cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Диван лугат ат-турк
Асăрхавсем
Категори:Сăмахсарсем Категори:XI ĕмĕрти араб кĕнекисем Категори:Кĕнекесем, алфавитпа
Бобрик (Джалга-Дунда юппи)
Бобрик  —Раççей территоринчи юханшыв. Калмăк Республики, Ростов облаçĕ, Ставрополь Ен территорипе юхать. Юханшыв Джалга-Дунда юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 26 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Маныч пуçĕнченПролетари гидроузелĕччен, Калаус тата Егорлык юханшывĕсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ, С.Донец кĕнинчен анатарах. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Калмăк Республикин юханшывĕсем Категори:Ростов облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ставрополь Енĕн юханшывĕсем
Мензеле районĕ
Мензеле райо́нĕ (Минзәлә районы) — Тутарстан Республикинчи (РФ) администрациллĕ-территориллĕ виçе тата муниципаллă йĕркеленӳ (муниципаллă район). Республикăн çурçĕр-тухăç енче вырнаçнă.
Саров Серафимĕ
Саров Серафи́мĕ (тĕнчере Про́хор Иси́дорович Мошни́н, хăшпĕр çăлкуçсенче — Машнин; утă, 19, 1754 (е 1759), Курск — кăрлач, 2, 1833, Саров мăнастăрĕ) — Саров монастăрĕн иеромонахĕ, Дивей монастăрьне никĕслекенĕ тата хӳтĕлекенĕ. Раççей чиркĕвĕ ăна 1903 çулта Николай II патша сĕннипе мухтавланă. Православире чи хисеплĕ сăваплисенчен пĕри.
Биографи
1754 çулта Курскра, пуян паллă Исидор Мошнин купса тата унăн Агафия арăмĕ çемьинче кун çутине курнă. Пĕчĕк чухнех ашшĕне çухатнă. 7 çула çитсен Сергий-Хусан соборĕн чанĕ çинчен ӳкнĕ пулсан та чĕрĕ юлнă. Яш чухне Прохор йывăр чирленĕ. Амакпа асапланнă чухне ăна тĕлĕкре Турă амăшĕ сиплнме шанăç панă. Тĕлĕкĕ чăнах пулнă. Хĕрес йăтса утнă чухне вĕсен килĕ умĕпе Паллă Сăваплă Турă амăш турăшне йăтса пынă, амăшĕ Прохора урама йăтса тухнă, турăша чуп тутарнă, çакăн хыççăн ача сывалма тытăннă.
Каçăсем
Категори:Вырăс православи сăваплисем Категори:XIX ĕмĕрти христиан сăваплисем Категори:Хупăнчăксем Категори:Раççей сăваплисем Категори:XX ĕмĕрте канонизациленисем Категори:Чулхула облаçĕнче пытарнисем Категори:Вырăс православи чиркĕвĕн иеромонахĕсем Категори:Дивей сăваплисен соборĕ
Цюрих (тăрăх)
Цюрих (Zürich (Bezirk)) — Швейцарири тăрăх. Тăрăх центрĕ — Цюрих хула.
Тăрăх Цюрих кантонне кĕрет. Лаптăк — 91,88 км². 343 157 çын пурăнать. Официаллă код —  0112.
Каçăсем
Категори:Цюрих (кантон)
Мырныяга
Мырныяга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Баренц тинĕсĕе юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Стрелица (Сухона юппи)
Стрелица — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Сухона юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 57 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Цюрих (пĕлтерĕшсем)
Цюрих:
Zurich Цюрих (значения)
Виппе
Виппе — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Харзевинкель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 5,562 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Мозжухин Иван Ильич
Иван Ильич Мозжухин (8.10.1889, Кондоль — 17.1.1939, Париж) — раççей кино актёрĕ.
Каçăсем
Категори:1889 çулта çуралнисем Категори:Юпан 8-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1939 çулта вилнисем Категори:Кăрлачăн 17-мĕшĕнче вилнисем
Лимпас
Лимпас — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тром-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  207 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 85 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Узбексем
Узбе́ксем (ўзбек / oʻzbek / اوزبک, нум. х. / اوزبکلر) — тĕрĕк чĕлхиллĕ халăх. Узбекистанри кăк халăхĕ пулать, патшалăхри 83—85 % халăх шутланать. Чылай узбек Афганистанăн çурçĕр, Таджикистанри çурçĕр-анăç, çурçĕр, анăç, Казахстанăн кăнтăр, Кăркăсстанăн кăнтăр, Туркменистанăн çурçĕр тата тухăç çĕрĕсенче пурăнать. Ĕçлемешкĕн тата политика енчен килĕшмен мигрантсем Раççейе, АПШ-на, Турцие, Украинăна, ЕП çĕршывĕсене кайса пурăнаççĕ. Тĕне тытни — ытларах суннит-мусульмансем.
Узбекистанри пурăнан халăхăн 49 % ытларахăшĕ ялсенче çĕр ĕçĕпе тăрăшса пурăнать. Узбексем йăла йĕркипе ал-ăсти, суту-илӳ ĕçĕпе тăрмашнă. Вăтам Азире чи йышлă этнос пулать.
Авалхи тапхăр
Узбексем Вăтам Азири чи ватă халăхсен еткерĕсем шутланаççĕ, вĕсем Вăта Азире пирĕн эрăччен I пинçуллăх варринченех унчен пулнине палăртнă (сăкăтсем, хорезмсем, бактрисем, фергансем тата сак-массагет йăхĕсем.
Тĕрĕк-сăкăт симбиозĕ
Çăлкусенче тĕрек-сăкăт мăшăрланăвĕ сахал мар пулнине тата тăванланса пынине палăртнă.
Çапла ĕнтĕ, авалхи Сăкăтри пурăнан халăх, иран чĕлхиллĕ сăкăтсемпе пĕрле тĕрĕк чĕлхиллĕ халăх пулса тăнă.
