cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хасовей-Юган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Водыш
Водыш — Раççей территоринчи юханшыв. Кострома облаçĕ, Вологда облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Шача юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 78 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кострома облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Экзотикăлла çăлтăр
Экзотикăлла çăлтăр — гипотезăлла объект.
Электровăйсăр çăлтăрсем
<!--Электрослабая звезда — гипотетический тип экзотической звезды, в которой гравитационному коллапсу препятствует давление излучения, вызванное.
Этот процесс происходит в объёме ядра звезды, сравнимом размерами с яблоком и массой приблизительно равной двум массам Земли.
По предположению теоретиков, электрослабые звёзды могут возникать после коллапса сверхновых. Такие звёзды плотнее, чем кварковые, и могут формироваться, если давление вырожденного газа кварков уже не может противостоять гравитационному сжатию. Такая фаза жизни звезды может длиться до 10 миллионов лет. -->
Бозонла çăлтăрсем
<!--Бозонная звезда — гипотетический астрономический объект, состоящий из бозонов (в отличие от обычных звёзд, состоящих из фермионов). Для наличия объектов такого типа должен существовать стабильный тип бозона с малой массой. Такие звёзды могут быть обнаружены по гравитационному излучению, испускаемому двойной системой, состоящей из бозонных звёзд. На 2002 год не существует наблюдательных доказательств существования таких звёзд.
Бозонные звёзды могут формироваться при гравитационном коллапсе на ранних стадиях Большого взрыва. Сверхмассивные бозонные звёзды могут возникать, по крайне мере теоретически, в ядрах галактик, и это объяснило бы многие наблюдаемые свойства активных галактических ядер. Бозонные звёзды также рассматриваются как возможная составляющая тёмной материи. -->
Каçăсем
Категори:Çăлтăрсен класĕсем Категори:Гипотезăлла çăлтăрсем Категори:Çăлтăрсем
Сильваплана (кӳлĕ)
Сильваплана — Швейцари территоринчи кӳлĕ. Инн (Inn) или Зела (Sela), Федакла (Fedacla), Ова даль Валлун (Ova dal Vallun) юханшыв юхса кĕрет, Инн (юханшыв) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 2,7 км².
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Швейцари кӳллисем
Манукодисем
Манукодисем (лат. Manucodia) — ҫăтмах вĕçен кайăкĕсен йышшисен вӗҫен кайӑкӗсен йӑхӗ.
Ку кайӑксем Ҫӗнӗ Гвинеяпа юнашар утравсенче тата Австралин ҫурҫӗр–хӗвелтухӑҫ вӑрманӗсенче пурӑнаҫҫӗ.
Саа-Яга
Саа-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Таб-Ю юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 11 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 143 км.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Дёма
Дёма — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ, Пушкăрт Республики территорипе юхать. Юханшыв Шурă Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 535 км, бассейн лаптăкĕ 12800 км2.
Каçăсем
Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Куварканъёль
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Ваймар республики
Ваймар республики (Weimarer Republik, ) — Ваймарта Наци йĕркелевçĕсен пухăвĕ патшалăх тытăмĕн федерацин республика системине туса хунипе тата çавăнтах 1919 çулта çурлан 11-мĕшĕнче çĕнĕ демократи конституцине йышăннипе историографире йышăннă Германин 1919—1933 çулсенчи ячĕ. Официаллă çĕршыв «Герман патшалăхĕ» (Deutsches Reich), Герман империйĕ тапхăрĕнчи пекех («райх» (Reich) сăмах «патшалăх» та, «импери» те пулать) ятпа юлнă.
Шоча (Кепина юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Воронов сăмсахĕнчен Канин сăмсахĕ таран (мезень юханшыва кĕртмесĕр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Чухăнлăх
Чухăнлăх — индивидăн е социаллă ушкăнăн пурăнма кирлĕ минимумне тивĕçтерме май паракан, ĕçлемешкĕн пултарнине упраса, ăрăва тăсмалăх экономикăри тăрăмне палăртакан характеристикăн пĕтĕмлĕхĕ.
Чукреевская
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Губин Андрей Викторович
Андре́й Викторович Губин (1974, ака, 30, Ĕпхӳ, Пушкăрт АССР) — раççей эстрада поп-мусăкçи.
Биографи
Андрей Губин Ĕпхӳре çуралнă. Андрей 8 çула кайсан, çемье Мускава пурăнма куçнă. Андрей Губин шахмат секцине çӳренĕ, кайран профессиле футболпатăрмашнă, анчах та ура шăммине хуçнă хыççăн унăн спортри карьера вĕçленнĕ. Вăл журналист пулса ĕçленĕ, Андрей Макаревичпе интервью иртернĕ хыççăн, хăйне мусăкра кăтарма шут тытнă. 1980-мĕш çулĕсен вĕçĕнче Андрей Губин «До 16 и старше» телеярăма хутшăннă, çакăнтан унăн мусăк карьери пуçланать.
Çемье
Усрав ашшĕ Виктор Викторович Губин ăслăх ĕçтешĕ тата чылай совет журналĕнче карикатурист пулса ĕçленĕ, Раççей япала-чĕр япала биржин вице-президенчĕ, Андрейĕн продюссерĕ, унăн темиçе сасă çыракан фирма пулнă (2007 çулхи пушăн 3-мĕшĕнче çĕре кĕнĕ).
Андрей амăшĕ, Светлана Васильевна, кил хуçайки (2012 çулхи çĕртмен 14-мĕшĕнче вилнĕ).
Йăмăкĕ — Настя Клементьева.
Каçăсем
Категори:Раççей поп-мусăкçисем Категори:Халĕ пурăнакансем
Таврăну
Çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Кеосаян Лаура Давидовна
Лаура Давидовна Кеосаян (нарăс, 8, 1982, Мускав, СССР) — раççей театрпа кино актриси.
