cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тĕрĕк хаканлăхĕ
Хаканлăх арканни
Суй дипломатийĕ питĕ чее пулнă: тем тĕрлĕ меслетсемпе тĕрĕксене вăрçтарса-хирĕçтерсе яма тăрăшнă, хансене тавлаштарас енĕпе ĕçленĕ. Çакăнта китайсене ăнăçу килнĕ, 584 çулта вара, китайсен ултавĕпе Ышбара Або хана сутăнчăк тесе ун çине тапăнать. Або хан Хура Чурин патне тарать те иккĕшĕ пĕрле çарсемпе аслă ханпа вăрçă пуçлаççĕ. Темиçе çапăçу хыççăн Або хан Бухара тĕлнелле чакнă. Ышбара хан 587 çулта çапăçура вилет, тăранĕ шăллĕне Чуло хана куçать. Пур тĕрĕк кнеçĕсем çĕнĕ хакана килĕшсе тупалаççĕ, Або хана тăр-пĕчченех хăвараççĕ. Çав çултах ăна Бухара патĕнче аркатаççĕ, анчах тĕрĕксен пĕрлĕхĕн тапхăрĕ нумай пыман.
558 çултанпах Хура Чурин ханпа (вăл анăç çĕрсене тытса тăнă) аслă хан хушшинчи хирĕçӳсем каллех чĕрре кĕрсе кайнă пулнă. Хура Чурин никама та пăхăнасшăн пулман, çавăнпа та вăрçă 593 çулчен тăсăлнă. Вара Ышбара хан ывăлĕ Юн Йоллыг хакан шутланать, Хура Чурин патшалăх тăранĕ пулать. Çапах та анăç тĕрĕкĕсемпе тухăç тĕрĕкĕсем хушшинчи уйрăмлăхĕ çав тери пысăк пулни 598 çулта Китайпа вăрçма пуçланă чух палăрать: тухăç тĕрĕксем Жангар ертсе пынипе Суйсен Империйĕ майлă çапăçма тытăнаççĕ. Хура Чурина вĕлернĕ, анчах Тĕрĕк хаканлăхĕ çавах пĕрлешĕнеймен. 604 çулта Анăç Тĕрĕк хаканлахĕн астулне пĕчĕк ача Таман - Хура Чуринăн мăнукĕн ывăлĕ йышăнать, Тухăçĕнне - Жангар. Пĕрлĕхлĕ Тĕрĕк патшалăхĕ пĕтсе ларать.
Анăç Тĕрĕк хаканлăхĕ
Анăç Тĕрĕк хаканлăхĕнче тĕрĕксен шучĕ сахал пулнă. Çавăнпа тăрăнĕсем Çичшыв çеçенхирĕсенче пурăнакан йăхĕсем (усуньсен нĕселĕсем) çине таянса патшалăха ертсе пынă. Çак йăхсене икĕ пĕрлĕх тытăмланă пулнă: Тулă пĕрлĕхĕ – Жетысупа Джунгари çĕрĕсенче, оншадпыт пĕрлĕхĕ - Тянь-Шань çĕрĕсенче. Кашни пĕрлĕхĕнче пилĕк йăх-ăру шутланнă, çавăнпа пĕтĕмлетсе пур халăха "вунă сăнă халăхĕ" тенĕ.
Тĕнче патшалăхĕсем хушшинчи пурçăн çулĕ çинче хуçаланасшăн хĕрĕçӳсене пула V ĕмĕрĕн 20-мĕш çулĕсенче икĕ коалиции йĕркеленнĕ. Пĕрин шутне Анăç Тĕрĕк хаканлăхĕ, Китай, Висанти кĕнĕ, теприне – Тухăç Тĕрĕк хаканлăхĕ, Иран тата Авар хаканлăхĕ кĕнĕ. Икĕ ушкăн хушшинче вăрçă тапраннă, нихăшĕ те çак кĕрешӳре çĕнтереймен. Вĕçĕ-хĕррисĕр пынă вăрçă халăхсен çав тери нумай вăй-хăвалне пĕтернĕ, çарти чылай çын çапăçусенче вилнĕ. Çавна пула ĕнтĕ 630 çулта Тулă йăхĕсем хăйсен хаканне хирĕç пăлханнă, вĕлернĕ. Хăйсен тăранĕ вырăнне Çĕпĕр хана суйланă. Кун хыççăн вара Тулă ăрăвĕн çумĕнчи йăхсем оншадпыт йăхĕсемпе тăранлăхшăн чылай çапăçнă. Çакна кура, пăлхарсемпе Урал укăрĕсем Анăç Тĕрĕкрен уйрăлса тухнă. 635 çулта хаканлăхри çак йăх пĕрлĕхĕсем хăйсем майлă тăранлăха çĕнтерсе илнĕ, вĕсен чиккине Шу юханшыв тăрăх палăртса хунă. Уйрăлу-пайлану ĕçĕсене пула тĕрĕксем хăйсен çĕрĕсене çухатма тытăннă.
Тухăç хаканлăхне Китай пăхăнтарнă, унăн çарĕсем Жетысу чиккисем патне пырса тăнă. 640-648 çç. вăрçăра тĕрĕксем выляса янă, ун хыççăн хаканлăхран казарсем уйрăлса тухнă. Анăç Тĕрĕк хаканлăхĕн юлашки тăранĕ Ышбара хан патшалăх пĕрлĕхне, пăхăнманлăхне сыхласа хăварма тăрăшнă пулсан та, китайсен агрессийĕ чарăнман, тĕрĕк йăхĕсем татах хаяррăн вăрçса пынă. Юлашкинчен оншадпытсемпе тулăсем 656 çулта Китайăн тăрăнлăхне парăннă. Ышбара хан, хăйне майлă çыннисемпе Или шыв леш енне каçнă. Ташкент ертӳçи ăна китайсена тытса панă, вара тĕрĕксен хаканĕ 659 çулта тыткăнра вилет. Анăç Тĕрĕк хаканлăхĕн çĕрĕсене икĕ кĕпернетлĕхе пайланă. Кĕпернетлĕх округсене, уессене уйăрса вакланă. Çапах та Жетысу тĕрĕк йăхĕсем китайсене пăхăнса пурăнма шутламан.
Каçăсем
Казахстан историйĕ
Категори:Раççей историйĕ Категори:Китай историйĕ Категори:Казахстан историйĕ Категори:Монголи историйĕ
50
Çуралнă
Çавăн пекех: Категори:50 çулта çуралнисем пăхăр
Вилнĕ
Çавăн пекех: Категори:50 çулта вилнисем пăхăр
Категори:Çулсем
50er
Папкă
Папкă:
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Абыз (Хура Атăл районĕ)
Абыз — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 807 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452360, ОКАТО кочĕ — 80234832002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Абызово
1687
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Мишер Шурут
Мишер Шурут Mišer Šurut — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял.
Хар Ус Нур
Хар Ус Нур, — пысăкăшĕпе Монголире иккĕмĕш вырăнта тăракан кӳлĕ. Аслă кӳлĕсен айлăмĕнче вырнăçнă.
Мишер Шурут
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Хар Ус Нур
Хĕлле кӳлĕ шăнса ларать. Пăр хулăнăшĕ 1 метра çитет. Чи тарăн вырăн — 4,5 метр.