Тĕрĕк-сăкăт çыхăнăвĕсем çывăхланнине пула тĕрĕк чĕлхинчен сăкăт чĕлхине сăмахсем куçма тытăннă. Муг докуменчĕсен сăкăт тексчĕсенче тĕрек чĕлхинчи сăмахсем: yttuku — «элчелĕх»; bediz — «касни, орнамент» тата ытти те тĕл пулаççĕ, çак ĕнтĕ тĕрĕк чĕлхи VI—VII ĕмĕрсенче çирĕп никĕсре тăннине кăтартать. Паллă тухăç тĕпчевçи М. Андреев каланипе, сăкăт чĕлхинчи хăшпĕр сăмахсем узбек чĕлхине кĕрсе юлнă, сăмахран, куп — нумай (ko'p), катта — пысăк (katta), кальта — кĕске е çамрăк (kalta).
Сăкăтсем хăйсем сăкăт, перс, парх чĕлхисем хушшинчи уйрăмлăхсене пĕлнĕ те сăкăт-перс-парх сăмахсарĕсене туса хатĕрленĕ.
VI—VII ĕмĕрсен вĕçĕнче Сăкăтра тĕрĕк кафтанĕсем модăна кĕнĕ.
Вăтам ĕмĕрсен ирхи тапхăрĕнче тĕрĕксемпе сăкăтсем çывăхланса пынипе икĕ тăван халăх — узбексем тата таджиксем — йĕркеленнĕ.
Узбек халăхĕ йĕркеленни
Территориллĕ-социаллă пĕрлешĕнĕвĕн узбексенчен халăх тăвакан историри çыхăнтаракан саманчĕ XI—XII ĕмĕрсенчи Караханидсен патшалахĕ шутланать. Ун чухне Вăтам Азири шывхушшинче тĕрĕк чĕлхиллĕ халăхлăхăн тĕп тĕшши йĕркеленет, каярах узбек этносĕ ята тивĕçет. Çапла вара, XI—XII ĕмĕрсенче шывхушшинчи пуçтарăннă тĕрĕк чĕлхиллĕ халăх узбек халăхлăхĕн никĕсне тăвать.
Малашнехи ĕмĕрсенче иран-чĕлхиллĕ, тĕрĕк-чĕлхиллĕ тата араб-чĕлхиллĕ пурăнан халăх çывăхланса та кăштах пĕрлешĕнсе пыни этноспа культура процесĕ пулать. Британ историкĕ Тридвелл шухăшĕпе, тĕрĕксем Мавераннахăрта пурăннă, унта вĕсем IX ĕмĕрченех вырăнти тĕпленнĕ тата çурма-тĕпленнĕ общинăсене йĕркеленнĕ Хăшпĕр çулкуçсенче, 860-мĕш çулсенче халаджи ушкăнĕсемпе тĕрĕксем Тохаристан территоринче, Кабулпа Буст хушшинче пурăннине кăтартнă.
IX ĕмĕрĕн варринчен пуçласа Саманидсен вăрçă системине мобилизациленĕ тĕрĕксем тăнăçланса пынипе Вăтам Азири шывхушшинче пурăнан халăх тĕрĕкленсе пынă. Караханидсем VIII-Х ĕмĕрсенче киличченех, Фергана айлăмĕнчи пурăнан халăхăн чылайрахăшĕ чĕлхе енĕпе тĕрĕк чилхипе пупленĕ. X ĕмĕрти Ферганари тата ферган хулисенче 38 вак укçаран 35-ĕнче тĕрĕк кăкĕнчен тухнă сановникĕсене асăннă.
Каярах узбек нацийĕ пулса тăнă этнос XI—XII ĕмерсенче йĕркеленнĕ, ун чухне Вăтам Азие Караханид династисен тĕрĕк йăхĕсен пĕрлешĕнĕвĕ ярса илнĕ. Караханидсене, тĕрĕксен ытти династисенчен ытларах тĕрĕк титулĕллĕ монетăсем çине çапнă.
Х ĕмĕрĕ тĕлнелле Караханидсен патшалăхĕнче авалхи тĕрĕксен çыру тексчĕсен йăлине аталантарса пынипе литература чĕлхи тытăмланнă. Официаллă караханид чĕлхи Х ĕмĕрте ĕлĕкхи карлук диалекчĕсен грамматикин системинче никĕсленнĕ. Караханидсене тата вĕсен халăхне исламлани тĕрĕк культурине аталантарма пулăшнă. Х ĕм. вĕçĕнче — XI ĕм. пуçламăшĕнче тĕрĕк халăхĕсен историнче пĕррĕмĕш хут Тафсир — Корана комментариленисене — тĕрĕк чĕлхине куçарнă.
XIII—XV ĕмĕрсем
1219-1221 çулсенче монголсем Вăтам Азие кĕрсе кайсан, этносра çĕнĕ улшăнусем пулса иртнĕ. Генетика енчен юлашки генеалоги тĕпчевĕсене Оксфорд университетĕнче ирттернĕ: вара çак паллă пулнă — узбексем иран тата тĕрĕк халăхĕсем хушшинчи вырăна йышăнаççĕ, вĕсенче сайрарах монголоид элеменчĕсем пур.
Узбексем филателире
1933 çулта Совет Пĕрлешĕвĕнче «Народы СССР» почтă марккисен этнографи серине кăларнă. Вĕсен хушшинче — узбексене халалланă марккă та пулнă.
В мире животных
«В ми́ре живо́тных» — зоологие тата чĕрчунсен тĕнчине тĕпченисене кăтартакан совет тата раççей телеярăмĕ.
