cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кĕçĕн Шăнкăртам (Патăрьел районĕ)
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Аслă Патăръел районне кĕнĕ. 1935 çулхи çу уйăхĕн 19 хыççăн Патăръел районне, 1939 çулхи нарăсăн 22-мĕшĕнче Чкаловски районне, 1957 çулхи чӳкĕн 20-мĕшĕ хыççăн хальхи вăхăт таран Патăръел районне кĕрет.
Асăрхавсем
Категори:Патăрьел районĕн ялĕсем
Виникон
Бюрон (Winikon LU) — Швейцарири коммуна, Люцерн кантонне кĕрет.
774 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''1106’'.
Каçăсем
Категори:Люцерн хулисем
Исак-Ю (Адзьва юппи)
Исак-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Адзьва юханшывăн сулахай çыранĕпе, 109 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Польша
Польша (Polska), — Европăри патшалăх. ĕненекенсен ытларах шучĕ католиксем, Саккун органĕ — икĕ палатăллă сейм.
Территори пайланăвĕ
Польша 16 воеводствăран тăрать:
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Патшалăхсем  Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа
Кахал апачĕ
Кахал апачĕ — кăнтăрлахи апата каçхи апат хушшинчи апатлану.
Кăтăрлахи е каçхи патапа танлаштарасан кахал апачĕ çăмăл çимĕçрен тăрать. Ятарласа вĕри яшка е пăтă таврашĕ пĕçермеççĕ ку йышши сĕтел валли. Кахал апачĕ ĕçрен канма ларнă вăхăтра пулса иртет.
Буранча
Буранча — Пушкăрт Республикин Мечет районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 227 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452565, ОКАТО кочĕ — 80242820002.
Чура (Арча районĕ)
Чура, Cura' — Тутарстанăн Арча районĕнчи чăваш ялĕ.
Буранча
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Чура (Арча районĕ)
Кун-çулĕ
Яла çулта никĕсленĕ.
Буранча
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мечет районĕ
Чура (Арча районĕ)
Каçăсем
Категори:Чăваш ялĕсем Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Арча районĕн ялĕсем
Свиридов Георгий Васильевич
Гео́ргий Васи́льевич Свири́дов (раштавăн 3 (16)-мĕшĕ 1915, Фатеж, Курск кĕперни — кăрлач, 6 1998, Мускав) — вырăс композиторĕ, пианист. Дмитрий Шостакович патĕнче вĕреннĕ.
Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
1924 çулта, ун чухне Георгий 9 çула çитнĕ, çемье Курска пурăнма куçать. Курскра Георгий Свиридов пуçламăш шкулта вĕренет, кĕнекесем ăна питĕ кăсăклантараççĕ. Вăраххăн мусăка кăмăллани мала тухать. .
Юлашки çулсенче Георгий Свиридов нумай хушă чирпе асапланнă. 1998 çулхи кăрлачăн 6-мĕшĕнче вăл тĕнчерен уйрăлса каять. Халăх Христос Çăлăвçă храмĕнче сывпуллашнă хыççăн Свиридова кăрлачăн 9-мĕшĕнче Мускавра, Новодевичье çăвинче пытарнă. .
Фильмографи
Георгий Свиридов — вунвиççĕ фильм валли мусăк авторĕ:
Астăвăм
ри Георгий Свиридовăн палăкĕ]]
Каçăсем
Категори:Курск кĕпернинче çуралнисем Категори:Курск облаçĕнче çуралнисем Категори:СССР академи мусăкçисем Категори:Раççей академи мусăкçисем Категори:СССР кинокомпозиторĕсем Категори:Раççей кинокомпозиторĕсем Категори:Санкт-Петербург консерваторинче вĕренсе тухнăскерсем Категори:СССР композиторĕсен пĕрлешĕвĕн пайташĕсем Категори:Мускавăн чыслă гражданĕсем Категори:Курскăн чыслă гражданĕсем Категори:РФ Патшалăх парнин лауреачесем, литературăпа ӳнер Категори:Новодевичье çăвине пытарнисем
Суйласа илнĕ статьясем
Суйласа илнĕ статьясем — вăл статьясем шутне чи проектри чи лайăх статясем кĕреççĕ. Ку уйрăма лекес умĕн вĕсем Википеди:Суйласа илнĕ статьясем шутне кĕртмеллисем страница çинче суйлав урлă иртеççĕ. Унта вĕсене тĕрĕслĕх, пур енчи шухăша палартасси, анлăн уçса пани енчен сӳтсе яваççĕ. Сӳтсе явнă хыççăн ку уйрăма вырнаçтарасси е вырнаçтарма май çукки çинчен пĕтĕмлетсе калаççĕ.
Нумай пулмасть суйласа илнĕ статьясем
right|140px|Васильева Людмила НиколаевнаВасильева Людмила Николаевна (1930-1949) — сăвăç. Людмила 1938 çулта Таркăнти пуçламăш шкула вĕренме кайнă, 1942 çулта тăватă класс вĕренсе пĕтернĕ. Çитмен пурнăçа пула виçĕ çул ун хыççăн колхозра ĕçленĕ. Вара 1945 çулта тин Илтрекьелĕнчи çичĕ класлă шкула вĕренме кĕнĕ. Кайран пĕр çул хушши Чистайри ял хуçалăх техмикумĕнче шут ĕçне вĕреннĕ. Çакă ăна пит килĕшсех пĕтмен курăнать, вăл 1948 çулхине Аксури педагогика училищине вĕренме кĕнĕ.
Хĕрача спортпа туслă пулнă, йĕлтĕрпе аван çӳренĕ, яланах кроссене хутшăннă. Пĕррехинче вăл районти йĕлтĕрçĕсен кросĕнче пĕрремĕш вырăна тухнă, унтан питĕ пиçĕхсе килнĕ хыççăн, çырмара вакă умне выртса, шыв ĕçнĕ. Кун хыççăн вăл чирлесе кайнă.
Сывлăхĕ хавшанăскер, утаймиех пулса çитсен, Чистай пульницине кайса выртнă. Малтан ăна, чирĕ ытла та шала кайнă тесе, пульницана илесшĕн те пулман. Аран-аран илнĕ илнĕ хыççăн икĕ уйăхран ăна, сыватса çитермесĕрех, пульницаран кăларса янă. Ултă уйăхран, çăварĕнчен юн аннипе, хĕр вăхăтсăр вилсе кайнă.
Вилес умĕн тăватă кун хушшинче хăйĕн пурнăçĕ çинчен каласа паракан 620 йĕркеллĕ (1949) поэмине çырса хăварнă.
*
ml:വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങള്‍
Хванчкара (эрех)
thumb|right|220px|Квеври Хванчара - паллă грузи хĕрлĕ пылак эрехĕ. Хванчкара Александроули иçĕм сортран тăваççĕ.
165 (хисеп)
165 (çĕр утмăл пиллĕк) — 164-па 166 хушшинчи натураллă хисеп.
Хванчкара (эрех)
Категори:Грузи эрехĕсем
165 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Хванчкара (эрех)
Georgian wine
Юн ушкăнĕ
thumb|370px|||Çар çыннин III+ юн ушкăнĕн палли
Юн ушкăнĕ — углеводсемпе белоксен ятарлă ушкăнĕсене идентификацилес меслечĕпе палăртнă чĕрчун эритроцисен мембранисенчи эритроцитăн индивидуал антиген пахалăхĕсене çырса кăтартни.