2008 çулта Щукин ячĕллĕ театр институтĕнче (В. В. Иванов курсĕ) вĕренсе тухнă та çав çултах ăна Е. Вахтангов ячĕллĕ академи театрĕн труппине илнĕ.
Çемье
Маçак — Эдмонд Кеосаян
Кукка — Тигран Кеосаян
Каçăсем
Категори:МГИМО-ра вĕренсе тухнисем Лаура Категори:Борис Щукин ячĕллĕ театр институтĕнче вĕренсе тухнисем
Гуртьев Леонтий Николаевич
Гуртьев Леонтий Николаевич — (14.07.1891(2)-03.08.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Брянск фрончĕн 3-мĕш çарĕн 308-мĕш перевçĕсен дивизин командирĕ, генерал-майор.
Шаубах
Шаубах — Германи территоринчи юханшыв. Гессен территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1,3 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Гессен юханшывĕсем
Борисов Василий Александрович
Борисов Василий Александрович — (12.04.1913(30.03)-22.04.1993), Аякри тăвăм авиацин 17-мĕш авиаци дивизин 750-мĕш авиаци полкĕн звено командирĕ, майор, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 31.
Кайăк утравĕн коменданчĕ
Кайăк утравĕн коменданчĕ (Комендант Птичьего острова) — Союздетфильм киностудире Василий Пронин режиссёр 1939 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Муртен кӳлли
Муртен, Мора — Швейцари территоринчи кӳлĕ. Бруа юханшыв юхса кĕрет, Канал Бруа юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 22,8 км².
Кĕçĕн Калманка
Кĕçĕн Калманка — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Мăн Калманка юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  8 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 49 км.
Муртен кӳлли
Асăрхавсем == ==
Кĕçĕн Калманка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Муртен кӳлли
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Швейцари кӳллисем
Кĕçĕн Калманка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Хататлем-Соим
Хататлем-Соим — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ун-мĕшзынг-Юган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  17 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Сабри-Яха (Ярей-Ю юппи)
Сабри-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Ярей-Ю юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 19 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Çăтмах вĕçен кайăкĕсем (йӑх)
Çăтмах вĕçен кайăкĕсем (йӑх) (англ. Paradisaea) — ҫăтмах вĕçен кайăкĕсен йышшисен вӗҫен кайӑкӗсен йӑхӗ.
Ку кайӑксем пурте Ҫӗнӗ Гвинея эндемикӗсем.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Çăтмах вĕçен кайăкĕсем Категори:Вĕçен кайăксен йăхĕсем Категори:Океанири вĕçен кайăксем
Растеряев Игорь Вячеславович
И́горь Вячесла́вович Растеря́ев (10.8.1980, Ленинград, СССР) — театрпа кино раççей актёрĕ, юрăсене çыраканĕ тата шăрантараканĕ.
Биографи
1980 çулхи çурлан 10-мĕшĕнче Ленинградра, ӳкерçĕсен çемьинче çуралнă. Тан касакĕсен кăкĕнчен. Вăтам пĕлӳне Санкт-Петербургри 189 тата 558 № шкулсенче илнĕ. Санкт-Петербургри театр ӳнерĕн патшалăх академинче вĕренсе диплом илнĕ. Малашне — Санкт-Петербургри «Буфф» театрĕн актёрĕ. Театрти вăй хунăсăр пуçне, Растеряев кинора эпизод ролĕсене вылянă, çаплах шкулсенче ачасем умĕнче эксцентрик-мусăкçă пулса ĕçленĕ.
Каçăсем
Категори:Раççей рок-мусăкçисем
Шоча (Койда юппи)
Шоча — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Койда юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 120 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Воронов сăмсахĕнчен Канин сăмсахĕ таран (мезень юханшыва кĕртмесĕр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Хулăмсăр хĕр (фильм, 1936)
Каçăсем
Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:Яков Протазановăн фильмĕсем Категори:ССРП 1936 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем
Шагом-Юган
Шагом-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Обь юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  845 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Вожна
Вожна — Раççей территоринчи юханшыв. Кострома облаçĕ, Вологда облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Солда юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 29 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кострома юханшыв пуçĕнчен Исады ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Атăл юпписен бассейнĕ Рыбинск шывуправĕнчен Хура Атăл кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл, Куйбышев шывуправĕ таран(Хура Атăл бассейне кĕртмесĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кострома облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Хальвиль кӳлли
Хальвиль, Хальвильзее — Швейцари территоринчи кӳлĕ. Абах юханшыв юхса кĕрет, Абах юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 10,3 км².
Тулăмла хăвăртлану
Тулăмла хăвăртлану — «Çĕр тата Уйăх» тытăмри хире-хирĕçле вăйсене кура пулакан эффект.
Каçăсем
Категори:Гравитаци Категори:Уйăх Категори:Тӳпери механика Категори:Хăвăртлану
Хальвиль кӳлли
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Швейцари кӳллисем
Сĕлеке
Сĕлеке (saliva) — янкăр тĕссĕр шĕвек, сĕлекен шултра виçĕ мăшăр парĕнчен (янах айĕнчисем, хăлха таврашĕнчисем, чĕлхе айĕнчисем) тата çăварти чылай вĕтĕ сĕлеке парĕнчен çăвара сăрхăнса тухакан организмăн шĕвек биологи хутлăхĕ.
Каçăсем
Категори:ХПТ биологи шĕвекĕсем Категори:Апата ирĕлтерни
Бутаиха
Бутаиха (Бутаиха, Бутаиха) - Тутарстанăн Нурлат районĕнче вырнаçнă ял. Вырăссем, тутарсем, чăвашсем пурăнаççĕ.
