cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лебединая (Вах юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Очăк
Кун-çулĕ
Вăл Очăкасси ялне никĕслесе янă. Унăн шăллĕ Пахташ тепĕр яла чун парса çутă тĕнчене кĕртнĕ. Вырăсла ăна Бахтигильдино тенĕ. Очăк çичĕ ывăл пăхса çитĕнтернĕ. Ывăлĕсем, çитĕнсе çитсен, Хусан вăрçинче паттăррăн çапăçнă. Çакăншăн мускав патши вĕсене Атăл çинчи Масла отти утрава панă. Халĕ çав утрав Шупашкар шывуправĕ айне кайнă.
Вуламалли
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем
Швеци патшалăхĕн гимнĕ
Швеци патшалăх гимнĕ «Du gamla, du fria» (Эсĕ кивĕ, эсĕ ирĕклĕ) ятлă.
Сăввине 1814 çулта Richard Dybeck çырнă, халăх кĕввипе кĕвеленĕ. Швеци патшалăх гимнĕ шутне 1866 çулта йышăннă.
Каçăсем
Категори:Швеци Категори:Патшалăх гимнĕсем
Виçпӳрт Сала
Виçпӳрт Сала, — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Эстон Википедийĕ
Эстон Википедийĕ — Википедин эстон чĕлхиллĕ уйрăмĕ. 2002 çулхи çĕртме, 24 ĕçлеме пуçланă. 2009 çулхи авăн, 15 тĕлне 67 224 статья пулнă.
Каçăсем
Категори:Википеди уйрăмĕсем
Игметово
Игметово — Пушкăрт Республикин Эльшей районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 317 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452282, ОКАТО кочĕ — 80230826001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Эльшей районĕ
.et
.et, - Эфиопи патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Эфиопи Категори:Интернет доменĕсем
Хурлăхлă Хамук
Хурлăхлă Хамук — паллă чăваш сăвăçĕ. Вăл Патăрьел районĕнчи Каншел ялĕнче çуралнă.
Пурнăçĕ
Вăл XIX ĕмĕр варринче пурăннă теме пулать. Ватăлса çитсен, тăр пĕччен тăрса юлсан, вăл вара Тикеше качча тухнă йăмăкĕ патне куçса кайнă, унтах вилнĕ.
Ӗçĕсем
Унăн юррине Пазухин "Образцы мотивов чувашских песен и мотивы к ним" кĕнекере пичетленĕ. Пăла тăрăхĕнче çак юрра "Хурлăхлă Хамук юрри" тесе халĕ те юрлаççĕ. Чăвашсен паллă юмах-халапçи çинчен Тикеш ялĕнче пурăнакан Питрав Лисицын 1956 çулта каласа кăтартнă.
Вуламалли
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем Категори:Авалхи чăваш сăвăçисемпе юрăçисем
1390-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Таптыково
Таптыково — Пушкăрт Республикин Ӗпхӳ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 665 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 450533, ОКАТО кочĕ — 80252860001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
Кăвак курак
thumb|200px|Кăвак курак Кăвак курак кăвакарчăнтан пĕчĕкрех. Симĕс-кăвак тĕслĕ. Хырлăхсенче пурăнать, çĕр çинче - мĕшĕлти. Çăмартисем (4-6) шурă. Амипе аçи пĕр-пĕрне улăштарса 18-19 кунлăха пусса лараççĕ. Пирĕн тăрăхра шăрăх çулсенче кăна тĕл пулаççĕ.
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Кăвак курак йышшисем Категори:Евразин вĕçен кайăкĕсем Категори:Африкăн вĕçен кайăкĕсем Категори:1758 çулта çырнă чĕрчунсем
.eu
.eu, - Европа Пĕрлешĕвĕн тĕп интернет доменĕ.
Инди рупийĕ
Инди́йская ру́пия — Индин укçа виçи.100 пайсран тăрать.
1916-мĕш çулччен 1 рупи = 16 англи пенсĕ (0,48816 г таса ылтăн.) 1967-мĕш çулчта 10 шут йышăниччен 1 рупи = 16 анн = 64 пайс = 192 пай.
2000—2006 çулсенчи хут укçасем
Оборотра 1, 5, 10, 20, 50, 100, 500 тата 1000 рупи номиналлă укçасем çӳреççĕ. Пĕр номиналлă, анчах тĕерлĕ тĕслĕ тата тĕрлĕрен хӳтĕленĕ банкнотсем пур.
Инди рупин симолĕ
2009-мĕш çулта Инди правительстви рупи символĕн кпĕтĕм инди конкурсне пуçарнă. Вăл 2010-мĕш çулхи утăн 15-мĕшĕнче вĕçленнĕ. Индин пĕрлештернĕ кабинечĕ индири Деванагари алфавитĕнчи (санскритпа хинди чĕлхисенче усă кураççĕ) «Ра» саспаллине 8px çирĕплетнĕ.Сас паллин çӳлти пайне горизонталлă йĕр урлă туртать. Символ вертикаллă йĕрсĕр латинла R сас палл евĕр.
Режим валютного курса
Хальхи вăхăтра Индире ишекен валюта курсне çирĕплетнĕ.
Асăрхавсем
Категори:Рупи Категори:Инди укçисем Категори:Бутан укçисем Категори:Непал укçисем Категори:Ази валютисем
.eu
Toppdomän
Молюд-Вож
Молюд-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Молюд-МУсаюр-Ю юханшывăн сылтăм çыранĕпе 10 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 22 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Бицвиль
Бицвиль (Biezwil) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
319 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''2445’'.
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
.fi
Категори:Финлянди Категори:Интернет доменĕсем
Вырăскас Пикших
Вырăскас Пикших, — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял. А151 çул хĕрринче, Канаш хулинчен çурçĕререх вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
1400-мĕш çулсем
мини|слева|90px|[[Баязид I]]
.fj
.fj, - Фиджи патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Туйтимĕр
Туйтимĕр — XVII ĕмĕрти паллă чăваш паттăрĕ. Туйтимĕр Çĕрпӳ уесне кĕрекен Искей ялĕнче, Емайта ăрĕнче çуралса ӳснĕ. Вăл хăçан тата мĕнле çĕре кĕнине ралăртнă ĕçсем тупăнман-ха. Унăн тăван ялĕ те сыхланса юлман, çавăнпа ĕнтĕ халăх сăмахлăхĕсене, чăнлавĕсене упраса ĕмĕр витĕр илсе тухакан тăван ял-йыш юлман.
.fj
Категори:Фиджи Категори:Интернет доменĕсем
Туйтимĕр
Пурнăçĕ, ĕçĕсем
Вăл Пайтул чаплă юрăçăн-кĕрешӳçĕн чи шанчăклă тусĕ пулнă. Туйтимĕр хăйĕн çарĕпе пĕрле Пайтулран юлман, вăл малтан Степен Разинпа тĕл пулма Чĕмпĕрелле кайнă, çул çинче темиçе хутчен те Юрий Барятинский кнеç çарĕпе хаяррăн кĕрешнĕ. Кайран вĕсем пĕрлех Чăваш Ене таврăнма тухнă, Хырла шывĕ хĕрринче, Çĕрпӳ хули патĕнче, Тусай, Янтăпа ялĕсем çумĕнче Барятинский çарĕсене аркатнă, Хураккаси ялне ташманран хӳтĕленĕ.