Хар Ус Нур кӳлĕре утравсем питĕ нумай. Норийн Шынаа утравĕ чи пысăкки. Унăн тăршшĕ 570 метр, сарлакăшĕ — 90 метр. Кӳлĕне Ховд Гол, Бужант Гол, Дунд Тсенкер Гол тата Ховд Тсенкер Гол юханшывсем юхса кĕреççĕ.
Кемпер (хула)
thumb|left|250px|Кемпер
Хар Ус Нур
Кӳлĕ хĕрринче халăх сахал пурăнать. Пĕр тăваткал çухрăм çине вăтамран 1,2 çын килет. Ытларах енĕпе кунта куçса çӳрекен выльăх ерчетекенсем пурăнаççĕ.
Кемпер (хула)
Кемпе́р (Quimper, Kemper) —Франци анăçĕнчи Бретань хули, Финистер департаменчĕ, Кемпер тăрăхĕ. Яланхилле регионăн тĕп хули — Корнуай. Бретанин анăçĕнче, Стейр, Оде тата Же юханшывсем пĕрлешнĕ çĕрте вырнаçнă (бретоньле Kemper — «юханшывсен пĕрлешĕвĕ»). Таса Корентин никĕсленĕ мăнаçтăр çумĕнчи ялран пуçланса кайнă.
Халăх
Йышĕ — 64 пине яхăн. Текстиль тата хими промăçлăхĕн центрĕ. Çаплах кемпер фаянсĕпе паллă. Хулара Университетăн Технологи институчĕ ĕçлет.
Хар Ус Нур
Кӳлĕре сахал тĕл пулакан чĕрчунсемпе вĕçен кайăксем пурăнаççĕ: Монгол саксаул сойки, хĕрлĕ сăмсаллă нырок, баклан, кăвакалсем, хурсем, тата ыттисем.
Кемпер (хула)
Халăх
Кемперте çулсерен Корнуай фестиваль пуçтарăнать.
Хар Ус Нур
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа
Кемпер (хула)
Кемперăн тăванлă хулисем
Категори:Бретань хулисем Категори:Финистер департамĕнчĕн коммкнисем
Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Хула Категори:Франци хулисем
Хар Ус Нур
Каçăсем
Категори:Монголи кӳллисем
Накыз
Накыз — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Мăн Ик юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 47 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Ик. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Урал бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Ик бассейнĕ
Çĕпĕр
thumb|right|300px| …… [[Сибирский федеральный округ   … … Сибирь в географическом смысле   .. .. .. Азиатская часть России ]] Çĕпĕр — Çурçĕр Ази тарăхĕ. Анăç енчи чикки — Урал тăвĕсем, çурçĕр енчи — Çурçĕр Пăрлă океан, тухăç енчи — Лăпкă океан.
Хĕвеланăç Çĕпĕр, Хĕвелтухăç Çĕпĕр тата Инçет Хĕвелтухăç çине пайланать. Хăшпĕр чухне Кăнтăр Çĕпĕре те уйăраççĕ.
Çĕпĕр тавралăхĕ
Çĕпĕрте çак пысăк юханшывсем юхаççĕ: Обь, Иртыш, Енисей, Лена, Амур.
Хуласем
Çĕпĕрти пысăк хуласем: 29 çĕпĕр хулинче 100 пин ытла çын пурăнать.
Норильск тата Прокопьевск депопуляци пирки ку йышран тухнă.
Çĕпĕрти тĕп халăхсем
300px|right|thumb|Çĕпĕр халăхĕсем XVI-мĕш ĕмĕрте
Çĕпĕрте халăх нумай пурăнмасан та кунта тĕрлĕ челхе ушкăнĕнчи халăх пуранать. Хăшпĕр шутлавсемпе, XVI-мĕш ĕмĕр вĕçĕнче — XVII-мĕш ĕмĕр пуçламăшĕнче Çĕпĕртпе Аякри Тухăçра 200 пин яхан çн пураннăю
2010-меш çулхи Раççейри халах çыравĕпе Раççейри Çĕпĕр теп халăхĕсен шучĕ :
Çĕпĕр тĕпчевçисем
Категори:Çĕпĕр
Лелен-Еган
Лелен-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Кыс-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 93 км.
Гапон Григорий Евдокимович
Гапон Григорий Евдокимович Гапон Григорій Євдокимович — (05.05.1922-01.11.2009), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Украина фрончĕн 1-мĕш гварди кавалери корпусĕн 7-мĕш гварди кавалери дивизин 87-мĕш уйрăм танк полкĕн танк взвочĕн командирĕ, лейтенант.
Лелен-Еган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Сăра
right|200px|thumb|Бавари [[тулă сăри]]
Сăра — спирт йӳçĕнĕвĕпе салатлă ăслана сăра çĕприсемпе йӳçтернĕ хаяр мар алкоголлĕ ĕçми. Паха тутине хăмла кĕртет.
Чылай тĕсĕсенчи алкоголь шучĕсем 3—6 % çав.(хăш чух 12 % çити(хаярри)), çиме япалисем (углеводсем ытларах) — 7—10 %, кăмрăк йӳçĕклĕ газĕ — 0,3—0,4 %.
Алкогольсăр сăра та вĕретеççĕ.
Сăра историйĕ
Сăра — авалхи шĕвек çимĕç, Авалхи Икĕпатра, Пайпăлра, Китайра (Шань ăрăвĕ (пирĕн эрăччен II пиçуллăх), Эрменре паллă пулнă. Çырулăхра сăрана эрмен ялĕнче пулса курнă Ксенофонт (пирĕн эрăччен V ĕмĕр) Анабасисăн 5-мĕш кĕнекинче çырнă:
) :
Вавилонра 19 тĕслĕ сăра пĕçернĕ, сăра тăвакансем ĕç-пуçне Хаммурапи саккунĕпе туса пынă. Çав йĕркесенче, сăмахран, сăра хакне палăртса хунă, кирек епле пăсавшăн айăпласа вилĕме яма пултарнă. Авалхи Икĕпатра çара кăмăллă шĕвек-çимĕç шутланнă. Археологи ĕçĕсене çăк çĕршывра ирттерсе сăра пĕçермелли чи авалхи меслет тупнă. Рим империнче сăрана ытлах ĕçмен, кунта эрехе çеç кăмăлланă. Анчах та хăшпĕр рим историкĕсем пирĕн эрăн пуçламăшĕнче çырнипе, кельт, герман тата урăх йăхсем сăра ĕçнĕ пулнă. Викингсем шутланипе, Вальхаллере те (скандинави халаплăхĕ тăрăх, çапăçура пуç хунă паттăрсен вырăнĕ) арçынсен черккисенче сăрапа тулнă тет. Сăрана тулăран, сĕлĕрен, ырашран, виртен тата пăрирен пĕçернĕ. Вăтам ĕмĕрсенче Европăра сăра пĕçересси мăнаçтăрсене куçать.
Мăнаçтăр хроникисенче çырнипе, хăмлапа пĕрремĕш хут VIII ĕмĕрти усă курнине пĕлме пулать. Германире ăна XII ĕмĕрте, Нидерландсенче — XIV ĕмĕр пуçламăшĕнче, Англире — XV ĕмĕр пуçламăшĕнче. Европа мăнахĕсем сăра пĕçерес технологине лайăхлатаççĕ — хăмлана консервант вырăнне усă курма тытăнаççĕ.
<Куçару: >
Этимологи
Со́джу (кор. 소주, 燒酒) — корейсень йăла-йĕрке алкоголлĕ шывĕ.
Каçăсем
Категори:Европа апат-çимĕçĕ Категори:Сăра Категори:Спиртлă ĕçмесем
Ярей-Шор
Ярей-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Кĕçĕн Роговая юханшывăн сулахай çыранĕпе, 70 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Грек эрехĕсем
Эрех классификаци
Грек эрехĕсем иккĕ классене пайлаççĕ :
Иçĕм сорчĕсем
Авалхи эрехтăвакан патшалăхра питĕ нумай вырăнти иçĕм сортсем.Иçĕм яхăн 113 пин гектарсемче вырнаçнă ( 2010 ).Султана ( шурă ) тата Коринтьяки ( хĕрлĕ ) - чи анлăн сарăлнă иçĕм сорчĕсем.Вăлсене эрех тума сахал усă кураççĕ, чылайах - апатлану сорчĕсем пек.
Эрехтăвакан енĕсем
250px|thumb|right|Эрехтăвакан енĕсем ( IGP )
Паха эрехтăвакан хуçалăхсем
Aidarinis, Achaia Clauss, Antonopoulos, Boutari, Cambas, Papagiannakos, Semeli, Tsantalis, Tselepos, Alpha Estate, Vaeni Naoussa, Domaine Costa Lazaridi т.ыт.
Новые Омельники
Новые Омельники — Пушкăрт Республикин Мияки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 67 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452093, ОКАТО кочĕ — 80244865004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мияки районĕ
1688
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Тубон саккунĕ
Тубон саккунĕ (Loi Toubon (тулли официаллă ячĕ — франци чĕлхипе усă курмалли 1994 çулхи çурла, 4 94-665 №-лĕ саккун) — пуҫалу тĕп документчĕсенче, ĕç вырăнĕнче, таварсене маркăланă чухне, коммерци контракчĕсенче, ĕç коммуникацисенче франци чĕлхипе усă курма хушакан франци пуҫалӑвӑн саккунĕ. Саккуна ĕç-пуçĕ тетелпе электронлă хыпар хатĕрĕсене, харпăр тата коммерциллӗ мар структурăсене сарӑлмасть. Саккуна акăлчан чĕлхи франци этем пĕрлĕхне хĕссе пынипе килĕшмен франци интеллигенцийĕ, уйрăмах Франци академийĕ, йыхравĕпе йышăннă.
Саккунăн кулăш суя ячĕ — «Оллгуд саккунĕ», loi Allgood (Toubon хушамачĕн, tout + bon — «пурĕ + лайăх» — евĕр акăлчанла ''куçарăвĕ).
Тĕплĕнрех
Саккун хайлавҫи — Франци этеплĕх министерствин консервативлă министрĕ Жак Тубон. Саккуна хапăлласа йышăнман, британипе американ прессинче хăй майлă ăнлантарса çырнă
Тубон саккунне франци чĕлхи сахалрахăшсемшĕн сиенлĕ пулнишĕн тиркеççĕ. Саккунпа килĕшӳллĕ, франци чĕлхипе мар вĕрентекен шкулсене патшалăх укçапа тивĕçтермест. Çакăнпа та çак саккун бретонь, провансаль тата урăх чĕлхесемпе калаçма чăрмав политики тĕлĕ пулса тăрать.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Сахалрахăшсен прависем Категори:Франци чĕлхи Категори:Франци прави Категори:Саккунсем Категори:Чĕлхе политики
59
Пулăмсем
Хунну: Китай:
Асăрхавсем
Категори:Çулсем
50er
Сыйрышбашево
Сыйрышбашево — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 538 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452205, ОКАТО кочĕ — 80256860003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чекмакуш районĕ
Кашта
Кашта — йăтса тăракан конструкцисен тĕпрен илсен авăнассине хирĕç тăракан линилле объекчĕ.
Литература
Категори:Материалсен чăтăмлăхĕ Категори:Машшынсен тата механизмсен пайрăмĕсем Категори:Архитектура элеменчĕсем Категори:Çурттăвăм элеменчĕсем тата конструкцийĕсем
Ольтикасси
Ольтикасси, — Чăваш Енĕн Шупашкар районне кĕрекен ял. 1955 çулчен Ольтикасси Иçей тата Ольтикасси Янташ уйрăм ялсем шутланнă.
Истори
1927 çулчен Шупашкар уесне кĕнĕ. 1918 çулхи пуш уйăхĕн 4-чен Йăлăмкас вылăсне кĕнĕ, хыççăн вара Шуркасси вулăсне кĕртнĕ. 1919 çулхи çĕртме уйăхĕн 1 хыççăн каллех Йăлăмкас вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Шупашкар районне, 1939 çулхи юпа уйăхĕн 10 хыççăн Сĕнтĕрвăрри районне кĕнĕ. 1961 çулхи пуш уйăхĕн 16 хыççăн Шупашкар райсоветне кĕме пуçланă. 1971 çулхи раштавăн 27 хыççăн хальхи вăхăтчен Çĕнĕ Шупашкарăн райсоветне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Çĕнĕ Шупашкар
Лима
мини|thumb|Хула вырнаçнă вырăнĕ Лима (Lima) — Перу патшалăхĕн тĕп хули. 6,867 млн. çын пурăнать. мини
Кун-ҫулӗ
Хулана 1535 çулхи кăрлачăн 18 Испани конкистадорӗсем никĕсленĕ.
Каҫӑсем
Категори:Перу хулисем
1689
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Беринг Витус Ионассен
thumb|right|Беринг Витус Ионассен Беринг Витус Ионассен, — тинĕс çулçӳревçи, вырăс флочĕн офицерĕ. 1681 çулхи çурла уйăхĕнче çуралнă, 1741 çулхи раштавăн 19-мĕшĕнче вилнĕ. Датчан.
Хисепĕсем
Лăпкă океанра ун ячĕпе утрава, шыв пырне, тинĕсе ят панă. Командор утравĕсене те ун ячĕпех панă. Археологинче Çĕпĕрĕн çурçер-хĕвелтухăç пайне, Чукоткăна тата Аляскăна час-часах пĕр терминпа, Беринглĕх ятпа асăнаççĕ.
Пурнăçĕ
1725—1730, 1733—1741 çулсенче Пĕрремешпе Иккĕмĕш Камчатка экспедицисене ертсе пынă. Чукоткăпа Аляска хушшипе ишсе тухнă, унти шыв пырне уçнă. Вăл шыв пырне каярах ун ятне панă — Беринг пырĕ. Çурçĕр Америкăна çитнĕ, Алеут утравĕсене уçнă.
Категори:Лăпкă Океан тĕпчевçисем Категори:Раççей тинĕс çулçӳревçисем
Йăва
= Каçăсем ==
Сали Бериша
Сали Рам Бериша (алб. Sali Ram Berisha; 1944, юпан 15-мӗшӗ, Тропоя) — Албанин политика тата патшалӑх ӗҫченӗ.
Кун-ҫулӗ
Тропоя хулинче — Бериш кланӗн тӗп вырӑнӗнче — ҫуралнӑ. Тирана университечӗн медицина факультетне (1967) пӗтернӗ, гемодинамикӑра специализациленсе малалла пӗлӗве Парижра (Франци) пухнӑ. 1980–1990 ҫулсенче Тирана университетӗнче вӗрентнӗ. Философи тухтӑрӗн ӑсчах степенӗ пур. Чӗре ҫинчи хирургипе аппаланнӑ.
