cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чашкино
Чашкино — Пушкăрт Республикин Калтаси районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 113  çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452871, ОКАТО кочĕ — 80233803006.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Калтаси районĕ
Пюи-де-Дом
Географи
Департамент лаптăкĕ 7 970 км² танлашать, ытларах енĕпе сăртлă-туллă вырăнсем. Департамент урлă Алье тата Дордонь юханшывсем юхаççĕ.
Истори
Пюи-де-Дом — 1790 çулхи пуш уйăхĕнче пулса иртнĕ Францин Аслă революциĕ вăхăтĕнче йĕркеленĕ чи пĕрремеш департаментсем шутне кĕрет. Овернь провинци çĕрĕсем çинче йĕркеленнĕ. Малтан департамент ячĕ Мон-д’Ор (Ылтăн ту пек куçать) пулнă, кайран вара вырăнти вулкан ятне панă.
Каçăсем
Категори:Франци департаменчĕсем
Çутпылăх
Çутпылăх, — Чăваш Республикин Шупашкар районĕнчи ял.
Çырмаен, Вăрман урамĕсем.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Шупашкар районĕн ялĕсем
Виннипег (кӳлĕ)
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Канада кӳллисем
Çĕр (пĕлтерĕшĕсем)
Çĕр:
Çирĕк
Çирĕќ (Alnus) — хурăн йышшшисен шутне кĕрекен 30 яхăн биологи тĕсне пĕрлештерекен йывăçсемпе тĕмсен йăхĕ.
Çĕр (пĕлтерĕшĕсем)
Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Çирĕк
Тĕсĕсем
Çак тĕсĕсем пурри паллă:
Гибричĕсем:
Каçăсем
Категори:Ӳсентăрансем Категори:Йывăçсем Категори:Хурăн йышшисем Категори:Сиплĕ ӳсентăрансем Категори:Капăрлатмалли ӳсентăрансем
Çырмапуç (пĕлтерĕшĕсем)
Çырмапуç:
Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Шĕшкĕ
'Шĕшкĕ - (Córylus)- Хурăн йышшисен шутĕнчи тĕмсен йăхĕ.
Ильгачев Иван Васильевич
ИЛЬГАЧЕВ Иван Васильевич (1902-1981)—рядовой,  Совет Союзĕн Паттăрĕ. Вăл Чĕмпĕр облаçĕăн Чĕмпĕр облаçĕн Кивĕ Хăлатка районĕ Чăваш Кăлатки ялĕнче çуралнă. Чăваш.
Кун-çулĕ
Çапăçусенче харсăр çапăçнăшăн ăна 30.10.1943 Совет Союзĕн Паттăрĕн ятне тивĕçтернĕ. 1981 çулхи çурлăн 2-мĕшĕнче Чĕмпĕр облаçĕн Кивĕ Хăлатка районĕнче вилнĕ. Кивĕ Хăлатка ялĕнче пытарнă.
Каçăсем
. Категори:1902 çулта çуралнисем Категори:1981 çулта вилнисем Категори:Чĕмпĕр облаçĕн Кивĕ Хăлатка районĕнче çуралнисем Категори:Чĕмпĕр облаçĕн Кивĕ Хăлатка районĕнче вилнисем
Шĕшкĕ
250px|left|thumb|Турци шĕшкин çулçисемпе мăйăрĕсем
250px|left|thumb|Ахаль шĕшкин çулçисемпе мăйăрĕсем thumb|Мăйăрсем
Ай-Ягорт-Игол
Ай-Ягорт-Игол — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 35 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Этнескер
Этнескер (Этнескеры) — Чăваш Республикин Сĕнтĕрвăрри районĕнчи ял.
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернин Шупашкар уесĕн Шешмер вулăсне кĕнĕ.
Каçăсем
Категори:Сĕнтĕрвăрри районĕнчи пурăнан вырăнсем
Синай çурутравĕ
thumb|Нил вăрри тата Синай çурутравĕ Сина́й çурутравĕ, Сина́й (شبه جزيرة سيناء, Shibh Jazirat Sina; סיני) — Хĕрлĕ тинĕсри çурутрав, Азипе Африка чиккинче вырнаçнă, Икĕпат территорин пайĕ. Территорипе Ази йышне кĕрет.
Кун-çулĕ
thumb| thumb| Çурутравăн çĕрне авалхи икĕпатсем Пĕрремĕш ăру тапхăрĕнчех алла илнĕ.
1260-1518 çулсенче территорие икĕпат мамлюкĕсем тытса тăнă, каярах темиçе ĕмĕр тăсăлăвне ăна турккăсен Осман империнче пулнă.
1916 çулта çурутрава Аслă Британие пăхăнакан Икĕпат айне лекет. Ун чухнех территорин Икĕпатпа Израилĕн халиччен те пурнăçра тухăç чиккине палăртса хунă.
1956 çулта, Суэц кризисĕ чухне, израильсем, акăлчансем тата французсем Суэц каналне Англипе Франци аллине тавăрасс тĕллевпе Синая кĕрсе каяççĕ. АПШ тата СССР хирĕçле пулнипе вĕсен кунтан чакма тивнĕ.
1973 çулта икĕпатсем Суэц каналне каçса Израиль çине тапăнаççĕ. Израиль икĕпат çарне каялла чактарать. Тепĕртакран Израиль каналран анăçалла тăнă çарне, çурутрава кĕртет.
Экологи
thumb|Мусор на побережье Çурçĕр Набэк çыранĕнчи çӳп-çап thumb|Пластик апăр-тапăрĕ Хĕрлĕ тинĕсре
Каçăсем
Категори:Синай
Вăрă (ботаника)
right|250px|thumb|Курăк вăрри Вăрă – курăксен тата ытти ӳсентăрансен ĕрчев пайĕ, вăл нумай клеткăллă тĕвĕ. Тĕвĕ çиелтен хупăпа витĕннĕ, ку ăна аманасран тата типсе ларасран сыхлать. Хупă айăнче тĕвĕ вырнаçнă. Вăл тĕвĕ тымарĕнчен, тунинчен, чăмăрĕпе вăрă тĕвĕлĕхĕнчен тăрать.
Ака, 6
Уявсем
Грецин Ирĕклĕх кунĕ (1821)
Пулса иртнĕ
right|80px|Лаура
Вăрă (ботаника)
Тӗрлӗ вӑрлӑх
Ҫутҫанталӑкра ҫав тери нумай тӗрлӗ вӑрлӑх пур, ӑна вӑрлӑхлӑх сӑран — сӑран тума тата ун ҫумне саппас пусма, аталану, формӑпа тата зародыш вӑрлӑхӗпе, ҫавӑн пекех ҫиелтен пӑхма-формӑпа, виҫепе, тӗспе, типпа, тӗрлӗ ӳсӗмпе (ҫӳҫ, летчик тата т.ыт. те) танлаштараҫҫӗ. Чи пӗчӗк калӑпӑшӗсем орхид тата чир ерекен вӑрлӑхсем пулаҫҫӗ; вӗсен йышӗ 0,001—0,003 ҫ. чи Пысӑк виҫепе сейшель пальмин Lodoicea maldiviica — диаметрлӑ темиҫе вун сантиметр тата 20 пине яхӑн масса кӗрет. Вӑрлӑхӑн тӗрлӗ формисем калама ҫук нумай. Пуринчен ытларах вӑрлӑхӑн шӑлавар е эллипсоидран тунӑ форми пур, час-часах пичке вӑрри, йӗке евӗр, кеглидлӑ, кӗре тӗслӗ, кӗрен тӗслӗ вӑрлӑхсем тӗл пулаҫҫӗ, вӗсем ҫара, путса пӗтнӗ, ҫӑмлӑ, ҫавӑн пекех яка е пӗркеленчӗк, хутланчӑк тата ытти те.