Вуламалли
Категори:Чăваш Ен паллă çыннисем Категори:Чăваш паттăрĕсем
1410-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Сугмутун-Еган (Вах юппи)
Сугмутун-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Вах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 122 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Лучка (Курджипс юппи)
Лучка (Курджипс юппи) — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей, Краснодар Ен территорипе юхать. Курджипс юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Каçăсем
Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем
.fk
.fk, - Фолкленд (Мальвин) утравĕсен тĕп интернет доменĕ.
Категори:Фолкленд (Мальвин) утравĕсем Категори:Интернет доменĕсем
1420-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Монпелье
мини Монпелье (фр. Montpellier) — Францин пысăк хули, порчĕ, Эро департаменчĕн администраци тĕпĕ.
Географи
Категори:Франци хулисем
Тосиро Мифунэ
— япун актёрĕ. Акира Куросава режиссёрăн фильмĕсенчи рольсемпе паллăха тухнă.
Дагестанăн Нухай районĕ
Нухай районĕ  - Дагестанăн чи пысăк районĕ. Район администрациĕ Терекли-Мектеб салинче вырнаçнă. Районăн çурçĕр енчи кӳрши — Калмăк Республики, хĕвеланăç енчи — Ставрополь Ен, кăнтăр енчи — Чечен Республики, хĕвелтухăç енчи — Дагестанăн Тарумовск районĕ.
Тосиро Мифунэ
Каçăсем
Категори:Япони актёрĕсем Категори:Циндаора çуралнисем Категори:Токиора вилнисем Категори:XX ĕмĕрĕн актёрĕсем Категори:«Вольпи кубокĕ» парни лауреачĕсем
Дагестанăн Нухай районĕ
Халăх йышĕ
Районта пурĕ 22,6 пин çын пурăнать. Пĕтĕм халăх йышĕнчен :
1998 :
2002 :
Ялсемпе саласем
Терекли-Мектеб, Боранчи, Карагас, Карасу, Кумли, Кунбатар, Нариман, Эдиге т. ыт.
Каçăсем
Категори:Дагестан Категори:Дагестан районĕсем
Кудахурт (Баксан юппи)
Кудахурт — Раççей территоринчи юханшыв. Кабарда-Балкар Республики территорипе юхать. Баксан юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анăç Каспи бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Асбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Терекпа Атăл хушшинчи Каспи тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Кабарда-Балкар Республикин юханшывĕсем
Брюглен
Брюглен (Brügglen) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
235 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''2446’'.
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
Сенкер пулăç кайăк
thumb|200px|Сенкер пулăç кайăк
Сенкер пулăç кайăк - çерçирен кăшт пысăкрах кайăк. Кӳлĕсемпе юханшывсем хĕрринче чăнкă çыран ăшнелле 1 метра яхăн çĕр чавса йăва туса пурăнать, ытларах пĕчĕк пулăсемпе тăранать.
Çăмартисем (6-7) шурă тĕслĕ. Амипе аçи иккĕшĕ те 21 кун пусса улшăнса лараççĕ. Ака уйăхĕн вĕçĕнче вĕçсе килеççĕ, çурла уйăхĕнче кăнтăралла çул тытаççĕ, инçе вĕçмеççĕ.
Пулăç кайăксен йышĕ Чăваш Енре сахал.
Каçăсем
Категори:Евразири вĕçен кайăксем Категори:Африкăри вĕçен кайăксем Категори:Океанири вĕçен кайăксем Категори:1758 çулта çырнă чĕрчунсем Категори:Пулăç кайăксем
Ертĕмен Кушăк
Ертĕмен Кушăк, — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Латышсем
Латышсем (latvieši) — балти халăхĕ, Латвире пурнан халахăн 62,1 % (2011) пулать. Тăван чĕлхе — инди-европа семьинчи балти ушкăнĕн латыш чĕлхи. Тĕн йăлине тытакан латышсем — ытларах лютерансемпе католицисем, çаплах православисем те пур.
Этеплĕх
Латыш халăхĕн этеплĕхĕ ытларах çĕрпе çыхăннă. Ытларах хуторт, пĕр кил-çуртлă йăва тăваççĕ. Пураран тунă пӳртре пурăнаççĕ. Çи-пуçĕнче туника евĕр кĕпе.
Каçăсем
* Категори:Латви халăхĕсем
.fm
Категори:Микронези Категори:Интернет доменĕсем
1430-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Молюд-МУсаюр-Ю
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Хирти Катек
Хирти Катек — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял. Ачча ял тăрăхне кĕрет.
Кун-çулĕ
XVIII ĕмĕрĕн иккĕмĕш çурринче Катекри хресченсем Çĕрпӳри А. Акатова улпут çĕршĕн тавлашса каяççĕ. Çак хирĕçӳре ял çыннисенчен сухалакан çĕрсем 50 теçеттин тата 20 теçеттин улăх-çаран туртса илнĕ.
1762 çулта хресченсем Çĕрпӳри вайпут кантурне, вĕсен саккуна пăхăнмасăр туртса илнĕ çĕрсемпе Мăкăр Упи çырми хĕрринчи Катек ялне куçса ларни, 1720 çулта вара çак ялăн хальхи вырăнне пурăнма куçни çинчен каланă. Анчах документсем тĕрĕс пулнине тата куракансем кăтартса панине пăхмасăрах, влаçсем катексене пулăшма шутламан.
1796 çулта, çĕр каснă вăхăтра, вĕсен çĕрсене Çĕрпӳри усă курма право пуррине кăтартас тесе, Хусанти кермен приказĕн 1651 çулхи нарăс уйăхĕн 20-мĕш числинчен грамотин копине тата 1651 çулхи хурал кĕнекине кăтартнă. Куракансем вырăнне Татмăш, Янкăлч, Мăкăр тата Тукай ялĕнчи хресченсем пулнă. Çак документсенче Мăкăр ялĕнчи хресченсем 1651 çулта мăнастыре панă.
1866 çулти çĕр реформи хыççăн çеç хресченсем çак çеремпе усă курма ирĕк илнĕ, анчах малтан вĕсене укçалла туянмалла пулнă. Документсемпе паллашнă хыççăн паллă пулнă: Катек ялне Çĕрпӳ районĕнчи Катек ялĕнчен (халĕ - Тупнер ялĕ) куçса килнĕ çынсем никĕсленĕ. Вăл малтан Иккĕмĕш Тукай тата Пĕрремĕш Татмăш вулăсĕсене, 1859 çултанпа вара Мами вулăсне кĕнĕ. 1762 çулта ялта 39 кил шутланнă, 1866 çулта 86 кил пулнă, унта 259 арçынпа 285 хĕрарăм пурăннă.
Хальхи Катеке Хирти (Напольные) ят панă, мĕншĕн тесен ку вырăна авал Çеçенхир, Хирпуç тенĕ. XVIII ĕмĕр вĕçĕнче Катекрен куçса кайнă çынсем Патăрьел районĕнче Кивĕ Катек тата Тĕрĕньел ялĕсенче(вырăсла вĕсем Старое Котяково, Новое Котяково) никĕсленĕ.
