cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Налимная (Васюган юппи)
Налимная — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Васюган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Родионовка
Родионовка — Пушкăрт Республикин Çтерлĕпуç районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 19 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453190, ОКАТО кочĕ — 80248805005.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Çтерлĕпуç районĕ
Псков облаçĕн Бежаница районĕ
Бежаница районĕ, — Псков облаçĕн хĕвелтухăç енче вырнаçнă районĕ. Район тĕпĕ Бежаница хула евĕрлĕ посёлок.
Тавралăхĕ
Район лаптăкĕ 3535 км2. Тĕп юханшывĕсем — Льста, Сороть.
Халăх йышĕ
Районта пурĕ 16,4 пин çын пурăнать. Вăл шутра хула çыннисен йышĕ 4 пин патнелле. Пурĕ 511 ял-хула вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Псков облаçĕн районĕсем
Кутлугуш
Кутлугуш  — Раççей территоринчи юханшыв. Самар облаçĕ территорипе юхать. Мăн Кинель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Кинель пуçĕнчен вăрричен, Кутулук юханшывсăр пуçĕнчен Кутулук шывуправĕччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Кинель бассейнĕ
Кени
Кени, официаллă ячĕ — Кени Республики (Jamhuri ya Kenya, Republic of Kenya) — Хĕвелтухăç Африкăри патшалăх. Аслă Британи колонийĕ пулнă.
Географи
right|250px|мини|Кени картти Çурçĕрте Эфиопипе, Сомалипе хĕвелтухăçĕнче, Танзанипе кăнтăр-хĕвеланăçĕнче, Угандапа, Кăнтăр Суданпа çурçĕр-хĕвеланăçĕнче чикĕ тытать. Чикĕ тăршшĕ 3477 км: Эфиопипе — 861 км, Сомалипе — 682 км,Кăнтăр Суданпа — 232 км, Танзанипе — 769 км тата Угандăпа — 933 км. Кăнтăр-хĕвеланăç çыранĕ Инди океанĕ хĕрринче, хĕвеланăçĕнче Виктори вырнаçнă.,. Лаптăкĕ 582 650 км², вĕсенчен 11 230 км² шыв айĕнче. Çĕршыв варрипе экватор иртет. thumb|right|Сафари
Кени халăхĕ
Халăх йышĕ - 40,0 млн ( 2010 çулхи çĕртме уйăхĕ тĕлне).
Çулталăкра ӳсни — 2,6 % (2010); Пĕр хĕрарăм пуçне 4,4 ача (фертильность), 1000 çын пуçне 35 ача çуралать, 1000 ачаран 53 пĕчĕкĕлле вилет. 1000 çын çине 9 çын вилет. Вăтамран арçынсем 58 çул, хĕрарăмсем ÿ[ çул пурăнаççĕ.
ВИЧ инфекцийĕн шайĕ 6,7 % тесе шутлаççĕ (2003).
Çын шучĕпе çак халăхсем сарăлнă: кикуйю 22 %, лухья 14 %, луо 13 %, календжин 12 %, камба 11 %, кисии 6 %, меру 6 %, ытти африканецсем 15 %, африканец маррисем (индийцы, акăлчансем, арапсем) 1 %.
Арçынсен 90 %, хĕрарăмсен 80 % хутла пĕлет ( 2003).
304
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Рымбаева Роза Куанышевна
Ро́за Куаны́шевна Рымба́ева (юпа, 28 1957, Жангиз-Тобе чукун çул чарăнăвĕ, Семипалатинск облаçĕ, Казах ССРĕ) — казахстан юрăçи.
Казахстан халăх артисчĕ (1986). Казахстан республики патшалăхĕн парнин лауреачĕ (2004). Кăркăстан тата Узбекистан тава тивĕçлĕ артисчĕ.
Эгеркинген
Эгеркинген (Egerkingen) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
Рымбаева Роза Куанышевна
Кун-çулĕ
Чукун çул ĕçтеш çемйинче çуралнă. Çемьере 8 ача çитĕннĕ.
Алма-Атари театр илем институчĕн мусăк-драма факультетĕнче пĕлӳ илнĕ.
Эгеркинген
Гой тăрăхĕ йышĕнчи коммуна. 2978 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ’’2401’’.
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
Рымбаева Роза Куанышевна
Кун-çулĕ
1976—1979 çулсенче — çамрăксен эстрада «Гульдер» республика ансамблĕнче ĕçленĕ, 1979-па «Арай» эстрада ансамблĕн солисчĕ (унта директорĕ тата пултарулăх ертӳçи Таскын Окапов юрăçа качча илнĕ).
Юрăçăн чи çӳллĕ пултарулăхĕ 1977—1979 çулсенче çитнĕ, ун чухне вăл «Çулталăк юрри» фестивалĕн финалне тухнă, «Звуковая дорожка» хит-парадĕнче (1978 çулта — 3-мĕш вырăн, Алла Пугачевăпа София Ротару хыççăнах) чи паллă юрăçсен йышне кĕнĕ.
Каçăсем
Категори:Казахстан юрăçисем Категори:Казах ССР халăх артисчĕсем Категори:Юпан 28-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1957 çулта çуралнисем Категори:Семипалатинск облаçĕнче çуралнисем Категори:Парасат орден кавалерĕсем
Кени
Кени халăхĕ
Хуласенче халăхăн 22 % пурăнать (2008).
Тĕнсем — протестантсем 45 %, католиксем 33 %, мусульмансем 10 %, абориген йăлисем 10 %, ыттисем 2 %.
Каçăсем
* Категори:Унитарлă патшалăхсем Категори:Акăлчан чĕлхиллĕ патшалăхсемпе территорисем Категори:Хĕвелтухăç Африка
Псков облаçĕ
Псков облаçĕ, — Раççей Федерецийĕн хĕвеланăç енче вырнаçнă область. Тĕп хули — Псков.
Тавралăхĕ
Псков облаçĕ виçĕ патшалăхпа юнашар вырнаçнă — унăн чиккисем Эстонипе, Латвипе тата Белоруссипе юнашар иртеççĕ. Унсăр пуçсăр область чиккисем Ленинград, Новгород, Тверь, Смоленск облаçĕсемпе юнашар вырнаçнă.
Истори
Облаçе 1944 çулхи çурла уйăхĕн 23-мĕшĕнче йĕркеленĕ. 1957 çулхи юпа уйăхĕн 2-мĕшĕнче ун çумне Аслă Лука облаçне хушнă.
Халăх йышĕ
Облаçре (2002 çулхи çырав тăрăх) çак халăхсем пурăнаççĕ:
Мажино йĕрĕ
Мажино йĕрĕ (la Ligne Maginot), — 1929—1934 çулсенче туса лартнă францисен хӳтлĕх системи (1940 çулчен çĕнетсе тĕреклетнĕ). Вăл Германи чиккипе юнашар Бельфортран Лонгюйона çити тăсăлнă пулнă; тăршшĕ 400 çухрăма яхăн. Хӳтлĕхе франци çар министрĕ Андре Мажино (André Maginot) генералăн ятне панă, мĕншĕн тесен çак йĕре унăн шухăш йĕркипе хапартма пуçланă. 1940 çулта нимĕç çарĕсем Бельги урлă каçса «Мажино йĕрĕн» кай енне тухсан Мажино гарнизонĕ парăннă.
Видео
Категори:Вăрçă кун-çулĕ Категори:Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи Категори:Франци кун-çулĕ Категори:Хӳтĕлев йĕрĕсем Категори:1934 çулта уçăлнисем
Кичминка
Кичминка — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Чулхула облаçĕ, Мари Эл территорипе юхать. Немда юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мари Элн юханшывĕсем
Днишев Алибек Мусаевич
Алибе́к Муса́евич Дни́шев (1951, Алма-Ата çуралнă) — казах опера тата камера юрăçи (тенор), СССР халăх артисчĕ (1986).
Ашшĕ, Мусы Днишев —журналист, кайран Казах ССР этеплĕх министăрĕн çумĕ.
Кун-çулĕ
Пур Раççейри М. И. Глинка ячĕллĕ вокалистсен конкурсĕн (1975), тĕнче конкурсĕсен — Тĕнче Роберт Шуман ячĕллĕ конкурс (Цвиккау) (1977, 2-мĕш парне) тата Рио-де-Жанейро (1979) лауреачĕ.
Юрăçăн репертуарĕнче казах, вырăс, анăç европа оперисен партисем, романссем. Академи мусăккисĕр пуçне Алибек Днишев казах халăх тата совет композиторĕсен юрисене шăрантарать — тĕслĕхрен, вăл Матвей Блантерăн «В лесу прифронтовом», «Лучше нету того цвету» тата ур ĕçĕсене хевтелет. Днишев часах соло концертсемпе ĕçлет.
Палестина
thumb|280px|Палестинăн историллĕ картти, 1900 çул. Палести́на — Малти Хĕвелтухăçри (Анăç Ази) историллĕ тăрăх.
Тавралăхĕ
thumb| thumb| thumb|
thumb|
Каçăсем
Категори:Израиль Категори:Палестина кун-çулĕ
Ленинград фрончĕ
Ленинрад фро́нчĕ — Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи тапхăрĕнчи Хĕрлĕ Çарăн операци пĕрлешĕвĕ. 1941 çулхи çурлан 23-мĕшĕнче АТÇ Ставкин 1841 çулхи çурлан 23-мĕшĕнчи директивипе Çурçĕр фронтне Карели тата Ленинград фрончĕсем çине пайласа туса хунă.
1941 çулхи çурлан 23-мĕшĕ
1. Директивой Ставки Верховного Главнокомандования № 001199 от 23 августа 1941 г. в целях удобства управления Северный фронт разделён на два фронта: Карельский фронт и Ленинградский фронт, с подчинением Карельского фронта Ставке Верховного Главнокомандования.
2. Ленинградский фронт остается в составе: 23-й, 8-й и 48-й армий, Красногвардейского УР, Копорской и Южной оперативных групп и всех частей и учреждений в границах Ленинградского фронта.
3. Разгранлиния между Карельским и Ленинградским фронтами установлена по линии: Воскресенское, Радогща, Ерёмина Гора, Свирица, Сортавала, Варкаус, все пункты для Карельского фронта включительно. Штаб Карельского фронта — Беломорск (Сорока).
Командующий войсками Ленинградского фронта генерал-лейтенант ПОПОВ
Член Военного совета фронта корпусной комиссар КЛЕМЕНТЬЕВ
Начальник штаба фронта полковник ГОРОДЕЦКИЙ ЦАМО России. Ф. 217. Оп. 1221. Д. 5. Л. 2.
Фронт йышне 8-мĕш, 23-мĕш тата 48-мĕш çарсене, Копор, Кăнтăр тата Слуцк-Колпино операци групписене кĕртнĕ.
1941 çулхи çурлан 30-мĕшĕ
Фронтăн операци пăхăнăвне Балти флочĕ кĕнĕ. 1942 çулхи чӳкĕн 25-мĕшĕнче фронтăн СÇВ чаçĕсенчен 13-мĕш сывлăш çарне йĕркеленĕ.
Каярахпа Ленинград фронтне кĕнĕ: 4, 52, 55, 59, 42, 54, 67, 20, 21, 22 тата 51-мĕш, 1, 2 тата 4-мĕш тапăну, 6-мĕш тата 10-мĕш гварди, 3, 13 тата 15-мĕш сывлăш çарĕсем, Нева тата Тинĕсçум çар групписем.
Фронт çарпуçĕсем
Ставки ВГК командующим войсками Ленинградского и Резервного фронтов о смене командования Ленинградского фронта
1. Освободить Маршала Советского Союза товарища Ворошилова от обязанностей главнокомандующего Ленинградским фронтом.
2. Назначить командующим Ленинградским фронтом генерала армии товарища Жукова с освобождением его от обязанностей командующего Резервным фронтом.
3. Товарищу Ворошилову сдать дела фронта, а товарищу Жукову принять в течение 24 часов с часа прибытия в Ленинград товарища Жукова
4. Заместителя начальника Генерального штаба генерал-лейтенанта Хозина назначить начальником штаба Ленинградского фронта.
ЦАМО России. Ф. 148а. Оп. 3763. Д. 93. Л. 35. Подлинник. За невыполнение приказа Ставки о своевременном и быстром отводе войск 2-й ударной армии, за бумажно-бюрократические методы управления войсками, за отрыв от войск, в результате чего противник перерезал коммуникации 2-й ударной армии и последняя была поставлена в исключительно тяжелое положение
Каçăсем
Категори:Совет фрончĕсем Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин тапхăрĕнче Категори:Ленинград Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин тапхăрĕнче
305
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Левая (Кичуга юппи)
Левая — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Кичуг юханшывăн сылтăм çыранĕпе 82 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Глибко Юрий Киприянович
Глибко Юрий Киприянович Глібко Юрій Киприянович — (10.01.1914(28.12.1913)-31.12.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çеçенхир фрончĕн 53-мĕш çарĕн 252-мĕш перевçĕсен дивизин 932-мĕш перевçĕсен полкĕн командирĕ, майор.
