cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
801
801 / DCCCI
799 « 800 « 801 » 802 » 803
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
11 gòdnika
11 gòdnika je 345. (346.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 20 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
9 gòdnika
9 gòdnika je 343. (344.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 22 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
1930
1930 / MCMXXX
1928 « 1929 « 1930 » 1931 » 1932
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
30 maja
Ùmarlë
#30
809
809 / DCCCIX
8 gòdnika
8 gòdnika je 342. (343.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 23 dniów.
809
807 « 808 « 809 » 810 » 811
Industrëjô
Industrëjô je ôrt ekònomiczny produkcëji chtëren zajimô sã wëtwòrzewanim wôrów ë chtëren wëmôgô inwesticëji zacht kapitału nigle mòże bëc zwënégòwóny jaczi le zwësk. Industrëjô sta sã kluczowim sektorã produkcëji w Eùropie ë Nordowi Americe òbczôs industrëjny rewòlucëji.
809
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
816
816 / DCCCXVI
803
803 / DCCCIII
21 maja
Ùmarlë
#21
811
811 / DCCCXI
807
807 / DCCCVII
10 gòdnika
10 gòdnika je 344. (345.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 21 dniów.
805
805 / DCCCV
816
814 « 815 « 816 » 817 » 818
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
808
808 / DCCCVIII
8 gòdnika
Swiãta ë ùroczëznë
Ùroczëzna katolëcczégo kòscoła:
810
810 / DCCCX
808
806 « 807 « 808 » 809 » 810
810
808 « 809 « 810 » 811 » 812
23 stëcznika
Przësłowié
#23
812
812 / DCCCXII
10 gòdnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
8 gòdnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
24 maja
Ùmarlë
#24
805
803 « 804 « 805 » 806 » 807
Pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi
jãzëczi - jedno z trzëch karnów słowiańsczich jãzëków (króm zôpôdno- ë pòrénkòwòsłowiańsczich jãzëków). Gôdô nim kòl 28 mln lëdzy przédnëm môlu w Balkanach.
814
814 / DCCCXIV
Słowôrz Wikipediji
Wiktionary - Słowôrz Wikipediji to ùdba chtërnô je z Wikipediji wëszłô, mô òna za zgrôw ùsadzenié wòlnoprzëstãpnegò jakno ë fùlwôrtnégò wielejãzëkòwégò słowôrza.
812
810 « 811 « 812 » 813 » 814
Słowôrz Wikipediji
Anielskô wersëjô òsta zrëszónô 12 gòdnika 2002 rokù.
1938
1938 / MCMXXXVIII
Słowôrz Wikipediji
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Wikimedia
1938
1936 « 1937 « 1938 » 1939 » 1940
807
805 « 806 « 807 » 808 » 809
806
806 / DCCCVI
803
801 « 802 « 803 » 804 » 805
Goleniów
thumb|100px|right|Herb gardu Goleniów (w zdrojach: Golinog 1220, Golenoge 1248, Gollenog 1268, Gollenog 1286, Golnow 1255, Gollnow, miem. Gollnow; mòżebné òdtwòrzóné kaszëbsczé pòzwë: Gòlnowò, Gòłonóg) – gard w zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie, w goleniowsczim krézu, nad rzéką Jiną.
805
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
Hardcore punk
Hardcore punk (abò: Hardcore-punk czë prosto Hardcore) pòwstôł je na zôczątkù 80-tich lat w Nordowi Americe, òsoblewie w Los Angeles ë w Waszingtónie, ale téż w Nowim Yorkù, Vankùverze, Bòstónie ë jinszich gardach. W 1981 rokù wëchôdô téż albùm Hardcore '81 karna D.O.A. a mùzycë brëkùją tegò miona dlô òpisënkù jich mùzycznégò sztélu. Harcore bëł procëmstôwieniém sã corôz to barżi kòmercjalëzującemù sã punk rockòwi. Mùzyka hardcòrowô stała sã barżi òstrô ë flink jakno klasyczny punk pòdsztrichiwôjąc jesz barżi procëmkòmercyjné nastawienié. Klatë jakno ë òbleczenk nie bëłë ju tak farwne ë wôżné, a wiele karnów stało sã politiczno angażowónëch. W hardcorze jidze ò bënowé nastawienié, mòralnotã ë pòliticzné angażowanié.
1931
1931 / MCMXXXI
29 maja
Ùmarlë
#29
13 gòdnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
804
804 / DCCCIV
Mionowi dzéń
Mionowi dzéń (téż jimieninë) to zwëk swiãtecznégò òbchôdzeniô (czasã grzimnégò) dnia swiãtégò (swiãti) abò bògòsławionégò (bògòsławioni) z katolëcczégò kalãdôrza abò jinszégò dnia, zwëkòwò przëpiãtégò do tegò miona. Nen zwëk je òsoblëwie widzały w Pòlsce (nieznóny chùdzy na Górnym Szląskù czë na Kaszëbach), ale téż je w katolëcczich òbéndach np. w Bawarji. Mionowi dzéń je òbchôdzony téż w Grecji, Szwecji, Madżarsczi a czédës w Rusczi. w Szwecji òficjalną lëstã jimienin wëdôwô Królewskô Szwedzkô Akademijô Ùczbów. Zwëkòwò mionowi dzéń je sparłãczeny z żeczbama szczescégò czë gratulacëjama a téż z przëpòdôwanim roczëznikòwëch dôrënkòw.
806
804 « 805 « 806 » 807 » 808
18 gòdnika
18 gòdnika je 352. (353.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 13 dniów.
808
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
18 gòdnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
817
817 / DCCCXVII
15 gòdnika
15 gòdnika je 349. (350.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 16 dniów.
Industrëjô
Nôwôżniészé wietwie industrëji
!
Pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi
[[Image:Dialectos de las lenguas eslavas meridionales.PNG|mini|right|350px|Pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi:
Mionowi dzéń
Kategòrëjô:Kalãdarium
22 maja
Ùmarlë
#22
17 gòdnika
17 gòdnika je 351. (352.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 14 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
804
802 « 803 « 804 » 805 » 806
Suicidal Tendencies
Suicidal Tendencies je pôłniowò kalifòrnijsczi hardcore punkrockwòwé karno. Jich mùzyka je, òkòma punka, pòd cëskã hardcoru, metalu ë funk. Karno òstało założoné w 1982 rokù w Venice Beach w mieszkaniowi zrzesznicë, grało wprzód blós na przëjącach ë w malińczich klubach ë halach. Debiutancczi albùm Suicidal Tendencies wëdôle w 1983, równak pòpùlôrnotã dôł jima dopiérze wëszły w 1987 Join The Army, dzãka niemù nalôzle sã westrzód 100 nôlepszich karnów cządnika Billboard. W tim samym czasu miele zakôz wëstąpów w całi Kalifòrnijë ë bële przez swòje pòliticzne tekstë pòd òbzórką FBI. Na zôczątkù lat 90-tych jidą w trasã z taczima karnama jak Metallica czë Guns'n'Roses, co zwiksziło jich pòpùlôrnotã równak nie ùchroniło karno òd rowziązaniégò w 1994. Jedną z przëczën bëła chãc òderwaniégò sã òd wëdowizne Sony sparłączonô z chãcą wzica całi robòtë nad platama z swòje rãce.
806
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
1933
1933 / MCMXXXIII
Suicidal Tendencies
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Punkòwé karna
802
802 / DCCCII
Hardcore punk
Kategòrëjô:Punk
23 maja
Ùmarlë
#23
Gregòriańsczi kalãdôrz
Kategòrëjô:Kalãdôrze
27 maja
Ùmarlë
#27
817
815 « 816 « 817 » 818 » 819
1934
1934 / MCMXXXIV
1937
1937 / MCMXXXVII
1935 « 1936 « 1937 » 1938 » 1939
Japòńskô
Japòńskô (日本 – Nihon abò Nippon; 日本国 – Nihon-koku abò Nippon-koku) je państwò w Westrzédni Azëji, w òstrowinie Japòńsczich Òstrowòw, z chtërnëch nôwiksze są: Honshū, Hokkaidō, Kyūshū ë Shikoku. Z miészich òstrowów nót je wëmienic téż Okinawã.
Miona Japòńsczi
Słowò Japòńskô pisane znakama kanji (日本) mô dwa òdczëtania: Nihon (にほん) ë Nippon (にっぽん). Pierszé je brëkòwany w codniowim jãzëkù, drëdżé - w òficjalnëch stojiznach. Znaczi ne dolmaczë sã jakno: Kraj Wschodzącégò Słuńca (日 – słuńce; 本 – kòrzéń; pòchòdzenié). Òpisënk nen pòchòdzy z Chin ë tika sã geògrafnégò pòłożeniô Japòńsczi wedle kòntinentowi Azëji: Chińczikom zda sã, że słuńce co dzéń przëchòdzi z Japòńsczich Òstrowów. Przédnym mionem Japònsczi, jesz przed łaczbą z Chinami, nadaną òb môlowé lëdztwò bëło Yamato (大和). W Chinach zemie te w cządze Trzëch Królestw zwóne bëłë Wa (倭). Przed 1946 r. òficjalnym mionã Japòńsczi bëło Dai Nippon Teikoku (大日本帝国 – Czezerstwò Wiôldżi Japòńsczi). Miono ne je zwëczajno ùżiwôny na òpisënk japòńsczégò państwa w cządze òd Òdnowinë Meiji (明治維新, Meiji-ishin) do kùńca wòjnë na Pacyfikù, ale òficjalnô miona negò brëkòwac zaczële w 1936 r. Òd 1946 òficjalnym japòńsczim mionã kraju je Nippon-koku abò Nihon-koku (日本国), co dosłownié òznôczô Japòńsczé Państwò (国 – kraj, państwò).
804
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
802
800 « 801 « 802 » 803 » 804
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
12 gòdnika
12 gòdnika je 346. (347.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 19 dniów.
1938
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
803
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
813
813 / DCCCXIII
16 gòdnika
16 gòdnika je 350. (351.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 15 dniów.
20 maja
Ùmarlë
#20
807
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
Pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi
]]
817
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
Boňkov
Boňkov je wies w Czesczi Repùblice. Mô kòl 60 mieszkańców.
1937
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
14 gòdnika
14 gòdnika je 348. (349.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 17 dniów.
Japòńskô
Miona Japòńsczi
W eùropejsczich jãzëkach miono Japòńskô zjôwiô sã dzãka wanożnikòwi Marco Polo, chtëren zapisał wëmòwã mandarińsczégò òpisënkù tich zem: Ciapangu. Równak dzysdniowe miono Japòńsczi je mést z kantońsczégò Jatbun. W malajsczim jãzëkù nen kantońsczi òpisënk przëbrôł sztôłt Japang ë tak òstał zaimpòrtowóny do Eùropë òb pòrtugalsczich kùpców. W 1577 r. piérszi rôz napisano ne słowo jakno Giapan.
1934
1932 « 1933 « 1934 » 1935 » 1936
815
815 / DCCCXV
1933
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
Pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi
Régòwanié pôłniowosłowiańsczich jãzëków:
1931
1929 « 1930 « 1931 » 1932 » 1933
Pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi
Pôłniowòsłowiańsczé
1935
1935 / MCMXXXV
Drew Barrymore
thumb|Drew Barrymore (2014) Drew Blyth Barrymore, (ùr. 22 gromicznika 1975) je amerikańską teatrownicą.
Barrymore, Drew
Goleniów
Lëdztwò gardu: 22.500 (2003) Wiéchrzëzna gardu: 12 km2
1939
1939 / MCMXXXIX
Ansel Adams
thumb|right|300px|The Tetons - Snake River, òdjimk Ansela Adamsa z [[1942 rokù]] Ansel Easton Adams (* 20 gromicznika 1902, † 22 łżëkwiata 1984) béł amerikańsczi òdjimnik zrzeszony z San Francisco. Słôwã dobéł przede wszëtczim dzãka czôrno-biôłim òdjimkóm nôrodnëch parków, robionëch na òbsztelënk amerikańsczégò rządu. Béł baro zaangażowóny w òchronã rodë, ë témù zgrôwù mia téż służëc jegò fòtograficznô twòrzba.
1932
1932 / MCMXXXII
16 gòdnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
Ubuntu Linux
thumb|300px|Kaszëbsczi Ubuntu 11.04 200px|right thumb|right|Wëbiérk kaszëbsczi klawiaturë w Ubuntu 7.04 Ubuntu Linux to fùlwôrtnô distribùcëjô òperacjowi systemë Linux, namienionô òsoblëwié dlô domôcegò ë biurowégò brëkùnkù. Ji spòdlém jë znónô ze sztabilnotë distribùcëjô Debian, a spònsorowónô je òna bez frimã Canonical Ltd.
14 gòdnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
815
813 « 814 « 815 » 816 » 817
813
811 « 812 « 813 » 814 » 815
815
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
813
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
812
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
1935
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
810
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
1932
1930 « 1931 « 1932 » 1933 » 1934
Goleniów
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò
1932
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
31 maja
Ùmarlë
#31
28 maja
Ùmarlë
#28
12 gòdnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
Lëtwa
Lëtwa (téż Lëtewskô) – państwò w nordowòwestrzédny Eùropie. Stolëcą i nôwikszim gardã je Wilno. Òd nordë grańczi z Łotwą, òd pôłniowégò pòrénkù z Biôłorusą, òd pôłniowégò zôpadu z Pòlską i kaliningradzczim òbwodã (eksklawa Rusje). Mô przistãp do Bôłtëcczégò Mòrza i brzegòwą liniã ò długòscë kòl 99 km. Òd 2004 nôleżi do NATO i Eùropejsczi Ùnie.
Japòńskô
Pòlitika
Japòńskô je kònstitucjową mònarszëją. Nôwëższim òrganã ùstôwcowi władzë je dwajizbòwi parlament (国会 – Kokkai, dokładno: Nôrodni Zgromadzenié), w chtërnym je Ùstôw Reprezentantów (衆議院 – Shūgi-in, niszi ùstôw) ë Ùstôw Rôdców (参議院 – Sangi-in, wëższi ùstôw). W niższim ùstôwie je 480 lëdzy, a jich kadencëjô déruje 4 lata, a w wëższim 242 lëdzy welowónych na 6 lat. Welacëje są òglowe ë krëjamne.
26 maja
Ùmarlë
#26
Boňkov
Kategòrëjô:Czeskô Repùblika
818
818 / DCCCXVIII
Lëtwa
Pòłożenié
thumb|Kôrta Lëtwë Leżi w nordowòwestrzédny Eùropie, na pòrénkòwim ùbrzegù Bôłtëcczégò Mòrza.
Zôpadnô Pòmòrskô
thumb|280px|Pòmòrsczé państwò òbjimającé wikszi dzél Zôpadni Pòmòrsczi, XVII stolaté Zôpadnô Pòmòrskô, Wieczórnô Pòmòrsko abò Zôchòdnô Pòmòrsko je historëczny krôj midzë rzékama Lebą a Reknicą, ze stolëcą w Sztetënie. We wczasnym strzédnowiekù zamieszkónô bëła przez Pòłabianów pò zôpadny starnie rzéczi Òdrë, a pò pòrénkòwi starnie przez Pòmòrzanów. Na zôpadze grańczi Zôpadnô Pòmòrsko z Meklenbùrską, na pôłniowim zôpadze z Brambòrską, na pôłni z Lubùską ë Wiôlgòpòlską, na pôłniowim pòrénku z Krajną ë na pòrénku z Pòrénkòwą Pòmòrską.
9 czerwińca
Ùmarlë
Kategòrëjô:Czerwińc
Ansel Adams
W młodoscë Ansel Adams zajimôł sã téż profesjonalno mùzyką jakno kòncertowi klawirnik. Nie dôwało mù to równak dosc satisfakcëji ë w latach 1920-tëch miôł pòrzuconé mùzyczną karierã dlô ùprawianiégò fòtografiji. Dejade mùzycznô ùszłota Adamsa mia gwësny cësk na jegò rozmienié fòtografiji, np. czãsto przërównëwôł negatiw do mùzyczny partiturë, a kùńcowi òdcësk do kònkretny interpretacëji mùzycznégò dokôzu.
819
819 / DCCCXIX
Ansel Adams
Ansel Adams napisôł czile ksążków ò fòtografiji, w tim ùczbòwników dlô zaawansowónëch òdjimników. Mô òprôcowóné tzw. conową systemã, technikã dôwającą òdjimnikóm wikszą kòntrolã nad kùńcowim fòtograficznym òdcëskã. Nimò, że jakno òdjimnik béł samòùcznikã, Adams dobéł tak wiôlgą wiedzbã ò techniczny starnie fòtografiji, że stał sã achtnionym kònsultantã fòtograficznëch kòncernów.
1931
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
1 maja
Ùmarlë
#01
Ubuntu Linux
Słowò ubuntu pòchôdô z jãzëków pôłniowò-afrikóńsczich plemión Zulu ë Xhosa ë òznôczô człowieczestwò dlô wszëtczich. Przédnym zgrôwã ti distribùcëji je dôwanié brëkòwniką fùlwôrtny ë òtemkłi systemë, jakô je prostô w òbsłëdze ë równoczasno téż sztabilnô ë mòdernô.
820
820 / DCCCXX
1939
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
Gromicznik
Gromicznik je drëdżi miesąc roku w gregorijansczim kalãdôrzu. Mô 28 abò 29 dniów. Jinszé kaszëbsczé miona: wtóran, luti.
20 gòdnika
20 gòdnika je 354. (355.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 11 dniów.
21 gòdnika
21 gòdnika je 355. (356.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 10 dniów.
Ubuntu Linux
Ubuntu wëchôdô w regùlarnëch rozstãpach, mòżlëwié co 6 ksãżëców. Wersëjô Ubuntu 7.04 "Feisty Fawn" ùkôza sã we łżekawiace 2007 rokù, zamëkô òna ju w se mòżnotą wëbierkù kaszëbsczégò ùstôwù klawiaturë. Kaszëbsczi jãzëk przistãpny je w dzélu òd wersëji 8.04. Numrë wersëjów òznôczają rok ë ksãżëc w jaczim mô sã nôslédnô ùkôzac ë tak n.p. 7.04 òznôczô tëli, że to wersëjô jakô sã pòkôza w 2007 rokù we łżekwiôce (04).
820
818 « 819 « 820 » 821 » 822
21 gòdnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
Ubuntu Linux
To dô cziles wariantów ti distribùcëji, jinszëch w brëkùnkù sztandardowégò dlô se graficznégò òkrãżégò, czë paczétów soft-wôrë, jak n.p. Kubuntu, Xubuntu czë Edubuntu. Są òne równak ze sobą kòmpatibilné ë je mòżno generalno w kòżdi wersëji brëkòwac kòżdegò graficznegò òkrążą czë soft-wôrë.
820
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
Ubuntu Linux
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Wòlnô soft-wôra Kategòrëjô:Linuksowé distribùcëje
Ansel Adams
Ksążczi, albùmë
Ùczbòwniczi dlô zaawansowónëch òdjimników
22 gòdnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
Ansel Adams
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Òdjimnicë Kategòrëjô:Mùzycë
20 gòdnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
Gromicznik
*
814
812 « 813 « 814 » 815 » 816
823
823 / DCCCXXIII
1934
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
Quintanilla de Onsoña
Quintanilla de Onsoña je wsą ë gminą w Szpańsczi. Lëdztwò wsë: 211 mieszkańców (2005).
818
816 « 817 « 818 » 819 » 820
826
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
818
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
Dead Kennedys
Historëjô
The Dead Kennedys pòwstało w czerwińcu 1978 rokù. Zakłôdôrzama bële w tim czasu Jello Biafra (spiéw), East Bay Ray (gitara), Klaus Flouride (basowô gitara) ë Bruce Schlesinger Ted (perkùsëjô). Karno wëstąpiwało wprzód blós le w San Francisco ë wëdało w czerwińcu 1979, w Alternative Tentacles,  pierszi singel  California Über Alles. Pò tim przëszed czas na tourne pò òstowim ùbrzégù USA, jacze òżëwiło baro ji pùnkową spòlëznã.
823
821 « 822 « 823 » 824 » 825
Skate punk
Doszłi do tégò miona je przez wiôlgą pòpularnotã ti mùzyczi w skaterowsczi scenié. Nôbarżi znônym karnã jaczé grô skate punka je Suicidal Tendencies - zdobëlë pòpùlarnotã wëdónym w 1983 rokù albùmie z tim chùtczim punkã.
Lëtwa
Brzegòwô liniô
99 km (przistãp do Bôłtëcczégò Mòrza)
819
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
827
827 / DCCCXXVII
4 maja
Ùmarlë
#04
Dead Kennedys
Historëjô
W 1985 wëchôdô LP Frankenchrist jakô òsta òsądzonô ò demòralizacëjô młodzëzne - bëło to sparłączoné z òbrôzkã szwajcarczégò kùństôrza H.R. Gigera na jaczim bëło widzéc m.jin. pénisa. Domôgano sã 2000 dolarów ë rok sôdze sztrafë dlô kôżdegò nôlëżnika karna, do czégò równak nié bëłó doszłi.
Lëtwa
Klimat
Klimat przechódny midzë mòrsczim i kòntinentalnym. Strzédnô cepłota òb zëmã sygô minus 4,9 °С, òb lato – 17 °С. Wielëna òpadënków sygô 748 mm òb rok.
Ùsztôłcenié terenu
thumb|Fizyczno kôrta Lëtwë Pòwiérzchniã państwa zajimają równiznë ze szlachama dôwnégò zlodowaceniô. Pò kraju rozsónëch je wiele môłëch jezór.
827
825 « 826 « 827 » 828 » 829
5 maja
Ùmarlë
#05
827
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
Skate punk
Jinszima znônëma karnama tegò sztélu sã: Bad Religion, Pennywise, NOFX, The Vandals, Lagwagon, SNFU, MxPx, The Offspring, Millencolin czë Guttermouth, chòc trza pamiãtac ò tim, że Bad Religion jakno ë Pennywise barżi do hardcorowégò zôrtu przënôlëżą.
824
824 / DCCCXXIV
Lëtwa
Etniczné karna
Lëtwini 84.1%, Pòlôsze, 6.6%, Ruskòwie 5.8%, Biôłorusënowie 1.2% (wôrtoscë szacowóné na 2011)
814
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
Zôpadnô Pòmòrskô
Do 1637 rokù Zôpadnô Pòmòrskô bëła samòstójnym państwã rządzonym przez dinastëjã Grifitów. Dôwnô prëskô prowincëjô Pòmrë òbjimałô bezlëcha całą Zôpadną Pòmòrską. Aktualno zemie Zôpadni Pòmòrsczi pòdzéloné są midzë nôslédné administracëjné jednostczi:
823
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
824
822 « 823 « 824 » 825 » 826
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
Zôpadnô Pòmòrskô
W Pòlsczi Repùblice:
W Miemiecczi Federacëjny Repùblice:
Òbaczë téż:
thumb|right|180px|Herb Zôpadny Pòmòrsczi
Kategòrëjô:Pòmòrskô
23 gòdnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
Skate punk
Platowi wëdowizne z skate punka to m.jin. Epitaph Records czë téż Fat Wreck Chords.
821
821 / DCCCXXI
Skate punk
Kategòrëjô:Punk
821
819 « 820 « 821 » 822 » 823
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
24 gòdnika
24 gòdnika je 358. (359.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 7 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
Lëtwa
Jãzëczi
lëtewsczi (òficjalny) 82%, rusczi 8%, pòlsczi 5.6% (wôrtoscë szacowóné na 2011)
6 maja
Ùmarlë
#06
Lëtwa
Ùrbanizacjô
thumb|Widoczi z Wilna
Pòliticzny system
Òbrôzk:Tautiška giesme instrumental.oga
Rozmajitoscë
Òd 15 do 17 maja 2013 rokù òdbiwało sã zéńdzenié parlameńtarzistów Delegacji Karna Sejmù Repùbliczi Litwë ds. Midzëparlameńtarnëch Kòntaktów z Rzeczpòspòlitą Pòlską i Litewskò-Pòlsczégò Parlameńtarnégò Karna Sejmù RP, òni chcele wiedzec ò ùczbie kaszëbsczégò jãzëka i dwajãzëkòwòsce na Kaszëbach.
Bùtnowé lënczi
*
Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa
Dead Kennedys
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô: Punkòwé karna
828
828 / DCCCXXVIII
826 « 827 « 828 » 829 » 830
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
3 maja
Wëdarzenia
thumb|200px|Kònstitucjô 3-égò Maja
Ùmarlë
#03
7 maja
Ùmarlë
#07
825
825 / DCCCXXV
823 « 824 « 825 » 826 » 827
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
900
900 / CM – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 900 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 900. rok pierszégò tësąclecégò, 100. rok IX stolatégò, 10. rok 10-égò dzesãcolecô IX stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 898 « 899 « 900 » 901 » 902
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
MxPx
MxPx (Magnified Plaid) je punk rockòwé karno z Bremerton, kòl Waszingtónu w Nordowi Americe. Pòwstało òno w 1992 rokù w z jinicjatiwë Mike'a Herrera (spiôw/basowô gitara), Toma Wisniewsczégò (gitara) ë Andy'égò Husted'a (perkùsëjô).
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Punkòwé karna
25 gòdnika
25 gòdnika je 359. (360.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 6 dniów.
Swiãta ë ùroczëznë
Swiãto katolëcczégo kòscoła:
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
9 maja
Ùmarlë
#09
8 maja
Ùmarlë
#08
10 czerwińca
Ùmarlë
Kategòrëjô:Czerwińc
Gòdnik
*
830
830 / DCCCXXX
828 « 829 « 830 » 831 » 832
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
10 maja
Ùmarlë
#10
822
822 / DCCCXXII
820 « 821 « 822 » 823 » 824
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
829
829 / DCCCXXIX
831
829 « 830 « 831 » 832 » 833
829
827 « 828 « 829 » 830 » 831
831
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
829
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
Blink-182
images|150px|right blink-182 (Blink) je punk rockòwé karno z San Diego w Kalifòrnijë. Pòwstało òno w 1992 rokù w San Diego z jinicjatiwë Marka Hoppus'a (spiôw/basowô gitara)Toma DeLonge'a (spiôw/gitara), ë Scotta Raynor'a (perkùsëjô).
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Punkòwé karna
GNU Free Documentation License
Licencëjô GNU FDL (Free Documentation License) je licencëją kategorëji copyleft dlô dokumentów wolny dokùmentacëji (nie np. soft-wôra). Całosc materiałów Wikipediji ë Nupediji je objãtô ną licencëjã.
Òbaczë téż:
834
834 / DCCCXXXIV
832 « 833 « 834 » 835 » 836
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
Wikipedijô
Bùtnowé lënczi:
Kategòrëjô:Wikimedia
Geògrafijô
Dzéle geògrafiji
Kategòrëjô:Nôtërné ùczbë *
832
832 / DCCCXXXII
830 « 831 « 832 » 833 » 834
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
11 maja
Ùmarlë
#11
901
901 / CMI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 901 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 901. rok pierszégò tësąclecégò, 1. rok X stolatégò, 1. rok 1-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 899 « 900 « 901 » 902 » 903
Kategòrëjô:X stolat%C3%A9
11 czerwińca
Ùmarlë
Kategòrëjô:Czerwińc
833
833 / DCCCXXXIII
831 « 832 « 833 » 834 » 835
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
12 maja
Ùmarlë
#12
13 maja
Ùmarlë
#13
Gduńsczi kréz
Bùtnowé lënczi
!
835
835 / DCCCXXXV
833 « 834 « 835 » 836 » 837
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
Pòmrë
Pòmrë (miem. Pommern) bëłë prowincëją prësczégò państwa. Òbjimałë wikszi dzél Zôpadny Pòmòrsczi ze stolëcą w Sztetënie ë jistniałë w latach 1815-1945. Miono mieszkańców prowincëji Pòmrë je Pòmrowie.
Kategòrëjô: Pòmòrskô
836
836 / DCCCXXXVI
834 « 835 « 836 » 837 » 838
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
27 gòdnika
27 gòdnika je 361. (362.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 4 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
14 maja
Ùmarlë
#14
26 gòdnika
26 gòdnika je 360. (361.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 5 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
Gdiniô
Je nôwikszim gardã pòlsczim, jaczi nie je stolëcą wòjewództwa. thumb|250px|Swiãtojańskô thumb|250px|Fòntana,Kòscuszkòwsczi plac thumb|[[Sea Towers – drëdżi nôwëższi chmùrnik w nordòwi Pòlsczi]]
Pòłożenié
Geògrafné kòòrdinatë: szérzô - 54°32' N, dôłgòta - 18°32' E.
Òd 1999-gò rokù Gdiniô mô sztatus gardu na prawach krézu w Pòmòrsczim wòjewództwie.
Słôwny lëdze sparłãczëne z gardã
thumb|250px|[[Antón Ôbram, Kaszëbsczi Plac]] thumb|250px|Krziże pò [[gòdnikù 1970]]
Partnersczé gardë
Gdiniô je partnersczim gardã
Glagolica
Glagolica - sztëczny słowiańsczi jãzëk, jegò ùjimniãce òpierô sã na rozwicém ë dopasowanim protosłowiańsczégò jãzëka, tak bë mógł òn sprôwiac rolã dzysdniowégò ë pòchwôtnegò jãzëka dlô wszëtczich Słowionów.
Òbaczë téż
Kategòrëjô:Sztëczné jãzëczi
837
837 / DCCCXXXVII
835 « 836 « 837 » 838 » 839
Mežduslavjanski jezik
Próbka tekstu
''V meždunarodnich jezikach dlužno stvorit taki cennosti, ktori budu značit veliki prinos v oblasti nauk, izučenia jezikov, techniki, umenij itd. Jasno, če znanie jezika ne jest cel usilia ludi, če znanie jezika jest v praktike toliko posredek, da bi čitatel mog poznat taki dela i soderžanie del, ktori važni dle jego raboti...''
837
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
Mežduslavjanski jezik
Òbaczë téż
Kategòrëjô:Sztëczné jãzëczi
Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë
thumb|Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë (kòl [[Bôłtu - czerwiono pòmalowòné)]] Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë (miem. Mecklenburg-Vorpommern) - to je związkòwim krôjã w północno-pòrénkòwim dzélu Miemiecczi Federacëjny Repùbliczi. Òbjimô Meczelbòrską (Mecklenburg), wikszi dzél tzw. Przednëch Pòmrów (Vorpommern), a téż skrôwk Brambòrsczi.
*
1409
1409 / MCDIX – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Proslava
Proslava je sztëcznym ë ùprosconym słowiańsczim jãzëkã ùsadzonym w òprzënk ò cerkwiowòsłowiańsczi jãzëk.
Kategòrëjô:Sztëczné jãzëczi
1409
Je to 1409 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 409. rok drëdżégò tësąclecô, 9. rok XV stolatégò, 9. rok 1-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
28 gòdnika
28 gòdnika je 362. (363.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 3 dni.
1409
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1407 « 1408 « 1409 » 1410 » 1411
28 gòdnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
1409
Ùmarlë
Kategòrëjô:XV stolat%C3%A9
12 czerwińca
Swiãta ë ùroczëznë
Mieczësława, Narcyz, Placyd, Władisłôw, Władisława, Włodzmiérz
Ùmarlë
Kategòrëjô:Czerwińc
13 czerwińca
Ùmarlë
Kategòrëjô:Czerwińc
16 maja
Ùmarlë
#16
1410
1410 / MCDX – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na strzodã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1410 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 410. rok drëdżégò tësąclecô, 10. rok XV stolatégò, 10. rok 1-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1408 « 1409 « 1410 » 1411 » 1412
Kategòrëjô:XV stolat%C3%A9
Norda (starna ùjednoznacznieniô)
Norda mòże òznaczac:
29 gòdnika
29 gòdnika je 363. (364.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 2 dni.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
1408
1408 / MCDVIII – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na niedzelã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1408 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 408. rok drëdżégò tësąclecô, 8. rok XV stolatégò, 8. rok 1-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1406 « 1407 « 1408 » 1409 » 1410
Kategòrëjô:XV stolat%C3%A9
838
838 / DCCCXXXVIII
836 « 837 « 838 » 839 » 840
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
Złoty
Złoty (zł, aktualny kòd ISO 4217 PLN; ) — dërżeniowô jednota dëtkòwô w Pòlsce, dzeli sã na 100 groszy. Je wprowôdzoné do òbrotu w 1924 rokù w wëszłoscë dëtkòwi reformë zrobiony przez ministra finansów Władysława Grabsczégò. Òn zastãpił òdwôrtnioną pòlską markã dostaną w spòsobie pò miemiecczim państwie. Nowé dëtczi bëłë spiarté na paritece (równowôrtnoce) złota, wôrtosc 1 złotégò ùstanowiono na równowôrtnotã 0,1687 grama złota. Noczôsny złoty bëł tedë wôrt kòl òsme dzysdniowich.
Westrzód bédowanëch mion nowich pòlsczich dëtków II Repùbliczi Pòlsczi nôwikszą zwëskał "lech", "pol" ë "złoty". W kùńcu wëbrano miono "złoty", chtërne tikało sã historëczniégò miona jednotë dëtkòwi Pòlsczégò Królestwa. Złotym nazywalë W XIV ë XV s. złote zagrańczne dukatë z òbrotã w Pòlsce, chtërne nôprzód òbrechòwane bëłë na 14 groszy. Ùchwôlą sejmù z 1496 rokù ùstanowiono kùrs złotégò na 30 groszy. Z czasã nen kùrs, przez òbzéranié sã na paritet prize złota ë strzébra, zjinaczëł sã. Tedë ùstanowiono òpisënk òbrechùnkòwi jednotë równy 30 groszy (gr) jakno pòlsczi złoty (złp.), zwóny téż florenã (fl). Złoty dukat dostôł miono czerwiony złoty. W XVII s. 1 czerwiony złoty béł wôrt 4-6 złp. Przë dëtkòwi refòrmie króla Stanisława Aùgùsta złoty stôł sã dërżéniową jednotą ò kùrsie 1 złp. = 30 gr. Na propòrcëjô bëłô takô przez cząd Warszawsczégò Ksyżestwa ë Pòlsczégò Królestwa. Warszawskô dëtkòwniô biła złotowe dëtczi do 1841 r.
Przez òbzéranié sã na hiperinflacëje w pół lat 90. XX w. zdzejano denominacëji złotégò "ò sztërë zera" w propòrcëji 10 000 PLZ = 1 PLN. Tedë téż dëtczi të dostałë nowi kòd ISO 4217.
Pòlsczé nominałë
Kategòrëjô:Pòlskô
Jastrë
thumb|[[Prawòsławié|Prawòsławnô jastrowô ikona „Zestąpienié do piekłów”]] thumb thumb|Farwné jaja
1941
1941 / MCMXLI
Jastrë
Rozmajitoscë
Niedzela przed Jastrama to Palmòwô Niedzela. Tegò dnia swiãcy sã palmë. Stronama stôrim zwëka gbùr jidze do sąsada i letkò bije rózgã i gôdô: Wierzba bije, jô nie bijã.
1941
1939 « 1940 « 1941 » 1942 » 1943
Jastrë
Rozmajitoscë
Jastrë zaczinają sã òd Wiôldżégò Czwiôrtkù, czedë w kòscele nie ùżiwô sã zwònów. Wiôldżi Czwiôrtk dlô Kaszëbów je nôlepszim czasã do sadzeniô roscënów i seniô.
1941
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
Jastrë
Rozmajitoscë
We Wiôldżi Piãtk, jinaczi Płaczëbóg, doma robi sã pòrządczi. Dlô Kaszëbów to scësniony pòst, tak mòże jesc sëchi chléb i sëchi bùlwë.
W Wiôlgą Sobotã w kòscele swiãcy sã jastrową strawã, rozpôliwô sã òdżin, a swiãcy sã wòda i òdżin. Òdżin òdnëkiwô wszëlejaczi złé i zapewniwô dobri òbrodzaj.
Czedës Kaszëbi wierzelë, że w Jastrë w nocë òsoblëwi mòcë nabiérô wòda i to ùtrzëmùje sã do wschòdu słuńca. Dlôte przed wschòdã słuńca, przed rezurekcyjną Mszą sw., dobrze bëło są ùmëc w rzéce abò strëdze, kò takô wòda mògła cëdowno dzejac.
W Jastrową Niedzelã jidzemë na Mszã Sw. rezurekcëjną (jastrowô witrzniô). Pierszi dzéń swiãt je dlô familji.
1407
1407 / MCDVII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na sobòtã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Jastrë
Rozmajitoscë
Jastrowi Pòniedzôłk je zwóny dëgusama. Młodi knôpi zelonyma rózgama abò jałówcã dëgùją dzéwczãta. Za dëgòwanié dostôwajã jaja abò kùcha. W pòniedzôłk przëchodô do dzecë zajc, a przënosy farwne jôjka i bómczi.
1407
Je to 1407 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 407. rok drëdżégò tësąclecô, 7. rok XV stolatégò, 7. rok 1-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
839
839 / DCCCXXXIX
Jastrë
Pòchòdzenié pòzwë swiãta
Kaszëbsczé słowò „Jastrë” (równo jak dólnołużicczé „Jatšy” i górnołużicczé „Jutry”) pòchôdô òd pragermańsczégò *austrōn (jaczé òznôczało „swit”, „widnica”) i rzeszi sã z praindoeùropejsczim mòrfemã *aus-, jaczi òznôczôł „swiecëc”. Szlachòwną etimòlogijã mô anielsczé słowò „Easter” i miemiecczé „Ostern”.
839
837 « 838 « 839 » 840 » 841
1407
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1405 « 1406 « 1407 » 1408 » 1409
839
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
1407
Ùmarlë
Kategòrëjô:XV stolat%C3%A9
Jastrë
Przëpisczi
Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Słowiańsczé jãzëczi
Słowiańsczé jãzëczi są grëpą jãzëków w òbéńdzë indoeùropejsczich jãzëków (bôłtosłowiańskô pòdrodzëzna). Mô w se trzë jãzëkòwë karna: zôpadno-, pòrénkòwò- ë pòłniowòsłowiańsczé. Nôstôrszé rãkòpisë ze słowiańsczima tekstama pòchôdają z X s. Do zapisaniô słowiańsczich jãzëków brëkòwóné bëłë abò są alfabétë: głagòlicã, cërëlicã ë łaceńsczi (w môłim dzélu téż arabsczi). Słowiańsczé jãzëczi pòchôdają òd prasłowiańsczégò jãzëka dôwnëch Słowiónów, chtëren kù resznoce zarabczeniô Słowiónów na Bałkany w VI s., rozbił sã na òbéndowé dialektë.
Régòwanié słowiańsczich jãzëków
thumb|right|500px|200px|Słowiańsczé jãzëczi.
Òznaczenia:
† - wëmiarłi jãzëk abò dôwnô historëcznô cządnica dzysdniowégò jãzëka
†* - dôwny jãzëk, ale ùtrzëmóny zwëkòwò w liturgiji, nôbòżnëch, filozófowëch abò ùczałëch tekstach
*
1940
1940 / MCMXL
1938 « 1939 « 1940 » 1941 » 1942
Ùmarlë w lagrze
Kategòrëjô:XX stolaté
Norda
thumb|250px|Satelitarny òdjimk Nordë ùzwëskóny przez [[NASA]]
''Nen artikel je ò regionie nordowi Kaszëbsczi. Dlô jińszëch znaczënków zdrzë: starnã ùjednoznacznieniô.'' Norda je regionã Kaszëbsczi òbjimającym krézë: lãbòrsczi, pùcczi ë wejrowsczi .Je to tradicëjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów.
Kategòrëjô:Kaszëbë
Pòmòrsczé wòjewództwò
150px|left Pòmòrsczé wòjewództwò (pòl. Województwo pomorskie) - to je jedna z 16 jednostków sprôwnégòégò pòdzélënia Pòlsczi Repùbliczi. Pòłożoné je w północnym dzélu państwa, nad Bôłtã. Stolëcznym gardã e Gduńsk.
Historjô
lewo|mały Wòjewództwò pòmòrsczé òstało ùsôdzoné w 1999 z wòjewództw pòprzedniégò sprôwnégò pòdzelenia:
Przez protesty Bëdgòszczë nié ùsôdzono wiôldżégò regionù z Bëdgòszczą, Torniã, Włocławczim i Grëdządzã.
Zdrzë téż
!
1406
1406 / MCDVI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na piątk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1406 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 406. rok drëdżégò tësąclecô, 6. rok XV stolatégò, 6. rok 1-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1404 « 1405 « 1406 » 1407 » 1408
Kategòrëjô:XV stolat%C3%A9
17 maja
Ùmarlë
#17
30 gòdnika
30 gòdnika je 364. (365.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 1 dzéń.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
Wiôlgô Wies
thumb|100px|right|Wiôlgòwiesczi herb thumb|100px|right|Wiôlgòwieskô fana thumb|Wiôlgô Wies - Widzënk na hôwingã ë Bôłt Wiôlgô Wies (we zdrojach: Velaves 1284, Grosdorf 1407, Grosdorff 1414-1438, Grozdorf 1534, Wielkauieś 1565, Wielgawiesz 1570, Grossendorf 1583, Wielka Wieś 1598, Wielgawies 1599, Wielga Wies 1627, Grassdorf 1659, Wielka Wieś 1664, Grossendorf 1796, Wielgô Wies (Lorentz), Wiôlgô Wies (Treder); pòl. Władysławowo, miem. Großendorf) - garc ë kùrort nad Bôłtã, w pòrénkòwi Pòmòrsce. Administracëjnô słëchô pùcczimù krézu.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë Kategòrëjô:Kaszëbë !
1942
1942 / MCMXLII
1940 « 1941 « 1942 » 1943 » 1944
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
840
840 / DCCCXL
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
18 maja
Ùmarlë
#18
Jón Kôrnowsczi
W 1908 rokù założił Kòło Kaszëbòlogów we Wëższim Dëchòwnim Seminarium w Pelplinie, chtërno dzejô do dzysô. Pòspół z Aleksandrã Majkòwsczim stworził pismiono „Gryf” (pełnô pòzwa: Grif. Pismiono dlô kaszëbsczich sprôw). Pisôł òn, że zadanim „Grifa” je z jedny stronë „piastowac lëdową kùlturã i zrobic jã spòrą dlô òglowòpòlsczi kùlturë, a z drëdżi stronë terôczasną pòlską kùlturã zrobic kaszëbsczémù lëdowi swójską i przistãpną”. Dzãka jegò staróm òstało przërëchtowóné pòle dlô pòwstaniô pierszi w dzejach Kaszëb regionalny òrganizacji – Towarzëstwa Młodokaszëbów, do czegò doszło 22 zélnika 1912 rokù. W 1920 rokù Jón Kôrnowsczi robił jakno przédnik sądu.
Wespółczasno je patronã Spòdleczny Szkòłë nr 7 w Chònicach. Jegò pòrtret zajimô wôżny plac, a w regionalny jizbie je pòkôzóny jegò lëteracczi ùróbk. Òb czas szkòłowëch ùroczëznów wëstãpiwô tu dzec­no-młodzëznowé karno „Kaszëbë”.
Lëteratura
Feliks Marszałkowski: ''Elementë religijne w pismach Jana Karnowsczigo. Przikładë.'' Pomerania 1980 (XVII), nr 2(97), ss. 11-12
Bùtnowé lënczi
Bibliogr. s. 4]
Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze Kategòrëjô:Kaszëbi
Internetowi przezérnik
Òglowô wëdowiédzô
Internetowi przezérnik (w skrodzëni przezérnik) je kòmpùtrową soft-wôrą, brëkòwóną do òbzéraniô wszelejaczich zamkłoscë - przédno równak do wëskrzëwaniégò starn internetowich.
Przezérnik òpisywôł na zaczątkù (an. to browse) blós brëkòwónié elemeńtów nawigacëji (do przódkù, nazôd...) do czëtaniégò tekstów. Póznié óstało rozszérzóné jegò znaczenié przez zadostanié sã hipertekstu (lënkù), jesz póznié przez doszłô mòżnota òbzéraniô òbrôzków, jaż do dzysdniowégò znaczeniégò z jegò wielefùnkcëjnotą.
Òkòma rozszérzeniégò pòdtrzëmëwónych lopkòwich fòrmatów, òstałë téż rozszérzóné fùnkcëje przezérników. Takno wspiérają dzysdniowé przezérniczi òkòma HTTP midzë jinima téż protokòłë FTP ë Gopher, òb to jidze dzysô przezérnikama zladowac programë czë téż wszelejaczi lopczi.
1943
1943 / MCMXLIII
31 gòdnika
31 gòdnika je 365. (366.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu.
Internetowi przezérnik
Ôrtë przezérników
Gôdômë ò tekstowich ë graficznich przezérnikach.
31 gòdnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
1943
1941 « 1942 « 1943 » 1944 » 1945
Internetowi przezérnik
Ôrtë przezérników
Tekstowé przezérniczi rozmieją przedstôwiac ë interpretowac blós prosté tekstë ë tekstowé fòrmôtë jakno HTML abò XML. Czãsto dôwają téż mòżnota zapisënkù grafik, czë téż jejich óbzéranié w bùtnowé soft-wôrze. Tekstowé przezérniczi są baro zdatne dlô slepich ë lëchò widzących brëkòwników Internetu.
1943
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
Internetowi przezérnik
Ôrtë przezérników
Przëmiarë: Lynx, Links, w3m
Graficzné przezérniczi są nóbarżé rozkòscërzóne ë brëkùją jakno spòdlé òpiartegò na GUI (an. Graphical User Interface) (n.p. Unix z X11, Macintosh, czë Windows) òperatné systemë. Pòkaziwują òne kòmpleksowë internetowé starnë, z grafikama, tekstã ë Pluginsama.
Przemiarë: Internet Explorer, Mozilla, Opera, K-Meleon
Bùtnowé lënczi
*
1944
1944 / MCMXLIV
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
15 czerwińca
Ùmarlë
Kategòrëjô:Czerwińc
841
839 « 840 « 841 » 842 » 843
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
1 lëstopadnika
1 lëstopadnika je 305. (306.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 60 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Lëstopadnik
1405
1405 / MCDV – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1405 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 405. rok drëdżégò tësąclecô, 5. rok XV stolatégò, 5. rok 1-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1403 « 1404 « 1405 » 1406 » 1407
Kategòrëjô:XV stolat%C3%A9
19 maja
Ùmarlë
#19
842
842 / DCCCXLII
840 « 841 « 842 » 843 » 844
NCSA Mosaic
NSCA Mosaic je pierszim w historëji Internetu internetowim przezérnikã, chtëren dôwôł mòżnotã òbzéraniô na jedny starnie narôz tekstu ë grafik. Zjiscóny 22. łżëkwiata 1993 rokù przez Marca Andreessena ë Erica Bina przë NSCA (National Center for Supercomputing Applications). Na swòjim zaczątkù blós dlô X Window systemów, pózné równak téż dlô Macintosha ë Microsoft Windowsa. Slédnô wersëjô (3.0) NSCA Mosaic je wëszłô w stëcznikù 1997.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Internetowé przezérniczi
1946
1946 / MCMXLVI
1944 « 1945 « 1946 » 1947 » 1948
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
Pòmòrsczé wsë
(Je nót doprôcowac ë ùpòrządkòwac) =Pòmòrsczé wòjewództwò=
Gminë
Je nót przëpòrządkòwac do krézów:
*
1404
1404 / MCDIV – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1404 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 404. rok drëdżégò tësąclecô, 4. rok XV stolatégò, 4. rok 1-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1402 « 1403 « 1404 » 1405 » 1406
Kategòrëjô:XV stolat%C3%A9
843
841 « 842 « 843 » 844 » 845
1947
1947 / MCMXLVII
843
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
1945
1945 / MCMXLV
1947
1945 « 1946 « 1947 » 1948 » 1949
2 lëstopadnika
2 lëstopadnika je 306. (307.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 59 dniów.
1947
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
1945
1943 « 1944 « 1945 » 1946 » 1947
2 lëstopadnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Lëstopadnik
1945
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
Hél
Hél (we zdrojach: Hell <1454, do Helu 1490, Hele 1491, do Helia 1565, Hoel 1572, Hyl 1583, Chel 1583, Helam 1599, in Hill 1599, Hale (Langenes) 1612, do Helia 1627, ku Heliowi 1627, Höhl 1655, Heel 1655, Hela 1749, heyla 1749, Hela 1796, Hél (Lorentz, Treder); pòl. Hel, miem. Hela) — nadmòrzczé miasto ë kùrort na Hélsczi Sztremlëznie w Pùcczim Krézu w Pòmòrzczim Wòjewództwie. Tuwò badérowaniém zelińtów zajimô sã Gduńsczi Ùniwersytet.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë Kategòrëjô:Pùcczi kréz
1 czerwińca
Ùmarlë
Kategòrëjô:Czerwińc
Chëcz
Chëcz je mùzycznym karnã z Gdini jaczé graje kaszëbskòjãzëkòwégò rocka z elementama fòlkù ë tejsejno reggae. Założcama karna bëlë Michôł Piéper, Môrcën Pòpk, Przemisłôw Kòska, Macéj Szuksztul ë Jarosłôw Stefańczak. Chëcz zadebutowa w 2000 rokù platą "Do młodëch". Plata zamëkô w se mùzykã do 9 wiérztów Jana Trepczika ë 1 kaszëbskòjãzëkòwi cover dokôzu pòlsczégò karna Kombi. Òsta òna baro pòzytiwno òtaksowónô przez pòmòrsczé media ë pòlsczé mùzyczné cządniczi.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Rockòwé karna Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
844
844 / DCCCXLIV
842 « 843 « 844 » 845 » 846
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
3 lëstopadnika
3 lëstopadnika je 307. (308.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 58 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Lëstopadnik
2 czerwińca
Ùmarlë
Kategòrëjô:Czerwińc
Nirvana
Nirvana je grunge ë punk rockòwé karno z Seattle, Washington. Pòwstało òno w 1987 rokù w Seattle, Washington z jinicjatiwë Kurt Cobain (spiôw/gitara), Jason Everman (gitara), Krist Novoselic (basowô gitara) ë Chad Channing (perkùsëjô).
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Rockòwé karna
Lynx
thumb|250px|Wëzdrzatk przezérnika - wersëjô 2.8.5
Lynx je tekstowim przezérnikã dlô systemów Unix ë Windows, òsoblëwie zdatny w brëkòwanim na terminalach, stądka je òn baro widzałi w òkólim lëdzy slepich ë lëchò widzącëch. Grafika jakno ë ramë (an.frame) nie sã w nim widzóné. Przezérnik nen òstôł ùsadzony w 1992. rokù na Ùniwersitece w Kansas ë je òn do dzysô baro rozkòscérzony ë przënôléżi do przezérników z nôdłëgszą historëją rozwiju.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Internetowé przezérniczi
1948
1948 / MCMXLVIII
1946 « 1947 « 1948 » 1949 » 1950
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
3 czerwińca
Ùmarlë
Kategòrëjô:Czerwińc
1949
1949 / MCMXLIX
1947 « 1948 « 1949 » 1950 » 1951
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
17 czerwińca
Ùmarlë
Kategòrëjô:Czerwińc
Internet
Internet je swiatową systemą sparłãczonëch ze sobą kòmpùtrowëch séców. Brëkòwóny je do kòmùnikacëji ë wëmiónë infòrmacëjów midzë sparłãczonyma kòmpùtrama za pòmòcą rozmajitëch ùsztandardizowónëch protokòłów. Nôwôżniészima protokòłama Internetu są: IP (Internet Protocol) ë TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol).
Historëjô Internetu zaczënô sã w 60-tëch latach tancow XX-tégò stolatô, czej Departament Òbarnë USA zaczął rozwijac séc ARPANET.
Kategòrëjô:Internet
845
845 / DCCCXLV
843 « 844 « 845 » 846 » 847
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
1411
1411 / MCDXI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1411 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 411. rok drëdżégò tësąclecô, 11. rok XV stolatégò, 1. rok 2-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1409 « 1410 « 1411 » 1412 » 1413
Kategòrëjô:XV stolat%C3%A9
1412
1412 / MCDXII – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na piątk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1410 « 1411 « 1412 » 1413 » 1414
Kategòrëjô:XV stolat%C3%A9
846
846 / DCCCXLVI
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
Astronomijô
thumb|Universum - C. Flammarion, Woodcut, Pariz 1888, Farwòwanié : Heikenwaelder Hugo, Widen 1998 Astronomijô je ùczbą jakô zajimô sã òbserwacëją ë wëjasnianim zjawiszczów bùten Zemi ë ji wiodrowinë. Astronomijô badérëje pòchòdzënk, ewolucëjã, chemiczné ë fizyczné swòjiznë òbiektów jaczé mògą bëc òbserwòwóné na niebie (ë są bùten wiodrowinë), ôs zrzeszoné z nima procesë.
Kategòrëjô:Astronomijô
Matematika
right|250px
Matematika je ùczbą jakô wëewoluòwa z mierzeniô, rechòwaniô ë analizë geòmetricznëch figùrów. Do dzysô nie jistnieje jednô, òglowò akceptowónô definicëjô matematiczi. Nôczãscy matematika je òkreslónô jakno ùczba chtërnô analizëje stwòrzoné przez nią abstraktné sztrukturë ë jich swòjiznë.
Kategòrëjô:Matematika
1413
1413 / MCDXIII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na niedzelã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1413 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 413. rok drëdżégò tësąclecô, 13. rok XV stolatégò, 3. rok 2-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1411 « 1412 « 1413 » 1414 » 1415
Kategòrëjô:XV stolat%C3%A9
18 czerwińca
Ùmarlë
Kategòrëjô:Czerwińc
1951
1951 / MCMLI
1949 « 1950 « 1951 » 1952 » 1953
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
1950
1950 / MCML
1948 « 1949 « 1950 » 1951 » 1952
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
1952
1952 / MCMLII
1950 « 1951 « 1952 » 1953 » 1954
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
847
847 / DCCCXLVII
845 « 846 « 847 » 848 » 849
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
Jello Biafra
Jello Biafra (prôwdzëwié Eric Boucher), ùrodzëł sã 17 czerwińca 1958 w Boulder, Colorado. Znôny nordowo-amerikańsczi mùzyk ë spòlëczny dzëjôrz, wòkalista punkòwegò karna Dead Kennedys zakłôdzôrz platowi wëdowiznë Alternative Tentacles. Pò rozwiązaniém w 1986 karna Dead Kennedys robił dali jaknò solësta, wëdiwôjąc wiele "gôdônëch" albùmów, aktiwno angażowôł sã w ùdbë jinszëch mùzëcznëch karnów jak np. No Means No, D.O.A.
Kategòrëjô: Punk
Architektura
Kategòrëjô:Architektura
Infòrmatika
"Infòrmatika je tak samò ò kòmpùtrach jak astronomijô ò dalekwzorach"
Edsger Dijkstra
Historëjô infòrmaticzi.
*
4 czerwińca
Ùmarlë
Kategòrëjô:Czerwińc
4 lëstopadnika
4 lëstopadnika je 308. (309.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 57 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Lëstopadnik
19 czerwińca
Ùmarlë
Kategòrëjô:Czerwińc
1953
1953 / MCMLIII
1951 « 1952 « 1953 » 1954 » 1955
5 lëstopadnika
5 lëstopadnika je 309. (310.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 56 dniów.
1953
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
5 lëstopadnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Lëstopadnik
5 czerwińca
Ùmarlë
Kategòrëjô:Czerwińc
848
846 « 847 « 848 » 849 » 850
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
Toy Dolls
thumb|"Olga" Algar na kòncercé w [[Miemieckô w 2005 rokù]] Toy Dolls je funpùnkòwé karno z Anielsczi. Pòwstało òno w 1979 rokù w  Sunderland ë grô do dzysô, chòc skłôd sã co sztërk zmieniwôł, blós le  Michael "Olga" Algar (spiôw ë gitara) òstôł sã z zakłôdôrzów. Toy Dolls grô chùtczégò ë melodicznégò pùnka, jich tekstë sã wiesołi ë czãsto baro banalne, spiéwôné wësoczim głósã. Nôwikszim jich "szladżérã" bëł titel z 1983 rokù "Nellie The Elephant" - dzécnô frantówka jakô w tim czasu bëła na czwiôrtim palcu anielsczi lëstë szladżérów, zrëchtowónô na ôrt funpùnka.
Bùtnowë lënczi
Kategòrëjô: Punkòwé karna
Internet Explorer
Òglowô wëdowiédzô
Internet Explorer, w skódzënim IE abò MSIE, szportowno téż Internet Exploder przez wiele felrów w jegò bezpiekù, je przezérnikã Microsoftu dlô Windowsa, Macintosha ë niechtërnyma òtmianama Unixa, Solaris ë AIX.
Je òn, jakno ë Netscape Navigator, dôlszim rozwiniącym NCSA Mosaic, przezérnika pierszi generacëji. Programa na òsta pierszi rôz przedstawionô 23.zélnika 1995 rokù; òd wersëji 3.0 òbsłëgiwô ramë (frames). Dzysdnia je nierozestôwnym partã systemë Windows, òd wersëji Windows 98 niechtërné jegò dzéle są zanôléżné òd MSIE, przez co nie je mòżlewé jegò całowné ùsëniãcé z systemë.
Z leżnotë wiele jiwrów z dzurama w bezpiekù MSIE, znajôrze zamôdlają brëkòwónié jińszich przezérników, taczich jak np.: Mozilla ë òdprowôdnëch n.p. Galeon czë K-Meleon, Opera abò Netscape Navigator. Brëkòwnicë, chtërny nie zdrzącë na to chcą dali brëkòwac Internet Explorera, mògą pòdniesc bezpiékã, instalëjącë wiedno na czas jegò aktualizacëje. Wôrt je téż brëkòwac do tegò bùtnowé zychrowùjącé programë ë antiwirusë.