Лезги Википеди
Лезги Википедийĕ (лезг: Лезгирин Википеди) — Википедин Лезги чĕлхилле уйрамĕ.
Каçăсем
Категори:Лезги чĕлхи Лезги
Чех Википедийĕ
Чех Википедийĕ (Česká Wikipedie) — Википедин чех чĕлхиллĕ уйрăмĕ.
Кун-çулĕ
Чех Википедине 2002 çулхи çу уйăхĕнче уçнă, анчах та 2005 çулхи çĕртмере çеç 10 пин статья шутне çитет. 2005 çулхи раштавра 20 пинрен иртсе каять. 2006 çулхи чӳк уйăхĕнче чехсен Википединче 50-пиннĕмĕш, 2008 çулхи çĕртмен 19-мĕшĕнче — 100-пиннĕмĕш статьяна çырса кĕртнĕ. 2009 çулхи раштавăн 17-мĕшĕнче уйрăмра 143 954 статьяна кĕртнĕ.
Каçăсем
Категори:Википеди уйрăмĕсем Категори:Чех чĕлхи Категори:2002 çулта уçăлнисем
Глумилино (Ĕпхӳ районĕ)
Глумилино  — Пушкăрт Республикин Ӗпхӳ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 51 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 450533, ОКАТО кочĕ — 80252860002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
1440-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Италин правур каччисем (фильм)
«Итал правур каччисем» (Они шли на Восток, Italiani brava gente) — 1964 çулта ӳнерленĕ пĕрлехи совет-итал илемлĕ фильмĕ.
Каçăсем
Категори:ССРП драма-фильмĕсем Категори:Итали драма-фильмĕсем Категори:Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи пирки фильмсем Категори:1964 çулхи ССРП фильмĕсем
.fo
.fo, - Фарер утравĕсен патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Фарер утравĕсем Категори:Интернет доменĕсем
Йăлмачча
Йăлмачча, — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
1450-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Çĕмĕрле районĕ
thumb|200px|Çĕмĕрле районĕн картти Çĕмĕрле районĕ — Чăваш Республикин хĕвеланăç çĕрĕнче вырнаçнă район.
Администраци центрĕ — Çĕмĕрле хули.
Тавралăхĕ
Çурçĕрте Хĕрлĕ Чутай тата Элĕк районĕсемпе юнашар, хĕвелтухăç енче — Вăрнар районĕпе, кăнтăр енче — Йĕпреç тата Пăрачкав районĕсемпе, хĕвеланăç енче Чулхула облаçĕпе юнашар вырнаçнă. Лаптăкĕ 1 047,6 км2 танлашать.
Кун-çулĕ
1935 çулхи кăрлачăн 9-мĕшĕнче туса хунă.
Çутçанталăк
Пысăк юханшывсем: Сăр, Улхаш, Кăмаша.
Каçăсем
Категори:Чăваш Ен Категори:Чăваш Енĕн районĕсем
.fr
Категори:Франци Категори:Интернет доменĕсем
סיומת אינטרנט Toppdomän
1460-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Абдулла (Эльшей районĕ)
Абдулла — Пушкăрт Республикин Эльшей районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 287 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452282, ОКАТО кочĕ — 80230826002.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Тундровая (Вах юппи)
Тундровая — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Вах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 92 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Йĕрĕхçырми
Йĕрĕхçырми, — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Брунненталь (Золотурн)
194 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''2447’'.
1470-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
.ga
.ga, - Габон патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Габон Категори:Интернет доменĕсем
Матузка
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Шурă. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ—Кубань.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Мусаюр-Шор
МУсаюр-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Сандивей юханшывăн сылтăм çыранĕпе 28 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.
Матузка
Каçăсем
Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем
Мусаюр-Шор
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Кушастăй
Кушастăй (чăн ячĕ Виктор Сергиенко) — чи паллă украин «тухса каяканĕ» (хуларан яла куçса кайнă çын; ушелец), чылай телесюжет харкамçи.
Пурнаçĕ
1975 çулта Кейӳ хулинче çуралнă. 1997 çулта Кейӳ политихника институчĕн хими-технологи факультетне вĕренсе пĕтернĕ.
1995 çултан IT пайĕнче ĕçлетчĕ. Ĕçĕн хĕрӳ тапхăрĕнче пысăк йĕркеленӳри IT уйрăмĕн пуçлăхĕ пулнă.
2003 çулта Кейӳ облаçĕнчи Переяслав-Хмельницки районĕн Ковалин ялне куçса кайнă. Унтанпа натураллă хуçалăхпа тăрмашать.
Авланнă, икĕ хĕр (Женьӑпа Настя).
Каçăсем
Категори:Тухса каякансем
.gd
.gd, - Гренада патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Йусеф кăссайĕ
Йусеф кăссайĕ — авалхи пăлхар сăвăçĕ Кул Али çырнă кăссай-халап (сага, вырăсла — "сказание, легенда").
Поэмăна тĕпченĕ ĕçсен сыпăкĕсем
Э. Н. Наджип хăйĕн тĕпчевĕнче тĕрлĕ шухăш калать: "«…по мнению авторов, поэма написана в одном из культурных центров Средней Азии, но не в Мавераннахре»" Анчах «Йусеф кăссайĕ» поэма авалхи Атăлçи Пăлхар çĕрĕнче çуралман тесе те çирĕплетмест. Акă Ш. Марджанипе Б. Яфаров çырнисене илсе кăтартать вăл: "«Татарские ученые Ш. Марджани и Б. Яфаров считали памятник булгарским, точнее камско-булгарским»" Çав хушăрах ăна тутар литературин палăкĕ тесе калама çуккине те çырать: "«М. Хоутсма справедливо считает, что при определении языка памятника нельзя исходить из анализа языка памятника, сравнивая его с каким-либо современным живым языком, поскольку литературный и разговорный языки сильно разнятся. Поэтому нельзя язык этого памятника отнести к татарскому, поскольку в тот период татарский язык не был в полной мере разработан как литературный»" Чăвашсен авалхи пурнăçне тĕпчекен Юхма Мишши çакна палăртать: «Паллах, 800 çул ытла каярах çырнă хайлав пирки хальхи саманара темĕн те çырма пулать ĕнтĕ. Авторăн тĕплĕ çырса хăварнă биографийĕ çуккипе усă курса ун çинчен халĕ тем те юмахлама та пулать. Вулакана эпĕ çакна шута хуртарасшăн: а) ун чухне пăлхар литература чĕлхи пулман; б) çавăн пекех нимĕнле тӳрк чĕлхи те литература чĕлхи пулса çирĕпленмен; в) йышлă тӳрк чĕлхисем пĕр-пĕринчен уйрăлса кайса кашнийĕ хăй май аталанма та тытăнман. Çавăнпа пăлхар-чăваш (пăлхар йăхĕсен) чĕлхи те, çав тапхăрта сарăлнă огуз йăхĕсен чĕлхи те пĕр-пĕрне питĕ çывăх пулнă, пăлхар йăхĕсемпе огузсем пĕр-пĕринпе тăлмачсăрах калаçнă. X ĕмĕр те пурăннă атăлçи пăлхар патшин — Алмасăн — арăмĕ те огуз елик-пики пулнă. Ку вăл пăлхар йăхĕсем огуз йăхĕсемпе пĕр-пĕрне çывăх курнине калать. Çавăнпа Кул Алиçырнă «Йусеф кăссайĕ» поэмăра авалхи огуз чĕлхин элеменчĕсем пурри никама т а тĕлĕнтермелле мар. Хальхи чăваш чĕлхи вăл — авалхи хун-пăлхар-огуз чĕлхин тăсăмĕ»
"«Тщательное изучение языка поэмы показывает, что на фоне общей языковой смешанности в нем — как в фонетике, так и в морфологии и лексике — преобладают огузские элементы»" çырать малалла Э. Н. Наджип. Анчах та çак автор чăваш чĕлхине пачах пĕлменнине палăртмалл. Енчен те вăл чăваш чĕлхипе вулама-калаçма пултарнă пулсан, хăйĕн чылай пĕтĕмлетĕвĕсене урăхларах çырнă пулĕччĕ. «Йусеф кăссайăн» хисеп паллисем (çичĕ), глаголсем (тĕк, тĕсĕл — пĕр йĕркене тăр) этем-чун-чĕринчи пулăма ăнлантаракан сăмахсем (тарук — тарăху), уйрăмах тĕрлĕ вăхăта ăнлантаракан сăмахсем ытти тӳрк чĕлхисенчен хальхи чăваш чĕлхине çывăхрах.