Албанин ӗҫ партийӗн пайташӗ пек Беришин политикӑлла карьери Берлин хӳми арканичченех пуҫланнӑ. Кардиологи тухтӑрӗ пулнӑ май вӑл Албанин ӗҫ партийӗн ТК Политбюро пайташӗсене сыватнӑ, ҫав шутра Энвер Ходжуна та. Каярах АӖП ТК пайташӗ Шевкет Печи ку вырӑна Беришине лартни Хосни Капо Политбюро пайташӗн «йӑнӑшӗ» пулни пирки каланӑ.
1990 ҫулхи раштав уйӑхӗнче, йышлӑ протестсен вӑхӑтӗнче, вӑл студентсен юхӑмне ырланӑ, коммунистла режима хирӗҫ халӑх умӗнче тухса каланипе тата демократиллӗ улшӑнусем ирттерме чӗннипе чапа тухнӑ (рабочисен хирӗҫле юхӑмӗн ертӳҫи Гезим Шима ҫирӗплетнӗ тӑрӑх, Сали Бериша ҫав пулӑмсенче пысӑк вырӑн йышӑнман, анчах оппозицин ертӳлӗхне лекме пултарнӑ). 1991 ҫулта Бериша сылтӑмла Албанин демократиллӗ партине, каярахпа Албанин икӗ тӗп партинчен пӗри пулса тӑнӑскерне, ертсе пынӑ.
Албани президенчӗ
1992 ҫулхи ака уйӑхӗн 9-мӗшӗнче ҫӗршыв президентне суйланӑ. Сали Бериш премьер-министр пулма Александер Мексине лартнӑ. 1994 ҫулта президент хӑйӗн полномочийӗсене анлӑлатасса шанса референдум ирттернӗ, анчах ку сӗнӗве йышӑнман. 1996 ҫулта Бериша президент пулма ҫӗнӗрен суйланӑ.
Бериша президентра ларнӑ вӑхӑт демократиллӗ улшӑнусемпе кӑна мар, авторитарлӑ мелсем ҫирӗпленнипе те палӑрса тӑрать. АДП хастарӗ Башким Газидед ертсе пыракан ятарласа тунӑ SHIK ҫӗнӗ служба президент политикин пӗлтерӗшлӗ хатӗрӗ пулса тӑнӑ.
Бериша ҫӗнӗрен президента ларнӑ хыҫҫӑн темиҫе «укҫа-тенкӗ пирамиди» арканнӑран халӑхӑн чылай пайӗн хӑйсен укҫи-тенкине ҫухатнине пула патшалӑхра экономика кризисӗ аталанма пуҫланӑ. Ҫынсем ҫӗршыв ертӳлӗхне финанс енӗпе улталанине хутшӑннӑшӑн айӑпланӑ. Хӗҫпӑшал склачӗсене тапӑннине пула ҫӗршыв граждан вӑрҫине ӳкес хӑрушлӑх сиксе тухнӑ. 1997 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗнче, вӑхӑт ҫитмен пулин те, парламент суйлавӗ иртнӗ, унта социалистсем ертсе пынӑ партисен коалицийӗ ҫӗнтернӗ. Унӑн партине суйлава выляса янӑ хыҫҫӑн тепӗр уйӑхран Бериша президент ӗҫ вырӑнне пушатнӑ, партие ертсе пыма пуҫланӑ. 1997 ҫулхи утӑ уйӑхӗнче Бериша вырӑнне президент постне Реджеп Мейдани социалист йышӑннӑ.
Албани премьер-министрӗ
2005 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 3-мӗшӗнче иртнӗ парламент суйлавӗнче Албанин демократилле партийӗ хӑйӗн тӑмарӗсемпе пӗрле ҫителӗклӗ вырӑна суйланса ҫӗршывӑн ҫӗнӗ правительствине йӗркеленӗ, ӑна Сали Бериша ертсе пыма шаннӑ. 2005 ҫулхи авӑн уйӑхӗн 3-мӗшӗнче Албани президенчӗ ӑна министрсен кабинетне йӗркелеме хушнӑ.
2009 ҫулхи ҫӗртмен 28-мӗшӗнче черетлӗ парламент суйлавӗ иртнӗ. Премьер-министр вырӑнӗшӗн тупӑшаканӗсенчен чи йывӑрри Сали Беришӑшӑн Социалистла парти пайташӗ, Тирана мэрӗ Эди Рама пулнӑ. Икӗ кандидат та суйлавҫӑсене чухӑнлӑхпа кӗрешессине вӑйлатма тата ҫӗршыва Европа Пӗрлӗхне кӗме хатӗрленессине малалла тӑсма сӑмах панӑ пулнӑ. Демократсен партийӗ парламентра пӗчӗк ҫӑмӑллӑх илнипе суйлав выляса илнӗ. 2009 ҫулхи авӑнӑн 3-мӗшӗнче Демократиллӗ партипе унччен ҫӗршывӑн премьер министрӗ пулнӑ Илир Мета ертсе пыракан Интеграцишӗн тӑрмашакан социализмла юхӑм пӗр-пӗринпе коалициллӗ килӗшӳ алӑ пуснӑ. Сали Беришӑн каллех правительствӑна ертсе пыма май тупӑннӑ.
Юккел
Юккел (Иоково)— Тутарстанăн Теччĕ районĕнчи чăваш ялĕ.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Теччĕ районĕн ялĕсем
Гулрыпш районĕ
Гулры́пш райо́нĕ (Гәылрыҧшь араион, გულრიფშის რაიონი) — Абхазин административлă пайĕ. Тĕп хула — Гулрыпш. Пысăк пурăну вырăнĕсем: Гулрыпш, Цабал, Ажара.
Тавралăхĕ
thumb|left|[[Дранд соборĕ - Абхазин ватă чиркĕвĕ.]]
Каçăсем
Категори:Гулрыпш районĕ
Хара Нур (Монголи)
Хара Нур, — Монголири кӳлĕ. Монгол чĕлхинчен куçарсан «Хура кӳлĕ» пулать. Аслă кӳлĕсен айлăмĕн анăç енче вырнаçнă. Çыранĕсем çӳллĕ мар. Лаптăкĕ 530 км2. Чи тарăн вырăн — 7 метр.
Хара Ус Нур тата Дур гэн Нур кӳлĕсемпе çыхăннă.
Ку кӳлĕ вырăнĕнче 5 пин çул маларах пĕр пысăк кӳлĕ пулнă. Çанталăкĕ самай улшăннă хыççăн, вăл кӳлĕ типе пуçланă та унран темиçе кӳлĕ пулса тăнă.
Каçăсем
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Монголи кӳллисем
Ярейшор (Вомлесъю юппи)
Ярейшор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Вомлесъю юханшывăн сулахай çыранĕпе, 1 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
1690
Вилнĕ
Категори:Çулсем
60
Пулăмсем
Вăтам Ази:
Çуралнă
Ювенал, Децим Юний Ювенал (Decimus Junius Juvenalis) — рим поэт-сатирикĕ.
Вилнĕ
Категори:Çулсем
60er
Дежнёв Семён Иванович
Дежнёв Семён Иванович, — вырăс çулçӳревçи, тинĕс çулçӳревçи. 1605 çул çывăхнелле çуралнă, 1673 çул пуçламăшĕнче Мускавра çĕре кĕнĕ.
