осман. دولت عالیه عثمانیه‎ — Devlet-i Âliyye-i Osmâniyye), тата Оттоман империйĕ, Оттоман Порти е Порта — турккӑ-османсем 1299 ҫулта Кӗҫӗн Азин ҫурҫӗр-хӗвеланӑҫӗнче удж-бей Осман Гази ертсе пынипе туса хунӑ трансконтиненталлӑ патшалӑх.
Осман империйӗ ӳсни (1453—1683)
мини|слева|Мохач патĕнчи çапăçу, Локман миниатюри, 1588
Каҫӑсем
Категори:Осман империйĕ
Чероки (чĕлхе)
Черо́ки (ᏣᎳᎩ [цалаги] е ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᏗ [цалаги гавонихисди]) — ирокез çемьине кĕрекен чĕлхе, чероки йăхĕн чĕлхи.
Каçăсем
Категори:Ирокез чĕлхисем Категори:АПШ чĕлхисем
Ай-Гун-Еган
Ай-Гун-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Аган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  215 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 98 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Пăва (Ирбейски районĕ)
Пăва (Буинка) —  Красноярск Енри Ирбейски районĕнчи  ял.
Кунçул
1908-мĕш çулта никĕсленĕ. Вырăсла ятăн варианчĕсенчен пĕри — Бунинская. 1926-мĕш çулта 368 çын пурăннă, вĕсенчен ытларахăшĕ чăвашсем
Интернетран:
Каçăсем
Категори:Ирбейски районĕ Категори:Красноярск Енри чăваш ялĕсем
Капашла рет
Капашла рет — математикăра: капашла рет тесе ак çакнашкал сăнарлă алгебрăлла пулăма калаççĕ:
кунта {a_n} коэффициентсене {R} ункăран илеççĕ.
Каçăсем
Категори:Алгебра Категори:Математика Категори:Ретсем Категори:Комплекслă анализ
Ахаль тĕлĕнтермĕш (фильм, 1978)
Ахаль тӗлӗнтермӗш (Обыкновенное чудо) — Мосфильм киностудире Марк Захаров режиссёр 1978 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Сюжет
Фильмӑн тӗп геройӗ - Асамҫӑ, вӑл хӑйне те, арӑмне те йӑпатас тесе юмахсем шухӑшласа кӑларать. Юмахри геройсем чӗрӗлеҫҫӗ, ун ҫуртне пыраҫҫӗ те хӑйсен пурнӑҫӗпе пурӑнма пуҫлаҫҫӗ. Черетлӗ юмах питӗ хурлӑхлӑ пулчӗ. Асамҫӑ "юмаха пачах урӑхла" шухӑшласа кӑларнӑ: упана ҫын туса хунӑ та, принцесса ӑна юратса чуптӑвсан, вӑл юлашки хут сывалӗ тесе шутланӑ.
Саундтрек
Тулли саундтрека 2022 ҫулта пичетлесе кӑларнӑ.
Каçăсем
Категори:ССРП телефильмĕсем, алфавитпа Категори:ССРП 1978 çулхи телефильмĕсем Категори:«Мосфильм» студин телефильмĕсем Категори:Вырăсла телефильмсем Категори:Евгений Шварцăн хайлавĕсене экранизациленисем Категори:Литература юмахĕсене экранизациленисем Категори:Пьесăсене экранизациленисем Категори:ССРП юмах фильмĕсем
Вăрă (çын)
Вăрă — ыттисен япалисене, пурлăхне хапсăнса хăй валли илекен, хăйĕн туса хуракан çын. Синонимсем вырăнне çаратавçă, хĕстеревçĕ тата ытти çавăн пек сăмахсемпе усă курма пулать.
Кунсăр пуçне вăрлас тĕлĕшпе хăшпĕр çынсен чир евĕрлĕ туртăм та пур. Çавăн пек туртăма клептомани теççĕ.
Вуламалли
Категори:Криминал Категори:Пĕрлĕх Категори:Çын
Еврази экономика комиссийĕ
Еврази экономика комиссийĕ (ЕЭК) — Таможня пĕрлешĕвĕн (ТП) тата Пĕрлĕ экономика уçлăхĕн (ПЭУ) пĕрмай ĕслекен наци çийĕнчи йĕркелекен органĕ.
