cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Воробьёв Василий Петрович
Биографи
1948—1952 гг. — Музфонда СССР мусфондĕн Чăваш АССР-ĕнчи тивĕçлĕ элчи.
В. П. Воробьев 1954 çулхи раштавăн 10-мĕшĕнче Шупашкарта вилнĕ. Богдан Хмельницкий урамĕнчи кивĕ çăва çине пытарнă.
Пултарулăхĕ
800 ытла чăваш халăх юррисен çырса илнĕ, вĕсене усă курса паллă юрăсене кĕвĕленĕ (200 яхăн): «Кай, кай Ивана», «Килмен те курман Шупашкарне», «Вăрман урлă каçрăмăр», «Колхоз хирĕнче» т.ыт. те.
Унăн чи паха ĕçĕсем чăваш юррисен классика фондне кĕреççĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн композиторĕсем Категори:Чăваш АССР тава тивĕçлĕ ӳнер ĕçченĕсем
180 (хисеп)
180 (çĕр сакăрвуннă) — 179-па 181 хушшинчи натураллă хисеп.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Тукас
Тавралăхĕ
Шупашкартан 78 км, Етĕрнерен - 23 км, чукун çул станцинчен 64 км.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 156 çын, çав шутра 73 арçын, 83 хĕрарăм пурăннă.
Сабанак
Сабанак — Пушкăрт Республикин Мечет районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 470 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452564, ОКАТО кочĕ — 80242825003.
Тукас
Вуламалли
Çавăн пекех пăхăр: Тукас (Çĕмĕрле районĕ)
Сабанак
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Тукас
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Етĕрне районĕн ялĕсем
Сабанак
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мечет районĕ
Гибралтар
right|thumb|200px Гибралтар — Аслă Британин Пиреней çурутравĕн кăнтăр енчи тинĕс çĕрĕ.
Чадца
Ча́дца (Čadca, Czaca, Csaca) — Словакин çурçĕр-анăçĕнчи хули. Польшăпа Чехи чикки патĕнче, Кисуца çинче ларать. Халăх йышĕ — 27 пине яхăн çын.
Гибралтар
Географи
Унăн шутне Гибралтар чуллă сăртпа ăна Пиреней çурутавĕпе çыхăнтаракан хăйăрлă пымак кĕрет. Гибралтар стратегиллĕ вырăн шутланать, вăл Вăтаçĕр тинĕсне Атлантика океанĕпе çыхăнтаракан Гибралтар тинĕс пырне хуралласа тăрать. Кунта ÇАПУ тинĕс çарĕсен бази пур. Гибралтар ячĕ арап çарпуçĕ — Тарик ибн Зиядран —пулать. Гибралтар чуллă сăртне Тарик тăвĕ (Djebel al-Tarik) теççĕ.
Чадца
Хулан кун-çулĕ
Чадцăна XVI ĕмĕрте никĕсленĕ. Пĕрремĕш ăна 1565 çулта асăннă. Хула ятне 1778 çулта тивĕçнĕ.
Евро
thumb|100px|Евро палли thumb thumb|upright=1.2|Евро 2023 Евро, Европа Пĕрлешĕвĕн укçа ячĕ. Еврăна Европăн 20 патшалăхĕнче тата Андорра, Монако, Сан-Марино, Ватикан, Хурату (Черногори), Косово патшалăхĕсенче усă кураççĕ.
Гибралтар
Çутçанталăк
Гибралтарта çутçанталăкри тискер упăтесем — маготсем — тĕл пулаççĕ.
Чадца
Каçăсем
Категори:Словакин хулисем
Евро
Каçăсем
Категори:Европа Пĕрлешĕвĕ Категори:Европа валютисем
Дарьино (Авăркас районĕ)
Дарьино — (Дарьино) Пушкăрт Республикинчи Авăркас районĕн чăваш ялĕ. 2007-мĕш çулхи авăн уйăхĕн 10-мĕшчен Дарьтно станцин ялĕ ятлă пулнă. =Кун-çулĕ==
Демографи
Халăх йышĕ:
2002 çулхи çырупа килĕшӳллĕн чăвашсен пайĕ 50%, вырăссем 42%.
Тавралăхĕ
Район центрне — Тулпасăна çитме: 27 çм , Чăваш Хурамалĕ ялне - 3 çм, [Белое Озеро]] станцине 7 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Авăркас районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
Гибралтар
Истори
thumb|300px|left|Космос куçĕ
framed|right|Гибралтар
thumb|300px|
Капинсавис
Капинсавис — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Косью юханшывăн сылтăм çыранĕпе 5 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
181 (хисеп)
181 (çĕр сакăрвун пĕрре) — 180-па 182 хушшинчи натураллă хисеп.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
.de
.de, - Германи патшалăхĕн тĕп интернет домĕнĕ
Категори:Германи Категори:Интернет доменĕсем
Словени
right|120px right|200px|border Словени Республики (Slovenija) — Тĕп Европăри Альп ту çумĕнчи патшалăх.
Географи
Çĕршыв Тĕп Европăн кăнтăр енче вырнаçнă. Анăçра Италипе, çурçĕрте — Австрипе, çурçĕр-тухăçра — Венгрипе, тухăçра тата — Хорватипе чикĕленет, кăнтăр-анăçра Адриатика тинĕсĕн çыранне тухать.
Халăхĕ
Республикăра тĕрлĕ наци халăхĕ пурăнать. Хăлăх-çын тăвăрлăхĕ вăтамран — 95 çын/çм². 50% — хулара, ыттисем — ялта пурăнаççĕ.
Официаллă чĕлхе — словен чĕлхи. Венгри çумĕнчи облаçсенче венгр чĕлхи те официаллă тата Итали çумĕнчи облаçсенче итали чĕлхи официаллă чĕлхесем пулаççĕ.
Истори
Итали 1918 çулта Австри-Венгри импери арканса саланнă май унăн Тинĕсçум облаçне тата Истрăна, çавăн пекех Далмацин пĕр пайне хăйĕн çĕрĕсен шутне кĕртнĕ. Ытти словен çĕрĕсем тепĕр хут йĕркеленнĕ Серби, Хорвати тата Словени патшалăхне хутшăннă, вăл вара 1929 çулта Югослави патшалăхĕ пулса тăнă. Югослави патшалăхĕ Иккĕмĕш тĕнче вăрçи вăхăтĕнче саланнă, Словени вара 1945 çулхи юпа, 29 социаллă Югослави шутне кĕнĕ.
1991 çулхи çĕртме, 25 референдум хыççăн Словени хăйĕн СФРЮ пăхăнманлăхне пĕлтернĕ. Словени СФРЮ нумай юн тăкмасăрах ирĕклĕхе тухнă. Ирĕклĕхшĕн пынă вăрçă икĕ эрне те тăсăлман — çав вăхăтра автомобиль çулĕсене сирпĕтсе аркатнă чухне хирĕçӳре темиçе çын — транапорт автомобилĕпе çӳрекенсем вилнĕ.
Links
Категори:Европа патшалăхĕсем Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа
Жилина
right|200px|Андрей Глинка лапамĕ Жи́лина (Žilina, Zsolna, Sillein, Żylina) — Словакин çурçĕр-анăçĕнчи хула, Жилина енĕн административлă тĕпĕ.