Кунçул
Тутарстанти Нурлат районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла : Нурлат, III съезд посёлокӗ (посёлок им. III съезда), Абляскино, Ака, Анат Чаллӑ (Нижние Челны), Ахметов станцийӗ, Ахметово, Бутаиха, Вӑтам Хӑмӑшлӑ (Средняя Камышла), Вырӑс Менчи (Русская Менича), Гайтан ялӗ (Гайтанкино), Заречный, Единение, Ерепьел (Ерепкино), Ӗнекасси (Красный Октябрь), Калиновка, Калиновка разъезчӗ, Кӗҫӗн Хӑмӑшлӑ, (Малая Камышла), Кирпичнӑй (Кирпичное), Красномайски (Красномайский), Куракьел (Илюткино), Кзыл Юл, Киклӗпуҫ (Андреевка), Лачака (Абрыскино), Мамӑк (Мамыково), Михайловка, Новая Тумба, Осиновка, Петровски (Петровский), Пухтел (Русское Багдашкино), Пӳлер Кӳлӗ (Биляр-Озеро), Рождественски (Рождественский), Салтакьел (Салдакаево), Сосновка, Старое Иглайкино, Стекольнӑй (Стекольный), Тарӑн, Вар (Тарн-Вар), Тӑрнас (Турнояс), Тӗкӗрмел (Тимерлек), Тӗрнеҫ (Тюрнясево), Уксӑмлӑ (Аксумла), Хуралту (Караульная Гора), Чӑваш Менчи (Чувашская Менча), Чиешне (Вишневая Поляна), Чистовка, Юган, Якаел (Якушкино), Якуркел (Егоркино), Ялавӑр (Елаур)
Каçăсем
Категори:Нурлат районĕнчи пурăнан вырăнсем
Вобля
Вобля — Раççей территоринчи юханшыв. Мускав облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Хура Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Ячĕ пулни
left|250px|thumb|[[Луховицы хули патĕнчи Çĕнĕ Кисан шосси çинчи кĕпер]]
Кантар славянсен кун пекрех сăмахсем тĕл пулаççĕ. Тăнăварă çӳлти юхăмĕнче а сасăллă (Вабля) юханшыв пур.
Ку ят пулна пирки икĕ верси пур:
Каçăсем
Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем
Швабах (юханшыв)
Швабах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Редниц юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Бавари юханшывĕсем
Винокуров Василий Иосифович
Винокуров Василий Иосифович — (1.01.1915(19.12.1914)-03.07.1979), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 3-мĕш гварди танк çарĕн 9-мĕш механизăмланă корпусăн 91-мĕш танк бригадин моторланă батальонăн автоматчиксен ротин старшини, старшина.
Серёжа (Кунья юппи)
Серёжа — Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кунья юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 101 км, бассейн лаптăкĕ 849 км2.
Тăнăвар çапăçăвĕ
Тăнăвар çапăçăвĕ — Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин пĕр-пĕринпе çыхăннă Тăнăвар çыранĕсенче 1843 çулăн иккĕмĕш пайĕнче иртернĕ стратеги операцисем.
Иккĕ енчен çапăçăва 4 млн çын хутшăннă, унăн фрончĕ 750 çухрăма тăсăлнă. Тăваттă уйăх хушши кĕрленĕ çапăçура Сулахай çыранĕнчи Украина çĕрне пĕтĕмпех тенĕ пекех Хĕрлĕ Çар наци ярилевçĕсенчен тасатнă. Операцире Хĕрлĕ Çарăн чылай чаçĕсем юханшыв урлă каçса, сылтăм çыранра темиçе стратеги плацдармне çирĕплетнĕ, çаплах Кейӳ хулана ирĕке кăларнă. Тăнăвар çапăçăвĕ тĕнче кун-çулĕнче чи пысăк çапăçусенчен пĕрри шутланать.
Çапăçăва ăнлантарни
Тăнăвар çăпăçăвĕ шутне кĕрекен çапăçусем:
Каçăсем
Категори:1943 çул Совет Союзĕнче Категори:Çапăçусем, алфавитпа Категори:Тăнăвар çапăçăвĕ Категори:СССР çапăçăвĕсем Категори:Германи çапăçăвĕсем Категори:Румыни çапăçăвĕсем Категори:Украинăри çапăçусем Категори:1943 çулхи çурла уйăхĕ Категори:1943 çулхи авăн уйăхĕ Категори:1943 çулхи юпа уйăхĕ Категори:1943 çулхи чӳк уйăхĕ Категори:1943 çулхи раштав уйăхĕ
Домбровский Иван Александрович
Домбровский Иван Александрович  — (27.07.1917(14)-07.02.1974), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 18. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Украина фрончĕн 17-мĕш сывлăш çарĕн 10-мĕш гварди штурмлакан авиаци дивизин 167-мĕш гварди штурмлакан авиаци полкĕн командирне пулăшаканĕ сывлăш перевçĕ хĕсмечĕпе, гварди капитанĕ.
Аткус
Аткус —Раççей территоринчи юханшыв. Челепи облаçĕ, Пушкăрт Республики территорипе юхать. Юханшыв Мияс юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 527 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Миасс юханшывĕ пуçенчĕн Аргаçи гидроузелĕчченшывуправĕ|Аргаçи гидроузелĕччен]]. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тобол. Юханшыв бассейнĕ — Иртеш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Челепи облаçĕн юханшывĕсем Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Кузъёль
Кузъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Лемью юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Монблан
Монбла́н (Mont Blanc, Monte Bianco, тӳр. «шурă ту») — кристаллă массив, çӳллĕшĕ - 4810 м (Европăра чи çӳллĕ ту тăрри). Анăç Альпăра вырнаçнă, Альпă ту системине кĕрет. Франципе Итали чиккинче, Тури Савойяпа Курмайор регионĕсенче вырнаçнă. Альпăри тата Европăри, кавказ пикĕсене шута илмесĕр, чи çӳллĕ тăрă. 50 км яхăн тăсăлать. Пăрланнă лаптăк 200 км² ытла, чи пысăкки — Мер-де-Глас. Альпинизм, çаплах туçи туризмĕ центрĕ — Монблан таврашĕнче Европăра çуран çӳрекенсен Tour du Mont Blanc маршручĕ выртать.