Юн ушкăнне палăртмалли ăслай биохими никĕсĕ
Çаплах, урăх антигенсен 46 класĕ пулни паллă, çапах вĕсенчен чылайăшĕ, AB0 тата резус-фактор пек, пĕрмаях тĕл пулмаççĕ.
AB0 системи
...
Çыннăн юн плазминче α тата β агглютининсем, эритроцитсенче — A тата B агглютиногенсем пулма пултараççĕ, çав чухне A тата α белоксенчен пĕри кăна пур, çавăн пекех — B тата β белоксемшĕн те.
Çапла, усă курмалли тăватă комбинации пур; то, какая из них характерна для данного человека, определяет его группу крови :
Rh-системи (резус-системи)
Резус-фактор — антиген (белок), вăл хĕрлĕ юн телецĕсем (эритроцитсем) çийĕнче пулать. Ăна 1919 çулта упăте юнĕнче, каярах — çыннăн юнĕнче те — тупнă. 85 % яхăн европейсен (99 % индейсемпе азиатсен) резус-фактор пур, çапла ĕнтĕ пурлă резус-фактор шутланать. 15 % (7 % африкансен) çуккисен вара — çуклă резус-фактор. Резус-фактор çуралакан пепкен гемолитика сарамакĕ иммунăланнă амăшĕпе хырăмри пепкин юн пĕчĕк кĕлеткисен резус-хирĕçĕвне хормăлас чухне паллă ĕç тăвать. Резус-фактор — 40 антигенăллă сас паллисемпе, цифрăсемпе тата урăх символсемпе кăтартакан кăткăс система. Часах D (85 %), С (70 %), Е (30 %), е (80 %) тĕслĕ резус-антигенсем тĕл пулаççĕ — вĕсем чи хăват антигенлăхпа палăраççĕ. Резус-системин виçинче пĕр ятлă агглютининсем çук, анчах та вĕсем пулса тухма пултараççĕ, эхер те çуклă резуслă çынна пурлă резус юна ярса парсассăн.
Урăх системăсем
Çак саманта юн антиген системисен вуншар ушкăнне, çав шутра Дафф, Келл, Кидд, Льюис тата ур. Системисем, тĕпченĕ. Тĕпчесе палăртнă тата пахаланă юн ушкăн системисен йышĕ пĕрмаях ӳссе пырать.
Келл
Келл (Kell) ушкăн системи шутне 3 юн ушкăнне —К—К, К—k, k—k — тăвакан 2 антиген кĕрет. Келл системин антигенĕсем хастарĕпе резус системи хыççăн иккĕмĕш вырăнта тăраççĕ. Вĕсем çире пурри, юн ярса панă чухне сенсибилизаци тума пултараççĕ; çуралакан пепкен гемолити чирĕ чухне тата гемотрансфузи йывăрлăхĕсем.
Кидд
Кидд (Kidd) ушкăн системине 3 юн ушкăннне — lk (a+b-), lk (A+b+) и lk (a-b+)— тăвакан 2 антиген кĕрет. Кидд системин антигенĕсен çаплах изоиммуни хаклăхĕсем пур тата çуралнă пепкен гемолитипе чирлеме пултарать тата гемотрансфузи йывăрлăхĕсем пулса тухма пултараççĕ.
Даффи
Даффи (Duffy) ушкăн системине 3 юн ушкăнне — Fy (a+b-), Fy (a+b+) тата Fy (a-b+) — тăвакан 2 антиген кĕрет. Даффи системин антигенĕсем сайра чухне сенсибилизаци тата гемотрансфузи йывăрланăхĕсем тухма пултараççĕ.
MNSs
MNSs ушкăн системи кăткăсси пулать; вăл 9 юн ушкăнĕнчен тытăнса тăрать. Çак системăн антигенĕсем хастар, изоиммунлă антикĕлетке тума пултараççĕ, вăл вара юн ярса панă чухне пĕрлешенӳсĕрлĕхе илсе çитерет;
Пĕрлешĕнӳлĕх
AB0 юн ушкăнĕсен пĕрлешенӳлĕх теорийĕ юн куçарса пама пуçланă чухне, Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи вăхăтĕнче, донор юнĕ çав тери çителĕксĕр самантра, çуралать. thumb|Тĕрлĕ ушкăнлă юна ярса куçарнин схеми. Донорсемпе реципиентсен юнĕ «пĕрлешенӳллĕ» юн ушкăнĕллĕ пулмалла. Раççейре пĕр ушкăнлă юна çеç куçарма пама юрать.
....
AB0 юн ушкăнĕсен еткерлĕвĕ
Урах варианчĕсене таблицăра кăтартнă:
Ӳкерчĕк:НаследованиеAB0.jpg
Каçăсем
Категори:Юн Категори:Трансфузиологи Категори:Гематологи
Турхла
Турхла, — Чăваш Енĕн Етĕрне районĕнчи ял.
Тавралăхĕ
Мачкавăш юханшывĕн сылтăм çыраненче вырнаçнă. Шупашкартан 76 км, Етĕрнерен - 21 км, чукун çул станцинчен 62 км.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 75 çын, çав шутра 30 арçын, 45 хĕрарăм пурăннă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Етĕрне районĕн ялĕсем
Ухă
мини|справа| Тутар ухăçи, Вацлав Павличек ĕçĕ Ухă — пемелли хĕç-пăшалăн тĕсĕ.
Каçăсем
Категори:Ухă Категори:Ухăран пересси
Липтовски Микулаш районĕ
Липтовски Микулаш районĕ — Словакин районĕ. Жилина енĕн шутĕнче.
Статистика хыпарĕсем (2001)
Наци йышĕ:
Конфесси йышĕ:
Категори:Жилина енĕ
Сиккасси
Сиккасси, — Чăваш Енĕн Канаш районĕнчи ял. Ял Вăрăм юханшывĕ хĕрринче ларать.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
1059 çын (2010) пурăнать. .
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Александроули
Александроули - хĕрлĕ грузи иçĕм сорчĕ.
Сарăлни
Александроули - Хванчара пылак эрехĕ тăвакансем усă кураççĕ.
Каçăсем
Категори:Иçĕм сорчĕсем Категори:Грузи эрехĕсем
Чăвашли
Чăвашли, Căvašli' — Тутарстанăн Арча районĕнчи чăваш ялĕ.
Кун-çулĕ
Яла çулта никĕсленĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш ялĕсем Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Арча районĕн ялĕсем
Дижестив
Дижестив - ( лат.digestivus, digestivi ) - апат хыçăн паракан алкоголь ĕçми.
Сарагы
Сарагы — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Узян юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
166 (хисеп)
166 (çĕр утмăл улттă) — 165-пе 167 хушшинчи натураллă хисеп.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Ардатовка
Ардатовка — Пушкăрт Республикин Туймаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 37 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452771, ОКАТО кочĕ — 80251825003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Туймаçи районĕ
1-мĕш Украина фрончĕ
Пĕрремĕш Украина фрончĕ – совет çарĕсен Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинчи операци-стратеги пĕрлешĕвĕ. Кăнтăр-анăç тĕлĕнче 1943 ç. юпан 20-мĕшĕнче АТÇ Ставкин 1943 ç. юпан 16-мĕшĕнчи тапăчĕпе Воронеж фронтĕнчен туса хунă.
