cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Коллинеарлăх
Анчах та векторсемпе çыхăнман чухне коллинеарлăх темеççĕ.
Коллинеарлă векторсен енĕсем пĕр пек е хире-хирĕçле (вара антиколлинеарлă, антипараллеллĕ теççĕ) пулма пултараççĕ.
Паллă тăвасси — ; пĕр еннелле пулсан, хире-хирĕçле пулсан —.
Асăрхавсем
Категори:Математикăри хутшăнусем Категори:Векторла анализ Категори:Аффинлă геометри
Луодис
Луодис — Литва территоринчи кӳлĕ. Швентойи юханшыв юхса кĕрет, Швентойи (Вилия юппи) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 13,2 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Литва кӳллисем
Алиева Мехрибан Ариф кызы
Мехрибан Ариф кызы Алиева (çуралнă чухнехи хушамат Пашаева, Mehriban Arif qızı Əliyeva); 1964, август, 26, Баку) — патшалăх, политика тата пĕрлĕх ĕçлевçи, Азербайджан патшалăхĕн пĕрремĕш вице-президенчĕ (2017-мĕш çултан пуçласа). Философи ăславĕсен кандидачĕ (2005).
Азербайджанăн хальхи президенчĕн Ильхам Алиевăн мăшăрĕ, унчченхи президентăн Гейдар Алиевăн кинĕ.
Каçăсем
Мехрибан Ариф кызы Категори:Азербайджан вице-президенчĕсем Категори:ЮНЕСКО Категори:Азербайджан парламенчĕн депутачĕсем Категори:Азербайджанри хĕрарăм-политиксем Категори:Азербайджан медикĕсем Категори:«Çĕнĕ Азербайджан» партин пайташĕсем Категори:Азербайджанăн медицина ĕçлевçисем Категори:Азербайджан офтальмологĕсем Категори:Гейдар Алиев орденĕн кавалерĕсем Категори:1-мĕш МПМУра вĕренсе тухнисем
Вăта (пĕлтерĕшсем)
Вăта:
Хачкар
Хачкар (խաչքար, сăмахпĕрĕн «хĕрес-чул» ) — эрменсен хăйне евĕрлĕ архитектура объекчĕсен тата сăваплăлăхĕсен тĕсĕ.
Березинка (юханшыв)
Березинка   — Раççей территоринчи юханшыв. Мускав облаçĕ, Тула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Осётр (юханшыв)|р. Осётр юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 39 км, бассейн лаптăкĕ 366 км2.
Хачкар
Хачкарсем тăвас тата ăçталас йĕрке эрменсен паянхи кун та пур.
Асăрхавсем
Категори:Армени культури Категори:Хĕрессем (палăксем) Категори:ЮНЕСКО Категори:Ăс-хакăл культура еткерĕ Категори:Архитектура
Симуа
Симуа (Simoa) — Норвеги территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв  юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 88 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Норвеги юханшывĕсем
Соломонов Юрий Семёнович
Юрий Семёнович Соломонов  – (03.11.1945, {Мускав СССР ) - Ракета техники енĕпе ĕçленĕ ăсчах. Техника ăслăхĕсен тухтăрĕ. Мускав ăшă техники институчĕн директорĕ, Раççей ăслăхсен академин пайташĕ.
СССР патшалăх парни тата РĂА Цандер Ф.А. ячĕллĕ парне (2014) лауреачĕ.
Каçăсем
Категори:1945 çулта çуралнисем Категори:Чӳкĕн 3-мĕшĕнче çуралнисем
Юнэй-Яха
Юнэй-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Обь тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Битежерис
Битежерис — Литва территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,13 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Литва кӳллисем
Ходченкова Светлана Викторовна
Светлана Викторовна Ходченкова (21.1.1983, Мускав) — раççей кино актриса.
Каçăсем
Категори:1983 çулта çуралнисем Категори:Кăрлачăн 21-мĕшĕнче çуралнисем
Мюмдя-Хэвы-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Гампринер-Зеле
Гампринер-Зеле — Лихтенштейн, территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,026 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Лихтенштейн кӳллисем
Тондым
Тондым — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Чулман Атăл юханшывăн сылтăм çыранпе вăрринчен 17 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 68 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Конда юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Конда. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Берёзовая (Колва юппи)
Берёзовая  — Раççей территоринчи юханшыв. Перĕм Ен территорипе юхать. Юханшыв Колва ( Вишеры юппи) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 208 км, бассейн лаптăкĕ 3610 км2.
Каçăсем
Категори:Перĕм Енĕн юханшывĕсем
Алаутра
Алаутра — Мадагаскар территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, Манингури юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 900 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Мадагаскар кӳллисем
Генетика
мини|160px|ДНЙ пайӗ
Генетика (грек. γενητως — ҫуратакан, камран та пулин пулса тухакан) — генсене, генетика вариацийӗсен тата организмсенчи несӗллӗхе еткерсе илнине тӗпчекен биологи пайӗ.
Тӗпчевӗн тӗлӗнчен килнӗ май ӳсентӑрансен, чӗрчунсен, микроорганизмсен, ҫынӑн тата ыттисен; усӑ куракан ытти дисциплинӑсен меслечӗсенчен килекен — молекула генетикине, экологи генетикине тата ыттисен генетикине уйӑрса илеҫҫӗ.