Каçăсем
Категори:Тăватă пин ту тăррисем Категори:Тури Савойя
Категори:Грай Альпи Категори:Францири ту тăррисем Категори:Италири ту тăррисем
Шапшинская
Шапшинская — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Горная юппин сулахай çыранпа вăрринчен 11 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 94 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Губенко Николай Николаевич
Николай Николаевич Губенко (17.8.1941, Одесса, УССР, ССРП — 16.8.2020, Мускав, РФ) — совет тата оаççей театр/кино актёрĕ.
Каçăсем
Категори:1941 çулта çуралнисем Категори:Çурлан 17-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2020 çулта вилнисем Категори:Çурлан 16-мĕшĕнче вилнисем
Чăрăштăрри
Чăрăштăрри (Equisétum) — пăрăхлă ÿсентăрансен речĕ, флорăри хăйсен уникаллĕхне кура  Чăрăштăрри евĕрлисем (Equisetóphyta)  уйрăма та кĕртеççĕ (хальхи самантра чăннипе  Упасарри евĕрлисем уйрăмра). Унта пĕр класс (Equisetópsida), пĕр йĕрке (Equisetáles) тата пĕр йыш (Equisetáceae), тĕссен шучĕ вара, тĕрлĕ çăлкуçсем тăрăх,  15-рен пуçласа  32 таран.
Каçăсем
Категори:Чăрăштăрри евĕрлисем
Хӗрлӗ ҫăтмах вĕçен кайăкĕ
Хӗрлӗ ҫăтмах вĕçен кайăкĕ (лат. Paradisaea rubra) — ҫерҫи евӗрлисен ушкӑнӗн ҫăтмах вĕçен кайăкĕсен (Paradiseaidae) йышшисен вӗҫен кайӑкӗсен тӗсӗ.
Хӗвеланӑҫ Ҫӗнӗ Гвинея (Индонези) нӳрлӗ вӑрманӗсен эндемикӗ.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Çăтмах вĕçен кайăкĕсем Категори:Хăрушсăрлăхри тĕссем Категори:1800 çулта çырнă чĕрчунсем Категори:Çĕнĕ Гвинейри вĕçен кайăксем Категори:Раджа-Ампат утравĕнчи эндемиксем
Джомолунгма
Джомолу́нгма (ཇོ་མོ་གླང་མ།), Эвере́ст (Mount Everest), Сагарма́тха (सगरमाथा) (8848 м) — Çĕрĕн чи çӳллĕ тăрри (тинĕс шайĕнчен).
Климат
Джомолунгма тăрринче çав тери хаяр çилсем вĕреççĕ, хăвăртлăхĕ - 200 км/сех. çити.
Каçăсем
Категори:Непал тăвĕсем Категори:Китайăн ту тăррисем Категори:Тибет автономи районĕн тăвĕсем Категори:Гималайсем Категори:Çĕрĕн экстремаллă вырăнĕсем Категори:Китайăн биосфера резервачĕсем
Саб-Яха (Юрибей юппи)
Саб-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Юрибей юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 159 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Хайпăç (Пăва районĕ)
Хайпăç (тутар Кайбыч, вырăс. Кайбицы), — Тутарстанри Пăва районне кĕрекен тутар ялĕ.
Алексей Талвир çыравçăн «Пăва çулĕ çинче» романĕнче те ял ятне çапла асăннă.
Тавралăх
Пăваран çурçĕр-хĕвеланăçнелл вырнаçнă. Хирлĕ вырăн, çывăхра вăрмансем çук.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Ялта тутарсем пурăнаççĕ.
Паллă çынсем, ытти харкамлăхсем
Категори:Пăва районĕнчи пурăнан вырăнсем Категори:Тутарстан
Арль
Арль (Arles) — кӑнтӑр-хӗвелтухӑҫ Францири хула тата муниципалитет. Прованс — Альпсен — Сенкер ҫыран регионӗ, Буш-дю-Рон департаменчӗ, Арль тăрăхӗ, Арль кантонӗ.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Арль Категори:Франци хулисем Категори:Франци супрефектурисем Категори:Пĕтĕм тĕнчери еткерлĕх, алфавитпа
Ӳкĕт сăмахĕ
Ӳкĕт сăмахĕ ‘’’вĕрентсе калани ’’’ анлăрах шухăшпа — епле те пулин шухăшсене, пĕлӳсене, чăнлăха, вĕрентĕвсене е тĕн пĕлĕвĕсене чунĕпе шантарса калани е сарни.
Каçăсем
* Категори:Риторика
Проповедь
Жу (кӳлĕ)
Жу — Швейцари территоринчи кӳлĕ. Орба юханшыв юхса кĕрет, Орба (юханшыв) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 9,5 км².
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Швейцари кӳллисем
Водва
Водва  — Раççей территоринчи юханшыв. Смулен облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Танăвар юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 9.5 км, бассейн лаптăкĕ 99 км2.