1945 ç. çĕртмен 10-мĕшĕнче салатнă, унăн уйри тытăмне СССР Хĕçпăшаллă вăйĕсен Тĕп çар ушкăнĕн тытăмне куçарнă.
Йышĕ
Малтанхи:
Çарпуçлăхĕ
Çарпуçĕсем:
Каçăсем
Категори:Совет фрончĕсем Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин тапхăрĕнче Категори:Украина Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин тапхăрĕнче
Оберкирх (Люцерн)
Оберкирх (Oberkirch LU) — Швейцарири коммуна, Люцерн кантонне кĕрет.
3143 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''1095’'.
Каçăсем
Категори:Люцерн хулисем
Желатин
Желатин (gelatine, gelatus — шăннă, хытнă; сахалтарах саралнă термин: желати́на) — сӳтĕн евĕрлĕ тĕссĕр сарăрах тĕслĕ çиме (коллаген). Пектинпа сахăр хутшăнăвĕнчен е выльăх-чĕрлĕх шăнăр-шанăрĕнчен тăрать. Ытларах чухне кондитерсем усă кураççĕ.
Желатин тĕсĕсем
Çимĕç хушми евĕр E441 регистрциленĕ.
Каçăсем
Категори:Хушма çимĕç Категори:Çимĕç
Жилина районĕ
Жилина районĕ — Словакин районĕ. Жилина енĕн шутĕнче.
Статистика хыпарĕсем (2001)
Наци йышĕ:
Категори:Жилина енĕ
Веселовка (Авăркас районĕ)
Веселовка — (Веселовка) Пушкăрт Республикинчи Авăркас районĕн чăваш ялĕ. =Кун-çулĕ==
Демографи
Халăх йышĕ:
2002 çулхи çырупа килĕшӳллĕн чăвашсем пайĕ 92%.
Тавралăхĕ
Район центрне — Тулпасăна çитме: 24 çм , Треппел ялне - 4 çм, [Белое Озеро]] станцине 13 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Авăркас районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
Гумер (Мечет районĕ)
Гумер — Пушкăрт Республикин Мечет районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 189 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452565, ОКАТО кочĕ — 80242820003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мечет районĕ
167 (хисеп)
167 (çĕр утмăл çиччĕ) — 166-па 168 хушшинчи натураллă хисеп.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Тури Тăрмăш (Етĕрне районĕ)
Тури Тăрмăш, — Чăваш Республикин Етĕрне районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Етĕрне районĕн ялĕсем
Исак-Ю
Исак-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. №7128 исемсез елганың сул ярыннан 2 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Кельтибер чĕлхи
Каçăсем
Категори:Кельт чĕлхисем Категори:Çухалнă чĕлхесем Категори:Европăн авал чĕлхисем
Саралы
Саралы — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Мăн Шишеняк юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Деменёво (Чернушка районĕ)
Деменёво — Перĕм Енри Чернушка районĕнчи чиркӳ ялĕ. Деменёво ял тăрăхне кĕрет.
2010 çулхи çыравăн пĕтĕмлетĕвĕсемпе кунта пурăнан халăх йышĕ 769 çын, çав шутра 396 арçын тата 373 хĕрарăм пулнă.
2005 çулта пурăнан халăх йышĕ 886 çын шутланнă.
Асăрхавсем
Категори:Перĕм Енри Чернушка районĕн пурăнан вырăнĕсем
Сакалдым
Сакалдым — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Челепи облаçĕ, Свердловск облаçĕ территорипе юхать. Мăн Ик юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Ай пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шурă Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Челепи облаçĕн юханшывĕсем Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Ик юпписем
Таннат
thumb|right|250px|Таннат Таннат ( Tannat ) - хĕрлĕ иçĕм сорчĕ.Тăван енĕ : Кăнтăр-Хĕвеланăç Франци.
Ампелографи
Таннат çырли хуппинче нумай танинсем пухăнаççĕ.Çавăнпа та сорчĕн ячĕ "танин" сăмахран кайнă.Таннатран тунă эрехсем пысăк танинлă тата техĕмлĕ ( хурлăхан, малина, чие шăршисем ).Танинсем çемçетме эрехсем малтан юман пичкере, кайран кĕленчере ( 7-8 çул ) усравлаççĕ.
Сарăлни
Категори:Иçĕм сорчĕсем
Дивин
Дивин - ( вырăсла " Дистиллят винный " ) - молдави хаяр алкоголь ĕçми.Дивин ячĕ Молдавире "коньяк" сăмахна вырăн шутласа илнĕ.Паян "Дивин" - иçĕмран иккĕ хут пăслантарса тунă, юман пичкере усранă хаяр алкоголь ĕçми.Дивин сакунпа шурă иçĕм сорчĕсемчен тума пулать : Алиготе, Рислинг, Ркацители, Рара Нягра, Сильванер, Семильон, Мускат Оттонель, Пино блан, Пинă Гри, Шупка хĕрлĕ Траминер, Шурă Фетяска.Сайярах хĕрлĕ иçĕм сорчĕсем те усă кураççĕ : Мальбек, Мерло, Пинă Нуар.
Технологи
Иçĕмран тунă эрехĕ иккĕ хут юхтармалли кубра пăслантарса тасатаççĕ.Пулнă 70 градуслă спирчĕ чи сахал виççĕ çул юман пичкере усравлаççĕ.Кĕленчене ярас пулсан спирчĕ çемçетнĕ тата пылак шывсмпе хутăшаççĕ.Ылтăн тĕсĕ карамель ярса пулать.
Классификаци
Дивинсем усравланă вăхăтпа классификаци панă :
Дивин тăвакансем
Категори:Бренди Категори:Молдави
168 (хисеп)
168 (çĕр утмăл саккăр) — 167-пе 169 хушшинчи натураллă хисеп.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Загреб
thumb|right| Загреб, Кивĕ Хула thumb|right| Таса Марк чиркĕвĕ thumb|right| Загреб урамĕнче
Загреб (Zagreb) — Хорватин тĕп хули.
Географи
Загреб Сава шывĕ çинче ларать, тинĕс шайĕнчен 120 метр çӳллĕшĕнче, Медведница ту тăрăхĕ çумĕнче.
Халăхĕ
2001 çулта хулара 779 145 çын пурăннă.
Кун-çулĕ
Загреба пĕрремĕш 1094 çулта асăннă, ун чухне венгр патши Ласло I Каптол сăртĕнчи пурăну вырăнĕнче епископлăх никĕсленĕ. Вăл вăхăтра Градецпа Каптол, халĕ Загребăн историллĕ чăмăрне кĕрекенсем, икĕ ирĕклĕ пурăну вырăнĕсем шутланнă.
1242 çулта Загреба (Градец) Ылтăн буллапа хорвати-венгри патши Бела IV патшалăхăн ирĕклĕхлĕ хула ятне панă. XVII пуçламăшĕнче Градец тата Каптол пĕрлешсе каяççĕ, Каптол епископлăхĕ Загреб архиепископлăхĕ пулса тăрать.