Узбексем
Асăрхавсем
Категори:Узбексем Категори:Тĕрĕк халăхĕсем
В мире животных
Каçăсем
Категори:СССР телеярăмĕсем Категори:Раççей телеярăмĕсем
Вирси-Яун
Вирси-Яун — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Пим юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  21 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Кĕçĕн Ваня-Ю
Кĕçĕн Ваня-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Серчейю юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Мохок (юханшыв)
Мохок (Мохок) — АПШ территоринчи юханшыв. Нью-Йорктерриторипе юхать. Юханшыв Гудзон (юханшыв)|Гудзон юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 225 км, бассейн лаптăкĕ 8837 км2.
Кĕçĕн Ваня-Ю
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Мохок (юханшыв)
Каçăсем
Нью-Йорк юханшывĕсем
Кĕçĕн Ваня-Ю
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Комплексла лаптак
Ко́мпле́ксла лаптак — комплекслă хисепсен \mathbb{C} йышĕн геометрилле курăмĕ.
Икĕ хапаллă чăн    лаптакăн  (x,y) координатсемлĕ пăнчи  комплекслă z=x+iy хисепе кăтартать, кунта:
Литература
Категори:Комплекслă хисепсем Категори:Комплекслă анализ
Хĕвел электростанцийĕ
Хĕвел электростанцийĕ (СЭС) — хĕвел радиацине электро энергие куçаракан инженерла хапав.
Çавăн пекех
Хĕвел электростанцийĕсен Раççейри ят-йышĕ
Каçăсем
Категори:Электростанци тĕсĕсем Категори:Хĕвел
Муосоки
Муосоки — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Ингузет юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 76 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 34 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Кап (математика)
Каçăсем
Категори:Математика Категори:Математика терминĕсем
Ершов Павел Иванович (Совет Союзĕн Паттăрĕ)
Ершов Павел Иванович  — (21.02.1922- 1944, кăрлач), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 20. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çеçенхир фрончĕн 37-мĕш çарĕн 10-мĕш гварди сывлăш десант дивизин 24-мĕш гварди сывлăш десант полкĕн Танка хирĕç пăшалвен ротин отделени командирĕ, гварди сержанчĕ.
Максимка (фильм)
Максимка (Максимка) — Киев киностудире Владимир Браун режиссёр 1952 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Ик юлташ хĕсметре тăнă
Ик юлташ хĕсметре тăнă (Служили два товарища) — Мосфильм киностудире Евгений Карелов режиссёр 1968 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1968 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:Раççейри граждан вăрçи пирки фильмсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:Крым пирки фильмсем Категори:Вырăсла фильмсем
Марета-Яха (Танлова юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Надым.
Мядловейяга
Мядловейяга (Мядлавэй-Яга) — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Баренц тинĕсĕе юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 40 км.
Марета-Яха (Танлова юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Мядловейяга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Марета-Яха (Танлова юппи)
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Мядловейяга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Виппер (юханшыв)
Виппер — Германи территоринчи юханшыв. Тюринги территорипе юхать. Юханшыв Унструт юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 95 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Тюринги юханшывĕсем
Пяк-Яха (Индик-Яха юппи)
Пяк-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Индик-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 138 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 45 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Тулинов Анатолий Филиппович
Асăрхавсем
Категори:Раççей физикĕсем
Мăн Мерени
Мăн Мерени —Раççей территоринчи юханшыв. Калмăк Республики, Ростов облаçĕ, Ставрополь Ен территорипе юхать. Юханшыв Хара-Зуха юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 50 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Маныч пуçĕнченПролетари гидроузелĕччен, Калаус тата Егорлык юханшывĕсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ, С.Донец кĕнинчен анатарах. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Калмăк Республикин юханшывĕсем Категори:Ростов облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ставрополь Енĕн юханшывĕсем
Филиппов Геннадий Михайлович
Филиппов Геннадий Михайлович (20.01.1938-мĕш çулта Шупашкарта çуралнă, çавăнтах 1.6.2022 вилнĕ) — теориçĕ-физик, физика-математика ăславĕсен докторĕ (1993), профессор (1994), Тĕнчери математикăлла физика Ассоциацийĕн (IAMP) пайташĕ, тĕнчери «Joural of Physics A.: Math&Gen» журналăн штатра тăман рецензенчĕ (2003-2004).
Кунçулĕ пирки кĕскен
Аслашшĕне е кукашшĕне совет саманинче репрессиленĕ пулнă. 200 ытла ăслав ĕçĕн авторĕ, ăслай тĕлĕшпе пĕр авторла кӳнтеленĕш пур.
Каçăсем
Категори:Математика Категори:Физика Категори:Культура Категори:Чăвашран тухнă математиксем Категори:Чăвашран тухнă физиксем Категори:Теорилле физика Категори:Математикăлла физика
Мэрримек (юханшыв)
Мэрримек (Merrimack River) — АПШ территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Атлантика океанĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 177 км, бассейн лаптăкĕ 12900 км2.
Каçăсем
Категори:АПШ юханшывĕсем
Волочайка
Волочайка —Раççей территоринчи юханшыв. Калмăк Республики, Ростов облаçĕ, Ставрополь Ен территорипе юхать. Юханшыв Маныч-Гудило кӳлĕн сылтăм çыранĕпе 229 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 84 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Маныч пуçĕнченПролетари гидроузелĕччен, Калаус тата Егорлык юханшывĕсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ, С.Донец кĕнинчен анатарах. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Калмăк Республикин юханшывĕсем Категори:Ростов облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ставрополь Енĕн юханшывĕсем
Кĕçĕн Винла
Кĕçĕн Винла — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Ижма юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Сыворотка (Сухона юппи)
Сыворотка — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Сухона юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Тия
Тия (тата Тейе, п. эрч. 1398 ç. патне — п. эрч. 1338 ҫ.) — Аменхотеп III фараонӑн Аслӑ арӑмӗ (XVIII династи), фараон-реформатор Эхнатонӑн амӑшӗ, Тутанхамонӑн асламӑшӗ. Политика пурнӗҫӗнчи хастарлӑхӗпе паллӑ.
Вуламалли
Категори:Авалхи Икĕпатри майра патшасем Категори:Икĕпатри XVIII династин пайăр çыннисем Категори:П. эрч. 1398 çулта çуралнисем Категори:П. эрч. 1338 çулта вилнисем Категори:Икĕпатра çуралнисем Категори:Фивăра вилнисем
Сыворотка (Сухона юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Капаштару
a никĕслĕ тата натураллă  b палăртавлă (капашлă) капаштарăва çапла кăтартаççĕ:, кунта b — хутлланаканнисен (хутланакан хисепсен) йышĕ.
Капаштарăва минуслă, рационаллă, чăн тата комплекслă капашсемшĕн те палăртма пулать.
Каçăсем
Категори:Математика Категори:Математика терминĕсем
Гидроэлектростанци
Гидроэлектростанци — шыв юхăмĕн энергине электроэнергие куçаракан гидротехникăлла хапав.
Каçăсем
(файл меток KMZ для Google Earth)
* Категори:Электростанци тĕсĕсем Категори:Гидротехникăлла хапавсен тĕсĕсем Категори:Шыв
Мутная (Кеть юппи)
Мутная  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Кеть юханшывăнн сылтăм çыранпе вăрринчен 1136 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Лобановский Живец
Лобановский Живец — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Покур юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  53 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Вож-ПАй-Соим
Вож-ПАй-Соим — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Нюхсат-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  20 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Омар Хайям
Омар Хайям Нишапури (18 ҫу 1048, Нишапур — 4 раштав 1131, ҫавӑнтах) — перс философӗ, математикӗ, астрономӗ тата сӑвӑҫӗ. Пурӑннӑ вӑхӑтра ӑна ӑслӑх ӗҫченӗ пек ҫех пӗлнӗ. Паянхи кунра ытларах вӑл хӑйӗн рубаи тене сӑвӑллӑ афоризмӗсем тӑрӑх паллӑ.
Каҫӑсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Çыравçăсем, алфавитпа
Ӳнер тиркевçи
Ӳнер тиркевçи (çавăн пекех арт-критик е арт-тиркевçĕ, art — ÿнер) — ÿнер енĕпе  специалист пулса тиркесе тишкерекен.
Ӳнер тиркевĕ (фр. critique, ав.-грек. κριτική τέχνη «сÿтсе явс ăсталăх, шухăш») — сӳретле ӳнере анализ туни, хаклани тата интерпретацилени. Ӳнер пĕлĕвĕн пайĕ пулса тăрать. Ӳнер пĕлÿçисем ÿнере эстетика е илем теорийĕн шайĕнче тиркесе тишкереççĕ.
Çавăн пекех
Ӳнер тиркевĕ вăл — ÿнер тĕпчевĕ умĕнче пыракан «эшелон».
Каçăсем
Категори:Аслă Британири ӳнер тиркевçисем Категори:СШАри ӳнер тиркевçисем Категори:Тиркев Категори:Эстетика Категори:Ӳнер историйĕ Категори:Профессисем
Кĕçĕн Вольма
Кĕçĕн Вольма — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  без названия №7550 юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 78 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Мядловей-Яга (Кара юппи)
Мядловей-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Кара юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 3 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Ерышев Василий Николаевич
Ерышев Василий Николаевич  — (21.11.1921-06.01.2008), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 13. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 40-мĕш çарĕн 68-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 198-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн оруди командирĕ, гварди аслă сержанчĕ.
Пясовей-Тарка-Яха
Пясовей-Тарка-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Нянгус-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 136 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 51 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Наратлă
Ял тытăмĕ, йышĕ
2002-мĕш çулта ялта 725 çын пурăннă, вĕсенчен 78% — чăвашсем.
Истори
Тутарстанти Пĕкĕлме районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла: Елховка, Наратлӑ (Наратлы), Петровка, Победа.
Электроэнерги
Электроэнерги — техникăра, йăлара, ăславсенче анлăн усă куракан физикăлла термин.
Каçăсем
Категори:Электро Категори:Энергетика Категори:Электроэнергетика Категори:Энерги
Винтертур (тăрăх)
Винтертур (Winterthur (Bezirk)) — Швейцарири тăрăх. Тăрăх центрĕ — Винтертур хула.
Каçăсем
Категори:Цюрих (кантон)
Бумажков Тихон Пименович
Бумажков Тихон Пименович — (30.06.1910. (17)-01.12.1941), Бераруç ССРĕнчи Полесье облаçĕн «Красный Октябрь» партизан отрячĕн комиссарĕ,, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 06.
Британ музейĕ
Британ музейĕ (the British Museum) — Британ империн (халĕ — Аслă Британи) историпе археологин тĕп музейĕ тата тĕнчери чи пысăк музейсенчен пĕри. Лондонри Блумсбери районĕнче вырнаçнă.
Найф (Миссури юппи)
Найф (Knife River) — АПШ территоринчи юханшыв. Çурçĕр Дакотатерриторипе юхать. Юханшыв Миссури (юханшыв)|Миссури юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 193 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Британ музейĕ
Каçăсем
Категори:1759 çулта килнисем Категори:Классицизм архитектури Категори:Авалхи икĕпат ӳнерĕн коллекцисем Категори:Тĕнчери чи пысăк эстамп коллекцисем Категори:Археологи музейĕсем Категори:Лондонри музейсем
Найф (Миссури юппи)
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Дактоăн юханшывĕсем
Випперфельдер-Бах
Випперфельдер-Бах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв  Кюртенер Зюльц юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3,4 км, бассейн лаптăкĕ 3 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Мариэтта (Танлова юппи)
Мариэтта  —Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Танлова юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 141 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Надым.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Мысукке
Мысукке — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Кеть юханшывăнн сылтăм çыранпе вăрринчен 521 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Ургалкин Алексей Константинович
Биографи
Чĕмпĕр кĕпернине кĕнĕ Ялавăр ялĕнче (халĕ — Чĕмпĕр облаçĕн Сенгилей районĕ) 1910 çулхи пушăн 30-мĕшĕнче çуралнă. Çĕр ĕçтеш çамрăксен шкулĕнче вĕренсе тухнă. Ялавăрти вулавăш-пӳртĕнче ĕçленĕ (1925–1931).
1932 çулта Магнитогорскри ТРАМ (халĕ Магнитогорскри А. С. Пушкин ячĕллĕ драма театрĕ) çумĕнчи актёр студинче вĕреннĕ.
Хĕрлĕ Çарта хĕсметре тăнă (1932–1935), полкри драмкĕтесе ертсе пынă. 1935-36 çулсенче ТРАМ актёрĕ пулса ĕçленĕ.
1936 çултанпа — Чăваш драма театрĕн (халĕ — К. В. Иванов ячĕллĕ) актёрĕ. 45 çул сцена çинче тăрăшса 250 ытла роле сăнарланă.
1938–1940 çулсенче — ассистент режиссёра Чăваш патшалăхĕн театр училищинче режиссёр ассистенчĕ вырăнĕнче, 1943–1947 — Чăваш драма театрĕ умĕнчи театр студинче вĕрентнĕ. Режиссёр пулса 1938-1940 çулсенче Чăваш театр училищин студенчĕсемпе А. Н. Островскин «Гроза» тата «Воспитанница», А. П. Чеховăн «Вишнёвый сад» пьесисене лартнă (1938–1940).
Кинофильмсене чăвашла куçарнă ĕçе, радио- тата телеспектакльсене хутшăннă. Чăваш АССР Аслă Канашĕн 8-9-мĕш чĕнĕвĕсен депутачĕ.
1981 çулта чӳкĕн 7-мешĕнче Шупашкарта вилнĕ. Хулари 1 № çăвинче пытарнă.
Громов Андрей Антонович
Андрей Антонович Громов (3.1.1887, Мускав — 14.2.1922, Рига) — раççей кино актёрĕ.
Каçăсем
Категори:1887 çулта çуралнисем Категори:Кăрлачăн 3-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1922 çулта вилнисем Категори:Нарăсăн 14-мĕшĕнче вилнисем
Канаш (Кемĕр облаçĕ)
Канаш (Канаш) —  Кемĕр облаçĕнчи Прокопьевски районĕнчи чăваш ялĕ.
Лонге-Яун
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Степанов Илья Романович
Илья Романович Степанов (1941, кăрлач, 31, Кушкă ялĕ, Красноармейски районĕ, Чăваш АССР — 2016, утă, 21, Кушкă ялĕ, Красноармейски районĕ, Чăваш АССР) — чăваш композиторĕ, Чӑваш Республикин тава тивĕçлĕ культура ĕçченĕ, Ф. Павлов медальне тивĕçнĕ.
Биографи
Композитор 1941 çулхи кăрлачăн 31-мĕшĕнче Красноармейски районне кĕрекен Кушкă ялăнче çуралнă. Ача чухнех хăй тĕллĕн купăспа тата баян çинче выляма вĕреннĕ. Кушкăри тата Мăн Шетмĕри шкулсенче пĕлӳ пухнă. Вăтам шкултан вĕренсе тухсан комсомол хушнипе Магнитогорск хулинче вăй хунă, электросварщик профессине алла илнĕ, «Водоканал» организацире ĕçленĕ.
Уралта 6 çул пурăннă хыççăн Ф. Лукин композитор чĕннипе Чăваш Ене таврӑннă. Çĕрпӳ хулинчи Культура ҫурчӗн илемлӗх ертӳçин ĕçне кӳлĕннĕ, хӗрсен хорне йӗркеленӗ. Куçăӑмсăр майпа пӗлӗвне тарӑнлатнӑ. Дипломлӑ пулса тӑрсан, Муркашри Культура ҫуртне ӗҫлеме куҫнӑ. Пилӗк ҫул тӑрӑшнӑ вӑл кунта: директор та, илемлĕх ертӳçи те пулнă. Пысăк хор чăмăртанă. Хăйĕн çĕне юррисене пичетленĕ. Чăваш поэчĕсемпе — П. Ялкирпа, Ю. Сементерпе, Г. Беловпа, П. Голицинпа, В. Харитоновпа, Ю. Петров-Вирьялпа тачă çыхăну тытнă. Чăвашрадиопа, унти мусăк ярăмĕсен редакторĕсемпе, хорта юрлакансемпе — А. Ильинпа, И. Христофоровпа, Т. Гурьевапа, З. Лисицинапа, О. Терентьевапа, ҫавӑн пекех З. Ананьевапа тата К. Чекушкина юрăçсемпе çыхăнса ĕçленĕ.
Мăн Шетмĕри вăтам шкулта 10 ҫул хушши вĕрентӳçĕ тата библиотекарьте тимленӗ. Ун хыççăн Кушкăри Культура çурчĕн илемлĕх ертӳçи вырăнĕнче тăрăшнă, ку хушӑрах ялти шкулти 1–7-мӗш классене юрлама вӗрентнӗ. Мӑн Шетмӗри «Хӗвелӗм» ача пахчинче те, Ямайкассинчи 8 ҫул вӗренмелли шкулта та, Карай шкулӗнче те вӑй хунӑ вӑл. “Хӗвелӗм” ача пахчин солисчӗсен сассисене те Чăвашрадио валли ҫырнă.
Пултарулăх ĕçĕсем
Унӑн паллӑрах юррисем ҫаксем: «Шӑнкӑрав курӑкӗ», «Ҫавра сӗтел хушшинче», «Ҫул юхать, юхать», «Тавтапуҫ сана, учитель», «Юратнӑ учитель», «Пĕрмĕш учитель», «Ҫуралнӑ ҫӗршыв», «Савни килте пулмарӗ», «Карӑшӗсем улӑхра», «Кӗрхи юрӑ», «Савни мана каларӗ», «Эх, саврӑм каччине», «Ҫулҫине тӑкатчӗ хурӑн», «Ан тирке мана эс» тата ыттисем те. Пӗтӗмпе вара 3 пин ытла юрӑ хывнӑ, ҫав шутран 70-шӗ Чӑвашрадио фонотекинче упранать. Красноармейски районӗн Гимнне те вӑлах ҫырнӑ, сӑвви — Леонид Антоновӑн.
Чыславсем
Пултарулӑхри пысӑк ӳсӗмсемшӗн Илья Романовича (вӑл — юрӑсен 16 кӗнеке авторӗ те) «Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ» хисеплӗ ят панӑ. Чӑваш халӑх ӳнер тата ӑслӑлӑх академийӗн 2016 ҫулхи кӑрлачӑн 23-мӗшӗнчи йышӑнӑвӗпе килӗшӳллӗн И.Р.Степанов композитора юрӑ-кӗвӗ тӗнчине аталантарма пысӑк тӳпе хывнӑшӑн Ф.П.Павлов медалӗпе чысланӑ.
Каçăсем
Категори:Мусăкçăсем, алфавитпа Категори:Раççей композиторĕсем Категори:Чăваш Енĕн композиторĕсем Категори:ССРП композиторĕсем Категори:Раççей композиторĕсем Категори:Кăрлачăн 31-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1941 çулта çуралнисем Категори:2016 çулта вилнисем Категори:Утăн 21-мĕшĕнче вилнисем
Манижа
Мани́жа, тулли ят Мани́жа Дале́ровна Санги́н (çуралнă чухне Хамра́ева; 8.7.1991, Душанбе, Таджик ССР, ССРП) — таджик кăкĕнчен тухнă раççей юрăçĕ, ирĕклĕ мусăкçă, хăйĕн юррисене шăрантарать, мусăк видеоклипĕсен режиссёрĕ, килте пусмăрланипе кĕрешекен пĕрлĕх ĕçченĕ , тĕнчери «Евровидение-2021» юрă конкурсне хутшăннăскер, «Подари жизнь» ыртăвамлăх фондăн элчи (2019 çулхи раштавранпа) , Агентства ООН по делам беженцев пĕрремĕш раççей Ырă ирĕк элчи (2020 çулхи раштавранпа).
Биографи
Манижа Хамраева 1991 çулхи утăн 8-мĕшĕнче Душанбе хулара (Таджик ССР) çуралнă.
Каçăсем
Категори:Соул жанрĕнчи юрăçсем Категори:Раççей поп-вокалисчĕсем Категори:Вырăсла соул/фанк-мусăк Категори:«Еврокурав-2021» хутшăннисем Категори:Инстаблогерсем Категори:РПГУ вĕренсе тухнисем Категори:Раççей тивĕç-ирĕке хӳтĕлевçисем
Хеопс
Хеопс (Хуфу е Хнум-Хуфу) — Авалхи Египет фараонӗ, п. эрч. 2589 ҫ. — п. эрч. 2566 ҫ. патне ертсе пынӑ; IV династирен.
Кап (физика)
Кап, физикăлла кап, физикăлла вышкай — физикăри тĕпре тăракан ăнлавсенчен пĕри.
Хеопс
Каҫӑсем
Категори:Авалхи Египет Категори:Истори *Патшалăхсем *Политиксем Категори:Фараонсем, алфавитпа
Кап (физика)
Каçăсем
Категори:Физика Категори:Физика терминĕсем Категори:Метрологи
Поклонская Наталья Владимировна
2014 çулхи 11-17-мĕшĕсенче — Крым Автономи Республикин прокурорĕ 2014 çулхи 17-25-мĕшĕсенче — Крым Республикин прокурорĕ. 2014 çулхи пушăн 11-мĕшĕнченпе Украина прокуратури органĕсен ĕçтешĕ
Пайăр пурнăç
Уйрăлнă, хĕре ӳстерет. Фортепианопа вылять, ӳкерме кăмăллать.
Ашшĕпе амăшĕ — пенсионерсем, Крымра пурăнаççĕ. Маçакĕпе кукаçĕ Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче пуçĕсене хунă, асанни нимĕç оккупацинче пулнă.
Тухăç çершывĕсенче Наталья Поклонскаян ӳкерчĕкĕсем анлă сарăлнă.
Видео
Категори:Раççей прокурорĕсем
Анат Печеньга (Сухона юппи)
Анат Печеньга — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Сухона юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Мядоловей
Мядоловей (Мядловей) — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Баренц тинĕсĕе юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Фурсов Андрей Ильич
Андре́й Ильи́ч Фу́рсов (род. çу, 16, 1951, Щёлково, Мускав облаçĕ, РСФСР, СССР) — совет тата раççей историкĕ, ăсчахĕ, пĕрлĕх тишкерӳçи, публицист; ăслăх организаторĕ. Истори ăслăхĕсен кандидачĕ (1986-па).
Каçăсем
Категори:Раççей историкĕсем Категори:Раççей социологĕсем Категори:Раççей публицисчĕсем Категори:ИНИОН ĕçтешĕсем Категори:МПУ вĕрентӳçисем Категори:Избор клубĕн пайташĕсем
Пирĕн эрăччен XIX ĕмĕр
Уçнисем, ăслайсем
Категори:Авалхи тĕнче
Кĕçĕн Лодма
Кĕçĕн Лодма — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Лодма юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Электро яру линийĕсен тĕрекĕ
Электро яру линийĕсен тĕрекĕ — ятарлă хапав.