Каçăсем
Категори:Смолен облаçĕн юханшывĕсем
Щекинка
Щекинка — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Шурă тинĕс юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Воронов сăмсахĕнчен Канин сăмсахĕ таран (мезень юханшыва кĕртмесĕр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Швайна (юханшыв)
Швайна — Германи территоринчи юханшыв. Тюринги территорипе юхать. Юханшыв Верра юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12,5 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Хутламу
Хутламу — апат-çимĕç, ун пирки ак çапла çырса кăтартнă :
{{oq|ru|{Хутламу. вид кушанья (шаньга, картофельная ватрушка). Шибач. Хутламу, пăрçа çăнăх кăвас чостинчен сараççĕ он çине. Вомбу-к. Кантăр вăрри чустине туса шĕветеççĕ, пашалу икерчи çине сараççĕ,— çавна хутламу теççĕ.}}
Çавăн пекех ку çимĕçе «хутлами» тени те пур :
Асăрхавсем
Категори:Кухня Категори:Апат-çимĕç Категори:Чăваш апат-çимĕçĕ
Чухонсем
Литература
Категори:Нацисене витленисем Категори:Финн-укăр халăхĕсем
Гурьев Григорий Иванович
Гурьев Григорий Иванович — (03.01.1921-15.11.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 16. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 13-мĕш çарĕн 70-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 203-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн перевçĕсен батальонĕн аслă адъютанчĕ, гварди капитанĕ.
Кĕçĕн Каменка (Шурă Атăл юппи)
Кĕçĕн Каменка  — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Шурă Атăл юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  74 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Кеосаян Тигран Эдмондович
Каçăсем
Категори:Раççей публицисчĕсем Категори:ВГИК-ра вĕренсе тухнисем Категори:ДТВ Категори:Телеканал «Пăрăç» Тигран
Джида (юханшыв)
Джида — Раççей территоринчи юханшыв. Буряти территорипе юхать. Юханшыв Селенга юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 567 км, бассейн лаптăкĕ 23500 км2.
Каçăсем
Категори:Бурятин юханшывĕсем
Хайман
Хайман, е Сумкка — çемçе материалтан (сăмахран, сăрантан) тунă шăнăçтарăш.
Иван Царевич и Серый Волк 4
«Иван Царевич тата Сăрă Кашкăр 4» — «Мельница» студипе СТВ кинокомпани тунă раççей темкурни анимациленĕ фильмĕ.
Каçăсем
Категори:Вырăсла мультфильмсем Категори:Кашкăрсем пирки мультфильмсем Категори:Калаçакан чĕрчунсем пирки мультфильмсем Категори:Юмах-мультфильмсем Категори:Мюзикл-мультфильмсем Категори:«Мельница» студин мультфильмĕсем Категори:СТВ мультфильмĕсем Категори:2019 çулхи сăрланă Раççей мультфильмĕсем Категори:Мультфильмсен сиквелĕсем
Хат-Горт-Юган
Хат-Горт-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Обь юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  433 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 87 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Çурçĕр Сосьва кĕнинчен Салехард хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Воймица
Воймица — Раççей территоринчи юханшыв. Кострома облаçĕ, Вологда облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кострома (старица) юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 107 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кострома юханшыв пуçĕнчен Исады ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Атăл юпписен бассейнĕ Рыбинск шывуправĕнчен Хура Атăл кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл, Куйбышев шывуправĕ таран(Хура Атăл бассейне кĕртмесĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кострома облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Пĕрне-кунтăк
Вуламалли
Категори:Шăнăçтарăшсем
Винокуров Вячеслав Петрович
Винокуров Вячеслав Петрович — (24.11.1913(11)-30.11.1942), Совет Союзĕн Паттăрĕ,. Указ дати - 25. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Инçет Тухăç фрончĕн 1-мĕш Тинĕсçум çарĕн 32-мĕш перевçĕсен дивизин 303-мĕш уйрăм танк батальонĕн автоматчиксен взвочĕн командирĕ, лейтенант.
Шенк-Соим
Шенк-Соим — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Атым-Егарт юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  9 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Иртышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Михайличенко Иван Харлампович
Михайличенко Иван Харлампович  — (.02.09.1920-02), 2-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш сывлăш çарĕн 1-мĕш штурмлакан авиаци корпусĕн 292-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 667-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн аслă лётчикĕ,1-мĕш Украина фрончĕн 2-мĕш сывлăш çарĕн 1-мĕш гварди штурмлакан авиаци корпусĕн 9-мĕш гварди штурмлакан авиаци дивизин 141-мĕш гварди штурмлакан авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, гвардии аслă лейтенанчĕ, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,Михайличенко Иван Харлампович. Наградные листы. Страницы:    тата. Указ датисем - 01.07.1944, 27.06.1945.
Суриков Василий Иванович
Васи́лий Ива́нович Су́риков 1848 кăрлач, 24 (12) Красноярск — 1916 пуш, 19 (6), Мускав) — вырăс сăнар çыравçи, мастер масштаблă истори ӳкерчĕкĕсене çыракан ăста.
Çемье
1848 çулхи кăрлачăн 24-мĕшĕнче (12-мĕшĕнче — кивĕ стильпе) [Красноярск]]ра çуралнă. Касак сословине кĕнĕ. Кăрлачăн 13-мĕшĕнче Мĕнпур сăваплисен чиркĕвĕнче тĕне кĕртнĕ. Маçакĕ — Василий Иванович Суриков (1854 çулта вилнĕ), маçакĕн кузенĕ — Александр Степанович Суриков (1794—1854), Ениçей касак полкĕн атаманĕ пулнă, питĕ вăйлă пулнă. Пĕррехинче тăвăл çĕкленсен, сулă çыранран сулă вĕçерĕнсе кайнă, атаман шыва сикнĕ те çаккине ярса илнĕ те çыран хĕррине туртса кăларнă. Ăна чысласа Енисей çинчи утрава (Атаман утравĕ) ят панă. Кукашшĕ Василий Иванович Торгошин Туруханскра çĕрпӳ пулса хĕсметре тăнă.
