cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юхма Мишши
Пĕрлĕшӳллĕ Нацисен Организацин премипе ылтăн медальне (1986) тивĕç пулнă. Ăна Тĕнчери литературăн К. Симонов, В. Пикуль, А. Фадеев ячĕллĕ, эрменсен Паруйр, азербайджансен Самед Варгун ячĕллĕ парнине, нимĕçсен «Çĕнĕ йĕркелĕх» парнине, турккăсен «Тĕрĕк тĕнчишĕн тунă пысăк ĕçсемшĕн» хисеп парнине тивĕçтернĕ.
Пурнăçĕ
1936 çулхи ака уйăхĕн 10-мĕшĕнче Чăваш Енĕн Патăръел районĕнчи Сăкăт ялĕнче çуралнă.
Патăрьелĕнчи вăтам шкултан, Чăваш патшалăх педагогика институтĕнчен вĕренсе тухнă. Шкулта ачасене вĕрентнĕ, пĕр хушă Чăваш кĕнеке издательствинче редакторта ĕçленĕ. Хальхи вăхăтра Чăвашсен пĕрлĕхпе культура центрне тата Чăваш çыравçисен пĕрлешĕвне ертсе пырать. И. Я. Яковлев ячĕллĕ Пĕрлĕхпе "77 Комитетне" никĕсленĕ.
Çыравçăн кĕнекисене 114 чĕлхене куçарса пичетленĕ.
Халĕ Юхма Мишши шкулсем валли чĕлхе пособине хатĕрлет.
Пултарулăх ĕçĕсем
Юлашки çулсенче çыравçă «Хуркайăк çулĕ» ятлă историллĕ романсен ярăмпа ĕçлет. Вăл ярăмра халĕ тухнă:
Каçăсем
Категори:Пĕрлĕх ĕçченĕсем Категори:Чăваш çыравçисем Категори:Чăваш сăвăçисем Категори:Совет çыравçисем Категори:Совет сăвăçисем Категори:Раççей çыравçисем Категори:Раççей сăвăçисем Категори:Чăваш драматургĕсем Категори:Чăваш халăх çыравçисем Категори:Шупашкар хулин хисеплĕ гражданĕсем
Никитинка (Ермеккей районĕ)
Никитинка Никитинка — Пушкăрт Республикинчи Йермекей районĕнчи  чăваш ялĕ.
Пурăнакан вырăнăн чăн-чăвашла вырăнти ячĕ пулма пултарать. Анчах та ăна тупса палăртман. Тупăнсан — статья ятне улăштарма тивет. Шырав малалла пырать.
Демографи
Халăх йышĕ:
2002 çулхи çыравпа килĕшӳллĕн чăвашсем пайĕ (92%)9.
Тавралăхĕ
Район центрне — Йермекее çитме: 22 çм, Суккул ялне 5 çх, Приютово станцине 53 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем Категори:Пушкăрт Республикин Йермекей районĕ
958
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Çĕнĕ Пукрав (Кукарча районĕ)
Çĕнĕ Пукрав — Пушкăрт Республикин Кукарча районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 144 çын пурăннă. Почтă индексĕ — ?, ОКАТО кочĕ — ?.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кукарча районĕ
Ангош
Ангош — Раççей территоринчи юханшыв. Кемерово облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Кадниха юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 25 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Томь кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
959
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Густаво Куэртен
thumb|Густаво Куэртен Густаво Куэртен (Gustavo Kuerten, 1976 авăн, 10, Флорианополис, Бразили çуралнă) — бразили теннисисчĕ, тĕнчен пĕрремĕш ракетки. Профессионал 1995 çултанпа.
Спорт кĕрешĕвне 2008 çу уйăхĕнче, Ролан Гарросăн пĕрремĕш çаврăшĕнче Поль-Анри Матьене выляса янă хыççăн вĕçлет.
Çĕнтерӳсем (3)
Категори:Авăн, 10 çуралнисем Категори:1976 çулта çуралнисем Категори:Бразили теннисисчĕсем
Коммунар (трактор)
thumb|right|«Коммунар» трактор Коммунар — Совет Союзĕнчи пĕрремĕш гусеницăллă трактор (çăпаталлă трактор). Харьковри пăравус тăвакан савутра кăларнă, халăх хуçалăхĕнче усă курнă. Çавăн пекех унпа Хĕрлĕ Çарта тупăсене турттарнă.
Горчаков Пётр Андреевич
Горчаков Пётр Андреевич — (23.11.1917(10)-18.05.2002), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 60-мĕш çарĕн 280-мĕш перевçĕсен дивизин 1033-мĕш перевçĕсен полкĕн политика пайĕпе командирĕн çумĕ, подполковник.
960
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Аранец
Аранец — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Мăн Аранец юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Иваньково-Ленино
Иваньково-Ленино, — Чăваш Енĕн Улатăр районĕн вырăс ялĕ. Сăр хĕррипе 5 км яхăн тăсăлать.
Маларах виçĕ ял (Уваровка, Иванньково тата Иваньково-Удельная) пулнă. Ялта вăтам шкул, чиркӳ пур.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 828 çын, çав шутра 357 арçын, 471 хĕрарăм пурăннă.
Каçăсем
Категори:Улатăр районĕнчи пурăнан вырăнсем
Белорус вокзалĕ (кинофильм)
«Белорус вокзалĕ» (Белорусский вокзал) — илемлĕ кинофильм 1970 çулта çутта кăларнă.
Хисепĕсем
Категори:Фильмсем, алфавитпа Категори:СССР кинофильмĕсем Категори:Мелодрамăллă кинофильмсем Категори:Мосфильм
Кĕçĕн Богтеньга
Кĕçĕн Богтеньга — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Ухтомица юханшывăн сулахай çыранĕпе, 25 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
961
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Тинĕс Енчи Альп
Тинĕс Енчи Альп (франц. Alpes-Maritimes) — Францин кăнтар-хĕвелтухăç енче вырнаçнă, Прованс — Альп — Лазур çыранĕ регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 06. Администрациĕ Ницца хулинче вырнаçнă. Халах йышĕ 1,011 млн (1999) çын.
Географи
Департамент лаптăкĕ 4 299 км² танлашать. Департамент тăрăх нумай юханшыв юхать. Вĕсен шучĕнче: Вар, Бандоль, Буйонн, Бурду.
Департамент шутне 2 округ, 52 кантон тата 163 коммуна кĕреççĕ.
Кун-çулĕ
Антика вăхăтĕнче ку вырăнта Тинĕс Енчи Альп ятлă Рим империĕн провинциĕ пулнă. Ун пек ятлăскер департамент Францире 1793-пе 1815-мĕш çулсем хушшинче пулнă, анчах унăн чиккисем хальхисенчен расна пулнă. Хальхи чикĕсем 1947 çулта çеç йеркеленнĕ.
Каçăсем
Категори:Франци департаменчĕсем
Ленинград вокзалĕ
Истори
Вокзал çуртне 1844—1849 çулсенче К. А. Тон архитектор проекчĕпе Петербург-Мускав чукун çулĕ валли туса хунă, пуйăссен куçăмĕ 1851 çулта пуçланнă. Санкт-Петербургри Мускав вокзалĕн çурчĕпе пĕр пекех. С 1856 по 1924 носил название Николаевского вокзала, с 1924 — Октябрьского. 1934 çулта Ленинград вокзалне çĕнĕлетнĕ: билет кассисене анлăлатнă, хыпарлă бюро, почта, телеграф, сберкасса, транзит пассажирĕсен кану пӳлĕмне туса хунă. Патша пӳлĕмĕсенче ачапа амăшĕн пӳлĕмне тунă. 1948—1950 çулсенче шалти пӳлĕмĕсене тепре юсаса çĕнетнĕ, ăшчикне илемлетнĕ. Тепĕр юсавĕ 1977 çулта пулнă. Вокзал çумĕнче, Ярослав вокзалĕ енчен «Комсомольская» кĕмелли павильонĕ вырнаçнă. Ленинград вокзалĕн 10 çул, вĕсенчен 5 инçет пуйăсĕсем вали, 5 – хулаçум пуйăсĕсем валли.
Тĕлĕсем
Ленинград вокзалĕнчен пуйăссем Аслă Новгорода, Мурманска, Петрозаводска, Хельсинкине, Таллинна тата ытти хуласене чупаççĕ. Хулаçум электричкисем Крюково (Зеленоград), Подсолнечная (Солнечногорск), Клина, Конаково, Тĕвере çити каяççĕ
Каçăсем
Категори:Мускав вокзалĕсем
Эчер
Эчер (Ecser, Ečer), — Хункăрин Пест тăрăхĕнчи ял.
Тăванлă хулисем
Категори:Хункăри
Ардеш
Ардеш (франц. Ardèche) — Францин тĕп облаçĕнчи кăнтăр енче вырнаçнă, Рона — Альп регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 07. Администрациĕ Прива хулинче вырнаçнă. Халах йышĕ 286 пин (1999) çын.
Пит Сампрас
thumb|Пит Сампрас Петрос («Пит») Сампрас (Petros "Pete" Sampras, 1971 çурла, 12, Вашингтон, Колумби тăрăхĕ, АПШ çуралнă) — чаплă американ грек нĕселĕнчен тухнă профессиллĕ теннисисчĕ, пĕччен вылявпа 14-хутлă Мăн çĕлем турнирĕсен çĕнтерӳçи, тĕнчен пĕрремĕш ракетки (286 эрне) пулнă.
Ардеш
Географи
Департамент лаптăкĕ 5 529 км² танлашать. Департамент сăртлă-туллă, Рона юханшывăн анăç енче вырнаçнă.
Пит Сампрас
Каçăсем
Категори:1971 çулта çуралнисем Категори:Çурла, 12 çуралнисем Категори:АПШ теннисисчĕсем
Ардеш
Географи
Департамент шутне 3 округ, 33 кантон тата 339 коммуна кĕреççĕ.
Истори
Ардеш — 1790 çулхи пуш уйăхĕнче чи пĕрремеш йĕркеленĕ департаментсем шутне кĕрет. Виваре провинци çĕрĕсем çинче йĕркеленнĕ.
Каçăсем
Категори:Франци департаменчĕсем
Шăхаль (Патăрьел районĕ)
Шăхаль -Патăръел районĕнчи выççăлкă. Пăлан сылтăм çыранĕнче, Патăръел - Аслă Арапуç çул çинче вырнаçнă.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 42 çын, çав шутра 18 арçын, 24 хĕрарăм пурăннă.
Истори
1926-мĕш çулта никĕсленĕ.
Каçăсем
Категори:Патăрьел районĕн ялĕсем
962
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Чăваш патшалăхĕн ӳнер музейĕ
Чăваш патшалăх ӳнер музейĕ — Чăваш Республикин ӳнер ăстисен культура центрĕ. Шупашкарта вырнаçнă.
Музей Раççейри музейсен пĕрлешĕвне кĕрет.
Музей çуртĕнчи пĕрлехи экспозици лаптăкĕ 3251 тв.м. Музейĕн тĕп çуртне 1985 çулта хăпартнă, архитектор - В. Д. Шатилов. Мĕнпур лаптăкĕ 4379 тв.м, экспозици лаптăкĕ - 2090 тв.м.
Музей кăларнă ĕçсем
Издания, выпущенные организацией:
Хусан патшалăх университечĕ
Хусан патшалăх университечĕ — Хусан хулинче вырнаçнă аслă пĕлӳ паракан шкул. Салахов Мякзюм Халимуллович – Хусанти патшалăх униветситечĕн ректорĕ.
Хусан патшалăх университечĕ 1804 çулхи чӳк уйăхĕн 5-мĕшĕнче йĕркеленсе кайнă. Раççейри чи авалхи университетсенчен пĕри шутланать. Çак университет Атăл тăрăхĕпе Хусан варринче вырнаçнă. Университет ура çине тăрса пынă май, вăл ăслăлахсен центрĕ пулса тăрать.
Факультетсем
Хальхи вăхăтра университетра 14 факультет пур: Университетра 16 000 яхăн студент 40 специальноçпе тата 7 направленипе вĕренсе пыраççĕ.
Проректорсем
Хусанти Патшалăх университечĕн проректорĕсем:
Музей
1978 çулта университетра музей йĕркеленме тытăннă. Халь çак музей Хусанта кăна мар, пĕтĕм Раççейĕпе палăрса тăрать. Хулари культурине кăтартса паракан вырăн пек шутланса тăрать.
Каçăсем
* Категори:Хусанти паллă вырăнсем Категори:Хусан университечĕсем
963
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Баранов Виктор Кириллович
Баранов Виктор Кириллович — (11.06.1901 (29.05)-26.07.1970), 1-мĕш Украина фрончĕн1-мĕш гварди кавалери корпусĕн командирĕ, генерал-лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29.
Сипет Василий
right|Сипет ВасилийСипет Василий (чăн ячĕ Тихомиров Василий Николаевич), — прозаик, драматург. Муркаш районĕнчи Хорнуй ялĕнче 1940 çулхи пуш уйăхĕн 3 çуралнă. 2001 çултанпа Чăваш çыравçисен пĕрлешĕвĕнче тăрать. «Ӗç ветеранĕ» медальне тивĕçлĕ пулнă.
Пурнăçĕ
1963 çулта И.Я. Яковлев ячĕпе хисепленсе тăракан Чăваш патшалăх педагогика институтне вĕренсе тухнă. Ача чухне колхозра та килте те тăрăшуллă, ĕçрен хăрамасăр ĕçленĕ. Кайран вара Сĕнтĕрти левпромхозăн Ильинкăри вăрман касакан заводра ĕçленĕ. Аслă пĕлӳ илнĕ хыççăн вăл Муркаш районне вырăс чĕлхипе литература вĕрентекенĕ вырăнне ĕçлеме кайнă. Çав шкултах вăл кайрантарахпа завуч вырăнне, унтан вара директор вырăнне йышăннă.