Каçăсем
Категори:Электроэнергетика Категори:Электро яру линийĕсем Категори:Электро Категори:Хапавсем
Букасов Сергей Михайлович
{{Ăсчах {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Социаллă Ĕç Паттăрĕ|1971}}{{!}}}{{{!}} {{Ленин орденĕ}} {{!}}{{!}} {{Ленин орденĕ}} {{!}}{{!}} {{Ĕçлĕх Хĕрлĕ Ялав орденĕ}} {{!}}{{!}} {{«Тăван Çĕршывăн 1941—1945 çç. Аслă вăрçинче хастар ĕçленĕшĕн» медаль}}{{!}}-{{!}} {{Владимир Ильич Ленин 100 çул тултарнин асăну медалĕ}} {{!}}{{!}} {{Сталин парни|1949}} {{!}}{{!}} {{ВДНХ ылтăн медалĕ}} {{!}}{{!}}{{Раççей Федерацин ăслăлăхсен тава тивĕçлĕ ĕçченĕ}}{{!}}} {{!}} {{!}}} }}
Сергей Михайлович Букасов  – (25.9.1891 (13), Анат Пена сали, Обоян уесĕ, Курск кĕперни - 17.07.1983, Ленинград) - ботаника енĕпе ĕçленĕ ăсчах. Биологи ăслăхĕсен тухтарĕ, ялхуçалăх ăслăхĕсен тухтарĕ. Социаллă Ĕç Паттăрĕ, профессор, ВАСХНИЛ академикĕ (1956).
200 яхăн ăслăх ĕçĕ пичетленĕ.
Пётр яшлăхĕ
Пётр яшлăхĕ (Юность Петра) — Киностудия им. Горького киностудире Сергей Герасимов режиссёр 1980 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Букасов Сергей Михайлович
1918-мĕш çултан Петĕм раççĕйри ӳсентăран ӳстернин институченче ĕçленĕ: прикладла ботаника бюровĕ (1918—1931), пахчаçимĕç культурисен ушканĕн ертӳçи (1931—1946), пай пуçлахе (1946—1974),ăслах консультанчĕ (1974—1983).
Маурьясен империйӗ
Маурьясен империйӗ — авалхи Индири, тимӗр тапхӑрӗнче пулнӑ (п. эрч. 322—187 ҫҫ.), пысӑк патшалӑх, ӑна Чандрагупта Маурья никӗсленӗ, Паталипутра унӑн тӗп хули (хальхи Патна) пулнӑ. Импери Инди ҫурутравӗнчи чи пысӑк политикаллӑ чӑмӑртану пулса Ашока вӑхӑтӗнче 5 миллион тӑваткал километр йышӑннӑ.
Букасов Сергей Михайлович
Вавилов Н.И. хушнипе тĕнчери культурăсен фондне тĕпчес тата пуçтарас экспедицисене хутшăнă. Мексикăра, Гватемалăра, Колумбинче, Венесуэлăра тата ытти çĕршывсенче пулнă.
Маурьясен империйӗ
Каҫӑсем
Категори:Ĕнчĕ
* Категори:Ĕнчĕ историнчи патшалăхсем Категори:Мадхья-Прадеш историйĕ
Букасов Сергей Михайлович
Мексика географи пĕрлĕхĕн (1925) тата Мексика ăслăхсен академин член-корреспонденчĕ, Лондонти Линней пĕрлĕхĕн ют çĕршыв пайташĕ(1965)
Асăрхавсем
Категори:ВАСХНИЛ академикĕсем
Низами Гянджеви
Абу Мухаммед Ильяс ибн Юсуф, Низами Гянджеви суя ятпа паллӑскер (18 ҫу 1048, Нишапур — 4 раштав 1131, ҫавӑнтах) 1141 ҫул патне, Гянджа, Ильдегизидсен Патшалӑхе (халӗ — Азербайджанри хула) — 1209 ҫул патне, ҫавӑнтах) — перс поэзин классикӗ, вӑтам ӗмӗрсен Хӗвелтухӑҫ аслӑ сӑвӑҫӗсенчен-романтиксенчен пӗри, перс эпикӑллӑ поэзине кулленхи пурнӑҫри калаҫу майне кӗртекенӗ.
Вуламалли
См. также изречения Низами в книге ИСТИНЫ: Изречения персидского и таджикского народов, их поэтов и мудрецов. / Перевод Наума Гребнева. Примечания *Н. Османова. — М.: «Наука», главная редакция восточной литературы, 1968
Каҫӑсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Çыравçăсем, алфавитпа
Пясовэй-Тарка
Пясовэй-Тарка — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Сыгдер-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 41 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 37 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Таз юханшывăн бассейнĕн çурçĕр-тухăç чиккинчен Енисей кӳлмекĕн бассейнĕн чиккичен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Таз.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Таймыр автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Ненана (юханшыв)
Ненана (Nenana River) — АПШ территоринчи юханшыв. Аляскатерриторипе юхать. Юханшыв Танана (юханшыв)|Танана юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 241 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Аляскан юханшывĕсем
Налимка (Мендель юппи)
Налимка  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен территорипе юхать. Юханшыв Мендель юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 167 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 34 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кеть юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Чулымран Кеть таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Вира (Плайсе юппи)
Вюра — Германи территоринчи юханшыв. Саксони, Тюринги территорипе юхать. Юханшыв Плайсе юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 47 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Налимка (Мендель юппи)
Каçăсем
Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем
Вира (Плайсе юппи)
Каçăсем
Категори:Саксони юханшывĕсем  Категори:Тюринги юханшывĕсем
Кап
Кап,
Татах та çавăн пекех
Категори:Кап
Вонт-Ях
Вонт-Ях — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Салым юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  174 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Джалга
Джалга —Раççей территоринчи юханшыв. Калмăк Республики, Ростов облаçĕ, Ставрополь Ен территорипе юхать. Юханшыв Маныч-Гудило кӳлĕ  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 88 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Маныч пуçĕнченПролетари гидроузелĕччен, Калаус тата Егорлык юханшывĕсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ, С.Донец кĕнинчен анатарах. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Калмăк Республикин юханшывĕсем Категори:Ростов облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ставрополь Енĕн юханшывĕсем
Ӳнер тиркевĕ
Ӳнер тиркевĕ (фр. critique, ав. грек. κριτική τέχνη «сÿтсе явс ăсталăх, шухăш») — сӳретле ӳнере анализ туни, хаклани тата интерпретацилени. Ӳнер пĕлĕвĕн пайĕ пулса тăрать. Ӳнер пĕлÿçисем ÿнере эстетика е илем теорийĕн шайĕнче тиркесе тишкереççĕ.