Каçăсем
Категори:Раççейри XIX ĕмĕрти ӳнерçĕсем Категори:Раççей империн акварелисчĕсем Категори:Ваганьково çăвинче пытарнисем
Юн (Кĕçĕн Кия юппи)
Юн — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кĕçĕн Кия юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 12 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Воронов сăмсахĕнчен Канин сăмсахĕ таран (мезень юханшыва кĕртмесĕр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Валензе
Валензе — Швейцари территоринчи кӳлĕ. Seez, Murgbach тата Linth юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 24 км².
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Швейцари кӳллисем
Домников Василий Михайлович
Домников Василий Михайлович  — (04.11.1918-08.04.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 1-мĕш сывлăш çарĕн 276-мĕш бомблакан авиаци дивизин 34-мĕш гварди бомблакан авиаци полкĕн эскадрилья штурманĕ, гварди капитанĕ.
Пулăхлатăш
Пулăхлатăш — ӳсентăрансене тăрантарма, тăпра пулăхлăхне вăйлатма кирлĕ япалалăхсем. Вĕсем ӳсентăрансене виçеллĕ çитĕнме, аталанма çав тери кирлĕ пĕр е темиçе хими компонентне параççĕ. Сăмахсартан :
Пулăх. «плодородие», «урожайность», тырă-пулă «хлеба»; хам. балыг «плодовитость», «урожай»; тат. боллук «урожай»; азерб., тур. боллук «обилие», «изобилие», «достаток». От пул «созревать», «поспевать», «уродиться» (о плодах и злаках); ср. азерб., тур., туркм. бол «обильный», «полный»; «обильно», «щедро», «с избытком»; монг. болох «созревать», «поспевать» (о плодах и злаках); «быть достаточным», «хватать».
Каçăсем
* Категори:Пулăхлатăшсем Категори:Ял хуçалăхĕ
Вожа
Вожа  — Раççей территоринчи юханшыв. Кисан облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Хура Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 103 км, бассейн лаптăкĕ 1590 км2.
Каçăсем
Категори:Кисан облаçĕн юханшывĕсем
Атлян
Атлян —Раççей территоринчи юханшыв. Челепи облаçĕ, Пушкăрт Республики территорипе юхать. Юханшыв Мияс ( Поликарпов №846 быуасы) быуасына сулахай çыранпа вăрринчен    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Миасс юханшывĕ пуçенчĕн Аргаçи гидроузелĕчченшывуправĕ|Аргаçи гидроузелĕччен]]. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тобол. Юханшыв бассейнĕ — Иртеш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Челепи облаçĕн юханшывĕсем Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Трофей
Трофе́й (τρόπαιον, τροπή — «çавăрни, тăшмана хăваласа яни», tropaeum, trophaeum):
Кузькудию
Кузькудию — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Семидырка юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Юр ишĕлĕвĕ
Юр ишĕлĕвĕ, Лавина (Lawine, кайранхи латтыньле labina —  шуса анни) — чăнкă сăртсем тата тусем çинчен 20—30 м/с хăвăртлăхпа  шуса е йăтăнса анакан юр массисем. Анакан юрпа пĕрлех час-часах лавина умĕнхи сывлăш хумĕ те пулать, вăл чи пысăк аркатусем тăвать.
Калас пулать, тусем-сăртсем питех çук çĕрте те юр йăтăнса анассисем пулма пултараççĕ (калăпăр, çуртсемпе ытти хапавсен тăррисенчен). Анчах та ку статья унашкал пулăмсем пирки мар.
Чĕлхе усравçи
Чĕлхе усравçи (native speaker ), носитель языка) — чĕлхе пĕрлĕхĕнчи чĕлхе нормисене пĕлекен тата чĕлхепе пурнăçра активлă усă куракан пайташ. Ку палăртавран курăнать ĕнтĕ, кунта чĕлхен тулли усравçи пирки сăмах пырать. Анчах та чĕлхен тулли мар усравçисем те пур. Ун пеккисене те асра тытма кирлĕ. Вырăсла термина калькăласа чăвашла  куçарас пулсан, "чĕлхен йăтсаçÿревçи" тени пулать.
Чĕлхен тулли (активлă) усравçин паллисем (критерийĕсем)
Чĕлхене чĕлхе усравçи епле майпа-ха "усрать"? Паллах, чĕлхене пĕлнипе тата ăна хăйĕн пуçĕнче, ăс-тăнĕнче тытса тăнипе, "йăтса çÿренипе". Çавна пула кун пек çын çав чĕлхепе кулленхи пурнăçра усă курать. Ку ак çакăн пекрех хăшпĕр малсăлтавсене, уйрăм паллăсене тата майсене кура пулса пырать:
Чĕлхе усравçисен уйрăм тĕсĕсем
Тулли усравçăсем пирки каларăмăр ĕнтĕ. Вĕсене урăхла чĕлхен активлă усравçисем теме пулать. Кунсăр пуçне чĕлхен пассивлă усравçисем (near-native speaker, «приближающийся по уровню к носителю языка») пур. Çак пулăмпа çыхăннă ăнлавсене чĕлхе социологĕсем час-часах черченкĕ статуслă, пĕтсе е йăшса пыракан чĕлхесен усравçисене палăртма усă кураççĕ.
Пĕтсе пыракан, йăшса тăракан чĕлхе ытларах çак 1-6 номерсемпе палăртнă йышши усравçăсем çинче тытăнса тăрать. Тулли компетенциллисем — сахалтарах. Хăрушлахсăр статуслă чĕлхесем тĕлешпе вара лару-тăру пачах тепĕр майлă.
Каçăсем
Категори:Лингвистика Категори:Социологи Категори:Социолингвистика Категори:Пĕрлĕх Категори:Чĕлхе
Кино (группа)
«Кино» — раççей мусăк группи.