Вуламалли
Категори:Атăлçи Пăлхар
Хорват чĕлхи
Хорва́т чĕлхи (hrvatski jezik) — Хорвати, Боснипе Герцеговинăн (босни тата серб чĕлхипе пĕрле) тата Серби шутĕнчи Воеводина автономи енĕн официаллă чĕлхи. Унсăр пуçне, вăл Бургенланд австри провинцин хăш муниципалитечĕсен официаллă чĕлхи шутланать.
400px|center thumb|250px|Хорватла калаçакансем пурăнакан территори (2006)
Алфавит
Хорват («гаевица») алфавитне хорват Людевит Гай 1830 çулта латин никесĕпе, чех алфавичĕ евĕрлĕрех, туса хунă. Вăл 27 сасă паллипе виçĕ диграфран (ахль чухне вĕсем сасă паллисем пулаççĕ) тытăнса тăрать: (27 (A-Ž) + 3 (Dž,Lj,Nj)=30 + 2 (ie,ŕ)= 32)
Каçăсем
* Категори:Хорвати чĕлхисем
Дебовка
Дебовка — Пушкăрт Республикин Ĕпхӳ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 56 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 450024, ОКАТО кочĕ — 80252860003.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
Куба
Куба (Cuba), официаллă ят Куба Республики (República de Cuba) — Кариб тинĕсĕн çурçĕрĕнчи утрав çинчи патшалăх. Тĕп хули — Гавана.
Халăх йышĕ
Утрав çинче 11 мĕльюн 164 пин яхăн çын пурăнать.
Тавралăхĕ
Куба Мăн Антил утравĕсем çинче вырнаçнă. Чи пысăккисем — Куба тата Хувентуд («çамрăклăх», малтан Пинос утравĕ пулнă).
Куба 14 провинцирен тата пĕр уйрăмлă муниципаллă çĕртен (Isla de la Juventud) тăрать.
Истори
1898 çулта АПШ Испанипе вăрçă пуçланă, çĕнтернĕ. Куба АПШ пăхăнăвне лекет. Конституцире АПШ утрав çине хăйсен çарĕсене кĕртме пултарни пирки çырнă пулнă.
1953 çулхи утă, 26 революционерсен ушкăнĕ, Фидель Кастро ертсе пынипе Монкада казармисене тапăннă. Анчах та çак чух вĕсем ăнăçу тупайман, çакăнта хутшăнакансене тĕрмесене хупса лартнă. 1955 çулта революционерсене амнистиленĕ. 1956 çулхи раштав, 2 революционерсен тепĕр ушкăнĕ «Гранма» яхтăпа утрав çине аннă. 1959 çулхи кăрлач, 1 пăлхавçăсем Гаванăна пырса кĕнĕ.
Каçăсем
Категори:Патшалăхсем — ПНО пайташĕсем
Македон Википедийĕ
Македон Википедийĕ (Македонската Википедија) — Википедин македон чĕлхилле уйрăмĕ.
Уйрăма 2003 çулхи авăн уйăхĕнче уçнă, 2007 çулта 10000 статья шутĕнчен иртсе каять. 2010 çулхи нарăсăн 3-мĕшĕнче 2010 38235 статья çырса кĕртнĕ.
Каçăсем
Категори:Википеди уйрăмĕсем Категори:Македон чĕлхи
Филькина (Вах юппи)
Филькина — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Вах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Хыркук
thumb|250px|Хыркук Хыркук - кăвакарчăнтан пĕчĕкрех кайăк. Уйрăм йывăçсемлĕ уçă вырăнсене юратать. Çăмартисем (5-6) шурă. Йăвине йывăç хăвăлĕнче тăвать. Хăвăл тупаймасан çĕрĕк тункатана чавса та йăва çавăрма пултарать. Апачĕ - нăрăсем, шăрчăксем, лĕпĕшсем, шăна-пăван, саранчасем. Уйрăмах упа нăррисене тытса пысăк усă кӳрет. Вăрăм сăмсипе упа нăррине ярса илет те урисене татса пăрахать, унтан е çисе ярать, е чĕпписене тăрантарма илсе каять. Çуркунне ака уйăхĕнче вĕçсе килеççĕ, авăн уйăхĕнче вĕçсе каяççĕ. Чăвашра вĕсем питĕ сахал, кăнтăр енчи районсенче кăна тĕл пулаççĕ. Ăна курма питĕ йывăр, йывăç çинче лараканскер, вăл çын килнине аякранах курать те вĕçсе çухалать. thumb|right|300px|Хыркук хурт-кăпшанкăн куколкипе
thumb|right|300px|Гамбин 50 даласи хакĕллĕ хут укçи
Каçăсем
Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа Категори:Евразин вĕçен кайăкĕсем Категори:Африкăн вĕçен кайăкĕсем Категори:Хăрушсăрлăхри тĕссем Категори:1758 çулта çырнă чӗрчунсем
Дах (Шур Атăл юппи)
Дах — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей, Краснодар ен территорипе юхать. Шур Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Асбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Кубань.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Адыгей республикин юханшывĕсем юханшывĕсем Категори:Краснодар енĕн юханшывĕсем
1480-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Полоцк
По́лоцк (По́лацк) — Беларуçĕн Витебск облаçĕнчи хула, Полоцк районĕн администраци центрĕ. Анăç Двина юханшывĕн икĕ çыранĕнче те, ăна Полота юппи юхса кĕнĕ çĕрте, вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:IX ĕмĕрте никĕсленĕ хуласем Категори:Полоцк районĕнчи пурăнан вырăнсем Категори:Анăç Двина çинчи хуласем Категори:Авалхи Руçь хулисем Категори:Географи центрĕсем Категори:Витебск облаçĕн район центрĕсем Категори:Витебск облаçĕнчи хуласем
Кайăкъяль
Кайăкъяль, — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
Кун-çулĕ
Яла 1733-мĕш çулта никĕсленĕ.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
РСДРП
Раççейри социал-демократи рабочи партийĕ (РСДРП) — 1898 çулта туса хунă социал-демократи партийĕ.
Кун-çулĕ
Пĕрремĕш социал-демократиллĕ кĕтесĕсем Раççей Империнче 1880-мĕш çулсен вĕçĕнче хыпса тухаççĕ. 1895 çулта Петербург социал-демократиллĕ ушкăнĕнчен «Рабочи класс ирĕклĕх кĕрешĕвĕн пĕрлĕхĕ» пулса каять. 1887 çулта Кейӳре кейӳ «Рабочее дело» социал-демократиллĕ ушкăнĕпе Петербургри, Мускаври социал-демократсемпе тĕл пулса канашланă. 1897 çулта Çурçĕр-Анăçпа Вислаçум енĕсенчи еврейсен социал-демократиллĕ ушкăнĕсем «Литвари, Польшăри тата Раççейри пур еврей рабочи пĕрлĕхне», е «Бунда» пĕрлешнĕ.
Пĕрремĕш (Минскри) съезчĕ
1898 çулхи пуш, 1 Минск хулинче РСДРП пĕрремĕш (Никĕслекен) съезчĕ пуçтарăннă. Унăн ĕç-пуçне 9 делегат: "Союз за освобождение рабочего класса" (4 çын - С. Радченко, А. Вановский, П. Тупчанский тата К. Петрусевич), Бундран Ш. Кац, А. Кремер тата А. Мутник, «Кейӳ Хаçачĕнчен» - Б. Эйдельманпа Н. Вигдорчик. Съезд Петром Струве хатĕрленĕ "Манифест Российской социал-демократической рабочей партии" йышăннă. Анчах та пурĕ тенĕ пекех делегачĕсене, Тĕп Комитета суйланă А.Кремера, С.Радченкăна тата Б.Эйдельмана полици аресленĕ, çапла ĕнтĕ съезд уйрăм ушкăнсене партине пĕрлештерме пултарайман.
1900 çулта «Искра» никĕсленĕ. Редакцине В. И. Ленин, Г. В. Плеханов, Цедербаум, П. Б. Аксельрод, В. И. Засулич, А. Н. Потресов кĕнĕ.
Иккĕмĕш (Лондонри) съезчĕ
1903 çулхи утă уйăхĕнче съезда суйланă элчĕсем Брюсселе çитнĕ, анчах та полици съезда уçтармасть, вара делегатсен Лондона куçма тивет. Пурĕпе 43 делегат пуçтарăннă. Съездра парти РСДРП(б) тата меньшевиксен партине уйрăлать. Съезд партин программине йышăнать. 1903 çулхи чӳкĕн 1-мĕшĕнче Ленин «Искра» редакцинчен тухать, хаçат меньшевиксен аллине куçать.
Виççĕмĕш (Лондонри) съезчĕ
Съезд 1905 çулхи акан 12—27-мĕшĕсенче (ака, 25 — çу, 10) Лондонра 1905 çулхи революцин пуçламăшĕнче уçăлать, унта социал-демократсем хастар хутшăнаççĕ. Съезда 24 делегат (сасăлакан) тата 14 делегат (канашлу) пухăннă. Съездра хĕçпăшаллă пăлхав пирки резолюцие тата ытти йăшăнусене çирĕплетнĕ. «Пролетарий» хаçата пичетлеме йышăннă.
1905 çулхи Революци
Социал-демократсем Одессăра çĕртмен 10-мĕшĕнче пĕр эрне кĕрленĕ пăтăрмахсене чĕртсе янă. Аркатса Одесса портне çунтарса янă. Крым социал-демокрачĕсен пĕрлешĕвĕ хура тинĕс флотĕнче пăлхава хатĕрленĕ, анчах та флотăн пĕрлехи ĕçне «Потёмкин-Таврический» кнеç броненосец çинчи пăлхав пăсса хурать. Октябрь манифестне пичетленсен Патшалăх думин суйлавне социал-демократсем бойкот тума шутланă. Çав вăхăтрах социал-демократсем Раççейĕн финансă системине ӳкересшĕн тăрăшнă, банксене хуна укçана каялла илме сĕннĕ, налука тӳлемелле мар хистенĕ. Красин ертсе пынă çапăçу техника ушкăнĕ ют çĕрсенче хĕçпăшалпа сирпĕнӳ япалалăхне туянса Раççее усă курма куçарнă. 1906 сулхи нарăсăн 13-мĕшĕнче социал-демократсем Гельсингфорскри Патшалăх Банкне çаратаççĕ.
«Искра» хаçатра çак тапхăрта çапла çырнă: Созывайте же открытые собрания народа и несите ему весть о крушении военной опоры царизма. Где только можно захватывайте городские учреждения и делайте их опорой революционного самоуправления народа. Прогоняйте царских чиновников и назначайте всенародные выборы в учреждения революционного самоуправления, которым вы поручите временное ведение общественных дел до окончательной победы над царским правительством и установления нового государственного порядка. Захватывайте отделения государственного банка и оружейные склады и вооружайте весь народ. Установите связь между городами, между городом и деревней, и пусть вооруженные граждане спешат на помощь друг другу всюду, где помощь нужна. Берите тюрьмы и освобождайте заключенных в них борцов за наше дело: ими усилите ваши ряды.
Провозглашайте повсюду низвержение монархии и замену ее свободной демократической республикой. Вставайте, граждане!
Тăваттăмĕш (Стокгольмри) съезчĕ
1906 çулхи ака уйăхĕнче иртнĕ. Съезда 111 делегат (йышăну сасăллă, 57 йĕркелӳрен) тата 22 делегат (канашлу сасăллă, 13 йĕркелӳрен) пуçтарăннă. Пысăк çĕр харпăрлăхĕсене конфикăламалла партин «Аграри программине» йышăннă. Патшалăх думи пиркин суйлавне хутшăнма шутланă, "революци юхăмне сарас тата çивĕчлетес тĕллевпе правительствăпа Дума хушшинче, Думăн хăйĕнче те, хĕрсе каякан хирĕçӳсемпе уса курас" резолюцие йышăннă.
Патшалăх Думин иккĕмĕш чĕнĕвĕ
Иккĕмĕш дума суйлавĕнче социал-демократсем 65 вырăна, вĕсенчен 33 — меньшевиксен, 15 – большевиксен, çĕнтерсе илнĕ. Анчах та иккĕмĕш дума кăшт кăна ĕçленĕ. 1907 çулхи çăвăн 5-мĕшĕнче РСДРП пайташĕн тата Думăн депутачĕн Озолĕн хваттерĕнче полици социал-демократсемпе петербург гарнизонĕн салтакĕсен пуххине тытнă. РСДРП пайташĕсем пăлхав çĕклесе правительствăна ӳкерес тĕллевпе çарта революциллĕ агитаци ĕçне туса пынине палăртакан хыпарсене тупнă. Çĕртмен 1-мĕшĕнче правительство Патшалăх Думинче социал-демократсен дума фракцин мĕнпур йышне айăпласа тишкерме Думăран хăтарса 16 пайташне тĕрмене хупма ирĕк ыйтнă. Дума правительства ыйтнипе килĕшмен. Çĕртмен 3-мĕшĕнче Думăна патшан хутайĕпе салатнă, РСДРП дума фракцин пайташĕсене аресленĕ.