ВЛКСМăн Чăваш обкомăн иструкторĕ, Чăваш Енĕн Минкомхозăн РЖУра аслă инспектор вырăнĕсенче ĕçленĕ. Кайран вара шупашкарти А. Г. Николаев ячĕллĕ ача-пăча паркĕн директорĕ, Шупашкарти каç енĕпе вĕрентекен 7-мĕш шкул вĕрентекенĕ вырăнĕнче ĕçленĕ.
Ӗçĕсем
Унăн «Аслатиллĕ ир» пьесине Чăваш Драма театрĕнче лартнă.
Сипет Василий темиçе ăслăлăх статьисен авторĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем
Баскускан
Баскускан — Раççей территоринчи юханшыв. Кемерово облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Çар корпусĕ
Корпус — çар хĕсмечĕн ĕçĕсене туса пыма йĕркеленĕ çар чăмăртăвĕ. Дивизипе çар хушшинчи çар пĕрлешĕвĕ пулать. Унăн шутĕнче тĕрлĕ тĕслĕ ăратри дивизипе урăх çар пĕрлешĕвĕнчен тытăнса тăрать. Пĕрремĕш корпуса Раççейре 1701 йĕркеленĕ.
Баскускан
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Томь кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Çар корпусĕ
Истори
Корпуса XIX ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче Францире, каярах — ытти патшалăхсенче те, тактика пысăк пĕрлешĕвĕ евĕр йĕркелеме тытăнаççĕ. Вăл, ахальхи пекех, икĕ дивизирен тытăнса тăнă. Раççей гуманитари энциклопеди сăмахсарĕ.
Баскускан
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Çар корпусĕ
Раççей Империйĕ
1917 çулчен Раççейре корпус тесе хăй тĕллĕ вăрçă ĕçĕсене хутшăнма пуçтарнă тĕрлĕ тĕслĕ хĕçпăшаллă пĕрлешӳсене, тăнăç пурнăçра — пĕрле вăрçă ĕçне хатĕрленме пухăннă пĕрлешӳсене — каланă; ахаль 2 е 3 пехота дивизинчен, кавалери дивизинчен тата 2 бригадăран тата 1 артиллери юланут дивизионĕнчен тытăнса тăнă. Çаплах корпус ятпа ятарлă хĕсмет çар чинĕсене пĕрлĕ каланă, тĕслĕхрен, жандармсен, çар инженерĕсен, фельдъегерсен, чикĕ сыхлавçин корпусĕ.
Баскускан
Каçăсем
Категори:Кемерово облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Çар корпусĕ
СССР
4 тĕслĕ корпус пулнă: стрелок, механика, кавалери тата авиаци.
Вăрçă пуçламăшĕнче çын тата техника çитменнине пула çар структурине улăштарма тивнĕ. Чылай корпуса салатнă, пехотăра тактика тĕп виçи дивизи, куçăмлă çарпа кавалеринче - бригада пулса тăнă.
Çапах та, Мускав патĕнчи хирĕçле тапăнăва хатĕрленĕ чухне каллех корпуса тавăрнă. 1942 çулта Харьков çине тапăннă чухне куçăм çарĕсен çĕнĕ пĕрлешӳ тĕсĕ - танк корпусĕ, хайĕн тытăм йышĕпе, механикăланăскер пекех, хутшăннă. Танк корпусĕсем яланхилле фронт резервĕнче тăнă. 1943 çултанпа, пысăк куçăм пĕрлешĕвĕсене - танк çарĕсене (танк корпусĕсене вĕсен шутне кĕртнĕ, вĕсем тĕп тапăну вăйĕ пулнă) йеркеленĕ.
Вăрçă вĕçленсен корпус тĕслĕ тактика пĕрлешĕвне пăрахăçланă, хĕçпăшаллă вăйсен системине дивизи – çар структурине куçарнă. Хальхи Раççей Çарĕнче те корпуссем çук.
Категори:Çар чăмăртăвĕсем
Вой-Вож (Мăн Аранец юппи)
Вой-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Мăн Аранец юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
964
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Антропологи
Антрополо́ги — çын çинчен тĕпчесе ăнлантаракан наука. Вăл çыннăн темĕн тĕрлĕ пуянлăхлă пурнăçăн формисене кăтартса парать.
Пайĕсем
Антрополо́ги шутне темĕн чуль дисциплинăсем кĕреççĕ:
Каçăсем
Категори:Антропологи
Чăваш краеведени, наци музейĕ
Чăваш краеведени, наци музейĕ 1921 çулхи нарăс уйăхĕн 12-мĕшĕнче Чăваш наци музейĕ йĕркеленсе каять. Музей ертӳçи Неверов Николай Павлович историпе филологи факультетне пĕтернĕ çын пулнă. Ăна пулăшса тăракансен ретĕнче чи пĕрремĕшсем çаксем пулнă: А.В. Васильев, М.С. Спиридонов, Г.Д. Данилов, М.П. Петров-Тинехпи, А.К. Прокопьев-Пилли, К.В. Элле, Н.Р. Романов, И.Т. Тихонов тата ыттисем те. Аталану çулĕ музейшĕн питĕ йывăр пулнă. 1980 çулта музея XIX ĕмĕр вĕçĕнче хăпартнă Ефрем хуçа çуртне куçарнă. 1991 çулччен музей – краеведени музейĕ пулнă, хальхи вăхăтра вара вăл Чăваш наци музейĕ ятне тивĕçнĕ. Музей фончĕсем шутне 160 000 яхăн япаласем кĕреççĕ. Çак япаласем истори, культура, экономика, Республикăри çутçанталăк çинчен вĕренме питĕ кирлĕ материал. Чăваш наци музейĕн тăватă филиалĕ пур: 1.	В.И. Чапаев ячĕллĕ музейĕ; 2.	К.В. Иванов ячĕллĕ литература музейĕ; 3.	Шупашкарти Çеçпĕл музейĕ; 4.	Канаш районĕнче вырнаçнă Çеçпĕл ячĕллĕ музейĕ. Чăваш наци музейĕ çак адреспа вырнаçнă: Шупашкар, Хĕрлĕ площадь урамĕ, 5-мĕш çурт. Ӗç вăхăчĕ: 10:00-17:00 (ытларикун-эрнекун).
Султтанкăл (Кугарча районĕ)
Султангулово — Пушкăрт Республикин Кукарча районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 88 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453331, ОКАТО кочĕ — 80238850007.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Сăра музейĕ (Шупашкар)
Сăра музейĕ — Чăваш Енре сăра пĕçерес историн музейĕ. Шупашкар варринче, Ехрем купса бульварĕн 6-мĕш çуртĕнче вырнаçнă.
Энтри Пасар
Энтри Пасар, — Чăваш Енĕн Куславка районĕнчи ял. Энтри Пасар ял тăрăхне кĕрет.
Сăра музейĕ (Шупашкар)
Кунта тĕнчери сăра пĕçерес ĕçе кăтартса панă. Экспозици пӳлĕмĕсĕр пуçне тăватă астив тĕпелĕ, ресторан пур.
РФ Ертӳçĕлĕх çумĕнчи Финансă Академийĕ
Раççей Федерацийĕн Ертӳçĕлĕх çумĕнчи Финансă Академийĕ — Раççейĕн ертсе пыракан экономикă ăслă пĕлӳлĕх шкулĕсенчен пĕри, ятарласа финансă ĕçченĕсене хатĕрлет. Мускав хулинче вырнаçнă. Ректорĕ — Михаил Эскиндаров, Академийĕн президенчĕ — Алла Грязнова.
Энтри Пасар
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Урамĕсем: Егоров, Тĕп, Çыран, Вăрман, Çамрăксен. Ялта 459 çын (2006) пурăнать.
РФ Ертӳçĕлĕх çумĕнчи Финансă Академийĕ
Каçăсем
Категори:Мускавăн аслă пĕлӳ шкулĕсем
Энтри Пасар
Кун-çулĕ
1917 çулчен Энтри Пасар Çĕрпӳ уесĕн Яник-Шуркасси вулăсне кĕнĕ.
Каçăсем
Категори:Куславкка районĕн ялĕсем
Злобино
Злобино, — Чăваш Енĕн Улатăр районĕн ялĕ.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 85 çын, çав шутра 41 арçын, 44 хĕрарăм пурăннă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Улатăр районĕн ялĕсем
Сăра музейĕ (Шупашкар)
Çурчĕ
Музей виçĕ хутлă, 18 метр çӳллĕшĕнче сăнав балконĕ, унтан Атăл çийĕ, Йăлăм (юханшывăн лешъенĕ), хула варрин панорами куç умне тухать.
Каçăсем
Категори:Чăваш музейĕсем Категори:Шупашкар
Горчилин Александр Михайлович
Горчилин Александр Михайлович — (16.09.1925-06.05.1970), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 17. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 3-мĕш гварди танк çарĕн9-мĕш механизăмланă корпусăн 69-мĕш механизăмланă бригадин 1-мĕш мотоперевçĕсен батальонĕн отделени командирĕн çумĕ, красноармеец.
Кĕçĕн Кернежка
Кĕçĕн Кернежка (Кĕçĕн Корнежка, Юкова) — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Онега юханшывăн сулахай çыранĕпе, 120 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 33 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Калиновка (Ермеккей районĕ)
Калиновка Калиновка — Пушкăрт Республикинчи Йермекей районĕнчи  чăваш ялĕ.
Ку ял Пушкăртстанри чăваш ялĕсен ятарласа хатĕрленĕ йышĕнче пур.
Пурăнакан вырăнăн чăн-чăвашла вырăнти ячĕ пулма пултарать. Анчах та ăна тупса палăртман. Тупăнсан — статья ятне улăштарма тивет. Шырав малалла пырать.
Демографи
Халăх йышĕ:
2002 çулхи çыравпа килĕшӳллĕн чăвашсем пайĕ (100%)9.
Тавралăхĕ
Район центрне — Йермекее çитме: 19 çм, Суккул ялне 6 çх, Приютово станцине 50 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем Категори:Пушкăрт Республикин Йермекей районĕ ]
966
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Радиохастар кил-йыш
Радиохастар кил-йыш (рет) - пĕр-пĕри хыççăн иртекен радиохастар улшăнусен сăнчăрĕ. thumb|right| Çак ӳкерчĕк çинче 4 радиохастар рете кăтартнă: тори (кăвак), ради (хĕрлĕ), актини (симĕс) тата нептуни (хăмăр кăвак). 3 çутçанталăкри тата 1 искуствăлла радиохастар кил-йыш уйăраççĕ. Çутçанталăк кил-йышĕсем:
Пĕр-пĕрин хыççăн иртекен альфа- тата бета-арканусем хыççăн кил-йышсем хура тăхланăн тĕрлĕ изотопĕсемпе вĕçленеççĕ.
Тори кил-йышĕ
thumb|250px|right|Тори кил-йышĕ Th-232 кĕрекен 4n рете Тори кил-йышĕ" теççĕ. Ку рет çак элементсенчен тăрать: Актини, Висмут, Хура тăхлан, Полони, Ради тата радон.   Çак элементсем питĕ сахал виçĕпе торилĕ пĕтĕм япалара тĕл пулаççĕ: металл, руда, сплав.
Категори:Радиохастар аркану
Нептуни кил-йышĕ
250px|thumb|right|Нептуни кил-йышĕ Np-237 кĕрекен 4n + 1 рете "Нептуни кил-йышĕ" теççĕ. Ку кил-йышра висмутпа Талли çутçанталăкра тĕл пулаççĕ. Америци-241-ллĕ тĕтĕм детекторĕн ионизаци камери ăшĕнче виçме çителĕклĕ шайра Нептуни-237 пухăнать (америци-241 арканнă май пухăнса пырать); Нептуни арканнă май питĕ сахал çак элементсем пухăнаççĕ: Актини, Астат, висмут, Франци (элемент), Хура тăхлан, Протактини, Ради, Талли, Тори тата Уран (элемент). Çутçанталăкра пулманнипе ку ретри изотопсен историллĕ ячĕсем çук.
Категори:Радиохастар аркану
Уран (е Ради) кил-йышĕ
250px|thumb|right|Уран кил-йышĕ
Категори:Радиохастар аркану
Актини кил-йышĕ
thumb|right|250px|Актини кил-йышĕ. U-235 кĕрекен 4n+3 рете "актини кил-йышĕ" теççĕ. Ку рете çак элементсем кĕреççĕ: Актини, Астат, Висмут, Франци, Хура тăхлан, Полони, Протоактини, Ради, Радон, Талли тата  тори. Çак элементсем питĕ сахал виçĕпе уранлă пĕтĕм япалара тĕл пулаççĕ: металл, руда, сплав.
Категори:Радиохастар аркану
Уранпа плутони пайлансан пулнă изотпĕсен бета радиохастар кил-йышĕсем
Уранпа плутони нейтронпа пенĕ хыççăн пайлансан пулнă изотпсем радиохастар кил-йышĕсем йĕркелеççĕ. Актинидсен атом тĕшĕнче нейтронсен пайĕ пысăкрах, арканман изотоп пуличчен чарăниччен темиçĕ хут бета-аркану пулать. Малтанхи аркану вăхăтĕнче хăвачĕ пысăкрах, çурма аркану тапхăрĕ пĕчĕкрех. Юлашки арканусенче хăвачĕ пĕчĕкрех, çурма аркану тапхăрĕ пысăкрах пулать. Семахран, уран-235 изотопăн 92 протонпа 143 нейтрон. Атома пайлама пĕр нейтрон кирлĕ, ун хыççăн 2-36 ирĕклĕ нейтрон пулса юлать. Çак 92 протонпа 142 нейтронран икĕ атом пулать. Пĕр атом 99 массăлă пулать тесен (39 протонпа 60 нейтрон) - (иттри-99), тепри 135 массăлă, 53 протонпа 82 нейтрон - йод-135. Вара çакăн пек бета радиохастар кил-йышсем пулаçççĕ:
Каçăсем
Категори:Хими элеменчĕсемКатегори:Физика
Анатоми
Анато́ми — организмсен структурине е унăн пайĕсене, клетка шайĕ таранчен тĕпчекен биологи пайĕсен пуххи. Организмсен филогенетикăллă енчен çывăхлăхнество на уровне анатомического строения.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Ăслăх Категори:Биологи
Çывăхри Кулдос
Çывăхри Кулдос — Раççей территоринчи юханшыв. Кемерово облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Дальний Кулдос юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Томь кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кемерово облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Косвож (Мăн Аранец юппи)
Косвож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Мăн Аранец юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Арьеж
Арьеж (франц. Ariège) — Францин кăнтăр енче вырнаçнă, Кăнтăр — Пиреней регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 09. Администрациĕ Фуа хулинче вырнаçнă. Халах йышĕ 137,2 пин (1999) çын.
Географи
Департамент лаптăкĕ 4 890 км² танлашать. Департамент Испанипе Андорра çĕршывĕсемпе юнашар, Пиреней çăрт-ту системинче вырнаçнă.
Департамент шутне 3 округ, 22 кантон тата 332 коммуна кĕреççĕ.
Истори
Арьеж — 1790 çулхи пуш уйăхĕнче чи пĕрремеш йĕркеленĕ департаментсем шутне кĕрет. Фуа тата Кузран графствăсен çĕрĕсем çинче йĕркеленнĕ.
Категори:Франци департаменчĕсем
Восход (Улатăр районĕ)
Восход, — Чăваш Енĕн Улатăр районĕн ялĕ.
Матс Виландер
Матс Вила́ндер (Mats Wilander, 1964 çурла, 22, Векшĕре, Швеци çуралнă) — швеци профессиллĕ теннисисчĕ, тĕнчен пĕрремĕш ракетки пулнă.
Восход (Улатăр районĕ)
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 737 çын, çав шутра 357 арçын, 380 хĕрарăм пурăннă.
Матс Виландер
Çитĕнĕвĕсем
Категори:1964 çулта çуралнисем Категори:Çурла, 22 çуралнисем Категори:Векшĕре çуралнисем Категори:Швеци теннисисчĕсем
Восход (Улатăр районĕ)
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Улатăр районĕн ялĕсем
Арденн (департамент)
Арденн (франц. Ardennes) — Францин çурçĕр-хĕвелтухăç енче Бельгипе юнашар вырнаçнă, Шампань — Арденн регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 08. Администрациĕ Шарлевиль-Мезьер хулинче вырнаçнă. Халах йышĕ 290 пин (1999) çын.
Географи
Департамент лаптăкĕ 5 229 км² танлашать. Департамент тăрăх Мёз юханшыв юхать.
Департамент шутне 4 округ, 37 кантон тата 463 коммуна кĕреççĕ.
Истори
Арденн — 1790 çулхи пуш уйăхĕнче чи пĕрремеш йĕркеленĕ департаментсем шутне кĕрет. Шампань тата Аргонна провинцисен çĕрĕсем çинче йĕркеленнĕ.
Категори:Франци департаменчĕсем
Джим Курье
thumb|Джим Курье Джеймс Спенсер ("Джим") Курье кĕç. (James Spencer "Jim" Courier, Jr, 1970 çурла, 17, Санфорд, Флорида, АПШ çуралнă) — американ профессиллĕ теннисисчĕ, тĕнчен пĕрремĕш ракетки пулнă.
Выляса янисем (3)
Категори:1970 çулта çуралнисем Категори:Çурла, 17 çуралнисем Категори:АПШ теннисисчĕсем
967
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Кĕçĕн Минина
Кĕçĕн Минина — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Подломка юханшывăн сулахай çыранĕпе, 96 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
968
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Чапаев музейĕ (Шупашкар)
В. И. Чапаев музейĕ — Чăваш наци музейĕн филиалĕ, Чăваш Республикин культурăпа ăслăх тĕпĕ. Граждан вăрçи тапхăрĕнчи пулнă ĕç-пуçа В. И. Чапаев кун-çулĕн тĕслĕхĕпе тĕпчет, экспонатсене упрать.
Музей комплексĕ шутĕнче: Чапаев скверĕ, В. И. Чапаев музейĕн çурчĕ, Чапаевсен мемориал пӳрчĕ, В. И. Чапаев палăкĕ, Д. А. Фурманов, М. В. Фрунзе, М. Н. Тухачевский, В. В. Куйбышев, И. С. Кутяков барельефĕсене вырнаçтарнă асăну хăми.
Музей ертӳçи — Денис Викторович Сятряйкин.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн музейĕсем Категори:1974 çулта никĕсленĕ музейсем Категори:Раççейри пайăр çын музейĕсем Категори:Шупашкар музейĕсем Категори:Василий Чапаев Категори:Шупашкарти паллă вырăнсем
Богородски (Ермеккей районĕ)
Богородск  Богородский — Пушкăрт Республикинчи Йермекей районĕнчи  чăваш ялĕ.
Ку ял Пушкăртстанри чăваш ялĕсен ятарласа хатĕрленĕ йышĕнче пур.
Пурăнакан вырăнăн чăн-чăвашла вырăнти ячĕ пулма пултарать. Анчах та ăна тупса палăртман. Тупăнсан — статья ятне улăштарма тивет. Шырав малалла пырать.
Демографи
Халăх йышĕ:
2002 çулхи çыравпа килĕшӳллĕн чăвашсем пайĕ (95%).
Тавралăхĕ
Район центрне — Йермекее çитме: 22 çм, Суккул ялне 4 çх, Приютово станцине 53 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем Категори:Пушкăрт Республикин Йермекей районĕ
Горшков Василий Николаевич
Горшков Василий Николаевич — (17.12.1920-31.08.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 23. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 40-мĕш çарĕн 161-мĕш перевçĕсен дивизин 575-мĕш перевçĕсен полкĕн автоматчиксен ротин отделени командирĕ, кĕçĕн сержант.
Джон Ньюкомб
Джон Дэвид Ньюкомб (John David Newcombe, 1944 çу, 23, Сиднейре, Австрали çуралнă) — австрали профессиллĕ теннисисчĕ, тĕнчен пĕрремĕш ракетки.
Çитĕнĕвĕсем
31 пĕччен выляв тата 33 йĕкĕр выляв АТП турнирĕнче çĕнтернĕ.
Категори:Родившиеся в 1944 году Категори:Родившиеся 23 мая Категори:Теннисисты Австралии Категори:Халĕ пурăнакансем
Баранов Владимир Петрович
Баранов Владимир Петрович — (05.10.1919-24.01.1980), Вата фронтăн 61-мĕш çарĕн 55-мĕш перевçĕсен дивизин 111-мĕш перевçĕсен полкĕн танка хирĕç пăшалсен ротин командирĕ, лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ , ,. Указ дати - 15.
Якшимбетово (Мраковский ял тăрăхĕ)
Якшимбетово  — Пушкăрт Республикин Кукарча районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 197 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453331, ОКАТО кочĕ — 80238850008.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кукарча районĕ
Асыв-Вож (Мăн Вяткина юппи)
Асыв-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Мăн Вяткина юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Об (департамент)
Об (франц. Aube) — Францин çурçĕр-хевелтухăç енче вырнаçнă, Шампань — Арденн регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 10. Администрациĕ Труа хулинче вырнаçнă. Халах йышĕ 292 пин (1999) çын.
Асыв-Вож (Мăн Вяткина юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Об (департамент)
Географи
Департамент лаптăкĕ 6 004 км² танлашать. Кунта акшарлă тăпра сарăлнă пирки кунти çерсем эрех тăвас ĕç валли питĕ лайăх каяççĕ.
Департамент шутне 3 округ, 33 кантон тата 433 коммуна кĕреççĕ.
Истори
Об — 1790 çулхи пуш уйăхĕнче чи пĕрремеш йĕркеленĕ департаментсем шутне кĕрет. Шампань провинциĕн çĕрĕсем çинче йĕркеленнĕ.
Категори:Франци департаменчĕсем
Нева патĕнчи çапăçу
Нева патĕнчи çапăçу, — 1240 çулхи утă уйăхĕн 15-мĕшĕнче пулса иртнĕ çапăçу.
Çапăçакансем
Раççей историкĕсен шухăшĕпе шведсен çарне Биргер Магнуссон ертсе пынă. Вăл Швеци патшин кĕрӳшĕ пулнă. Швед историкĕсем ку çапăçăва та Бергер унта хутшăнни пирки те асăнмаççĕ. Шведсен çарĕнче çавăн пекех норвег тата финн йăхĕсем пулнă.
Вырăссен çарне Александр Невский ертсе панă.
Çапăçу
Шведсем Нева шывĕпе хăпарса Ижора юхса кĕнĕ вырăна çитсен çырана тухнă. Вăл вăхăтра ку çĕрсене ижор сĕнтĕрĕсем сăнаса тăнă. Швед киммисем иртнине курсан ижорсем тӳрех ун пирки Александăра пĕлтернĕ.
Ку хыпара илтсен Александр хăйĕн çарне пухса хăвăрттăн шведсем вырнаçнă вырăна вĕçтернĕ. Унпа пĕрле Новгород çыннисем те пĕрле кайнă. Шведсен лагерĕ тĕлĕнче тĕтре тăнă. Тĕтрепе усă курса Александр тăшман çывăхне систермесĕр çитнĕ. Шведсем хăйĕн çарне йĕркелесе çитериччен Александр вĕсем çине тапăннă. Юланутсем тăшман варрине, çуран çар айăккинчен пырса çапнă. Шведсем нумай çухату тӳссе юханшывăн тепĕр енне тарнă. Ун хыççăн, çапăçăва выляса янăскерсем, каялла Швецине таврăннă.
Çапăçу пĕтĕмлетĕвĕ
Çапăçу хирне тухнă вăхăтра Александр çирĕм çулта пулнă. Çапăçура хастарлăх кăтартнăшăн ăна Невский ята панă.
Шведсен историкĕсем ку çапăçăва асăнмаççĕ.
Экран çине кăларни
2008 çулта экран çине «Александр. Нева патĕнчи çапăçу» ятлă фильм тухнă.
Каçăсем
Категори:Швеци çапăçăвĕсем Категори:Раççей çапăçăвĕсем Категори:Вырăссемпе шведсем хушшинчи çапăçусем
Куртюга (юханшыв)
Куртюга — Иваново облаçĕнчи юханшыв, Атăлăн сулахай юппи.
Тавралăхĕ
Юханшыв çăлкуçĕ Запашка ялĕнчен виçĕ çухрăм çурçĕрелле вырнаçнă. Малтан çурçĕр-хĕвеланăçнелле юхать, кайран вара, Кĕперлĕ (выр. Мостовка) ялĕнчен пĕр çухрăм кайьенелле, анăçалла пăрăнать. Куртюга ялĕ патĕнче Горький шывуправне юхса кĕрет.
Юханшыв ытларах пайĕпе вăрман тăрăх юхать, вăл шутра çӳлти юхăмĕнче — шурлăх тăрăх. Çавна май çынсем ун тăрăхĕнче сахал пурăнаççĕ, ял пĕрре çеç — Атăла юхса кĕнĕ вырăнта вырнаçнă.
Категори:Иваново облаçĕн юханшывĕсем
Çывăхри Менчереп
Çывăхри Менчереп — Раççей территоринчи юханшыв. Кемерово облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Иня юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Томь кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кемерово облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Од (департамент)
Географи
Департамент шутне 3 округ, 35 кантон тата 438 коммуна кĕреççĕ.
Истори
Категори:Франци департаменчĕсем
Проституци
Проститу́ци ( prostitute [pro + statuo] — тӳррĕнех мала кăтартма кăларни; çаплах намăса кăтартма, намăсланма),
Проституци кун-çулĕ
250px|right|thumb|[[Отеро Каролина|Чипер Отеро — паллă испан ташă ăсти, актриса тата куртизанка]] Проституци хулари этем пĕрлĕхĕнче пулса тухать, ун чухне хĕрарăм ăрат тытăмĕнчен тухса хăех секс валли арçын суйлама пултарать. Сутăç проституцийĕ умĕн маларах тĕн тата патриархаллă проституци пулнă.
Проституцие хута кĕртни
Турцире проституципе ĕçлеме ирĕк панă — проституткăсем официаллă регистăра кĕрсе ĕçлеççĕ.
2000 çултанпа проституци Нидерландсенче ирĕке тивĕçнĕ — ясар çурчĕсене уçса ĕçлеме юрать. Официаллă регистрациленнĕ проституткăсен ĕçлекен граждан тивĕç-ирĕкĕ пур, çав шутра вĕсене социаллă пулăшупа та тивĕçтереççĕ. XXI ĕмĕрĕн пĕрремĕш çулĕсенче проституцие легализациленĕ хыççăн секс-индустри тупăшĕ патшалăх тупăшĕнче 5 % çитет.
2002 çулта проституципе ĕçлеме Германире Европĕрлешĕвĕн гражданĕсем валли ирĕк панă. Проституци пирки саккунсене çаплах Швейцарире, Италире, Венгрире, Çĕнĕ Зеландире, Австралире çăмăллатнă.
Тĕрлĕ çĕршывсенче проституци урăх шайра пулнипе секс-çулçӳревлĕх хăйĕн йĕрне хурать. Европейсемпе американсем секс-турсене — ытларах Азири çĕршывĕсене (Таиланд, Кăнтăр Корей, Филиппинсем, Шри-Ланка), Латин Америкине тата Тухăç Европăна — кайса çӳреççĕ.