Каçăсем
Категори:Мусăк ушкăнĕсем, алфавитпа Категори:Раççей рок-групписем
Вăтам Хăмăшлă
Вăтам Хăмăшлă (Средняя Камышла, ) - Тутарстанăн Нурлат районĕнче вырнаçнă ял. 2008-мĕш çул тĕлне 3 çын çеç пурăннă.
Кунçул
Тутарстанти Нурлат районĕнчи чăваш ялĕсен йышĕн пĕр версийĕ ак çапла : Нурлат, III съезд посёлокӗ (посёлок им. III съезда), Абляскино, Ака, Анат Чаллӑ (Нижние Челны), Ахметов станцийӗ, Ахметово, Бутаиха, Вӑтам Хӑмӑшлӑ (Средняя Камышла), Вырӑс Менчи (Русская Менича), Гайтан ялӗ (Гайтанкино), Заречный, Единение, Ерепьел (Ерепкино), Ӗнекасси (Красный Октябрь), Калиновка, Калиновка разъезчӗ, Кӗҫӗн Хӑмӑшлӑ, (Малая Камышла), Кирпичнӑй (Кирпичное), Красномайски (Красномайский), Куракьел (Илюткино), Кзыл Юл, Киклӗпуҫ (Андреевка), Лачака (Абрыскино), Мамӑк (Мамыково), Михайловка, Новая Тумба, Осиновка, Петровски (Петровский), Пухтел (Русское Багдашкино), Пӳлер Кӳлӗ (Биляр-Озеро), Рождественски (Рождественский), Салтакьел (Салдакаево), Сосновка, Старое Иглайкино, Стекольнӑй (Стекольный), Тарӑн, Вар (Тарн-Вар), Тӑрнас (Турнояс), Тӗкӗрмел (Тимерлек), Тӗрнеҫ (Тюрнясево), Уксӑмлӑ (Аксумла), Хуралту (Караульная Гора), Чӑваш Менчи (Чувашская Менча), Чиешне (Вишневая Поляна), Чистовка, Юган, Якаел (Якушкино), Якуркел (Егоркино), Ялавӑр (Елаур)
Каçăсем
Категори:Нурлат районĕнчи пурăнан вырăнсем
Курăклă шапа
мини|справа|250px|Курăклă шапа Курăклă шапа (Odorrana livida) — чăн шапасен йышĕнчи тĕс. Кăнтăр-Хĕвелтухăç Азин эндемикĕ: Мьянма (Бирма, Dawna Range, Таиланд чиккипе çывăх). Ăшăх шывра, тропикаллă вăрмансенче çÿллĕшĕпе 400 - 500 м Dawna Mountains тăвĕсенче пурăнать. O. livida тĕсе пĕрремĕш хут 1856 çулта акăлчан зоологĕ Эдвард Блит (Edward Blyth; 1810—1873) малтанах Polypedates lividus Blyth, 1856 ятпа çырса пĕлтернĕ.
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Чăн шапасем Категори:1856 çулта çырнă чĕрчунсем Категори:Кăнтăр-Тухăç Азири çĕрти-шыврисем Категори:Мьянма эндемикĕсем
Швальбах (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Гессен юханшывĕсем
Токкоми
Токкоми е улма пăтти (çĕрулми пăтти) — çĕрулмирен тунă апат-çимĕç.
Токкоми тесе ытларах Куславкка, Вăрмар таврашĕнче калаççĕ (Алексей Аливанов çырнисенче тĕл пулать).
Каçăсем
Категори:Апат-çимĕç Категори:Çĕрулми Категори:Чăваш апат-çимĕçĕ
Сада-Нгыни-Се
Сада-Нгыни-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Хуты-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 14 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Имçам (пĕлтерĕшсем)
Имçам :
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Кваркла çăлтăр
Кваркла çăлтăр — космосри гипотезăлла объект, вăл «кваркла йăмлăх» текенскерĕнчен тăрать.
Каçăсем
Категори:Çăлтăр эволюцийĕ Категори:Гипотезăлла çăлтарсем Категори:Çăлтарсен класĕсем Категори:Физикăлла гипотезăсем Категори:Çăлтăрсем Категори:Элементарлă пĕрчĕсен физикинчи гипотезăсем Категори:Астрономири гипотезăсем
Кондома
Кондома — Раççей территоринчи юханшыв. Кемĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Томь (Обь юппи) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 392 км, бассейн лаптăкĕ 8270 км2.
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн юханшывĕсем
Земпах кӳлли
Асăрхавсем == ==
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Швейцари кӳллисем
Пушкăрт АССР
Пушкăрт Автономи Социаллă Совет Республики (Пушкăрт АССР, ПАССР; Башҡорт Автономиялы Совет Социалистик Республикаhы, Başqortostan Avtonomijalь Sovet Sotsialistik Respublikahь, Başqortostan ASSR-ь) — РСФСР йышĕнчи автономи республики.
1919 çулхи пушăн 23-мĕшĕнче Пушкăрт Правительствипе Совет влаçĕ хушшинче Килĕшни çырса алă пуçнă хыççăн йĕркеленĕ. Пушкăрт АССР РСФСР шутĕнчи пĕрремĕш автономи совет республики пулнă. РСФСР йышĕнче килĕшӳ хутшăнăвĕсем çинчи пĕртен-пĕр автономи республики пулнă.
1990 çулхи юпан 11-мĕшĕнче Республика Аслă Канашĕ Пушкăрт ССР патшалăх суверенитечĕ пирки декларацие йышăнни тăрăх автономирен Пушкăрт ССР — Пушкăртстан туса хунă. 1991 çулхи çăвăн 24-мĕшĕнче РСФСР халăх депутачĕсен съезчĕ çак йышăнăва 1978 çулхи РСФСР конституцин 71 статьине тӳрлетĕве кĕртсе çирĕплетнĕ.