Генетика шухӑшлавӗ тата генетика меслечӗ медицинӑра, ял хуҫалӑхӗнче, микробиологи промӑҫлӑхӗнче тата ген инженерийӗнче пӗлтерӗшлӗ вырӑн йышӑнаҫҫӗ.
Каҫӑсем
Категори:Генетика
Нуль-матрица
Нуль-ма́трица — мĕнпур «пайташĕсем» (элеменчĕсем) нульпе танлашакан тата  m\times n хапаллă матрица. Вăл Z е O е O_{m,n} пек паллă тăвăнать
Берёзовая (Подкумок юппи)
Берёзовая  — Раççей территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Подкумок юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км, бассейн лаптăкĕ 172 км2.
Нуль-матрица
Асăрхавсем
Категори:Нуль Категори:Матрицăсен тĕсĕсем Категори:Матрицăсем
Суколинский Владимир Николаевич
{{Ăсчах
{{!}} {{!}}} }}
Танаэльв
Танаэльв, Тенойоки (Tanaelva, Tenojoki) — Норвеги территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Танафьорд юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 348 км, бассейн лаптăкĕ 16374 км2.
Каçăсем
Категори:Норвеги юханшывĕсем
Нял-Холты-Юган
Нял-Холты-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тапры-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  63 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Вырытаёль
Вырытаёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Кедва юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Юрибече-Яха
Юрибече-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Обь тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 70 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Балановская Елена Владимировна
Елена Владимировна Балановская (Ящук) (1.11.1952 çур.) — Раҫҫей генетикӗ тата антропологӗ, ҫынӑн популяцири генетикине, Еврази генофончӗсене тӗпчесе тишкӗрекен. Биологи ӑслӑхӗсен тухтӑрӗ (1999), профессор (2011).
Пурнӑҫӗ
Хирш индексӗ - 19.
Ывӑлӗ: Балановский Олег Павлович паллӑ ӑсчах.
Чыслани
Раҫей Федерацин Тава тивӗҫлӗ ӑслӑх ӗҫченӗ (2020 ҫулхи 26 ҫурла) - ӑслӑлӑх аталанӑвне хунӑ хывӑмӗшӗн тата нумай ҫул чун-кӑмӑлтан ӗҫленӗшӗн - ят панӑ.
Каҫӑсем
Категори:Генетиксем, алфавитпа Категори:Раççей генетикĕсем Категори:Биологи ăслăхĕсен тухтăрĕсем
Кутăн матрица
Ак çакăн пек тĕслĕх илсе кăтартма пулать.
Ку 2 × 2 хапаллă матрицăн кутăн матрица пур çавăн чухне çеç, хăçан ак çакнашкал умсăлтав пурнăçланать:.
Каçăсем
Категори:Матрицăсен тĕсĕсем
Громыхалин Николай Родионович
Громыхалин Николай Родионович — (22.05.1918-20.04.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Беларуç фрончĕн 70-мĕш çарĕн 48-мĕш инженер-сапер бригадин 238-мĕш уйрăм инженер-сапёр батальонĕн отделени командирĕ, аслă сержант.
Ихутри
Ихутри — Мадагаскар территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 96-112 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Мадагаскар кӳллисем
Фонограф
мини|Эдисон фонографӗ
Фонограф (грек. φωνή «сасӑ» + γράφω «ҫырас») — пӗрремӗш сасӑ ҫырмалли тата итлемелли прибор. Ӑна Томас Эдисон шутласа тупнӑ, 1877 ҫулхи чӳкĕн 21-мĕшĕнче кӑтартнӑ. Ку хӑй вӑхӑтĕнчи питӗ тӗлӗнмелле япала пулнӑ; каярах фонографран аталанса граммофон тата патефон шутласа кӑларнӑ.
Каҫӑсем
Категори:Сасă кăларакан аппаратура Категори:Томас Эдисон ăслайланисем Категори:Чӳкĕн 21-мĕшĕнче пулнисем Категори:1877 çулхи чӳк уйăхĕ
Джеват уесĕ
Джеват уесĕ — Баку кĕпернин тата Азербайджан ССР йышĕнчи администрациллĕ виçе. Центр — (1916 çултанпа — хула) Салян. 1920 çулта Сальян уесĕ теме тытăннă.
Истори
Джеват уесне 1868 çулта Баку кĕперни йышĕнче йĕркеленĕ, Ленкорань, Шемаха тата Шуша уесĕсен территорине илсе туса хунă. 1920 çулта Джеват уесĕ Азербайджан ССР йышне кĕртнĕ те Сальян ята куçарнă.
1929 çулта пăрахăçланă.
Пурăнан халăх
Брокгаузпа Ефрон энциклопеди сăмахсарĕпе килĕшӳллĕ, уесре 94,690 çын пурăннă, ытларах азербайджансем (ЭСБЕ — «тутарсем»).
1897 çулта халăха çырнипе уесре 90 043 çын пурăннă, вĕсенчен 11 787 çын Сальянра. Ун чухне 84 054 çын азербайджан (çырнă чухне «тутар» тенĕ) чĕлхине тăван тесе, 4 009 çын вырăс чĕлхине тăван тесе кăтартнă.
1926 çулта халăха çырнипе уесре 129 367 çын пурăннă.
Каçăсем
Категори:Баку кĕпернин уесĕсем Категори:Азербайджан ССР уесĕсем
Кинкуни
Кинкуни — Мадагаскар территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 100 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Мадагаскар кӳллисем
Юрибейто-Яха
Юрибейто-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Обь тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 130 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Разин Николай Васильевич
Николай Васильевич Разин  – (9.5.1904 (26.4), Тури Ту ялĕ, Кириллов уесĕ,, Раççей империйĕ Вологда облаçĕ) -  31.07.1983, Мускав, ССРС) - гидротехника енĕпе ĕçленĕ ăсчах. Техника ăслăхĕсен тухтăрĕ (1964). ССРС ĂА член-корреспонденчĕ.
Тритрива
Тритрива — Мадагаскар территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Мадагаскар кӳллисем
Кикори
Кикори (Kikori) — Папуа — Çĕнĕ Гвиней территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Папуа (кӳлмек)|кӳлмек Папуа юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 320 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Папуа — Çĕнĕ Гвиней юханшывĕсем
Берёзовец
Берёзовец  — Раççей территоринчи юханшыв. Липецк облаçĕ, Воронеж облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Олым юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км, бассейн лаптăкĕ 211 км2.
Каçăсем
Категори:Липецк облаçĕн юханшывĕсем/ Категори:Воронеж облаçĕн юханшывĕсем
Вэрошор
Вэрошор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Лая юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Березовец (юханшыв)
Березовец   — Раççей территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Мускав яч. Канал юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ ок, 2,5 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Юсереде-То-Се
Юсереде-То-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Нго-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 4 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 41 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Псевдо-скалярла хутлав
Псевдо-скалярла хутлав е чалăш хутлав, —   \mathbf a тата \mathbf b векторсен   лаптакри  псевдо-скалярла хутлавĕ тесе ак çакнашкал хисепе калаççĕ
<!--== Свойства ==
Асăрхавсем
Категори:Евклид геометрийĕ Категори:Векторсем
Циманампецоца
Циманампецоца — Мадагаскар территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Мадагаскар кӳллисем
Трир
Трир (нем. Trier, лат. Augusta Treverorum, пфальц. Trija, фр. Trèves, люксемб. Tréier) — Рейнланд-Пфальц ҫӗрӗнчи нимӗҫ хули, «Ҫурҫӗр Рим», Германин чи ватӑ хули. Пирӗн эрӑччен 16 ҫулта рим императорӗ Октавиан Август никӗсленӗ.
Халӑхӗ	110 636 ҫын (2019). Лаптӑкӗ 117,07 км² (2016).
Каҫӑсем
Категори:Германи хулисем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пĕтĕм тĕнчери еткерлĕх Категори:П. эрч. 16 çулта никĕсленĕ хуласем Категори:Райнланд-Пфальц хулисем Категори:Трир Категори:Германири университет хулисем
Вăта (Атăл юппи)
Вăта (, Утка) — Раççей территоринчи юханшыв. Тутарстан территорипе юхать. Юханшыв Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 45 км, бассейн лаптăкĕ 805 км2.
Юханшыва чăвашсем Вăта тени Петĕр Хусанкай, Валем Ахун çырнисенчен паллă.
Каçăсем
Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Вĕлтĕрçунатлă вĕçев аппарачĕ
Вĕлтĕрçунатлă вĕçев аппарачĕ — сывлăшран йывăртарах вĕçев аппарачĕ, унăн вĕçевĕ, тĕпрен илсен, пĕр е темиçе  çĕклев вĕлтĕрĕ тăвакан çĕклев вăйĕпе пулса пырать. Çĕклев вĕлтĕрĕллĕ е вĕлтĕрĕсемлĕ вĕçме усă куракан аэродинамикăлла аппаратсен пĕтĕмĕшле ячĕ.
Яда-Яходы-Яха
Яда-Яходы-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Обь тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 239 км.
Вĕлтĕрçунатлă вĕçев аппарачĕ
Сывлăш вĕлтĕрĕ тата çунат тенисенчен пулнă, çапла вара кунта вĕлтĕр лаптакĕ, çунат пек, тĕрек пулса çÿлелле çĕкленине шута илнĕ. Акăлчан чĕлхинче: rotorcraft е rotary wing aircraft.
Яда-Яходы-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Вĕлтĕрçунатлă вĕçев аппарачĕ
Литература
Категори:Сывлăш карапĕсем Категори:Çаврăмлă куçăм * Категори:Вĕçев Категори:Вĕçев аппарачĕсем
Яда-Яходы-Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Тугутка (Конда юппи)
Тугутка  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Конда юханшывăнн сылтăм çыранпе вăрринчен 185 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 45 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Конда юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Конда. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Навыл-Яха (Болотная юппи)
Навыл-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Болотная юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 8 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Прокошкин Юрий Дмитриевич
Юрий Дмитриевич Прокошкин  – (19.12.1929, Мускав, РСФСР, СССР - 01.03.1997, Протвино, Мускав облаçĕ, Раççей|) - элементарлă пайаркасен физики енĕпе ĕçленĕ ăсчах. ССРС ĂА, Раççей ĂА тата Европа академин академин пайташĕ. Ленин парни лауреачĕ (1986). И.В. Курчатов ячĕллĕ ылтăн медальпе чысланă (1965).
Асăрхавсем
Категори:Физиксем
Илемлĕ ир
"Илемлĕ ир" — Герасим Харлампьев (1913-1994) ачасем валли çырнă чăвашла роман. Виçĕ кĕнекерен тăрать
Хайлав çуралса кун çути курни
Аслă Атилĕх вăрçи хыççăн çуралнă роман.