Пиллĕкĕмĕш (Лондонри) съезчĕ
Съезда 336 çын — 105 большевик, 97 меньшевик,57 Бунд, Польшăпа Литван 44 социал-демокрачĕ, 29 латыш социал-демокрачĕ — пухăннă. Террорпа экспроприаци ĕçĕсене чарса лартма шутланă. Большевиксен ертӳçисем, çапах та, вăрçă ĕçенчен хăпăнман, вăрттăн хăйсен партин Большевиксен Центрне йĕркеленĕ, вăл ĕнтĕ вырăнти çăпăçас шухăшлă пайташĕсемпе çыхăну тытса тăнă. Унăн пулăшăвĕпе Кавказ, Урал тата урăх çĕрсенче большевиксем «партисĕр тĕкĕртсене» йĕркелеççĕ, вĕсем вара экспроприацисем туса çаратса илнĕ укçан пайне Большевиксен Центрне ярса панă.
Октябрь революцийĕ
Октябрь революцийĕ хыççăн 1918 çулта РСДРП-на Раççей коммунисчĕсен партийĕ (большевиксен) (РКП(б)) ята куçараççĕ, тепĕртакран Пурсоюзлă коммунисчĕсен партийĕ (большевиксен) (ПКП(б)), юлашкинчен, ССКП - Совет Союз Коммунисчĕсен партийĕ.
Каçăсем
Категори:Раççейри 1905—1917 çулсенчи политика партисем Раççей
.ge
.ge, - Грузи патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Грузи Категори:Интернет доменĕсем
Самолётсен йышĕ
Çак самолёт моделĕсен йышĕ, ăна алфавит йĕркипе суйласа лартнă, моделт ячĕ тăваканĕнчен (хăш чухне конструктортан) пуçланать. Эхер те çак е урăх модель темиçе ятпа паллă, йыша пур ята кĕртнĕ, вăл шырава çăмăллатать.
Самолётсен пĕтĕм варианчĕпе тĕсне кĕртес енĕпе тулли мар (хăшĕ модель шутланать, хăшĕ тĕс пайĕ тĕрлĕ тăваканăн урăхла пулма пултарать).
Статьяна кĕскетес тесе йыша çапла пайланă
Каçăсем
Всё о самолетах, по типам, с фотографиями и техническим описанием
Çавăн пекех пăхăр
Категори:Самолётсем Категори:Самолётсен йышĕсем Категори:Йышсем:Хĕçпăшаллă вăйсем
Госливиль
Госливиль (Gossliwil) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
235 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''2449’'.
1490-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Меркулайка
Меркулайка — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей территорипе юхать. Сахрай юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Шурă. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ—Кубань.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем
.gf
.gf, - Франци Гвини патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Тамил Википедийĕ
Тамил Википедийĕ (தமிழ் விக்கிப்பீடியா) — Википедин тамил чĕлхиллĕ уйрăмĕ. 2003 çулхи авăн уйăхĕнче никĕсленĕ, 2008 çулхи чӳкĕн 12-мĕшĕ тĕлне 15911 статья çырса кĕртнĕ, çапла вара вĕсен шучĕпе 67-мĕш вырăна тухать.
Каçăсем
Википеди Тамил
Мыпырлодчак
Мыпырлодчак — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Сандивей юханшывăн сулахай çыранĕпе, 47 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Тухса каякансем
Тухса каякансем (ушельцы) — хуларан яла куçса кайнă çынсем, гламурсăр дауншифтерсем. Ку термина Мăстахва Ипрахим шухăшласа кăларнă.
Чăвашра çак пулăм та пур.
Каçăсем
Категори:Идеологи Категори:Пурнăç йĕрки Категори:Тухса каякансем
Хура вĕршĕн
Вĕршĕн - (Apus apus) шăнкăрчран пĕчĕкрех, чĕкеç евĕрлĕрех кайăк. thumb|'50px|right|Вĕршĕнсем вĕçеççĕ Йăвине хăйĕн сурчăкĕпе çыпăçтарса тăвать, çĕр çинче утаймасть. Кил-çурт тарашĕнче, вăрман хĕрринче е уçланкăра пурăнать. Çăмартисем (2) шурă тĕслĕ. Амипе аçи 15-17 кун пусса лараççĕ. Çу уйăх варринче вĕçсе килеççĕ, чĕпписем йăваран тухсанах кăнтăралла, утă уйăхĕнче, вĕçсе каяççĕ, вĕсем хыççăн темиçе кунтан - ыттисем.
Чăваш Енре вĕсем питĕ йышлă, анчах 2 уйăха яхăн çеç пурăнаççĕ. thumb|'50px|right|Вĕршĕн ареалĕ Хура вĕршĕн 120—180 км/сехет хăвăртлăхпа вĕçме пултарать.
Каçăсем
Категори:Вĕршĕн йышшисем Категори:Евразири вĕçен кайăксем Категори:Африкăри вĕçен кайăксем Категори:1758 çулта çырнă чĕрчунсем Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа
Канаш (Калининград облаçĕ)
Канаш — Калининград облаçĕнчи Неман районĕн ялĕ.
Истори
Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи хыççăн çак çĕре нумай чăваш çемьи куçса çитнĕ. Çакăнпа ялне чăваш хули пек ятне панă. Почта индексĕ: 238722. Ялта пăхча çимĕçне акса ӳстерекен «Канаш» Акционерсен Хупă Пĕрлĕхĕ (АХП) ĕçлет. Ялта пĕрле пытарнă салтаксен вилтăпри. 1946 кунта куҫнӑ чӑвашсем Канаш ятне панă
Асăрхавсем
Категори:Калининград облаçĕнчи Неман районĕ
Савăç кунĕсем (фильм)
«Савăç кунĕсем» (Giorni D'Amore) — классика неореализм ĕн кинофильмĕ. Çула çитменнисен ашшĕ-амăшĕпе пĕрле пăхмалла.
Имел
Имель, — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
.gg
.gg, - Гернси патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Савăç кунĕсем (фильм)
Сюжет
Итал ялĕнче пурăнакан Анжелăпа Паскуале пĕр-пĕрне юратаççĕ. Анчах та çамрăксен мăшăрланма укçа çителĕксĕр. Уйра ĕçлесе нумай пурлăх тăваймăн.
Имел
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
.gg
Категори:Гернси Категори:Интернет доменĕсем
Toppdomän
Савăç кунĕсем (фильм)
Сюжет
Вара Паскуале çемьесем хушшинче хирĕçӳ тухнă тесе юриех ялтан тарма сĕнет. Çапла ĕнтĕ хаклă мар йăлапа пĕрлешме те пулать. Тăванĕсем те çак ĕçре вĕсене пулăшаççĕ. Анжелăна, ырă чунлă хĕре аякра çӳресси пачах кăмăла каймасть… юри хирĕçӳ чăннине куçса каять.