Ака, 6
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Кĕçĕн Пăла
Кĕçĕн Пăла е Тип Пăла (Хăр Пăла), — Чăваш Енри юханшыв, Пăлан сулахай юппи. Кĕçĕн Çĕрпӳел патĕнче пуçланать те хĕвелтухăçнелле юхса Патреккел патĕнче Пăлана юхса кĕрет. Тăршшĕ 45,4 çухрăм, бассейн лаптăкĕ 393,5 км2. Юпписен шучĕ вуннă патнелле.
Кĕçĕн Пăла хĕрринче Нĕркеç, Тĕвенеш, Янкасси, Курнавăш, Аслă Шăхаль, Кĕçĕн Шăхаль, Çĕнĕ Пăва, Кипеç, Тăрăм, Елчĕк, Тускел, Акчел, тата ялсем вырнаçнă.
Кĕçĕн Пăлана юхса кĕрекен пĕчĕк юханшывсен чи пысăкки-Таяпа.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Сĕве вăрринчен Элшел ялĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Атăл юпписен бассейнĕ Хура Атăлпа Сăр хушшинче. Юханшыв бассейнĕ - Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Раççей патшалăх реестăринчи данныйсем Государственный водный реестр РФ :
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн юханшывĕсем Категори:Пăла юпписем
Хваттер
Раҫҫей Федерацийӗн пурӑнмалли ҫурт — йӗр саккунӗсемпе килӗшӳллӗн хваттер-нумай хваттерлӗ ҫуртри структурӑллӑ пӗр пӳлӗм, ҫак ҫуртри пӗтӗмӗшле усӑ курмалли пӳлӗмсем патне тӳррӗн пырса тӑмалли майсене тата пӗр е темиҫе пӳлӗмрен тӑракан пӳлӗмсене, ҫавӑн пекех ҫав ҫуртра пурӑннипе ҫыхӑннӑ граждансен хуҫалӑхпа йӑли-йӗркине тата ытти нушисене тивӗҫтерме палӑртнӑ пулӑшу вырӑнӗсене тивӗҫтерет. Хваттерсем хӑйсем кашни гражданинӑн уйрӑм харпӑрлӑхӗ шутланаҫҫӗ, ҫавӑн пекех хваттер тытса тӑнӑ чухне хуҫин пур коридорсемпе, пусма картлашкисемпе е ҫуртӑн ытти пӳлӗмӗсемпе усӑ курма тивет.
Асăрхавсем
Категори:Пӳртсем
Атлантика енчи Пиреней
Географи
Департамент лаптăкĕ 7 645 км² танлашать. Департамент Пиреней сăрт системи тăрăхĕнче вырнаçнă, анăç енчи çыранĕсем Атлантика океанне тухаççĕ. Департамент урлă Адур, Бидассоа, Нивель, Уабиа юханшывсем юхаççĕ.
Истори
Атлантика енчи Пиреней — 1790 çулхи пуш уйăхĕнче пулса иртнĕ Францин Аслă революциĕ вăхăтĕнче йĕркеленĕ чи пĕрремеш департаментсем шутне кĕрет. Гиень, Гасконь, Беарн провинцисен çĕрĕсем çинче йĕркеленнĕ. 1969 çулхи юпа уйăхĕччен департамент Анат Пиреней ятлă пулнă.
Каçăсем
Категори:Франци департаменчĕсем
Абиш
Абиш — Пушкăрт Республикин Мишки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 93 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452085, ОКАТО кочĕ — 80244805002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мишки районĕ
Рекеев Алексей Васильевич
Рекеев Алексей Васильевич (1848, Кăнна Кушки, Пăва уесĕ, Чĕмпĕр кĕперни — 1932, Байглычево ялĕ, Елчĕк районĕ, Чăваш АССР) — чăваш çутлăхçи, чиркӳ тата этем пĕрлĕхĕн ĕçченĕ, миссионер, этнограф, педагог тата тăлмач, чăваш çырулăхĕпе литературин никĕсне хываканĕ.
Ачалăхĕ
Рекей Лекçейĕ Чĕмпĕр кĕпернин Пава уесĕнчи Кăнна Кушки ялĕнче (И. Я. Яковлевпа пĕр ялтах) çĕр ĕçтĕшĕн йышлă çемьинче çуралнă. Чăвашла тата тутарла калаçнма пĕлнĕ. Бурундук удел училищинче пĕлу пухнă.
Ача çулĕсенченех ''А. В. Рекеев'' пĕлӳ патнелле туртăннă. 1868 çулхи юпан 28-мĕшĕнче (чӳкĕн 9-мĕшĕнче) çуран çитмĕл çухрăм ытла утса, вăл Чĕмпĕре вĕренме çитнĕ, пĕр ялти хăйĕн юлташĕн – Чĕмпĕрти классика гимназинче вĕренекен И. Я. Яковлевăн — хваттерĕнче чарăннă. к кун Чĕмпĕрти чăваш вĕрентӳçисен (чăваш халăхĕн кун-çулĕнче пĕрремĕш наци шкулĕ) шутланать, ''А. В. Рекеев'' – унти пĕрремĕш (виççĕрен пĕрри), çаплах И. Я. Яковлевăн пĕрремĕш вĕренекенĕ пулать.
Вĕрентӳç тата тăлмач ĕçлĕхĕ
1872 çулхи çурлан 20-мĕшĕнче (авăнăн 1-мĕшĕнче), Чĕмпĕр кĕпернинчи халăх училищисен директорĕн хушăвĕпе, ''А. В. Рекеева'' Чĕмпĕр уесĕн Вăтам Тимĕрçен ялĕнчи пуçламăш училищин вĕрентрӳçи пулма çирĕплетнĕ. 1874 çулхи авăнăн 30-мĕшĕнче (юпан 12-мĕшĕнче) Хусан вĕренӳ тăрăхĕн пепечителĕ хушнипе ăна Хусанти вĕрентӳçĕсен семинари çумĕнчи пуçламăш чăваш шкулĕн вĕрентӳçи пулма çирĕплетнĕ, кунта вăл вырăссен паллă миссионерĕ тат çутлăхçи Н. И. Ильминский ертсе пынипе тăрăшнă. И. Я. Яковлев ертсе пынипе ''А. В. Рекеев'' Евангелие, Псалтыре, Апостола, Сăваплăхлă Истори тата Турă кĕлĕвĕн кĕнекине чăвашла куçарнă, çĕнĕ чăваш алфавитне тата пĕрремĕш букварьсене хатĕрленĕ, чăваш вĕрентӳçисен пĕрремĕш съезчĕсене йĕркелӳ ĕçĕсене туса пынă. И. Я. Яковлев каланипе, ''А. В. Рекеев'' «чăвашсен çутĕç ĕç-пуçĕнче шанчăклă та усăллă ĕçченсенчен пĕрри пулнă» пулнă.
Çемье
''А. В. Рекеевăн'' арăмĕ — Мария Ивановна Рекеева (1909 çулхи çĕртме уйăхĕнче 53 çулта пулнă). Ачи-пăчи пирки нимле хыпар та çук.
Вилĕм
''А. В. Рекеева'' Байглычево ялĕнчех – хăй тăрăшнă чиркӳ çумĕнчех пытарнă. Вилтăпри паянкуна та упрануллă та тирпейлĕ.
Асăнмалăх
2009 çулхи çу уйăхĕнче Байглычево мăнаçлăн ''А. В. Рекеева палăка уçнă, ăна лартас шухăш 2008 çулта, И. Я. Яковлевпа А. В. Рекеев'' 160 çул тултарнине асăннă чухне çуралнă.
Каçăсем
Категори:Православи миссионерĕсем Категори:Вырăс православи чиркĕвĕн ĕçтĕшĕсем Категори:Раççей этнографĕсем Категори:Пайăр çынчсем:Хусан кĕперни Категори:Пайăр çынсем:Чăваш Ен Категори:Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕренсе тухнисем Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем
Сандивей
Сандивей (Сандивэй) — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Колва юханшывăн сулахай çыранĕпе, 256 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 148 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Говоруха (Молома юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем
Уральск (Учала районĕ)
Уральск  — Пушкăрт Республикин Учала районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 2223 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453742, ОКАТО кочĕ — 80253891001.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Учала районĕ
Вид (пĕлтерĕшĕсем)
Вид сăмах пĕлтерĕшĕсем:
Татах та çавăн пекех
Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Атăлçи чукун çулĕ
Атăлти тимĕр çулĕ Раççейĕн кăнтăр-тухăçĕнче, анат Атăлпа вăтам Тан таврашĕнче, ытларах Сарăту, Волгоград, Аçтăрхан облаçĕсен территорипе пырать.
Çул Кăнтăр-Тухăç тимĕр çулĕпе (Благодатка, Ильмень, Дуплятка чарăнăвĕсемпе), Çурçĕр-Кавказ тимĕр çулĕпе (Морозовская, Котельниково, Олейниково чарăнăвĕсемпе), Казахстанăн тимĕр çулĕсемпе (Аксарайская, Озинки чарăнăвĕсемпе), Кăнтăр-Урал тимĕр çулĕпе (Новоперелюбская чарăнăвĕпе), Куйбышев тимĕр çулĕпе (Громово, Чагра чарăнăвĕсемпе) чикĕ тытать. Çулăн эксплуатации тăсăлăвĕ 1991çул тĕлне 4097 км пулнă.
Çул пахалăхĕ
Çулăн паллă çыхă чарăнăвĕсем: Анисовка, М. Горький ячĕллĕ (малтан Воропоново), Сарăту, Аçтăрхан, Петров Вал, Тури Баскунчак, Аксарайская, Ершов, Пугачёвск, Аткарск, Сенная.
Кун-çулĕ
Çула 1953 çулта Кисан-Урал тимĕр çулĕпе Сталинград тимĕр çулĕн пайĕсене пĕрлештерсе йĕркеленĕ.
1948-1960 çулсенче çула пăс туртăмĕнчен ăшă туртăмне куçарнă. Тури Баскунчак локомотив деповĕ — тимĕр çул деповĕсен эрешĕ хушшинчи ваттисенчен пĕри, 1948 çултанпа тепловуссемпе усă курать.
1959 çулта Волгоград хулаçум çыхăвне пĕрмайлă юхăмпа электрифициленĕ. 1965 çулта Пенза — Ртищево — Поворино йĕрне улшăнуллă юхăмпа электрофициленĕ. 1968 çулта Сарăту çыхăвĕн хулаçум куçăвне пĕрмайлă юхăмпа электрофициленĕ. 1990 çулта улшăнуллă юхăмпа Аçтăрхан çыхăвĕн хулаçум куçăвне (Кутум — Аçтăрхан — Аксарай пайĕ) электрофициленĕ. 1988—1990 çулсенче улшăнуллă юхăмпа Ртищево — Аткарск — Анисовка йĕрне электрофициленĕ, Сарăту çыхăвне улшăнуллă юхăма куçарнă. 1992 çулта Сарăту — Сенная йĕрне улшăнуллă юхăмпа электрофициленĕ. 1999 çулта Сарăтуран кăнтăр еннелле улшăнуллă юхăмпа электрифициленĕ, 2000 çулта Сарăту — Карамăш пайне, 2001 çулта Карамăш — Петĕр Валĕ, 2002 çулта Петĕр Валĕ — Волгоград тата Жутово — Котельниково пайĕсене хута янă, 2003 çулта улшăнуллă юхăм çине Волгоград çыхăвне куçарнă. 2004 çулта «Çурçĕр-Кăнтăр» тĕнчери транспорт коридорĕ программипе РЧÇ Атăлти тимĕр çулне Оля тĕнче аэропортне Каçпие çитернĕ.
Локомотив хуçалăхĕ
Çулăн локомотив хуçалăхĕ шутне: Аçтăрхан, Тури Баскунчак, Волгоград, М. Горький ячĕллĕ, Сарепта, Петров Вал, Аткарск, Сарăту, Сенная, Ершов деповĕсем кĕреççĕ. Çаплах локомотив янтă бази пур. Маларах çул çинче çапалах Арчеда, Палласовка, Пугачёвск деповĕсем ĕçленĕ.
Каçăсем
Категори:СССР тимĕр çулĕсем Категори:Раççей тимĕр çулĕсем  Категори:Ленин орденĕпе чысланă йĕркелӳсем
Мăнкачаково
Мăнкачаково — Пушкăрт Республикин Калтаси районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 615  çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452865, ОКАТО кочĕ — 80233805001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Калтаси районĕ
Хырла (юханшыв)
Хырла (Хырлă), — юханшыв, Сĕвен сулахай юппи. Чăваш Енĕн Патăрьел районĕнче пуçланать те Шăмăршă районĕн çурçĕр енчи çĕрĕсем тăрăх юхать те Тутарстанра Сĕвене юхса кĕрет. Пĕтĕмĕшле тăршшĕ 91,5 çухрăм, Чăваш Енри — 37,5 çухрăм. Пĕтĕмĕшле бассейн лаптăкĕ 1005 км2, Чăваш Енре — 510 км2.
Шыв кадастрĕнч номер 8010400612112100002508. Чи пысăк юпписем: Мăн Хырлапа (29,2 çухрăм) Кĕçĕн Хырла (17 çухрăм).
Хырла çинче Пăва хули ларать.
Шыв усравĕ
left|400px|2010 çулхи çурла уйăхĕ. Патăръел, Шăмăршă тата Кăçал районĕсене ĕçмелли паха шывпа тивĕçтерме Хырла çинче 15 млн м3 калăпăшлă шыв усравне тăваççĕ. Вăл Палтиел ялĕнчен 1 км çурçĕрĕлле, Патирек ялĕнчен 3 км турирех вырнаçнă.
Виçисем:
Шывпухине 2010 çулта тултарма тытăнаççĕ Шывпуххи Патăръел, Шăмăршă тата Кăçал районнĕнчи 84 яла шывпа тивĕçтерекен системăн пуçламăш тапхăрĕ пулса тăрать.
Туризм
Ейӳ вăхăтĕнче байдаркăсемпе кайма май пур. Маршрут М.127 - Патирек-Пăва-Сĕве хули.
Каçăсем
Категори:Сĕве юпписем Категори:Тутарстан юханшывĕсем Категори:Чăваш Енĕн юханшывĕсем
Гаврилов Иван Самсонович
Гаврилов Иван Самсонович — (1912 е 1913-02.01.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 38-мĕш çарĕн 163-мĕш перевçĕсен дивизин 1318-мĕш перевçĕсен полкĕн отделени командирĕ, кĕçĕн сержант.