Кун-çулĕ
1638 çулчченхи пурнăçĕ пирки нимĕн те паллă мар. Аслă Устюгра çуралнă, Çĕпĕре телей шырама хăçан тухса кайни паллă мар.
Çĕпĕре çитсен вăл малтан Тобольск хулинче хĕсметре тăнă, кайран Енисейск хулине куçнă. 1636—1646 çулсенче якутсене пăхăнтарнă.
Каçăсем
Категори:Раççей тинĕсçӳревçисем Категори:Вырăс çулçӳревçисем
1691
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Очамчыра районĕ
Район тытамĕ, халăх йышĕ
Пысăк пурăну вырăнĕсем: Очамчира, Моква. 2003 çулта 24.629 çын пурăннă (1989 çулта 75.338 çын). Этнос йышĕпе: абхазсем — 76,1 %, грузинсем — 9,2 %, эрменсем — 8,8 %, вырăссем — 3,8 %.
Района 3 эрмен тата 3 мегрел ялĕ кĕрет, ыттии ялĕсенче чылайăшпе абхаз халăхĕ пурнать. Грузин-абхаз вăрçиччен абхазпа грузин халăхĕн йышĕ пĕр танах пулнă. ЯлсенеКодор ту хысакĕнчен кăнтăралла тӳрем тата ту çумĕнчи ярăмра туса лартнă.
Тавралăхĕ
Очамчыр районĕ историллĕ Абжуа облаçĕнче вырнаçнă, кунта абжу абхазĕсем пурăнаççĕ, вĕсем абхаз чĕлхин абжу диалекчĕпе пуплеççĕ.
Каçăсем
Категори:Абхази пурăну вырăнĕсем Категори:Грузири пурăнан вырăнсем
Лемтор-Игол
Лемтор-Игол — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Ерган-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Çĕнĕ Александровка
Çĕнĕ Александровка Новоалександровски Novoaleksantrofskĭ — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял.
Тавралăхĕ
Шупашкара çитме 105 км, райцентра - 10 км, чукун çул чарăнăвне - 30 км.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
68 çын (2010) пурăнать.
Кун-çулĕ
Вăрман хĕрринче çĕт-çу комплексĕ (ĕне ферми) ӳссе ларнă. Ялсем шутсăр çывăхра мар. Çавна кура фермăпа юнашарах кунта ĕçлекенсем валли пурăнмалли çуртсем туса лартма тивнĕ. Пурăна киле çак çуртсен ушкăнне ял статусне панă.
Чулпан (Мияки районĕ)
Чулпан  — Пушкăрт Республикин Мияки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 35 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452093, ОКАТО кочĕ — 80244865006.
Çĕнĕ Александровка
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
Чулпан (Мияки районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Мияки районĕ
Шатра
Шатра — ÿт тата нăймакаллă йăлхавсем çинчи паталогилле элементсем.
Каçăсем
Категори:Чирсем Категори:Шатра Категори:Ӳт
Ашмат
Ашмат — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Удмурт Республики, Мари Эл, Тутарстан территорипе юхать. Сырчан юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Удмурт Республикин юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Тутарстан юханшывĕсем
Чалка парăс
«Чалка парăс» — Александр Грин çыравçăн -феери-романĕ.
Анат Балмазы
Анат Балмазы — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 226 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452360, ОКАТО кочĕ — 80234832003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Таскаклы
Таскаклы — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 184 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452205, ОКАТО кочĕ — 80256860004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чекмакуш районĕ
Рулумбик
Рулумбик — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Мăн Сурень юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Ик. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Урал бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Ик бассейнĕ
Ярей-Ю (Мăн Роговая юппи)
Ярей-Ю (Мăн Ярей-Ю) — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Мăн Роговая юханшывăн сылтăм çыранĕпе 250 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Лиль-Еган
Лиль-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Сугмутун-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
61
Пулăмсем
Хань тата Хунну:
Лиль-Еган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
61
Асăрхавсем
Категори:Çулсем
Лиль-Еган
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
61
Асăрхавсем
60er
Тусан (фильм)
«Тусан» (Пыль) — 2005 çулта Раççейре тухнă илемлĕ пултарулăх фильмĕ. «СВОИ2000» пултарулăх пĕрлешĕвĕ 2001 çулта ӳнерленĕ.
Фильм жанрĕ
«Тусан» фильмăн жанрне фантастика реализмĕ е фантастика элеменчĕсене хушнă экзистенс драми евĕр палăртма пулать.
Саундтрек
Фильмри мусăка çак авторсемпе ушкăнсем хайланăв:
Нимичкасси
Нимичкасси — Чăваш Республикин Красноармейски районĕнчи ял. 1927 çулчен Нимĕчкасси Алманч ятлă пулнă.
Кун-çулĕ
1922 çулхи утă уйăхĕн 1 тарин Етĕрне уесĕн Упи вулăсне кĕнĕ. Ун хыççăн вара Çĕрпӳ уесĕн Упи вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕнчен Çĕрпӳ районне, 1935 çулхи пуш уйăхĕн 1-мĕшĕ хыççăн Трак районне кĕнĕ. 1940 çулхи çулра уйăхĕн 16-мĕшĕнче ял Красноармейски районне кĕнĕ. 1962 çулхи раштавăн 20-мешĕнче яла Çĕрпӳ районне кĕртнĕ, 1962 çулхи чӳк уйăхĕн 3 хыççăн хальхи вăхăт таран Красноармейски районне кĕрет. .
Каçăсем
Категори:Красноармейски районĕн ялĕсем
Сазово (юханшыв)
Сазово — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Мăн Ик юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Ик. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Урал бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Ик бассейнĕ
Кивьял (Тутарстанăн Теччĕ районĕ)
Кивьял (Пролей Каша)— Тутарстанăн Теччĕ районĕнчи чăваш ялĕ. Ялтан район центрне çитме 15 километр, Хусана – 175, Пăвари чукун çул станцине – 60. Яла Теччĕ – Ульяновск маршрутлă автобуспа çитме пулать.
Географилле тăрăм
Ял, пур енчен илсен те, çав тери юрăхлă, меллĕ, хăтлă вырăнта вырнаçнă. Çак тĕлте, Атăл çывăхĕнчи сăртсенчен, Кăнна шывĕпе унăн çÿлти юпписем пуçланса каяççĕ. Эппин, Атăлĕ те аякра мар. Теччĕ-Чĕмпĕр автоçул иртет. Çавна кура ял чечекленмелле те чечекленмелле пек. Чăннипе вара çывăхри Пухтел, Юккел ялĕсем чылай тĕреклĕрех курăнаççĕ.
Истори
1611-мĕш çулта чăвашсем Теччĕ хулинчен 15 çухрăм кăнтăрарах çак яла никĕсленĕ. Ялпа юнашар Теччĕ заска йĕрĕ иртнĕ. 1618-мĕш çулхи августăн 4-мĕшĕнче, хурал çырсатухăвĕпе килĕшуллĕн, ялта 40 кил пулнине палартнă. Çынсенчен ытларахăшĕ 2 е 3 çул кунта пурăнма ĕлкĕрнĕ ку тĕлте. Таркăн ясак тÿлекен хресченсем ăçтан килни те паллă: 20 кил — Сĕве уесĕнчен, 10 кил — Çĕрпÿ уесĕнчен, 7 кил — Шупашкар уесĕнчен, 2 кил — Кăрмăш уесĕнчен, 1 кил — Кадом уесĕнчен. 1619-мĕш çулхи хурал çырсатухăвĕнче чăвашсем тата латышсем пурăнакан ял тенĕ. Ăçтан килсе лекнĕ-ха юлашкинчен асăннисем? Вăрçă-харçăсенче тыткăна лекнĕ латышсене кунта илсе килсе вырнаçтарнă теес пулать.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Теччĕ районĕн ялĕсем
1692
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Тĕвенеш
Тĕвенеш Tĕveneš — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял. Тип Пăла юханшывĕ хĕрринче вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
1693
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Ĕне
thumb|400px|Ĕне Ĕне — мăйракаллă шултра выльăхăн, — вăл шутра килти вăкăрăн, — пăрлама ĕлкĕрнĕ çитĕннĕ ами.
Ĕне – курăк çиекен, сĕт, аш, тир паракан килти выльăх. Икĕ чĕрнеллĕ, кавлекен, çӳлти шăлсăр, тăватă чĕчĕлĕ, мăйракалă чĕрчун. Ăна сĕтпе ашшăн усраççĕ. Аçине вăкăр теççĕ. Ĕнесене пĕчĕке чухне пăру теççĕ, чупмалли (вăкăрпа ермештермелли) вăхăт çитнĕ выльăха пушмак пăру теççĕ. Пăру тĕвви выльăхра 9 уйăх аталанать. Ĕнене ашпа сĕт параканисене пайлаççĕ.
Хуçалăхри пĕлтерĕшĕ
Чăвашсем ĕне тытма вăй çитерсен пурăнатпăр тенĕ. Ĕнен сĕтĕнчен: хăйма, çу, тăпăрчă, турăх, ĕне ырри те тăваççĕ. Ĕне тислĕкĕ пахчасенчи çĕрсен тухăçне кирлĕ шайра тытса тăма май парать.
Ĕне сăнарĕ
Тĕрлĕ çĕршывсенче ĕнене тĕрлĕ хаклаççĕ. Индинче ĕне сăваплă чĕрчун, Адити ятлă аслă Аман çĕр çинчи сăнарĕ. Вăл хулара та ирĕклĕнех çӳрет. Унта ăна темле ашкăнсан та хисеплеççĕ. Египетра ĕне – сенкер тӳпе. Чуптарнă ĕне нумай çĕрте – хĕрарăм. Чăвашсем ĕнене яланах иккĕмĕш выльăх вырăнĕнче тытнă. Тĕп вырăнта – лаша. Çавăнпа та мĕшĕлти хăй тавра никама та курман çынна ĕне теççĕ.
Ĕне симĕс курăк, çерем, утă, уткăшкар, улăм, сăсăл, тырă, тулă, сĕлĕ, урпа, ыраш, кăшман, кавăн, тăвар çиме юратать. Ĕнене çулла çерем, хĕлле утă çитереççĕ, ăшăтнă шыв ĕçтереççĕ. Çулне пĕрре пăрулать. Виçĕмĕш çулне ĕне пулать. Пĕчĕкке чухне пăру, пăруличчен тына, аçине вăкăр, пăруламаллине пĕтĕ теççĕ. Вăкăрпа ĕлĕк пахча сухаланă. Навăсне удобрени вырăнне усă кураççĕ, пахчана тăкаççĕ, хăяр айне хураççĕ. Кунне иккĕ сăваççĕ, ирхине те каççинне, икĕ витре сĕт парать. Вăйлă сивĕре чĕчи ан шăнтăр тесе витене хупса хураççĕ.
Вăкăр юнĕнчен гематоген тăваççĕ.
Çулла ĕнен пĕлтĕрхи кивĕ çăмне хырса, тураса тăмалла.
Каçăсем
Категори:Шултра мăйракаллă выльăх  Категори:Чĕрчунсем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Йĕкĕр чĕрнеллисем Категори:Мăйракаллă шултра выльăх Категори:Выльăх Категори:Килти вăкăр
75
Пулнисем
Китай:
Вилнĕ
Категори:Çулсем
70er
Средние Багазы
Средние Багазы — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта ? çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452360, ОКАТО кочĕ — 80234832005.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Гапонов Григорий Семёнович
Гапонов Григорий Семёнович Гапонов Григорій Семенович — (4.04.1909(22.03)-29.05.1974), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 24. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 27-мĕш çарĕн 78-мĕш перевçĕсен дивизин 453-мĕш перевçĕсен полкĕн взвод командирĕ, сержант.
Бартемка
Бартемка — Раççей территоринчи юханшыв. Киров облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Нухрат Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Киров облаçĕн юханшывĕсем Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Авадхара
Авадхара — Анăç Кавказри минерал çăлкуçĕсемпе Абхази чаплă курорчĕ.
Тавралăхĕ
Рица кӳлĕрен 18 км, 1600 м çӳллĕшĕнче вырнаçнă.
Халĕ пĕр çăлкуçне çеç хатĕрлесе лартнă — шыва Сухумри минерал шыв заводне турттараççĕ.
Каçăсем
Категори:Абхази курорчĕсем Категори:Грузи курорчĕсем
Тăмпиел
Тимпаел — Тутарстанăн Пăва районĕнчи вырăс ялĕ. Хырлан сылтăм çыранĕнче вырнаçнă.
Кун-çулĕ
Яла 1593-1594-мĕш çулсенче Тинбай Янышев никĕсленĕ. Вырăссем хĕсĕрленипе чăвашсем кунтан 1705-мĕш çулта куçса кайса Кăнна Кушки ялне никĕсленĕ. Ялпа юнашар Хырла çинчи заска йĕрĕ иртнĕ.
Климат
Вăтам континенталлă климат. Кёппен климат классификацийĕпе климат кочĕ: Dfb. Çулталăкри вăтам температура 4.7 °C.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Пăва районĕн ялĕсем
Çĕнĕ Шăхран
Çĕнĕ Шăхран Şĕnĕ Šăhran — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял.
Качака (пĕлтерĕшĕсем)
Качака сăмахăн пĕлтерĕшĕсем
Çĕнĕ Шăхран
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски районĕн ялĕсем
1695
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Чуртанбашево
Чуртанбашево — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 60 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452205, ОКАТО кочĕ — 80256860005.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чекмакуш районĕ
79
Вилнĕ
Категори:Çулсем
70er
Ярота-Ю
Ярота-Ю — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Кожим юханшывăн сылтăм çыранĕпе 153 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 5 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Гулрыпш
Гулры́пш (Гәылрыҧшь, გულრიფში) — Абхазин хула евĕр посёлокĕ, Гулрыпш районĕн административлă тĕпĕ. Сухумирен кăнтăр-тухăçалла 12 çухрăмра вырнаçнă.
Хуçалăхĕ
Çулçӳревлĕх сарăлнă. Курорт-сиплев тата спорт-сиплев комплексне тума палăртнă. ХХ ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче Н. Н. Смецкой проекчĕпе лартнă пĕчĕк чиркӳ пур.
Каçăсем
Категори:Абхази пурăну вырăнĕсем Категори:Грузири пурăнан вырăнсем
1696
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Чăваш Шемĕршел
Чăваш Шемĕршел (Чувашское Шаймурзино)— Тутарстанăн Çĕпрел районĕнчи чăваш ялĕ. Ялта клубпа ача сачĕ пур.
Истори
XX-мĕш ĕмĕр пуçламăшĕнче ялта чиркӳ, чиркӳ шкулĕ (1881-мĕш çултан, çил арманĕсем пулнă.
Каçăсем
Категори:Тутарстан Категори:Тутарстанри Çĕпрел районĕн ялĕсем
Васан Анатолий Васильевич
Васан Анатолий Васильевич (чăн хушамачĕ Васильев), — сăвăç, критик, литература тӗпчевҫи. 1954 çулхи çу уйăхĕн 4-мӗшӗнче Чăваш Енĕн Çĕрпӳ районĕнчи Чурачăк ялĕнче çуралнă. 1996 çулта юпа уйӑхӗн 17-мӗшӗнче Шупашкарта вилнĕ.
1992 çултанпа Раççейĕн ÇП членĕ шутланать, филологи ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ (1988), доцент (1990).
Пурнăçĕ
Чăваш педагогика институчĕнче, Хусан патшалăх университечĕнче вĕреннĕ. Наукӑпа тӗпчев институчӗн ӑслӑлӑх сотрудникӗ, Чăваш патшалăх университечĕн доценчӗ пулса ӗҫленӗ.
Ӗçĕсем
Пичĕтленсе тухнă кĕнекисем:
Вуламалли
Анатолий Васан // Чӑваш литературин антологийӗ. – Шупашкар, 2013. – [Т. 2] : Поэзи. – С. 354.
Васильев (Васан) Анатолий Васильевич // [http://www.chgign.ru/72-oni-rabotali-v-nashem-otdele.html Ученые и сотрудники Чувашского государственного института гуманитарных наук : 1930-2005. – Чебоксары, 2005. – С. 26.]
Тимуков, А. Н. Васильев (Васан) Анатолий Васильевич / А. Н. Тимуков // [http://enc.cap.ru/?t=prsn&lnk=979 Чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2006. – Т. 1 : А-Е. – С. 280.]
Каҫӑсем
Ҫулталӑк кӗнеки=Книга года
Литературная карта Чувашии Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:Чăваш литературовечĕсем
Ткуарчал районĕ
Ткуарча́л райо́нĕ (Тҟәарчал араион, ტყვარჩელის რაიონი) — Абхазин административлă пайĕ. Тĕп хула — Ткуарчал.
Кун-çулĕ
1994 çулта Очамчырăпа Гал район çĕрĕсем çинче туса хунă. Грузин докуменчĕсенче çак район çук.
Халăх йышĕ
Ткуарчал районĕнче 2 абхаз ялĕ, 1 хутăш абхаз-мегрел ялĕ, урăххи 7 ялĕ — мегрел ялĕ. Абжуа Ткуарчал ялĕсĕр пуçне, ыттисем историллĕ самурзакан шутланаççĕ.
Паллă вырăнĕсем
thumb|left|Ткуарчал районĕн тăвĕсем thumb|right|Ткуарчала кăмрăка пăрăхпа юхтарса е (сулахайра) тата грузовиксемпе тиесе килеççĕ
Каçăсем
Категори:Абхази пурăну вырăнĕсем Категори:Грузири пурăнан вырăнсем
80
Вилнĕ
Категори:Çулсем
80er
Уршакбашкарамалы (Уршакбашкарамалинский сельсовет)
Уршакбашкарамалы — Пушкăрт Республикин Мияки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 721 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452097, ОКАТО кочĕ — 80244870001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Çĕнĕ Каçал
Çĕнĕ Каçал Şĕnĕ Kaşal — Чăваш Енĕн Комсомольски районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Комсомольски район
Липпыг-Инк-Еган
Липпыг-Инк-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Сарм-Сабун юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 51 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Старосейка
Старосейка — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Мăн Ик юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Урал бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Мăн Ик. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ - Урал (бассейнăн раççей пайĕ).
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикин юханшывĕсем Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем Категори:Урал бассейн округĕн юханшывĕсем Категори:Мăн Ик бассейнĕ
Алгебрăлла танлăх
Алгебрăлла танлăх (полиномла танлăх) тесе ак çакăн евĕрлĕ танлăха калаççĕ кунта P — паллă маррисем текен улшăнавçăсемлĕ  полином.
P полиномăн коэффициенчĕсене чылай чухне пĕр-пĕр {F} уйран илеççĕ, вара  танлăха {F} уй çийĕнчи алгебрăлла танлăх теççĕ.
Алгебрăлла танлăхăн капашĕ тесе P полиномăн капашне калаççĕ.
Сăмахран, ак çак танлăх 3 улшăнавçăллă (паллă маррисемлĕ) 7-мĕш капашлă чăн хисепсен уйĕн çийĕнчи алгебрăлла танлăх пулса тăрать.
Çыхăннă палăртавсем
Алгебрăлла танлăха лартсан ăна çавахлăх тăвакан улшăнавçăсен пĕлтерĕшĕсем çак алгебрăлла танлăхăн тымарĕсем пулса тăраççĕ.
Каçăсем
Категори:Танлăхсем Категори:Танлăх Категори:Алгебра
Яхэрвож
Яхэрвож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Мăн Макариха юханшывăн сулахай çыранĕпе, 118 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 30 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Вăрманкас Алманч
Вăрманкас — Чăваш Республикин Красноармейски районĕнчи ял. 1927-мĕш çулччен Вăрманкас Алманч ятлă пулгă.
Яхэрвож
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Вăрманкас Алманч
Кун-çулĕ
1922 çулхи утă уйăхĕн 1 тарин Етĕрне уесĕн Упи вулăсне кĕнĕ. Ун хыççăн вара Çĕрпӳ уесĕн Упи вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕнчен Çĕрпӳ районне, 1935 çулхи пуш уйăхĕн 1-мĕшĕ хыççăн Трак районне кĕнĕ. 1940 çулхи çурла уйăхĕн 16-мĕшĕнче ял Красноармейски районне кĕнĕ. 1944 çулхи пушăн 6-мешĕнче яла Чурачăк районне кĕртнĕ, 1944 çулхи çĕртме уйăхĕн 26-мĕшĕнче ял Красноармейски районне кĕнĕ. 1944 çулхи пушăн 6-мешĕнче яла Чурачăк районне кĕртнĕ 1962 çулхи раштавăн 20-мешĕнче яла Çĕрпӳ районне кĕртнĕ, 1962 çулхи чӳк уйăхĕн 3 хыççăн хальхи вăхăт таран Красноармейски районне кĕрет. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕнчен Супар ял канашне, 1960 çулхи кăрлач уйăхĕн 11-мĕшĕнчен Алманч ял канашне кĕрет. .
Каçăсем
Категори:Красноармейски районĕн ялĕсем
Каразириково (Тузлукушевский сельсовет)
Каразириково  — Пушкăрт Республикин Чекмакуш районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 476 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452213, ОКАТО кочĕ — 80256860006.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Чекмакуш районĕ
Виçпӳрт
Виçпӳрт, — Чăваш Енри темиçе ял ячĕ.