Повеç е роман?
Авторĕ хăй пурăннă чухне те, халĕ те, апла та, капла та калани-палăртни тĕл пулать.
Мавров кӳлли
Мавров кӳлли — Македони Республики территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 13,7 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Македони Республики кӳллисем
Илемлĕ ир
Роман çапла пуçланать
ПĔРРЕМĔШ ПАЙĔ
Хурамал ялĕ хăçан, хăш ĕмĕрте пулса кайнине никам та пĕлмест. Хăшĕ-пĕрисем: ку вырăна чи малтан Хурамал ятлă чăваш килсе вырнаçнă, çавăнтан вара ял пулса кайнă, ятне те çав çын ячĕпех панă, теççĕ. Теприсем: Хурамал ялĕн ĕмĕрĕ халĕ те ял варринче ларакан ватă хурамана пĕр тан, ятне çак хурамана кура панă, теççĕ. Тĕрĕссине кам пĕлет?
Кирек мĕнле иулсан та, Хурамал ялĕ халь çакăн пек: хĕвелтухăç енче – Майтан тата Вите çучĕ ятлă пĕчĕк хăвалăхсем, кăнтăр енче – Сив çăл, Хура вăрман; хĕвеланăç енче – Хуравар, Тавăт, Мĕлĕш ялĕсем; çурçĕр енче – Хирлеп çырми, Кĕçĕн тăван, Тени...
Ĕмĕртен ĕмĕре юлса пынă сăмах тăрăх ĕлĕк-авал ку таврара этем пырса кĕрейми вăрмансем пулнă. Анчах халь çав вăрмансем çинчен Анат уйри киремет хурамипе Тури уйри ватă юман çеç аса илтереççĕ. Паллах, урăхларах пулнă ĕнтĕ кунта ĕлĕк-авал. Акă, сикекен çырма çĕмĕрсе пынă çĕрте чул пек хытса выртнă хура юман, мамонт йышши пысăк тискер кайăк шăммисем тухаççĕ. Миçе çул, миçе ĕмер каярах çĕр айне пулса юлнă-ши вĕсем?
Вăрманта пур йывăç та тĕрĕс-тĕкел ӳсмест, улăхра та пур чечек пĕр илемпе çурăлмаеть. Хурамал ялĕ те çавăн пек: пур кил-çурт та «çерçи вĕçсе ан кĕтĕр» тенĕ пек мар, хăшĕсем çĕрсе-ишĕлсех пĕтнĕ, тăйлăк-тайлăк пӳртсем те пур. Хĕçтимĕр витнĕ пӳрт Пылак Микула Кавăрлин çеç. Микула хăй вилнĕ, çуртĕнче халь унăн ывăлĕ – Кавăрле пурăнать.
Микула Кăрмăш енчен куçса килнĕ теççĕ. Хут вĕреннĕскер, вăл вырăсла калаçма та пĕлнĕ, çавăнпа ăна ял старости тунă. Микула хăйĕн ывăлне те – Кавăрлене – хут вĕрентнĕ. Ашшĕ вилнĕ хыççăн Кавĕрлене те, хут пĕлет тесе, ял старостине суйланă.
Кавăрле ялти чи чипер хĕре, Сарпи ятлăскерне, качча илнĕ. Анчах вăл хĕрĕн ĕмĕрĕ кĕске пулнă: качча пырсан тепĕр çулнех, ача çуратнă хыççăн, йывăр чирлесе вилнĕ.
Сарпи хĕрача .çуратнă. Амăшĕ сăнарлă çуралнă (Хĕрачана Илемпи ятлă хунă. Пĕчĕк Илемпине пăхса ӳстерме, кил-çуртра йĕрке тытма Кавăрле çав çулăх тепре авланнă; хальхинче вăл Теникассинчи тепĕр пуян çын хĕрне, Ултаттине, качча илнĕ. Тепĕр çултан Ултатти ывăл ача çуратнă. Çак ачана вĕсем Иван тесе ят хуртарнă.
Кавăрлепе юнашар, икĕ ватă йăмра ăйне пытаннă пек, улăм тăрăллă пĕчĕк пӳрт ларать. Тимĕр витнĕ пысăк пӳрт çумĕнче вăл çунатти ӳсмен чĕпĕ евĕрлĕ курăнать. Ку – Пилеш Унтрин кил-çурчĕ. «Илемсĕре куçăм ан куртăр»,– тенĕ пуль çав Кавăрле: икĕ пӳрт хушшине чус хӳме тытнă. Унтрин вара ун енне Улаçка ятлă йытти те вĕреймен.
Унтри ашшĕ, Мĕтри, ăста платник пулнă.
Анчах хăй Тимĕрçкассинче çил арманĕ тунă чух ӳксе вилнĕ, ун хыççăн инкек çине синкек тупăнса пынă: лаши чĕмерепе вилнĕ, пĕртен-пĕр ĕнине Майтан вăрманĕнче кашкăрсем туртса çурнă...
Ашшĕнчен вунă çултах тăлăха юлнă Унтрине амăшĕ, кил-çурт ан салантăр тесе, çирĕм çула çитсенех авлантарнă. Чухăнскерне Хурамал хĕрĕсенчен нихăшĕ те качча тухма килĕшмен. Унтри вара, Хура вăрман хĕрринчи Эскетен ялне кайса, Ульки ятлă пĕр тăлăх хĕр тупнă.
Часах вĕсем пĕрлешнĕ.