Портсмут килĕшĕвĕ
thumb Портсмут лăпкăлăх килĕшĕвĕ — 1904-05 çулсенчи Раççей-япони вăрçине вĕçленине пĕлтерекен Раççей империпе Япони хушшинчи килĕшӳ.
Каçăсем
Категори:Раççей-япони хутшăнăвĕсем Категори:Раççей-китай хутшăнăвĕсем Категори:Раççейĕн тĕнче килĕшĕвĕсем Категори:Японин тĕнче килĕшĕвĕсем Категори:Лăпкăлăх килĕшĕвĕсем Категори:Раççей-япони вăрçи
Çĕньял Пукаш
Асăрхавсем
Категори:Сĕнтĕрвăрри райончи пурăнан вырăнсем
Тури Пиреней
Географи
Департамент лаптăкĕ 4 464 км² танлашать, ытларах енĕпе кунта сăртлă-туллă вырăнсем.
Департамент шутне 3 округ, 34 кантон тата 474 коммуна кĕреççĕ.
Истори
Тури Пиреней — 1790 çулхи пуш уйăхĕнче пулса иртнĕ Францин Аслă революциĕ вăхăтĕнче йĕркеленĕ чи пĕрремеш департаментсем шутне кĕрет. Малтан ку çĕрсем кайран Гасконе кĕнĕ Бигорра графлăхĕнче шутланнă.
Каçăсем
Категори:Франци департаменчĕсем
Ака, 8
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Тихонов Андрей Николаевич
Андре́й Никола́евич Ти́хонов (30 юпа, Гжатск (халĕ Гагарин) Смулен кĕперни — чӳк, 7 1993, Мускав) — совет математикĕ тата геофизикĕ, СССР ĂА академикĕ, Икĕ хут Социализм Ĕçĕн Паттăрĕ.
Пичетленĕ ĕçĕсем
А. Н. Тихонов — автор и соавтор более 500 публикаций (статей, учебников и монографий). В их числе:
Каçăсем
Категори:Математиксем, алфавитпа Категори:Раççей математикĕсем Категори:СССР математикĕсем Категори:МПУ-ра вĕренсе тухнисем Категори:МПУ вĕрентӳçисем Категори:СССР ĂА академикĕсем Категори:Икĕ хутчен Социализм Ӗçĕн Паттăрĕсем
Кобра (Молома юппи)
Кобра — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ территорипе юхать. Молома юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 66 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем
Ят (пĕлтерĕшсем)
Ят сăмахăн пĕлтерĕшĕ:
Çавăн пекех
Категори:Ятсем
Ака, 9
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Каппар
Каппар — Хырла юханшывĕн юппи. Тăршшĕ — 29,2 çухрăм. Тутарстанăн Çĕпрел районĕнче пуçланать те Чăваш Енĕн Шăмăршă районĕнчи Мишер Палтиел ялĕ патĕнче Хырлана юхса кĕрет.
Раççей патшалăх реестăринчи данныйсем :
Асăрхавсем
Категори:Чăваш Енĕн юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Тĕс (биологи)
Тĕс (биологи) - ӳсентăрансен е чĕрчунсен морфологипе физиологи тĕлĕшĕнчен пĕр пек ушкăн. Пĕр тĕсри, калăпăр, чĕрчунсем хăйсене пĕр пек тытаççĕ, ĕрчеве хутшăнаççĕ. Пурăнасса та вĕсем пĕр ареалта пурăнаççĕ.
Каçăсем
Категори:Таксономи рангĕсем
Талибан
Тали́бсем, Талиба́н (طالبان — медресере вĕренекен студентсем) — ислам юхăмĕ, Афганистанра пуштунсем хушшинче 1994 çулта çуралнă, 1996 — 2001 çулсенче Афганистана («Ислам Эмирачĕ Афганистан») тата 2004 çултанпа Пакистанăн çурçĕрĕнчи Вазиристан регионне (« Вазиристан ислам патшалăхне») тытса тăнă.
Каçăсем
Категори:Афганистан историйĕ Категори:Террорлакан ислам организацисем Категори:Радикаллă организацисем
Алсус-Еган
Алсус-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Вах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Çирĕклĕ (Клевлĕ районĕ)
Çирĕклĕ — Самар облаçĕнчи Клевлĕ районĕн ялĕ.
Алсус-Еган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Çирĕклĕ (Клевлĕ районĕ)
Кун-çулĕ
..
Алсус-Еган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Çирĕклĕ (Клевлĕ районĕ)
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи Клевлĕ районĕн ялĕсем
Чăваш авиалинисем
Чăваш авиалинисем – Шупашкар хулинчи, Чăваш Ен (Раççей), авиакомпани. Килти тата чартер рейсĕсене вĕçет. Кил аэропорчĕ - Шупашкарта.
ICAO кочĕ: CBK )
Кун-çулĕ
Авиалиние 1993 çулта Шупашкар Эйр Энтерпрайз ятпа йĕркеленĕ. 2003 çулта Чăваш авиалинисем (Авиалинии Чувашии) ята куçарнă.
Вĕçев машинисен паркĕ
Чăваш авиалинисем çак сывлăш карапĕсемпе ĕçлеççĕ (пуш уйăхĕ, 2007 ç.) :
Асăрхавсем
Категори:2003 çулта никĕсленĕ компанисем Категори:Шупашкарти компанисем Категори:Чăваш Ен
Сахалин чукун çулĕ
Сахали́н чукун çулĕ — 1067 мм колейăллă Сахалин утравĕн кăнтăр пайĕпе пыракан чукун çул.
Сахалин чукун çулĕ «УАО «РЧÇ»» филиалĕ шутланать.
Çулăн кун-çулĕ
Сахалин утравĕнче чукун çула тума Раççей-япони вăрçи (1904—1905) вĕçленсен пуçланă, ун чухне Портсмут килĕшĕвĕпе Сахалинăн кăнтăр пайĕ, 50-мĕш параллеле çити, Японие куçнă.
Корсаков — Кăнтăр-Сахалинск 42,5 км тăсăлăвлĕ, 600 мм анлăшлĕ вăрçă-хир ансăр чукун çулне хута янă. Унăн тĕп кирлĕлĕхĕ — çĕнĕ территоринче хăвăрт çирĕпленсе вырнаçасси. Каярах ăна ахаль япун колейине — 1067 мм — куçарнă. 1911 çулта 53,5 км тăсалăвлă Кăнтăр-Сахалинск — Стародубское çул туратне тăваççĕ. 1918—1921 çç. тапхăрĕнче Невельск — Холмск — Чехов — Томари чукун йĕрне ĕçе янă.
Утрав çинче нумай тоннель, вĕсене япун чукун çулĕсен габаричĕпе тунă. Утрав çинчи эксплуатацири пуйăссене Японире тунă — япун пăравусĕсемпе «Киха» дизель-пуйăсĕсем. Пассажир тата япала турттармалли вакунĕсем ахаль виçеллĕ колейăри пекех, анчах та урапа колейин анлăшĕ 1067 мм. Сахалин чукун çулĕ валли Людиново тепловус тăвакан завод гидропередачăллă ТГ16 тата ТГ22 тепловуссене ятарлă хатĕрленĕ.