Левая (Кичуга юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Хĕр Ĕшни
Хĕр Ĕшни (Девичья Поляна), — Тутарстанри Çарăмсан районне кĕрекен ял.
Халăх йышĕ ял тытăмĕ
Кунта чăвашсем пурăнаççĕ. 2010-мĕш çулхи çырсатухупа килĕшÿллĕн 171 çын пурăннă.
Каçăсем
Категори:Тутарстанри Çарăмсан районĕн ялĕсем Категори:Тутарстан
Жанр
Жанр (франц. genre — «манера, тĕрлĕ тĕслĕх») искусствоведенинче — япаласен çийĕнчи тата ăшĕнчи уйрăлăхĕсене палăртакан ӳнер енĕ.
Асăрхавсем
Категори:Ӳнер
Çерçи кĕпçи
Çерçи кĕпçи (Cárum) — çемьине кĕрекен нумай е икĕ çул ӳсекен ӳсентăран ăрачĕ.
Пасяковка
Пасяковка — Пушкăрт Республикин Чышма районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 42 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452159, ОКАТО кочĕ — 80257875012.
Çерçи кĕпçи
Вĕсенчен чи паллă тĕсĕ —апат-çимĕçе техĕмлекен.
Пасяковка
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Çерçи кĕпçи
Тĕссем
Ăрат шутне 20 пуçласа 30 çити тĕс кĕрет :
Авангард (хаçат)
Авангард (хаçат) — Патăръел районĕн хаçачĕ. Чăвашла тата тутарла тухать.
Кун-çулĕ
1931 çулта Паянхи сас ятпа пĕрремĕш номĕрĕ тухнă.
1932 çулта ятне улăштарнă - "Октябрь ялавĕ".
1939 - район чиккисем улшăннă май Чкаловски районĕн хаçачĕ пулса тăнă. Ячĕ - "Комммунизм байрагы". Чăвашла тата тутарла материалсем пичетленнĕ.
1952 çулхи авăнăн 4-мĕшĕнчен пуçласа дубляж евĕр тухать. 1953 çултанпа "Авангард" ятлă.
Каçăсем
Категори:Периодикăллă кăларăмсем Категори:Чăваш хаçат-журналĕсем Категори:Чăваш Енри хаçат-журнал
Уганда
Уганда республики (Republic of Uganda, Jamhuri ya Uganda) — Хĕвелтухăç Африкари çĕршыв. Çурçĕрте Кăнтăр Суданпа, хĕвеланăçĕнче Конго Демократи Республикипе, кăнтарта Рандăпа тата Танзанипе, хĕвелтухăçенче Кенипе чикĕ тытать. Кăнтăр хĕвĕланăçĕнче Виктори кӳлли вырнаçнă.
Административлă пайлану
|thumb|right|250px|Округа Уганды
Уганда 4 облаç çине пайланать, унта 111 округпа 1 тĕп хула округĕ Кампала кĕреççĕ.
Каçăсем
* Категори:Тинĕс патне тухман çĕршывсем Категори:Унитарлă патшалăхсем Категори:Акăлчан чĕлхиллĕ патшалăхсемпе территорисем Категори:Хĕвелтухăç Африка
Херкинген
Херкинген (Härkingen) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
Гой тăрăхĕ йышĕнчи коммуна. 1019 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ’’2402’’.
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
Иванова Олимпиада Владимировна
Иванова Олимпиада Владимировна (1970 çулхи çурла уйăхĕн 26-мĕшĕ, Мăнçут ялĕ, Çĕрпӳ районĕ, Чăваш АССР çур.)- паллă чăваш спортсменĕ, çăмăл атлет, Олимп чемпионĕ,Чăваш Енĕн тава тивĕçлĕ спорт ăсти.
Хутшăннă ăмăртусем, çитĕнĕвĕсем
Олимпиада пысăк çитĕнĕвĕсене спортлă çÿрев (хăвăрт утас) ăмăртусенче (20 çухрăм дистанци) кăтартнă: 1995 çулта Тĕнчери çĕмăл атлетика федерацисен Ассоциацийĕ (IAAF) Олипиадăна "Чи ăста çăмăл атлетсем" йышне кĕртнĕ.
Налимья (Васюган юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Лозовка (Кĕçĕн Кинель юппи)
Лозовка — Раççей территоринчи юханшыв. Самар облаçĕ территорипе юхать. Кĕçĕн Кинель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Кинель пуçĕнчен вăрричен, Кутулук юханшывсăр пуçĕнчен Кутулук шывуправĕччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Кинель бассейнĕ
Николаев Юрий Николаевич
1985 çулта ăна Чăваш Енĕн тавативĕçлĕ художник ятне панă.
Ӗçĕсем
Унăн ĕçĕсем чикĕ леш енче те пулса курнă: Варшава, Колорадо (АПШ), Лахти (Финлянди), Гавана (Куба), тата ытти хуласенче.
Каçăсем
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем
Роман
thumb|300px|Берлин кĕнеке лавккинчи хальхи романсем
Франци романĕ
thumb|Хюлст хулинчи ([[Нидерланды) Ренар-Лис палăкĕ]] thumb|«[[Гаргантюа тата Пантагрюэль|Гаргантюа тата Пантагрюэле» Домье капăрлатни]] thumb|[[Прево Антуан Франсуа|Аббат Прево]]
Испан романĕ
thumb|[[Доре Гюстав|Доре. «Дон Кихотăн» капăрлатăвĕ]]
Акăлчан романĕ
thumb|[[Путешествия Гулливера|Гулливер Бробдингнегре]] thumb|[[Робинзон Крузопа Эрнекун]] thumb|[[Стерн Лоренс|Стернăн «Жизни и мнения Тристрам Шенди джентльменăн пурнăçĕ тата шухăшĕсен» капăрлатăвĕ]]
Нимĕç романĕ
thumb|«Симплициссимусăн» титул страници ([[1668)]]
Каçăсем
Категори:Литература жанрĕсем *
Вуколов-Эрлик Филипп Николаевич
Вуколов-Эрлик Филипп Николаевич, — прозаик, драматург, фольклорист, ӑван Ҫӗршывӑн Асла варҫин участникӗ. 1902 çулхи чӳк уйăхĕн 18 Пушкăрт Республикин Пишпӳлек районĕн Мелепоси ялĕнче çуралнă. 1979 çулхи утă уйăхĕн 28 Пушкăрт Руспубликин Туймаза районĕнчи Серафимовски посёлокĕнче вилнĕ.
Пурнăçĕ
Пушпӳлĕкре вăтам пĕлӳ илнĕ хыççăн Мускаври А. В. Луначарский ячĕпе хисепленекен театр искусствин институтне вĕренсе пӗтернĕ. Чăваш АССР халăх çутĕçĕн коммисариачĕн ӳнер пайĕн инспекторĕ пулса ĕçленĕ. Ӗпхури музыкӑпа театр техникумӗнче вӗрентнӗ. Вӑрҫӑ хыҫҫӑн Пушкӑрт драма театрӗ ҫумӗнчи театр студинче вӗрентнӗ, республикӑри халӑх пултарулӑх ҫурчӗн методисчӗ пулса ӗҫленӗ, радиокомитетра чӑвашла передачӑсем хатӗрленӗ.
Пишпӳлĕкре халăх театрне уçса унта К. В. Ивановăн «Нарспи» поэми тăрăх хăй çырнă юрăлла «Нарспи» драмине лартнă. К. Ивановӑн «Нарспи» поэмине пушкӑртла куҫарнӑ, П. Жаткинӑн «Устюг» драмине чӑвашла.
Пичетленсе тухнă кĕнекисем:
Вуламалли
Кононова, Л. Д. Пирӗн асӑмри Вуколов / Л. Д. Кононова, А. Г. Семенова, Г. А. Макарова ; Н. Родионова итленӗ // Урал сасси. – 2012. – 20 раштав (№ 51). – С. 2 : сӑн ӳкерчӗк.
Михайлов, Ю. «Ай, ҫӗршывӑм, нихҫан ватӑлас марччӗ Ӑмӑртасчӗ санпа ӗмӗр- тен...» / Ю. Михайлов // Урал сасси. – 2013. – 12 кӑрлач (№ 2). – С. 1 : сӑн ӳкерчӗк.
Числова, Н. Тепӗр «халӑх пурнӑҫӗн тӗкӗрӗ» уҫӑлчӗ / Н. Числова // Урал сасси. – 2012. – 13 раштав (№ 50). – С. 2 : сӑн ӳкерчӗк.
307
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Вуколов-Эрлик Филипп Николаевич
Вуламалли
Афанасьев, П. Вуколов-Эрлик Филипп Николаевич // Афанасьев, П. Писатели Чувашии / П. Афанасьев. – Чебоксары, 2006. – С. 88.
[http://enc.cap.ru/?t=prsn&lnk=1278 Станьял, В. П. Вуколов-Эрлик Филипп Николаевич / В. П. Станьял // Чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2006. – Т. 1 : А-Е. – С. 371.] Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Пушкăрт Республикин паллă çыннисем
Бакеево (Бакеевский сельсовет)
Бакеево  — Пушкăрт Республикин Çтерлĕпуç районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 651 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453183, ОКАТО кочĕ — 80248810001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Çтерлĕпуç районĕ
Профессионал (фильм)
«Профессионал» (Le Professionnel) — Жорж Лотнерăн боевик, фильмра Жан-Поль Бельмондо тĕп рольте вылять.
Фильмра Эннио Морриконĕн Chi Mai тата Le vent, le cri паллă композицисем шăранаççĕ.
Сюжет
Франци вăрттăн агентне Жослен Бомона Африкăри пĕр çĕршыва Нджала президента вĕлерме яраççĕ. Анчах та юлашки самантра политика лару-тăрăвĕ вичкĕн улшăнать. Нджала франци правительствишĕн кирлĕ тус пулса тăрать. Нджалапа хутшăнăва лайăхлатас тĕлевпе ятарлă хĕсмет Бомона каялла чĕнсе илмест, ăна африкансене сутса ярать; агента чылай çул хушăна тĕрмене хупаççĕ. Хăйне сутакансене тавăрăп тесе, Бомон чăрсăррăн тарать те хăйĕн босĕсем патне кĕске те витĕмлĕ телеграмма ярать. Вăл Францире хăйĕн миссине пурнăçлама — 48 сехет хушшинче официаллă визитпа Париса килнă Нджалана вĕлерме сăмах парать. Çакна тăвас тесен, Бомонăн президента сыхлакан хӳтĕлевçĕсен темиçе карти витĕр «каçмалла». Вăл тăр-пĕчченех сак ĕçпе тăрмашса пурне те хăй чăн профессионал пулнине кăтартасшăн.
Каçăсем
Категори:Боевик фильмĕсем Категори:Франци фильмĕсем
Чăваш Ухинккел
Чăваш Ухинккел (Чувашское Афонькино) — Тутарстанăн Çарăмсан районĕнчи чăваш ялĕ.
Николаев Николай Николаевич
Николаев Николай Николаевич, — живописец, 1980 çултанпа СССР художниксен союзĕн членĕ. 1950 çулхи кăрлачăн 23 Канаш районĕнчи Атняшево (?) ялĕнче çуралнă.
1973-1977 çулсенче Атнашевăри (?) сакăр çул ĕрентекен шкулта вĕрентӳçĕ пулса ĕçленĕ, 1977-1983 çулсенче Чăваш патшалăх педагогика институчĕнчи ӳнерпе графика факультечĕнче предодаватель шаĕнче, 1977 çултан — РСФСР ЧТПК ХФ художникĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем Категори:Художниксем
308
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Ивановка (Кармаскали районĕ)
Ивановка  — Пушкăрт Республикин Кармаскали районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 27 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453020, ОКАТО кочĕ — 80235830002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кармаскали районĕ
Кишкиль
Кишкиль — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Чулхула облаçĕ, Мари Эл территорипе юхать. Нухрат Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 67 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мари Элн юханшывĕсем
Цези изотопĕсем
Цези изотопĕсем — тĕшĕнче тĕрлĕ шутлă нейтронлă цези хими элеменчĕн атомĕсемпе атом тĕшшин варианчĕсем. Паянхи куна 39 изотоп паллă.
Каçăсем
* *
309
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Левая (Правой юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Псков облаçĕн Аслă Лука районĕ
Тавралăхĕ
Район лаптăкĕ 2960 км2. Тĕп юханшывĕсем — Ловать, Насва, Кунья.
Халăх йышĕ
Районта пурĕ 23,4 пин çын пурăнать. Аслă Лука хулинче 103 пин çын пурăнать. Пурĕ 466 ял-хула вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Псков облаçĕн районĕсем
Самарий
Самари — лантаноидсен ушкăнĕнчи металл.
Истори
Элемента самарскит ((Y,Ce,U,Fe)3(Nb,Ta,Ti)5O16) тупса уйăрнă. Ку минерал ятне 1847-мĕш çулта нимĕç химикĕ Розе Генрих сĕннипе В. Е. Самарского-Быховеца полковника, ту инженерне халаласа панă. Ă на Самарский-Быховец минерала тĕпчеме ярса панă пулнă.
Среднеусманово
Среднеусманово — Пушкăрт Республикин Чышма районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 159 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452159, ОКАТО кочĕ — 80257875013.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чышма районĕ
Самарий
Истори
XX ĕмĕр пуçламăшĕнче кăна уйăрма пултарнă.
Уйăрни
Самари металлне металотерми е электролиз майĕсемпе уйăраççĕ. Тĕнчипе çулталăка темиçе çĕр тонна туса кăлараççĕ, нумайрах пайне моноцит хăйăрĕнчен ионылмаштаракан смоласемпе усă курса.
Хими пахалăхĕсем
Сывлăшра самари майĕпен кислородпа хутшăнать. Малтан Sm2O3 оксид пленкипе витĕнет, кайран сарă тĕслĕ тусан пулса саланать.
Самари- хастар металл. Вăл йӳçĕксенче ирĕлет, сылăшра çунать, азотпа хутшăнса нитрид пулать, кăмрăкпа хутшăнса карбид пулать, халькогенсемпе хутшăнса 1,2,3- валентлă сульфид, селенид, теллурид), водородпа - гидрид, кремнипе - силицид, борпа - борид, фосфорпа - фосфид, мышьякпа - арсенид, сурьмапа - антимонид, висмутпа - висмутид тата пĕтĕм галогенсемпе.
Магнит материалĕсем
Самари хăватлă магнитсем тунă çĕрте анлă усă кураççĕ. Кобальт тата ытти метал хутăшĕсенче.
Термоэлектрика материалĕсем
Нумай пулмасть SmSр пысăк КПД-па (50% яхăн) термоЭДС генерациленине палăртнă. ). 130°C таран ăшăтсанах (сахал потенциаллă ăшшă усă курассин малашдăхне палăртать) электроэнерги тăвакан КПД 67—85 % çитме пултарать (термоэлектронла эмиссипе е термоэлементсемпе пĕрле ĕçлетерсен).
Паянхи кунах опытла генераторсем ăшă двигатĕлĕсемпе (çав шутра Дизель тата Стилинг двигатĕлĕсемпе) тупăшма хатĕр.
Самари радиаци çирĕплĕхĕ пысăк пулнă май, самари моносульфичĕнчен ăшша тӳрех электричествăна куçаракан реакторĕсене тунă çĕрте усă курма пулать.
Ядерлă энергетика
Самари ăшă нейтронсене лайăх çăтнине пула (6800 барн) ядерла энергетикăра атомни реакторĕсен хăватне ылмаштарма усă кураççĕ. Нейтронсемпе лайăх çăтакан ытти элементсемпе танлаштарсан (бор, кадми), вăл реактăрта "çунса каймасть". Нейтрон çăтнă хыççăн самари ытти изотопĕсем те нейтронсене лайăх çăтаççĕ. Нейтронсене чи вăйлă çăтакан изотоп Самари-149 (41000 барн).
Магнитокалори эффекчĕ
Самарипе стронци манганачĕсем питĕ пысăк магнитокалориллĕ эффектпа палăраççĕ, магнитла холодильниксем тунă çĕрте усă курма пултараççĕ.
Каçăсем
Категори:Лантаноидсем
Оленевка (Васюган юппи)
Оленевка — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Васюган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 68 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Обербукситен
Обербукситен (Oberbuchsiten) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
Гой тăрăхĕ йышĕнчи коммуна. 1852 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ’’2406’’.
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
Кампала
Кампа́ла (Kampala) — Угандăн тĕп хули тата Угандăн Тĕп облаçĕпе Кампала округĕн тĕп хули. . Виктори кӳллин çурçĕр çыранĕнчен аякра мар вырнаçнă. Хулана Кампала сăрчĕ çинче 1890-мĕш çулта британи колонисчĕ Ф. Лугард никĕсленĕ. Ячĕ импала (антилопа тĕсĕ) сăмахран пулнă. . Кампала витĕр чукун тата шоссесем тухаççĕ. Аэропорт хуларан 35 çх вырнаçнă (Энтеббе). Хулара Макерере университечĕ, Уганда муçейĕ, археологи тĕпчевĕсен центрĕ, наци театрĕ, Нельсон Мандела ячĕллĕ наци стадионĕ, ӳнер галерейи, Таса Павел соборĕ, Каддафи мечечĕ вырнаçнă. .
Асăрхавсем
Категори:Уганда хулисем Категори:ООН пайташĕсен тĕп хулисем Категори:Африкăн тĕп хулисем
Кленовица
Кленовица — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ территорипе юхать. Молома юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 35 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем
310
Вилнĕ
Категори:Çулсем
311
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Ледовица
Ледовица — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Пичуг юханшывăн сылтăм çыранĕпе 47 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Упа сарри
Упа саррисем, е упа сарри йышшисем (Polypodióphyta) — ÿсентăран.
Среднехозятово
Среднехозятово — Пушкăрт Республикин Чышма районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 247 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452159, ОКАТО кочĕ — 80257875014.
Упа сарри
Каçăсем
Категори:Ӳсентăрансен уйрăмĕсем
Упа курăк йышĕ 양치식물 Папоротник Папороть
Среднехозятово
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чышма районĕ
Борисовка (Çтерлĕпуç районĕ)
Борисовка  — Пушкăрт Республикин Çтерлĕпуç районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 39 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453183, ОКАТО кочĕ — 80248810002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Çтерлĕпуç районĕ
Осиновая (Васюган юппи)
Осиновая — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Васюган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
1980 çуллахи Олимп вăййисем
1980 Çуллахи Олимп вăййисем Мускавра (СССР) иртернĕ.Спорт пурнăçри чи пысăк, чи паллă çуллахи ăмăрту иккĕ эрне иртнĕ:19 утă - 3 çурла.
Олимп вут-çулăмĕн çулĕ
Афины-София-Бухарест-Кишинёв-Киев-Харьков-Мускав
Категори:Олимп вăййисем
Кустугул
Кустугул — Пушкăрт Республикин Кармаскалă районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 167 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453010, ОКАТО кочĕ — 80235830003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Хура катăркас
Хура катăркас , (Rhamnus cathartica), — йыт çĕмĕрт йышне кĕрекен 3 м таран ӳсекен тĕм.
Чечек формули: 12px тата 15px
Чечекĕсенчен малтан симĕс, кайран хуралакан пăрçа пысăккăш çимĕçĕсем аталанаççĕ.
Каçăсем
Категори:Пыл паракансем Категори:Сиплĕ ӳсентăрансем Категори:Сăрă ӳсентăрансем Категори:Йыт çĕмĕрт йышисем Категори:Ӳсентăрансем, алфавитпа
312
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Ксыл-Камыш
Ксыл-Камыш, — Чăваш Енĕн Патăрьел районĕнчи ял. Шăнкăртам ялĕнчен кăнтăр хĕвелтухăçалла вăрман хĕрринче вырнаçнă. Çĕрпӳ-Сызрань çултан 1 çухрăмра.
Истории
Шăнкăртам ялĕнчен тухнă хресченсем совет вăхăтĕнче никĕсленĕ. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 Мăн Патăрьел районне кĕнĕ. 1935 çулхи çу уйăхĕн 19 хыççăн Патăрьел районне, 1939 çулхи нарăс уйăхĕн 22 хыççăн Чкалов районне (Патарьел районӗн ун чухнехи ячӗ), 1957 çулхи чӳк уйăхĕн 20 хыççăн хальхи вăхăт таран Патăрьел районне кĕрет.
Асăрхавсем
Категори:Патăрьел районĕн ялĕсем
Псков облаçĕн Гдов районĕ
Гдов районĕ, — Псков облаçĕн çурçĕр енче вырнаçнă районĕ. Район тĕпĕ Гдов хулара вырнаçнă.
Халăх йышĕ
Районта пурĕ 17 пин çын пурăнать. Вăл шутра хула çыннисен йышĕ 5 пин патнелле. Пурĕ 337 ял-хула вырнаçнă.
Çул-йĕр
Район урлă Псков — Сланц — Санкт-Петербург автомобиль çулĕпе Гдов — Санкт-Петербург чукун çулĕ иртеççĕ.
Каçăсем
Категори:Псков облаçĕн районĕсем
Пишпӳлек районĕ
Пишпӳлек районĕ (Бишбүләк районы, Бижбулякский район Башкортостана) — Пушкăрт Республикин кăнтăр-хĕвеланăç енче вырнаçнă районĕ. Район администрациĕ Ӗпхӳрен ра вырнаçнă Пишпӳлĕк ялĕнче вырнаçнă. Района 1930 çулта йĕркеленĕ. Лаптăкĕ —.
Халăх йышĕ
1995 çулта районта 27.6 пин çын пурăннă. Ытларах енĕпе кунта чăвашсем, тутарсем тата пушкăртсем пурăнаççĕ. Ыти халăхсен йышĕ пĕчĕк. Пĕр км² çине вăтамран 13 çын килет.
Районта пурĕ 91 пурăнмалли вырăн. Чи пысăккисем шутне Пишпӳлĕк, Кенгер-Менеуз, Аитово кĕреççĕ.
Геологи
Районти çĕр айĕнчи пурлăхсем шутне нефть, акшар, хăйăр, тăм кĕреççĕ.
Транспорт
Районăн çурçĕр-хĕвеланăç енче Самар-Ӗпхӳ-Челябинск чукун çул иртсе каять. Автомобиль çулĕсем района Пелепей, Туймаçи, Ӗпхӳ хулисемпе çыхăнтараççĕ.
Культура
Районта пурĕ 49 шкул пур. Вĕсенчен 18 вăтам шкул шутланаççĕ. Пĕр профессине вĕрентекен училище, 31 вулавăш, 45 культура керменĕ, 3 пульница пур. Районта çавăн пекех вырăсла, тутарла тата чăвашла тухса тăракан «Светлый путь»-«Яkты юл»-«Çутă çул» хаçат пур.
Лоренка
Лоренка  — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Мăн Кинель юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Кинель пуçĕнчен вăрричен, Кутулук юханшывсăр пуçĕнчен Кутулук шывуправĕччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Анат Атăл бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Кинель бассейнĕ
Энзинген
Энзинген (Oensingen) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
Гой тăрăхĕ йышĕнчи коммуна. 4818 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — 2407.
Малти Хĕвелтухăç
300px|thumb|Çывăх Тухăç Тĕнче картти çинче thumb|300px|Çутçанталăк картти Малти Хĕвелтухăç — Хĕвеланăç Азипе Çурçĕр Африка çĕрĕсем çинче вырнаçнă тăрăх.
Истори
Ятне Европа çыннисем панă. Пурăнакан халăхсем: тĕрĕксем, арапсем, перссем, еврейсем. Чылайăшĕ — мăсăльмансем. Çывăх Тухăç урлă Европăпа Америкăран Азине çулсем выртаççĕ. Кунти климачĕ типшĕклĕ, ака-суха уйĕсене шăвармалли темиçе мăн юхан шыв. Нефть тупăçлакан тĕп регион.
Хăйĕн пĕтĕм историйĕпе Çывăх Тухăç этемлĕх тĕнчи çуралнипе çыхăннă. Çавăнпа та çак регионта паллă политика, экономика, турă этеплĕхĕн тĕпĕсем никĕс хывнă. Кунта виçĕ тĕнче тĕнĕ - иудаизм, христианлăх тата ислам тĕвĕленнĕ. Христианлăх иудаизмран аталанса тухнă. Çывăх Тухăç территоринче авалхи патшалăхсем — Месопотамия тата Авалхи Икĕпат, каярах Персипе Арап империсем тĕрекленнĕ.
Çывăх Тухăçăн паянкунхи çул-йĕрĕ Пĕрремĕш Тĕнче вăрçи вĕçленсен, Осман империйĕ темиçе ирĕклĕ патшалăха пайлансан пулса çирĕпленнĕ. Çăк çĕрсен историнче политикăн паллă пулăмĕ — 1948 çулта Израиль патшалăхне йĕркелесе хуни.
Нефть чылай тупăçланипе Çывăх Тухăçа XX ĕмĕрте çĕнĕ политика тата хуçалăх чаплăхне хăпартать. 1945 çултанпа Сауд Аравинче, Иранра, Кувейтра, Иракра, ОАЭ-ра питĕ нумай нефть тупăçлаççĕ.
Сивлек вăрçăра Çывăх Тухăç Америкăн Пĕрлешĕннĕ Штачĕсемпе Совет Союзĕ хушшинчи идеологи кĕрешĕвĕн театăрĕ пулса тăрать. Халĕ политика енчен тăнăçсăр. Регионăн хĕрӳллĕ политика кăлтăкĕсем — Ирак вăрçи, палестина-израиль хирĕçĕвĕ, Пакистанпа Афганистанри лăпкă мар лару-тăру, Пакистанпа Инди хушшинчи Кашмир пирки тытăçу.
Каçăсем
Категори:Малти Хĕвелтухăç
Нижние Карамалы (Бакеевский сельсовет)
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Çтерлĕпуç районĕ
Спартак Мускав ФК
«Спарта́к Мускав́» (е «Спартак», Спарта́к Москва) — Мускав раççей футбол клубĕ, Раççейри чи паллă футбол ушкăнĕ.
«Спартака» кăмăлакансен сайчĕ
* Категори:Мускав футбол клубĕсем Категори:СССР футбол клубĕсем Категори:Раççей футбол клубĕсем
Шурă шав
Шурă шав — ĕçлекен тăтăшлăх диапозонĕнче спектра кĕрекен пĕрвиçелле валеçĕннĕ стационарлă шав.
Пĕрлехи хыпарсем
Шурă шав тĕслĕхĕсем: шыв сиккин (мăн шарлак) шавĕ (шыв сиккин аякри шавĕ — шупка, мĕншĕн тесен сасăн çӳллĕрех тăтăшлисем сывлăшра аялтирех тăтăшлисенчен хăвăртрах шăпланаççĕ), пысăк резистор клемми çинчи сикекен шав, питĕ пĕчĕк элетроюхă пыракан стабилитрон шавĕ.
Литература
Категори:Шав Категори:Шавсем
313
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Глинка Борис Борисович
Глинка Борис Борисович Глінка Борис Борисович — (27.09.1914.14-11.05.1967), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çурçĕр-Кавказ фрончĕн 4-мĕш сывлăш çарĕн 216-мĕш хутăш авиаци дивизин 45-мĕш пĕтерекен авиаци полкĕн эскадрилья адъютанчĕ, лейтенант.
Пасарлă Упи
Пасарлă Упи — Тутарстанăн Çĕпрел районĕнчи чăваш ялĕ.
Тавралăхĕ
Кĕçĕн Чăнлă (юханшыв) хĕрринче, сылтăм çыранра вырнаçнă. Йĕри-тавра вăрмансем çук, уй-хир кăна.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
1861-мĕш çулта крепостла йĕркене пăрахăçласан, яла хăшпĕр вырăс хресченĕсем куçса ларма пуçланă. Вĕсенчен чылайăшĕпе каярахпа вырăнти чăвашсемпе хутăшса кайнă е урăх вырăнсене саланса пĕтнĕ.
Кунçул
Кивĕ Упи ялĕнчен уйрăлса тухнă.
Историксем палăртнă тăрăх, Упие 1658 çулта никӗсленӗ. 1843 çулта кунта прихут шкулӗ уçăлнă, 1847 çулта вара çулла кӗлтумалли чиркӳ хăпартса лартнă (1881 çулта иккӗмӗш чиркӳ уçнă, анчах вăл чансăр пулнă, унта хӗлле кӗлтунă). Çак çулах ялта пасар ӗçлеме пуçланă, трактир хута кайнă. Упи ялӗ вулăс центрӗ пулса тăрать, унта удел хресченӗсем пурăннă. Кунта чăвашсем, тутарсем, вырăссем пурăннă, темиçе теçетке çемье мăкшă та пулнă. Упи вулăс центрӗ пулса тăнине кура ку яла Чӗмпӗр кӗпӗрнинчи ытти уессенчен те халăх пурăнма килме пуçланă. Ытларах пӗчӗк те пӗтсе пыракан ялсенче пурăнакан вырăссем килнӗ.
Лекваж (Ай юппи)
Лекваж — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Айвож юханшывăн сылтăм çыранĕпе 17 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ  — Сухона.
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Данай
Данайсем (Δαναοί) — Авалхи Греци мифологийĕнче (уйрăммăн илсен, Гомер çырнисенче) — грексен ячĕ (ытти ятсемпе пĕрле)<!--, с которым связаны такие мифические персонажи, как Данай, Даная и Данаиды. Прежде всего оно употребляется по отношению к жителям Арголиды, но может означать любого грека, особенно с Пелопоннеса. В гомеровском эпосе данайцы — одно из названий греков, осаждавших Трою.
Ранние контакты с египтянами
Этот этноним упоминается в египетских надписях начиная с середины XV в. до н. э.. В надписи Аменхотепа III из Ком-эль-Гетана упомянуты tnjw (данаи) и их города: mukanu (Микены), deqajis (Thegwais-Фивы, по другому чтению — Тегея ), misane (Мессена), nuplija (Навплион), kutira (Кифера), waleja/weleja (Элея, то есть Писа), amukla (Амиклы).
«Народы моря»
В надписях 8 года Рамсеса III среди напавших на Египет «народов моря» упомянуты пелесет, текер, шакалуша, дануна (то есть данайцы) и вашаша (wššw).
В раннем бронзовом веке один из регионов Киликии носил название a-da-na-wa Позднее, начиная с IX в. до н. э., та же местность именуется Куэ, или Хиява. Первое название отождествляется с данайцами, второе — с ахейцами, и видимо, свидетельствует об их миграции на юго-восток Анатолии.
Часть данайцев осела на юго-востоке Малой Азии и в восточной Киликии в IX в. до н. э. существовало государство Дануна (Данунитов). На горе Каратепе (у реки Джейхан) была обнаружена надпись царя Дануны — Азитавадда. В конце VIII в. до н. э. царство было завоёвано Ассирией.
Источники античности
Еврипид в утраченной пьесе «Архелай» писал, что Данай, прибыв в Аргос и основав там «город Инаха», постановил, что пеласги отныне должны называться данайцами.
В позднейшую эпоху стало крылатым выражение из «Энеиды» Вергилия «Бойтесь данайцев, дары приносящих» (Timeo Danaos et dona ferentes, в наиболее популярном полном переводе «Энеиды» С. Ошерова «страшусь и дары приносящих данайцев») — фрагмент из речи Лаокоона, предостерегающего троянцев против оставленного для них по замыслу Одиссея деревянного коня.-->
Ябалаклы
Ябалаклы — Пушкăрт Республикин Чышма районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 306 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452140, ОКАТО кочĕ — 80257875007.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
314
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Ябалаклы
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чышма районĕ
Нойендорф (Золотурн)
Нойендорф (Золотурн) (Neuendorf SO) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
Гой тăрăхĕ йышĕнчи коммуна. 1958 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ’’2404’’.
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
Тоттенхэм ФК
Тоттенхэм Хотспур (Tottenham Hotspur FC aim: TTNM) — англи футбол клубĕ. Штаб-хваттерĕпе стадионĕ Лондонăн çурçĕ пайĕнче вырнаçнă. Çĕр çул ытла тăршшĕ кун-çулĕнче Альбион çинчи клуб чи нумай титулли шутланать. Клуба 1882 ç. йĕркеленĕ. Клубăн тивĕçлĕ чĕнĕвĕ — Audere est Facere («Отважиться — значит сделать»).
Каçăсем
Категори:Англи футбол клубĕсем
Кликвяж
Кликвяж — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Чулхула облаçĕ, Мари Эл территорипе юхать. Ацвеж юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мари Элн юханшывĕсем
Качи-мăчи
Каачи-мăчи (качи-мăчи хуçни) — акробатла куçăм. Урăхла ăна сальто теççĕ (salto — сикÿ).
Каçăсем
Категори:Спорт Категори:Акробатика Категори:Цирк
Клюша
Клюша — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Кара юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Лаптев Валерий Янович
Лаптев Валерий Янович (юпа, 17, 1959, Стрелецки) — пĕрремĕш вăтам йывăрăш категорири чăваш совет боксёрĕ, 1970-мĕш çулсен вĕçĕнче -1980-мĕш çулсен пуçламăшĕнче СССР командинче кĕрешнĕ. Европа чемпионĕ, иккĕ хутчен СССР чемпионĕ, тава тивĕçлĕ спорт ăсти. «Чăваш Республикишĕн хастар ĕçсем тунăшăн» орденĕн медалĕпе чысланă, Чăваш АССР тава тивĕçлĕ физкультурăпа спорт ăсти.
Халĕ Мускавра пурăнать.
Пурнăçĕ
1958 çулхи юпа уйăхĕн 17-мĕшĕнче Етĕрне районĕнчи Стрелецки ялĕнче çуралнă.
Шупашкарти спорт ăсталăхĕн шкулĕнче, Чăваш патшалăх ялхуçалăх институтĕнче вĕреннĕ.
Перная (Васюган юппи)
Перная — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Васюган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Лаптев Валерий Янович
Çитĕнӳсем
Тĕнче Кубокĕн (1983) çĕнтерӳçи, Европа чемпионĕ (1983), СССР чемпионĕ (1982,1983), СССР халăхĕсен 8-мĕш Спартакиадăн (1983) çĕнтерӳçи.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:Чăваш спортсменĕсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Юпан 17-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1958 çулта çуралнисем Категори:1970-мĕш çулсенчи боксёрсем Категори:1980-мĕш çулсенчи боксёрсем Категори:Вăтам йывăрăш категорири боксёрсем Категори:Европа бокс чемпионĕсем Категори:ССРП бокс чемпионĕсем Категори:ССРП тава тивĕçлĕ спорт ăстисем Категори:«Чăваш Республики умĕнчи тава тивĕçлĕх» орденĕн медалĕпе чысланисем Категори:Чăваш патшалăхĕн аграри университетĕнче вĕренсе тухнисем
Перная (Васюган юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Омск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Патшалăх чĕлхи
Патшалăх чĕлхи (официаллă чĕлхе) — патшалăхăн çĕрĕ-шывĕсенче е саккунсемпе çирĕплетсе панă урăх çĕрсен пĕтĕмлĕхĕнче Конституципе е саккунсем тăрăх ытти чĕлхесемпе танлаштарсан чи çӳуллĕ статус панă чĕлхи.
Анлăн ăнлантарса кăтартни
Патшалăх чĕлхи — пуринчен малтан кашни патшалăхăн конституци чĕлхи пулнине пĕлтереть, çавăнпа та конституцисĕр патшалăхăн патшалăх чĕлхи çук. Яланах патшалăх чĕлхи (е официаллă чĕлхе) патшалăхри чи йышлă халăхăн (е чылай этнос ушкăнĕн) чĕлхи пулса тăрать.
Тĕнчери пĕрлĕх ушкăнĕсен официаллă чĕлхисем
ПНО — акăлчан, франци, нимĕç, вырăс, франци, испан, арап, китай.
Европа Канашĕ — акăлчан, франци.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Патшалăх Категори:Социолингвистика Категори:Чĕлхе политики Категори:Чĕлхе
Псков облаçĕн Дедович районĕ
Тавралăхĕ
Район лаптăкĕ 2 188 км2. Тĕп юханшывĕсем — Шелонь тата унăн юпписем: Судома, Ильзна, Городёнка, Северка.
Халăх йышĕ
Районта пурĕ 17,1 пин çын пурăнать. Вăл шутра хула çыннисен йышĕ 10 пин патнелле. Пурĕ 339 ял-хула вырнаçнă.
315
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Кĕçĕн Бокла
Кĕçĕн Бокла  — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Бокла юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Кинель пуçĕнчен вăрричен, Кутулук юханшывсăр пуçĕнчен Кутулук шывуправĕччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Атăл Куйбышев шывуправĕн таппинчен Каçпи тинĕсĕ таран.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Качи-мăчи (пĕлтерĕшсем)
Качи-мăчи:
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Официаллă чĕлхе
Официаллă чĕлхе — патшалăхра е тĕнче халăхсен пухăнăв ушкăнĕн хӳтĕленĕ статуслă чĕлхе. Патшалăх пирки каланă чух официаллă чĕлхене патшалăх чĕлхи тесе усă кураççĕ.
Категори:Чĕлхе
Официальный язык
Михайловка (Кармаскали районĕ)
Михайловка  — Пушкăрт Республикин Кармаскали районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 5 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453010, ОКАТО кочĕ — 80235830004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кармаскали районĕ
Аккра
thumb|left|250px|Аккра А́ккра (Accra) — Гана республикин тата Аккра округĕн тĕп хули. Çĕршыври чи пысăк хула. Аккра сăмахĕ Nkran (кăткăсем) сăмахран пулса кайнă.
Халăх йышĕ 2 096 653 çын (2007).
Хулара тĕпрен илсен га халăхĕ пурăнать. Пурăнакансен 15 % мусульмансем. Патшалăх чĕлхи - акăлчан чĕлхи.
Каçăсем
Категори:Африка тĕп хулисем Категори:Гана хулисем Категори:ООН пайташĕсен тĕп хулисем Категори:Миллионер хуласем алфавитпа
Соколов Валериан Сергеевич
Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
1962 çулта «Динамо» чăваш канашĕн бокс секцинче спорт ăсталăхне ӳстерме тытăннă.
Каçăсем
Категори:СССР олимп чемпионĕсем Категори:СССР боксёрĕсем Категори:СССР тава тивĕçлĕ спорт ăстисем Категори:Олимп бокс чемпионĕсем Категори:Олимп вăййисем Категори:1968 çуллахи Олимп вăййисен чемпионĕсем Категори:1968 çуллахи Олимп вăййисенчи боксёрсем Категори:«Хисеп палли» орденĕн кавалерĕсем