cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Притычная
Притычная — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Ануй юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  60 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Сядай-Яха (Байдарата-Яха юппи)
Сядай-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв 34 юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен км Байдарата-Яха юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 34 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Мезенда
Мезенда — Раççей территоринчи юханшыв. Кострома облаçĕ, Вологда облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кострома юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 148 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 47 км.
Сядай-Яха (Байдарата-Яха юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Мезенда
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кострома юханшыв пуçĕнчен Исады ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Атăл юпписен бассейнĕ Рыбинск шывуправĕнчен Хура Атăл кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл, Куйбышев шывуправĕ таран(Хура Атăл бассейне кĕртмесĕр).
Сядай-Яха (Байдарата-Яха юппи)
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Мезенда
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Солярис (роман)
«Соля́рис», хăшпĕр вырăсла куçарнисенче «Сола́рис» («Solaris», Solaris — хĕвеллĕ) — пуласлăхри çынсем Солярис планета çинчи ăс-тăнлă Океанпа хутшăнни пирки каласа паракан Станислав Лемăн фантастикăллă романĕ.
Каçăсем
Категори:1961 çулхи романсем Категори:Полякла фантастикăллă романсем Категори:Станислав Лемăн хайлавĕсем Категори:Фантастикăллă литературăри космос Категори:Пурнăçлă планетăсем Категори:Пуласлăх пирки романсем
Тихмень (кӳлĕ)
Тихмень — Раççей территоринчи кӳлĕ. Тĕвер облаçĕнче вырнаçнă. Каменка юханшыв юхса кĕрет, Тихменка (приток Граничной) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 5,44 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тĕвер облаçĕн кӳллисем
Конденсациленнĕ тăрăмсен физики
Конденсациленнĕ тăрăмсен физики  — физикăн япалалăхсен макроскопла тата микроскопла палăрамĕсене тишкерекен пайĕ. Калăпăр, ку япалалахсене майлаштаракан пĕрчĕсен (молекулăсен, атомсен, квазипĕрчĕсен) йыше çав тери пысăк тата вĕсен хушшинчи вăйсем питĕ пысăк чухне пулакан «конденсациленнĕ» фазăсене пырса тивет.
Шилка (юханшыв)
Шилка  —  Раççей территоринчи юханшыв. Байкал лешьен территорипе юхать. Онон тата Ингода пĕрлешнинчен пуçланса Аргуньпа пĕрлешсе Амур юханшыв пулать. Юханшыв тăршшĕ 560 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Амур бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Шилка пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шилка (бассейнăн раççей пайĕ). Юханшыв бассейнĕ - Амур.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Байкалхыç Енĕн юханшывĕсем Категори:Амур юпписем
Мегрица
Мегрица — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Мегра юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 3 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Золотница юханшывĕн бассейнĕн Çурçĕр-тухăç чиккинчен Воронов сăмсахĕччен (Çурçĕр Двина юханшывсăр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Вычегдăпа Кĕçĕн Çурçĕр Двина пĕрлешинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ  — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Осень (юханшыв)
Осень — Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Молога юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 8,7 км, бассейн лаптăкĕ 3210 км2.
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем
Синтаксис
Си́нтаксис (σύν-ταξις — хăтлани) — пуплерĕшсенчи сăмах майлашĕвĕсен, çаплах чĕлхен ытти пайташĕсенчи пуплев пайĕсен тытăмлăхне тата вĕсен тĕрлĕ пайĕсем функцилле пĕр-пĕринпе хутшăннине тĕпчекен лингвистика уйрăмĕ. Грамматикăн тытăмлă пайĕ шутланать. Синтаксис рамкинче тĕпчемелле ыйтусем морфологи тĕпчекен сферăпа тачă çыхăннă.
Синтаксис лингвистикинче-предложенисен тытӑмне пӗр-пӗр чӗлхепе йӗркелекен тата тӗпчекен правилӑсен, теори системисен тата чӗлхе процесӗсен пӗрлӗхӗ. Синтаксиссенчен нумайӑшне синтаксис правилисене, пӗтӗмӗшле чӗлхесене, ҫавӑн пекех тӗрлӗ чӗлхесенче сӑмах ҫаврӑнӑшӗсемпе предложенисене пӗрлештермелли меслетсене вӗренесси шутланать.
Вӗренекен чӗлхе сыпӑкӗ
Синтаксика ҫыхӑнӑвӗсем сӑмах ҫаврӑнӑшӗнче тӗрлӗ чӗлхесенче типологи уйрӑмлӑхӗсем пур. Синтаксис чӗлхе те, ҫыру та, чӗлхе те ҫынна пӗр — пӗринпе килӗштерсе вырнаҫтарнинче, калаҫӑвӑн пӗрлехи пайӗ тавралӑха пӗлтернипе килӗшӳллӗн палӑрса тӑрать, ҫавӑнпа та вӑл чӗлхе йӑтса ҫӳрекенсен шухӑшӗсем пӗр-пӗринпе тачӑ ҫыхӑнса тӑраҫҫӗ тата дисциплинӑн теори тата прикладной характерӗн кӑткӑс та туратланса кайнӑ тытӑмӗн пайӗ пулса тӑрать.
Вырӑс чӗлхинче синтаксис морфологипе пӗрле грамматика никӗсӗ пулса тӑрать. XIX ӗмӗр варринче грамматика логика шкулӗ Шӑрҫаев ӗҫӗсенче палӑрса тӑракан логика шкулӗ ҫак предложение мӗнле шухӑшланине, унӑн шухӑшне мӗнле ӑнланмаллине тӗпӗ-йӗрӗпе кӑтартса пынӑ. XIX ӗмӗр вӗҫнелле, ХХ ӗмӗрӗн пуҫламӑшне формалистсен (Фортунатсен, Пешковский, Петерсон) ӗҫӗсемпе паллаштарнӑ, сӑмах ҫаврӑнӑшӗсене палӑртнӑ тата ӑна синтаксис вӗренӗвӗн тӗп предмечӗ тесе палӑртнӑ. Шахматсем хӑйсен ӗҫӗсенче тезис икӗ синтаксика единици пур тесе сӗннӗ-сӑмах ҫаврӑнӑшӗпе предложени.