Çулăн эксплуатаци тăсăлăвĕ 1992 çул тĕлне 1072 км, 2006 çулта — 804,9 км пулнă. Дачное — Анива, Долинск — Стародубское тата ытти сайра усă куракан пайĕсене хупса çулăн тăсăлăвне кĕскетсе пыраççĕ.
Çул тавралăхĕнче йывăр климат (муссон, юр тăвăлĕсен тапхăрĕсем). Материкпа çыхăнма Ванино (Инçет Тухăç чукун çулĕ) — Холмск чукун çул паром каçăвĕпе усă кураççĕ. Япала куçарнă чухне вакунсен урапа аушмакне улăштараççĕ. Çакна пула чукун çулпа япала турттарассин хăй хаклăхĕ, материкрипе танлаштарсан, 10 хут нумайрах тухать.
2004—2005 çулсенче УАО «РЧÇ» йышăнăвĕпе Сахалин чукун çулен колейине 1520 мм анлăшне куçарма тытăннă. Çак ĕçе 2012 çулта (оптимист прогнозĕпе) вĕçлеме ĕмĕтленеççĕ. Çакна пула çулăн локомотивĕсене улăштарма тивет.
Çул çинче чукун çул техникин музейĕ (Кăнтăр-Сахалинск вокзалĕнче) вырнаçнă, кунти экспонатсем урăх çĕртре çук. Экспозицире: икĕ тĕнĕллĕ япун платформисем, япун юр тасатакан «Вадзима», 1954 çулта хатĕрленĕ çирĕм пиллĕк тоннăллă цистерна, 1948 çулта кăларнă D-51 япун пăравусĕ.
Каçăсем
Категори:Раççей чукун çулĕсем Категори:СССР чукун çулĕсем Категори:Ансăр чукун çулсем Категори:Сахалин
Тавăшкасси
Тавăшкасси, — Чăваш Республикин Шупашкар районĕнчи ял.
Пăнчă (геометри)
Геометрире, топологире тата математикăн çывăх уйрăмĕсенче пăнчă ăнлав уçлăхри калăпăшсăр, лаптăксăр, вăрăммăшсăр тата çавăн пек урăх пахалăхлă пысăк виçелĕхсĕр абстракци объекчĕ. Çапла, пăнчă тесе нуль виçиллĕ объекта палăртаççĕ. Пăнчă математикăра тĕп ăнлавĕсенчен пĕри шутланать.
Тавăшкасси
Ял тытăмĕ, халăх йышĕ
Çĕнĕ, Кӳлĕ, Почта урамĕсем.
Пăнчă (геометри)
Пăнчă Евклид геометринче
Панчă — геометрин тĕп ăнлавĕсенчен пĕри, çавăнпа "пăнчăн" палăртăвĕ çук. Евклид пăнчăна пайланманскер тесе палăртнă.
Тавăшкасси
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернин Шупашкар уесĕн Акулево вулăсне кĕнĕ.
Пăнчă (геометри)
Пăнчă Евклид геометринче
Çавăн пекех геометрире "тӳрĕ йĕрĕн" палăртăвĕ çук.
Тавăшкасси
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Шупашкар районĕн ялĕсем
Пăнчă (геометри)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Классикăллă геометри Категори:Аксиоматика терминĕсем
Маяк (Мияки районĕ)
Маяк  — Пушкăрт Республикин Мияки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 193 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452086, ОКАТО кочĕ — 80244805003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мияки районĕ
Гаврилов Кузьма Антонович
Гаврилов Кузьма Антонович — (05.09.1922-11.09.1997), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 40-мĕш çарĕн 38-мĕш перевçĕсен дивизин 703-мĕш уйрăм çыхăну ротин телефонисчĕ, красноармеец.
Кĕренке
Кĕренке (pondus — йывăрăш, кире) — йывăрăша виçмелли единица.
Сандивейшор
Сандивейшор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Сандивей юханшывăн сылтăм çыранĕпе 131 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Тухăç Пиреней
Тухăç Пиреней (франц. Pyrénées-Orientales) — Францин кăнтăр енче вырнаçнă, Лангедок — Руссильон регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 66. Администрациĕ Перпиньян хулинче вырнаçнă. Халăх йышĕ 392,8 пин (1999) çын.
Географи
Департамент лаптăкĕ 4 116 км² танлашать. Пиреней сăрт системи тăрăхĕнче вырнаçнă. Кăнтăр енчи чикки Испанипе юнашар иртет. Тухăç енче çыранĕсем Вăтаçĕр тинĕсĕ енне тухаççĕ.
Истори
Тухăç Пиреней — 1790 çулхи пуш уйăхĕнче пулса иртнĕ Францин Аслă революциĕ вăхăтĕнче йĕркеленĕ чи пĕрремеш департаментсем шутне кĕрет. Руссильон провинци çĕрĕсем çинче йĕркеленнĕ.
Тăрăн (Шупашкар районĕ)
Тăрăн, — Чăваш Республикин Шупашкар районĕнчи ялĕ.
Тавралăхĕ
Шупашкара çитме 37 км, райцентра çити — 43 км, ч. ç. станцине — 25 км.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010 çул тĕлне 32 харпăр хуçалăха шута илнĕ, вĕсенче 84 çын - 42 анçын тата 42 хĕрарăм - пурнать.
Турамăшĕн Грузин турăшĕн храмĕ ĕçлет. Ăна 18 ĕмĕрте туса лартнă теççĕ, 1933 çулта салатнă, халĕ 2000 çултанпа çĕнĕрен ĕçе кĕртнĕ.
Кунçулĕ
1930 çулта Калинин ячĕллĕ колхоза йĕркеленĕ.
Базаргулово
Базаргулово — Пушкăрт Республикин Учала районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 56 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453742, ОКАТО кочĕ — 80253891002.
Тимĕрçырма
Тимĕрçырма, — Чăваш Республикин Шупашкар районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытамĕ
Симĕс, Мускав урамĕсем.
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернин Козьмодемьян уесĕн Янкилтĕ вулăсне кĕнĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Шупашкар районĕн ялĕсем
Качкинтурай
Качкинтурай — Пушкăрт Республикин Калтаси районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 276  çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452865, ОКАТО кочĕ — 80233805002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Базаргулово
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Учала районĕ
Кузюг (Молома юппи)
Кузюг — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ территорипе юхать. Молома юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 132 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем
Раççей регионĕсен ялавĕсем
Федерацие пăхăнуллă хуласен ялавĕсем
= Çавăн пекех =
= Каçăсем =
*
Кузя (Саракопша юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Тури Обь бассейн округĕн юханшывĕсем
Нарат Чакки
Нарат Чакки, — Чăваш Республикин Сĕнтĕрвăрри районĕнчи ял. 1927-мĕш çулччен Нарат ялĕ ятлă пулнă.