1669 çулта иезуитсем хулара пĕрремĕш гимнази тата академи уçаççĕ. Çак вăл Загреб Университечĕн çуралнă кунĕ пулать. Хыççăнах Загреб çĕршывăн культура тĕпĕ, Хорватин пысăк хулисенчен пĕри пулса каять.
1776 çулта Вараждинран Загреба Хорвати патшалăхĕн вечине (Патшалăхăн Ертĕвне) куçараççĕ, çакăн хыççăн хула шĕкĕр пулса тăрать.
Австри-Венгри империнче хулана Аграм тенĕ.
1991 çулхи çĕртме, 25 Хорвати Республикин Саборĕ Хорвати никамапăхăнманлăхне Загреба шĕкĕр хули вырăнне йышăннă.
Каçăсем
Категори:Хорвати хулисем
Ружомберок районĕ
Ружомберок районĕ — Словакин районĕ. Жилина енĕн шутĕнче.
Статистика хыпарĕсем (2001)
Наци йышĕ:
Конфесси йышĕ:
Категори:Жилина енĕ
Балагач-Куль
Балагач-Куль — Пушкăрт Республикин Туймаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 41 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452771, ОКАТО кочĕ — 80251825004.
Пĕтĕм тĕнчери чăтăмлăх кунĕ
Пĕтĕм тĕнчери чăтăмлăх кунĕ, — чӳк уйăхĕн 16-мĕшĕнче палăртакан пĕтĕм тĕнче шайĕнчи уяв. Ку кунра вĕренӳ заведенийĕнче тата ытти çĕртре чăтăмлăха хистесе тĕрлĕ мероприятисем иртереççĕ.
Истори
1993 çулта ПНО 1995 çула чăтăмлăхпа çыхăннă çул иртермелли 48/126 номерлĕ розолюци кăларнă. Çула чăтăмлăхпа çыхăнтарма ЮНЕСКОн тĕп ассамблейи сĕннĕ. 1995 çулхи чӳк уйăхĕн 16-мĕшĕнче ЮНЕСКО шутне кĕрекен патшалăхсем Чăтăмлăх йĕркисен декларацине тата çул хушшинче иртермелли мероприятисене иртермелли программăна йышăннă.
Балагач-Куль
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Туймаçи районĕ
Пĕтĕм тĕнчери чăтăмлăх кунĕ
Истори
Ку куна уявлама Тĕп Ассамблея 1996 çулта сĕннĕ /раштавăн 12-мĕшĕнче тухнă 51/95 номерлĕ резолюци/.
Орёл фрончĕ
Орёл фрончĕ — Хĕрлĕ Çарăн Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин вăхăтĕнчи операци пĕрлешĕвĕ. Пĕр кун кăна тăнă, Брянск фронтне куçарнă.
Кун-çулĕ
Орёл фронтне 1943 çулăн пушăн 27-мĕшĕнче АТÇ Ставкин 1943 çулхи пушăн 24-мĕшĕнчи директивипе Курск фронтĕнчен туса хунă.
Фронт йышне кĕнĕ: 3-мĕш тата 61-мĕш пĕрлехи тĕллĕ çарсем; 15-мĕш сывлăш çарĕ.
1943 çулхи пушăн 28-мĕшĕнче АТÇ Ставкин 1943 çулхи пушăн 28-мĕшĕнчи директивипе Брянск фрончĕ ята куçарнă.
Çарпуçĕ
Генерал-полковник М.А.Рейтер (пушăн 27-мĕшĕ, 1943 çул - пушăн 28-мĕшĕ, 1943 çул)
Çавăн пекех
Категори:Совет çарĕсем Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин тапхăрĕнче
Brjansker Front
Ичекоятывис
Ичекоятывис — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Хоседа-Ю юханшывăн сылтăм çыранĕпе 105 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Саранга
Саранга — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Узян юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Христианлăх
right|200px| right|200px| Христианлăх (грек. Χριστός, «помазанник», «мессия», кама ӳсен-тăран çăвĕпе сĕрнĕ, çав çын пирки çапла каланă пулнă авал), — Иисус Христоса этемлĕхе Çăлакан вырăна тăратакан тĕн.
Христианлăх пирĕн эрăн I ĕмĕрте никĕсленнĕ. Хальхи вăхăтра, христианлăхăн тĕрлĕ тĕслĕ юхăмсене шута илсен, ку тĕне 1 млрд. çын ĕненет. Европăра 475 млн., Латин Америкинче 250 пин патнелле, Çурçĕр Америкăра 155 млн. патнелле, Азире 100 млн. çын патнелле, Африкăра 100 млн. çын патнелле ĕненет. Католиксен шучĕ 660 млн., протестансен шучĕ 300 млн., православсен шучĕ 120 млн. патнелле.
Каçăсем
Категори:Авалхи тĕнче тĕнĕ Категори:Христианлăх
Нойенкирх
Нойенкирх (Neuenkirch) — Швейцарири коммуна, Люцерн кантонне кĕрет.
5868 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''1093’'.
Каçăсем
Категори:Люцерн хулисем
Толмачевка
Толмачевка  — (Толмачевка) Пушкăрт Республикинчи Авăркас районĕн чăваш ялĕ. =Кун-çулĕ==
Демографи
Халăх йышĕ:
2002 çулхи çырупа килĕшӳллĕн чăвашсем пайĕ 98%.
Тавралăхĕ
Район центрне — Тулпасăна çитме: 20 çм , Треппел ялне - 5 çм, [Белое Озеро]] станцине 12 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Авăркас районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
Пăлапуç Пашьел ял тăрăхĕ
Пăлапуç Пашъел ял тăрăхĕ — Чăваш Республикинчи Патăрьел районĕн ял тăрăхĕ.
Администраци адресӗ: Пăлапуç Пашъел ялӗ.
Телефон:            (83532)64932
Ял тăрăхĕн пуçлăхĕ — Никитин Владимир Клементьевич.
Халăх йышĕ, тăрăх тытăмĕ
Халăх йышĕ — 942 çын.
Ялсем
Ял тӑрӑхӗ Пăлапуç Пашъел ялĕнчен тăрать.
Каçăсем
Категори: Чӑваш Республикин Патӑрьел районӗ Категори: Чӑваш Республики
Трофимов Сергей Вячеславович
Серге́й Вячесла́вович Трофи́мов (чӳк, 4 1966, Мускав) — раççей юрăçи, мусăкçă, сăвăç.
Кун-çулĕ
Сергей Трофимов хăй çинчен:
«Шансон маншăн — Вертинский, Галич, Высоцкий, Визбор, Аркадий Северный. Шансон — официаллă мусăк истеблишменчĕпе çыхăнманни»
Сăвăç тата композитор евĕр Сергей Трофимов Светлана Владимирскаяпа, Вахтангом Кикабидзепе, Лаймой Вайкулепе, Лада Дэнспа, Александр Маршалпа, Каролинăпа («Мама, все о’кей» тата «Королева» альбомсем), «Рондо» ушкăнпа (альбом «Грешной души печаль»), Алла Горбачевăпа (альбом «Голос»), «Ласковый май» ушкăнпа, Николай Носковпа, Елена Пануровăпа тата урăх поп-юрăçсемпе ĕçлет.