Каçăсем
Категори:Итали кинокамичĕсем Категори:Фильмсем — Сан-Себастьянри ТКФ лауреачĕсем Категори:Франци кинокамичĕсем Категори:Франци драма-фильмĕсем Категори:Итали драма-фильмĕсем Категори:1954 çулхи Итали фильмĕсем Категори:1954 çулхи Франци фильмĕсем
1500-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Туйпахтуй
Туйпахтуй (Александровка) — Самар облаçĕн Пĕçен районĕнчи чăвашсем те пурăнакан ял, Туйпахтуй ял тăрăхĕн администраци центрĕ (2006-мĕш çулта асăннă администрацие пĕтернĕ, Екатериновка администрацийĕ пулса тăнă).
Чăвашсем пурăнакан пай — ялăн хĕвеланăç енче. Татах та хĕвеланăçнерех Верхнепечерское текен вырăс ялĕ. Ăна вырăнти чăвашсем Куттăр теççĕ.
Кунçулĕ
Ку тĕлти чăваш ялĕсем епле никĕсленни пирки çапла калани пур.
<Куçару: Крепостла çĕр ĕçтешĕсен пурнăçĕ тÿсейми пулса çитнĕ. Каланă тăрăх, Шукăль çĕр ĕçтешĕсем чăтаймасăр курайми дворянсемпе патша тиекĕсене хирĕç пăлханнă. II Кĕтерне пăлхавçăсене хирĕç салтаксем ярса хайхисене аран пусарнă. Дворянсемпе тиексем пăлхавçă-чăвашсене, пăлхава пусарнă хыççăн, Атăлăн сулахай çыранне, халĕ Иванкка, Улхаш, Туйпахтуй ятпа паллă ялсене, куçарнă. Çапла вара вĕсем кунта тĕпленнĕ. Сылтăм енче, Шукăль тăвĕсен кăнтăр тайлăмĕнче, виçĕ чăваш ялĕ çеç тăрса юлнă.>
Тепĕр çăлкуçран :
Çак районти Экономи ялĕ XX ĕмĕрте Туйпахтуй ялĕнчен уйрăлса тухнă.
Асăрхавсем
Категори:Самар чăвашĕсем
Индонези рупийĕ
Индонези рупийĕ (rupiah) — Индонезин официаллă валюти. Пĕтĕм хут тата тимĕр укçа çинчи символĕ  — Rp. Ячĕ Инди рупийĕ (rupee) пекрех. Офицаллă мар индонези çыннисем укçана «perak» («кĕмĕл» индонези чĕлхинче) тесе калаççĕ.
Пĕрремĕш рупи 1945—1965
Пĕрремĕш рупие 1945-мĕш çулта кăларнă. Çав вăхăтрах никама пăхăнманлăхшăн çапăçакан Индонезинче (1945—1949) нидерланд гульденĕпе тата Япунсен окупаци правительстви кăларнă рупипе 1944—1945 çул пĕр вăхăтра çӳренĕ. 1949-мĕш çул вĕçнелле рупи ку укçасене çĕнтернĕ. Риау утравĕсемпе Хĕвеланăç Çĕнĕ Гвинейăн хăйсен рупин варианчĕсем пулнă, анчах вĕсем наци рупине 1964 тата 1971 кĕнĕ.
2000—2010 çулсенчи хут укçасем
Хальхи вăхăтра 2000-мĕш çулхи серири 1000, 2000, 5000, 10000, 20000, 50000 тата 100000 рупи номиналлă укçасем çӳреççĕ. Маларах кăларнă банкнотсем те сайра хутра тĕл пулаççĕ.
Тимĕр укçасем
Категори:Рупи Категори:Индонези укçисем Категори:Хĕвелтухăç Тимор укçисем Категори:Ази валютисем
Тури Манчар
Тури Манчар — Пушкăрт Республикин Эльшей районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 556 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452282, ОКАТО кочĕ — 80230826004.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Эльшей районĕ
Гавана
Гавана (исп. La Habana, е San Cristóbal de La Habana) — Куба Республикин тĕп хули, патшалăхăн политика, экономика тата культура тĕпĕ, Гавана провинцин административлă тĕпĕ.
Географи
Мăн Гавана лаптăкĕ 724 тв. çм, хула 6 района пайланать.
Халăхĕ
Гаванăра 2,5 млн. яхăн çын пурăнать. Ку вара пĕтĕм çĕршыв халăх йышĕн 21 % пулать. Гаванăри вунă çынран çиччĕшĕн аслă ашшĕсем Испанирен куçса килниĕ çынсем. Ыттисем хутăш африканлă-испанлă е Азирен тухнисем. Патшалăх чĕлхи — испани чĕлхи. Халăхăн çурри ытла — католиксем. Хăш пайĕ синкрети тĕнĕпе кĕл тăвать, вăл христиан тĕнĕ африка авалхи кульчĕсен йăлисемпе хутăшнă çемĕн пулса тăнă.
Çутçанталăк
Гавана Куба утравĕн çурçĕр-анăçĕнче, Кариб тинĕсĕн Мексика пырĕ хĕрринче ларать. Хула çумĕнче Гавана тата Сан-Лисаро илĕртӳллĕ бухтăсем. Кунта субтропик муссон климачĕ. Кăрлачра сывлăш вăтам температури +25 градус, утăра  +21. Типĕ сезонĕ юпаран акана çити, çуран чӳке çити юхтарса çăмăрсем çăваççĕ. Пĕр çулта çăмăрсем 1500 мм тан ӳкеççĕ. Кунта пальмăсем, пассифлорă, цитрус тата сандал йывăççисем, топольсем тата ыттисем те ешереççĕ. Гавана çумĕнчи тинĕс шывĕ пулăпа пуян, 700 ытла тĕрлĕтĕслĕ пулă, моллюскă. Хулара тата тулашĕнче тĕрлĕрен хурт-кăпшанкă, çав шутра çыншăн сиенлĕ, тĕслĕхрен хайăр блохи тата маляри ӳпри сарăлнă.
Истори
Гавана хулине 1515 çулта Испанирен куçса килнисем никĕсленĕ. Вĕсем киличчен утрав çинче индеецсем (сибонеи тата таино), анчах та чуралакансем хыта хĕснипе, чирсем, выçлăх пирки авалхи халăхĕ пĕтнĕ тĕлнех çитнĕ. Ӗçлекенсем çитменнине пула испани пăхăнтараканĕсем кунта чура негрсене куçарса килнĕ, вĕсем XVII ĕмĕр пуçламăшĕнче вара Гаванăн чылайăш халăхĕ пулса кайнă. XVI ĕмĕр вĕçĕнче Гавана Испани колонийĕн Куба утравĕн административлă тĕпĕ шутланать, çак вăхăта ăна генерал-капитанлăх шайне кĕртнĕ. 1728 çулта хулара университет тума пуçланă. 1762 çулта хулана Британи çарĕ туртса илнĕ, анчах та вăрçă нумаях тăсăлман, британисем Гаванăран 1763 çултах тухса кайнă. XIX ĕмĕр вĕçĕнче Гавана ирĕклĕхшĕн Испани колонизаторĕсене хирĕç кĕрешекен юхăмĕн тĕпĕ пулать, 1895 çулта нарăсра хулара революци хыпса тухнă, кайран «халăх-ирĕклĕх» вăрçи пĕтĕм çĕршыва ярса илнĕ. 1895 çулхи авăн Гаванăра Кубăн ирĕклĕхне çирĕплетсе каланă. 1898 çулта Испани Ертĕвĕ Кубăн хăйтĕллĕн тытăмлăхĕпе килĕшнĕ, генерал-губернатор лартмалли ирĕкĕ Испани патшинех юлнă. Çав çултах çак Испанипе Куба республиканецсем хущшинчи хирĕçĕве АПШ кĕрсе кайнă та Испание вăрçăпа тапăннă. 1898 çулта Гаванăна америка çарĕсем кĕрсе йышăннă. Американецсем кунта 1902 çулчен тăнă.
Культура
Категори:Куба хулисем
Лекаревка
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
1510-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
.gh
.gh, - Гана патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Гана Категори:Интернет доменĕсем
.gi
.gi, - Гибралтар патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Гибралтар Категори:Интернет доменĕсем
1520-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Хвойный (Вах юппи)
Хвойный — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Вах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 9 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Пайтуш
Пайтуш, Pajtuš, — Чăваш Енĕн Çĕрпӳ районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Çĕрпӳ районĕнчи пурăнан вырăнсем
Хессигофен
Хессигофен (Hessigkofen) — Швейцарири коммуна, Золотурн кантонне кĕрет.
259 çын (2007, раштав, 31) пурнать. Официаллă код — ''2450’'.
Каçăсем
Категори:Золотурн хулисем
.gl
.gl, - Гренланди патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Гренланди Категори:Интернет доменĕсем
Мачамăш
Хăмăш, — Чăваш Енĕн Вăрнар районĕнчи ял.
Истори
1927 çулчен Етĕрне уесен Нурăс вулăсне кĕнĕ.
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Вăрнар районне, 1939 çулхи пуш уйăхĕн 17 хыççăн Калинин районне кĕнĕ. 1956 çулхи чӳк уйăхĕн 6 хыççăн хальхи вăхăтчен Вăрнар районне кĕрет.
Янкăлч
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Мачамăш
Каçăсем
Категори:Вăрнар районĕн ялĕсем
Солоновка (Мăн Уран юппи)
Солоновка — Раççей территоринчи юханшыв. Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Мăн Уран юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 13 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Асбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Атăл Куйбышев шывуправĕнчен Каспи тинĕсĕ таран.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ăренпур облаçĕн юханшывĕсем
1530-мĕш çулсем
Тĕп пулăмсем
Категори:Вунăçуллăхсем
.gm
.gm, - Гамби патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Макаревский Валерий Иванович
{{Ăсчах {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{!!}} {{!}}} {{!}}} }}
Валерий Иванович Макаревский (4.8.1936, Виçикасси ялĕ, Çĕрпӳ районĕ, Чăваш АССР çур.) — чăваш ăсчахĕ, истори ăслăхĕсен кандидачĕ.
Биографи
1936 çулхи çурлан 4-мĕшĕнче Чăваш Енĕн Çĕрпӳ районĕнчи Виçикасси ялĕнче çуралнă.
1964 çулта Мускав университечĕн истори факультетĕнче вĕренсе тухнă.
1967 çултанпа И. Н. Ульянов яч. ЧПУ вĕрентӳçи пулса ĕçлеме тытăннă.
Халĕ Валерий Иванович тивĕçлĕ канура, ялта утар тытать, кĕнеке çырать.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн паллă çыннисем Категори:1936 çулта çуралнисем Категори:Çурлан 4-мĕшĕнче çуралнисем Категори:Чăваш историкĕсем Категори:И. Н. Ульянов ячĕллĕ ЧПУ вĕрентӳçисем
Нанги-Тоолок-Тальба
Нанги-Тоолок-Тальба — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Ния-Ю юханшывăн сулахай çыранĕпе, 26 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 21 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Линкос
Линкос (Lingua Cosmica уçă тĕнчен чĕлхи ) — Ханс Фройдентальпа, математика профессорĕ, Çĕр тулашĕнчи ăс-хакăлпа хутшăнма шутласа кăларнă чĕлхе.
Чĕлхен кун-çулĕ
Шутласа кăларнă чĕлхесен кун-çулĕ çынсем валли пĕр универсаллă чĕлхе шутласа кăларас тăрăшнипе пуçланнă. Çакăнпек тăрăшнипе результатсен пĕри — эсперанто чĕлхипе — халĕ те усă кураççĕ. Анчах пурпĕрех çав чĕлхесен никесĕ европă чĕлхисем. Ханс Фройденталь вара, Утрехт университечĕн математика профессорĕ (Нидерланд), ăс-хакăл пуçне пирĕнпе нимте пĕрлĕхлĕ çук чĕрчунсемпе пĕр чĕлхе шутласа кăларас тет. Вăл пĕрремĕш спутника янă хыççăн тата çĕр тулашĕнчи цивилизацисенчен Дрейкăн сасă паллисене йышăнма пĕрремĕш тăрăшу хăтланнипе. Çавăнпа Фройденталь хăйĕн чĕлхене линкос ят панă(lingua cosmica — «уçă тĕнчен чĕлхи»).
Литература
Категори:Шухăшласа кăларнă чĕлхесем
Киев политихника институчĕ
«Киев политихника институчĕ» наци техника университечĕ — Украинăн тĕп аслă вĕренӳ заведенийĕнчен пĕри.
Каçăсем
Сайт
.gn
.gn, - Гвини патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Гвини Категори:Интернет доменĕсем
Мишако
Мишако — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей Республикин Майкоп районĕ территорипе юхать. Шурă юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 9,4 км.
Каçăсем
Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем
Киев облаçĕ
Киев облаçĕ — Украинăра халăх йышĕпе чи йышлă область.
Чи йышлă хула — Шурă Чиркӳ (120 пин çын).
*
Жжёнов Георгий Степанович
Мускав умĕнчи тивĕçлĕх палăрту палли right|200px|Жжёнов Георгий Степанович
Гео́ргий Степа́нович Жжёнов (22.3.1915, Петроград, Раççей империйĕ — 18.12.2005, Мускав, РФ ) — совет тата раççей театрпа кино актёрĕ, литератор, мемуарист, пĕрлĕх ĕçченĕ. Васильев тăвансен ячĕллĕ РСФСР патшалăх премин лауреачĕ (1975), ССРП халăх артисчĕ (1980). Ленин орденĕн кавалерĕ(1991).
Пурнăçĕ
thumb|250px| [[2000 ]] Георгий Жжёнов Тĕвер кĕпĕрнинчи хресчен çĕмьинче çуралнă. Ашшĕ-амăшĕ — Жжёнов Степан Филиппович тата Щёлкина Мария Федоровна.
Малтанхи 22 çулне Георгий Жжёнов Васильевски утравĕнче иртернĕ. 1930 çулхи çуркунне вăл физикăпа математикă шкулĕнче вĕренсе тухнă. Ун хыççăн Ленинградри эстрадăпа цирк техникумĕн акробатика уйрăмне вĕренме кĕнĕ. Вĕренме кĕнĕ чухне аслă пиччĕшĕн докуменчĕсене усă курнă. Çавăнпа та Борис Жженов пек паллă пулнă. Кайран кун çинчен каласа панă, анчах та унăн шӳтне каçарнă.