Категори:Чăваш Енĕн ялĕсем
Футбол
thumb|Футбол матчĕ. thumb|Футбол пӳски. thumb|Кантăк футбол пӳски - çĕнтерӳ [[парне|парни.]] Футбо́л (Football, «ура пӳски») — ушкăнлă спорт тĕсĕ, вăйăн тĕллевĕ — хирĕç кĕрешекенсен хапхине пӳске нумай хут кĕртесси. Халĕ çак вăйă тĕнчере чи кăмăлланă тата анлă йышлă спорт тĕсĕ пулать.
Футбол клубӗ — спорт организацийӗ (спорт клубӗ, спорт пĕрлĕхĕ), футбол ӑмӑртӑвӗсене хутшӑнать. Футбол клубĕнче спортсменсемсӗр пуҫне тренер тата ӑна пулӑшакансем, клуб менеджерӗсем, тухтăрсем тата юсав ӗҫлевçисем пур. Командăн тĕп йышне ҫирӗм е ытларах вылявçă кĕрет.
Клуб темиçе командăпа тӗрлӗ дивизионри ăмăртусене хутшăнать. Унăн ҫамрӑксен команди, ачасен команди, спорт шкулӗ, стадион тата тренировка бази пулма пултарать.
Футбол кун-çулĕ
Паянкунхи футбол пек вăйăсене тĕрлĕ халăхсем ĕлĕк-ĕмĕрех вылянă пулсан та, йĕркелĕшсене 1848 çулта çеç çирĕплетнĕ. Футбол вăййи çуралнă çул — 1863, çакăн чухне пĕрремĕш футбол федерациине йĕркеленĕ тата хальхи тĕслĕ йĕркесене çырса çирĕплетнĕ.
Вăйă ĕçлĕхĕ
Футбол уйрăм вăййине матч теççĕ, вăл кашни 45 минутлă икĕ таймран тăрать. Пĕрремĕшпе иккĕмĕш тайм хушшинчи тăхтав канăвĕ 15 минута пырать, ун хыççăн ушкăнсем хапхисемпе улшăнаççĕ.
Футбол тĕнчере
thumb|Футбол умĕнче çул таять.
Каçăсем
Категори:Футбол Категори:Спорт Категори:Ушкăнпа вылямалли вăйăсем
Хурсă
Кашта текен констркуцирен вăл унăн авăнассине хирĕç тăрас «хуйхă» çуккипе уйрăлса тăрать.
Асăрхавсем
Категори:Çурттăвăм механики Категори:Материалсен чăтăмлăхĕ
81
Вилнĕ
Категори:Çулсем
80er
Новосёлка (Хура Атăл ял тăрăхĕ)
Новосёлка — Пушкăрт Республикин Хура Атăл районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 27 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452360, ОКАТО кочĕ — 80234832004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Хура Атăл районĕ
Аит (Мияки районĕ)
Аит — Пушкăрт Республикин Мияки районĕнчи пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 139 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452099, ОКАТО кочĕ — 80244870002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
1697
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Увăс Нур
frame|Увăс Нур кӳлли Увăс Нур, — (Увс нуур)- Монголи тата Раççей территоринчи тăварлă кӳлĕ, «Аслă кӳлĕссен» айлăмĕнчи чи палли. 2003 çулта ăна ЮНЕСКОн пĕтĕм тĕнчери ĕткерĕн списокне кĕртнĕ.
Кӳлĕ лаптăкĕ — 3350 км2. Тинĕс шайĕнчен 743 метр çӳллĕшĕнче вырнаçнă. Кӳлĕ тăварлă. Тăварлăхĕ малтан ку вырăнта питĕ пысăк тинĕс сарăлса выртнă вăхăта пĕлтерет. Вăл тинĕс кунта темиçе пин çул каялла сарăлса выртнă, лаптăкĕ вара унăн темиçе хут пысăкрах пулнă.
Тес-Хем (Тэс), Нарийн-Гол, Хурмасын-Гол, Хархира-Гол, Боршо-Гол, Таргалы юханшывсем юхса кĕреççĕ.
Кӳлĕ Тĕп Азипе Çĕпĕр геоклимат чиккинче вырнаçнă. Сывлăш температури çулталăк хушшинче −Nbsp;°C (хĕлле) пуçласа Nbsp;°C (çулла) таран улшăнма пултарать.
Ку кӳлĕре чĕрчунсен тĕнчи те питĕ пысăк: 173 тĕслĕ вĕçен кайăк, 41 тĕслĕ тискер кайăк пурăнать. Вĕсен шутĕнче сайра тĕл пулаканнисем те пур: ирбис, аргали, çĕпĕр ту качаки.
Çыран хĕррисенче темиçе пин çул каяллах çынсем пурăннă. Хунсем, тĕрĕксем тата кăркăссем хăйсем хыççăн кунта темиçе улăп тăпри, рунăллă çырусем, петроглифсем хăварнă.
Категори:Кӳлĕсем алфавитпа Категори:Тува кӳллисем Категори:Монголи кӳллисем Категори:Тăварлă кӳлĕсем Категори:Чикĕ кӳллисем
Чурачăк
''Ку статья Чăваш Енĕн Çĕрпӳ районĕнчи ял çинчен каласа парать. Ытти пĕлтерĕшсем çинчен эсир Чурачăк (пĕлтерĕшсем) статьяра тупма пултаратăр.'' Чурачăк, — Чăваш Енĕн Çĕрпӳ районĕнчи ял. 1923 çултанпа Чирĕклĕ Чурачăк, 1927-1931 Чиркӳллĕ Чурачкă ятлă пулнă. Тĕрер юханшывĕ хĕрринче ларать.
1927 çулчен кунта Чурачăк вулăсĕн, 1944 çулхи пуш уйăхĕн 17-пе 1959 çулхи утă уйăхĕн 14 тарин кунта Чăваш Енĕн Чурачăк районĕн администрациĕсем вырнаçнă.
Истори
1927 çулчен Çĕрпӳ уесĕн Чурачăк вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕнче Çĕрпӳ районне, 1944 çулхи пуш уйăхĕн 17-мĕшĕ хыççăн Чурачăк районне кĕнĕ. 1959 çулхи утă уйăхĕн 14-мĕшĕ хыççăн хальхи вăхăтчен Çĕрпӳ районне кĕрет.
Каçăсем
Категори:Çĕрпӳ районĕн ялĕсем
Хурсă (пĕлтерĕшсем)
Хурсă, вăрăм, çинçе, хытă япаласен пĕтĕмĕшле ячĕ, вăл шутра:
Категори:Тĕрлĕ пĕлтерĕшлисем Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем
Вăрманкас Пайкилт
Вăрманкас Пайкилт, Vărmankas Pajkilt — Чăваш Енĕн Çĕрпӳ районĕнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
XX ĕмĕрĕн вăтăрмĕш-утмăлмĕш çулĕсенче çак ял Çĕрпӳ районĕнчи чи пысăк ялсенчен пĕри пулса тăнă. Унта 134 кил-хуçалăх пулнă, 800 çын ытла пурăннă.
Тавралăхĕ
Паянхи кун ял пуçласа яраканăн тата унăн ывăлĕсен ячĕпе чылай вырăнсен ячĕсем сыхланса юлнă,Палли вар, Çенкке вар, Тимушка çаранĕ, Югур шырланĕ, Ентри çăлĕ.
Ял тавралăхĕнче улăх-çарансем йышлă пулнă. Пĕтĕм районĕпе шута илсен, Вăрманкас ялĕнче пуринчен те нумай утă çулса хатĕрленĕ.