Сергей Трофимов «Трофима» евĕр курăнма 1994-мĕш çулта пуçлать,ун чухне вăл «Вот и все, сказал мудрец и в воду канул» çырать те Степан Разина кăтартать, вăлах унăн продюсерĕ пулса тăрать. Уйăх хушшинче темиçе юрă («Бьюсь как рыба», «Про рекламу», «В такую тьму», «Василий», «Братва», «Минеты», «Алкаш») ăсталать, каярах вĕсем «Аристократия помойки» албома кĕреççĕ.
1994 çулта Сергей Трофимов Александр Ивановпа «Грешной души печаль» альбома хайлама тытăнаççĕ, ăна вĕсем 1997 çулта кăлараççĕ. Альбом чылай çыннăн кăмăлне каять. «Боже, какой пустяк», «Я постелю тебе под ноги небо», «Ночь», «Ты мой свет (но я тебе не верю)» юрăсем яланлăхах хальхи чи паха рок-композицисен йышне кĕрсе юлаççĕ. Вăл малашне те Александр Ивановпа пĕрле ĕçлет. «Когда вырастут крылья» (2000) альбомĕнче Иванов Трофимов çырнă «Моя неласковая Русь» юррине юрлать.
2004 çулта Сергей Трофимов хăйĕн юлташĕсемпе тата хăйĕн официаллă сайчĕн канашлăвне хутшăнакансемпе пĕрле пĕрремĕш коммерцисĕр (малашне кашни çулах иртекен) «Сергей Трофимов собирает друзей» Фестиваль йĕркелет. Ăна Чулхула облаçĕнчи Навашино хулинче иртет.
Дмитрий Широков, программа директорĕ, «Русского радио-2»:
«Трофим — один из немногих, кто может писать в разных жанрах — и это всегда интересно».
Пултарулăх ĕçĕ-хĕлĕ
Сергей Трофимов — композитор‚ поэт‚ автор-исполнитель‚ мусăкçă тата шоумен. Сергей Трофимов чылай тапхăр нумай раççей юрăçисемпе, мусăкçисемпе аппаланать, проектсене ертсе пырать.
1973 — 1983 çç. Гнесинсем ячĕллĕ институчĕ çумĕнчи Мускаври патшалăх арçын ачасен хор капеллинче юрланă.
Мускаври патшалăх культура институтĕнче тата Мускаври патшалăх консерваторинче (теорипе композици кафедри) вĕреннĕ.
1985 ç.: Мускаври XII çамрăксемпе студентсен тĕнче фестивалĕн дипломанчĕ
1986 ç.: Мускаври ресторанра ĕçлет.
1987—1991 çç.: концерт ĕçлевĕнче рок-бард евĕр юрланă, Эроплан ушкăнпа «Такая ранняя весна» альбом çырнă (альбома кăларман)
1991—1993 çç.: чиркӳре хĕсметре (юрлав регенчĕ подьячий)
1992—1993 çç.: Светлана Владимирская юрăçăн альбомĕ
1993 ç.: Мăнкун уявĕнче Мускавра юрланă.
1994 ç.: «Трофим» суя ятпа мусăк ĕç-пуçĕ пуçланнă, ун чухне Сергей «Вот и всё, сказал мудрец и в воду канул» юрăна хайланă
1994 ç.: «Грешной души печаль» альбом, юрлаканĕ Александр Иванов
1995 ç.: Каролина юрăçăн «Мама, всё о’кей» альбомĕ, Светлана Алмазовăн «В десяточку» альбомĕ
1996 ç.: Алла Горбачевăн «Голос» альбомĕ, çав вăхăтрах Сергей пач урăхла мусăк жанрĕнче — поп-мусăкĕнче ĕçлет
1998 ç.: Каролинăн «Королева» иккĕмĕш альбомĕ, соло (анчах авторăн мар) «Вести из колючего далека» альбомĕнче
1999 ç.: соавтор музыки к кинофильму «Ночной перекресток» США. Чӳкĕн 24-мĕшĕнче Михаил Кругпа пĕрле «Мусăк рингне» хутшăнать
2001 ç.: Раççей çыравçисен пĕрлешĕвĕн пайташĕ, «Шансон года-2001» пĕрремĕш лауреачĕ, «Кивĕ кафе» палăртура.
2005 ç.: Çыравçăсен вăрçă-илемлĕ студийĕ йĕркеленĕ Пĕтĕм Раççейри А. В. Суворов генералиссимус ячĕллĕ литература парнин лауреачĕ.
2006 ç.: Кремльти патшалăх керменĕнче 10 пултарулăхне халалланă концерт пуçтарăннă, хутшăнакансем: А.Розенбаум, А.Маршал, М.Распутина, В.Маркин, Т.Овсиенко, Азиза, А.Иванов тата "Рондо", «Отпетые мошенники», «Cool & Jazzy» ушкăнсем).
2009 ç.: ФХХ парнине (Федерацин Хăрушсăрлăх Хĕсмечĕн ĕçĕ-пуçĕ пирки чи паха литературăпа ӳнер ĕçĕсемшĕн) «Кем мы были для Отчизны» композицине кăтартнăшăн.
Татнет
Кун-çулĕ
Татнетăн çуралнă кунне 1994 çулта АПШпа Турцири тутарсем валли тетелре файл-çырăвăсене ямалли TMG сервер (Tatar e-Mail Group) тата «Хусан Тетел эрешĕнче» web-сервер уçăлнипе çыхăнтараççĕ. Малашне, 1995 ç. «Тутарстан Тетел эрешĕнче» сервера (http://www.kcn.ru ) йĕркеленĕ, 1996 ç. — «Самар тутарĕсем» (http://www.ssu.samara.ru/~povolzje/tatari.htm ), 1997 ç. — Алхан Акидилăн мусăк сайчĕ (akidil.net); «Азатлык» радио сайчĕ (http://www.azatliq.org/), Тутарстан Республикин официаллă серверĕ (http://www.tatar.ru/ ); 1998 ç. — Пĕтĕм тĕнчери тутарсен конгресĕн сайчĕ (http://www.tatar-kongress.org/ ), Зула Камалова австрали юрăçĕн сайчĕ (http://www.zulya.com/), тата хăшĕсем те.
2000 çулăн варринчен пуçласа Раççейре Тетелпе усă куракан йышĕ ӳсет. Пĕрремĕш Тутар тетел-лавкки (2001 ç.), тутарсен «Дулкын» тетел-радио (2001 ç.), Интертат электронлă хаçат (2002 ç.) (http://www.intertat.ru), Пĕтĕм тĕнчери тутар порталĕ Татарлар.ру (2002 ç.) тата урăх нумай кăсăклă тутар темипе веб-проектсем йĕркеленеççĕ.
169 (хисеп)
169 (çĕр утмăл тăххăр) — 168-па 170 хушшинчи натураллă хисеп.
Татнет
Кун-çулĕ
2002 çулхи акан 24-мĕшĕнче Хусанра «Наци чĕлхисем тата информаци технологисем» ăслăлăх-практика конференципе «Тутар чĕлхи тата компьютер технологисем» çавра сĕтел иртет. 2003 ç. акан 1-мĕшĕнче Тетел-проекчĕсен тĕнчери конкурсĕ «Татнет йолдызлары» («Татнет çăлтăрĕсем») иртет. Пурĕпе ăмăртура 115 сайт (тĕрĕк сайчĕсемпе пĕрле) кĕрешнĕ. 2004 ç. — 78 сайт, 2005 ç. — 82 сайт, 2006 ç. −177 сайт, 2007 ç. — 176, 2008 —237 хутшăннă.
169 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Татнет
Кун-çулĕ
2003 ç. çĕртмере Интертат йĕркеленĕ Татнетăн пĕрремĕш канашлăвĕ иртет.
Малашне 2004—2006 çç. «Татмедиа» агентство ертсе пынипе Татнетăн II, III тата IV канашлăвĕсем пулаççĕ. 2004 ç. кăрлачăн 13-мĕшĕнче ТР «Об информационных ресурсах и информатизации Республики Татарстан» саккунне йышăнаççĕ. Çак саккунпа патшалăх чĕлхисемпе ресурссемпе пĕр тан усă курма йĕрке тунă.
Çаплах çакна асăнмалла: Татнет патшалăх органĕсенчен ирĕклĕ шутланать. Тутарстан правительстви Татнета туртса пыракан вăй пулмасть.
2004 ç. çĕртме уйăхĕнче Google шырав системи тутарла шырама пултарать (http://www.google.com/intl/tt/) (Шырав алгоритмне "Татарнамэ" фонд Yahoo валли те тӳлевсĕр хатĕрленĕ) тата Тутар Википедийĕ уçăлнă.
2010 ç. Вконтакте.ру социаллă эрешĕн интерфейсне пĕтĕмпех тутарла куçарнă.
Çаплах 2010 ç. тутар литературин кĕнеке фондне (www.tatknigafond.ru) йĕркелесе янă. Тутарстан бюджетĕнчен 15 миллион тенкĕ уйăрса панă. Тутаркĕнекефончĕ Тутар электронлă вулавăшĕнчен (http://kitap.net.ru ) пахалăхĕпе те, шучĕпе те каярах пулать. "Татарнамэ" фонд ырă кăмăлпа туса панă.
2010 ç. утăн 10-мĕшĕнче Яндекс хăйĕн тутарла интерфейсне (çав шутра почтăна та) ĕçе кĕртет, тутар чĕлхиллĕ шырав, Хусанта оффис уçать (http://www.yandex.ru/?lang=tt).
Каçăсем
Категори:Татнет Категори:Тутарстан
Вешкайма
Вешка́йма — хула евĕр посёлок, Чĕмпĕр облаçĕн Вешкайма районĕн административлă тĕпĕ.
Халăх йышĕ — 6,6 пин çын (2007).
Посёлок Чĕмпĕртен кăнтăр-анăçалла 88 çм, Барышпа Вешкайма юханшывсем хушшинче, çуллĕ вырăнта ларать. Чĕмпĕр — Инза чукун çул йĕрĕ çинчи чарăнăвĕ.
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕр облаçĕнчи Вешкайма районĕн ялĕсем
Еланыш (Дуван-Мечетлĕ ял тăрăхĕ)
Еланыш  — Пушкăрт Республикин Мечетлĕ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 265 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452565, ОКАТО кочĕ — 80242820004.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанри пурăнан вырăнсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мечетлĕ районĕ
Наместово районĕ
Наместово районĕ — Словакин районĕ. Жилина енĕн шутĕнче.
Статистика хыпарĕсем (2001)
Конфесси йышĕ:
Сакша
Сакша — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Челепи облаçĕ, Свердловск облаçĕ территорипе юхать. Шидаля юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Челепи облаçĕн юханшывĕсем Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Шидаля юпписем
Гари (Чернушка районĕ)
Гари — Перĕм Енри Чернушка районĕнчи ял. Деменёво ял тăрăхне кĕрет.
2010 çулхи çыравăн пĕтĕмлетĕвĕсемпе кунта пурăнан халăх йышĕ 49 çын, çав шутра 30 арçын тата 19 хĕрарăм пулнă.
2005 çулта пурăнан халăх йышĕ 67 çын шутланнă.
Асăрхавсем
Категори:Перĕм Енри Чернушка районĕн пурăнан вырăнĕсем
Йор-Яга
Йор-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Воркута юханшывăн сылтăм çыранĕпе 155 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
170 (хисеп)
170 (çĕр çитмĕл) — 169-па 171 хушшинчи натураллă хисеп.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Алманчă ял тăрăхĕ
Алманчă ял тăрăхĕ — Чăваш Республикинчи Патăрьел районĕн ял тăрăхĕ.
Администраци адресĕ: Алманчă ялĕ, Тĕп урам.
Телефон:        +783532 6-70-39
Тавралăхĕ
250px|left|Хыр вăрманĕ 250px|left|Çакăнса тăракан кĕперЯл тăрăхĕ районăн кăнтăр хĕвеланăç пайĕнче вырнаçнă. Ялтан кăнтăрарах вăрман ӳсет. Тăпри хăйăрлă пулнăран нумайрах хырсем ӳсеççĕ. Унсăр пуçне хурăн, юман, ăвăс, чăрăщвырнаçнă лаптăксем пур. Тĕллĕн-тĕллĕн уртăш, кăпчанкă, йыт çĕмĕрчĕ, пилеш, çăка тĕл пулать. Кăвакарчăн куçĕ, сăмала курăкĕ, кушак курăкĕ, çеçпĕл, сарă чапăл курăкĕ тупма пулать. Айлăмрах вырăнсенче мăк ӳсет. Вăрманта хура çырла, çĕр çырли, кĕтмел, пĕрлĕхен тупма пулать. Упа сарри анлă сарăлнă. Вăрманта кайăксем нумай. Вăрманпа ял хушшинчи çерем çинче чĕп курăкĕ, кукша пуç, чавка пуç, шăнăр курăкĕ ӳсет. Вырăнĕ-вырăнĕпе кикен, вĕлтĕрен, хупах, шурут, тĕрлĕ йышши пиçен тĕл пулать. Вăрман хĕррипе асфальт çул иртсе каять. Ун хĕррине хурăнсемпе йăмрасем лартнă. Шăнкăртам юханшывĕ урлă ял патĕнче икĕ тимĕр-бетон кĕпер хывнă. Ял патĕнче çырмана пĕвеленĕ, тата ун урлă çакăнса тăракан кĕпер тунă. Юханшывра уланкăсем, карпсем, çăрттансем тĕл пулаççĕ. Ял тăрăхĕн çурçĕр-хĕвеланăç чикки Пӳле юханшывĕ тăрăх пырать. Ун урлă тунă пĕвĕ тăрăх асфальтлă çул Яманчурелти акшар карьерĕ патне каять. Ялтан çурçĕререх хура çĕрлĕ хир тăсăлать.
Халăх йышĕ, тăрăх тытăмĕ
Халăх йышĕ — 1025 çын.
Ялсем
Ял тăрăхĕ Алманчă ялĕнчен тăрать. Пĕтĕм урамсене асфальт хунă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Республикин Патăрьел районĕ Категори:Чăваш Республики
Мюскаде
Мюскаде - ( Muscadet ) - шурă иçĕм сорчĕ.Тăван енĕ : Бургунди ( Франци ).
Ампелографи
Мюскаде Мускат иçĕм сорчĕсем ушкăна кĕмест.Мускаде Мускатпа пĕртăвансем мар.Пысăк тухăçлă, сиввĕ тӳсекен сорчĕ.Çырлисем ирех пиçеççĕ.Мюскаде сортран çăмăл, çемçе эрехсем тăваççĕ.