Хулан кун=-çулĕ
right|200px| Çак çĕре çинче V ĕмĕрте славянсем пурăнни паллă. Пĕрремĕш Жилина территоринчи славян хулашĕ IX ĕмĕрте никĕсленнĕ. Хулана пĕрремĕш 1297 çулта асăннă, 1327 — хула тивĕçне кĕнĕ. XIII ĕмĕрĕн вĕçĕнче Жилина мăн çулăмра пĕтет, хулана нимĕç колонисчĕсем çитеççĕ, çĕнĕрен туса лартаççĕ. XV ĕмĕрте хула мăнаçа тухать. XVI-XVII ĕмĕрсенче Жилина Венгрин çĕнетĕвĕн тĕпĕ пулнă, 1686 çулта хулан рекатолизаци тапхарĕ пуçланать. XVIII ĕмĕрте хула çине вут-кăвар, сир-чĕр тапăнать, хула хытă аманать. XIX ĕмĕрĕн иккĕмĕш пайĕнче хула каллех аталана пуçланать, чылай завод-фабрика хута кĕртеççĕ.
Паян Жилина Словакин калăпăшĕпе пиллĕкĕмĕш хули, университет пур (1953 çултанпа). хулан авалхи варрине XX ĕмĕрĕн 90-мĕш çулĕсенче юсанă.
Каçăсем
Категори:Словакин хулисем
Сатыевка
Сатыевка — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Уязы №2448 юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем
Избербаш
Избербаш — Каспи тинĕсĕ хĕрринче вырнаçнă Раççей хули. Дагестан Республики шутне кĕрет. Малтан посёлок пулнă, 1949 çулта вара хула шайне кĕртнĕ. Махачкаларан 56 çухрăмра вырнаçнă.
Халăх йышĕ
1971 çулта 17 пин çын, 2006 çулта 41,2 пин çын пурăннă. Избербаш хулинче тĕрлĕ халăхĕсем пурăнаççĕ :
Хуçалăх
Хулара «ДагЗЭТО» электротермикăллă хатĕрсен тата сĕт завочĕсем, мелькомбинат, кондитер фабрики пур. Бутлă чул тата кварц хăйăрне кăлараççĕ.
Культура
Культура çурчĕсем шутне Даргин драма театрĕ тата кĕвĕллĕ комедисен халăх театрĕ кĕреççĕ.
Каçăсем
Категори:Дагестан Категори:Дагестан Республикин хулисем
Факторизаци
Факториза́ци — математикăра: ку вăл объекта (сăмахран, хисепе, полинома, матрицăна), ытти объектсен хутлавлăхĕ пек туса, декомпозицилени. Кунта хайхи çĕнĕ объектсем шăпах факторсем пек шутланаççĕ те ентĕ, вĕсене хутласан малтанхи объект каялла пулса тăрать, таврăнать. Сăмахран, 15 хисеп 3 тата 5  ансат хисепсем çине факторизациленет, x2 − 4 полином вара (x − 2)(x + 2) майлăн факторизациленет. Факторизаци тунă майăн кашни тĕслĕхрех ансатрах (малтанхипе танлаштарсан) объектсен хутлавлăхĕ пулать.
Каçăсем
Категори:Арифметика Категори:Алгебра
Кандры-Кутуй
Кандры-Кутуй — Пушкăрт Республикин Туймаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 713 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452765, ОКАТО кочĕ — 80251827003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Туймаçи районĕ
Сунга (Ай юппи)
Сунга (Ай юппи) — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Челепи облаçĕ, Свердловск облаçĕ территорипе юхать. Ай юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Ай пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шурă Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Челепи облаçĕн юханшывĕсем Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ай юпписем
Дербент
Дербент, — Каспи тинĕсĕ хĕрринче вырнаçнă Раççей хула. Дагестан Республикине кĕрет.
Халăх йышĕ
1897 çулта 14,6 пин, 1939 çулта 34,1 пин, 1959 çулта 47,3 пин, 1971 çулта 59 пин çын пурăннă. Халĕ, 2006 çулта, кунта 106,2 пин çын пурăнать.
Истори
Хула V ĕмĕрте ку вырăнта хăпартса лартнă хӳтлĕхрен тухăç енелле аталаннă. VII-IX ĕмĕрсенче хула Арабсен халифатне кĕнĕ, X ĕмĕрте — феодаллă кнеçлĕхĕн тĕп хули пулнă. XIII ĕмĕрте монголсем çĕнтерсе илнĕ хыççăн вăл арканса пĕтнĕ. XVI-XVIII ĕмĕрĕн пуçламăшĕ вăхăтĕнче вăл Иран шутне кĕнĕ, 1722 çулта хулана Раççей шутне кĕртнĕ. Раççей шутĕнче 1935 çулчен пулнă, кайран вара, Киндяж килĕшĕвĕ тăрăх каллех Ирана куçнă. 1747 çулта Дербент ханлăхĕ йĕркеленнĕ, унăн тĕп хули Дербент пулнă. 1796 çулта ханлăха Раççей çарĕсем тытса илнĕ. 1813 çулхи Гюлистан мирлĕ килĕшĕвĕ тăрăх яланлăхах Раççей шутне кĕртнĕ.
Дербент çыннисем сад-пахча ĕçĕпе, виноград ӳстерессипе, пулă тытассипе пурăннă.
1917 çулхи раштав уйăхĕнче хулара совет влаçне йĕркеленĕ. 1918 çулхи утă уйăхĕпе 1920 çулхи пуш уйăхĕ таран буржуази националисчĕсен аллинче пулнă. 1920 çулхи пуш уйăхĕн 25-мĕшĕнче Хĕрлĕ Çар хулана хăй аллине илнĕ.
Экономика
Дербентра шлифовка тăвакан станокĕсен завочĕ, çăм арлакан фабрика, консерва, коньяк тата аш комбиначĕсем, эрех тата сĕт завочĕсем, çĕвĕ тата ковёр тĕртекен фабрикăсем, çурт хăпартакан комбинат, кирпĕч тата стена блокĕсен завочĕсем пур.
Хулара садсемпе виноград пахчисем нумай.
Культура
Каçхи майпа вĕрентекен станок тăвакансен тата ял хуçалăх текхникумĕсем, педагогика тата медицина училищисем, кавир тĕртме вĕрентекен шкул пур. Хулара Лезгински театрĕ тата краеведени музейĕ пур.
Археологи палăкĕсем
Археологи тĕлĕшĕнчен кунта сыхланса юлнă: цитадельте:
Каçăсем
Категори:Дагестан Категори:Дагестан Республикин хулисем
Урал-Атăл штачĕ
Урал-Атăл штачĕ (Идел-Урал штаты, İdel-Ural ştatı) — тутарсемпе пушкăртсен пурнăçланайман наци патшалăхĕн проекчĕ. . Пурнăçа кĕртес тесе тăрăшнипе Хусанăн тутарсем пурăннă пайĕнче «Забулачная республика» (1918 çулхи пуш, 1 − 28) йĕркеленет кăна.
Çаплах Шалти Раççейри тата Çĕпĕрти мăсăлман тĕрĕк тутарĕсен наци-культура автономин (С.Максудов), Урал-Атăл штачĕ (Г.Шараф), Тутар-Пушкăрт Совет Социаллă Республикин проекчĕсем пулнă.
Штата туса хуни
Февраль революцийĕ пулса иртсен тутар халăхĕн политика хастарлăхĕ çивĕчленет. Тутар патшалăхлăхне епле аталантарас пирки калаçусем тапраннă. Малтанах, тутар халăхĕн культура-наци автономин тĕрлĕ формине пăхса тухнă.
Березовка (Чернушка районĕ)
Березовка — Перĕм Енри Чернушка районĕнчи ял. Калиновка ял тăрăхне кĕрет.
Урал-Атăл штачĕ
Штата туса хуни
1-мĕш Пĕтĕм Раççейри мăсăльмансен съезчĕ (1917 ç. çу пуçламăшĕ, Мускав) территориллĕ автономипе федераци тытăмлăхĕ пирки резолюцие йышăннă. Автономие йĕркеленĕ пирки 1-мĕш Пĕтĕм Раççейри мăсăльман съезчĕн, 1-мĕш Пĕтĕм Раççейри мăсăльман вăрçă канашĕн пĕрлехи ларăвĕнче (1917 çулхи чӳкĕн 20-мĕшĕ — 1918 çулхи кăрлачăн 11-мĕшĕ, Ĕпхӳ) суйланă Шалти Раççейри тата Çĕпĕрти мăсăльман тĕрĕк тутарĕсен наци-культура автономин координацилекен органĕ  Миллят Меджлис пĕлтернĕ.
Березовка (Чернушка районĕ)
2010 çулхи çыравăн пĕтĕмлетĕвĕсемпе кунта пурăнан халăх йышĕ 26 çын, çав шутра 13 арçын тата 13 хĕрарăм пулнă.
2005 çулта пурăнан халăх йышĕ 59 çын шутланнă.
Асăрхавсем
Категори:Перĕм Енри Чернушка районĕн пурăнан вырăнĕсем
Урал-Атăл штачĕ
Штата туса хуни
Çавăн пекех, проекта хатĕрленĕ чухне тутарсен йышне («тутар нацин») пушкăрт халăхне кĕртес пирки калаçнă.
Пăла Лешьен республики
Кăрлачăн 19-мĕшĕнче большевиксем Учредительсен пухăвне салатса янă. 1918 çулхи нарăсăн 15-мĕшĕнче Хусан ĕçтешсен, салтаксен тата çĕр ĕçтешĕсен депутачĕсен Канашĕ хулара вăрçă ларă-тăрăвне кĕртет, Пĕтĕм Раççейри мăсăльман вăрçă канашĕн 2-мĕш съезчĕн ертӳçĕсене аресленĕ. Хыççăнхи сарăмсăр пулăмсене «Пăла Лешьен республики» тенĕ.
Малаллахи пулăмсем: Çапла тутар тата пушкăрт мăсальман халăхĕсен наци хăй тĕллĕ пурнăçа халăх кăмăл-шухăшĕпе йĕркелес ĕçĕ пăчланнă.
Юлашки ĕç-пуçĕсем
Мускавра Халкомнац Халăх Комиссарĕсен Канашĕн хушăвĕпе Тутар-Пушкăрт республикин проектне, Атăл-Урал штачĕн совет альтернативине хатĕрлет.
Çу уйăхĕн вĕçĕнче Пĕтĕм Раççейри тĕп мăсăлман канашĕ хăйĕн ĕç-пуçне вĕçлет. Наци пухăвĕн пĕр пай депутачĕ «Кĕçĕн меджлиса» кĕреççĕ, вăл большевиксенчен ирĕклĕ территорисенче ĕçлет. 1918 ç. утă уйăхĕнче, пăлхавлă Чехословак корпусĕпе пĕрле, Урал-Атăл штачĕн Наци Администрацине туса хунă пулин те, тĕппипе ку ним те улăштарайман.
1918 çулăн вĕçĕнче Пĕтĕм Раççейри Мăсăльмансен Вăрçă Канашĕн (Харби Шуро) çарĕсем Колчак çарне 16-мĕш тутар полкĕ шучĕпе кĕреççĕ.
Идель-Урал ертӳçи Садри Максуди вăрттăн чикĕ лешьенне 1918 ç. вĕçĕнче тухса каять.
Атăл-тутар «Идель-Урал» легионĕ
Иккĕмĕш Тĕнче вăрçин тапхăрĕнче Германире Совет Союзĕнчи нацисемпе политка вăййисен «Идель-Урал» легиона йĕркеленĕ. Нимĕç протекторачĕпе наци республикине тăвас енпе нимĕнле официаллă шантарăва, Югославири усташсен е словаксен, СССР халăхĕсене пĕрне те паман.
СССР арканăвĕ хыççăн Штата çĕнĕрен тăвас хăтланусем
1990-мĕш çулĕсен пуçламăшĕнче, Совет Союзĕ аркансан, Урал-Атăл штатне çĕнĕрен тăвас ĕмĕт тутар наци пĕрлешӳ ĕçченĕсем хушшинче питĕ сарăлнă.
"...казанские идеологи заявили о существовании особой Волго-Уральской цивилизации и необходимости создания Волго-Уральского штата. Этот ареал с населяющими его народами - татарами, русскими, башкирами, чувашами, мордвой, марийцами, удмуртами и др. - был объявлен гомогенным и отличающимся от России сообществом, в пределах которого административные границы между территориями признавались условными..."
Асăрхавсем
Категори:Тутарстан кун-çулĕ Категори:Йĕркеленеймен патшалăхсем
182 (хисеп)
182 (çĕр сакăрвун иккĕ) — 181-пе 183 хушшинчи натураллă хисеп.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Çĕнтерӳ Пуйăсĕ
Çĕнтерӳ Пуйăсĕ - пуйăс, ытларах Çĕнтерӳ Кунĕ ячĕпе чукун çулĕ çине тухать. Ку пуйăсăн пассажирĕсем - вăрçă ветеранĕсем.
Чулхула чукун çулĕн Çĕнтерӳ Пуйăсĕ
Çĕнтерӳ Пуйăсне ЛВ-0283 пăравус туртса пырать. Пуйăса виçĕ ĕç ветеран яваплă локомотив бригади тытса пырать. Пуйăс çинче икĕ вăрçă техникине лартнă платформа, икĕ уй тĕпелĕ, икĕ "теплушка" евĕр вакун тата фирма купе вакунсем («Серебряные ключи», «Буревестник», «Вятка», «Татарстан» тата «Италмас»).
Кивĕ Хурамал (Авăркас районĕ)
Кивĕ Хурамал — (Старые Карамалы) Пушкăрт Республикинчи Авăркас районĕн чăваш ялĕ. =Кун-çулĕ==
Мĕн? Ăçта? Хăçан?
'''Мĕн? Ăçта? Хăçан?''' (Что? Где? Когда?) — интеллектуаллă телевăйă,. улттă «знаток» команди кирек епле ыйтăвăн тупсăмне пĕр минут хушшинче кăтартмалла.
Кивĕ Хурамал (Авăркас районĕ)
Демографи
Халăх йышĕ:
Мĕн? Ăçта? Хăçан?
Магистрсем
thumb|left|100px|Александр Друзь
Видео
* Категори:ССРП телеярăмĕсем Категори:"ТВ-ВĂЙĂ" ТК телеярăмĕсем Категори:Раççей телеярăмĕсем Категори:Пĕрремĕш каналăн телеярăмĕсем
Кивĕ Хурамал (Авăркас районĕ)
Демографи
2002 çулхи çырупа килĕшӳллĕн тутарсен пайĕ 93%.