Ӳнер тиркевĕ вăл — ÿнер тĕпчевĕ умĕн пыракан «эшелон».
Каçăсем
Категори:Аслă Британири ӳнер тиркевçисем Категори:СШАри ӳнер тиркевçисем Категори:Тиркев Категори:Эстетика Категори:Ӳнер историйĕ
Винтертур (футбол клубĕ)
«Винтертур» — швейцар пĕр ятлă хулан профессиллĕ футбол клубĕ. 1896 çулта йĕркеленĕ, килти матчĕсене «Шютзенвизе» стадионра ирттерет.
Каçăсем
Категори:Швейцарин футбол клубĕсем
Смулен Турă Амăш турăшĕ
Смуле́н Турă Амăш турăшĕ (Смулен Одиги́трийĕ) — Православире Турă Амăшĕн хисеплĕ турăш (Одигитрия).
Истори
Хăçан тата кам турăша Раççее Грецирен илсе килнĕ — çакăн пирки уçăмлă та тĕп-тĕрĕс хыпар çук.
Евгений Поселянин кăтартнипе, пĕр чăнлавра турăш Раççее XI ĕмĕрĕн варринче (1046 çулта лекнĕ ), висанти императорĕ Кустантин IX Мономах хăйĕн хĕрне варăм çула ăсатнă чухне — Анна патша хĕрне, кайран Всеволод Ярославич кнеçĕн арăмĕ пулса тăнă — Турăна кĕл тунă. Турăш вырăс кнеçĕсен йăх сăваплă символĕ шутланать, Висантипе Руç династи тата тĕн енĕпе çывăххине палăртать.
Всеволод Ярославичăн ывăлĕ Улатимĕр Мономах 1095 çулта турăша Черниговран (хăйĕн пĕрремĕш уделĕ) Смулена илсе килнĕ, кунта вăл 1101 çулта Сăваплă Турă Амăшне Асăну храмĕн никĕсне хунă, çавăнта турăша лартнă, вара ăна Смулен турăшĕ теме тытăннă.
Чиркӳ чăнлавĕнче турăш хулана 1239 çулта Батый çарĕнчен хӳтĕленĕ.
Вуламалли
Категори:Смулен символĕсем Категори:Турă Амăш турăшĕсем, алфавитпа
Мариэтта (юханшыв)
Мариэтта  —Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Мăн Мариэтта юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 25 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Наръеяга
Наръеяга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Рыбная юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 63 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Конденсацилле электростанци
Конденсацилле электростанци (КЭС) — ăшăлла электростанцисен уйрăм тĕсĕ
СССРтан пуçласа кунашкал электростанцисене ГРЭС тееси йăлана кĕнĕ.
Литература
Категори:Ăшăллă электростанцисем Категори:Электростанци тĕсĕсем Категори:Ăшă Категори:Энергетика
Джалга-Дунда
Джалга-Дунда —Раççей территоринчи юханшыв. Калмăк Республики, Ростов облаçĕ, Ставрополь Ен территорипе юхать. Юханшыв 286 км Маныч-Гудило кӳлĕ 286 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 62 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тын шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Маныч пуçĕнченПролетари гидроузелĕччен, Калаус тата Егорлык юханшывĕсемсĕр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тан юпписен бассейнĕ, С.Донец кĕнинчен анатарах. Юханшыв бассейнĕ — Тан (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Калмăк Республикин юханшывĕсем Категори:Ростов облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ставрополь Енĕн юханшывĕсем
Лутрофор
мини|Лутрофор. Лутрофор (λουτροφόρος, Loutrophoros) — авалхи Грецин хӗртнӗ тӑм савӑт-сапи, ытти тӑм савӑтран лутрофор варӑм майӗпе тата урӑхла аврисемпе уйрӑлса тӑрать. Ритуал тӗлӗпе усӑ курнӑ.
Лутрофор туй тата виле пытарас йӑла-йӗркере шыв тытма лекифпа е лебес-гамикоспа пӗр пек усӑ курнӑ. Ҫапла вара ӑна качча кайман хӗрарӑмсен вилтӑприсенче тӗл пулма пулать. Тата чулран скульптура е рельеф туса унпа палӑксене илемлетнӗ. Афинари Керамик масарӗнче вӗсем нумайӑн тӗл пулаҫҫӗ.
Каҫӑсем
Категори:Авалхи Грецири савăтсем
Еряшев Борис Никандрович
Еряшев Борис Никандрович  — (22.10.1921-04.03.1993), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 02. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 4-мĕш Украина фрончĕн 8-мĕш сывлăш çарĕн 7-мĕш штурмлакан авиаци корпусĕн 206-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 503-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн звено командирĕ, лейтенант.
Шарль Бодлер
Шарль Пьер Бодлер (Charles Pierre Baudelaire; 9 ака 1821 ҫул, Париж, Франци — 31 ҫурла 1867 ҫул, Париж, Франци) — франци сӑвӑҫӗ, тишкеревҫи, эссеисчӗ тата куҫаруҫи; декаданс тата символизм эстетикине никӗслекенӗ, малашри пур европа поэзи ҫине сӗм хунӑ. Франци тата тӗнче ҫырулӑхӗн классикӗ.
Унӑн пултарулӑхӗнчи чи паллӑ та пӗлтерешлӗ 1857 ҫулта пичетрен тухнӑ «Усал чечекӗсем» сӑвӑсен пуххи пулса тӑнӑ.