Сарăлни
Мюскаде анлăн сарăлнă иçĕм сорчĕсем шута кĕмест.Францире Мюскаде 13 000 гектарсемче вырнаçнă.Хăвăн тăван енре Мюскаде питĕ сайра сорчĕ.1709 çулта Луара айлăмра ирхи тăм иçĕм чĕре хуллисене çапса илнĕ.Ку инкен хыçăн эрехтăвакансем сиввĕ тӳсекен сорчĕ - Мюскаде - лартрĕç.паян Мюскаде пысăк лаптăкра Луара йăлăмра сарăлнă.Тăваттă эрехтăвакан тăрăхсемче ( Muscadet AOC, Muscadet Cotes de Grand Lieu AOC, Muscadet Coteaux de la Loire AOC, Muscadet de Serve et Maine AOC ) Мюскаде - тĕп сорчĕ.
"Сюр ли" мĕслечĕ
thumb|right|300px|"Сюр ли" мĕслечĕ Вырăнти эрехтăвакансем эрехĕ пĕр çул ытла çĕпре ӳкнĕ осадокра усравлаççĕ.Ку мĕслечĕ "Сюр ли" ( Sur Lie ) ячĕпе паллă.Ку сăмахсене кĕленче этикеткара вырнаçтараççĕ.
Категори:Иçĕм сорчĕсем Категори:Луара айлăмĕ ( эрехтăвакан енĕ )
Турчьянске Теплице районĕ
Турчьянске Теплице районĕ — Словакин районĕ. Жилина енĕн шутĕнче.
Статистика хыпарĕсем (2001)
Конфесси йышĕ:
Категори:Жилина енĕ
Тури Сăнар
Тури Сăнар, — Чăваш Енĕн Етĕрне районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 130 çын, çав шутра 61 арçын, 69 хĕрарăм пурăннă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Етĕрне районĕн ялĕсем
Риккенбах (Люцерн)
Риккенбах (Rickenbach LU) — Швейцарири коммуна, Люцерн кантонне кĕрет.
2094 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''1097’'.
Каçăсем
Категори:Люцерн хулисем
171 (хисеп)
171 (çĕр çитмĕл пĕрре) — 170-пе 172 хушшинчи натураллă хисеп.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Чакăллă
Демографи
Халăх йышĕ:
2002 çулхи çырупа килĕшӳллĕн чăвашсем пайĕ 91%.
Тавралăхĕ
Район центрне — Тулпасăна çитме: 11 çм , Степановка ялне - 4 çм, [Белое Озеро]] станцине 41 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Авăркас районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
Каранай (Дуван-Мечет ял тăрăхĕ)
Каранай — Пушкăрт Республикин Мечет районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 185 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452565, ОКАТО кочĕ — 80242820005.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мечет районĕ
Чăваш тумĕ
Чăваш тумтирĕ е Чăваш тумĕ — чăваш халăхĕн ĕлĕк тăхăннă тата халĕ тăхăнакан тумтирĕ (тумĕ). Пуласлăхра епле тăхăнассине палăртас текенсем те пур.
Каçăсем
Категори:Наци тумтирĕ Категори:Чăвашсем
Сартовка
Сартовка — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Кармасан юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Кайри Ăнтавăш
Кайри Ăнтавăш, — Чăваш Енĕн Канаш районĕнчи ял.
Истори
1927 çулчен ял Çĕрпӳ уесĕн Энтрияль вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Канаш районне, 1935 çулхи пуш уйăхĕн 1 хыççăн Шăхасан районне, 1944 çулхи пуш уйăхĕн 25 хыççăн Чурачăк районне кĕнĕ. 1959 çулхи утă уйăхĕн 14 хыççăн хальхи вăхăтчен Канаш районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕнчи пурăнан вырăнсем
Иисус Христос
мини|(Христосӑн чи авалхи турӑшӗсенчен пӗри, VI ӗмӗр, Сӑваплӑ Екатерина мӑнастирӗ)
thumb|right|250px| Иисус Христос (Ἰησοῦς Χριστός, Назаретри Иисус), — тĕн вĕрентĕвне саракан, çуланчăк, Христианлăх тĕнне йĕркелекенĕ. Унăн вĕрентĕвне Евангелинче çырса панă. Ислам тĕнĕнче ăна Иса бин Марйам пӳлĕхçĕ пек асăннă. Иудăлăхра ăна суя пӳлĕхçĕ тесе асăннă. Иисус Христос пирĕн эрăччен 2-мĕш çулта Вифлеемре çуралнă. 33-мĕш çулта Иерусалим хулинче ăна пăталаса çакса вĕлернĕ.
Çавăн пекех
Категори:Христианлăх Категори:Еврей мессианлăхĕ
Вешкайма (ял)
Вешка́йма — Чĕмпĕр облаçĕн Вешкайма районĕн ялĕ.
Тавралăхĕ
Вешкайма посёлкран çурçĕр-анăçалла 6 çм вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Чĕмпĕр облаçĕнчи Вешкайма районĕн ялĕсем
Патăрьел ял тăрăхĕ
Патăрьел ял тăрăхĕ — Чăваш Республикин Патăрьел районĕнчи ял тăрăхĕ.
Телефон: (83532) 61-4-40
Ял тăрăхĕн пуçлăхĕ — Лаврентьев Андрей Валентинович.
Тавралăхĕ
Çĕр лаптăкĕ - 3606,1253 га.
Ялсем
Ял тӑрӑхӗнче ҫак ялсем вырнаҫнӑ:
Бятки
Бятки — Пушкăрт Республикин Туймаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 142 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452771, ОКАТО кочĕ — 80251825005.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Туймаçи районĕ
Тинĕс (хунсен çулпуçĕ)
Тинĕс — пăлхар-хун йăхĕсен ĕмпĕвĕ.
Пурнăçĕ, ĕçĕсем
453 çулта Аттил вилнĕ хыççăн вăл чăмăртаннă хунсен патшалăхĕ саланса кайнă. Хунсене хирĕç чи малтан германсен йăхĕ çĕкленнĕ. Аттил ывăлесем Эллак, Тинĕс тата Ирнак хăйсен çарĕсене пухса германсене хирĕç каяççĕ. Недао патĕнче питĕ хаяр çапăçу пулса иртет. Пĕрисем каланă тăрăх, Эллак çак çапăçура хунсен çарĕсене ĕмпӳ пулса ертсе пырать те пуçне хурать. Тинĕспе Эрнак вара хăйсене пăхăнса тăракан йăхсемпе Хура тинĕс çурçĕр-хĕвеланăçĕнчи çеçенхирсене чакса каяççĕ. Вĕсем Паннонири готсене пăхăнтарасшăн пулаççĕ. Анчах готсем вĕсене хирĕç тăраççĕ. Вара хунсем Днепр еннеле куçса каяççĕ. Иордан кун пирки çапла çырать:"'Направились в ту часть Скифии, вдоль которой текут струи реки Данапра; гунны называют ее на своем языке Вар'."Хунсем Çурçĕр Кавказпа Азов тинĕсĕ тавралăхне таврăнма тытăнаççĕ.
Ирнак хăй ертсе пыракан йăхсемпе-ăрусемпе мал еннерех, Каспи тинĕсĕпе Атăл еннерех вырнаçать. Тинĕс вара Азов тинĕсĕпе Днепр тăрăхĕнче пурăнма тытăннă пулас.