Тавралăхĕ
Район центрне — Тулпасăна çитме: 27 çм , Чăваш Хурамалĕ ялне - 3 çм, [Белое Озеро]] станцине 7 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Авăркас районĕ
Фаэтон (пĕлтерĕшсем)
Фаэтон
Шкул
thumb|right|250px|Шкул тумĕ тăхăннă шкул ачи (Пакистан) thumb|[[Серекунда|Серекундăри (Гамби) Медресе]]
Шкул (, scholē), — вĕрентӳ е вĕренӳ керменĕ.
Шкулсем вĕрентес енĕпе пуçламăш, вăтам, тата асли пулаççĕ.
Пуçламӑш шкул шутне 1-4 класс, вăтам шкул шутне 9-11 класс кĕрет. Аслă шкул университетсемпе тата институтсемпе пĕр пек танлашать.
Шкулта ачасем уроксене çӳреççĕ, вĕренеççĕ. Шкула вĕренсе тухма шкул ачисем экзамен тытаççĕ. Вĕренсе тухнă хыççăн аттестат илеççĕ.
Нумайăш шкулсене патшалăх тытать. Анчах та харпăр хăй çын шайĕнче те тытăнса тăма пултарать.
Чăвашсен пĕрремĕш шкулне Иван Яковлев уçнă.
Хальхи шкул тĕрлĕ патшалăхсенче
Planned
Онлайн шкул
Ку чухнехи тӗлӗнмелле инструмент, вӑл вӗрентӗве планлама май парать, ун вӑхӑтӗнче ача хӑйӗн вӑхӑтӗпе те, ашшӗ-амӑшӗсен вӑхӑтӗпе те оптималлӑ майпа усӑ курма пултарать. thumb| 250 px|«Бисмаркшуле»
Каçăсем
Категори:Шкулсем
Капкан-Вож
Капкан-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Косью юханшывăн сылтăм çыранĕпе 235 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Полиномсене факторизацилени
Полиномсене факторизацилени — харпăр полинома пĕчĕкрех капашлă полиномсен хутлавлăхĕ пек кăтартни. Кутăнла операцие сарăм теççĕ.
Капкан-Вож
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Полиномсене факторизацилени
Уйрăм тĕслĕх:
Каçăсем
Категори:Арифметика Категори:Алгебра Категори:Полиномсем
Фаэтон
Фаэтон (Φαέθων, «йăлтăртакан», çаплах Фаэфонт) — авалхи грексен халапĕсенче — Гелиоспа Клименăн ывăлĕ ; е Клименпа (Гелиос ывăлĕ) Меропа океанидăн ывăлĕ.
Асăрхавсем
Категори:Авалхи Грецин халапĕсем
Сулейман (Мечет районĕ)
Сулейман  — Пушкăрт Республикин Мечет районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 543 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452564, ОКАТО кочĕ — 80242825004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мечет районĕ
183 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Москови райхскомиссариачĕ
Москови райхскомиссариачĕ (Reichskommissariat Moskowien; Раççей райхскомиссариачĕ  — Reichskommissariat Russland) — Виççĕмĕш райхăн Тухăç Европăри Остландпа Украина (райхскомиссариачĕ) хушшинчи, пĕр енчен тата «А—А» йĕрĕ тепĕр енчен, пулмалли автономи облаçĕ. Раççейĕн тĕп хули Мускавах юлнă, унăн пĕрремĕш райсхкомиссарĕ пулма Зигфрид Кашене палăртнă. Çĕнĕ йĕркелĕвĕн официаллă чĕлхисем пулма нимĕç тата вырăс чĕлхине палăртнă. Германи вăрçăра çĕнтерсен, Москови территоринче Германи пăхăнса тăракан Раççей тумалла шутланă.
Ăнлантарни
Раççей тĕп хули пулма Мускава суйланă, унăн пĕрремĕш райсхкомиссарĕ вырăнне Зигфрид Кашене сĕннĕ.
Çавăн пекех
Виççĕмĕш райхăн оккупациленĕ администраци тăрăхĕсем
Каçăсем
Категори:Виççĕмĕш райхăн администраци-территориллĕ йĕркелĕвĕсем Категори:Рйхскомиссариатсем
Moskowien
Гойензе
Гойензе (Geuensee) — Швейцарири коммуна, Люцерн кантонне кĕрет.
2119 çын (2006, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''1085’'.
Каçăсем
Категори:Люцерн хулисем
Катыдшор
Катыдшор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Мăн Макариха юханшывăн сулахай çыранĕпе, 91 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Соитиро Хонда
Соитиро Хонда (яп. 本田宗一郎 Хонда Со:итиро:?), — Хонда компанине никĕслекенĕ, япун промышленникĕ, инженерĕ. 1906 çулхи чӳк уйăхĕн 17-мĕшĕнче çуралнă. 1991 çулхи çурла уйăхĕн 5-мĕшĕнче çĕре кĕнĕ.
Катыдшор
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Соитиро Хонда
Пурнăçĕ
Соитиро чухăн çемьере çуралнă. 1922 çулта вăтам шкула вĕренсе пĕтернĕ. 1928 çулта вăл хăйĕн пĕрремĕш патентне илнĕ, унта вăл кустарма йĕпписене йывăç вырăнне тимĕртен тумалли меслете сĕннĕ. Сăмах май каласан вăл пурĕ çĕр ытла патент регистрациленĕ.
Категори:Япони паллă çыннисем Категори:Япони
Австри
Австри, официаллӑ Австри Республики (Österreich) — европа патшалăхĕ. Европа Пĕрлешĕвне кĕрет. Чехи, Словаки, Венгри, Словени, Итали, Лихтенштейн, Швейцари тата Германи патшалăхĕсемпе юнашар вырнăçнă.
Австрин парламенчĕ иккĕ палатăран — федераци тата халăх канашĕсем — тытăнса тăрать.
Каçăсем
Категори:Европа патшалăхĕсем Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа Категори:Патшалăхсем — ПНО пайташĕсем
184 (хисеп)
184 (çĕр сакăрвун тăваттă) — 183-пе 185 хушшинчи натураллă хисеп.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Австри патшалăхĕн гимнĕ
Австри патшалăхĕн гимнĕ шучĕнче Land der Berge, Land am Strome (Тусен çĕршыв, юханшыв çинчи çĕршыв) шутланать. Кĕввине Моцарт çырнă. 1945 çулта патшалăх гимнĕ шутне йышăннă.
Сăмахĕсем
Категори:Австри Категори:Патшалăх гимнĕсем
Румыни
Румыни (România) — Европăн кăнтăр-тухăçĕнчи патшалăхĕ. Шĕкĕр хули — Бухарест.
Географи
Çурçĕрте тата тухăçра çĕршыв Украинăпа, çурçĕр-тухăçра — Молдавипе, кăнтăрта — Болгарипе (Дунай шывĕ тăрăх), анăçра — Сербипе тата Венгрипе чикĕленет. Тухăç енчен Румыни Хура тинĕс шывĕпе çăвăнать.
Истори
Никамапăхăнманлăхне 1877 çулхи авăн уйăхĕнче палăртнă. Пĕрремĕш Тĕнче вăрçи хыççăн парламент демократине йышăннă. 1938 çулхи ака уйăхĕнче парламента салатса янă, патша диктатурине туса хунă. Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи вăхăтенче Румыни гитлер Германи майлă пулнă. Румын çарĕсем СССР хирĕç вăрçа хутшăннă, нимĕçсемпе пĕрле Одесса облаçне хупăрланă, кайран ăна Румыни çумне Транснистри (Днестр Лешъен) тесе çыпăçтарнă. Иккĕмĕш тĕнче вăрçи хыççăн Румыни СССР сĕмĕ айне пулнă. 1989 çӳлта çĕршывра Нацине çăлас Фрончĕ çĕнтернĕ, вăхăтлă парламентне — Наци Пĕрлĕлĕхĕн Канашне туса хунă. 1990 çулхи çу уйăхĕнче пĕрремĕш ирĕклĕ президент тата парламент суйлавĕсем иртнĕ. 2007 çулхи кăрлач 1-мĕшĕнчен пуçласа Европа Пĕрлешĕвне кĕрсе хутшăнать.
Румыни Гражданлӑхӗ
Гражданлӑх вӑл-21 № 1991 № - лӗ саккун йӗркелесе тӑракан ҫыннӑн тата патшалӑхӑн право ҫыхӑнӑвӗн никӗсӗ.
Россия ҫыннисем ҫакӑн пек ыйтусенчен пӗрне тивӗҫлӗ гражданство илме пултараҫҫӗ.:
Асăрхавсем
Категори:Румыни Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа
Тавра (Ай юппи)
Тавра (Ай юппи) — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Свердловск облаçĕ территорипе юхать. Ай юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Ай пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шурă Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каран-Елга (Туймазă районĕ)
Каран-Елга  — Пушкăрт Республикин Туймаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 19 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452765, ОКАТО кочĕ — 80251827007.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Туймаçи районĕ
.se
.se, - Швецин тĕп интернет доменĕ.
Категори:Швеци Категори:Интернет доменĕсем
Скалица
thumb|right
Шоркино
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 45 çын, çав шутра 22 арçын, 23 хĕрарăм пурăннă.
Скалица
Ска́лица (Skalica, Skalitz, Szakolca) — Словакин анăçĕнчи хула, Чехи çĕрепе юнашар, районăн тĕпĕ. Скалицăра 15 пине яхăн çын пурнать, Çурçĕр Загорье çĕрĕн этеплĕх тĕпĕ.
Шоркино
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Магазин пур.
Кунçулĕ
1931 çулта «Красный пахарь» колхоза йĕркеленĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Етĕрне районĕн ялĕсем
Скалица
Хулан кун-çулĕ
1372 çулта венгр патши Аслă Людовик I Скалицăна ирĕк патша хули правине парнелет, хула карман хӳтлĕхĕсене хăпартать, хула çыннисене куланайран хăтараççĕ тата ытти те. Малашне Сигизмунд Люксембургский хӳтĕлесе пулăшса пынă май, Скалица XVII ĕмĕртенпе Венгри патшалăхĕнчи сутă-илӳ паллă тĕпĕ, Словакире калăпăшпе пиллĕккĕмĕш хула пулса тăрать.
XIX ĕмĕрĕн вĕçĕнче Скалица, Мартинпа тата Ружомберокпа пĕрле, словаксене вăйпа венкăрлассине хирĕç словак юхăмĕн тĕпĕсенчен пĕри пулса тăрать.
1918 çулта Скалица темиçе кун хушши Словаки тĕп хули пулнă, 1919 çултанпа хула Чехословаки шутĕнче. «Бархат уйрăлавĕ» хыççăн 1993 çултанпа Словакире.
Паллă вырăнĕсем
Скалицăра сахал мар паллă вырăн сыхланса юлнă —
Каçăсем
Категори:Словакин хулисем
Ту Пăрнаш
Тури Пăрнаш ( Верхние Бурнаши) — Чăваш Енĕн Етĕрне районĕнчи ял.
Тавралăхĕ
Шупашкартан 65 км, Етĕрнерен - 36 км, чукун çул станцинчен 65 км.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 51 çын, çав шутра 18 арçын, 33 хĕрарăм пурăннă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Етĕрне районĕн ялĕсем
Кĕçĕнустьикинское
Кĕçĕнустьикинское — Пушкăрт Республикин Мечет районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 570 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452556, ОКАТО кочĕ — 80242830001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мечет районĕ
Сетĕк
Седяк — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Садак юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 58 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем
185 (хисеп)
185 (çĕр сакăрвун пиллĕк) — 184-па 186 хушшинчи натураллă хисеп.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Новочелатканово
Новочелатканово — (ДНовочелатканово) Пушкăрт Республикинчи Авăркас районĕн чăваш ялĕ. =Кун-çулĕ==
Демографи
Халăх йышĕ:
2002 çулхи çырупа килĕшӳллĕн чăвашсен пайĕ 65%, тутарсем 31%.
Тавралăхĕ
Район центрне — Тулпасăна çитме: 26 çм , Чăваш Хурамалĕ ялне - 5 çм, [Белое Озеро]] станцине 12 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Авăркас районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
Богатовка (Перĕм Ен)
Богатовка — Перĕм Енри Чернушка районĕнчи ял. Калиновка ял тăрăхне кĕрет.
2005 çулта пурăнан халăх йышĕ 3 çын шутланнă.
Асăрхавсем
Категори:Перĕм Енри Чернушка районĕн пурăнан вырăнĕсем
Кебыла-Ю
Кебыла-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Уса юханшывăн сулахай çыранĕпе, 395 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 42 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Швецин Патшалăхĕн ленĕсене лаптăк тăрăх йĕркеленĕ списокĕ
Швецин Патшалăхĕн ленĕсене лаптăк тăрăх йĕркеленĕ списокĕ
Çавăн пекех пăхăр
Швецин Патшалăхĕн ленĕсене халăх йышĕпе йĕркеленĕ списокĕ
Категори:Швеци
186 (хисеп)
186 (çĕр сакăрвун улттă) — 185-пе 187 хушшинчи натураллă хисеп.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Тренчин енĕ
Тренчин енĕ (Trenčiansky kraj) — Словакин сакăр енĕсенчен пĕри, административлă тĕпĕ — Тренчин хула. Енĕн лаптăкĕ — 4,501 çм², халăх йышĕ — 609,828 (2001). Словакин анăçĕнче вырнаçнă, 9 районран тытăнса тăрать:
Чехипе юнашар.
Статистика хыпарĕсем (2001)
Наци йышĕ
Конфесси йышĕ
Каçăсем
Категори:Тренчин енĕ
Тренчински край Regió de Trenčín Trenčínský kraj Trenčiansky kraj Trenčín Region Regiono Trenčín Región de Trenčín Trenčíni maakond Trenčínin alue Région de Trenčín Trenčiansky kraj Trencséni kerület Region Trenčín Regione di Trenčín Trenčín (regio) Kraj trenczyński Trenčín (região) Regiunea Trenčín Тренчинский край Trenčiansky kraj Тренчински крај Trenčín (region) 特倫欽州
Швецин Патшалăхĕн ленĕсене халăх йышĕпе йĕркеленĕ списокĕ
Швецин Патшалăхĕн ленĕсене халăх йышĕпе йĕркеленĕ списокĕ
Çăван пек пăхăр
Категори:Швеци
Фаэтон (планета)
Фаэтон, е Ольберс планети — малтан Марспа Юпитер хушшинче пулнă, кайран арканса астероид кăшăлĕ пулса кайнă гипотетикăлла планета.
СС
СС (ним. die SS, ячĕ нимĕç авиаци терминĕн аббревиатуринчен — «хӳтĕлев эскадрильи», Германире die SS ăнлава СС пирки нихçан та уçса паман) — НСДАП хӳтĕлев текĕрчĕсем, çар евĕр йĕркелӳсем. Малтанах СС А. Китлĕра сыхланă, штурм текĕрчĕсен шутĕнче тăнă. 1934 çултанпа СС штурм текĕрчĕсенчен кĕлараççĕ те вăл НСДАП уйрăм структури пулса тăрать те Китлĕрпа СС рейхсфюрер Г. Гиммлера пăхăнса тăрать. 1939 çулхи раштав уйăхĕнче СС шучĕ 243,6 пин çынна (çав шутра Пĕрлехи СС — 223,6 пин çын) çитет. 1934 çулхи раштавра СС вăйлату чаçĕсене йеркелеме тытăнаççĕ, вĕсене 1940çулхи çĕртмере СС çарĕсем (1945 çулхи пуш уйăхĕнче СС çарĕсенче 830 пин çын хĕсметре тăнă) ята параççĕ.
1933—1945 çç. СС тытăмне мильон çын асапланса вилнĕ концентраци лагерĕсемпе вилĕм лагерĕсем кĕнĕ.
Кун-çулĕ
1923 çулхи пуш уйăхĕнче сехет ăсти Эмиль Морис тата канцтовар сутăçĕ Йозеф Берхтольд Мюнхенре Герман Эрхард бригадинчи СА штурмовикĕсенчен НСДАП фюрерĕн Китлĕрĕн хуралçисене («Штаб хуралĕ» (ним. Stabswache). ) йĕркеленĕ.
Суворов Александр Васильевич
мини|справа| А.В.Суворо, И.Г. Шмидт ĕçĕ тăрăх Н. И Уткин каснă гравюра Александр Васильевич Суворов (чӳк, 13 (24) 1729, Мускав — çу, 6 (18) 1800, Санкт-Петербург) — чаплă вырăс çарпуçĕ, вырăс çар ăсталăхне никĕслекенĕ, Итали Çутă кнеçĕ (1799), Рымник тата Таса Рим империн графĕ (1789), раççей типĕçĕр тата тинĕс çарĕсен генералиссимусĕ, австри тата сардини çарĕсен генерал-фельдмаршалĕ, Сардини патшалăхĕн грандĕ тата патша çемйин тиккийĕ, Раççейĕн пур тата чылай ютçĕрсен вăрçă орденĕсен кавалерĕ.
СС
1923—1925 çç. СС ум кун-çулĕ
thumb|200px|left|Тапăну текĕрчĕ «Адольф Китлĕр»
Суворов Александр Васильевич
Хăйĕн ĕçĕ-хĕлĕ тăршшипе пĕр çапăçăва та выляса яман.
СС
СС штандарчĕсен ят-йышĕ
Ӳссе пынă май:
Офицер йышĕн хисепĕсемпе паллисем
Вермахт çар хисепĕн танлашăвĕсем
Авалхи Грецин ваза сăрлавĕ
мини|справа|[[Амфора-билингва, ăстаçи Андокид.]] Авалхи грексен капăр тăм савăт-сапи — тăм кăкшăмĕсене юри хатĕрленĕ сăрăсемпе илемлетсе вĕри кăмакара хĕртсе кăларни. Вăхăчĕпе грексенчен иртерех пулнă миной культуринчен пуçласа эллинизм тапхăрне çити пырать, тепĕрле каласан, пирĕн эрăччен 2500 çулпа христиан тĕнĕнченхи юлашки ĕмĕре шутласа кĕртсен пулать.
СС
Офицер йышĕн хисепĕсемпе паллисем
СС рейхсфюрерĕ хисепе СС тата СД ертӳçи Генрих Гиммлер çеç тивĕçнĕ.
СС çарĕсен наци пĕрлешĕвĕсемпе чаçĕсем
Дивизисем:
Бригадăсем:
Асăрхавсем
Категоря:Çынлăха хирĕçле тата вăрçă йĕксĕк ĕçĕсем
* Категори:Наци йĕркелĕвĕсем
Суворов Александр Васильевич
Чыславĕсем
thumb|114px|right|Таса Георгий 1-мĕш степеньлĕ орденĕ. Суворовăн тĕрленĕ çăлтăрĕпе хăйăвĕ
Каçăсем
Категори:Раççей Паттăрĕсем Категори:Çарпуçсем Категори:Раççей çарпуçĕсем Категори:Генералиссимуссем Категори:Раççей генерал-фельдмаршалĕсем Категори:Графсем Категори:Вырăс-турккă вăрçине хутшăннисем Категори:Чӳкĕн 24-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1729 çулта çуралнисем Категори:Раççей империнче çуралнисем Категори:Мускавра çуралнисем Категори:Çăвăн 18-мĕшĕнче вилнисем Категори:1800 çулта вилнисем Категори:Раççей империнче вилнисем Категори:Санкт-Петербургра вилнисем Категори:Таса Георгий орденĕн кавалерĕсем Категори:Таса Георгий орденĕн II класлă кавалерĕсем Категори:Таса Георгий орденĕн III класлă кавалерĕсем Категори:Таса Александр Невский орденĕн кавалерĕсем Категори:Хĕрлĕ ăмăрткайăк орденĕн кавалерĕсем Категори:Хура ăмăрткайăк орденĕн кавалерĕсем Категори:Шурă ăмăрткайăк орденĕн кавалерĕсем Категори:Таса Станислав орденĕн кавалерĕсем Категори:Таса Улатимĕр орденĕн кавалерĕсем Категори:Таса Анна орденĕн кавалерĕсем Категори:Александр Васильевич Суворов Категори:Çичçул вăрçине хутшăннисем Категори:Мари Терези орденĕн кавалерĕсем
Кизилюрт
Хулара чукун çул станцийĕ, аэропорт пур.
1963 çулта Кизилюрт Бавтугай тата Сулак ĕçтеш паççулкинчен йĕркеленĕ. Ячĕ «хĕрлĕ ял» пек куçарăнать.
Экономика
"Дагэлектроавтомат" тата фосфор тăварĕсене кăларакан заводсем пур. Унсăр пуçсăр çурт хăпартмалли материалсене кăлараççĕ. Юнашар Сулак юханшывĕ çинче Чирюрт ГЭСĕ вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Дагестан Категори:Дагестан Республикин хулисем
Авалхи Грецин ваза сăрлавĕ
Грек тăм савăт-сапи авал Грецин археологи тĕпчевĕн чи анлă сарăлнă пулăмĕ пулать, ăна авалхи грексем пурăннă пур вырăнта та тупма пулать. Грек метрополисĕр пуçнĕ, вăл, пĕтĕмĕшле илсен хальхи Грецин çĕрĕ-шывĕпе танлашать, ку: Пĕчĕк Азин хĕвеланăç çыранĕ, Эгей тинĕсĕн утравĕсем, Крит утравĕ, Кипр утравĕн пайĕ тата грексем пурăнакан кăнтăр Итали. Грек керамикипе капăр тăм савăт-сапи суту-илӳ çулĕсемпе Этрурине, Малти Хĕвелтухăçа, Египетпа Çурçĕр Африкăна çитсе лекнĕ. Грексен сăрласа илемлетнĕ тăм савăт-сапине пуян кельтсен вилтăприсенче те тупаççĕ.
Пĕрремĕш грек илемлĕ тăм савăт-сапине çĕнĕ вăхăтра этрусксен вилтăприсенче тупнă. Ун пирки вĕсене малтанах этрусксен е италсен ӳнерĕ пулĕ тенĕ. Пĕрремĕш грек тăм савăт-сапине археологире тупаканĕ Йоганн Йоахим Винкельманн, анчах вĕсем чăнах та грексенчен тухнине XIX ĕмĕр вĕçĕнче археологсем пĕрремĕш хут Грецире хăйĕнче тупсан тин ĕненнĕ. XIX ĕмĕртен авалхи грексен капăр тăм савăт-сапине тĕпчес ĕç классикаллă археологин тĕп юхăмĕ пулса тăрать.
Авалхи грексем пур мĕн те пулсан упрамалли, апат-çимĕçĕн, йăла-йĕркере тата уявра усă куракан тăм савăт-сапана илемлетнĕ тени те йăнăш пулмасть. Питĕ тăрăшса капăрлатнă хĕртнĕ тăм савăт-сапана тĕн керменĕсене илсе пынă е вилепе пĕрле пытарнă. Вăйлă хĕртнĕскерсем, ку савăт-сапапа вĕсен ванчăкĕсем çутçанталăк пулăмĕсене уямасăр вуншар пин çулсен хушши халиччен упранса юлнă, çавăнпа та авалхи грексен капăр тăм савăт-сапи археологи тупсăмĕсен çулне пĕлмешкĕн питĕ пĕлтерĕшлĕ.
Каçăсем
Категори:Авалхи Греци Категори:Ӳнер Категори:Ӳнер меслечĕсем Категори:Истори Категори:Авалхи Грецин капăр тăм савăт-сапи
Тури Бобино
Тури Бобино — Пушкăрт Республикин Мечет районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 10 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452556, ОКАТО кочĕ — 80242830002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мечет районĕ
Кизляр
Кизляр — Дагестан Республикине кĕрекен Раççей хули, Терек юханшывĕн хĕрринче вырнаçнă. Махачкаларан 221 çухрăмра çурçĕр-анăçнелле вырнаçнă.
Кун-çулĕ
1735 çулта Терек çинче вырăс хӳтлĕхĕ пек никĕсленĕ. Хулана чи малтан 1609 çулта асăннă.
Халăх йышĕ, хула тытăмĕ
1970 çулта кунта 30 пин çын, 2006 çулта 48,8 пин çын пурăннă.
Экономика
Хулара электромеханика техникумĕ, медицина училищи, краеведени музейĕ пур.
Каçăсем
Категори:Дагестан Категори:Дагестан Республикин хулисем
Илава районĕ
Илава районĕ — Словаки Республикин Тренчин енĕн районĕ.
Статистика хыпарĕсем (2001)
Конфесси йышĕ:
Категори:Тренчин енĕ
Тептĕ
Тептĕ, — Чăваш Республикин Етĕрне районĕнчи сала.
Тавралăхĕ
Шупашкартан 63 км, Етĕрнерен – 37 км, чукун çул станцинчен 63 км.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 154 çын, çав шутра 70 арçын, 84 хĕрарăм пурăннă.
Секияз
Секияз — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Перĕм Ен, Тутарстан территорипе юхать. Кынгыр юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Перĕм енĕн юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Ключи (Чернушка районĕ)
Ключи — Перĕм Енри Чернушка районĕнчи ял. Калиновка ял тăрăхне кĕрет.
2010 çулхи çыравăн пĕтĕмлетĕвĕсемпе кунта пурăнан халăх йышĕ 0 çын, çав шутра 0 арçын тата 0 хĕрарăм пулнă.
2005 çулта пурăнан халăх йышĕ 7 çын шутланнă.
Асăрхавсем
Категори:Перĕм Енри Чернушка районĕн пурăнан вырăнĕсем
Таврушка
Таврушка — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Челепи облаçĕ, Свердловск облаçĕ территорипе юхать. Ока юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Ай пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шурă Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Челепи облаçĕн юханшывĕсем Категори:Свердловск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Ока юпписем
Барбизон шкулӗ
мини|Жюль Дюпре, Фонтенбло юманӗсем
Барбизон шкулӗ — (фр. École de Barbizon) Франци ҫутҫанталӑка сӑнарлакан ӳнерҫӗсен ушкӑнӗ. Ячӗ Барбизон Фонтенбло вӑрманӗнчи ял ятӗнчен тухнӑ, унта чылай вӑхӑт Руссо, Милле ушкӑнӑн хӑшпӗр пайташӗсем пурӑннӑ.
Каҫӑсем
Категори:Ӳнер юхăмĕсем Категори:Пейзаж ӳкерçисем Категори:Ӳнер шкулĕсем, алфавитпа Категори:Сена тата Марна департаменчĕн культури
Финн-укăр чĕлхисен Сводеш тапăлĕ
Çавăн пекех пăхăр
Сводеш таблицы Категори:Ыикисловарь:Сводеш таблицисем
Кеджервмъель
Кеджервмъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Кĕçĕн Сыня юханшывăн сулахай çыранĕпе, 32 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Виççĕмĕш райх
thumb|right|250px|Карта нацистской Германии из советского карманного Атласа мира 1940 г. [[Генерал-губернаторство (Третий рейх)|Генерал-губернаторство подписано как "Область государственных интересов Германии"]] Виççĕмĕш райх (Drittes Reich — «Виççĕмĕш импери») — Германи империн официаллă мар, 1934 çулхи çурлан 16-мĕшĕ — 1945 çулхи çăвăн 23-мĕшĕ, ячĕ.
Литературăра тата историографире Виççĕмĕш райха «наци Германийĕ», «фашист Германийĕ» теççĕ. Юлашки терминпа ытларах совет литературинче усă кураççĕ, вăл тĕрĕс мар шутланать, мĕншĕн тесен Италири Бенито Муссолини фашист режимĕпе Китлĕр режимĕ хушшинче политка енчен те, идеологи енчен те чылай тĕрлĕлĕх пур.
Виççĕмĕш райх Адольф Китлĕрĕн Национал-социаллă нимĕç ĕçтĕш партин влаçĕпе çыхăннă. Китлĕр Виççĕмĕш райхăн райхсканцлер пулса ĕçленĕ.
Термин пулса тухни
Нимĕç «райх» (Das Reich) сăмахне чăвашла патшалăх тесе те,  импери тесе те куçарма пулать. «Виççĕмĕш райх» ăнланăва национал шухăшĕсене тытса пыракан нимĕç çыравçи тата тăлмачĕ Артур Мёллер ван ден Брук кĕртнĕ, вăл 1923 çулта хăйĕн кĕнекине çак ятпа кăларнă. Мёллер ван ден Брук шухăшĕпе райх — пĕрлĕ патшалăх, вăл мĕнпур нимĕçшĕн кил пулмалла. Çак концепципе килĕшӳллĕ, Пĕрремĕш райх — герман нацин таса Рим империйĕ.
Каçăсем тата литература
*
Нур (Туймазă районĕ)
Нур  — Пушкăрт Республикин Туймаçи районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 43 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452765, ОКАТО кочĕ — 80251827009.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Туймаçи районĕ
Афера (фильм)
Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
187 (хисеп)
187 (çĕр сакăрвун çиччĕ) — 186-па 188 хушшинчи натураллă хисеп.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Çĕньял (Авăркас районĕ)
Çĕньял — (Новофёдоровка) Пушкăрт Республикинчи Авăркас районĕн чăваш ялĕ.
Кун-çулĕ
1929-мĕш çулта Меселпуç хреçченĕсем никĕсленĕ.
Демографи
Халăх йышĕ:
2002 çулхи çырупа килĕшӳллĕн чăвашсем пайĕ 95%.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Авăркас районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
Чайкина Елизавета Ивановна
Елизаве́та Ива́новна Ча́йкина (çурла, 28, 1918 ç., Ру́но ялĕ, Пе́но районĕ — чӳк, 23 1941 ç., Пе́но паççулки) — Калинин (халĕ Тĕвер) облаçĕнчи Пено вăрттăн комсомол райкомĕн секретарĕ, Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи çулĕсенчи партизан отрядне йĕркелекенсенчен пĕрри, Совет Союзĕн Паттăрĕ.
Кун-çулĕ
1918 çулхи çурлан 38-мĕшĕнче Тĕвер облаçĕнчи Пено районĕнчи Руно ялĕнче çуралнă. Вырăс. Вăтам пĕлӳ илнĕ.
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи вăхăтĕнче ВЛКСМ Пено райкомĕн секретарĕ Лиза Чайкина çамрăксен вăрттăнла организацине ертсе пынă, Великие Луки облаçĕ тата Калинин облаçĕсен территорисенче тăшмана хирĕçле кĕрешнĕ партизан отрячĕн операцисене хастар хутшăннă.
1941 çулхи чӳкĕн 22-мĕшĕнче Лиза Чайкинăна Пенона тăшман гарнизонĕн йышне пĕлсе килме янă. Çула май хĕрача Красное Покатище хутора, Маруся Купорова - хăйĕн юлташ хĕрĕ - патне кĕнĕ, унта ăна староста асăрханă та нимĕçсене систернĕ. Нимĕçсем Купоровсен килне кĕрсе, çемьине персе пăрахнă, Лиза Чайкинăна Пенона тытса кайнă. Асаплантарсан та, вăл партизан отрячĕ пирки нимĕн те каласа паман. 1941 çулхи чӳкĕн 34-мĕшĕнче ăна персе пăрахнă.
1942 çулхи пушăн 6-мĕшĕнчи СССР Аслă Канашĕн Президиумĕн Хутайĕпе Елизавета Ивановна Чайкинăна Совет  Союзĕн Паттăрĕ ячĕпе (вилнĕ хыççăн) тивĕçтернĕ. Çаплах Лиза Чайкинăна Ленин орденĕпе чысланă.
Ӳнерте
Лиза Чайкинан паттăрлăхне Н. З. Бирюковăн «Чайка» романĕнче, М. И. Комиссаровăн «Лиза Чайкина» поэминче кăтартнă.
Каçăсем
Категори:Хĕрарăмсем вăрçăсенче Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинчи партизансем Категори:Персе пăрахнисем Категори:ССКП пайташĕсем Категори:Тĕвер облаçĕнче пытарнисем
Тренчин районĕ
Статистика хыпарĕсем (2001)
Наци йышĕ:
Конфесси йышĕ:
Сергапка
Сергапка — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики территорипе юхать. Узян юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шур Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Анат Бобино
Анат Бобино — Пушкăрт Республикин Мечет районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 602 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452556, ОКАТО кочĕ — 80242830003.
Сергапка
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем
Анат Бобино
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Алимова Матлюба Фархатовна
Матлюба́ Фарха́товна Али́мова (Матлубэ Алимова) — киноактриса.
Кун-çулĕ
Матлюба Алимова 1954 çулхи çурлан 12-мĕшĕнче Андижанра çуралнă. ВГИКăн актёр факультетĕнче вĕреннĕ (1978, Алексей Баталовăн ăста лаççи). 1978 çултанпа— «Узбекфильм» киностудин актриси. Юлашки вăхăтра кинора сайра сăнарланать. Бухара тата шахрисаб тĕррисене çĕнетет. 2004 çулта пурăнма Мускава куçать.
Каçăсем
Категори:СССР актёрĕсем Категори:Раççей актёрĕсем Категори:Çурлан 12-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1954 çулта çуралнисем Категори:Андижанра çуралнисем
Бухарест
Бухарест (рум. Bucureşti, Букурешть) — Румыни шĕкĕр хули.
Географи
Бухарест — кăнтăр-тухăç Европăри чи пысăк хула. Вăл Румыни кăнтăр-тухăçĕнче, Аялтидунай айлăмĕнче, Дымбовица (рум. Dâmboviţa) шывĕ çинче, Дунайран 45 çухрăмра ларать. Хулан çурçĕр тулашĕнче — кӳлĕ тăрăхĕсем. Чи пысăккисем — Флоряска, Тей, Херэстрэу кӳлĕсем. Хула варринче Чишмиджиу шывне пӳлнĕ, йĕри-тавра садсем, парксем лартнă. Малтан Бухарест вырăнĕнче Влах кодрĕсем пулнă, кайран çак çĕрсене тасатнă хыççăн унта çуртсем лартма пуçланă. Бухареста çичĕ сăрт çинче никĕсленĕ:
Хасавюрт
Хасавюрт — Дагестан Республикине кĕрекен Раççейри хула. Махачкаларан 84 çухрăмра çурçĕр-анăçнелле вырнаçнă.
188 (хисеп)
188 (çĕр сакăрвун саккăр) — 187-пе 189 хушшинчи натураллă хисеп.
Хасавюрт
2002 çулта хулара 122 пин çын пурăннă.
188 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Хасавюрт
Истори
XIX ĕмĕр варринче ку вырăнта хӳтлĕх никĕсленĕ. Каярах ун çумĕнче Хасавъюрт слободи йĕркеленме тытăннă. 1944 çулчен ку тăрăхра чеченсем пурăннă. 1931 çулта хула шутне кĕртнĕ.
Экономика
Хулара прибор тăвакан завод пур, çурт хăпартакан, сĕтел-пукан тата апат-çимĕç промышленноçĕ аталаннă.
Каçăсем
Категори:Дагестан Категори:Дагестан Республикин хулисем
Кермашор
Кермашор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Рогозин юханшывăн сулахай çыранĕпе, 27 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Партизанске районĕ
Партизанске районĕ — Словакин Тренчин енĕн пайĕ.
Статистииа хыпарĕсем (2001)
Наци йышĕ:
Конфесси йышĕ:
Категори:Тренчин енĕ
Таштамак
Таштамак — (Таштамак) Пушкăрт Республикинчи Авăркас районĕн чăваш ялĕ.
Демографи
Халăх йышĕ:
2202 çулхи çырупа килĕшӳллĕн чăвашсем пайĕ (92%).
Тавралăхĕ
Район центрне — Тулпасăна çитме: 11 çм , Белое Озеро станцине 41 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин Авăркас районĕ Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем
189 (хисеп)
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Тулли хисепсем
Коробейники (Перĕм Ен)
Коробейники — Перĕм Енри Чернушка районĕнчи ял. Калиновка ял тăрăхне кĕрет.
2010 çулхи çыравăн пĕтĕмлетĕвĕсемпе кунта пурăнан халăх йышĕ 197 çын, çав шутра 103 арçын тата 94 хĕрарăм пулнă.
Асăрхавсем
Категори:Перĕм Енри Чернушка районĕн пурăнан вырăнĕсем
Тандак
Тандак — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Челепи облаçĕ, Свердловск облаçĕ территорипе юхать. Ай юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.