Чухăн пулин те, Улькипе Унтри пĕр-пĕрне юратса, килĕштерсе пурăннă, хăйсене телейлĕ мăшăр тесе шутланă. Пĕрлешсен тепĕр çултан вĕсен ывăл ача çуралнă. Тĕне кĕртнĕ чух Ураскилт пупĕ ăна темĕнле калама йывăр ят хунă. Пуп хунă ята Унтрипе Ульки киле çитичченех манса кайнă.
Каçăсем
Категори:Чăваш литератури Категори:Паллă чăваш романĕсем Категори:Романсем
Галъёль
Галъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Пыча-Вой-Вож юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Дебо (кӳлĕ)
Дебо — Мали территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 160 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Мали кӳллисем
Ок-Теди (юханшыв)
Ок-Теди (Ok Tedi) — Папуа — Çĕнĕ Гвиней территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Флай (юханшыв)|Флай юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ км, бассейн лаптăкĕ  км2.
Каçăсем
Категори:Папуа — Çĕнĕ Гвиней юханшывĕсем
Дайто (хула)
Дайто (яп. 大東市 Дайто:-си) — Осака префектуринчи Япони хули. Лаптӑкӗ 18,27 км².
Халӑхӗ	124 168 ҫын (2014). Пӗр км² — 6796,28 ҫын.
Каҫӑсем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Осака префектуринчи хуласем
Вĕлтĕрçунат
Вĕлтĕрçунат (гелиплан, гиродин) — вĕлтĕрçунатлă вĕçев аппарачĕсен пĕр йышĕн пĕрлешткрÿллĕ ячĕ, çĕклев вĕлтĕрĕ унăн, хăпарнă, аннă, çакăнса тăнă тата горизонталлĕ  хăвăртлăхсен пĕр диапазонĕнче,  тĕп моттор хăвачĕпе ĕçлет, горизонталлĕ хăртлăхсен ытти диапазонĕнче вара — çунат (внчах та вăл вĕлтĕр лаптакĕ мар!) шучĕпе тата, чылай чухне, тепĕр пăхăнманлăхлă
Çапла вара ăна ярапланпа гибридлă теме пулать.
Каçăсем
Категори:Атмосфера * Категори:Вĕçев Категори:Вĕçев аппарачĕсем Категори:Сывлăш карапĕсем Категори:Çаврăмлă куçăм
Берёзовка (Икорец юппи)
Берёзовка  — Раççей территоринчи юханшыв. Воронеж облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Икорец юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 83 км, бассейн лаптăкĕ 103 км2.
Каçăсем
Категори:Воронеж облаçĕн юханшывĕсем
Пурари (юханшыв)
Пурари (Purari River) — Папуа — Çĕнĕ Гвиней территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Папуа (кӳлмек)|кӳлмек Папуа юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 470 км, бассейн лаптăкĕ 28738 км2.
Каçăсем
Категори:Папуа — Çĕнĕ Гвиней юханшывĕсем
Берёзовка (Колыма юппи)
Каçăсем
Категори:Якути юханшывĕсем
Нэнси Астор
мини|Нэнси Астор, Джон Сарджент ӗҫӗ, 1908-1909 ҫҫ. Нэнси Астор виконт-арӑм Нэнси Астор (акӑлч. Nancy Witcher Astor, Viscountess Astor, ҫуралнӑ чухнехи ячӗ Нэнси Лэнгхорн (англ. Nancy Langhorne); 19 ҫу 1879, Данвилл, Виргиния, АПШ — 2 ҫу 1964, Линкольншир, Аслă Британи) — Британи парламенчӗн айри пӳлӗмӗн, Пӗрлӗхсен Пӳлӗмӗн депутачӗ пулса тӑнӑ пӗрремӗш хӗрарӑм.
Ӗҫӗ-хӗлӗ
Леди Астор 1919 ҫулта Пӗрлӗхсен Пӳлӗмӗн депутачӗ пӗтӗмпе парламентра 25 ҫул ӗҫленӗ.
Каҫӑсем
Категори:Аслă Британин хĕрарăмĕсем Категори:Аслă Британин суфражисткисем Категори:Аслă Британин консерватизм партин пайташĕсем Категори:Асторсем Категори:1879 çулта çуралнисем Категори:Çăвăн 19-мĕшĕнче çуралнисем Категори:1964 çулта вилнисем Категори:Çăвăн 2-мĕшĕнче вилнисем Категори:Пĕрлешĕннĕ короллĕхĕн парламенчĕн пайташĕсем (1923—1924) Категори:Пĕрлешĕннĕ короллĕхĕн парламенчĕн пайташĕсем (1924—1929) Категори:Пĕрлешĕннĕ короллĕхĕн парламенчĕн пайташĕсем (1929—1931) Категори:Пĕрлешĕннĕ короллĕхĕн парламенчĕн пайташĕсем (1935—1945)
Ялик-Яха
Ялик-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Малыгина богазы юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Навыл-Яха (Осовей-Яха юппи)
Навыл-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Осовей-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 20 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономи тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец автономи облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Сиди-Али
Сиди-Али — Марокко территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхăмсăр облаç юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 5 км².
Дзусов Ибрагим Магометович
Дзусов Ибрагим Магометович Дзусты Ибрагим — (16.03.1905(3)-28.10.1980), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 16-мĕш сывлăш çарĕн 6-мĕш пĕтерекен авиаци корпусĕн командирĕ, гварди генерал-майор.
Гезераёль
Гезераёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Вылыс-Койю юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Нярги-Юган (Казым юппи)
Нярги-Юган  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Казым юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен  244 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Яляпи-Яха
Яляпи-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Небя-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 18 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Иккĕлле векторла хутлав
Иккĕлле векторла хутлав (урăх ят: виççĕлле векторла хутлав) —  векторсен хутлавĕ:  ; вăл \vec{a} вектора   \vec{b} тата \vec{c} векторсен векторла хутлавĕ çине векторлах хутланине пĕлтерет
Кунашкал хутлава, операцие хутшăнакан векторсен шутне кура, виççĕлле хутлав, е, операцисен шутне кура, иккĕлле хутлав теççĕ.
<!--== Свойства ==
Формула Лагранжа
Для двойного векторного произведения справедлива формула Лагранжа: которую можно запомнить по мнемоническому правилу «бац минус цаб».
Тождество Якоби
Для двойного векторного произведения выполняется тождество Якоби:
которое доказывается раскрытием скобок по формуле Лагранжа:
Çавăн пекех
Категори:Векторла анализ
Археогенетика
Археогенетика (архео- + генетика) — ҫынлӑх кун-ҫулне тӗпчевӗнче популяци генетика меслечӗсемпе усӑ куракан молекула генетикине тӗпчекен пай. «Археогенетика» терминӑн авторӗ Британи археологӗ Колин Ренфрю.
Каҫӑсем
Категори:Антропогенез Категори:Археогенетика Категори:Тахçанхиченхи тапхăр Категори:Генетика генеологийĕ
Тультья (Амынья юппи)
Тультья  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Амынья юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 9 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Конда юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Конда. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Хĕрлĕ фронтра
Хĕрлĕ фронтра (На красном фронте) — Лев Кулешов режиссёр 1920 çулта ӳкернĕ рус мусăк илемлĕ камичĕ.
Каçăсем
Категори:РСФСР сасăсăр фильмĕсем Категори:Хура-шурă Раççей фильмĕсем Категори:ССРП пропаганда фильмĕсем Категори:Çухалнă фильмсем Категори:1920 çулхи Раççей фильмĕсем Категори:Раççейри граждан вăрçи пирки фильмсем
Авалхи тĕрĕк çырулăхĕн палăкĕсем
Авалхи тĕрĕк çырулăхĕн палăкĕсем — рунăлла меслетпе ăсталанă VII-IX ĕмĕрсенчи тĕрĕк çырулăхĕн палăкĕсем. Вĕсене ăславра урăхла Орхон-Енисей палăкĕсем теççĕ, мĕншĕн тесе йышăн ытларах пайне шăпах çав тăрăхра тупса палартнă.
Чăн малтан тупса палăртаканĕ (1889) — Никола́й Миха́йлович Я́дринцев (1842-1894).
Палăксене вуламалли меслете шыраса тупаканĕ (1893-1896) — Вильге́льм Лю́двиг Пе́тер То́мсен (1842-1927).
Пуринчен малтан В.Томсен меслечĕпе вуласа пĕлнĕ (1899) çын — Васи́лий Васи́льевич Ра́длов (1837-1918).
Орхон, Енисей, Селенга, Лена, Онгин тăрăхĕсемсĕр пуçне, кун пек палăксене çавăн пекех Талас, Сырдарья, Ертис, Иле шывĕсем çинче те тупса палăртнă.
Каçăсем
Категори:Çырулăх Категори:Тĕрĕк халăхĕсен çырулăхĕ Категори:Рунăсем
Азиза (кӳлĕ)
Азиза — Марокко территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,62 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Марокко кӳллисем
Геокчай уесĕ
Геокчай уесĕ — Баку кĕпернин тата Азербайджан ССР йышĕнчи администрациллĕ виçе. Центр — (1916 çултанпа — хула) Геокчай.
Истори
Геокчай уесне 1867 çулта Баку кĕперни йышĕнче, Шемаха уесĕн çĕрне уйăрса парса, йĕркеленĕ. 1920 çулта Геокчай уесĕ Азербайджан ССР территорине кĕртнĕ.
1929 çулта пăрахăçланă.
Берёзовка (Медведка юппи)
Берёзовка  — Раççей территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Медведка (Мускав  юппи)| юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Геокчай уесĕ
Каçăсем
Категори:Баку кĕпернин уесĕсем Категори:Азербайджан ССР уесĕсем
Ăс-хакăлçă
Ăс-хакăлçă е ăс-хакăлла атте, çавăн пекех чун-чĕмçĕ, — православи чиркĕвĕнче ÿкĕнÿ текен йăлана пурнăçлама шанса панă сăваплăхçă.
Раму (юханшыв)
Раму (Ramu River) — Папуа — Çĕнĕ Гвиней территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Бисмарк тинĕсĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 640 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Ăс-хакăлçă
Грецире манах шутĕнчи сумлă (ватă) сăваплăхçăсем çеç ăс-хакăлçă пулма пултараççĕ. Православилле ытти чиркÿсенче унашкалах çирĕп йĕркесем мар.
Раму (юханшыв)
Каçăсем
Категори:Папуа — Çĕнĕ Гвиней юханшывĕсем
Ăс-хакăлçă
Кăсăклă фактсем
1917-мĕш çулччен çынсем хăйсем вилнĕ хыççăн пурлăх тĕлĕшпе хăваркан халалсене "духовное завещание" тенĕ, мĕншĕн тесен унашкал документсене ĕлĕххи йăлапа ăс-хакăлçăсем (вырăсла — "духовник") хутшăннипе ăсталанă.
Каçăсем
Категори:Тĕн Категори:Чиркӳ
Грошев Анатолий Иванович
Грошев Анатолий Иванович — (07.11.1922-10.05.1988), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Украина фрончĕн 17-мĕш сывлăш çарĕн 10-мĕш штурмлакан авиаци корпусĕн 306-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 995-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн звено командирĕ, лейтенант.
Добрич облаçĕ
До́брич о́блаçĕ (Област Добрич) — Пăлхарин Çурçĕр-Тухăç регионĕнче вырнаçнă администрациллĕ виçе. Лаптăкĕ — 4719,7 км², унта 189 677 çын (2011) пурăнать. Администраци центрĕ — Добрич хула (унчен Толбухин пулнă).
Чапала
Чапала — Мексика территоринчи кӳлĕ. Лерма (юханшыв) юханшыв юхса кĕрет, Рио-Гранде-де-Сантьяго юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 1100 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Мексика кӳллисем
Перпендикулярлăх
Перпендикуля́рлăх — тĕрлĕ объектсем (векторсем, тÿрĕ йĕрсем, айуçлăхсем т. ыт. те) хушшинчи бинарлă шайлашулăх.
Перпендикулярлăха кăтартмалли пĕтĕмĕшле символ: \perp, ăна 1634-мĕш çулта Франци математикĕ Пьер Эригон сĕннĕ. Сăмахран, m тата n тÿрĕ йĕрсен перпендикулярлăхне m\perp n пек çыраççĕ.
Асăрхавсем
Категори:Математикăлла шайлашулăхсем Категори:Классикăлла геометри Категори:Элементарлă геометри
Çурлапа мăлатук (фильм, 1921)
Çурлапа мăлатук (Серп и молот) — ВФКО киностудире Владимир Гардин режиссёр 1921 çулта ӳкернĕ вырăс мусăк илемлĕ камичĕ.
Подкаминская Елена Ильинична
Каçăсем
Категори:1979 çулта çуралнисем Категори:Акан 10-мĕшĕнче çуралнисем
Няр-ПАй-Соим
Няр-ПАй-Соим — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Бобровка юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  37 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Надоко-Неиз-Яха
Надоко-Неиз-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Надуй-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 162 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 34 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Няр-ПАй-Соим
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Надоко-Неиз-Яха
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Стюартсем
мини|справа|Династинчи юлашки патшин гербӗ Стюартсем (чи малтанах Stiùbhairt, Steward, Stewart, XVI ӗмӗртен пуҫласа франц евӗрлӗ ҫыраҫҫӗ Stuart) — Шотланди (1371—1651ҫҫ., 1660—1707 ҫҫ.), Англи (1603—1649ҫҫ., 1660—1694ҫҫ., 1702—1707 годы), Ирланди (1603—1649ҫҫ., 1660—1694ҫҫ., 1702—1714 годах) тата Аслӑ Британи (1707—1714 годах) патшисен династийӗ.
Каҫӑсем
Категори:Стюартсем Категори:Европăри династисем Категори:Европăри корольсен династисем
Сепик (юханшыв)
Сепик (Sepik River) — Папуа — Çĕнĕ Гвиней территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Бисмарк тинĕсĕ юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1126 км, бассейн лаптăкĕ 80321 км2.
Каçăсем
Категори:Папуа — Çĕнĕ Гвиней юханшывĕсем
Хяргас-Нуур
Хяргас-Нуур — Монголи территоринчи кӳлĕ. Нуурын-Холой юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 1468 км².
Платник
Платник (плотъный (пултаравçă), плотъ плетень, карта, плот, чăвашла — сула )    — йывăç материалĕпе ĕçлекен, йывăçран çурт-йĕр тăвакан, йывăçран каснă ахаль мебелĕн йывăç пайĕсене капăрлатакан çын. Тĕпрен илсен, платник йывăçа каскаласа, саваласа тата йывăçăн тĕрлĕ пайĕсене пĕрлештерсе хăтланать.
Литература
Категори:Вăй-хал профессийĕсем Категори:Профессисем
Гердъёль (Хура Кедва юппи)
Гердъёль — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв  Чёрная Кедва юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Берёзовка (Нара юппи)
Берёзовка  — Раççей территоринчи юханшыв. Мускав облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Нара (юханшыв) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14.8 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Каçăсем
Категори:Мускав облаçĕн юханшывĕсем
Ямбу-Ненз-Яха
Ямбу-Ненз-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Тирвы-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 116 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Порай-Кошиц Александр Евгеньевич
{{Ăсчах {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Ленин орденĕ}}{{!!}}{{Ĕçлĕх Хĕрлĕ Ялав орденĕ}}{{!!}}{{Ĕçлĕх Хĕрлĕ Ялав орденĕ}}{{!!}}{{Хисеп Палли орденĕ}}{{!}}-{{!}}{{«Тăван Çĕршывăн 1941—1945 çç. Аслă вăрçинче хастар ĕçленĕшĕн» медаль}}{{!}}-{{!}}{{Сталин парни|1943}}{{!}}-{{!}}{{РСФСР ăслăхпа техника тава тивĕçле ĕçченĕ}} {{!}}} {{!}} {{!}}} }}
Александр Евгеньевич Порай-Кошиц  – (8.10.1877 (26.9), Хусан, Раççей империйĕ - 17.04.1949, Ленинград, СССР) - Органика химиĕ енĕпе ĕçленĕ ăсчах. ССРС ĂА пайташĕ.
Асăрхавсем
Категори:Химиксем
Берёзовка (Сестра юппи)
Берёзовка  — Раççей территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Сестра ( Дубны юппи) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Дзюба Иван Михайлович (лётчик)
Дзюба Иван Михайлович Дзюба Іван Михайлович — (01.05.1918-12.10.1995), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 21. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çурçĕр-Анăç фронтăн 11-мĕш çарĕн 57-мĕш хутăш авиаци дивизин 12-мĕш пĕтерекен авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, майор.
Няр-Соим
Няр-Соим — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Ун-Вош-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен  58 км   юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Дурген-Нуур
Дурген-Нуур — Монголи территоринчи кӳлĕ. Хомын-Холой юханшыв юхса кĕрет,  юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 300 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Монголи кӳллисем
Нечаева, Элина
Элина Нечаева (Elina Netšajeva) — Эстонири опера юрăçи.
Биографи
Таллинн хулинче çуралса ÿснĕ. Унăн несĕлĕнче эстон, вырăс, чăваш "юнĕсем" пур. Эстонирен "Евровидени-2018" конкурса хутшăннă, саккăрмĕш вырăн йышăннă.
Каçăсем
Категори:Мусăк
Тультья (Супра юппи)
Тультья  — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Супра юханшывăн сулахай çыранпе вăрринчен 103 км  юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Конда юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Конда. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Стрикленд (юханшыв)
Стрикленд (Strickland) — Папуа — Çĕнĕ Гвиней территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Флай (юханшыв)|Флай юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 620 км, бассейн лаптăкĕ 36000 км2.
Каçăсем
Категори:Папуа — Çĕнĕ Гвиней юханшывĕсем
Янта-Монгата-Яха
Янта-Монгата-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Малыгин богазы юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 27 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Ямбу-То-Се
Ямбу-То-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв Салета юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 69 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Идеаллă газ
Идеалла газ — пысăк мар пусăмлă тата температурăллă чăн газсене çывхартса пăхса тухма ăсталанă теорилле модель. Кунашкал модельсен варианчĕсем темиçе те пулма пултараççĕ.
Калас пулать, хăшпĕр ăславсенче идееалла газ тесе урăх япалана калаççĕ, çапла вара унта ку статьяра пăхса тухакан газ пирки ĕмĕтле газ е ĕмĕтри газ теме тивет.
Вуламалли
Категори:Термодинамика Категори:Статистикăлла физика Категори:Физикăри модельсем Категори:Газсем Категори:Идеалла газ
Урэг-Нур
Урэг-Нур — Монголи территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 300 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Монголи кӳллисем
Бёрёлёх
Бёрёлёх (Бөрөлөөх) — Раççей территоринчи юханшыв. Якути территорипе юхать. Юханшыв Индигирка юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 754 км, бассейн лаптăкĕ 17000 км2.
Гердьёль
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Надуй-Яха
Надуй-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Шарапов Шар кӳлмекĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 271 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Чăн газ
Чăн газ — пĕтĕмĕшле илсен, пĕр-пĕр япалалăхăн газ евĕрлĕ агрегатла тăрăмĕ. Çав вăхăтрах, кашни уйрăм тĕслĕхре ку ăнлава епле интепретацилесси тĕлĕшпе уйрăмлăхсем пулма пултараççĕ.
Вуламалли
Категори:Термодинамика Категори:Статистикăлла физика Категори:Физикăри модельсем Категори:Газсем Категори:Чăн газ
Парижалли чӳрече
Каçăсем
Категори:Фантастика камичĕсем Категори:Раççей кинокамичĕсем Категори:Франци кинокамичĕсем Категори:1993 çулăн кинокамичĕсем Категори:Парис пирки фильмсем Категори:1993 çулăн Раççей фильмĕсем Категори:Иммигрантсем пирки фильмсем
Угий-Нуур
Угий-Нуур — Монголи территоринчи кӳлĕ. юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 25,7 км².
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Монголи кӳллисем
Турама
Турама (Turama) — Папуа — Çĕнĕ Гвиней территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Папуа (кӳлмек)|кӳлмек Папуа юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 200 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Грошев Дмитрий Николаевич
Грошев Дмитрий Николаевич — (22.07.1918-03.10.1943), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 60-мĕш çарĕн 7-мĕш гварди танк механизăмланă корпусăн 24-мĕш гварди танк механизăмланă бригадин танка хирĕç пăшалсен уйрăм ротин танка хирĕç пăшалĕн тĕллекенĕ, гварди кĕçĕн сержанчĕ.
Турама
Каçăсем
Категори:Папуа — Çĕнĕ Гвиней юханшывĕсем
Лакшми Баи
Лакшми Баи (झाँसी की रानी; 1827 е 1828 Чӳк, 19 - 1858 утă, 17) — Ĕнчĕ наци паттăрĕ, Джханси кнеçлĕхĕн рани (кнеç-арăм), Сипайсен пăлхавĕн ертÿçисенчен пĕри, инди халăхĕ акăлчансен тытăмне хирĕç тăнин пĕлтерĕшлĕ палли.