Кăштах вăхăт иртсен Тинĕс каллех готсене хăй пĕчченех тапăнать, анчах çĕнтереймест. Кун пирки М.И.Артамонов "История хазар" кĕнекире çырать.
468 çулта Тинĕс Висанти империпе сутă-илӳ тăвас тесе Константинопăле элчĕсем ярать, анчах та ромейсем хавшакланнă хунсемпе килĕшӳ тăвасшăн пулмаççĕ. Çавăн пирки Тинĕс ромейсене хирĕç вăрçă пуçлать.
Ку вăхăтра Висанти вăйлансах кайнă. Ромейсен çарпуçĕ Анагаст пысăк çарпа хунсене хирĕç тухать. Тинĕс васкасах хăйĕн шăллĕ Ирнак патне элчĕсем ярать, хунсен вăйĕсене пĕрлештерме ыйтать. Анчах Ирнак Тинĕсе пулăшаймасть. Вăл Тан енчен тапăнса килекен сарăкăрсемпе килĕшӳ туса пиччĕшне пулăшма каясшăн пулать, çапах та ĕлкĕреймест. 469 çулта хунсемпе ромейсем хушшинче çапăçу пулса иртет. Ромейсем çĕнтереççĕ. Анагаст нукерĕсем Тинĕсе вĕлереççĕ те унăн пуçне касса сăнă çине тăхăнтараççĕ, Константинополе илсе каяççĕ.
Тврдошин районĕ
Тврдошин районĕ — Словакин районĕ. Жилина енĕн шутĕнче.
Статистика хыпарĕсем (2001)
Наци йышĕ:
Конфесси йышĕ:
Категори:Жилина енĕ
Кисуцке Нове Место районĕ
Кисуцке Нове Место районĕ — Словакин районĕ. Жилина енĕн шутĕнче.
Статистика хыпарĕсем (2001)
Наци йышĕ:
Конфесси йышĕ:
Категори:Жилина енĕ
Асамат Светлана Васильевна
Асамат Светлана Васильевна (паспорчĕпе Смирнова), (1952, çĕртме, 24 Чăваш Ен, Канаш районĕ, Кайри Ăнтавăш ялĕ çур.) — чăваш сăвăçи, композиторĕ.
Чӑваш халӑх поэчӗ (2021)
Чăваш Енĕн тава тивĕçлĕ ӳнер ĕçченĕ (1997), Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ Чăваш АССР Комсомолĕн преми лауреачĕ (1989), Чĕмпĕр Енĕн тава тивĕçлĕ ӳнер ĕçченĕ (1997); Фатих Карим ячĕллĕ парне лауреачĕ.
Чăваш Енĕн ÇП пайташĕ, Чăваш Енĕн композиторĕсен ассоциацийĕн пайташĕ (1991), РФ ÇП пайташĕ (1997). Чăваш наци конгресĕн Мăн канашне кĕрет.
Пурнăçĕ
1952 çулхи çĕртме уйăхĕн 24-мĕшĕнче Чăваш Енĕн Канаш районĕнчи Кайри Ăнтавăш ялĕнче çуралнă.
Канашри педагогика вĕрентешĕнче, Шупашкарти Ф. Павлов ячĕпе хисепленекен мусăк вĕрентĕшĕнче, Чăваш патшалăх универститетĕнче пĕлӳ илнĕ. Чăваш телекуравĕн кĕвĕ передачисен редакторĕ, Республикăн халăх пултарулăхĕн ăслăхпе методика центрĕн методисчĕ пулса ĕçленĕ.
Халĕ К.В. Иванов ячĕпе хисепленекен литература музейĕн ертӳçи пулса ĕçлет.
Пултарулăхĕ
9 сăвă пухăмне пичeтлесе кăларнă:
Каçăсем
Категори:Халĕ пурăнакансем Категори:Сăвăçсем, алфавитпа Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:Композиторсем, алфавитпа Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:Чăваш Енĕн композиторĕсем Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:Халĕ пурăнакансем Категори:1952 çулта çуралнисем Категори:Çĕртмен 24-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Раççей композиторĕсем Категори:Раççей сăвăçисем Категори:Раççей çыравçисем
Кайта-Шор (Кĕçĕн Роговая юппи)
Кайта-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Кĕçĕн Роговая юханшывăн сулахай çыранĕпе, 80 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Капкан (ял)
Капкан  — Перĕм Енри Чернушка районĕнчи ял. Деменёво ял тăрăхне кĕрет.
2010 çулхи çыравăн пĕтĕмлетĕвĕсемпе кунта пурăнан халăх йышĕ 179 çын, çав шутра 88 арçын тата 91 хĕрарăм пулнă.
2005 çулта пурăнан халăх йышĕ 285 çын шутланнă.
Асăрхавсем
Категори:Перĕм Енри Чернушка районĕн пурăнан вырăнĕсем
172 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Казис Бинкис
Казис Бинкис (Kazys Binkis), — Литва сăвăçи, драматург, тăлмач. 1893 çулхи чӳк уйăхĕн 16-мĕшĕнче Папилис вулăсĕнчи Гудяляй ялĕнче çуралнă. 1942 çулхи ака уйăхĕн 24-мĕшĕнче Каунас хулинче вилнĕ.
Пурнăçĕ
Хресчен кил-йышĕнче çуралнă. 1908 çулта Папилис пуçламăш шкулне вĕренсе пĕтернĕ. 1908-1910 çулсенче Биржайри тăватă класлă шкулта, кайран вара Белоруссинчи ял хуçалăх училищинче вĕреннĕ. Училищĕне вĕренсе пĕтермен, укçа çитмен пирки пăрахă.
1912 çултан пуçласа Вильна хулинче пурнăннă, çитĕнсе çитнĕ аттестатне илме хатĕрленнĕ. Людас Гирăн секретарĕ пулнă. 1914 çулта тăван çĕре таврăннă. 1915 çулта Вильнăра вĕрентекенсен курсне пĕтерсе Папилисра ачасене вĕрентме тытăннă.
1920-1923 çулсенче Берлин университетĕнче литературăпа философи лекцийĕсене итленĕ. Авангардлă юхăмсемпе паллашнă, Литвана таврăнсан вара çамрăк çыравçăсемпе ӳнерçĕсене пĕрлештерсе «Тăват çил» ятлă футуристла енлĕ ушкăн йĕркеленĕ. Ушкăна Юозас Жлабис-Жянге, Салис Шемерис, Пятрас Тарулис кĕнĕ.
Ӗçĕсем
Унăн çак кĕнекесем тухнă:
Куçарăвĕсем
Казис Бинкис сăввисене эрмен, латыш, нимĕç, поляк, вырăс чĕлхисем çине куçăрнă. ВЫрăсла унăн сăввисене Евгений Шкляр, Андрей Клёнов куçарнă.
Тутарсен этногенезĕ
Атăл-урал тутарĕсен этногенезĕн ыйтăвĕпе халĕ историксем хастар ĕçлеççĕ. Атăл-урал тутарĕсен этногенезĕ пирки темиçе теори пур. Ăслăлăх литературинче тĕплĕнрех виççĕшне ăнлантарса панă :
Чылай хушă пăлхар-тутар теорине сумлă шутланă.