Предложенисен грамматика паллисем тата вӗсен синтаксикӑллӑ уйрӑмлӑхӗсем, вырӑс чӗлхинче В.В. Виноградов "предикативлӑх" терминсене пӗрлештернӗ, вӗсем грамматикӑпа синтаксика строительствин уйрӑм пайӗсем ҫинчен калакан предложение пӗрлештернӗ (предложение палӑртнӑ вӑхӑтра тӑваҫҫӗ, информаци илсе килет, содержанийӗ, адресачӗ тата грамматика форми).
В.В. Виноградов пирки предикативлӑх вӑл — предложени ӗҫ-хӗл спецификине палӑртакан чи пӗчӗк синтаксикӑллӑ категори; ун содержанийӗ чӑннипе мӗн шутланине кӑтартакан предложенин тӗп палли, ҫапла вара вӑл пӗлтерӳ единици (сӑмах ҫаврӑнӑшӗсем) тӑвать. Хальхи наука чӗлхе пирки предикативлӑх ӑнлавне ӑнланать, ӑна синтаксисра тӗп ӑнлану тесе шутлать.
Математикӑра синтаксис математика системисенче, формальнӑй чӗлхесенче, усӑ куракан правилӑсен сводине палӑртаҫҫӗ. Синтаксисӑн математика моделӗн ансатлатнӑ варианчӗсем тата компьютер ҫинче модельсем тумалли методика ҫыруллӑ кирек мӗнле чӗлхепе те усӑ кураҫҫӗ.
Дринь Савелий Григорьевич
Дринь Савелий Григорьевич  — (4.01.1912.(22.12.1911)-25.06.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 23. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 48-мĕш çарĕн 217-мĕш перевçĕсен дивизин 740-мĕш перевçĕсен полкĕн 5-мĕш перевçĕсен ротин перевçи, красноармеец.
Гуслев Георгий Данилович
Гуслев Георгий Данилович — (2.05.1916(19.04)-20.04.1981), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 07. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çурçĕр-Анăç фронтăн 16-мĕш хăвăрт бомблакан авиаци бригадин 31-мĕш хăвăрт бомблакан авиаци полкĕн сывлăш стрелок-радисчĕ, старшина.
Баранья (пĕлтерĕшсем)
Баранья:
Лундан
Лундан —Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Кисан облаçĕ, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Парца юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 51 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă Темников хулинчи Шыв виçекен постран вăрриччен,Цна юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Кисан облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Хăмăр кăмрăк
Хăмăр кăмрăк
Каçăсем
* Категори:Чулланавсем Категори:Кăмрăкамăш Категори:Хуткăç
Çаран марисем
Çаран марисем (Çурçĕр-тухăç марисем; Олык марий) — марисен чи йышлă этно-лингва ушкăнĕ.
Йышĕ
Çаран марисен йышĕ 400 пине яхăн çын, ытларах Мари Элре (294,3 пин çын) тата Киров облаçĕнче (20 пине яхăн çын) пурăнаççĕ.
Этноним
Çаран марисем этноним мари чĕлхине вырăссенчен килнĕ. Вырăссен ĕлĕкрен пыракан йăлипе, Атăлăн сулахай çыранĕнче пурăнан халăха çаран çыннисем тенĕ.
Истори
Этнографи группи IX—XVI ĕмĕрсенче Мăн Кокшагапа Вятка хушшинче пурăнакан марисенчен уйрăмла чăмăртаннă. Унăн никĕсне Ветлуга-Вятка хушшинче вырнаçнă, хăйсене юханшыв ячĕпе идентификациленĕ пĕрлешӳсем хунă. Темиçе ĕмĕр юнашар-пĕрле пурăнса, удмуртсемпе тата комипе, çаплах тутарсемпе, чăвашсемпе тата вырăссемпе çыхăнусем тытнă май туçи марисенчен урăхларах, уйрăмах чĕлхере, хуçалăх ĕçĕ-хĕлĕнче, кулленхи пурнăçра, чун хавалĕпе, менталитетпе, пулса кайнă.
Вязьма (Уводь юппи)
Вязьма  — Раççей территоринчи юханшыв. Иваново облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Уводь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 86 км, бассейн лаптăкĕ 827 км2.
Каçăсем
Категори:Иваново облаçĕн юханшывĕсем
Физикăлла палăрăм
Физикăлла палăрăм (япалалăхăн), нумайлă хисепре Физикăлла палăрăмсем — япалалăхăн   химилле хире-хирĕç вăйăма кĕнин тулашĕнчи кăтартăвĕсем: шăрану температури, вĕрев температури, нӳнек, йăвăлăх, диэлектрикла витереслĕх, ăшă шăнăçтарăш, ăшă яраслăх, электро яраслăх, сорбци, тĕс, концентраци, эмисси, юхаслăх, хытăлăх, тÿсĕмлĕх, пиçĕлĕх, индуктивлăх, радиоактивлăх.
Асăрхавсем
*
Керча-Ты-Вис
Керча-Ты-Вис — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Коротаиха юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 55 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Заликов кӳлли
Заликовское — Раççей территоринчи кӳлĕ. Тĕвер облаçĕнче вырнаçнă. Торопа юханшыв юхса кĕрет, Торопа (юханшыв) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 4,87 км².
Керча-Ты-Вис
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Заликов кӳлли
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тĕвер облаçĕн кӳллисем
Керча-Ты-Вис
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Выдровка (юханшыв)
Выдровка  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Киевский Еган юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  82 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Керча-Ты-Вис
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Выдровка (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
П. эрч. 44
Çавăн пекех
Категори:Çулсем
Цуг (кантон)
Цуг (Zug, Zoug, Zugo, Zug, Tugium) — Швейцарин вăта пайĕнчи нимĕç чĕлхиллĕ кантон. Администраци центрĕ — Цуг. Пурăнан халăх йышĕ — 116 575 çын (18-мĕш вырăнта (2012). Лаптăк — 239 км². Кантон 11 коммунăна пайланать. Питĕ йышлă, питĕ пуян кантон.
Географи
Лаптăкĕ 239 км² (24-мĕш вырăн).
Кун-çулĕ
Кантон швейцар конфедерацине 1352 çулта кĕнĕ.
Администрациллĕ пайланăвĕ
Кантон 11 коммунăран тытăнса тăрать:
Каçăсем
Категори:Цуг (кантон)
Тури Мельничная
Тури Мельничная — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Нюрса юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  103 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Чулым кĕнинчен Кеть таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Чулым, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Ирĕклĕн ӳкнин хăвăртланăвĕ
Ирĕклĕн ӳкнин хăвăртланăвĕ  — уйрăм ĕскерĕн йывăрлăх вăйне кура пулакан хăвăртланăвĕ, енчен те урăх нимĕнле вăйсем те çук пулсан. Инерциаллă мар пуçлав тытăмĕсенчи куçăмăн танлăхĕпе килĕшуллĕн, ирĕклĕн ӳкнин хăвăртланăвĕ хисепĕпе масса пĕрчи объект çине витерекен йывăрлăх вăйĕпе тан.
Çĕр планетăн çийĕ çинчи ирĕклĕн ӳкнин хăвăртланăвĕ
g
(ытларах чухне «же» тесе калаççĕ) экваторти 9,780 м/с² капран пуçласа географилле полюссенчи  9,82 м/с² таран улшăнать. Стандартлă («нормаллĕ») кап, пĕрчĕсен тытăмне ăсталанă чухне йышăннăскер, ак çакăнпа тан: g
= 9,80666 м/с². Ку
Асăрхавсем
Категори:Физика Категори:Механика Категори:Классикăлла механика Категори:Вăй Категори:Хăвăртлану
Сядма-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Джоуль — Ленц саккунĕ
Сăмахсемпе саккуна çапла кăтартма пулать :
Сить
Сить — Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Рыбинск шыв усравĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 159 км, бассейн лаптăкĕ 1900 км2.
Джоуль — Ленц саккунĕ
Улшăнусăр электро ток юхнă чухне талккăшăн калăпăшĕн пĕрчинче тухакан ăшăн хăвачĕ ток йăвăлăхне электро уй хиврелĕхĕ çине хутланипе тан
Математикăлла вара вăл ак çакнашкал формăпа курăнать: кунта w — калăпăш пĕрчинче тухакан ăшăн хăвачĕ, \vec j — электро ток йăвăлăхĕ, \vec E — электро уй хиврелĕхĕ, σ — талккăшăн яраслăхĕ, пăнчă вара скалярлă хутлавлăха кăтартать.
Сить
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Джоуль — Ленц саккунĕ
Саккуна, çинçе пралук чухне, çавăн пекех, интеграллă формăпа калама пулать :
Вăхăт пĕрчин хушшинче электро вăчăран уйрăм пайвырăнĕнче тухакан ăшăн шутлавлăхĕ çавăнти электро токăн иккĕмĕш капашне электро хирĕçтăру çине хутланипе пропорционаллă.
Интеграллă форма чухнехи математикăлла çырав кунта dQ — dt вăхăт хушшинче тухакан ăшă, I — ток вăйĕ, R — хирĕçтăру, Q — t_1 вăхăтран пуçласа t_2 вăхăтчен тухакан ăшăн тулли шутлавлăхĕ. Ток вăйĕ тата хирĕçтăру улшăнусăр чухне: Ом саккунĕ хута кайсан, эквивалентлă формулăсем пулаççĕ:
Асăрхавсем
Категори:Электро Категори:Физика саккунĕсем Категори:Ăшă Категори:Джеймс Джоуль Категори:Эмилий Ленц
Мартиг
Мартиг (Martigues) — кӑнтӑр-хӗвелтухӑҫ Францири коммуна тата хула, Прованс — Альпсем — Сенкер Ҫыран регионӗнчи, Буш-дю-Рон департаменчӗ, Истр тавралӑхӗ, ҫавӑн пек ятлӑ кантонӑн административлӑ тӗп хули.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Суворов (фильм)
Суворов (Суворов) — Мосфильм киностудире Всеволод Пудовкин режиссёр 1940 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1940 çулхи фильмĕсем Категори:ССРП биографи фильмĕсем Категори:1790-мĕш çулсенчи истори фильмĕсем Категори:ССРП вăрçă фильмĕсем Категори:Раççей империйĕ пирки фильмсем Категори:Александр Суворов Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:Михаил Доллерĕн фильмĕсем Категори:«Мосфильм» студин фильмĕсем Категори:Наполеон вăрçисем пирки фильмсем
Власенко Иван Афанасьевич
''Власенко Иван Афанасьевич Власенко Іван Опанасович'' — (22.12.1907(9)-29.09.1995), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 8-мĕш гварди çарĕн 47-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 137-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн командирĕ, гварди подполковникĕ.
Ауновская Ольга Константиновна
Ауновская Ольга Константиновна (1925 çулхи карлач уйăхĕн 29-мĕшĕ, Киев облаçĕ, Каменка ялĕ — 2010 çулхи нарăс уйăхĕн 22-мĕшĕ, Киев) – сăвăç, журналист, Украинăри (Киев хули) тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕн регионри организацийĕн аслă представителе, Николай Рерих ячĕллĕ премин лауреачĕ.
Пурнăçĕ
1925 çулта карлач уйăхĕн 29-мĕшĕнче Киев облаçĕнчи Каменка ялĕнче çуралнă. 1942 — 1945 çулсенче Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче пулнă, сержант çар хисепне çитнĕ.
Вăрçăран тавăрăнсан Киеври геологи техникумра вĕреннĕ. 1947 çулта Т.Г. Шевченко ячĕпе хисепленекен Киеври патшалăх университетĕнчи журналистика факультетне вĕренме кĕнĕ. 1952 çулта университета пĕтĕм пиллĕкпе вĕренсе тухнă. Вĕреннĕ чухнех ĕçлеме пуçланă. 1948 — 1952 çулсенче Украина Ăслăлăх Академинче корректор, редактор, тата асла редактор пулса ĕçленĕ.
1952 — 1959 çулсенче «Киевская правда» хаçатăн литература редакторĕ пулнă.
1957 çултанпа СССРăн журналистсен союзĕн членĕ.
1959 çулта Мускава кайнă, «Ленинское знамя» хаçатăн корреспондент пулна.
1962 çулта Киева тавăрнă, Украинăн радиокомитет редакторĕ пулса ĕçленĕ.
1995 çултан О.К. Ауновская Украинăри (Киев хули) тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕн регионри организацийĕн аслă представителе.
1991 — 2010 çулсенче Тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕн издательствинче О.К. Ауновскаян кĕнекисем Шупашкарта тухнă.
1984-1991 çулсенче унăн статйисемпе сăвăсем «Советская Чувашия», «Тракторостроитель», «Грани» хаçатсенче пичетленнĕ.
Каçăсем
Категори:Сăвăçсем, алфавитпа Категори:Çыравçăсем, алфавитпа Категори:Журналистсем
Мерзкая (Светица юппи)
Мерзкая  — Раççей территоринчи юханшыв. Кострома облаçĕ, Вологда облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Светица юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 13 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кострома юханшыв пуçĕнчен Исады ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Атăл юпписен бассейнĕ Рыбинск шывуправĕнчен Хура Атăл кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл, Куйбышев шывуправĕ таран(Хура Атăл бассейне кĕртмесĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кострома облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Медовка (Кара юппи)
Медовка — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кара юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 4 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Золотница юханшывĕн бассейнĕн Çурçĕр-тухăç чиккинчен Воронов сăмсахĕччен (Çурçĕр Двина юханшывсăр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Вычегдăпа Кĕçĕн Çурçĕр Двина пĕрлешинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ  — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Лёскин Борис Вульфович
Каçăсем
Категори:1923 çулта çуралнисем Категори:Кăрлачăн 5-мĕшĕнче çуралнисем Категори:2020 çулта вилнисем Категори:Нарăсăн 21-мĕшĕнче вилнисем Категори:Совет-япон вăрçине (ССРП) хутшăннисем Категори:Пайăр çынсем:Товстоногов ячĕллĕ ДМТ Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинчи сапёрсем
Улăм кӳлли
Улăм кӳлли —  Раççей территоринчи кӳлĕ. Тĕвер облаçĕнче вырнаçнă. Торопа юханшыв юхса кĕрет, Торопа (юханшыв) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 8 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тĕвер облаçĕн кӳллисем
Катна
Катна е Гатна — бронза ĕмĕрĕнчи хула. Хальхи Сири территоринче, Дамаскран 200 км çурçĕрелле вырнаçнă пулнă, халĕ унта Телль-Мишриф сăрчĕ пур. П. эрч. 2-мĕш пинçуллăхĕн пĕрремĕш пайĕнче регионри паллă патшалăхăн тĕп хули шутланнă, çав пинçуллăхăн иккĕмĕш пайĕнче те унченхи юлашки хăвачĕ упранса юлнă.
Хулан курăнакан ишĕлчĕкĕсем 1 км² яхăн лаптăк йышăнаççĕ. Тель акшарлă плато хĕрринче вырнаçнăскер, хăйĕнпе Сири пушхирĕпе Хомс айлăмне уйăрать.
Каçăсем
Категори:Авалхи Сирири хуласем тата патшалăхсем Категори:Сирири археологи Категори:Çывăх Тухăç бронза ĕмĕрĕнче Категори:Аморейсем Категори:Аморей хулисем тата патшалăхĕсем Категори:Çывăх Тухăçри çухалнă хуласем Категори:Телли
Тимурпа унăн команди (фильм, 1940)
Тимурпа унăн команди (Тимур и его команда) — Союздетфильм киностудире Александр Разумный режиссёр 1940 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Шполебах
Шполебах — Германи территоринчи юханшыв. Гессен территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12,1 км, бассейн лаптăкĕ 25,919 км2.
Каçăсем
Категори:Гессен юханшывĕсем
Чăмчам
Чăмчам, е чăмчам курăк, çавăн пекех, кулленхи калаçура, тĕрлĕ фонетикăлла вариантсем пур (чĕмчĕм, чăмчăм тата ытти те, Polýgonum) —  пĕр- е темиçе çул ÿсекен  курăкла ӳсентăрансен речĕ, сайра хутра çурма тĕм е лиана пек пулать;   текен  йышран, мĕнпурĕ 200 ытла  тĕс шутланать, тĕнчипех анлă сарăлнă. Культурăра 20 ытла тĕспе усă кураççĕ.
Ăславри ятăн этимологийĕ: πολλόν — «нумай», тата  — «кĕтес», çапла вара — нумайкĕтеслĕх.
Каçăсем
Категори:Хуратул йышшисем Категори:Курăксем Категори:Евразири флора Категори:Çурçĕр Америкăри флора Категори:Çаран ӳсентăранĕсем Категори:Ӳсентăрансем, алфавитпа
Неримъю
Неримъю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Укъю юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 34 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Вяла
Вяла  — Раççей территоринчи юханшыв. Мурман облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Умба (юханшыв)|Умба юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 37 км, бассейн лаптăкĕ 852 км2.
Бородин Иван Фёдорович
Бородин Иван Фёдорович — ( 1925-25.04.1945), 1-мĕш Украина фрончĕн 21-мĕш çарĕн 1-мĕш гварди кавалери корпусĕн 2-мĕш гварди кавалери дивизин 7-мĕш гварди кавалери полкĕн пулемётчикĕ, гварди красноармеецĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27.
Кобыла-Яга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Вяла
Каçăсем
Категори:Мурман облаçĕн юханшывĕсем
Кобыла-Яга
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Çуну
Çуну, е Çунни — физикăлла-химилле кăткăс процесс.
Литература
* Категори:Химилле физика
Литофитсем
мини|лат. Saxifrága oppositifólia — паллӑ литофитлӑ ӳсентӑран
Литофитсем (ав.-грек. λίθος «чул» + φυτόν «ӳсентӑран»), е петрофитсем (грек. πέτρα «чул») — чуллӑ вырӑнсенче ӳсекен ӳсентӑрансем.
Каҫӑсем
Категори:Ӳсентăрансен экологийĕ
Кикенек
Кикенек (Bídens) —  йышри  трибăри курăкла ÿсентарансен речĕ.
Тĕссем
Базăсен The Plant List панăлăхĕ (2013) тăрăх, ретре 249 тĕс. Вĕсенчен хăшпĕрисем:
Каçăсем
Категори:Ӳсентăрансем, алфавитпа
Каяш
Каяш — тăвăмлăх процесĕ хыççăн, мĕнле те пулсан ĕçсене тусан, пулăшусем кÿрсен тата усăкураслăх пулнă майăн капланакан япаласем тата япалалăхсем.
Каçăсем
Категори:Утилизаци тата каяшсене майлаштарни Категори:Экологи Категори:Гарбологи Категори:Каяшсем
П. эрч. 46
Пулнисем
Хань тата Хунну:
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Вянть-Кор
Вянть-Кор — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ват-Еган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  111 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Дробаха Анатолий Иванович
Дробаха Анатолий Иванович  — (19.10.1924-08.12.1984), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 5-мĕш тапăнакан çарĕн 9-мĕш перевçĕсен корпусĕн 301-мĕш перевçĕсен дивизин 823-мĕш артиллери полкĕн оруди командирĕ, старшина.
Пойма (юханшыв)
Пойма — Раççей территоринчи юханшыв. Тинĕсçум Ен территорипе юхать. Юханшыв Баклан бухти юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 38 км, бассейн лаптăкĕ 84,5 км2.
Каçăсем
Категори:Тинĕсçум Енĕн юханшывĕсем
Рязанов Алексей Константинович
Рязанов Алексей Константинович  — ( - ), Çурçĕр Кавказ фрончĕн 4-мĕш сывлăш çарĕн 287-мĕш пĕтерекен авиаци дивизин 4-мĕш пĕтерекен авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ,2-мĕш Балтиçум фрончĕн 15-мĕш сывлăш çарĕн 14-мĕш пĕтерекен авиаци корпусĕн 185-мĕш пĕтерекен авиаци дивизин 4-мĕш пĕтерекен авиаци полкĕн командир çумĕ, майор, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,Рязанов Алексей Константинович. Наградные листы. Страницы:    тата. Указ датисем - 24.08.1943, 18.08.1945.
Иссел
Иссел, Исеял (Исайкино), — Ăренпур облаçĕн Абдулино районĕнчи ял. Çавăн пекех тепĕр чухне Исеяль, Исеялĕ, Исъел тенисем тĕл пулаççĕ. Анчах та вĕсене вариантсем темелĕх çук. Пурте пĕр япаланах пĕлтереççĕ.
Ял йышĕ, тытăмĕ
2010-мĕш çулта ялта (?) çын пурăннă.
Урамсем. Вĕсен вырăсла ячĕсем: Заречная улица Нагорная улица, Парковая улица, Улица Победы, Улица Правды, Речная улица, Тупой переулок, Школьная улица. Чăвашла ятсем паллă мар.
Тетелте ял пирки мĕн калани
<Куçару: >
Каçăсем
Категори:Абдрахманово районĕн пурăнан вырăнĕсем Категори:Чăвашсем
Гусько Алексей Васильевич
Гусько Алексей Васильевич — (27.06.1925-01.04.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 15. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 4-мĕш гварди кавалери корпусĕн 10-мĕш гварди кавалери дивизин 183-мĕш гварди артиллери-миномёт полкĕн артиллери орудин тĕллекенĕ, гварди сержанчĕ.
Арамалăх
Арамалăх, арама — организмсен репродукци (ĕрчев) тĕлĕшпе мĕнле вырăн йышăннине кура палăртакан ушкăнĕ. Çавăн пекех аçа-амалăх теме те пулать, анчах та, калăпăр, çын тĕлĕшпе апла калама меллех мар темелле.
Каçăсем
* Категори:Биологи
Охват (кӳлĕ)
Охват — Раççей территоринчи кӳлĕ. Тĕвер облаçĕнче вырнаçнă. Нетесьма, Волкота юханшыв юхса кĕрет, Анăç Двина (юханшыв) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 13,6 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тĕвер облаçĕн кӳллисем
Варда
(174567) Варда (Varda) - транснептун объект. 2003-мĕш çулхи çĕртме, 23 Джеффри Ларсен уçнă. Абсолютлă çăлтăр виçи 3,8. 2014-мĕш çулта Варда ят панă.
Спутник
2011-мĕш çулта Вардăн 4200 км спутникĕ пуррине палăртнă, ун диаметрĕ 376 км яхăн. Вардăпа пĕрле спутникне Ильмарэ ят панă(Varda I Ilmarë) — Вардаăна пулăшаканан ячĕпе.
Каçăсем
Категори:Планетăсемпе астероидсен ячĕсем Категори:Карлик планета кандидачĕсем
Кăкăр шăмми
Кăкăр шăмми (sternum, στέρνον) — скелет элеменчĕ.
Вуламалли
Категори:Лаптак шăмăсем Категори:Кăкăр кăшкарĕн шăммисем
Катем
Катем — çын е чĕрчун евĕрлĕ тунă кĕлетке. Пахчара вĕçенкайăксене хăратма кăларса тăратнă çавнашкал кĕлеткене катемпи теççĕ.
Каçăсем
Категори:Йăла-йĕрке Категори:Катем
Бар (Цуг)
Бар (Baar) — Швейцарири коммуна, Цуг кантонне кĕрет.
Халăх йышĕ — 21548 çын (2007). Официаллă код — 1701.
Юридицилле пăркаланмилĕх
Юридицилле пăркаланмилĕх — саккунпа ним пăркаланмасăр тума палăртнă ен.
Каçăсем
Категори:Тивĕç-ирĕк Категори:Пăркаланмилĕх
Ыйхă
Ыйхă — физиологилле тăрăм.
Сядор-Яха
Сядор-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ, Ненец АО,Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Кара тинĕсĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 164 км.
Ыйхă
Унсӑр пуҫне, "ыйхӑ" сӑмаха "пирӗн эрӑри т.фазан хушшинче йӗркеленекен сӑнарсен (фазансен хӑвӑрт ыйхӑ") йӗрки теҫҫӗ, ҫав сӑнарсене ҫын асра тытма пултарать, тӗлӗк вӑл.
Сядор-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Ыйхă
Яланхи ыйхӑ ыттисенчен уйрӑлса тӑрать: чӗрчунсен — анабио тата гипнотизм ыйхинчен, кумаран, тӑнран кайнинчен, летарги ыйхинчен.
Сядор-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Ыйхă
Ҫывӑрас умӗнхи ыйхӑ-ҫывӑрас умӗн ыйхӑ вӑраннипе вӗҫленет.
Тӗлӗк историйӗ
Унччен тӗлӗк теорийӗсем нумай пулнӑ, вӗсем ҫутҫанталӑка, физиологине тата медицинӑна аталантарнӑ май йӗркеленнӗ. "Наукӑна тӗлӗкри" историре М.М. Манассина (1843-1903) тӗпчевӗсем, И. Р. Турханов физиологӑн вӗренекенӗсем пысӑк пӗлтерӗшлӗ пулчӗҫ. 1870-мӗш ҫулта вӑл анкартинчи организмшӑн ыйхӑ пӗлтерӗшне вӗреннӗ те организмшӑн ыйхӑ апатран кирлӗрех тесе пӗтӗмлетӳ тунӑ. И.П. Павлов тӗлӗкӗн наука теорине пуҫ миминче пуҫ миминче хускану тата пӑтрану уйрӑм нервисем пулнине кӑтартса панӑ.
Тӗлӗкӗн ҫутҫанталӑкӗ ҫинчен ХАЛЬХИ представленисене ПУҪ мимин биоэлектрика активлӑхне (электроэнцефалограмма, ЭЭГ), шӑши (электромиограмма, ЭМГ) тата глаз (электроокулограмма, ЭГ) регистрациленӗ хыҫҫӑн XX ӗмӗрӗн иккӗмӗш ҫурринче йӗркеленнӗ. Ку енӗпе пысӑк ҫитӗнӳсем тунӑ: 1950-мӗш ҫ. Н.Клейман, У. Демент (АПШ) тата М. Жуве (Франци) "парадокс ыйхин"пулӑмӗсем.
Ыйӑхӑн физиологи уйрӑмлӑхӗсӗр пуҫне, унӑн психологи уйрӑмлӑхӗсене тӗпчеҫҫӗ. Ҫавна валли ыйхӑ пахалӑхне субъективлӑ хакламалли меслетсем пур, вӗсем шутне, сӑмахран, ҫакӑн пек ыйтусем кӗреҫҫӗ: ыйхӑсӑр ирттернӗ чухне ыйхӑ пахалӑхне хаклама ч.Морин туса хатӗрленӗ ыйхӑ индексӗ; Глазго ҫывӑрас умӗн шухӑшсене тытса тӑмалли к. Харви тата к. Эспи туса хатӗрленӗ, вӑрах инсменире ҫывӑрса кайма чӑрмантаракан ыйхӑ умӗн к. Харви тата к. Эспи.
Ҫӗнӗ вӗренӳ енӗпе генсем, урӑхла каласан, ыйхӑпа ҫыхӑннӑ ӗҫсем, ӗҫлеҫҫӗ. Сӑмахран, 2017 ҫулхи апрель уйӑхӗнче Вашингтон штатӗнчи Университет экспериментсен результачӗсене пичетлесе кӑларнӑ, вӗсем тӗлӗрсе кайса шӑшисен экспрессийӗпе Е ГЕНА FABP7-мӗш экспрессипе ҫыхӑннине кӑтартса панӑ, ҫав шутра сӗтпе ӳстерекен 3 тӗрлӗ йышши ҫынна та кӗртнӗ. Ҫав гена сиенленсен тытӑнчӑклӑ тӗлӗк ытларах палӑрнӑ.
1984 ҫулта Джеффри Холл тата Майкл Росбаш мушк-дрозофилсем ҫинчи тӗпчевсем ирттернӗ, вӗсем циркад ритмисене тӗрӗслесе тӑракан механизмсене асӑрхас тесе моликулярлӑ механизмсене тупса палӑртнӑ тата 1984 ҫулта ҫак механизмсене йӗркелекен тата управляющи ген секвенировкӑлама та пултарнӑ. Ген белка РER (АНГЛ) синтезшӑн хуравлать.) ҫӗрлехи вӑхӑтра пухӑнса ӗҫлекен тата пухӑннӑ ҫын. Синтез процесӗн пӗр-пӗр концентрацине пурнӑҫланӑ чухне PER блокировкӑсене пӑрахӑҫланӑ тата синтеза ҫӗнетнӗ кун хушшинче майӗпен-майӗпен арканса пырать, ҫакӑ ВАРА PER тӑрӑх ИНГИБИТОР йӑлли туса хатӗрлет тата талӑкри 24 сехет ярӑмӗ лайӑхланса пырать. Майкл Янг 1994 ҫулта клеткӑллӑ сехетсен тӗрӗс шухӑш-кӑмӑлне тивӗҫтерекен тата темиҫе белок ӑсталанӑ. Ҫак открытисемшӗн 2017 ҫулта физиологи е медицина енӗпе нобель премине айӑпланӑ.
Ӑнкаруллӑ тӗлӗк
Тепӗр чухне ҫывӑракан ҫын хӑй тӗлӗкре пулнине хӑй те лайӑххӑн тавҫӑрса илме пултарать. Ку вӑл тӗрлӗ тренировкӑсем хыҫҫӑн та йӗркеллӗ пулма пултарать. Ҫавӑн пек туйӑма ӑнланса илнӗ тӗлӗк теҫҫӗ.
Тӗлӗкри сывлӑш
Ача ҫывӑрнипе сывланин тӗрлӗ формисем хушшинчи ҫыхӑну пур. Ача ыйхи вӑл-пӑсӑлнӑ чухне уҫӑмлӑрах пурнӑҫланакан лару-тӑру, хӑш-пӗр чухне ҫак пӑсӑлусене ыйхӑ вӑхӑтӗнче ҫеҫ палӑртаҫҫӗ.
Сайтсем
Категори:Нерв системин физиологийĕ  *
Атăл сутă-илӳ çулĕ
Атăл, е Атăл-Балти сутă-илӳ çулĕ — Скандинавие Халифатпа çыхăнтаракан ирхи вăтам ĕмĕрсенче Авалхи Руçре пулнă 3 мăн юханшыв тăрăх çулĕсенчен пĕри.
Литература
Категори:Атăл тăрăх карапсем çӳрени Категори:Сутă-илӳ çулĕсем Категори:Хасар хаканлăхĕ Категори:Викингсен тапхăрĕ Категори:Атăлçи Пăлхар Категори:Авалхи Руçĕн экономики Категори:Варягсем Категори:Шыв тăрăх çулсем
Мела
Мела — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Ручьи юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 41 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 38 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Золотница юханшывĕн бассейнĕн Çурçĕр-тухăç чиккинчен Воронов сăмсахĕччен (Çурçĕр Двина юханшывсăр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Вычегдăпа Кĕçĕн Çурçĕр Двина пĕрлешинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ  — Çурçĕр Двина.
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Тури Моховая
Тури Моховая — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Парбиг юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  152 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Хилок (юханшыв)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Ангара-Байкал бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Хилок пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Селенга (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Байкалхыç Ен юханшывĕсем Категори:Буряти юханшывĕсем Категори:Селенга юпписем
Сарагожа
Сарагожа — Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Молога  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 53 км, бассейн лаптăкĕ 918 км2.
Каçăсем
Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем
Рассказиха
Рассказиха — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Заломная юппин сылтăм çыранпа вăрринчен 1 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Якуб ибн Нуман
Якуб ибн Нуман (çавăн пекех Якуб ибн Номан, Якуб бен-Номан пек те çыраççĕ, Пăлхар Казийĕ теççĕ, XII ĕмĕр) —  "Пăлхар историйĕ" кĕнекен (XII ĕмĕр) авторĕ.
Лястьма
Лястьма —Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Кисан облаçĕ, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Вад юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 109 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Якуб ибн Нуман
Пурнăçĕ
Паллă мар.
Лястьма
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă Темников хулинчи Шыв виçекен постран вăрриччен,Цна юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Якуб ибн Нуман
Пултарулăхĕ
"Пăлхар историйĕ" кĕнекесĕр пуçне (XII ĕмĕр) урăх ним те паллă мар. Анчах та асăннă кĕнеке те паянхи кунччен сыхланса юлман.
Лястьма
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Якуб ибн Нуман
Асăрхавсем
Категори:XII ĕмĕрте çуралнисем Категори:XII ĕмĕрте вилнисем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Авалхи чăваш сăвăçисемпе юрăçисем Категори:Атăлçи Пăлхар
Лястьма
Каçăсем
Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Кисан облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Шпрелер-Бах
Шпрее — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Байенбургер Штаузе юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 4,089 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Коротаиха
Коротаиха — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Печора тинĕсĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 199 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Горелая (Лымбелька юппи)
Горелая  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Лымбелька юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  51 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Çÿп-çап машшынĕ
Çÿп-çап машшынĕ — çÿп-çап турттарма майлаштарнă машшын.
Ку сăмаха («машшын») шăпах çакнашкал формăпа усă курнăскерсенчен пĕри — Вениамин Пехил поэт (вăл машшын тата çын сăмахсене рифмăлама юратнă)[çăлкуçа кăтартмалла].
Сăмахăн орфографине илес пулсан вара, ăна "çын", "арçын", "краççын", "карçын" йышши сăмахсемпе танлаштарма пулать.
Çавăн пекех шын (сăмахран, "шынлă урапа" ) сăмаха пăхăр.
Ытти тĕслĕхсем
Пĕлсе çитĕн тĕрлĕрен
Машинсем эс, тĕпчесен. (Петĕр Хусанкай)
Каçăсем
Категори:Каяшсем Категори:Çăклăх машшынсем Категори:Экологи
Ниавож
Ниавож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Лун-Вож юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Пирос
Пирос — Раççей территоринчи кӳлĕ. Новгород облаçĕ, Тĕвер облаçĕнче вырнаçнă. Валдайка, Березайка юханшыв юхса кĕрет, Березайка (юханшыв) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 31,2 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Новгород облаçĕн кӳллисем Категори:Тĕвер облаçĕн кӳллисем
Власенко Илья Архипович
''Власенко Илья Архипович Уласенка Ілья Архіпавіч'' — (19.07.1902(6)-11.05.1963), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 60-мĕш çарĕн 75-мĕш гварди перевçĕсен дивизин политотдел пуçлăхĕ, гварди полковник.
Бородин Леонид Григорьевич
Бородин Леонид Григорьевич — (01.07.1925-04.02.2015), 1-мĕш Беларуç фрончĕн 5-мĕш тапăнакан çарĕн 6-мĕш татса тухакан артиллери корпусĕн 14-мĕш артиллери дивизин 169-мĕш çăмăл артиллери бригадин 1137-мĕш çăмăл артиллери полкĕн оруди тĕллекенĕ, кĕçĕн сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 31.
Кăкăр хăвăлĕ
Кăкăр хăвăлĕ (cavum thoracis) — кăкăр кăшкарĕпе тата диафрагмăпа чикĕленсе тăракан анатомилле хăвăл (вырăн). Вăл, паллах, пушă мар, — унта тĕрлĕ органсем (чĕре, ӳпке) вырнаçнă.
Вуламалли
Категори:Этем ӳт-пĕвĕн хăвăлĕсем Категори:Кăкăр кăшкарĕ Категори:Этем анатомийĕ
Сучжоу Цифры
Сучжоу или хуама цифрисем 花碼 — вуннăллă число çырмалли системи, ĕлĕк авал Китайра тата Рюкю патшалăхĕнче пулнă.
мини|Сучжоу цифры (蘇州碼子 или 苏州码子: sūzhōu mǎzi) мини|Хăма çинче çырмалли ĕлĕкхи китайсен цифрăсем
Истори
Сучжоу цифрисем - пӗртен-пӗр сыхланса юлнă система патаксемпе шутламаллы шучĕ. Ку система цифрӑсен авалхи системин никӗсӗ ҫинче йӗркеленнӗ, вӗсене шут хӑми ҫине патаксемпе кӑларса хунӑ.
Пăхăр тата
Ĕлĕкхи Китайри Математики
Корбей-Эсон
Корбей-Эсонн (Corbeil-Essonnes) — Францири коммуна тата хула, Эсон департаменчӗ, Эври тавралӑхӗ, икӗ кантонӑн административлӑ тӗп хули. Халӑхӗ	42 456 ҫын (2009).
Местыш
Местыш — Раççей территоринчи юханшыв. Кострома облаçĕ, Вологда облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Обнора юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 63 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кострома юханшыв пуçĕнчен Исады ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Атăл юпписен бассейнĕ Рыбинск шывуправĕнчен Хура Атăл кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл, Куйбышев шывуправĕ таран(Хура Атăл бассейне кĕртмесĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кострома облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Имоложье
Имоложье — Раççей территоринчи кӳлĕ. Тĕвер облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, Рудинка юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 7,63 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тĕвер облаçĕн кӳллисем
Местная (Сюзьма юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Золотница юханшывĕн бассейнĕн Çурçĕр-тухăç чиккинчен Воронов сăмсахĕччен (Çурçĕр Двина юханшывсăр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Вычегдăпа Кĕçĕн Çурçĕр Двина пĕрлешинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ  — Çурçĕр Двина.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем
Электрошок (кĕнеке)
«Электрошок» (Électrochoc) — Лоран Гарнье (мусăçă, диджей, радиоертӳç, продюсер тата F-Communications лейбл пĕрхарпăрçи) автобиографийĕ, Давид Брен-Ламбер журналистпа пĕрле çырнă. 2003 çулта Flammarion издательство кăларнă. 2013 çулта тепре, хушса тата тӳрлетсе, пичетленĕ.
Каçăсем
Категори:Кĕнекесем, алфавитпа Категори:Кĕнекесем, мусăк пирки
Газимур
Газимур  — Раççей территоринчи юханшыв. Байкалхыç Ен территорипе юхать. Юханшыв Аргунь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 592 км, бассейн лаптăкĕ 12100 км2.
Каçăсем
Забайкальский край
Дробязко Василий Иосифович
Дробязко Василий Иосифович  — (11.02.1920-19.12.1990), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 16. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çурçĕр-Кавказ фрончĕн 56-мĕш çарĕн 2-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 1-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн перевçи, гварди ефрейтор.
Коротаиха-Юнко
Коротаиха-Юнко — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Коротаиха юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 178 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Юматов
Юма́тов — вырăс хушамачĕ. Паллă çынсем:
Ляча (Явас юппи)
Ляча  —Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Кисан облаçĕ, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Явас юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 33 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 51 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă Темников хулинчи Шыв виçекен постран вăрриччен,Цна юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Кисан облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Таловка
Таловка — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв КАР/ОБЬ/3550/266    юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Карасук (юханшыв)
Юханшыв херринче Карасук хули, Красноозёрское паç, Кочка тата Петропавловка салисем вырнаçнă.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Тирĕк кӳлли тата Бурла бассейнĕ. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Обьпа Иртыш хушшинчи юхăмсăр облаç.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Чĕмпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Силлиманит
Силлиманит — минерал, алюминий силикачĕ. Хими формули — (Al2O3)(SiO2). Бенджамин Силлиман (1779—1864) американ химикне чысласа ятне панă.
Характеристика
Тĕсĕпе сăрă, сăрă-шурă, çутă-хăмăр, çутă-симĕс. Çу е пурçăн пек ялтăр, кантăк евĕр витĕр курăнать. Чĕрнĕ хыççăн шурă йĕр юлать.
Хытăлăхĕ 6—7, тачăлăхĕ — 3,23—3,25.
Ромбла сингониллĕ кристаллсем пулаççĕ, тикĕс мар катăлать. Симметри класĕ — ромб-бипирамидаллă — mmm. Тĕнĕлсем хутшăнăвĕ — 0,979 : 1 : 0,757. Çыпăçтарулăхĕ — тĕнĕлпе параллеллĕ (010). Агрегачĕсем — сӳсленчĕк, çыхланчăк.
Хĕртсен те ирĕлмест, йӳçекре те ирĕлмест.