1992 çулхи çăвăн 16-мĕшĕнченпе — Пушкăртстан Республики.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстан кун-çулĕ Категори:1919 çулта уçăлнисем Категори:1990 çулта çухалнисем Категори:Пушкăрт АССР Категори:РСФСР автономи республикисем
Инди пилĕ
Инди пилĕ (лат. Elephas) — пил йышшисен хоботлӑ ушкӑнӗн сӗтпе ӳсекенсен йӑхӗ.
Епле курӑнни
Африка пилĕсенчен пӗчӗкрех. Асав шӑлӗсен тӑршшӗ — 1—1,5 метр (амисен лайӑх аталанман е пачах ҫук).
Каҫӑсем
Категори:Пилсем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Азири сĕтпе ӳсекенсем
Шептынг-Соим
Шептынг-Соим — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тапры-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  31 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Хĕр курнăçăва васкать
Хĕр курнăçăва васкать (Девушка спешит на свидание) — Белгоскино киностудире Михаил Вернер режиссёр 1936 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:Михаил Вернерĕн фильмĕсем Категори:ССРП кинокамичĕсем Категори:«Беларуçфильм» студин фильмĕсем Категори:1936 çулхи кинокамитсем Категори:ССРП 1936 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем
Борисов Василий Петрович (лётчик)
Борисов Василий Петрович (лётчик) — (10.01.1929-30.03.2001), А. Н. Туполев ячĕллĕ уйрăм конструктор бюровĕн вĕçевçĕ-тĕпчевçĕ, , Совет Союзĕн Паттăрĕ ,. Указ дати - 26.
Жуковский Рем Николаевич
Жуковский Рем Николаевич (1.1.1927 çур., Чăваш Ен, Куславкка районĕ, Чашлама ялĕ) —  мусăкçă, халăх пултарулăхне йĕркелекенĕ, баянçă, композитор.
Пурнăçĕ
Жуковский Рем Николаевич Чăваш Енти Куславкка районĕнчи Чашлама ялĕнче çуралса (1.1.1927) ÿснĕ.
Шупашкарти Ф.Павлов ячĕллĕ мусăк вĕрентĕшне пĕтернĕ, кайран хăй те унтах ĕçленĕ. Кунсăр пуçне вăл республикăри Халăх пултарулăх çурчĕ çумĕнче баянистсем хатĕрлес ĕçе хутшăннă.
Жуковскийсен йăхĕ
Рем Николаевич Жуковскийпе пĕр тăваннисем: Рем Николаевич Жуковский хĕрĕ:
Винокуров Максим Ильич
Винокуров Максим Ильич — (1913, çу-07.10.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 60-мĕш çарĕн 2-мĕш гварди сывлăш десант дивизин 7-мĕш гварди сывлăш десант полкĕн политика пайĕпе батальон командирĕн çумĕ, гварди аслă лейтенанчĕ.
Хуплу
Хуплу — чăваш апат-çимĕçĕ.
Ăшĕ вырăнĕнче — аш-какай (вăл яланах пур). Çавăн пекех ытти ингридиентсем те пулма пултараççĕ.
Каçăсем
Категори:Апат-çимĕç Категори:Çĕрулми Категори:Чăваш апат-çимĕçĕ
Швальм (Маас юппи)
Швальм — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Маас юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 45,3 км, бассейн лаптăкĕ 268,665 км2.
Кумшор
Кумшор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Кĕçĕн Аранец юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Пулăхлăх
Пулăхлăх (тăпра пулăхлăхĕ) — тăпран ӳсентăрансене çитĕнме майсем туса парас пултарулăхĕ (хăвачĕ).
Гурьев Михаил Николаевич
Гурьев Михаил Николаевич — ({{Дата.21.11.1924 -{{Дата.25.11.2004), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - {{Дата|27|02|1945}}. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 69-мĕш çарĕн 77-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 215-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн 1-мĕш перевçĕсен батальонĕн («Мухтав батальонĕн» ) перевçĕсен взвочен командирĕ, гварди аслă лейтенанчĕ.
Пулăхлăх
Каçăсем
Категори:Тăпрана пĕлни
Домнин Павел Иванович
Домнин Павел Иванович  — (12.08.1912(30.07)- 1943, раштав (хыпарсăр çухалнă)), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 60-мĕш çарĕн 226-мĕш перевçĕсен дивизин 985-мĕш перевçĕсен полкĕн пулемёт расчёчĕн командирĕ, сержант.
Вожега (юханшыв)
Вожега  — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Воже (кӳлĕ) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 140 км, бассейн лаптăкĕ 1980 км2.
Ротельзе
Ротельзе — Швейцари территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,012 км².
Кламар
Кламар  (Clamart) — Парижран 10 км кӑнтӑр-хӗвелтухӑҫнеллехи Францири хула тата муниципалитет.
Ротельзе
Асăрхавсем == ==
Кламар
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Кламар Категори:Франци хулисем
Ротельзе
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Швейцари кӳллисем
Африка пилĕ
Африка пилĕ (лат. Loxodonta) — Африкан сӗтпе ӳсекенсен хоботлӑ ушкӑнӗн йӑхӗ.
Епле курӑнни
Инди пилĕсенчен пысӑкрах. Хӑлхисем сарлака та пысӑк.
Каҫӑсем
Категори:Пилсем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Африкăри сĕтпе ӳсекенсем
Яжма
Яжма — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Шурă тинĕс юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 4 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Золотница юханшывĕн бассейнĕн Çурçĕр-тухăç чиккинчен Воронов сăмсахĕччен (Çурçĕр Двина юханшывсăр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Мезень.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем