cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сăнарпуç
Кун-çулĕ
1927 çулхи юпа уйăхĕн 1 хыççăн Вăрнар районне, 1939 çулхи пуш уйăхĕн 17 хыççăн Калинин районне кĕнĕ. 1956 çулхи чӳк уйăхĕн 26 хыççăн хальхи вăхăтчен Вăрнар районне кĕрет.
Грузи хулисем
Грузире çак хуласемпе хула евĕрлĕ посёлоксем вырнаçнă:
хула евĕрлĕ посёлоксем
*
Жак Картье
thumb|Пĕрремĕш экспедици маршручĕ|left|300px thumb| [[Сен-Малори Картье палăкĕ ]]
Вуламалли
Категори:Франци çулçӳревçисем Категори:XVI ĕмĕр çулçӳревçисем Категори:Çĕнĕ Франци губернаторĕсем Категори:Канада историйĕ
Колокольцево
Колокольцево — Пушкăрт Республикин Ӗпхӳ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 20 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 450532, ОКАТО кочĕ — 80252850006.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
100-мĕш çулсем
Асăрхавсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Манш (департамент)
Манш (франц. Manche) — Францин çурçĕр-хĕвеланăç енче вырнаçнă, Анатри Норманди регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 50. Администрациĕ Сен-Ло хулинче вырнаçнă. Халах йышĕ 481,5 пин (1999) çын.
Географи
Департамент лаптăкĕ 5 938 км² танлашать. Манш шутне Котантен çурутрав тата Шосей утравĕ кĕреççĕ. Çурçĕр-хĕвелтухăç енчи çыранĕсем Ла-Манш проливĕ енне тухаççĕ. Çыран тăршшĕ пурĕ 350 çухрăм.
Департамент шутне 4 округ, 52 кантон тата 602 коммуна кĕреççĕ.
Истори
Манш — 1790 çулхи пуш уйăхĕнче пулса иртнĕ Францин Аслă революциĕ вăхăтĕнче йĕркеленĕ чи пĕрремеш департаментсем шутне кĕрет. Норманди провинци çĕрĕсем çинче йĕркеленнĕ. 1796-мĕш çулчен департамент тĕп хули Кутанс пулнă. Иккĕмĕш тĕнче вăрçи хыççăн, Сен-Ло хулине вăйлă аркатнă пирки, вăл каллех тĕп хула пулса тăнă. Сен-Ло çĕнĕрен хăпартнă хыççăн тĕп хула вырăнне йышăннă.
Вепссем
thumb|Истори карти Вепссем, — Карелипе Санкт-Петербургра пурăнан финн-укăр халăхĕ. Вепс чĕлхипе калаçаççĕ. Халăх йышĕ 12 пине яхăн çын. Чи çывăх халăхсем — карелсем, финнсем, эстонсем.
Халăх йышĕ
2002 çулхи халăх çыравĕпе Раççейре 8240 вепс пурăнать. 1989 çулта 12 пин, 1959 çулта 16 пин пулнă. Ача сахал çурални çеç халăх çухалса пынин пĕртен-пĕр сăлтавĕ пулма пултараймасть.
Патшалăхĕ
Вепсем паянхи куна та патшалăхăн кирек епле ĕлки те çук. Автономие тăвас шухăшпа, 1920-1930 çулсенче вепс районĕсене йĕркеленĕ (Ленинград облаçĕнчи Винница районĕ, Карели республикинчи Шелтозеро районĕ). Çак районсенче шкулта вепс чĕлхипе вĕрентнĕ. 1994 çулта Карели республикинчи Онега районĕнче Вепс Наци вулăçне туса хунă. Анчах та тепĕртакран ăна та пăрахларĕç.
Вепс чĕлхи
Вепс чĕлхи финн-укăр чĕлхи, балти-финн ушкăнне кĕрет. Алфавичĕ — латиница никĕсĕпе. Статусĕ - хăрушлă. Калаçакансен шучĕ ӳксех пырать, сахал кĕнеке пичетлеççĕ.
Круглый Лев Борисович
Лев Борисович Круглый (нарăс, 24 1931 — чӳк, 17 2010) — театрпа кинора ĕçленĕ совет актёрĕ.
Кун-çулĕ
Метротăвакан тата мусăк ĕçченĕн (А. Б. Гольденвейзер патĕнче вĕреннĕскер) çемьинче çуралнă. Унăн ĕлĕххи тăванĕсем Кейӳре пурăннă, хăш тăванĕ Холокостра пĕтнĕ.
1953 çулта М.С. Щепкин ячĕллĕ театр училищине вĕренме кĕрет, Вера Николаевна Пашенная патĕнче пĕлӳ илет. Сцена çине пĕрремĕш хут студент чухнех Малый театрĕнче «Иван Грозный» спектаклĕнче тухать.
1953—1956 çç. — Хабаровск Енĕн драма театрĕн актёрĕ. Хабаровскран Мускава таврăнсан «Современник сценинче вылять.
1964 çулта хăшпĕр актерсемпе пĕрле, Анатолий Эфрос режиссёр хыççăн, малтан Ленин комсомолĕ ячĕллĕ театр (халĕ — Ленком), 1967 ç. — Театр на Малой Бронной куçать. 1965 çулта Алексей Арбузовăн «Мой бедный Марат» пьесипе лартнă паллă «Марат, Лика и Леонидик» спектакль тухать: Леонидика Лев Круглый, Ликăна — Ольга Яковлева, Марата — Александр Збруев вылять; Эфрос хатĕрленĕ «Три сестры» Тузенбаха пысăк ăнăçу тивет.
Кинора унăн дебючĕ 1959 çулта, Михаил Калик режиссерăн «Колыбельной» фильмĕнче çуралать. Актёрăн фильмографинче «713-й просит посадку», «Впереди крутой поворот», «Живые и мёртвые», «Шумный день», «Подарок черного колдуна» тата урăххисем те.
Францире çемьипех Медонра, Парис çумĕнче, пурăнма вырнаçать.
Спектакльсем лартса вĕсенчех хăйсем те вылянă. Икĕ актёр театрĕ 25 çул ĕçлет. Мĕнпур Америкăпа Европăна çитсе хăйсен пултарулăхне кăтартнă. Раççее Лев Круглый Наталья Энке арăмĕпе икĕ хутчен килсе курнă: пĕрремĕш хут РФ Культура министерстви чĕнĕвĕпе Мускавпа Петербурга 1993 çулта («Бедные люди», «Кроткая» и «Женитьба» спектакльсем), иккĕмĕш — 2003 çулта («В карете прошлого» спектакльпе). Эмиграцире тĕне кĕрет те экуменист йăлине тытса пырать.
2005 çулта раççей культура ĕçченĕсемпе пĕрле Михаил Ходорковские политикăшăн тĕрмене лартнă тенĕ çыру çине алă пусать.
2010 çулхи чӳкĕн 17-мĕшĕнче, вырăнти вăхăтпа кăнтăрлахи пĕр сехет тĕлнелле, Парис тулашĕнчи Гаренн-Коломб хулин «Лембер» клиникинче куçне ĕмĕрлĕхех хупать.
Каçăсем
Категори:ССРП актёрĕсем Категори:Франци актёрĕсем Категори:М. Щепкин ячĕллĕ театр училищинче вĕренсе тухнисем Категори:Пайăр çынсем:Современник театр
Лантан
Лантан — Элементсен периодикăллă системин 57-мĕш элеменчĕ.
Металлотерми
Лантанпа сайра металлотермире йăпăш элеменчĕсене çĕнетнĕ чух усă кураççĕ.
Кантăкăн ятарлă витĕмĕсем
Лантанăн çыхăнăвĕсенпе кантăка витекен япаласене тăваççĕ, вара пӳлĕмри температурăна 5-7 градус сивĕрех тума пултарать.
Термоэлектрика материалĕсем
Лантанăн монотеллуричĕн çӳллĕ термо-э.д.с (834 мкВ/К), çавăнпа ăна пысăк к.п.д. термоэлектрогенератăрĕсене хатĕрленĕ ĕçре усă кураççĕ.
Падонксен жаргонĕ
Бобруйск
А по поводу Гузя и Наримбекова я вот что скажу: вообще непонятно, как можно не любить стволы родных берез? Человек, родившийся и выросший в России, не любит своей природы. Не понимает её красоты? Её заливных лугов? Утреннего леса? Бескрайних полей? Ночных трелей соловья? Осеннего листопада? Первой пороши? Июльского сенокоса? Степных просторов? Русской песни? Русского характера? Ведь ты же русский? Ты родился в России? Ты ходил в среднюю школу? Ты служил в армии? Ты учился в техникуме? Ты работал на заводе? Ты ездил в Бобруйск? Ездил в Бобруйск? В Бобруйск ездил? Ездил, а? Ты в Бобруйск ездил, а? Ездил? Чего молчишь? В Бобруйск ездил? А? Чего косишь? А? Заело, да? Ездил в Бобруйск? Ты, хуй? В Бобруйск ездил? Ездил, падло? Ездил, гад? Ездил, падло? Ездил, бля? Ездил, бля? Ездил, бля? Чего заныл? Ездил, сука? Ездил, бля? Ездил, бля? Ездил, бля? Чего ноешь? Чего сопишь, падло? Чего, а? Заныл? Заныл, падло? Так, бля? Так, бля? Так вот? Вот? Вот? Вот? Вот, бля? Вот так? Вот так? Вот так? Вот так, бля? На, бля? На, бля? На, бля? Вот? Вот? Вот? На, бля? На, сука? На, бля? На, сука? На, бля? На, сука? Заныл, бля? Заело, бля?
Лантан
Каçăсем
Категори:Хими элеменчĕсем Категори:Лантаноидсем
Марна (департамент)
Марна (франц. Marne) — Францин çурçĕр-хĕвелтухăç енче вырнаçнă, Шампань — Арденны регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 51. Администрациĕ Шалон-ан-Шампань хулинче вырнаçнă. Халăх йышĕ 565,2 пин (1999) çын.
Падонксен жаргонĕ
Публикацисем
Категори:Подонк жаргонĕ
Марна (департамент)
Географи
Департамент лаптăкĕ 8 162 км² танлашать. Департамент урлă Марна тата Вэля юханшывсем юхаççĕ.
Департамент шутне 5 округ, 44 кантон тата 619 коммуна кĕреççĕ.
Истори
Марна — 1790 çулхи пуш уйăхĕнче пулса иртнĕ Францин Аслă революциĕ вăхăтĕнче йĕркеленĕ чи пĕрремеш департаментсем шутне кĕрет. Шампань провинци çĕрĕсем çинче йĕркеленнĕ. Ячĕ Марна юханшывран пулса кайнă.
1998 çулчен департаментăн администраци центрĕ Шалон-сюр-Марн ятлă пулнă. Департаментăн паллă вырăнĕсенчен пĕри Реймс хули шутланать. Унта Франци патшисем астул çине ларнă.
Каçăсем
Категори:Франци департаменчĕсем
Петĕр I (пĕлтерĕшсем)
Петĕр I
Çавăн пекех
Пётр I (значения)
Арка-Харвута (Арка-Таб-Яха юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Асбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Анаткас Кипеч
Анаткас Кипеч (Нижние Кибечи), — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ялĕ.
Тавралахĕ
Шупашкара çитме 100 км, райцентрне — 16 км, ч. ç. станцине — 16 км.
Кунçулĕ
1930 çулта «Чувашский ЦИК» колхоза туса хунă.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Иккемĕш балка
Иккемĕш балка — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей, Краснодар Ен территорипе юхать. Юханшыв Коренная балкана юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Шурă. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ—Кубань.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем
Тĕшмĕш (пĕлтерĕшсем)
Тĕшмĕш
Софи
София (София) — Болгарин тĕп хули. Тинĕс шайĕнчен 550 метр çӳллĕшĕнче ларать. София — çул-йĕр сыпăнакан вырăн. Кунта çавăн пекех пĕтĕм тĕнче аэропорчĕ вырнаçнă.
Истори
София хулине пирĕн эрăн I ĕмĕрĕнче никĕсленĕ. Малтан Рим империĕ вăхăтĕнче, çавăн пекех Византи империĕ вăхăтĕнче, Сердика ятлă пулнă. 809 çулта Средец ячĕпе пĕрремĕш Болгар патшалăхне кĕнĕ. XIV ĕмĕр вĕçĕнчен София ятлă. Ячĕ таса София чиркĕвĕнчен пулса кайнă.
1382—1878 çулсенче османсен пусмăрлăхĕнче пурăннă. 1879 çултанпа Болгарин тĕп хули шутланать.
Аслă пĕлӳ керменĕсем
Мĕнпур каçăвĕ болгарла
Политика лару-тăрăвĕ
Столична пĕрлешĕвĕн Кмет (мэрĕ) — Йорданка Асенова Фандакова (ГЕРБ) суйлав пĕтĕмлетĕвĕсемпе.
Каçăсем
Категори:Европа патшалăхĕсен тĕп хулисем * Категори:Миллионер-хуласем Категори:Болгари хулисем
Марна çинчи çапăçусем
Марна юханшывĕ хĕрринче пĕрремĕш тĕнче вăрçи вăхăтĕнче икĕ пысăк çапăçу пулса иртнĕ:
Ману-Шор
Ману-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Кĕçĕн Пятомбой-Ю юханшывăн сулахай çыранĕпе, 5 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
110-мĕш çулсем
Çуралнă
тĕплĕнрех Категори:110-мĕш çулсенче çуралнисем
Вилнĕ
тĕплĕнрех Категори:110-мĕш çулсенче çуралнисем
Асăрхавсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Анаткасси (Канаш районĕ)
Анаткасси, — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
Абаша
Аба́ша (აბაშა) — Грузин анăç енче вырнаçнă хула (1964 çулччен посёлок пулнă). Мегрелине кĕрекен Абаша районĕн тĕпĕ. Пурĕ 4,941 çын (2014) пурăнать.
Хуçалăх
Кунта çак савутсемпе фаприксем пур:
Вĕрентӳ
Хулара ял хуçалăх техникумĕ вырнаçнă.
Çул-йĕр
Хула хĕррипе Сухуми — Самтредиа чукун çул иртет. Чарăну вырăнĕ пур.
Категори:Грузи хулисем
Тегеран
290px|мини|Тегеран Тегеран (фарси تهران), — Иран патшалăхĕн тĕп хули (1795 çултан). Хулара пурĕ 10 млн. яхăн çын пурăнать.
Фарси чĕлхинчен куçарсан çул вĕçĕ тенине пĕлтерет.
Пулса иртни
Категори:Иран хулисем
Окинава
— Рюкю япон архипелагĕнчи чи пысăк утрав, Кюсю тат Тайвань варринче вырнаçнă. Лаптăкĕ — 1207 км². Окинава префектуринче (Япони) чи пысăк утрав. Тĕп хула — Наха (314 067 çын пурнать). Нахирен корольсен резиденцине — Сюри ялне — асфальт хывнă çул пур.
Истори
Вăтам ĕмĕрсенче Окинавăра Рюкю патшалăхĕ пулнă, ăна японсем 1879 çулта пăхăнтарнă. Утрав периметрĕпех вăтам ĕмĕрсенчи фортификациллĕ çурт-йĕрсен ишĕлчĕкĕсем — гусуку — пур. Вĕсем Пĕтĕм тĕнчери еткерлĕх шутне кĕреççĕ.
Каçăсем
Категори:Япони утравĕсем Категори:Японири АПШ вăрçă базисем Категори:Кăвак зонăсем
Çĕнĕ Катĕк
Çĕнĕ Катĕк (Синьял-Котяки) — Чăваш Республикин Çĕрпӳ районĕнчи ял.
Тавралăхĕ
Шупашкара çитмешкĕн 41 км, райцентра — 4 км, ч.ç. станцине —и 10 км. М-7 автомагистраль çинче, Кĕçĕн Çавал юханшывăн сылтăм çыранĕнче вырнаçнă.
Кун-çулĕ
XIX ĕмĕрен вĕçĕнче — XX ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче шывармань ĕçленĕ. 1931 çулта «Красный герой» колхоза йĕркеленĕ.
Каçăсем
Категори:Çĕрпӳ районĕнчи пурăнан вырăнсем
Сперанский (Ĕпхӳ районĕ)
Сперанский  — Пушкăрт Республикин Ӗпхӳ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 10 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 450511, ОКАТО кочĕ — 80252850008.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
Тай Википедийĕ
Тай Википедийĕ (วิกิพีเดียภาษาไทย) — Википедин тай чĕлхиллĕ уйрамĕ. 2003 çӳлхи раштавăн 25-мĕшĕнче уçăлнă. 2009 çулхи юпа уйăхĕнче 50 пин ытла статья шутланнă. Alexa Thailand рейтингĕпе 18-мĕш вырăнта.
Тай Википедине прессăра Таиландри 2005 — 2006 çулсенчи политика кризисĕ чухне асăннă.
Оформление статей
Тексты тайской Википедии оформляются с абзацным отступом («красной строкой»).
Кун-çулĕ
2009 çулхи нарăсра 42 пин ытла статья, çав çулхи юпара — 50 пин ытла пулнă.
Каçăсем
Категори:Википеди уйрăмĕсем Категори:Тай чĕлхи Категори:2003 çулта уçăлнисем
Раймс
Раймс (Reims)- Вель юханшывра вырнаçнă Франци хули. Халăх йышĕ: 185 пин çын (2009).Шампань-Арденсем (провинци) енре чи пысăк хула.
Ячĕ
Авалхи Реймс енче нимĕç халăх (урăх çăлкуçра галл халăх) реми пурнăçнă.Римлянсем реми халăхпа туслă пурăнă.Пирĕн ĕмĕр çитменсен 80-мĕш çулта Дурокорторум хула никĕсленĕ.III-мĕш ĕмĕрте хула Реми ячĕпе паллă.
Кун-çулĕ
III-мĕш ĕмĕрте реми халăх тĕне кĕнĕ. Чылайăш Франци патшасем Реймс соборĕнче корона илнĕ:пĕрремĕш - 496 çулта франк халăхĕн ертӳçи Хлодвиг.
Паллă вырăнсем
thumb|right|250px|Раймс соборĕ
Каçăсем
* Категори:Марна департамĕнчи коммунăсем Категори:Франци супрефектурисем
Марна (юханшыв)
Марна, — Сена юханшывăн сылтăм юппи. Çăлкуçĕ Тури Марна департаментра вырнаçнă Лангр сăрчĕнче вырнаçнă. Шарантон патĕнче Сенăна юхса кĕрет.
Таршшĕ — 525 çухрăм, 364 çухрăм тăршшипе, Эперне хули таран, карапсем çӳреме пултараççĕ.
Каналсемпе Маас, Рейн тата Сона юханшывсемпе çыхăннă.
Юханшыв хĕрринче Шомон, Шалон-сюр-Марн, Эперне хулисем вырнаçнă.
Истори
Пĕрремĕш тĕнче вăрçи пуçламăшĕнче Марна хĕрринче икĕ пысăк çапăçу пулса иртнĕ.
Горелая (Ай-Пигал юппи)
Горелая — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Ай-Пигал юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Янăш
Янăш:
Мĕтри Чăваш
Мĕтри Чăваш — Вакрим тăхăмĕнчен тухнă паттăр. Вырăслатса ăна Дмитрий Чюваш тесе çырнă.
Çăлкуç
Категори:Чăваш паттăрĕсем
Швейцари Франкĕ
Швейцари Франкĕ (ISO 4217 валюта кочĕ CHF, е 756) Швейцарипе Лихтенштейнăан валюти татат тӳлемелли хатĕр. Банкнотăсене Швейцарин тĕп банкĕ (Швейцари наци банкĕ) пичетлет, вак укçана Швецари тимĕр укçа çурчĕ кăларать. Хальхи вăхăтра Швейцари валюти çеç франк ятлă. Швейцарин 4 официаллă чĕлхепе çырăнать: Franken (нимĕçле), franc (французла тата рето-романла), franco (итали чĕлхипе). Пĕр франк 100 рапентан тăрать Rappen (мн.ч. — Rappen) (Rp.) нимĕçле, centime (c.) французла, centesimo (ct.) питальянла тата rap (rp.) рето-романла. Трейдерсен жаргонĕнче швейцари франкне «свисси» (swissy) тесе чĕнеççĕ.
120-мĕш çулсем
Çуралнă
тĕплĕнрех Категори:120-мĕш çулсенче çуралнисем
Швейцари Франкĕ
Банкнотсем
Хальхи вăхăтра 10, 20, 50, 100, 200 тата 1000 франк номиналлă хут укçа кăлараççĕ. Банкнотсем çинче портретсем ӳкернĕ:
120-мĕш çулсем
Асăрхавсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Швейцари Франкĕ
Тимĕр укçа
5, 10 тата 20 рапен (сантим), 1/2, 1, 2 тата 5 франк номиналлă укçасене пичетлеççĕ. 1 рапенлă укçана 2006-мĕш çулта, 2 рапен - 1974-мĕш çулта кăларма пăрахнă. Укçа металлне ылмаштарни:
Хутран-ситрен, 10, 20 тата 50 франк номиналлă юбилей е астăвăм тимĕр укçа пичетлеççĕ, сăмахран:
Кун-çулĕ
Швейцари франкĕ 1850-мĕш çултан çӳреме тыттăннă, вăл швейцари кантонĕсен тĕрлĕ укçисене ылмаштарнă. Ун чухне вăл франци франкĕпе пĕр тан пулнă.
Швейцари Франкĕ - резерв валюти
Стабиллă пулнипе швейцари франкне резерв валюти вырăнне усă кураççĕ. Çавах ку валютăн резервсенчи шайĕ 0,3 % сахалрах.
Каçăсем
Категори:Франк Категори:Швейцари укçи Категори:Лихтенштейн укçи Категори:Европа валютисем
Пырей-Яха (Арка-Таб-Яха юппи)
Пырей-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Арка-Таб-Яха юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Асбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
Неополитан Википедийĕ
Неаполитан Википедийĕ (Wikipedia napulitana) — Википедин неаполитан чĕлхиллĕ уйрăмĕ. 2006 çулхи раштав, 21 уçăлнă.
2009 çулхи юпара 13000 ытла статья, 23 (5 администратор) хастар хутшăнакан пулнă.
Варачан
Истори
632 çулта Урхан пулăшнипе тăван йамăкĕн ывăлне Купрата Аслă Пăлхар патши астулне лартнă. Унăн тĕп хули Хăнакур пулнă.
Пăлхарсен пĕр пайĕ, сăвар ятлă пысăк йăхĕ ун чухне Аслă Пăлхара кĕмен. Вĕсем Хасар хаканлăхĕнче пурăннă, хăйсен çурма ирĕклĕ ханлăхĕ пулнă. Çакăн пирки X ĕмĕрте пурăннă эрмен мăнахĕ Моисей Каганкатваци хăйĕн «Агвансен историйĕ» кĕнекинче питĕ тĕплĕн çырса кăтартать. Вăл çырнă тăрăх, 660 çулта хасарсем алпансене тапăнаççĕ, анчах вĕсене çĕнтереймеççĕ. Тепĕр тăватă çултан вара вĕсем сăварсемпе пĕрле алпансене çĕмĕрсе тăкаççĕ те Аракс юханшывĕ патне çитеççĕ. Ун чухне сăварсен патши Улăп-Илитвер (Алп-Илитвер) пулнă. Вăл 664 çулта алпансен çĕрĕ çине тапăнса кĕнĕ çарне ертсе пынă.
Илитвер-Улăп тытса тăракан Сăварстан тĕп хули Варачан пулнă. Хула вырăнĕ Çурçĕр Кавказра, хальхи Дагестан çĕрĕ çинче пулнă пулас.
«Эрменсен географийĕ» кĕнекере кун пирки çапла кăтартнă:"«Çурçĕр еннерех (Дербентран), тинĕс хĕрриинче, хунсен патшалăхĕ, анăçăрах вара, Кавказ патĕнче, хунсен хули Вараджан тата аяккарах хунсен хулисем Чункарас тата Ментр»."
684 çулта хасарсемпе сăварсем Кавказ леш енне тапăнса кĕреççĕ те унта пурăнакансен çарĕсене çĕмĕрсе тăкаççĕ. Алпансене пăхăнтараççĕ.
Вăрачан хулинчи пурăнакан сăварсен чĕлхи пăлхарсен пекех пулнă. Вĕсем çĕр ĕçлесе, выльăх-чĕрлĕх ĕрчетсе пурăннă, кирлĕ чухне вăрçă вăрçма та ăста пулнă. Пăлхарсем пекех, сăварсем те чи аслă Турра, Танкăра, пуç çапнă. Вĕсен тата Кăвар-Турă (Куар) та пулнă. Ăна чысласа, Варачан хулинче чӳк тунă. Çакăн пирки грексен историçĕ Феофилакт Симокатта та çырса хăварнă.
Унсăрăн пуçне Варачан хулинче пурăнакансем йывăçсене сăвап пек курнă, пуççапнă. М.И.Артамонов «Хасарсен историйĕ» кĕнекинче çапла çырать:"«Распространено было поклонение деревьям. Особенно почитается один высокий дуб, находящийся вблизи Варачана. Князь и дворяне, по словам 'История албан', считали его 'спасителем богов, жизнеподателем дарователем всех благ... Почитаемым деревьям и богам приносились в жертву лошади, кровь их переливалась вокруг дерева, а голову и шкуру жертвенного животного вешали на сучья. Священные деревья были непркосновенными. Верили, что тех, кто по незнанию, возьмет от них сучья или ветки, ожидают страшные муки, бешенство и даже смерть. Кроме священых деревьев и рощ, у гуннов были капища и идолы...»" Ку вара хальхи чăвашсен йăлисем пекех пулать.
Ăна VIII ĕмĕрте арапсем ним юлмиех çĕмĕрсе тăкнă пулас. Çав вăхăтсенче ĕнтĕ сăварсем, анăçăрах пурăнакан пăлхарсемпе пĕрле, Вăтам Атăл тăрăхнелле куçма тытăннă.
.bi
.bi, - Бурунди патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Литва Категори:Интернет доменĕсем
.bh
.bh, - Бахрейн патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Литва Категори:Интернет доменĕсем
Гогопс
Гогопс — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей, Краснодар Ен территорипе юхать. Хахопсе юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Шурă. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ—Кубань.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Краснодар Енĕн юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем
Марна çинчи çапăçу (1914)
Марна çинчи çапăçу, — нимĕçсен тата акăлчансемпе французсен çарĕсем хушшинчи пусăк çапăçу. Çапăçу 1914 çулхи авăн уйăхĕн 5-12-мĕш хушшинче пулса иртнĕ. Çапăçуна нимĕçсем выляса янă. Нимĕçсем хĕвеланăç енелле хăвăрт кĕрсе кайса Париж хулине илесшĕн пулнă, анчах вĕсен ĕмĕчĕсене ку çапăçу улăштарнă.
Çĕнĕ Ямаш
Çĕнĕ Ямаш, Şĕnĕ Jamaš — Чăваш Республикин Çĕрпӳ районĕнчи ял.
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернинчи
Каçăсем
Категори:Çĕрпӳ районĕн ялĕсем
Тĕшмĕш
Каçăсем
Категори:Психологи *
Фраксерн
Фраксерн — Австрири коммуна, Форарльберг федераллă çĕрĕ çинче вырнаçнă.
Фельдкирх округне кĕрет, 651 çын пурнать, 2006 çул тĕлне. 8,87 км² çĕр лаптăкĕ йышăнать.
Категори:Австри коммунисем
Нуклон
Нуклонсем барионсен çемйи (N-барионсен ушкăнĕ) шутне кĕреççĕ. Вĕсем барионсенчен чи çăмăллисем шутланаççĕ.
Нуклонсен пахалахĕсем
Электромагнитлă хутшăнусем енчен пăхсан, протонпа нейтрон тĕрлĕ пĕрчесем: протон электро-авăрлă, нейтрон вара — авăрсăр. Çапах та вăйлă хутшăнусем енчен пăхсан (атом тĕшшисенче вĕсем тытăмлисем пулаççĕ), вĕсем пĕр-пĕринчен уйăрайми пĕрчĕсем, çавăнпа ĕнтĕ «нуклон» термина кĕртнĕ, протонпа нейтрона нуклонăн икĕ тĕрлĕ тăрăмĕ тесе шутлаççĕ, вĕсем пĕр-пĕринчен изотоплă спин проекцийĕпе кăна уйрăлса тăраççĕ. Нуклонăн изоспинлă тăрăмĕн пахалăхĕсем çывăххи изотоплă инвариантлăх пулăнăвĕсенчен пĕрри шутланать.
Категори:Физикăн тĕп ăнланăвĕсем Категори:Элементарлă пĕрчĕксем Категори:Барионсем
Смолина Людмила Валериановна
Смолина Людмила Валериановна, (1962 çулхи кăрлачăн 21-мĕшĕнче Чăваш Енĕн Элĕк районĕнчи Ярхуньушкăнь ялĕнче çуралнă) — чăваш сăвăçи.
РФ ÇП пайташĕ (1994.
Пурнăçĕ
1962 çулхи кăрлачăн 21-мĕшĕнче Чăваш Енĕн Элĕк районĕнчи Ярхуньушкăнь ялĕнче çуралнă.
Чăваш патшалăх университечĕн историпе филологи факультетĕнче вĕреннĕ. Пичетре патшалăх вăрттăнлăхĕсене упрас енĕпе ĕçлекен управлени редакторĕ пулнă. «Çил çунат» журналăн тĕп редакторĕ пулса ĕçленĕ.
Мăшăрĕпе, Смолин Анатолий Семёновичпа пĕрле, икĕ ача çуратса ӳстернĕ.
Пултарулăх ĕçĕсем
Çыравçăн сăвăсем çине Филипп Лукин, Юрий Кудаков, Юрий Жуков, Зоя Петрова, Надежда Заводскова композиторсем те чылай юрă çырнă. Людмила Смолина вырăс поэчĕсен (А. Блок, А. Плещеев, Е. Трутнев, И. Елисеев тата ыт.) хайлавĕсене чăвашла куçарнă. Людмила Валериановна пичетлесе кăларнă кĕнекесем: «Хĕр ĕмĕрĕ - хăналăх» (1993), «Асамлӑ çулталӑк» (1996), «Асамлӑ калтӑрмач» (1998) тата ыт. те.
Литература
С.383:
Асăрхавсем
Категори:Чăваш сăвăçисем
Альгологи
Каçăсем
Категори:Ботаника Категори:Ботаника уйрăмĕсем
Амбролаури
Риони юханшыв хĕрринче вырнаçнă.
Хуçалăх
Хулара апат-çимĕç хатĕрлекен предприятисем, çĕвĕ фаприки пур.
Культура
Хула çыннисем театра çӳреме пултараççĕ, ӳнер музейĕ пур.
Истори
Ку вырăн XVII ĕмĕртен паллă — кунта Имерети патшисен керменĕ вырнаçнă пулнă. 1769 çулта I Соломон ку вырăна Зураб Мачабели кнеçе парнеленĕ.
1810 çулта Раççей империне кĕме пуçланă.
1991 çулхи ака уйăхĕнче ку тăрăхра Рача çĕрчĕтренĕвĕ пулса иртнĕ — Рихтер шкали тăрăх унăн вăйĕ 6,9 баллпа танлашнă. Çĕрчĕтренĕвĕ хулана самай сиен кӳнĕ.
Каçăсем
Категори:Грузи хулисем Категори:Рача
Манюку Яха
Манюку Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Сира-Ты-Вис юханшывăн сылтăм çыранĕпе 12 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.
130-мĕш çулсем
Асăрхавсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Манюку Яха
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Кручинино
Кручинино — Пушкăрт Республикин Ӗпхӳ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 14 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 450532, ОКАТО кочĕ — 80252850007.
Аптăри
Аптăри (Аптри) — авăрлă йĕп.
Кручинино
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
Аптăри
Аптăрин авăрне йывăçран, пластмассăран е металлран хатĕрлеççĕ. Çĕвĕç йĕппин пек аптăри вĕçне шăтарман.
Пысăк аптрие пăшатан теççĕ.
Сăмах çаврăнăшĕсем
Категори:Инструментсем
Венесуэла
мини|Ӗлемӗ
Боливар Республики Венесуэла (República Bolivariana de Venezuela, «пĕчĕк Венеци») — Кăнтăр Америка çурçĕрĕнчи патшалăхĕ. Кариб тинĕсĕн тата Атлантика океанĕн шывĕпе çурçĕр енче çăвăнать, Гайанăа тухăçра, Бразилипе кăнтăрта тата Колумбипе анăçра чикĕ тытать.
Сицили Википедийĕ
Сицили Википедийĕ — Википедин сицили чĕлхиллĕ уйрăмĕ. 2009 çулхи çу, 7 тĕлне 13.700 ытла статьяпа 75-мĕш вырăнта пулнă, 3850 регистрациленнĕ хутшăнакан тата 8 администратор ĕçлет.
Венесуэла
Тӗп хули - Каракас.
Сицили Википедийĕ
Каçăсем
Категори:Википеди уйрăмĕсем Категори:Сицили чĕлхи
Венесуэла
Хĕçпăшаллă вăйсем
Венесуэла наци хĕçпăшаллă вăйĕсенче хĕсметре 129 пин çар çынни, вĕсем çак пайсенчен тытăнса тăраççĕ:
Халăхĕ
Венесуэлăра 26,4 млн (утă, 2008 хаклавĕпе) çын пурăнать.
Каçăсем
Категори:Федераци тытăмлĕ патшалăхсем Категори:Патшалӑхсем, алфавитпа
Кĕçĕн Бишкурай
Кĕçĕн Бишкурай — Пушкăрт Республикин Эльшей районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 156 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452268, ОКАТО кочĕ — 80230816003.
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Эльшей районĕ
.bj
.bj, - Бенин патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Литва Категори:Интернет доменĕсем
Мюллер-Тургау
thumb|250px|right|Мюллер-Тургау Мюллер-Тургау - шурă тĕпĕçтерсе тунă иçĕм сорчĕ.
Кун-çулĕ
left|200px|thumb|Герман Мюллер 1882 çулта швейцар профессор Герман Мюллер Гайзенхайм хулара виççĕ иçĕм сорчĕсем тĕпĕçтерсе тунă : Рислинг x Сильванер x Шасла.Пулнă сорчĕ Мюллер ( профессор хушамачĕ )-Тургау ( унăн тăван хули ячĕ ) ячĕ панă.
Ампелографи
Пысăк тухăçлă сорчĕ.Çырлисем ирех пиçеççĕ.
Каçăсем
Категори:Иçĕм сорчĕсем
.bm
.bm, - Бермуд утравĕсен тĕп интернет доменĕ.
Засольная (Асес-Еган юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Охлобыстин Иван Иванович
Ива́н (Иоанн) Ива́нович Охлобы́стин (утă, 22 1966, «Поленово» кану çурчĕ, Тулă облаçĕ) — раççей актёрĕ, режиссёрĕ, сценарист, драматург, журналист тата çыравçă. Вырăс православи чиркĕвĕн ĕçченĕ, вăхăтлăха хĕсметрен хăтарнă. Халĕ «Евросеть» компанин креаци директорĕ. Унăн юлашки ролĕсенчен пĕри — уйрăм ертӳçи Андрей Быков («Интерны» сериал).
Çамрăк çулĕсем
Ашшĕ — Иван Иванович Охлобыстин, 1906 çулта çуралнăскер, вăрçă тухтăрĕ, Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннăскер. Амăшĕ — Беляева Алевтина Ивановна, 1945 çулта çуралнăскер, инженер-экономист. "«Мой папа жил в постоянных разъездах и за все время лишь однажды принял участие в моем воспитании. Мама — а она все выражает бурно, сицилийская женщина такая — долго вдалбливала ему в мозг, что у меня плохие оценки по русскому языку. В итоге папа предпринял решительный поступок — он принес учебник русского языка, по которому я получил двойку, соевый соус и заставил меня сожрать все это дело. И я, еще отрок, в четвертом классе, целый день ел и плакал». Такого от отца Ваня не ожидал. С тех пор оценки по русскому языку у него были замечательные."
Шкултан вĕренсе тухсан Охлобыстин ВГИКа пĕлӳ илме кĕрет. Унпа пĕр курсра раççей синематографăн пулас паллă ĕçтĕшĕсемпе — Тигран Кеосаянпа, Бахтияр Худойназаровпа, Фёдор Бондарчукпа, Александр Башировпа, Рашид Нугмановпа тата урăххисем вĕреннĕ. Сценари факультетĕнче çав вăхăтрах Рената Литвинова, Роман Качанов тата урăххисем пĕлӳ пухнă.
Институтран ăна çар хĕсметне йыхравлаççĕ. Çар тивĕçне панă хыççăн (Ростов-Тан-çинчи хули çумĕнче ракета çарĕсенче) института таврăнать те пĕтĕмпех этем пĕрлĕх ĕçне пикенет. 1992 çулта ВГИКăр режиссёр факультетне (Таланкин ăста лаççи) ăнăçлă вĕçлет.
Ăнăçлă 1990-çулсем
«Нога» (реж. Н. Тягунов) Охлобыстинăн актёр дебючĕ шутланать — вăл «Молодость-91» фестивалĕнче пĕрремĕш парнене тивĕсет. Пĕрремĕш сценарие Охлобыстин «Урод» (реж. Р. Качанов) фильм валли хайлать, чыслă «Симĕс панулми, ылтăн çулçă» номинацие тăратаççĕ. Охлобыстинăн пĕрремĕш туллиметрлă режиссёр ĕçĕ — «Арбитр» (саундтрек- «Пикник» тата «Оберманекен» ушкăнсем) — «Кинотавр» фестивалĕнче «Фильмы для избранных» категоринче палăртаççĕ.
Çаплах театр ĕçĕсене те хутшăнать. 1996 çулхи нарăсăн 16-мĕшĕнче МХАТра Иван Охлобыстинăн «Злодейка, или Крик дельфина» пьесине (М. Ефремов режиссёр) кăтартнă. Çав çултах МХАТра Охлобыстинăн иккĕмĕш спектакльне — «Максимилиан-столпник» — лартнă.
Хальхи вăхăт
2010 çулхи раштавăн 1-мĕшĕнче Евросеть компание креаци директорĕ ĕс вырăнне йышăннă. 2011 çулхи авăнăн 5-мĕшĕнче «ИнтерФАКС» пресс-конференцинче вăл 2012 çулхи РФ Президенчĕн суйлавĕнче хăйĕн кандидатурине сĕнме шутланине хыпарлать.
Пайăр пурнăç
Охлобыстинсен килĕнче пăшалсен мини-коллекцийĕ. Раççей сунарçисемпе пулăçисен пĕрлешĕвĕнче тăрать, унсăр пуçне — Тĕнчери айкидо кёку рэммэй ассоциацин пайташĕ. Ювелир ĕçĕпе хăталнать. Шахмат вăййипе разряд пур.
Политика карьери
Политика шухăшĕпе монархист шутланать.
2011 çулхи авăнăн 10-мĕшĕнче Раççейри президент суйлавĕ умĕн Доктрина 77 пирки хыпарлать.
Фильмографи
Хăшпĕр фильмсен титрĕсенче Леопольд Роскошный евĕр палăртнă или Иван Чужой, е Иван Лесничий.
Каçăсем
Категори:1966 çулта çуралнисем Категори:Вырăс православи чиркĕвĕн ĕçченĕсем Категори:Тулă облаçĕнче çуралнисем Категори:Халĕ пурăнакансем Категори:Раççей монархисчĕсем Категори:Интерны
Кĕçĕн Кипек
Кĕçĕн Кипек, Kĕşĕn Kipek — Чăваш Енĕн Вăрнар районĕнчи ял.
Халăх йышĕ
1858 çулта ялта 1605 çын пурăннă, вĕсенчен 783 арçын, 822 амаçын; 1897 çулта пурĕпе 2224 çын (1086 арçын, 1138 амаçын); 1926 çулта пурĕпе 151 кил çуртра 741 çын пурăннă (354 арçын, 387 амаçын); 1939 çулта пурĕпе 845 çын (409 арçын, 436 амаçын); 1979 çулта - 557 çын (230 арçын, 327 амаçын); 2002 çулта 152 кил-çуртра 344 çын (171 арçын, 173 амаçын); 2010 çулта 107 харпăр хуçалăхра 328 çын пурăннă (154 арçын, 174 амаçын.
Истори
Малтан, районсене туса хуриччен, Етĕрне уесĕн, Нурăс вулăсне кĕнĕ.
Каçăсем
Категори:Вăрнар районĕн ялĕсем
Манюку-Шор
Манюку-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Юн-Яга юханшывăн сулахай çыранĕпе, 101 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 12 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Гош (Сахрай юппи)
Гош (Сахрай юппи) — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей территорипе юхать. Сахрай юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Шурă. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Кубань.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем
Норвеги крони
Кро́на (krone, norsk krone, н.ш. kroner) — Норвегин наци валюти. Вак укçа 100 эререн тăрать.
КУн-çулĕ
Пĕрремĕш Норвеги тимĕĕр укççисем Олаф I Трюгвассоне (995—999) вăăхăтĕнче пичетленĕ. Укçана король çеç пичетлеме пултарнă. 1626-мĕш çулта Кристианинче (Осло) тимĕр укçа çуртне никĕсленĕ. Унта Конгсберг рудникри кĕмĕлтен укçа пичетленĕ. 1636-мĕш çулта тимĕр укçа çуртне [Конгсберг]]а куçарнă. рудникăн пайĕ пулса тăнă. 1957-мĕш çулта рудникра кĕмĕл пĕтиченех çыхăнăва çухатман.
1695-мĕш çулта Бергенти Й. Молену сутăç, корольтан ирĕк илсе, пĕрремĕш хут укçа пичетлеме тытăннă.
Тимĕр укçа
1974-мĕш çулта 1973-мĕш çулччен кăларнă 1, 2 эре номиналлă укçана çӳретме пăрахнă. 1984-мĕш çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕнче 5 тата 25 эре укçисене çӳреме чарнă, 1992-мĕш çулхи кăрлачăн 23-мĕшĕнче - 10 эре. 1996-мĕш çулхи авăнăн 16-мĕшĕнче 1874—1996 çулсенче кăларнă 50 эре номиналлă укçана çĕнĕ йышшипе ылмаштарнă, 2012 мĕш çулта ăна та оборотран кăларнă. Хальхи вăхăтра 1, 5, 10 тата 20 крона номиналлă ттимĕр укçа çӳрет.
Банкнотăсем
Хальхи вăхăтра 50, 100, 200, 500 тата 1000 кронăллă укçасем çӳреççĕ.
Режим валютного курса
Хальхи вăхăтра Норвегинче ишекен валюта курсне тытса пыраççĕ. Курс политикин эффективлăхне инфляци кăтартать.
Каçăсем
Категори:Крона Категори:Норвеги укçи Категори:Буве утравĕн укçи Категори:Шпицбергенпа Ян-Майен укçи Категори:Европа валютисем
.bn
.bn, - Бруней патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Бруней Категори:Интернет доменĕсем
Сĕлескер
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернинчи
Каçăсем
Категори:Çĕрпӳ районĕн ялĕсем
Афанасьев Егор Афанасьевич
Афанасьев Егор Афанасьевич (1922, юпа, 2, Хорнсор Мучикасси (халĕ Чăваш Енĕн Элĕк районĕнчи Хорнсор) ялĕ, Элĕк вулăсĕ, Етĕрне уесĕ, Чăваш АО — 1980, утă, 26, Сĕнтĕрвăрри, Чăваш АССР) — чăваш сăвăçи, драматургĕ, прозăçи, юмахçă.
СССР ÇП пайташĕ (1979).
Пурнăçĕ
1922 çулхи юпа уйăхĕн 2-мĕшĕнче Етĕрне уесĕнчи (халĕ Чăваш Енĕн Элĕк районĕ) Хорнсор Мучикасси (халĕ Хорнсор) ялĕнче çуралнă.
Етĕрне педагогика училищине вĕренсе пĕтернĕ. Ачасене шкулта вĕрентнĕ. Çĕмĕрле районĕнчи «Малалла» тата Сĕнтĕрвăрри районĕнчи «Ленин ялавĕ» хаçатсенче вăй хунă. «Ялав» журнал редакциĕнче литература ĕçченĕ пулнă.
1980 çулхи утă уйăхĕн 26-мĕшĕнче вилнĕ.
Пултарулăх ĕçĕсем
Унăн Г. Тереньтевпа пĕрле çырнă «Выигрыш» пьесине Чăваш драма театрĕнче лартнă.
Каçăсем
Категори:Чăваш сăвăçисем
Юпа, 22
Вилнĕ
Категори:Кунсем
Седэ-Тарка (Арка-Таб-Яха юппи)
Седэ-Тарка — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ территорипе юхать. Арка-Таб-Яха юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Асбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Пур.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕн юханшывĕсем
140-мĕш çулсем
Асăрхавсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Аслă Асхва Пикшик
Аслă Асхва Пикшик, — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял. Асхва ял тăрăхне кĕрет.
Ял тытăмĕ, халăх йышĕ
Асхвара 1330 çын пурăнать. Ытларахăшĕ Канаш хулинче ĕçлет. Мускав, Питер, Шупашкар хулисене каяканнисем те пур. Çапах та 454 çын кил çавăрса лартни тата 398 çемье чăмăртанни ял пурнăçне хисеплекенсем пурринех кăтартать. Асхвари акушер пукчĕн ĕçченĕ Л. Панфилова пĕлтернипе, 2006 çулта -12, 2007 - 14, 2008 çулта 4 пепке çут тĕнчене килнĕ. Апла пулсан Асхва "сывлать, пурăнать..."
Кун-çулĕ
Асхва историйĕ питĕ кăсăк та кăткăс. Кам пуçласа янă ун никĕсне - никам та тĕплĕн ăнлантарса параймарĕ. Çав сăлтавпа ял историйĕ пирки икĕ шухăш çӳрет.
Пĕрремĕшпе — икĕ шухăшлав. Ялти хăш-пĕр çын Асхва ятлă чăваш ял пуçланипе ячĕ çапла пулса юлнă тесе палăртать.
Теприсем вăл ял варринче вырнаçнă Аслă Хăвапа пĕр килет тесе ĕненеççĕ. Иккĕмĕш верси Пикших ял историйĕпе çыхăннă. Маларах Пикших ялĕ пуçланса кайнă иккен, анчах ялти çынсем шыв çуккипе асапланнă. Урпай ятлă чăваш — сунара çӳреме юратаканскер — Асхва çырминче хăватлă çăл куç тупнă. Ял ячĕ 1796 çултанпа Аслă Хăва пулнă. Мĕншĕн Асхва ял историне Пикших ялĕпе çыхăнтарнине те ăнлантарма йывăрах мар. Иккĕшне ял канашĕ, вăтам шкул, спорт шкулĕ тата почта уйрăмĕ çыхăнтарать. Иккĕшĕ те Канаш районĕнчи Асхва ял тăрăхне кĕреççĕ.
Çутĕç, культура
"Ăс пухмалли чи лайăх мел — кĕнеке, хаçат-журнал" — тĕллевпе пурăнаççĕ Асхва ял çыннисем. Ватти-вĕтти кунĕпех — тĕслĕх библиотекăра. О. Александрова ачасен тата çитĕннисен тавра курăмне ӳстерес тесе нумай тăрăшать. Кĕнеке куравĕ, çамрăк вулавçăсен конференцийĕ тăтăш иртет. Оксана Николаевна компьютерпа усă курма никама та чармасть. Пĕчĕк вулавçăсем валли мультфильм куравĕсем тата пуç ватмăшсем яланах хатĕр. Пенсионерсем хапăлласах тăван чĕлхепе тухакан хаçат-журналпа кăсăкланаççĕ, "Хыпар", Чăваш хĕрарăмĕ" çырăнса тăма манмаççĕ.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Саранцев Юрий Дмитриевич
Ю́рий Дми́триевич Сара́нцев (7.10.1928, Сарăту облаçĕ, СССР — 24.08.2005, Мускав, РФ) — совет тата раççейкино тата дубляж актёрĕ, Раççей Федерацин халăх артисчĕ (2000).
Каçăсем
Категори:ВГИКра вĕренсе тухнисем Категори:М. Горький ячĕллĕ киностуди актёрĕсем Категори:Николо-Архангельское çăвине пытарнисем Категори:Инсультпа вилнисем
.br
.br, - Бразили патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Бразили Категори:Интернет доменĕсем
Ольховое (Уфимский район)
Ольховое  — Пушкăрт Республикин Ӗпхӳ районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 908 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 450590, ОКАТО кочĕ — 80252852001.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Ӗпхӳ районĕ
Парат
Парат — Атăл юханшывĕн сулахай юппи. Мари Элăн Килемар районĕнче пуçланать. Вăтам тата анатри юхăмĕ икĕ республикин чикки пулса тăрать.
Пурăнан вырăнсем
Раççей патшалăх реестăринчи хыпарсем< :
Каçăсем
Категори:Чăваш Енĕн юханшывĕсем Категори:Мари Эл юханшывĕсем Категори:Атăл юпписем
.bs
.bs, - Багама утравĕсен тĕп интернет доменĕ.
Аслă Мами
Аслă Мами (Кармамеи), — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял. Хусан-Мускав чукун çул хĕрринче, Канаш хулинчен хĕвеланăç еннелле вырнаçнă.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Мордвинов Николай Дмитриевич
Никола́й Дми́триевич Мордви́нов  (нарăс, 15, 1901, Етĕрне, Хусан кĕперни, Раççей империйĕ — кăрлач, 26 1966, Мускав, СССР) — театрпа кинора вылянă совет актёрĕ, виçĕ хутчен Сталин парнин лауреачĕ (1942, 1949, 1951), СССР халăх артисчĕ (1949).
Кун-çулĕ
Николай Мордвинов 1901 çулхи нарăс, 15 етĕрне купсин çемьинче çуралнă.
Етĕрнери ĕç училищинче пĕлӳ пухнă чухнех халăх театрĕн спектаклĕсенче вылянă. 1925 çулта Ю. А. Завадскин студине (Мускав) вĕренме кĕрет.
1936 çултанпа Ростоври М. Горький ячĕллĕ академи драма театрĕнче, 1940 çултанпа — Мускаври Моссовет ячĕллĕ театрта ĕçлет.
Николай Дмитриевич Мордвинов 1966 çулхи кăрлач, 26 Мускавра ĕмĕрлĕхех куçне хупать. Новодевичье çăвине пытарнă.
Етĕрнере артистăн музей-çурчĕ пур.
Пултарулăх ĕç-пуçĕ
Мордвинов сăнарланă ролĕсенчен чи паллисем Ричард («Ученик дьявола» Шоу), Ваграм («Ваграмова ночь» Л. С. Первомайскин), Соболевский («Простая вещь» Лавреневăн), Петруччо («Укрощение строптивой» Шекспирăн).
1937—1939 çç. А. С. Пушкинăн «Каменный гость» пьесинче Дон Гуан рольне вылянă, Фридрих Шиллерăн «Разбойники» пьесинче Карл Моора сăнарланă.
Мордвинов театрта темпераментлă, паттăрлă-трагедиллĕ сăнарсене: Отелло, Лир («Отелло», «Король Лир» Шекспира), генерал Огнев («Фронт» А. Е. Корнейчук хайлать. Питĕ тарăннăн, пĕр тиркевсĕр Василий Забродин сăнарĕ («Ленинградский проспект», И. В. Шток ). Ялкăш буффонлă-драма манерле вăл камитла Рипафратта кавалер («Трактирщица», Карло Гольдони) рольне сăнарлать.
1935 çултанпа кинопа çыхăнать. 1936—1942 çç. «Последний табор» фильмра Юдко чикан, (1936), «Маскарад» фильмра (1941) Арбенин, «Богдан Хмельницкий» (1941) фильмра Богдан Хмельницкий, «Котовский» фильмра (1943) Котовский тĕп ролĕсене сăнарлать. Çаплах «Парень из нашего города» (1942) фильма хутшăнать.
М. Ю. Лермонтовăн сăввисемпе поэмисене вуласа кăтартнă, унăн поэмисене магнит ленти çине çырнă. Мордвиновăн пысăк ĕçĕ — М. Ю. Лермонтовăн «Маскарад» пьесинчи Арбенин ролĕ. Малтанах ăна Мордвинов кинора (1941) сăнарлать. Н. Д. Мордвиновăн Арбенинĕ — пăлхавçă-паттăр. Çак роле театрта сăнарланăшăн (1952, 1963) актёра Ленин парнине (1965) тивĕçтереççĕ.
Каçăсем
Категори:Чăваш Енре çуралнисем Категори:Пайăр çынсем:Моссовет ячĕллĕ театр Категори:Новодевичье çăвине пытарнисем
Тупнер
Тупнер, — Чăваш Республикин Çĕрпӳ районĕнчи ял.
150-мĕш çулсем
Асăрхавсем
Категори:Вунăçуллăхсем
Тупнер
Кун-çулĕ
1917 çулчен Хусан кĕпернинчи
Каçăсем
Категори:Çĕрпӳ районĕн ялĕсем
Ташчишма
Ташчишма — Пушкăрт Республикин Эльшей районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 8 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452268, ОКАТО кочĕ — 80230816004.
Демографи
Пурăнан халăх динамики:
Каçăсем
Категори:Пушкăртстанăн пурăнан вырăнĕсем Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа Категори:Пушкăртстанăн Эльшей районĕ
Варен-Еган (Вах юппи)
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Хантă-Манси автономи тăрăхĕн юханшывĕсем
Буран (космос карапĕ)
«Буран» — «Энергия — Буран» программипе тунă совет нумай хут вĕçекен транспорт космос карапĕ.
Кун-çулĕ
«Бурана» вăрçă системи евĕр шутласа тунă.
Каçăсем
Категори:Пĕтĕмĕшле автомат режимĕнчи вĕçевсем Категори:«Буран» программи
Рахмул
Рахмул — XVIII ĕмĕрти чăваш паттăрĕ. Вăл Çавалпуç ялĕнче пурăннă.
.bt
.bt, - Бутан патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.
Рахмул
Кун-çулĕ
1773 çулта, хальхи Чăваш Ен çĕрне Урал таврашĕнче пĕтĕм халăха ирĕк паракан патша тупăнни тенине илтсессĕн, Рахмул хăйĕн тата таврари ялĕсенчи хресченсене пăлхава çĕклеме тытăнать.
.bt
Категори:Бутан Категори:Интернет доменĕсем
Аслăял
Аслăял, — Чăваш Республикин Канаш районĕнчи ял.
Каçăсем
Категори:Канаш районĕн ялĕсем
Тĕшмĕш (фильм)
Каçăсем
Категори:Канадă шиклев фильмĕсем Категори:1982 çулхи шиклев фильмĕсем Категори:Тухатмăшсем пирки фильмсем
Маска-Шор (Усы юппи)
Маска-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Уса юханшывăн сылтăм çыранĕпе 360 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора, Юханшыв бассейнĕ  — Уса.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Коми Республикин юханшывĕсем Категори:Ненец АО юханшывĕсем
Раппопорт Ксения Александровна
thumb|250px|right|Ксения Раппопорт Ксе́ния Алекса́ндровна Раппопо́рт (1974 çулхи акан 25-мĕшĕ, Ленинград) — театрпа кино раççей актриси. Раççей тава тивĕçлĕ артисчĕ (2009).
Пайăр пурнăç
Иккĕ хĕре çитĕнтерет. Дарья (1994 çулхи акан 18-мĕшĕнче çур.) — ашшĕ Виктор Тарасов усламçă (1970 çур.), София (2011 çулхи кăрлач уйăхĕ) — ашшĕ Юрией Колокольников актёр.
Асăрхавсем
Категори:«Ылтăн софит» парни лауреачĕсем Категори:«Вольпи кубокĕ» парни лауреачĕсем
Гузерипль (Шурă юппи)
Гузерипль (Шурă юппи) — Раççей территоринчи юханшыв. Адыгей республикин Майкоп районĕ территорипе юхать. Шурă юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.
Шыв реестрĕн хыпарĕсем
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Шурă. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ—Кубань.
Шыв ресурсĕсен федераци агентстви хатĕрленĕ РФ территорин шыв хуçалăх районĕсен геоинформаци системин хыпарĕпе :
Каçăсем
Категори:Адыгей юханшывĕсем Категори:Кубань бассейн округĕн юханшывĕсем
160-мĕш çулсем
Асăрхавсем
Категори:Вунăçуллăхсем
.bv
.bv, - Буве утравĕн тĕп интернет доменĕ.
Категори:Буве утравĕ Категори:Интернет доменĕсем
Рубикон урлă каç
Рубикон урлă каç — çунатлă сăмах каларăшĕ, каялла каçайми ĕç тăвассине, шутласа хунă çирĕп хăтлану.
Генезис
Плутарх, Светоний тата авалхи урăх çыравçăсем Юлий Цезарь Рубикон — юханшыв урлă каçни пирки хайлавсенчен пулса тухнă. Рубикон Умбрипе Цизальп Галли чиккинчи юханшыв. пир.эрăч. 49, рим сеначĕ чарнине пăханмасăр, Юлий Цезарь хăйĕн легионĕсемпе, «Шăпа тухнă!» кăшкăрса Рубикон урлă каçнă. Çак сенатпа Юлией Цезарь хушшинче вăрçăна тапратать. Цезарь Рима çĕнтерсе илет. Турă ĕлкиллĕ Юлий «шăпа тухнă» сăмахсене Юлий латинла каланă, Плутарх шухăшĕпе — грекла, Менандр ак:митĕнчи евĕр «Шăпа тухтăр» тенĕ. Историри Цезарĕн сăмах каларăшне тăтăшах латин чĕлхипе çапла асăнаççĕ:
Асăннă тĕсевĕсем
Да, кузина, вы будете считать потерянною всякую минуту, прожитую, как вы жили и как вы живёте теперь… Потом, когда преодолеете предков, тётушек, перейдёте Рубикон,— тогда начнётся жизнь…
Каçăсем
Категори:Çунатлă сăмах каларăшсем Категори:Метафорăсем
Эттингер Роберт
Роберт Честер Вильсон Эттингер (Robert Chester Wilson Ettinger 4.12.1918, Детройт, Мичиган штачĕ — 23.7.2011, Атлантик-сити, Нью-Джерси штачĕ, АПШ) — американ ăсчахĕ, крионикăна никĕслекенĕ. 1962 çулта «Вилĕмсĕрлĕх перспективисем» кĕнеке çырнипе чапа тухнă. 1976 çулта Крионика институтне йĕркеленĕ.