Китайра, Японире, Албанире, ӗлӗкхи Югославире, Литвӑра, Украинӑра, Румынире, Швецире (наказани клиентсем), Норвегире, Таиландра тата Камбоджăра проституци пур. Официаллӑ майпа проституцие чаракан Грузире те ҫавӑн пекех.
Массăллă культурăра
thumb|[[Тихуана|Тихуанăри (Мексика) проститутка]]
Кĕçĕн Нюгуса
Кĕçĕн Нюгуса (Кĕçĕн Нюгуша) — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Игиша юханшывăн сылтăм çыранĕпе 20 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 51 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Борки
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 9 çын, çав шутра 4 арçын, 5 хĕрарăм пурăннă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Улатăр районĕн ялĕсем
Горшков Егор Гаврилович
Горшков Егор Гаврилович — (1916-06.07.1942), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 21. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Çурçĕр-Анăç фронтăн 7-мĕш çарĕн 7-мĕш перевçĕсен дивизин 27-мĕш перевçĕсен полкĕн танк роти танкăн механик-водителĕн, кĕçĕн командир.
Михайловка (Ермеккей районĕ)
Михайловка Михайловка — Пушкăрт Республикинчи Йермекей районĕнчи  чăвашсем пурăнакан ял.
Ку ял Пушкăртстанри чăваш ялĕсен ятарласа хатĕрленĕ йышĕнче пур.
Пурăнакан вырăнăн чăн-чăвашла вырăнти ячĕ пулма пултарать. Анчах та ăна тупса палăртман. Тупăнсан — статья ятне улăштарма тивет. Шырав малалла пырать.
Демографи
Халăх йышĕ:
2002 çулхи çыравпа килĕшӳллĕн чăвашсен пайĕ (39%), мăкшăсен - (50%).
Тавралăхĕ
Район центрне — Йермекее çитме: 20 çм, Суккул ялне 2 çх, Приютово станцине 51 çх.
Каçăсем
Михайловка «Генеалогия и Архивы» порталта
Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем Категори:Пушкăрт Республикин Йермекей районĕ
Ломня (юханшыв)
Тавралăхĕ
Юханшыв çăлкуçĕ Корчагово ялĕнчен икĕ çухрăм кăнтăр-хĕвелтухăçнелле вырнаçнă. Юханшыв ытларах пайĕпе хĕвеланăçнелле юхать, Пушкарёво ял патĕнче Горький шывуправне юхса кĕрет.
Юханшывăн юпписем нумаях мар, вĕсенчен пысăккисем: Мостовица, Соломка.
Ялсем
Юханшыв хĕрринче çак ялсем вырнаçнă: Корчагово, Починок, Баево, Свищево, Притыкино, Ломня, Пушкарёво, Левино.
Категори:Иваново облаçĕн юханшывĕсем Категори:Атăл юпписем
969
Вилнĕ
Категори:Çулсем
970
Вилнĕ
Категори:Çулсем
971
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Çывăхри Щелчиха
Çывăхри Щелчиха — Раççей территоринчи юханшыв. Алтай Енĕн территорипе юхать. Алей юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Томь кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Алтай Енĕн юханшывĕсем
К. В. Иванов ячĕллĕ литература музейĕ (Шупашкар)
'''К. В. Иванов ячĕллĕ литература музейĕ''' - Чăваш наци музейĕн филиалĕ.
Музей экспозицийĕ чăваш литературине çуралнăранпа хальхи тапхăра çити кăтартать. Музей экспоначĕсем витĕр чăваш литературин ĕмĕрĕ курăнать. Музейре пуръенле тата темăлла экскурсисем иртеççĕ, çыравçăсемпе тĕл пулаççĕ, литературăпа кĕвĕ каçĕсене йĕркелеççĕ.
Музейе чăваш литературине пуçарса яракан К. В. Иванов ятне тивĕçтернĕ.
Адресĕ: Шупашкар, Ленинград урамĕ, 29/20 çурт.
Музей ертӳçи — С. В. Аcамат.
Кун-çулĕ
1957 çулта экспозицисене Н. Корытников купсан пулнă çуртĕнче каллех уçаççĕ. 1978 ç. Шупашкар ГЭСне хута кĕртнĕ май музей хупаççĕ. 1990 çулхи çăвăн 27-мĕшĕнче К. В. Иванов 100 çул тултарнă тĕле, Литература музейĕн пурнăçĕ Шупашкар хули варринче çĕнĕрен чĕрĕлет.
Каçăсем
Категори:Чăваш музейĕсем Категори:Шупашкар
Буш-дю-Рон
Буш-дю-Рон (франц. Bouches-du-Rhône, Рона вăрри) — Францин Прованс — Альпы — Лазур çыранĕ регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 13. Администрациĕ Марсель хулинче вырнаçнă. Халах йышĕ 1,84 млн (1999) çын.
Географи
Департамент лаптăкĕ 5 087 км² танлашать.
Департамент шутне 4 округ, 57 кантон тата 119 коммуна кĕреççĕ.
Истори
Буш-дю-Рон — 1790 çулхи пуш уйăхĕнче чи пĕрремеш йĕркеленĕ департаментсем шутне кĕрет. Прованс çĕрĕсем çинче йеркеленнĕ пулнă. 1793 çулта чиккисене улăштарнă.
Категори:Франци департаменчĕсем
Вой-Вож (Мăн Вяткина юппи)
Вой-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Мăн Вяткина юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 52 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Кĕçĕн Охтомица
Кĕçĕн Охтомица — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Мăн Охтомица юханшывăн сулахай çыранĕпе, 13 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Вой-Вож (Мăн Вяткина юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Кĕçĕн Охтомица
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ  — бассейн çук.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Архангельск облаçĕн юханшывĕсем Категори:Вологда облаçĕн юханшывĕсем
Çĕнĕ Николаевка (Кукарча районĕ)
Çĕнĕ Николаевка — Пушкăрт Республикин Кукарча районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 322 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 453331, ОКАТО кочĕ — 80238850009.
972
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Çĕнĕ Николаевка (Кукарча районĕ)
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Кукарча районĕ
Хурăн Майданĕ
Хурăн Майданĕ, — Чăваш Енĕн Улатăр районĕн ялĕ.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 147 çын, çав шутра 66 арçын, 81 хĕрарăм пурăннă.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енри Улатăр районĕн ялĕсем
973
Вилнĕ
Категори:Çулсем
Бормотушка
Бормотушка — Раççей территоринчи юханшыв. Кемерово облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Иня юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ Томь кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кемерово облаçĕн юханшывĕсем Категори:Çĕн Çĕпĕр облаçĕн юханшывĕсем
Горшков Иван Дмитриевич
Горшков Иван Дмитриевич — (22.07.1914- 1987), Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 29. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Воронеж фрончĕн 38-мĕш çарĕн 180-мĕш перевçĕсен дивизин 42-мĕш перевçĕсен полкĕн перевçи, красноармеец.
Йышлă самолётсем
Кунта 5000 машинă ытла кăларнă самолёт тĕсне палртнă.
5 000 пуçласа 10 000 экземпляр таран
Категори:Йышсем:Авиаци
Баранов Иван Егорович
Баранов Иван Егорович — ( 15-21), 1-мĕш Беларуç фрончĕн 47-мĕш çарĕн 143-мĕш перевçĕсен дивизин 135-мĕш уйрăм разведка ротин командирĕ, аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ, ,. Указ дати - 27.
Çын анатомийĕ
] Çын анатомийĕ (ανά, aná — çӳлелле тата τομή, tomé — касатăп) — çын организмĕ мĕнле пулса кайни, аталанни, форми тата вăл мĕнрен тăни çинчен тĕпчекен ăслăлăх.
Тулаш пайĕсем
Çын кĕлеткин палăрăкан тĕп пайĕсем, çӳлтен аялла:
Каçăсем
Категори:Çын анатомийĕ
Енкрел
Енкрел (е Енкĕрел, Большезингереево) — Пушкăрт Республикинчи Йермекей районĕнчи чăваш ялĕ.
Енкрел ялĕнче чаплă социаллă культура центрĕ ларать‚ унта фельдшерпа акушер пункчĕ лайăх ĕçлет. Ялта таса йăхлă пушкăрт лашисене ĕрчетеççĕ.
Демографи
Халăх йышĕ:
2002 çулхи çырупа килĕшӳллĕн чăвашсем пайĕ (93%).
Тавралăхĕ
Район центрне — Йермекее çитме: 10 çм, Эрехĕрри ялне 6çх, Приютово станцине 31 çх.
Каçăсем
Категори:Пушкăрт Республикинчи чăваш ялĕсем Категори:Пушкăрт Республикин Йермекей районĕ
Сувар (хаçат)
thumb|300px|Сувар хаçатăн 2007 çулхи авăн 14-мĕшĕнчи кăларăмĕн пĕрремĕш пичĕ
Сувар — Тутарстанра тухакан чăваш хаçачĕ. Пĕрремĕш номерĕ 1993 çулхи çурла уйăхĕнче тухнă.
Тĕп редакторĕ — Малышев Константин Анатольевич.
Редакцийĕ Хусан хулинче вырнаçнă.
Тиражĕ
«Сувар» эрнесерен тухакан 8 питлĕ хаçачĕ. Учредитель - ТР Массăллă коммуникацисен "Татмедиа" Агентстви. Телепрограммăсăр пуçне кашни страница чăвашла пичетленсе тухать. 2006 çулхи сентябрĕн 12-мĕшĕ тĕлне хаçат тиражĕ - 5348 экземпляр.
Редакторĕсем
"Суварăн пĕрремĕш редакторĕ Владимир Ильич Данилов (Тутарстан Республикин Нурлат районĕнчи Якурккел ялĕ) пулнă.
Хаçатăн 2-мĕш редакторĕ Николай Михайлович Сорокин (Тутарстан Республикин Теччĕ районĕнчи Аслă Ăнă ялĕ), виççĕмĕшĕ - Александр Кириллович Иванов (Чăваш Республикин Вăрнар районĕнчи, Хирпуç ялĕ) пулнă.
Хальхи тĕп редактор - Константин Анатольевич Малышев ТР, Пăва районĕнчи Пӳркел ялĕнче çуралса ӳснĕ. Тĕп редактор çумĕ — Вера Валерьевна Александрова, Тутарстан Республикин Аксу районĕнчи Кивĕ Этемшÿ ялĕнчен.
Çыхăну
Редакци адресĕ: 420066, Хусан, Чистопольски урамĕ, 5-мĕш çурт, 2-мĕш хутри редакцисен комплексĕнчи 3,4,5 офиссем.
Телефон/факс: (843)518-33-75,
журналистсем: (843)292-36-46
янрав уйрăмĕ: (843)294–62–95
Каçăсем
Категори:Тутарстан хаçат-журналĕ Категори:Чăвашла тухакан хаçат-журнал
Вьюнчища (юханшыв)
Тавралăхĕ
Юханшыв çăлкуçĕ Соболево ялĕнчен пилĕк-ултă çухрăм хĕвелтухăçнелле вырнаçнă. Малтан хĕвеланăçнелле юхать, кайран вара, Соболево ялĕ патне çитеспе, çурçĕр-анăçалла пăрăнать. Çапла пĕр 7 çухрăм юхать те Горький шывуправне кĕрсе Атăлпа пĕрлешет.
Юханшыв ытларах пайĕпе вăрман тăрăх юхать, вăл шутра çӳлти юхăмĕнче шурлăхсем тĕл пулаççĕ. Юханшыв хĕрринче Соболево (ял çывăхĕнче юханшыва пĕвеленĕ), Якунино, Пелегово ялсем вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Иваново облаçĕн юханшывĕсем Категори:Атăл юпписем
Лун-Вож (Мăн Вяткина юппи)
Лун-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики территорипе юхать. Мăн Вяткина юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем
Çеçпĕл Мишши музейĕ (Шупашкар)
Çеçпĕл Мишши музейĕ — Çеçпĕл Мишши кун-çулĕпе пултарулăхне халалласа йĕркеленĕ музей, Чăваш наци музейĕн филиалĕ.
Музей Республика харпăрлăхĕнче
Почтă адресĕ: 428018, Шупашкар, Çеçпĕл Мишши урамĕ, 8 ç.
Сăкăт кĕперĕ
Сăкăт кĕперĕ — Шупашкар хулин кĕперĕ. Кĕпер Фучикпа Граждан урамĕсем хушшинче ларать, айĕнче Сăкăт шывĕ юхать.
Çеçпĕл Мишши музейĕ (Шупашкар)
Кун-çулĕ
2003 çулхи чӳк, 25 йĕркелесе уçнă. Атăл хĕрринче, Шупашкарн авалхи пайĕнче, Çеçпĕл Мишши 1921 çулта ĕçленĕ çуртра вырнаçнă.
Сăкăт кĕперĕ
Этимологи
Кĕпер ятне ун айĕн юхакан юханшыв ячĕпе панă. Хăй юханшыв ячĕ ку вырăнтан инçех те мар малтан ларнă Сăкăт ялĕнчен лекнĕ. Халĕ вăл ял вырăнĕнче урам ячĕ кăна тăрса юлнă.
Çеçпĕл Мишши музейĕ (Шупашкар)
Экспозицисем
«Халăх астăвăмĕнче» литература хăна пӳлĕмĕнче куравсем, иртеççĕ, çыравçăсемпе тата сăвăçăн кун-çулĕпе пултарулăхне тĕпчекен ăсчахсемпе тĕл пулаççĕ, сăвă тата пуплев каçĕсене ирттереççĕ. Музейе кĕрекекенсем «Сеспель» илемлĕ фильмпа килленме пултараççĕ.
Сăкăт кĕперĕ
Этимологи
Сăкăт сăмахĕ сăкăтсен топонимĕ пулать, вĕсен авалхи патшалăхĕ Вăтам Азире вырнаçнă пулнă. Паян çав çĕршыв çĕрĕсенче Афганистан, Таджикистан, Узбекистан вырнаçнă.
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Шупашкар кĕперĕсем