Кун-çулĕ
1917-мĕш çултан Шупашкар уесĕн Кĕчкей вулăсне, 1.10.27 Сĕнтĕрвăрри районне, 17.3.39 Октябрьски районне, 14.7.1959 Сĕнтĕрвăрри районне, 20.12.62 Çĕрпӳ районне, 14.3.65 Сĕнтĕрвăрри районне кĕрет. 1.10.1927 - Нарат Чакки ял канашĕ, 14.6.54 Хуракасси ял канашĕ, 11.1.60 Карапаш ял канашĕ, 7.7.60  Хуракасси ял канашĕ. Халĕ Хуракасси ял тăрăхне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Сĕнтĕрвăрри районĕн ялĕсем
Рассвет (Мияки районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Тусан (пĕлтерĕшсем)
Тусан сăмахăн пĕлтерĕшĕсем:
Куйган
Куйган — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики, Алтай Ен территорипе юхать. Каяшкан юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Бия. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ - Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Тури Обь бассейн округĕн юханшывĕсем
Саран-Седа-Ю
Саран-Седа-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Кожим юханшывăн сылтăм çыранĕпе 162 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Алма-Ата метрополитенĕ
Алмата метрополите́нĕ (Алматы метрополитені) — Алма-Ата хулинче тăвакан метрополитен. Пĕрремĕш йĕрне 2011 çулхи раштавăн 16-мĕшĕнче хута ямалла
Алмата метрополитенĕ Казахстанра 1-мĕшĕ, Вăта Азире 2-мĕшĕ (Ташкент) тата ИПТ метрополитенĕсем хушшинче 16-мĕшĕ шутланать.
Ака, 11
Менелник
Иван, Исаакий, Кирилл, Марк, Корнилий, Кирилл.
Алма-Ата метрополитенĕ
Система
Метрополитенăн виçĕ йĕр системин вăрăммашĕ 45 çм яхăн пулмалла.
Ака, 11
Халăх календарĕ
Хурăн шывĕ ĕçме вăхăт çитнĕ.
Мичиган (кӳлĕ)
Мичиган (акăлч. Lake Michigan) — АПШ-ра вырнаçнă кӳлĕ, Çурçĕр Америкăри Мăн кӳлĕсен шутĕнче пулать.
Алма-Ата метрополитенĕ
Йĕрсем
Таблицăри тĕс çул тĕсĕпе пĕр пек.
Истамгул
Истамгул — Пушкăрт Республикин Учала районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 340 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453742, ОКАТО кочĕ — 80253891003.
Мичиган (кӳлĕ)
Географи
left|thumb|Мичиган кӳлли. Хĕвел анать. Мичиган Çӳлти кӳлĕрен кăнтăралларах, Гурон кӳллипе Макино пырĕпе, Миссисипи юханшывĕпе — Чикаго — Локпорт каналĕпе çыхăнать. Гидрографи енчен пăхсан, Мичиганпа Гурон пĕрлĕхлĕ пулаççĕ, анчах та географи енĕпе вĕсене уйăрса палăртаççĕ.
Ака, 11
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Мичиган (кӳлĕ)
Географи
Мичиганăн шыв-çĕр лаптăкĕ — 57 750 çм2 яхăн (Мăн кӳлĕсем хушшинче виççĕмĕш вырăнта), тăршшĕ 500 çухрăма яхăн, анлăшĕ — 190 çм. Тинĕс шайĕнчен — 177 м çӳллĕшĕнче (Гурон кӳлли пекех), тарăнăшĕ 281 м çитет. Çулта тăватă уйăхлăх пăрпа витĕнет. Утравĕсем — Бивер, Çурçĕр Маниту, Кăнтăр Маниту.
Спиридонова Мария Александровна
Мари́я Алекса́ндровна Спиридо́нова (юпа, 16 1884, Тамбов — авăн, 11 1941, Упа вăрманĕ, Орёл çумĕнче) — раççей революционерĕ, сулахай эсерсен партин ертӳçисенчен пĕри.
Истамгул
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Учала районĕ
Мичиган (кӳлĕ)
Географи
Кӳлĕ çумĕнче Мичиган, Индиана, Иллинойс тата Висконсин штачĕсен çĕрĕсем тухаççĕ. Мичиган çумĕнчи пысăк хуласем: Чикаго, Эванстон тата Хайланд-Парк (Иллинойс), Милуоки тата Грин-Бей (Висконсин), Гэри тата Хэммонд (Индиана).
Спиридонова Мария Александровна
Кун-çулĕ
Тамбовра коллеги секретарĕн çемьинче çуралса ӳснĕ. 1902 çулта Тамбоври хĕрарăм гимназинчен вĕренсе тухать. Кĕперне дворян пухăвĕнче кантор ĕçĕсене туса пынă. Эсерсен вырăнти йĕркелĕвне хутшăнать, партин çапăçу дружинине кĕрет. 1905 çулхи пуш уйăхĕнче демонстрацие хутшăннăсăн аресленĕ, кĕçех ирĕке кăларнă.
Алма-Ата метрополитенĕ
Каçăсем
Категори:Метрополитен
Спиридонова Мария Александровна
Кун-çулĕ
1906 çулхи кăрлачăн 16-мĕшĕнче вăл Борисоглебск вокзалĕнче  VI класри граждан чиновникне — тамбов кĕпернетĕрĕн канашçине Г. Н. Луженовскине пиллĕк пульăпа персе вилмеллех амантать. Спиридонова хăйех çак акцине тума килĕшет, малтан вăл Луженовскине станцисенче, пуйăссенче темиçе кун хушши йĕрлесе çӳрет. Луженовскине пенĕ хыççăн вăл перĕнсе вилĕме тупасшăн пулнă, анчах та ĕлкĕреймен — пĕр касак чупса пырса прикладпа çапса анраттарса ярать. Спиридоновăна тискеррĕн хĕнĕççĕ, çакна ăна тĕрмере пăхнă тухтăр нумай суран тупса палăртнă. 1906 çулхи пушăн 12-мĕшĕнче Мускав вăрçă тăрăхĕн сучĕн килнĕ комиссин тивлечĕпе Спиридоновăна вĕренпе çакса вилĕме яма йышăннă. Вунулттă кун тăршшĕ вăл вилĕме кĕтсе ларать, çак самантсем этеме ĕмĕрлĕхех улăштараççĕ, тесе асăнать каярах Спиридонова. Мария вилĕме тивĕçлĕ кĕтсе илеймессинче шикленнĕ, вара вăл çакăр çемçинчен этем кĕлеткине йăваласа, çӳç çине çакса темиçе сехет сулласа ларнă. Пушăн 28-мĕшĕнче ăна вилĕме вĕçĕмсĕр каторгă çине куçарни пирки пĕлтереççĕ, айапа вăл Нерчь каторгинче тӳсет.
Февраль революцийĕ хыççăн ăна юстици министрĕ А. Ф. Керенский хушнипе ирĕке кăлараççĕ, 1917 çулхи пушăн 8-мĕшĕнче вăл Читана килет, унтан вара çу уйăхĕнче Мускава çитет те сулахай эсерсен хушшинче паллă роле алла илет. Партин сулахай çуначĕн оргбюроне кĕрсе, Петроград организацисенче вăй хурса тăрăшать, çар чаçĕсенче, ĕçтĕшсем хушшинче вăрçăна чарма, çĕре — çĕр ĕстĕшĕсене пама, влаçа Канашсене пама ӳкĕтлет. Çаплах вăл «Земля и воля» хаçатне çырать, «Наш путь» журналăн редакторĕ пулать, «Знамя труда» хаçатăн редколлегинче тăрать; программăсене сĕнсе калаçать. Спиридоновăна Ятарлă тата II Пĕтĕм Раççейри çĕр ĕçтешĕсен съезчĕсенче председателе суйланă, ТĔК тата ВЦИК çĕр ĕçтешĕсен секцисенче ĕçленĕ.
Большевиксемпе пĕрле ĕçмеллине Спиридонова чĕрипе туять. «Пире вĕсен тӳркес мелĕсем килĕшмеççĕ пулсан та, — каланă вăл 1917 çулхи чӳкĕн 21-мĕшĕнче ПЛСР(и) I съездĕнче, — çапах та эпир вĕсемпе тачă ĕçлетпĕр, мĕншĕн тесен вĕсем хыççăн халăх пырать». Унăн шухăшĕпе большевиксен сĕмĕ вăхăтлă пулать, мĕншĕн тесен вĕсене «курайманлăх ертсе пырать», çапла ĕнтĕ революцин иккĕмĕш тапхăрĕнче большевиксен ăнăçу пулмасть. Çак тапхăр, унăн ĕмĕчĕпе, «социаллă революципе» тапранать, вăл кĕçех хыпса тухать, анчах та ăнăçу шанăçĕ тĕнчипе сарăлсан кăна килет. Октябрь революцийĕ «политика» енлĕ çеç, тĕнчери революцин пуçламăшĕ шутланать. Канашсене Спиридонова «халăх кăмăлĕн чи тулли кăтартăвĕ» тесе хакланă.
1917 ç. Чӳкĕн 18-мĕшĕнче канашăлва пухăннă сулахай эсерсем хăйсене ПЛСР Пĕрремĕш съезчĕ тесе шутлама сĕннĕ. Спиридонова сулахай эсерсем ПСР нумай пуласса шаннă. Çав вăхăтрах Ятарлă тата II Пĕтĕм Раççейри çĕр ĕçтешĕсен депутачĕсен съездĕсенче Спиридонова сулахай эсерсем майлă çĕр ĕçтешĕсен чылайрăхăшне çавăрма кирлĕ ĕçе тăвать. «Пирĕн çамрăк партин, — каланă вăл ПЛСР I cъездĕнче, — çĕр ĕçтешĕсен кăмăлне çавăрмалла». Спиридонова ятне сулахай эсерсен ТК ăнсăртран мар усă курма шутланă. Асапланнă хĕрарăмăн ореолне пула халăх ăна кăмăлланă, çаплах вăл çĕр ĕçтешĕсен нушине пĕлекен чаплă оратор, публицист тата политика ĕçченĕ пулнă. Джон Рид ăна çак самантра «Раççейре чи халăх кăмăллакан тата хисеплекен хĕрарăм» тесе асăнать.
1918 çулхи кăрлачра Спиридонова III Пĕтĕм Раççейри Канашсен съездĕнче Çĕре социализацилес саккуна йышăнма сĕнет.
Асăрхавсем
Категори:Тамбов облаçĕнче çуралнисем Категори:Орёл облаçĕнче вилнисем Категори:Пайăр çынсем:Ĕпхӳ Категори:Пайăр çынсем:Байкал лешьен Категори:Ярославль тĕрминче ларнăскерсем Категори:Эсерсем Категори:Раççей империн революционерĕсем Категори:Раççей империн террорисчĕсем Категори:Персе пăрахнăскерсем Категори:Вĕлернĕ революционерсем Категори:Вĕлернĕ политиксем Категори:Пĕтĕм Раççейри Йĕркелев пухăвĕн пайташĕсем
Мичиган (кӳлĕ)
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Америка Категори:АПШ Категори:Аслă кӳлĕсем
Кĕçĕн Хырла
Кĕçĕн Хырла, — Хырла юханшывĕн юппи. Тăршшĕ — 17 çухрăм .. Чăваш Енĕн Шăмăршă районĕнчи Энтĕрел ялĕ патĕнче пуçланать те Мишер Палтиел патĕнче Мăн Хырлапа пĕрле Хырлана юхса кĕрет. Кĕçĕн Хырла хĕрринче Шăмаршă район тĕпĕ, Хайпăла, Ярăслав, Палтиел ялĕсем вырнаçнă.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Сĕве от села Эльшел вăрриччен Элшел ялĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Атăл юпписен бассейнĕ Хура Атăлпа Сăр хушшинче. Юханшыв бассейнĕ - Тури Атăл Куйбышев шывуправĕччен, Хура Атăл бассейнĕсĕр.
Раççей патшалăх реестăринчи данныйсем :
Асăрхавсем
Категори:Чăваш Енĕн юханшывĕсем Категори:Сĕве бассейнĕ
МиГ (компани)
УАО «РСК „МиГ“» (тулли ячĕ Уçă акционерсен обществи «Раççей самолёт-тăваканя корпораци „МиГ“») — раççей авиатăвакан компани, «МиГ» маркине конструкцилекен, хатĕрлекен, тăвакан юсакан тулли цикл предприятийĕ. Штаб-хваттерĕ — Мускавра.
«МиГ» индексĕпе тунăскерсем
thumb|220px|[[МиГ-29]]
Каçăсем
Категори:Раççей авиатăвакан компанисем Категори:СССР авиаци промăçлăхĕ Категори:Конструктор бюровĕсем
Типçырма
Типçырма, — Чăваш Республикин Шупашкар районĕнчи ял.
Ял тытăмĕ, халăх йышĕ
Урамсем: Кукăр, Çамрăксен Тӳрĕ.
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернин Шупашкар уесĕн Шупашкар вулăсне кĕнĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Шупашкар районĕн ялĕсем
Хĕр (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн юханшывĕсем
Полдневая (Молома юппи)
Полдневая — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ территорипе юхать. Молома юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем
Гурон (кӳлĕ)
Гурон (акăлч. Lake Huron) — АПШ-па Канадăри Мăн кӳлĕсем шутне кĕрекен кӳлĕ.
Тавралăхĕ
Мичиган кӳлĕрен тухăç енне вырнаçнă, унпа Макинак пырĕпе çыхăннă. Гидрографи енĕпе Мичиганпа Гурон пĕрлĕхлĕ пулсан та, географи енĕпе уйрăмлă шутланаççĕ. Гуронăн шыв лаптăкĕ — 59,6 пин çм² яхăн (Аслă кӳлĕсенчен — иккĕмĕш). Тинĕс шайĕнчен 176 м çӳллĕшĕнче (Мичиганăн пекех), тарăнăшĕ — 229 м. Кӳлĕ патне Мичиган (АПШ штачĕ) тата Онтарио (Канада провинцийĕ) тухаççĕ. Гуронăн паллă порчĕсем — Сагино, Бей-Сити, Алпина (АПШ) тата Сарниа (Канада). Кӳлĕ ятне французсем уса кĕртнĕ, вăл гурон инди йăхĕнчен пулать.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Америка Категори:АПШ Категори:Канада
Мăк
thumb|222px|Polytrichum commune' thumb|Мăк
Мăк – кĕске ӳсентăран, сайра-хутра кăна 5 сантиметртан вăрăмрах пулать.
Ӳсессе пур çĕрте те ӳсет, çанталăк пурнăç никĕсне пачах та тиркемест. Анчах та ытларах чухне йĕпе те шывлă вырăнсене килĕштерет. Шыва çĕр ăшĕнчен илеймест, çĕр çинчи шывпа усă курать: çумăр шывĕ, сывлăм тата ытти те.
Мăк ытларах хĕвел çук вырăнсене килĕштерет, хăшĕсем шывра та пурăнма пултараççĕ. Мăкăн чечекĕ те, тымарĕ те пулмасть. Ӗрчевĕ тусанпа йĕркеленет.
Каҫӑсем
Категори:Ӳсентăрансем, алфавитпа Limuʻuta
Услă Пукаш
Услă Пукаш Ускасы, — Чăваш Республикин Сĕнтĕрвăрри районĕнчи ял.
Пирĕн эрăччен I ĕмĕр
Инçет Тухăç
* Категори:Авалхи тĕнче
Услă Пукаш
Истори
1917-мĕш çултан Шупашкар уесĕн Кĕчкей вулăсне, 1.10.27 Сĕнтĕрвăрри районне, 17.3.39 Октябрьски районне, 14.7.1959 Сĕнтĕрвăрри районне, 20.12.62 Çĕрпӳ районне, 14.3.65 Сĕнтĕрвăрри районне кĕрет.
1.10.1927 - Пукаш ял канашĕ, 7.7.60 Хуракасси ял канашĕ. Халĕ Хуракасси ял тăрăхне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Сĕнтĕрвăрри районĕнчи пурăнан вырăнсем
Kara
Kara (카라) — Сеулра (Кăнтăр Корей) 2007 çулта DSP Media агентство йĕркеленĕ çамрăк кăнтăр корей герлз-бэнд. Ячĕ Chara ( - савăнăç) пулать, çавăнпа та хĕрсене "пылак кĕвĕсемпе" танлаштараççĕ.
Каçăсем
Категори:Кăнтăр Корей поп-ушкăнĕсем Категори:Кăнтăр Корей идол ушкăнĕсем
Чăваш букварĕ вырăс аспуккипе пĕрле (1873)
Чăваш букварĕ вырăс аспуккипе пĕрле (1873) — 1873-мĕш çулта кун çути курнă пĕртен-пĕр чăваш букварĕ (1872-мĕш çулта, авă, икĕ букварь тухнă пулнă). Вăл чи малтанхи чăваш букварĕсенчен шутĕнчен теме пулать. Букварĕн пуçелĕкĕнче чăвашла ят çук, вырăсли çеç. Ку статьян пуçелĕкĕнче палăртни — вырăсларан калькăласа хальхи чăваш чĕлхи çине куçарни-майлаштарни пулать. Оригиналла чăн ят:
Асăннă кăларăм И. Я. Яковлев тата ыттисен тивлечĕпе Хусанта 1872-мĕш çулта тухнă. Кун хыççăн Яковлев çырулăхне Раççей империйĕ вăхăтĕнче пĕрре те улăштарман, вăл çав халлĕн 50 çул тăршшĕнелле тенĕ пек çирĕпленсе юлнă. Çав енчен кăсăклă та ĕнтĕ вăл, малтанхисенчен пĕри пулнипе çеç мар.
Асăрхавсем
Категори:Букварь Категори:Букварьсем Категори:Вĕрентӳ
Кугарчино
Кугарчино — Пушкăрт Республикин Калтаси районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 242  çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452865, ОКАТО кочĕ — 80233805003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Кугарчино
Çӳлти (кӳлĕ)
Çӳлти — АПШ, Канада территоринчи кӳлĕ. Нипигон юханшыв юхса кĕрет, Сент-Мэрис (юханшыв) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 82700 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:АПШ кӳллисем Категори:Канада кӳллисем Категори:Чикĕ кӳллисем
Сарода
Сарода — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Мăн Роговая юханшывăн сылтăм çыранĕпе 285 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 34 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Амста-Игол
Амста-Игол — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Лелен-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Анатри Типçырма
Анатри Типçырма, — Чăваш Республикин Красноармейски районĕнчи ял.
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернин Етĕрне уесĕн Чăваш Сурăм вулăсне кĕнĕ.
Каçăсем
Категори:Красноармейски районĕн ялĕсем
Ака, 13
Пулса иртнĕ
Çĕнĕ çул, тай календарĕпе
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Кульбич
Кульбич — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Республики Чой районĕн территорипе юхать. Кузя юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн округне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Бия. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Бия тата Катунь. Юханшыв бассейнĕ - Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Республикин юханшывĕсем Категори:Тури Обь бассейн округĕн юханшывĕсем
Социализм Ĕçĕн Паттăрĕ
Социализм Ӗçĕн Паттăрĕ́ — 1938 — 1991 çулсенчи ССРП гражданинĕн ĕçре палăрнăшăн чи çӳллĕ степенлĕ ССРП чыславĕ.
Социализм Ӗçĕн Паттăрĕсене Ленин орденĕпе, «Çурлапа Мăлатук» медалĕпе тата ССРП АК Президиумĕн грамотипе тивĕçтернĕ, вĕсене Социализм Ӗçĕн Паттăрĕ хисепе темиçе хут та тивĕç тума пултарнă.
Истори
мини|справа|150px|«Çурлапа мăлатук» ылтăн медалĕ — Социализм Ӗçĕн Паттăрĕн атрибучĕ Социализм Ӗçĕн Паттăрĕн пĕрремĕш чыслă ятне 1939 çулта Иосиф Сталин тивĕç пулнă.
Историре Паттăра тивĕçлĕ пулнă юлашки çын, Казахстанри опера юрăçи Б. Тулегенова, ăна 1991 çулхи раштавăн 21-мĕшĕнче ССРП президенчĕн № УП-3122 хутайĕпе чысланă. Халĕ Раççей Ӗç Паттăрĕ тивĕçе пурнăçа кĕртес ыйтăва сӳтсе яваççĕ.
Гаврилов Михаил Иванович
}}
Гаврилов Михайло Іванович}} — (23.02.1924-16.01.2009), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 11-мĕш гварди çарĕн 5-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 17-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн перевçи, гварди красноармеец.
Тăпра
Тăпра (grund — тĕпĕ) — кирек епле ту тăпри çĕр; нумай компонентлă, техногенла (антропогенла) пулса тухнă геологи хутлăхĕн компоненчĕ тата этемĕн инженери-хуçалăх ĕç-хĕлĕнче пулса тухнă динамика системи.
Асăрхавсем
* Категори:Çĕр
Çыръва вьренме тытънмалли кьнеке
Çыръва вьренме тытънмалли кьнеке — 1872-мĕш çулта кун çути курнă икĕ чăваш буварĕнчен пĕри. Çавăн пекех ăна чи малтанхи чăваш букваресенчен пĕри теме те пулать, ун умĕн тухнисем темиçе те пулнă пулсан та.
Ку кĕнекене халлĕхе, хуплашкине те пулин, хамăр куçпа хамăр курман-ха. Чăвашла ячĕ еплерех çырăнма пултарнине те çынсем хыççăн çеç пĕлкелетпĕр.
Кăкшăм (юханшыв)
Кăкшăм, — Чăваш Енри юханшыв, Çавалăн юппи .. Шупашкарăн кăнтăр-хĕвелтухăç хĕрринче пуçланать те Шупашкар районĕ тăрăх хĕвелтухăçнелле юхать. Тăршшĕ 35,6 çухрăм, бассейн лаптăкĕ. 163 км2. Раççей патшалăх реестăринчи данныйсем : Ытларах енĕпе юр шывĕпе тулать.
Асăрхавсем
Категори:Чăваш Енĕн юханшывĕсем Категори:Шупашкар юханшывĕсем Категори:Мăн Çавал юпписем
Рубка (Молома юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем
Ишкиново
Ишкиново — Пушкăрт Республикин Учала районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 209 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453742, ОКАТО кочĕ — 80253891004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Учала районĕ
Çатракасси (Сарапакасси ял тăрăхĕ)
Çатракасси, — Чăваш Республикин Шупашкар районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Шупашкар районĕн ялĕсем
Кургак
Кургак — Пушкăрт Республикин Калтаси районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 222  çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452865, ОКАТО кочĕ — 80233805004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Парспик (патша)
Парспик — хасарсен VIII ĕмĕрти çарпуçĕ.