Раççей Федерацин, Беларуç Республикин тата Казахстан Республикин президенчĕсем йышăннă, 2011 çулхи чӳкĕн 18-мĕшĕнчи «О Евразийской экономической комиссии» килĕшĕвĕпе ĕçлет и «О регламенте работы Евразийской экономической комиссии».
Асăрхавсем
Категори:Еврази Пĕрлешĕвĕ
Вăрă (пĕлтерĕшсем)
Вăрă:
Ташелка (Бирля юппи)
Ташелка  —Раççей территоринчи юханшыв. Чĕмпĕр облаçĕ], Самар облаçĕ, Тутарстан территорипе юхать. Юханшыв Бирля юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 15 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 48 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Куйбышев шыв усравĕ Камское Устье паççулкинчен Куйбышев гидроузелĕччен, Аслă Çарăмсан юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Самар облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Алиулов Хасинзян Алиулович
Алиулов Хасинзян Алиулович (ытти тĕрлĕ асăннисем: Алиулов Хасимзян (Хазянсян) Алиулович, Алиуллов Хасинсян Алиллович, Чĕмпĕр кĕпернинчи Пăва уесĕнчи Тутар Сăкăт ялĕ, 1913 — 1992) — СССР НКВД оперативлă разведкин ятарлă чаçĕнче тăнă, Хĕвелтухăç Пруссири çапăçусене хутшăннă, 1945-мĕш çул тĕлне — старшина.
Вăл çуралнă ял ятне вырăсла çăлкуçсенче Патăрьел районĕнчи «Тацугут» тесе палăртаççĕ. Анчах та вăл районта унашкал ял çук. Чăннипе Тутар Сăкăт тесе ăнланмалла, мĕншĕн тесен ăна вырăсла «Татарские Сугуты» теççĕ (кĕскетсе — Татсугут).
Кунашкал йăнăш, тепĕр енчен, Интернетра ун пирки материалсем шырассине çамăллатать: «Тацугут» çаптар та — малалла шыра.
Х. А. Алиулов 1945-мĕш çул тĕлне хусах пулнă. "Çав çул хыççăнхи унăн шăпи пачах та паллă мар", — тет ун пирки çырнă Юрий Ржевцев. Анчах та ку ят Тутар Сăкăт ялĕн астăвăм йышĕнче пур. 1992-мĕш çулта вилнĕ тесе палăртнă.
Асăрхавсем
Категори:Спецназ Категори:Вăрçă паттăрĕсем Категори:Разведчиксем Категори:Аслă Атилĕх вăрçи Категори:Чăваш Ен тутарĕсем
Арман (Рембрандт гравюри)
«Арман» (B233 The windmill 1641) — Рембрандтăн чи чаплă офорчĕсенчен пĕрри, пĕртен-пĕр тăрăмра кăна.
Каçăсем
Категори:Рембрандт гравюрисем Категори:Ӳкерчĕксем, алфавитпа
Надокса
Надокса — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Рыбинск шывуправĕн бассейнĕн юханшывĕсем. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл Куйбышев шывуправĕнчен (Хура Атăл бассейнĕсĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Чероки (пĕлтерĕшсем)
Чероки:
Теночтитлан
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:1325 çулта килнисем Категори:1521 çулта çухалнисем Категори:Ацтексем Категори:Ацтек империйĕ Категори:Арканнă хуласем
Сухая Каменка (Укроп юппи)
Сухая Каменка  — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Юханшыв Укроп юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  10 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
Бибер (Хауне юппи)
Бибер — Германи территоринчи юханшыв. Гессен территорипе юхать. Юханшыв Хофбибер Визен-Миттельберг юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15,8 км, бассейн лаптăкĕ 26,972 км2.
Шачеболь кӳлли
Шачеболь — Раççей территоринчи кӳлĕ. Ярославль облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,72 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Ярославль облаçĕн кӳллисем
Наоми Уоттс
Нао́ми Э́ллен Уо́ттс (Naomi Ellen Watts; 1968, авăн, 28, Шорхэм, Кент, Англи, Аслă Британи çур.) — анкăл-австрал актриси, продюсерĕ. Иккĕ хутчен «Оскар» парнине илме тăратнăскер (2004, 2013).
Биографи
Шорхэмре (Кент графлахĕ, Кент, Аслă Британи) 1968 çулхи авăнăн 28-мĕшĕнче çуралнă. Ашшĕ — Питер Уоттс, 1974 çулчен Pink Floyd группăн роуд-менеджерĕ пулса ĕçленĕ, амăшĕ — Мифаннви (Мив) Робертс, авалхи япаласене сутса пурăннă. Наоми тăватă çул тултарсан, ашшĕпе амăшĕ уйрăлнă. Хĕрача çичĕçула çитсен ашшĕ вара героинпа ытлашши аскăнса вилнĕ. Лайăхрах пурнăçшыраса миссис Уоттс икĕ ачапа (икĕ çул аслăрах пиччĕшĕ, Наоми Бенджамин, халĕ АПШ паллă фотографĕ,) Англи çĕр-шывне касса çӳренĕ, юлашкинчен вара, хăйĕн амăшĕн тăван çĕрне Австралие, Сиднее, тухса кайнă. Наоми çак тĕле 14 çула тултарнă.
Амăшĕ халăх театрĕнче вылянипе хавхаланса, Наоми та актриса ĕçĕпе хăтланма тытăннă. Актёр ăсталăхĕн шкулĕнче пĕлӳ илсен, Наоми чылай студие ĕç шыраса çӳренĕ, пĕррехинче Николь Кидмана тĕл пулнă, вĕсем халĕ те туслă. Пĕрремĕш пĕчĕк рольне Ноами 1986 çулта тухнă «Только ради любви» фильмра вылянă.
Карьера
18 çулта Наоми модельсен бизнесĕнче ĕçлеме Японие тухса каять. Пĕр çул хушши тăрмашнă хыççăн çак «унăн маррине» ăнлансан киле таврăнать. Çакăн хыççăн вăл мода журналĕнче корреспондент вырăнĕнче ĕçе пикенет. Пĕр хушă çапла хăтлансан ку професси унăн пулманнине ăнланса илет, чăннипе унăн ăшĕнче актриса чĕри тапнине туйса илет.
Кĕçех Уоттс «Флирт» (1991) фильмра Николь Кидманпа Тэнди Ньютонпа пĕрле, çаплах австрали мини-сериалĕнче пулас австрали çăлтăрĕпе пĕрле — Рассел Кроупа пĕчĕк рольсене вылять. «Флирт» режиссёрĕ Джон Дайган ăна хăйĕн тепĕр ӳнер ĕçне — «Çырансăр Саргас тинĕсĕ» (1992) фильма — чĕнет.
Çакăн хыççăн çамрăк актриса Лос-Анджелесе çитет. Голливудра Наоми Уоттс пĕрремĕш хăтланăвĕ — «Кăнтăрлахи сеанс» (1993). Çак роль те, 1990-мĕш çулсенче сăнарланă урăххисем те («Танкистка», «Чикан тулă ачисем 4», «Чыслă куртизанка», «Ют планета» тата ураххисем) унăн çăлтăрне çутатмаççĕ.
Каçăсем
Категори:Англи телекуравĕн актрисисем Категори:Австрали телекуравĕн актрисисем Категори:«Сатурн» парне лауреачĕсем
Функцин палăртав талккăшĕ
Функцин пĕлтерĕшĕсем йышăнакан йыша вара функцин пĕлтерĕшĕсен талккăшĕ теççĕ.
Вуламалли
Категори:Математика Категори:Функцисем Категори:Функци Категори:Йыш
Бяков Алексей Иванович
Бяков Алексей Иванович — (1912-1941, раштав(хыпарсăр çухалнă)), Çурçĕр-Анăç фронтăн 7-мĕш çарĕн 113-мĕш перевçĕсен дивизин 725-мĕш перевçĕсен полкĕн сапёрĕ, красноармеец, Совет Союзĕн Паттăрĕ, , |}. Указ дати - 21.
Салтак кăссайӗ
Салтак кăссайӗ (Баллада о солдате) — Мосфильм киностудире Григорий Чухрай режиссёр 1959 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1959 çулхи фильмĕсем Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи пирки фильмсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:Вырăсла фильмсем Категори:Çамрăксен фильмĕсем
Клипер (карап)
мини
Клипер (акӑлч. clipper — «касакан» е нидерл. klipper) — XIX тата XX ӗмӗрсен парӑслӑ, парӑслӑ-пӑслӑ суту-илӳ е ҫар карапӗ аталануллӑ парӑслӑ ҫар хатӗрӗсемлӗ тата уйрӑмах ҫивӗч, «шыв касакан» (акӑлч. clip) корпус хӗррисемлӗ, — ытларах чух виҫӗ мачтӑллӑ (вместе с тем, ҫавӑн пек тинӗс карапӗсене паянхи кун та тӑваҫҫӗ).
Каҫӑсем
Категори:Парăслă карапсен тĕсĕсем
Парадигма (лингвистика)
Паради́гма (παράδειγμα, «тĕслĕх, модель, эталон»)
Чĕлхен тĕрлĕ шайĕнче морфологилле, синтаксисла, лексикăлла тата   деривацилле парадигмăсене пăхса тухаççĕ.
Истори
Парадигмăсем ăсталани — этемлĕхĕн лингвистикăри чи малтанхи çитĕнĕвĕсенчен пĕри; Вавилонрах тăм таблицăсем çинче парадигмăсен тĕслĕхĕсем пулнă. Ку «парадигма» ăнлава антикăлла грамматикăрах кĕртнĕ. Çав παράδειγμα сăмах грек чĕлхинче «тĕслех, модель, эталон» тени пулать.
Каçăсем
Категори:Сăмах пулăвĕ
Кĕçĕн Вебоси-Яха
Кĕçĕн Вебоси-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Мăн Харвута-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 10 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 52 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Мăн Ярней
Мăн Ярней (Двойниковая, Двойник) — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Баренц тинĕсĕе юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 65 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Аватар (фильм)
Аватар (Avatar) — Lightstorm Entertainment, 20th Century Fox киностудире Джеймс Кэмерон режиссёр 2009 çулта ӳкернĕ американ мусăк илемлĕ камичĕ.
Елецких Гавриил Никифорович
Елецких Гавриил Никифорович  — (08.04.1919-30.10.2003), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 01. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 4-мĕш Украина фрончĕн 8-мĕш сывлăш çарĕн 8-мĕш уйрăм разведка авиаци полкĕн эскадрилья штурманĕ, капитан.
Мускав зоопаркĕ
Мускав зоопаркĕ — Европăри чи ватă зоопарксенчен пĕри, Раççей Федерацинче лаптăкĕпе тăваттăмĕш (Ярославль, Ростов-Дон-çинчи тата Çĕн Çĕпĕр) зоопарк. 1864 çулта никĕсне хунă. Çулталăкне 3,5 млн çити çын килсе курать. Килекенсен шучĕпе тĕнчере пĕрремĕш теçеткене кĕрет.
Унăн коллекцинче 1132 чĕрчун тĕсĕ, чĕрĕ экземпляр шучĕ 5000 ытла чун. Раççей Федерацинче пуç зоопаркĕ статуса панă, Евроази зоопаркĕсемпе аквариумĕсен ассоциацин (ЕАРАЗА) штаб-хваттерĕ.
Тĕнчери çутçанталăкри тĕссене тĕпчесси/ пулашасси (реабилитаци тата реинтродукци) проекта хутшăнать, сайра тĕл пулакан чĕрчун тĕсĕсене ирĕкре мар ĕрчетет.
Истори
Мускав зоопаркне Чĕрчунсемпе ӳсентăрансене аклиматизацилес Император Вырăс пĕрлĕхĕ йĕркелесе янă, ăна мăнаçлăн 1864 çулхи кăрлачăн 31-мĕшĕнче (çĕнĕ стильпе — нарăсăн 12-мĕшĕнче) уçнă. Тĕп инициаторсенчен пĕр - Мускав университечĕн рофессорĕ Анатолий Петрович Богданов. Вăл зоосада «тӳпе айĕнчи чĕрĕ музей» тенĕ. Зоосадăн перремĕш çурт-йĕрне П. С. Кампиони архитектор проекчĕпе тунă. Зоосадăн пĕрремĕш инспекторĕ (директорĕ) пулма Я. Н. Калиновский профессора шаннă.
Каçăсем
Категори:Появились в 1864 году Категори:Музеи, основанные в 1864 году Категори:Пресня  Категори:Сады и парки Москвы Категори:Зоопарки России
Ай-Гуонт-Еган
Ай-Гуонт-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Энтль-Гун-Еган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  16 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Арçын
Арçын, — çитĕнсе çитнĕскер; ун пирки сăмахсарта çапла каланă :
çула çитнĕ аçа çын Çавăн пекех тĕрлĕ контестсенче "упăшка" тенине пĕлтерме пултарать. Кунсăр пуçне ар сăмахпа та усă кураççĕ. Вăл хăйне майлă пафос пулнипе тата ытти стиль евĕрлĕхĕсемпе палăрса тăрать.
Каçăсем
Категори:Социологи Категори:Яш-кĕрĕм Категори:Пĕрлĕх Категори:Биологи Категори:Яш-кĕрĕм Категори:Пĕрлĕх Категори:Биологи
Нытынка
Нытынка —Раççей территоринчи юханшыв. Мускав облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Сушенка юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 5,9 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мускав Заозерье ялĕнчи шыв виçекен постран Коломна хулинчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Хура Атăл юпписен бассейнĕ Мăкшă кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем
Пушкин Лев Сергеевич
Лев Сергеевич Пушкин — (17 [29] ака 1805, Мускав — 19 [31] утӑ 1852, Одесса) — А. С. Пушкин сӑвӑҫӑн шӑллӗ тата литература секретарӗ. Майор, ҫар офицерӗ.
Каҫӑсем
Категори:Пушкин таврашĕ Лев Сергеевич Категори:Раççей тăмхаçисем Категори:Вырăс-перс вăрçине (1826—1828) хутшăннисем Категори:Вырăс-турккă вăрçине (1828—1829) хутшăннисем Категори:Польшăри пăлхава (1830—1831) пусарнисем Категори:Кавказ вăрçине хутшăннисем Категори:Одессăри 1-мĕш Христиан çăвинче пытарнисем Категори:Майорсем (Раççей империйĕ)
Лазер
Ла́зер (laser, акроним:  «çутта хистевлĕ пайăркалавпа вăйлатни»), е оптикăлла квантла генера́тор — çутăлла, электро, ăшăлла, химилле тата ытти те уçлав энергине   когерентлă, монохроматикăлла, поляризациленĕ тата уйрăм ене хĕсĕннĕ пайăркалав юхăмĕн энергине куçаракан (трансформацилекен) хатĕр.
Сушонок
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Барнаул хулинчен Çĕнĕ Çĕпĕр гидроузелĕччен, Чумыш юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Лазер
Лазерăн физикăлла никĕсĕ — хистевле (индукциленнĕ) пайăркалавăн квантла механикăлла пулăмĕ. Пайăркалав улшăнми хăватпа, татăлмасăр е пысăк хăватсене çитекен импульссемпе пулса иртме пултарать. Хăшпĕр чухне лазерăн ĕçлев элементне оптикăлла вăйлатавăш пек (тепĕр çăлкуçран пайăркалантарма) усă кураççĕ. Лазер тĕсĕсем нумай, ĕçлев талккăшĕ пек япалалăх агрегатла тăрăмĕсем пурте пулаççĕ.
Сушонок
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Лазер
Лазерсем мӗн пултарнӑранпах"паллӑ мар проблемӑсене татса пама хатӗр" тесе шутланӑ. Яланхи пекех, вӗсем наукӑпа техникӑн нумай отраслӗсенче анлӑн усӑ кураҫҫӗ (компакт-дисксене выляса яракансем, лазерлӑ принтерсем, штрихкодсем, лазер указкисем т.ыт. те). Сӳс энергине ҫӑмӑллӑнах ҫитсен, вӑл локаллӑ соединенисемпе механически доработкӑсем тума пултарать (касни, шӑратса сыпни, пайка, гравировка). Зонӑн тӗрӗс тӗрӗслевне яланхи меслетпе (сӑмахран, керамикӑпа металл шӑратса сыпас) пурнӑҫа кӗртме пултарать. Лазера микроэлектроникӑра ҫут ҫанталӑк материалӗсемпе (ҫурма проводник кристалӗсемпе, пичет платйи ҫинче ятарласа тунӑ ҫинҫе наночастицӑсемпе усӑ курма пултараҫҫӗ). Лазер маркировкипе художество гравировкине тӗрлӗ материалтан тунӑ изделисен гравировкипе усӑ кураҫҫӗ. Лазерсемпе ҫиелтен витнӗ материалсемпе усӑ кураҫҫӗ (лазерлӑ ҫӑмӑллӑх, лазерлӑ шӑрату, вакуаллӑ-лазерлӑ направлени). Вӗсене материал механикӑлла витӗм кӳмест, ӑшӑтмалли вырӑн пӗчӗк, ҫавӑнпа та пысӑках мар термика деформацийӗсем ҫеҫ йӗркеленеҫҫӗ. Унсӑр пуҫне, технологи процесне пӗтӗмпех автоматизациленӗ. Ҫаксене пурне те вӑл тӗп-тӗрӗс те тухӑҫлӑ тӑвать.
Асăрхавсем
Категори:Лазерсен физики Категори:Электромагнетизм Категори:Электромагнитла пайăркалав Категори:Физика приборĕсем Категори:Çутă çалкуçĕсем Категори:Квантла оптика Категори:Квантла электроника Категори:Физика эксперименчĕсен хатĕрĕсем Категори:СССРта тунă ăслайсем
Яхроболь кӳлли
Яхроболь — Раççей территоринчи кӳлĕ. Ярославль облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 2,58 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Ярославль облаçĕн кӳллисем
Джеймс Уистлер
Джеймс Эббот Мак-Нейл Уистлер (James Abbott McNeill Whistler;, хӑшпӗр чухне МакНилл, 11 утӑ 1834, Лоуэлл, Массачусетс, АПШ — 17 утӑ 1903, Лондон, Аслӑ Британи) — америка ӳнерҫи, сӑрӑ-ӳнер сӑнарӗ тата офортпа литографи ӑсти. Импрессионизмпа символизм умӗнчи паллӑ ӳнерҫӗ. «Ӳне ячӗшӗн ӳнер» концепцин майли. Хисеплӗ легион орденӑн офицерӗ (1892).
Каҫӑсем
АПШ Категори:АПШ сӳрет ӳнерĕ Категори:Пайăр çынсем:АПШ
Юлий Цивилис каварĕ
«Юлий Цивилис каварĕ» (De Samenzwering van Claudius Civilis) — Рембрандтăн истори сăрлав ӳкерчĕкĕ, чи пысăккисенчен пĕрри (малтанхи анлăшĕпе тăршшĕ — 5 метр ытла).
Кун-çулĕ
Категори:Ӳкерчĕксем, алфавитпа
Вуламалли
Категори:Рембрандт ӳкерчĕкĕсем Категори:Швеци наци музейĕ
Хура-симӗс мартышка
Хура-симӗс мартышка е Аллен мартышки (лат. Allenopithecus nigroviridis) — мартышка йышшисен приматсен тӗсӗ, Allenopithecus йӑхӑн пӗртен пӗр тӗсӗ.
Каҫӑсем
Категори:Мартышка йышшисем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:1907 çулта çырнисем Категори:Африкăри сĕтпе ӳсекенсем
Мăн Еголдокова
Мăн Еголдокова — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Еголдокова юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 14 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 79 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Гуманизм
Гуманизм (humanitas  — «çынлăх», humanus — «çыннăн», homo — «çын») е çынлăх — чи пысăк хаклăлăх çын пулнине йышăнни тата çавăн çинче никĕсленнĕ вĕрентÿ, тытăм.
Каçăсем
Категори:Философи Категори:Çын Категори:Гуманизм Категори:Пĕрлĕх
Тундорф (Тургау)
Тундорф (Тургау), (Thundorf TG) — Швейцарири коммуна, Тургау кантонне кĕрет.
Фрауэнфельд тăрăхне кĕрет. 1273 çын пурăнать (2007). Официаллă код —  4611.
Каçăсем
Категори:Тургау кантонĕн хулисем
Нахта
Нахта — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕ юханшывĕсем
Еврази экономика пĕрлешĕвĕ
thumb|200px|Еврази экономика пĕрлешĕвĕ ялавĕ Еврази экономика пĕрлешĕвĕ (ЕАЭП) — 1915 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне тума палăртнă экономика пĕрлешĕвĕ. Экономика перлешĕвне Беларуç, Раççей Федерацийĕ тата Казахстан кĕмелле, вĕсем 2012 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕнче Пĕрлĕ экономика уçлăхне туса хунă. ЕАЭСРА таварсем, ҫавӑн пекех пулӑшу ӗҫӗсен, капиталпа ӗҫ вӑйӗсен юхӑмӗн ирӗклӗхӗ, экономика отраслӗсенче хӑвӑртлӑхлӑ, килӗшӳллӗ е пӗрлехи политика ирттересси тивӗҫет.
ЕАЭСА пур енлӗ модернизацилес, кооперацилес тата наци экономикин конкуренци пултарулӑхне ӳстерес тата патшалӑхсен-членсен пурнӑҫ шайне ӳстерес тӗллевпе ҫирӗп аталанма майсем туса парас тӗллевпе йӗркеленӗ.
Евразири экономика пӗрлӗхӗ (ЕврАзЭС) 2001-2014 ҫулсенче пулнӑ, Вӑл Еврази экономикин союзне (ЕАЭС) тунӑ май пӑрахӑҫланӑ экономика интеграцине организацилес умӗн пулнӑ. 2015 ҫултанпа пурӑнакан союза палӑртакан АББРЕВИАТУРА тӗнчери мӗнпур официаллӑ документсенче йышӑннӑ.
Еврази банкӗ (ЕАБР) (англ. Eurasian Development Bank, EDB)-еврази регионӗнчи ҫӗршывсенче экономика, суту-илӳпе экономика ҫыхӑнӑвӗсене тата интеграци процесӗсене аталантарма тӗллев лартакан пӗтӗм тӗнчери финанс организацийӗ. 2006 ҫулта йӗркеленӗ. Банк Штаб-хваттерӗ Алма-Атӑра (Казахстан). САНКТ-Петербургра, астанра, Бишкекре, Душанбӑра, Ереванра, Минскра, Мускавра представительство филиалӗ пур.
Каçăсем
Категори:Сутă-илев блокĕсем Категори:Беларуç экономики Категори:Казахстан экономики Категори:Раççей экономики
Том Сойер тата Гекльберри Финн темкурнисем
Том Сойер тата Гекльберри Финн темкурнисем (Приключения Тома Сойера и Гекльберри Финна) — Марк Твенăн «Том Сойер темкурнисем» повеçĕпе 1981 çулта Станислав Говорухин Одесса киностудинче ӳнерленĕ 3-сериллĕ совет телефильмĕ.
Каçăсем
Категори:1980-мĕш çулсенчи мини-телесериалсем Категори:ССРП телефильмĕсем, алфавитпа Категори:1981 çулхи ССРП телесериалĕсем Категори:Одесса киностудин телесериалĕсем Категори:ССРП ачасен телесериалĕсем Категори:Вырăсла телесериалсем Категори:Том Сойер Категори:Марк Твенăн хайлавĕсене экранизациленисем
Яш-кĕрĕм
Яш-кĕрĕм е "Çамрăк-кĕрĕм" — çамрăк çынсем, çитĕннĕ, анчах, тĕпрен илсен, халлĕхе авланма е качча кайма ĕлĕреймен каччăсемпе хĕрсем. "Яш" тенине ытларах хĕрсем пирки мар, каччасем пирки калаççĕ пулсан та, "яш-кĕрĕм" тенĕ чухне гендер енчен апла-капла уйăрса тăни çук. Гендер енчен уйăрас пулсан, хĕрупраç (хĕрсене) е каччă-терĕш (каччăсене) теççĕ. Çавăн пекех тепер чухне ку сăмахпа уйрăм çамрака та палартма пулать.
Каçăсем
Категори:Социологи Категори:Яш-кĕрĕм
Вольт
Вольт (чăвашла кăтарту: В; тĕнчери кăтарту: V ) — Пĕрчĕсен тенчери тытăмĕнчи (СИ) электро потенциала, потенциалсен расналăхне, электро хиврелĕхе тата  электрокуçару вăйне виçмелли пĕрчĕ.
Асăрхавсем
Категори:СИ тăхăмла пĕрчисем Категори:Электростатика Категори:Радиотехника Категори:Электрохиврелĕх виçевĕн пĕрчисем
Тымар (пĕлтерĕшсем)
Тымар тени çаксене пĕлтерме пултарать:
Теренгулька
Теренгулька —Раççей территоринчи юханшыв. Чĕмпĕр облаçĕ], Самар облаçĕ, Тутарстан территорипе юхать. Юханшыв КАС/ИДЕЛ/1489/33    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 54 км.
Тымар (пĕлтерĕшсем)
Çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем Категори:Тымар
Теренгулька
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Куйбышев шыв усравĕ Камское Устье паççулкинчен Куйбышев гидроузелĕччен, Аслă Çарăмсан юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Самар облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Бибербах (Кауербах юппи)
Бибербах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Кауербах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11,7 км, бассейн лаптăкĕ 19,091 км2.
Каçăсем
Категори:Рейнланд-Пфальц юханшывĕсем
Функцин пĕлтерĕшĕсен талккăшĕ
Функцин пĕлтерĕшĕсен талккăшĕ — функци йышăнма пултаракан пĕлтерĕшсенчен тăракан йыш.
X йышра f функцие палăртнă пулсан, вăл X йыша   Y çинелле çавăрать, урăхла каласан: f: X \to Y. Вара f функцин пĕлтерĕшĕсен талккăшĕ (е йышĕ) тесе çавна калаççĕ, хăшĕ Y йышăн аййышĕ пулса тăрать тата f(X), E(f), R(f) е  (range тенинчен) пек паллă тăвăнать:
Асăрхавсем
Категори:Математика Категори:Функцисем Категори:Функци Категори:Йыш
Хуçăлу кăтартăшĕ
Хуçăлу кăтартăшĕ (и́ндекс) — икĕ талккăшри çутăсен фазăлла хăвăртлăхĕсен уйрăмлăхĕсене палăртакан хапасăр физикăлла кап. Витĕр курнакан изотроплă талккăшсемшĕн, сăмахран, газсемшĕн, шĕвексенчен ытларахĕшĕн, аморфла япалалăхсемшĕн (калăпăр, кĕленчешĕн),  хуçăлăвăн абсолютлă кăтартăшĕ терминпа усă кураççĕ, ăна латтыньле n саспаллипе кăтартаççĕ тата  вакуумри c çутă хăвăртлăхне ку талккăшри фазăлла  v хăвăртлăх çине пайлани пек палăртаççĕ:
Асăрхавсем
Категори:Оптика Категори:Геометрилле оптика
Кĕçĕн Мессо-Яха
Кĕçĕн Мессо-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Мессо-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 412 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 46 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Акведук
мини|Акведук, Луиджи Майер ӳкерчӗкӗ Акведук ( — шыв тата — ирттеретӗп) — пурӑнан вырӑнсем, шӑварас тата гидроэнергетикалла системасене патне шыв ирттерни (канал, пӑрӑх тӑрӑх).
Кĕçĕн Мессо-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :