cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сет (халаплӑх)
Каҫӑсем
Категори:Авалхи Египет халаплăхĕ Категори:Халаплăх
Водяников Андрей Васильевич
Водяников Андрей Васильевич — (10.08.1918-01.10.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 20. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çеçенхир фрончĕн 57-мĕш çарĕн 252-мĕш уйрăм мотоинженер батальонĕн автоматчиксен взвочĕн командирĕ, кĕçĕн лейтенант.
Сейдозеро
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Мурман облаçĕн кӳллисем
Триба
Триба (tribus, tribuo — пайлатăп, ваклатăп) — Авалхи Римра: территорилле тата суйлав ирттермелли тăрăх. Трибутла комицисенче кашни трибăран пĕр сасă тивнĕ.
Мĕнпурĕ хулалла 4 тата ялла 26 триб пулнă. Каярахпа вĕсен шучĕ татах та ÿснĕ.
Литература
Категори:Авалхи Рим Категори:Триба
Людвиг Витгенштейн
Людвиг Йозеф Иоганн Витгенштейн (Ludwig Josef Johann Wittgenstein; 26 ака 1889, Вена — 29 ака 1951, Кембридж) — австри философӗ тата логикӗ, тӗпчевлӗ философи пайташӗ, XX ӗмӗрӗн чи пӗлтерӗшлӗ философӗсенчен пӗри. Хӑйӗн умне математика логикин чӗлхине никӗс вырӑнне илсе, «идеаллӑ» чӗлхе тӑвас кун йӗрки лартнӑ. Философине «чӗлхе тӗпчевӗ» пек ӑнланнӑ. Логикаллӑ атомизм доктринине ӗҫлесе туса лартнӑ.
Унӑн философийӗ Э. Энском, Г. фон Вригт, Д. Деннет, С. Крипке, Н. Малкольм, Дж. Остин, Дж. Сёрль, Г. Райл, Р. Рорти, Дж. Уиздом, Дж. Хадсон пек философсене сӗм янӑ.
Каҫӑсем
Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Философсем Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа Категори:Философсем, алфавитпа
Крюков Константин Витальевич
Константин Витальевич Крюков (7.2.1985, Мускав) — раççей кино актёрĕ.
Томбой-Се (Йоркут-Яха юппи)
Томбой-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Йоркута-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 49 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 45 км.
Крюков Константин Витальевич
Каçăсем
Категори:1985 çулта çуралнисем Категори:Нарăсăн 7-мĕшĕнче çуралнисем
Томбой-Се (Йоркут-Яха юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Дарья (Песочня юппи)
Дарья  — Раççей территоринчи юханшыв. Мускав облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Песочня юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км, бассейн лаптăкĕ 55.5 км2.
Альтернативлă энергетика
Альтернати́влă энерге́тика — энергие тупмалли, илмелли, куçармалли перспективлă (малашлăхлă) меслетсем
Асăрхавсем
* Категори:Энергетика Категори:Энерги
Раççей Федерацийĕн автономи облаçĕсем
Автономи облаҫӗ - пӗтӗмӗшле административлӑ подразделени шайӗнче вырнаҫнӑ патшалӑх йышӗнче автономи пӗлӗвӗ. Ҫакӑ ҫине ҫӑмӑлттайла пӑхма пултарать:
Раҫҫей автономи облаҫӗсем
Совет Союзӗн автономиллӗ облаҫӗсем
Тухӑҫ Румелийӗ (ҫак ятпа пӑлхарла ят панӑ, вӑл официаллӑ чӗлхесенчен пӗри)
Серб автономи облаҫӗсем
Серебряная (Чусовой юппи)
Серебряная — Раççей территоринчи юханшыв. Перĕм Ен, Свердловск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Чусовая юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 147 км, бассейн лаптăкĕ 1240 км2.
Ячĕ кĕмĕл сăмахпа çыхăннă.
Каçăсем
Категори:Перĕм Енĕн юханшывĕсем Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем
Дубровский Фёдор Фомич
Дубровский Фёдор Фомич Дуброўскі Фёдар Фаміч — (17.04.1901(4)-03.03.1970), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 16. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Беларуç ССРĕн Витебск облаçĕн вăхатлăх оккупланă территоринчи Чашник партизан бригадин («Дубов бригади») командирĕ, генерал-майор.
Таран Павел Андреевич
Таран Павел Андреевич  — (.КÇ.18.октября.1916.5-14), Айакри тăвăм авиацин 50-мĕш аякра бомблакан авиаци дивизин 81-мĕш аякра бомблакан авиаци полкĕн звено командирĕ,Айакри тăвăм авиацин 6-мĕш авиаци корпусĕн 50-мĕш авиаци дивизин 5-мĕш гварди авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ,  гварди майор, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ датисем - 20.06.1942, 13.03.1944.
Яспашшел
Яшпашел, Яспашшел (Н. И. Ашмарин сăмахсарĕнче çапла, Иж-Борискино), — Тутарстанри Сăпас районне кĕрекен ял. Историлле чăваш ялĕ шутланать. Ун пекки Сăпас районĕнче урăх çук.
Ял ячĕ Чăвашстанри хăшпĕр ятсене (Пăлапуç Пашьел, Пăчăрлă Пашьел) аса илтерни шухăшлаттарать.
Халăх йышĕ ял тытăмĕ
Кунта чăвашсем пурăнаççĕ. 2010-мĕш çулхи çырсатухупа килĕшӳллĕн 247 çын пурăннă. Анчах та, "Сувар" хаçат пĕлтернĕ тăрăх (кун пирки тепĕр секцире пăхăр), вĕсенчен 68 çеç чăвашсем. Тен, ку хисеппе çитĕннĕ çынсене çеç, ачапчана шута илмесĕр, асăннă пуль. Ыттисем нацилĕхпе камсем пулни паллă мар. Çапах та ку пурăнакан вырăн историлле чăваш ялĕ шутланать.
Кунçулĕ
Яшпашел ялĕпе çыхăннă хыпар:
Спасски районĕнчи чăвашсен отчетпа суйлав конференцийĕ пуçланчĕ. Пухăва ТР ЧНКА Ĕçтăвкомĕн ертÿçи В.В. Иванов, "Сувар" хаçатăн редакторĕ К.А. Малышев, районти вĕрентÿ тата культура управленийĕсен пуçлăхĕсем хутшăнаççĕ. Спасски районĕнчи ЧНКЦ ертÿçи В.М.Якличева отчет тăвать. Ăна çак ĕçре В. Киргизин, Т. Аптрейкина, Л.Сусарина пулăшаççĕ. Спасски районĕнче 238 чăваш пурăнать, çав шутран 68-шĕ Яшпашелĕнче.
Районти мĕнпур чăвашсен йышне 238 хисеппе палăртнă. Тепĕр тĕлте вара çак йыша "400 çын ытла" тени те пур.
Маларах асăннă хыпарăн тăсăмĕ:
Спас районӗнчи Чăваш наципе культура центрӗн председательне ӗнер альтернативăсăр суйларӗç. Çак должноçра ӗçлеме Валентина Якличевасăр пуçне урăх çынна район администрацийӗ те, чăвашсен пухăвӗ те сӗнесшӗн пулмарӗç. Районта пирӗн халăх çыннисем сахалăн пурăннипе Пăлхар чăвашӗсен темле пысăк мероприятисем йӗркелеме майсем çук, çапах та Яшпашел ялӗнчи шкулта чăвашла вӗрентме пуçланăранпа чӗлхе тата культура лару-тăрăвӗ Спасски районӗнче кăштах улшăнчӗ. 2008-мӗш çулта пуçлаççӗ кунта çӗнӗрен чăвашла вӗрентме. 2014 çулта Президент програмипе çӗнӗ клуб туса пани те яшпашелсен кăмăлне çӗклет. Çавăнпа та вӗсем шкул çитӗнӗвӗсем çинчен доклад тăвакан завучран Лада Сусаринăран чăваш чӗлхи кружокне аслă çулти çынсемшӗн те йӗркелеме ыйтрӗç. Ку цитатăра Яшпашелĕнче чăвашла çĕнĕрен вĕрентме пуçланине, куратпăр ĕнтĕ, 2008-мĕш çулпа палăртнă. Тепĕр тĕлте вара 2011-мĕш (е 2010-мĕш?) тенĕ.
Каçăсем
Категори:Тутарстанри Сăпас районĕн ялĕсем Категори:Тутарстан Категори:Чăвашсем
Эзельсбах (Варменау юппи)
Эзельсбах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв  Варменау (юханшыв)|Варменау (КМ4,8 юппи) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3,1 км, бассейн лаптăкĕ 3 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Андроновка (Шишов юппи)
Андроновка  —Раççей территоринчи юханшыв. Пенза облаçĕ, Мордва Республики, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Шишов юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 9,4 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă пуçĕнчен Темников хулинчиШыв виçекен постчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пенза облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Усть-Колыванка
Усть-Колыванка — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Локтевка юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  70 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 26 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Носи-Яга
Носи-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Хайпудыр кӳлмекĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 43 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Сивоза (Куза юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кострома юханшыв пуçĕнчен Исады ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Атăл юпписен бассейнĕ Рыбинск шывуправĕнчен Хура Атăл кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл, Куйбышев шывуправĕ таран(Хура Атăл бассейне кĕртмесĕр).
Каçăсем
Категори:Кострома облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Советская Россия (хаçат)
«Советская Россия» — совет тата раççей хаçачĕ.
Каçăсем
Категори:Раççей хаçачĕсем Категори:Вырăсла хаçатсем
Самодурова Софья Вячеславовна
Со́фья Вячесла́вовна Самоду́рова (утă, 30, 2002, Красноярск, РФ çур.) — раççей фигурисчĕ.
Биографи
Софья Самодурова Красноярскра çуралнă, ачаранах Санкт-Петербурга пурнать, спортпа хăтланать. Халь Алексей Мишинăн «Звёздный Лёд» РОРШ ӳсет.
Каçăсем
Категори:Раççей фигурисчĕсем
Кривая Лука (юханшыв)
Кривая Лука  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Обь юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  2521 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Чулым кĕнинчен Кеть таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Чулым, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Махаон
Махаон (лат. Papilio machaon) — парӑслисен е кавалерсен (лат. Papilionidae) йышшисен кун лӗпӗшӗ.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Хупăллӑ çунатлисем Категори:Парӑслисем
Франксен патшалăхĕ
Франксен патшалăхĕ (Франксен короллĕхĕ, Франк патшалăхĕ) (Regnum Francorum,, ; royaume des Francs; Frankenreich) — Хĕвеланăç Рим империйĕн территорийĕнче ытти варвăрла короллĕхсемпе пĕрле çуралса  V—IX ĕмĕрсенчи Хăвеланăç тата Варринчи Европăра пулнă-пурăннă патшалăх. III ĕмĕртен пуçласа унăн вăта территорийĕнче, тĕпрен илсен, франксем пурăннă. Карл Мартелл, унăн ывăлĕ Лутра Пипин, мăнукĕ Аслă Карл ĕмпӳсем тăрăшнипе IX ĕмĕр пуçламăшĕ тĕлнелле патшалăх питĕ пысăкланса кайнă.
Франксен патшалăхĕ 814-мĕш çулта импери пулса тăнă та ăна çавăнтанпа Анăç империйĕ тенĕ (историографсен чĕлхипе — Каролингсен империйĕ).
Каçăсем
Категори:Европа Категори:Франксем Категори:Короллĕхсем Категори:Франци историйĕ
Али-Баба тата хĕрĕх вăрă-хурах (фильм, 1902)
Али-Баба тата хĕрĕх вăрхуравçă (Ali Baba et les quarante voleurs) — Pathé киностудире Сегундо де Шомон режиссёр 1902 çулта ӳкернĕ француз мусăк илемлĕ камичĕ.
Бочаров Сергей Иванович
Бочаров Сергей Иванович — (22.03.1922-25.01.1983), 1-мĕш Украина фрончĕн 21-мĕш çарĕн 120-мĕш перевçĕсен дивизин 538-мĕш перевçĕсен полкĕн çуран разведка взвочĕн разведчикĕ, аслă сержант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10.
Каçăсем
Категори:Мускавра пытарнисем
(612911) 2004 XR190
2004 XR190 — Хĕвел системинчи сапаланчăк дискри уйрăм транснептун объект. 2004-мĕш çулхи раштав, 11 Линн Джонс, Брефт Глэдман, Джон Кавеларс, Джин-Марк Петит, Джо Паркер, Фил Николсон уçнă. Курăнакан çăлтăр виçи - 22,3, абсолютлă çăлтăр виçи 4,5. Хĕвел тавра çăврăнать.
Каçăсем
Категори:Планетăсемпе астероидсен ячĕсем Категори:Сапаланчăк диск Категори:2004-мĕш çулта уçнă астрономи объекчĕсем Категори:Уйрăм транснептун объектсем Категори:Карлик планета кандидачĕсем
Сапшо
Сапшо — Раççей территоринчи кӳлĕ. Смулен облаçĕнче вырнаçнă. Сапша, Сапшанка юханшыв юхса кĕрет, Сапша юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 3,04 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Смулен облаçĕн кӳллисем
Конгар (юханшыв)
Конгар  — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Миля юппин сылтăм çыранпа вăрринчен 40 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 41 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Сестра (Дубна юппи)
Сестра — Раççей территоринчи юханшыв. Мускав облаçĕ/Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Дубна юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 138 км, бассейн лаптăкĕ 2680 км2.
Каçăсем
Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем Категори:Тĕвер облаçĕн юханшывĕсем
Дачная (Арсентьевка юппи)
Каçăсем
Категори:Тинĕсçум Енĕн юханшывĕсем
Салон-де-Прованс
Салон-де-Прованс (Salon-de-Provence) — кӑнтӑр-хӗвелтухӑҫ Франци хули тата коммуни, Прованс — Альпсем — Сенкер Ҫыран регионӗ, Буш-дю-Рон департаменчӗ, Экс-ан-Прованс тавралӑхӗ, Салон-де-Прованс-1 кантонӗ.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Нина Цилли
Нина Цилли (Nina Zilli, чăн ячĕ Мария Кьяра Фраскетта, Maria Chiara Fraschetta; 1980 çулхи нарăсăн 2-мĕшĕ, Пьяченца) — итал юрăçи. Италишĕн Еврокурав 2012 юрă фестивалĕнче кĕрешнĕ.
Каçăсем
Категори:Итали поп-мусăкçисем
Лӗпӗш Battus polydamas
Battus polydamas тата ылтӑн хӗрриллӗ чӗкеҫ хӳри, чӗкеҫ хӳри Polydamas, — парӑслисен е кавалерсен (лат. Papilionidae) йышшисен лӗпӗш тӗсӗ. Ку тӗсе пӗрремӗш хут 1758 ҫулта Карл Линней хӑйӗн Systema Naturae 10-мӗш кӑларӑмӗнче ҫырса панӑ.
Каҫӑсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Парӑслисем
Астра (Нор-Ломовка юппи)
Астра  —Раççей территоринчи юханшыв. Пенза облаçĕ, Мордва Республики, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Нор-Ломовка юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 19 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă пуçĕнчен Темников хулинчиШыв виçекен постчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пенза облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем
Эзельсбах (Лаутер юппи)
Эзельсбах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Лаутер (Глан юппи)|Лаутер юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12,3 км, бассейн лаптăкĕ 27,888 км2.
Зоя (фильм, 1944)
Зоя (Зоя) — Союздетфильм киностудире Лев Арнштам режиссёр 1944 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП 1944 çулхи фильмĕсем Категори:Лео Арнштамăн фильмĕсем Категори:ССРП драма фильмĕсем Категори:«Союздетфильм» студин фильмĕсем Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи пирки фильмсем Категори:ССРП хура-шурă фильмĕсем Категори:ССРП биографи фильмĕсем
Сивоза (Шарна юппи)
Сивоза  — Раççей территоринчи юханшыв. Кострома облаçĕ, Вологда облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Шарна юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 15 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кострома юханшыв пуçĕнчен Исады ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Атăл юпписен бассейнĕ Рыбинск шывуправĕнчен Хура Атăл кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл, Куйбышев шывуправĕ таран(Хура Атăл бассейне кĕртмесĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кострома облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ярославль облаçĕн юханшывĕсем
Подчеремвож
Подчеремвож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Подчерье юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Çĕнĕ Çирĕклĕ (Сергиевски районĕ)
Çĕнĕ Çирĕклĕ (Новая Елховка), — Самар облаçĕн Серкĕски районĕчи ял. Унăн ятне кунта вырăсларан калькăласа куçарса палартнă. Чăн чăвашла ят пуррипе çукки паллă мар.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2002-мĕш çулта ялта 99 çын: 41% вырăссем, 39% чăвашсем пурăннă.
Каçăсем
Категори:Самар облаçĕнчи Серкĕски районĕн ялĕсем Категори:Самар облаçĕнчи чăваш ялĕсем
Дансем
Дансем — авалхи германсен хальхи Швеци Норвеги тата Дани территорине йышăнса пурăннă йăхĕ.
Викингсен тапхăрĕ
Викингсен тапхăрĕнче дансем Ютландипе Зеландие, çаплах хальхи Швецин кăнтăр пайне йышăнса илнĕ. XI ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче дансен королĕсем Данипе Англие пĕрлештерсе 20 çула яхăн хуçаланнă.
XI—XIII ĕмĕрсенче Европăра Европе Скандинавирен тухнисене пурне те дансем тенĕ. Çапла, XI ĕмĕрти паллă герман хронисчĕ Мерзебург Титмарĕ Киев Руçĕнче пурăнакансене дансем тенĕ.
Данелаг
Данелаг (дан правин облаçĕ; Dena lagu; Danelagen; Danelaw) — Англин IX ĕмĕрте дани викингĕсем çĕнсе илнĕ çĕрĕсенче юлнă уйрăмла право тата социаллă системисене хăварнă çурçĕр-тухăç пайĕнчи территорийĕ. Анкăлсакс тапхăрĕнчи королĕсем X ĕмĕрте Данелагра влаç илсен скандинав правипе йăлисене хăварнă, çаплах нумайăшĕ пĕрлехи анкăл практикине куçнă. Çурçĕр-тухăç Англири юридици системин специфики нормансем çĕнсе илсен те ĕçленĕ, вăтам ĕмĕрлĕхре те тăсăлнă.
Дан эткерлӗхӗ
Хальхи акăлчан чĕлхине 600 яхăн сăмах Скандинавирен кĕнĕ, çав шутра нумайлă хисепри виҫҫӗмӗш сӑпатлӑ пайăр ылмашĕсем (they, them, their, hie, him, hira) уйрăмрах; çаплах çак терминсем, law (саккун, право), husband (упăшка), window (чӳрече), ill (чирлĕ), happy (телейлĕ). Çаплах çак мăшăрсене танлаштарăр: skirt 'юбка' (скандинави) тата shirt 'кĕпе' (анкăл).
Малтанхи Данелаг территоринче викингсен мăнаçлăх тапхăрĕнче Англин çак пайĕнчи археологи палăкĕсем чылай, вĕсенчен чи паллисем ĕлĕкхи Йорк — X ĕмĕрти скандинавсен короллĕхĕн тĕп хули, тата Ингольдсбири вилтăприсем.
Литература
Категори:Герман йăхĕсем
Носовей-Се
Носовей-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Печора тинĕсĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Воеводин Дмитрий Тимофеевич
Воеводин Дмитрий Тимофеевич — (25.05.1902(12)-14.02.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 10. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 38-мĕш çарĕн 167-мĕш перевçĕсен дивизин180-мĕш уйрăм сапёр батальонĕн сапёрĕ, красноармеец.
Субо
Субо — (Souboz) — Швейцарири коммуна, Берн кантонне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Берн кантонĕн хулисем
Дачная (Красненькая юппи)
Дачная  — Раççей территоринчи юханшыв. Санкт-Петербург территорипе юхать. Юханшыв Красненькая (юханшыв)|Красненькая юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Каçăсем
Категори:Санкт-Петербург юханшывĕсем
Томбой-Се (Няба-Яха юппи)
Томбой-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Нябы-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 40 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Алкогольтен хур куравçă
Эрех парни (Les Victimes de l'alcoolisme) — Pathé киностудире Фернан Зекка режиссёр 1902 çулта ӳкернĕ француз мусăк илемлĕ камичĕ.
Акатов
Акатов — Раççей территоринчи кӳлĕ. Смулен облаçĕнче вырнаçнă. Лещенка юханшыв юхса кĕрет, Свадица юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 6,55 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Смулен облаçĕн кӳллисем
Пюто
Пюто (Puteaux) — ҫурҫӗр Франци хули, Парижран хӗвелтухӑҫнелле, Сена юханшывӗн сулахай енӗнче вырнаҫнӑ, Париж хулаҫумӗ теме юрать.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Гипс
Гипс — сульфатсен класĕнчи минерал, ăшĕнчипе кальций сульфачĕн гидрачĕ(CaSO4·2H2O).
Сӳслĕ тĕрлĕлĕхĕ селенит, тĕшĕлли — алебастр ятлă.
Усă курни
Сӳслĕ гипса (селенит) йӳнĕ ювелир япалисене тунă чухне усă кураççĕ. Алебастр минералĕнчен ĕлĕкренех шултра ювелир япалисене — интерьер валли (вазăсем, сĕтел çийĕсем, чернил савăчĕсем т. ыт. те) — тăваççĕ.
Танлаштарулăх теорийĕ
Танлаштарулăх теорийĕ е релятивизм теорийĕ — уçлăх-вăхăта, урăхла каласан физикăлла пулăмсен уçлăх-вăхăтпа çыхăннă универсаллă енĕсене кăтартакан теори. Çак теорие тĕпе хурса пулăмсене тĕпчекен ăслава релятивизмла физика теççĕ. Тепĕр чухне вара ăна та, кăна та синонимла ăнлавсем пек кураççĕ.
Ку термина 1906-мĕш çулта, танлаштарулăх принципĕн пĕлтерĕшне юри палăртас шутпа,  Макс Планк кĕртнĕ.
Гипс
Усă курни
Сарăрах тата тачăрах тĕрлĕ гипс ĕçлемешкĕн лайăх материал шутланать.
Танлаштарулăх теорийĕ
Анлă пĕлтерĕшпе танлаштарулăх теорийĕ тени хăйĕн шутне танлаштарулăхăн ятарлă теорийĕ (СТО) тата танлаштарулăхăн пĕтĕмĕшле теорийĕ (ОТО) текеннисене кĕртет. Ансăр пĕлтерĕшпе — çав теорисенчен малтанхине çеç.
Каçăсем
Категори:Танлаштарулăх теорийĕ Категори:Физика
Кондес
Кондес — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тым юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  488 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Кудрейка
Кудрейка — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Парбиг юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  279 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Чулым кĕнинчен Кеть таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Чулым, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Чара (Олёкма юппи)
Чара — Раççей территоринчи юханшыв. Байкалхыç Ен, Иркутск облаçĕ, Якути территорипе юхать. Юханшыв Олёкма юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 851 км, бассейн лаптăкĕ 87600 км2.
Каçăсем
Категори:Байкалхыç Енĕн юханшывĕсем Категори:Иркутск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Якути юханшывĕсем
Хаяр Иван (фильм)
Хаяр Иван (Иван Грозный) — Мосфильм киностудире Сергей Эйзенштейн режиссёр 1944 çулта ӳкернĕ совет мусăк илемлĕ камичĕ.
Дубынин Николай Михайлович
Дубынин Николай Михайлович  — (19.04.1919-11.08.2002), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Беларуç фрончĕн 65-мĕш çарĕн 87-мĕш уйрăм понтон-кĕпер батальонĕн взвод командирĕн тивĕçне пурнăçлаканĕ, аслă сержант.
Усть-Куча
Усть-Куча — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Ен, Алтай Республики территорипе юхать. Юханшыв Каракол юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  17 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Бияпа Катунь пĕрлешнинчен Барнаул хуличчен, Алей юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Республикин çырмисем
Эзельсбах (Эльзе юппи)
Эзельсбах — Германи территоринчи юханшыв. Çурçĕр Рейн-Вестфали территорипе юхать. Юханшыв Эльзе (Верре юппи)|Эльзе (КМ6,7 юппи) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 3,2 км, бассейн лаптăкĕ 4 км2.
Каçăсем
Категори:Çурçĕр Рейн-Вестфали юханшывĕсем
Сухоруков Глеб Борисович
Глеб Борисович Сухоруков (Gleb Sukhorukov, 1969, Пущино хула, Мускав облаçĕ, РСФСР çур.) — раççей тата акăлчан ăсчахĕ. Хими, материалсен физики, инженери облаçĕсенче ĕçлет. Халĕ — Лондонри Мария королева университетĕнчи (QMUL) Инженери тата материала тĕпчекен шкулĕнче биоматериалсен профессорĕ.
Тĕнчери вырăсла калаçакан ăсчахсен ассоциацийĕ RASA координацилекен комитечĕн пайташĕ тата 2014—2015 çулсенче çак ассоциацин Европăри секцийĕн президенчĕ.
Биографи
М. В. Ломоносов ячĕллĕ Мускав патшалăх университечĕн физика факультетĕнче 1991 çулта вĕренсе тухнă. Физика-математика ăслăхĕсен кандидачĕн диссертацине тăван факультетĕнче «Биофизика» специальнăçĕпе 1994 çулта хӳтĕленĕ. Каярах ăслăх учрежденисенче тата индустрире вăйне хунă, 2001 çулта Александр фон Гумбольдт фондчĕн Софья Ковалевская ячĕллĕ прогамми пулăшнипе Макс Планк институтĕнче Коллоидсене тата чикĕри пулăмсене тĕпчекен группăна ертса пыма пуçланă, 2006 çулта Лондон университетне куçнă. 2014 çулта Сарăтури патшалăх университетĕнче Мегагрантсем (4-мĕш конкурс) программипе «Дистанционно управляемые системы для тераностики» лабораторие йĕркеленĕ, мегагрантсене илекен вунă çын ушкăнĕнче В. В. Путинпа 2016 çулхи авăнăн 19-мĕшĕнче тĕл пулнă.
Г.Б. Сухоруков Ăсчахсене пулăшакан президент программине пуçарса яракансенчен пĕри пулать.
Ăслăх ĕçĕсем
Глеб Сухоруков сийĕн-сийĕн çыпăçтарнă полиэлектролитлă микрокапсулăсене тĕпчекен облаçре пионер шутланать. Вăл эмеле турттарса çитерекен нумай функциллĕ системăсене тăвас енĕпе çеç мар, çаплах вĕсене йĕркелессипе те ĕçлет. Forbes версипе (Юпа, 2011) Глеб Сухоруков раççей кăкĕнчен тухнă тĕнчипех паллă ăсчахсен ТОП-10 йышне кĕнĕ.
300 ытла ĕçе публикациленĕ, вĕсене 30 000 ытла цитатăланă (Хирш индексӗ > 95 (Google Scholar мелĕпе) тата > 83 (Web of Science мелĕпе).
Каçăсем
Категори:Физиксем, алфавитпа Категори:XX ĕмĕрти физиксем Категори:XXI ĕмĕрти физиксем Категори:МПУ физика факультетĕнче вĕренсе тухнисем Категори:1969 çулта çуралнисем
Палеонтологи
мини|Фоссилийсен индексӗ
Палеонтологи (ав.-грек. παλαιοντολογία) — голоцен тапхӑрӗ умӗнчи е пуҫламӑшӗн пурнӑҫӗ (геологи тапхӑрӗсен 11 700 ҫул патне кайри) ҫинчен тишкерекен ӑслӑх. Ӑна организмсем аталанӑвне пӗлме фоссилийсене (чавса кӑларнӑ авалхи организмсен юлашкисем) тишкӗрни, тата вӗсем тавралӑхпа епле хутшӑнни (палеоэкологи) кӗрет. Палеонтологи сӑнавӗсене п. эрч. V ӗмӗртех ҫырса хуни пур. Палеонтологи Жоржа Кювье танлаштаруллӑ анатоминчи ӗҫӗсем тӑрӑх XVIII ӗмӗрте ӑслӑх пулса тӑрса XIX ӗмӗрте малалла аталаннӑ. Терминӗ ав.-грек чӗлхинчен παλαιός [palaios] — «авалхи», ὄν [on] — «чӗрчун» тата λόγος [logos] — «сӑмах, ӑнлану» пулса тухнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Палеонтологи
Бочаров Яков Васильевич
Бочаров Яков Васильевич — ( 1923-02.10.1943), Кăнтăр-Анăç фрончĕн 8-мĕш гварди çарĕн 27-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 76-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн оруди командирĕ, гварди аслă сержанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 22.
Хаймулин Юсим Николаевич
Хаймулин Юсим Николаевич (1929, Шупашкар — 2020, Шупашкар) —  Математик. И. Я. Яковлев ячĕллĕ педуниверситетра (1965-1980) тата Мускаври коопераци институчĕн Шупашкарти филиалĕнче (1980-20001) студентсене вĕрентнĕ. Физика-математика ăславĕсен кандидачĕ (1967), доцент (1973). Аслă Атилĕх аслă вăрçă вăхăтĕнчи хастар ĕçшĕн унăн медаль пур. Мускаври коопераци институчĕн Шупашкарти филиалĕ панă Хисеп грамоти (1989) пур. Чăваш ССР аслă шкулĕн тава тивĕслĕ ĕçлевçи (1991). 50 ытла ăслав ĕçĕн авторĕ.
Кунçулĕ пирки кĕскен
Ю. Н. Хаймулин 1929 ҫулта Шупашкар хулинче слушши килйышĕнче çуралнă. 1932-мĕш çултанпа хальхи Тăвай районĕнчи Лачкасси ялĕнче пурăннă.
Унăн ашшĕ ак çак çын пулнă :
<Куçару: ХАЙМУЛИН Николай Прохорович (1895—1972, Тăвай районĕнчи Лачкасси ялĕ ), Чăмпĕрти вĕрентевçĕсен чăваш семинарине пĕтернĕ. Шкул ертÿçи пулнă, хĕрлĕармеец (1919 – 1920 çç.), Тăвай вулăс канашĕн пуçлăхĕ, Çĕрпÿ уесĕн çĕр пайĕн ертÿçи (1923—1926 çç.), Вăрнар техникумĕн директорĕ, Вăрмар район ĕçтăвкомĕн пĕрремĕш пуçлăхĕ, Тăвай КПСС райкомĕн яваплă ĕçлевçи.>
Ю. Н. Хаймулин 2020 ҫулхи февралĕн 5-мӗшӗнче ҫӗре кӗнӗ.
Тăвай районĕнчи Лачкасси ялĕ — тĕнекĕменлĕх сĕмĕллĕ ял. Çапла вара, «Хаймулин» хушамат шăпах çав самантпа çыхăннăскер теме пулать пуль, ахăртнех. Тен, математикăн ячĕ те (Юсим) çаванпах çыхăннă.
Двиница
Двиница  — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Сухона юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 174 км, бассейн лаптăкĕ 2400 км2.
Каçăсем
Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Баклановское
Баклановское — Раççей территоринчи кӳлĕ. Смулен облаçĕнче вырнаçнă. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 2,21 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Смулен облаçĕн кӳллисем
Путешествие на Луну (фильм, 1902)
Путешествие на Луну (Le Voyage dans la Lune) — Star Film киностудире Жорж Мельес режиссёр 1902 çулта ӳкернĕ француз мусăк илемлĕ камичĕ.
Эккбах
Эккбах — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Рейн юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 39,27 км, бассейн лаптăкĕ 217,847 км2.
Татăк варри
Татăк варри — харпăр татăк çинче унăн хĕррисенчен пĕр инçĕшре выртакан пăнчă.
Каçăсем
Категори:Евклид геометрийĕ Категори:Аффиннла геометри Категори:Аналитикăлла геометри
Афакин Николай Васильевич
Афакин Николай Васильевич  (1921 ç. ) 266 гварди çар танксене пĕтерекен Хĕрлĕ ялавлă артиллерии полкĕн артиллерии орудии тĕллекенĕ, гварди сержанчĕ.
Совет Союзĕн Паттăрĕ чысне илме таратнă. Вăл Тутарстанăн Хулаçырми ялĕнче çуралнă. Чăваш.
Кун-çулĕ
1940-мĕш çулта Сталинград облаçĕн Хĕрлĕ Октябрь район военкомачĕ урлă Хĕрлĕ Çара илеççĕ.
Çăпăçусене вăрçан малтанхи кунĕсенченех пуçлать. 1942-мĕш çултан Афакин гварди сержанчĕн орудийĕ 6 тăшман танкĕ, 4 бронетранспортерĕ, 18 автомашина, 500 ытла тăшман салтакĕпе офицерне пĕтернĕ. Уйрăмлах Афакин гварди сержанчĕ Висла юханшывĕ çинчи плацдармра тата Познань карманĕ штурмланă вăхăтра кăтартнă. 1945-мĕш çулхи кăрлачăн 28-мĕшĕнче тӳррĕн тĕллесе çывхаракан 12 танка 200 м таран çывхартса хăватла тата тĕл персе 3 танкĕпе (вĕсенчен пĕри «Тигр») тата 1 хăй тĕллĕн çӳрекен артиллерии орудийĕ. Тăшманăн контратака тăвас ĕмĕчĕ ăнман. Пирĕн чаçсем контратакăна çĕкленсе тăшмана тĕреклетнĕ вырăнсенчен çапса кăларнă. Çапăçусенче харсăр çапăçнăшăн ăна Совет Союзĕн Паттăрĕн ятне пама тăратнă, анчах 2-мĕш шайри Мухтав орденнне çĕç тивĕçтернĕ
Каçăсем
Категори:Иккĕмĕш Тĕнче вăрçине хутшăннисем Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннисем Категори:Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илме тăратнисем
Нохо-Сэв-Яга
Нохо-Сэв-Яга — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Пыртей-Яга юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 15 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ  — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ненец АО юханшывесĕм
Пĕрчĕлле татăк
Пĕрчĕлле татăк — геометрилле тăвăмсенче пĕрчĕ вырăнне йышăнакан кап.
Вуламалли
Категори:Евклид геометрийĕ
Фёдоров Алексей Фёдорович
Фёдоров Алексей Фёдорович  — ( – ), Чернигов-Волынь партизан пĕрлешĕвĕн командирĕ Чернигов тата Волынь вăрттăн парти обкомĕсен 1-мĕш секретарĕ,  генерал-майор, Икĕ хут Совет Союзĕн Паттăрĕ,. Указ датисем -,.
Тото Кутуньо
Сальвато́ре (То́то) Куту́ньо (Toto Cutugno; Salvatore Cutugno; утă, 7 1943, Фоздиново, Масса-Каррара, Тоскана, Итали) — итал композиторĕ, эстрада юрăçи.
Яшлăх тата карьера пуçламăшĕ (1943—1974)
Сальваторе Кутуньо 1943 çулхи утăн 7-мĕшĕнче Тосканăри Фосдиново хулинче çуралнă. Темиçе уйăх иртсен унăн çемьи Специя хулана куçса каять, унта унăн ашшĕ Тото (Toto — Salvatore ячĕн кĕске форми) çар морякĕ хĕсметре тăнă. Пĕчĕк чухнех арçын ача мусăк патне туртăннă: ашшĕ пекех труба çинче лайăх вылянă, çак инструмента алла илнĕ; каярах хăйех параппансемпе тата аккордеонпа выляма хăнăхнă. 13 çул тултарсан Тото регионри мусăк конкурсĕнче виççĕмĕш вырăна тухать.
Кутуньо хулари мусăк ушкăнĕсенче вылять, 19 çул тултарсан Финляндие Манусарди маэстро ансамблĕпе улттă уйăхлăха тура каять. Италие таврăнсан, Сальваторе хайĕн «Toto e Tati» ушкăнне пуçтарать те Итали тăрăх гастрольсене çӳрет. Çав вăхăтрах хăй те мусăка хайлама тытăнать.
Джо Дассен
1975 çулăн пуçламăшĕнче Кутуньо «Albatros» ушкăнпа ĕçлеме тытăнать, Вито Паллавичини сăвăçпа Oasis, Uomo dove vai, Africa юрăсене хатĕрлет. Çав çултах вăл франци чĕлхипе юрлакан Джо Дассен Кутуньо - Паллавичини тандема асăрхать. Дассен валли текстсем çырнă Клод Лёмельпе Пьер Делануа Тото Кутуньо мелодийĕсем çине франци тексчĕсене хайлаççĕ. Çапла, паллă Et si tu n`éxistais pas, Salut тата 1975 çулăн çуллахи франци поп-хичĕ L`été Indien çуралаççĕ.
«Albatros»
1976 çулта Тото пĕрремĕш ăстрăм Сан-Ремо фестивалĕнче «Albatros» ушкăнпа Volo AZ 504юрăпа хутшăнать те виççĕмĕш вырăна тухать. Çав çултах Кутуньо Festivalbar конкурсĕнче Nel cuore, nei sensi юрăпа тупăшать. Çак юрăн франци варианчĕ — «Voici les clés» — ăна Жерар Ленорма́н шăрантарать, вăл Францири хит-парадсенче малти вырăнсенче.
Тепĕр çулта «Albatros» каллех Сан-Ремори «Аристон» театрĕн сцени çине тухать. Gran Premio юрă пиллĕкĕмĕш вырăн йышăнать. Фестиваль иртсенех ушкăн саланать.
Соло-карьера
1980 çулта артист Сан-Ремăра Solo noi юрăпа çĕнтерет. Темиçе эрне иртсен Тото Тĕнчери çăмăл мусăк фестивалĕнче (Токио) Francesca non sa юрăпа мала тухать.
1983 çулта Тото Кутуньо Сан-Ремо фестивалĕнче L’italiano юрăна кăтартать, вăл халĕ те артистăн «визит карточки» пулать. Официаллă юрă 5-мĕш вырăна тухать, çапах та Totip «халăх суйлавĕпе» L’italiano 1-мĕш вырăна тухать.
1984 çулта Тото Сан-Ремăра 2-мĕш вырăна Serenata юрăпа тухать, тепĕр çултан çав фестивальтех Noi ragazzi di oggi юрăпа 14 çулхи Луис Мигель мексикан каллех 2-мĕш вырăна илет.
1986 çулта Тото Кутуньо Сан-Ремăра Azzurra malinconia юрăна шăрантарса 4-мĕш вырăна тухать. 1987 çулта Кутуньо Figli юрăпа 2-мĕш вырăнта. Унсăр пуçне, унăн виççĕ юрри ăмăртаççĕ: Io amo (Fausto Leali), Il sognatore (Peppino Di Capri) e Canzone d’amore (Ricchi e Poveri). Юрăсене 4-мĕш, 5-мĕш тата 7-мĕш вырăнсене çĕкленеççĕ. Çав çултах Тото Domenica In итал телекуравĕн вырсарникунхи кăларăмĕн ертӳçи пулса тăрăшать.
Малашнехи виççĕ çул Тото Кутуньо каллех питĕ ăнăçлăн Сан-Ремо фестивальне хутшăнать: Emozioni (1988), Le mamme (1989) тата Gli amori (1990) юрăсем 2-мĕш вырăна тухаççĕ. 1990 çулта Gli amori юрăн акăлчан версине — Good love gone bad фестивальре тĕнче мусăкĕн халапĕ — американ юрăçи Рэй Чарльз — шăрантарать.
1990 çулта Тото Кутуньо Загребра «Еврокуравĕнче» Insieme: 1992 юрăпа çĕнтерет. Çавăнпа та Итали 1991 çулта «Еврокурава» иртерме ирĕк илет. Римри «Еврокурав-1991» конкурса ертсе пыма çак конкурсра çĕнтернĕ Италин иккĕ элчи — Тото Кутуньăпа Джильола Чинкветтине (1964 çулта çĕнтернĕскер) шанса панă.
1998 - 2000 çулсенче Тото Кутуньо итал телекуравĕнче I fatti vostri кăларăма ертсе пырать, çаплах тĕрлĕ патшалăхсене гастрольсене çӳрет.
2002 çулта артист Il treno va альбома кăларать, вăл Францире халăх кăмăлне çĕклет. 2005 çулта Сан-Ремо фестивалĕнче Come noi nessuno al mondo юрăпа Тото Кутуньо — Аннализа Минетти дуэт 2-мĕш вырăна йышăнать. 2008 çулта Тото Кутуньо каллех фестивальте ăмăртать. Унăн Un falco chiuso in gabbia юрри 4-мĕш вырăна тухать.
2009 çулхи çуркунне Тото Кутуньо йывăр амакĕ вĕрĕленнине пула Раççейри концертсене килеймест — химиотерапи курсне кĕрет.
2009 çулхи чӳк уйăхĕнче юрăç Мускавра «Ретро FM халапĕсем 2009» шоуне хутшăнать.
2010 çулхи чӳк уйăхĕнче Кейӳне килет, Адриано Челентано ывăлĕпе, Джакомопа, концерт иртерет.
2011 çулхи чӳк уйăхĕнче юрлакан каллех Кейӳне килсе "Çĕнĕ хум" конкурса хутшăннă виççĕ çамрăк артистсемпе соло концертне парать.
2011 çулхи пушăн 11-мĕшĕнче Кремльти патшалăх керменĕнче Аннализа Минетти, InGrid, Марк Тишман юрăçсемпе тата «Премьер-министр» ушкăнпа хаĕн пултарулăхне кăтартать.
Халĕ Тото нумай çĕршывра концертсемпе çӳрет, çĕнĕ юрăсене хайлать.
Джо Дассен
всего 13 песен (по словам автора)
Советский экран
Советский экран — Совет Пĕрлешĕвĕнче, кайран Раççейре периодика енчен тĕрлĕрен 1925 - 1998 çулсенче (1931—1939 тата 1941—1957 çулсенче тухман) пичетленнĕ массăллă иллюстрациленĕ журнал. Журналра тăван çĕршыври тата ютçĕрсенчи киноэкран çине тухакан çĕнĕ фильмсем, кинематограф историйĕ пирки каласа панă, критиксен статьисене, киноактёрсен тата киноиндустририри ĕçченсен пултарулăх портречĕсене пичетленĕ. Çулсерен журнала вулакансен шучĕпе, «Çулталăкри чи лайăх фильм», «Çулталăкри чи лайăх актёр», «Çулталăкри чи лайăх актриса», «Çулталăкри ачасен чи лайăх фильмĕ» тата «Çулталăкри чи лайăх мусăк фильмĕ» премисемпе тивĕçтернĕ.
Тото Кутуньо
Адриано Челентано
также 14 песен (по словам автора)
Каçăсем
Категори:Итали поп-мусăкçисем Категори:Итали композиторĕсем
Советский экран
Каçăсем
Категори:ССРП журналĕсем Категори:Раççейри журналсем
Тупра (пĕлтерĕшсем)
Тупра:
Çавăн пекех
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Рони-су-Буа
Рони-су-Буа (Rosny-sous-Bois) — Франци хули тата коммуни, Иль-де-Франс регионӗ, Сена-Сен-Дени департаменчӗ. Халӑхӗ — 41 254 ҫын, (2011).
Муниципалитет Парижран 10 км патне хӗвелтухӑҫнелле, Бобиньи хулинчен 6 км кӑнтӑр-хӗвелтухӑҫнелле вырнаҫнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Солда (Векса юппи)
Солда  — Раççей территоринчи юханшыв. Кострома облаçĕ, Вологда облаçĕ, Ярославль облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Векса юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 5,4 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 47 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кострома юханшыв пуçĕнчен Исады ялĕ патĕнчи шыв виçекен пост таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Атăл юпписен бассейнĕ Рыбинск шывуправĕнчен Хура Атăл кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Атăл, Куйбышев шывуправĕ таран(Хура Атăл бассейне кĕртмесĕр).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Торф
Торф (кив. турф ) — тăрăлчăкла кĕрпеклĕ сăрт-ту тăправĕ, вăл — хуткăç пек усă куракан пайталлă тупнăлăх шутланать. Шурлăхсенче, ятарлă малсăлтавсенче,   ӳсентăрансем çĕрнĕ май пулать.
Асăрхавсем
Категори:Тăпра пĕлĕвĕ Категори:Хемогенлă, биохемогенлă тата органогенлă тăправсем Категори:Хуткăç Категори:Ăшă изоляци материалĕсем Категори:Материалсем Категори:Энергетика
Атмис
Атмис —Раççей территоринчи юханшыв. Пенза облаçĕ, Мордва Республики, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Атмисс юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 93 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă пуçĕнчен Темников хулинчиШыв виçекен постчен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пенза облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мордва Республикин юханшывĕсем Категори:Чулхула облаçĕн юханшывĕсем Категори:Мăкшă юпписем
Пожемъёль
Пожемъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Илыч юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Танлаштарулăхăн пĕтĕмĕшле теорийĕ
Танлаштарулăхăн пĕтĕмĕшле теорийĕ (ОТО; allgemeine Relativitätstheorie) — танлаштарулăхăн ятарлă теорине (СТО) аталантарса Альберт Эйнштейн 1915-1916-мĕш çулсенче сĕннĕ гравитацин геометрилле теорийĕ.
Ку теорире гравитацилле тата инерцилле вăйсем пĕр япалах иккенне постулат пек кăларса тăратнă.
Çапла вара, гравитацилле эффектсем ĕскерсемпе уйсен хире-хирĕç вăйăмне кура мар, уçлăх-вăхăт хăй, калăпăр, масса-энерги пуррипе те, деформациленнĕ майăн  пулни курăнать.
Каçăсем
Категори:Физика Категори:Танлаштарулăх теорийĕ Категори:Танлаштарулăхăн пĕтĕмĕшле теорийĕ Категори:Альберт Эйнштейн
Чумыш
Чумыш — Раççей территоринчи юханшыв. Кемĕр облаçĕ, Алтай Ен территорипе юхать. Обь юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 644 км, бассейн лаптăкĕ 23900 км2.
Каçăсем
Категори:Кемĕр облаçĕн юханшывĕсем Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем Категори:Обь юпписем
Томбой-Се (Харасовая юппи)
Томбой-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Харасовая юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 152 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 92 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Двуречка (юханшыв)
Двуречка  — Раççей территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Воронеж (юханшыв)|Воронеж юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км, бассейн лаптăкĕ 193 км2.
Конельга
Конельга — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Шеделга юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  9 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Томск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Красноярск Енĕн юханшывĕсем Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Азербайджанпа Турци чикки
Азербайджанпа Турци чикки, вăл Аракс шывĕн юхлăхĕ тăрăх 9 — 11 километр чухлĕ е ытларах та  тăсăлать. Çак вăрăмăша, вăл фракталла объект пулнине кура, юхлăх йĕрĕ те улшăнсах тăнăран, татах та пысăкрах тĕллĕхпе палăртма çук.
Ку чикĕ урлă Турцирен Азербайджанăн Нахичевань регионне çеç çитме пулать, тĕп пая çитме çук, мĕншĕн тесен Арменин Зангезур (Сюник облаçĕ) текен регионĕ урлă чăрмав пулса тăрать.
Çакнашкал лару-тăру 1930-мĕш çулсенчен пуçласа тытăнса тăрать темелле. Çак тĕлтен Аракс урлă Турцие каçас пулсан, юханшыв хыççăн тата тепĕр 35 километр чухлĕ никам та пурăнман  ансăр хушăкпа иртмелле. Çав хушăка Садарак коридорĕ теççĕ. Вăл тенчери чи паллă геполитикăлла коридорсен шутне кĕрет.
Асăрхавсем
Категори:Азербайджан чиккисем Категори:Азербайджан-турккă хутшăнăвĕсем Категори:Геополитика коридорĕсем
Ленцбург (тăрăх)
Ленцбург (Lenzburg (Bezirk)) — Швейцарири тăрăх. Центрĕ — Ленцбург, хула.
Тăрăх Арнау кантонне кĕрет. Лаптăк — 102,71 км². 48 601 çын пурăнать. Официаллă код — 1907.
Каçăсем
Категори:Аргау
Салампи (роман)
"Салампи" — Александр Артемьев (1924-1998) çырнă чăвашла лирикăлла роман. 1969-мĕш çулхи кăларăмра ăнлантарнинче "Çĕнĕ çынсем" трилогин пĕр кĕнеки тесе палăртнă. Трилогин ытти кĕнекисем кун çути курни-курманни паллă мар.
Хайлав çуралса кун çути курни
Аслă Атилĕх вăрçи хыççăн çуралнă роман.
Ят çăлкуçĕсем
Салампи — хĕрарăм ячĕ. Кун пек ята суйласа илесси Петĕр Хусанкай сăвăçпа туслă пулни витĕм кÿме пултарнă, мĕншĕн тесен лешĕн чăнах та çав ятлă хĕр (Саламби Петровна) пур.
Тепĕр енчен, хранццус çыравçин Гюстав Флоберăн (1821-1880) «Саламбо» (Salammbô) ятлă историлле роман пур. Унта та "Саламбо" тени хĕрарам ятне пĕлтерет. Çак япала та автора витĕм кÿме пултарнă.
Ку тĕлĕшпе Александр Артемьев романĕн текстĕнче, «Кĕрхи шăнасем» сыпăкра, ак çакнашкал каланине тĕл пулма пулать: