cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Punk
Programòwô prostota òpanowa mùzykã Punk ë nadała ji na zôczątkù wiôldżi môch, doprowadzëła òna równak z czasã do wiôldżégò rozrostu lëczbë grôjącëch, w tim téż ò karna z môłim kreatiwnëm pòtencjałã, ë do kòmercjalizacëji ti mùzyczi, sprowôdzając Punk z czasã do mòdë. Wiele karnów, chtërné trzëmałë sã spòdlowich mùzycznych dejów Punka, jakno n.p. pòliticzno angażowónëch tesktach, wëtwòrzëłë pòzdze czérënk Hardcore punk. Z Punk rocka są téż wëszłé nowé mùzyczné czérënczi òpiarté na kùlturze protestu, jakno New Wave czë Independent.
Rzim
Bibliografiô
Kategòrëjô:Italskô
Punk
Bùtnowé lënczi
! !
22 zélnika
22 zélnika je 234. (235.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 131 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Zélnik
Przëwidzkô Nowô Wies
thumb|left|180px|Kòscół Przëwidzkô Nowô Wies (pòl. Nowa Wieś Przywidzka) to je wies w gminie Przëwidz, w gduńsczim krézu. Tu w szkòle dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë Kategòrëjô:Gmina Przëwidz
Édwôrd Bréza
Édwôrd Bréza (pòl. Edward Breza) (ùr. 24 séwnika 1932 - ùm. 12 rujana 2017) - jãzëkòznajôrz, òd 1988 rokù profesor Gduńsczégò Uniwersytetu. Ùsôdzca wicy jak 2 200 robòtów, w tim wiele ksążków. Òn przëczëniwôł sã do rozwiju, òchronë i rozszerzwianiô kaszëbsczégò jãzëka w szkòłowim, akademicczim i òglowim ùżëcym.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Kaszëbi Kategòrëjô:Ùmarłi w Gduńskù
27 łżëkwiata
Przësłowié
Kategòrëjô:Łżëkwiat
Stefan Ramułt
Stefan Ramułt (1859-1913) pòlsczi ùczałi, jãzëkòznajôrz, ùr. w Liszkach kòl Krosna. Òn sztudirowôł na Ùniwersytece we Lwòwie, a za swoje dzeło: Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego béł wëprzédniony w 1889 rokù nôdgrodą Akademii Umiejãtnoscë w kònkùrsu miona Lindegò. Dlô kaszëbsczégò jãzëka òn mô wiele zrobioné.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Lingwistika
Bòżena Ùgòwskô
Bòżena Ùgòwskô (z domù Szimańskô; pòl. Bożena Ugowska) – dzejôrka, pòétka, tłómaczka i lektorka kaszëbsczégò jãzëka.
W 1996 rokù béł wëdóny ji zbiérk pòézëji Zdebło na swiat cësniãté. Je aùtorką przełożënkù z anielsczégò jãzëka ksążczi Miedzwiôdk Pùfôtk.
Je laùreatką Òrmùzdowi Skrë za 2012 rok i Medalu Stolema za 2014 rok.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema
23 zélnika
23 zélnika je 235. (236.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 130 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Zélnik
Kamińca Królewskô
Kamińca Królewskô (pòl. Kamienica Królewska) – kaszëbskô wies w Pòlsce w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô, pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Serakòjce w òbéńdze Kaszëbsczégò Krôjòbrazowégò Parkù. Wies je nad jezorã Kamienicczim ë na szlachù zaniechóny narô banowi sécë Kartuzë-Serakòjce-Lãbòrg. Tu w szkòle dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka. M.jin. tądkã jidze turistny, Kaszëbsczi Szlach. W òbéńdze szôłtëstwa pòłożoné sã miészé kòlonie:
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë Kategòrëjô:Gmina Serakòjce Kategòrëjô:Kaszëbë
28 łżëkwiata
Przësłowié
Kategòrëjô:Łżëkwiat
1010
1010 / MX – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na niedzelã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1010 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 10. rok drëdżégò tësąclecégò, 10. rok XI stolatégò, 10. rok 1-égò dzesãcolecô XI stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1008 « 1009 « 1010 » 1011 » 1012
Kategòrëjô:XI stolaté
Grzëbòwò
Grzëbòwò - to je kaszëbskô wies w gminie Kòscérzna, w kòscersczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna Kategòrëjô:Kaszëbë
Rãb
Rãb (pòl. Rąb) - to je kaszëbską wsą w Pòlsce w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô, pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Przedkòwò. Tu ùrodzył sã Henrik Héwelt
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë Kategòrëjô:Kaszëbë Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò
24 zélnika
24 zélnika je 236. (237.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 129 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Zélnik
1913
Je to 1913 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 913. rok drëdżégò tësąclecô, 13. rok XX stolatégò, 3. rok 2-égò dzesãcolecô XX stolatégò.
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
25 zélnika
25 zélnika je 237. (238.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 128 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Zélnik
1424
1424 / MCDXXIV – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na sobòtã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1424 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 424. rok drëdżégò tësąclecô, 24. rok XV stolatégò, 4. rok 3-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) 1422 « 1423 « 1424 » 1425 » 1426
Słowińsczi jãzëk
Słowińsczi jãzëk - to miono brëkòwóné dlô wëmarłi gwarë pòmòrsczégò jãzëka. Na zôczątkù swòjegò badérowaniô, pisôł ò ni jakno ò jãzëkù słowińsczim Friedrich Lorentz rozdzelając jã òd kaszëbsczégò. Zmienił òn równak swój na to pòzdrzatk ju czile lat pòzdze, pò tim jakno blëżi pòznôł pòrenkòwé dialektë pòmòrsczégò jãzëka. Gwara słowińskô nalazała tuwò wedle niegò plac w dzélu nordowich dialektów pòmòrsczégò jãzëka, kòl tich ze sztolpsczégò, lãbòrsczégò ë pùcczégò krézu. Przëdzelëł ji òn wprôwdze òsoblëwé pòłożenié, nie rodzëlôł ji równak òd tich dialektów, jaczé dzysô nazëwómë kaszëbsczim jãzëkã.
Zdroje
Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi Kategòrëjô:Pòmòrsczé jãzëczi Kategòrëjô:Dialektë kaszëbsczégò jãzëka Kategòrëjô:Słowińcë
Bòsniô i Hercegòwina
Bòsniô i Hercegòwina – państwò w pôłniowò-pòrénkòwi Eùropie, na Bałkańsczim Półòstrowie. Stolëcą i nôwikszim gardã je Sarajewò. Na zôpadze i òd pôłniégò grańczi z Chòrwacją, òd pòrénkù z Serbią, òd pôłniowégò pòrénkù z Czôrnogórą, na pôłnim mô przistãp do Adriaticczégò Mòrza i brzegòwą liniã ò długòscë kòl 20 km. Je federacją, w skłôd chtërny wchôdają dwie aùtonomiczné jednostczi: Federacjô Bòsnie i Hercegòwinë i Repùblika Serbskô.
Pòłożenié
Leżi w pôłniowò-pòrénkòwi Eùropie, na Bałkańsczim Półòstrowie.
Wiéchrzëzna
thumb|Kôrta Bòsnie i Hercegòwinë z pòdzelenim na aùtonomiczné jednostczi: Federacjã Bòsnie i Hercegòwinë i Repùblikã Serbskã
Brzegòwô liniô
20 km (przistãp do Adriaticczégò Mòrza wkół gardu Neum)
Klimat
Pôłniowi krańc Bòsnie i Hercegòwinë leżi w conie strzódzemnomòrsczégò klimatu. Wiele wikszi bënowi dzél kraju mô klimat ùmiarkòwóny kòntinentalny, je tuwò gòrąco òb lato, a òb zëmã mrozno i sniéżno.
Ùsztôłcenié terenu
thumb|Fizycznô kôrta Bòsnie i Hercegòwinë W westrzédnëch i nordowëch dzélach kraju górzësti krôjòbrôz, na nordowim pòrénkù grzëpòwati. Na nordowim zôpadze i pôłniowim krańcu spòtikómë wikszim dzélã równiznë.
Etniczné karna
thumb|Etniczny skłôd Bòsnie i Hercegòwinë Bòsniacë 50,1%, Serbòwie 30,8%, Chòrwacë 15,4% (wôrtoscë szacowóné na 2013)
Jãzëczi
bòsniacczi (państwòwi) 52,9%, serbsczi (państwòwi) 30,8%, chòrwacczi (państwòwi) 14,6% (wôrtoscë szacowóné na 2013)
Religijné karna
thumb|Cerkwiô, katolëcczi kòscół i meczet w gardze Bosanska Krupa mùzułmanie 50.7%, prawòsławié 30.7%, katolëcë 15.2%,
Ùrbanizacjô
thumb|Stôri Mòst w gardze Mostar – jeden òd symbòlów Bòsnie i Hercegòwinë
Bibliografiô
Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa
29 łżëkwiata
Przësłowié
Kategòrëjô:Łżëkwiat
1458
Je to 1458 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 458. rok drëdżégò tësąclecô, 58. rok XV stolatégò, 8. rok 6-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1456 « 1457 « 1458 » 1459 » 1460
Kategòrëjô:XV stolaté
1011
1011 / MXI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na pòniedzôłk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1011 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 11. rok drëdżégò tësąclecégò, 11. rok XI stolatégò, 1. rok 2-égò dzesãcolecô XI stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1009 « 1010 « 1011 » 1012 » 1013
Kategòrëjô:XI stolaté
30 łżëkwiata
Przësłowié
Kategòrëjô:Łżëkwiat
26 zélnika
26 zélnika je 238. (239.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 127 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Zélnik
27 zélnika
27 zélnika je 239. (240.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 126 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Zélnik
1425
1425 / MCDXXV – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na pòniedzôłk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1425 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 425. rok drëdżégò tësąclecô, 25. rok XV stolatégò, 5. rok 3-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) 1423 « 1424 « 1425 » 1426 » 1427
Kategòrëjô:XV stolat%C3%A9
Kamiannô Góra (Nowô Hëta)
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Gmina Kartuzë Kategòrëjô:Kaszëbë
Jan Paweł II
thumb|250px|Papiéż na latawiskù w [[Gdiniô|Gdini – 11 czerwińca 1987]] thumb|100px|Herb thumb|Papiéż i prezydent [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajów Americzi]] thumb|Pomnik Papiéża Jana Pawła II w [[Gduńskù]] thumb|Pomnik Papiéża Jana Pawła II w [[Gdiniô|Gdini]] Papiéż Jón Paweł II - z pòczątkù pò pòlskù: Karol Józef Wojtyła - (ùr. 18 maja 1920 we Wadowicach kòl Krakòwa – ùm. 2 łżëkwiata 2005 w Watikanie) to je swiãti rzimskò-katolëcczégò Kòscoła. Papiéż (16 rujana 1978 – 2 łżekwiôta 2005). Ju za knôpiczëch lat ùmerlë Mù mëmka ë brat. Mieszkôł z òjcã, chtëren béł czedës òficérã. W 1938 rokù zdôł maturã. Zarô pò pòtemù przenieslë sã z òjcem do Krakòwa. Béł tu tedë sztudérą pòlonisticzi. W Krakòwie òni z òjcem bële jak wëbùchła II swiatowi wòjna. W 1941 rokù pò dłudżi chòrobie ùmarł jegò òjc - téż Karol. Dali w wòjnie Òn nié mógł sztudérowac. W 1941 rokù béł wespółzałóżcą Rapsodicznégò Téatru w Krakòwie. Òb czas òkùpacëji robił jakno robòtnik w firmie Solvay. W 1942 rokù wstąpił do kònspiracëjny Dëchòwny Seminarëji. W 1946 rokù béł wëswiãcony na ksãdza. Pózni sztudérowôł w Rzimie. Tam rëchtowôł téż swój dokôz doktórsczi na temã: Questio de fide apud sanctum Ioannem de Cruce. Jak Òn przëjachôł do Pòlsczi òd 1948 rokù béł wikarim we wsë Niegowic, a pòtemù w Krakòwie. W 1953 ròkù robił habilitacjã na Wëdzélu Teòlogicznym Ùniwersitetu Jagiellońsczégò. Czej miôł 38 lat dostôł biskùpié swiãcenia. Ju w 1963 rokù òstôł arcëbiskùpã krakòwsczim, a w 1967 kardinôlą. Brôł baro aktiwny ùdzél w Sobòrze Watikańsczim II.
Òd samégò pòczątkù pòntifikatu (16. rujana 1978 rokù) òczarzëł swiat swòją prostotą, òtemkłoscą ë wiesołoscą. Jegò wielné pielgrzimczi wiedno zbiérałë razã rzmë lëdzy. Dnia 13 maja 1981 w Watikanie Jana Pawła II chcôł zabic skrëcé zôchwatnik. To sã równak nie ùdało Mehmetowi Ali Agcze, ale òn trafił Papieża w brzëch i rãkã. Jan Paweł II miôł swój stolemny ùdzél w przërëchlenim ùpôdkù kòmùniznë. W swòjim nôùczanim wcyg pòdczorchiwôł pòczestnotã człowieka. Baro wôżnô bëła dlô Niegò sprawa miru w swiece ë jednota midzë chrzescëjónama, a téż wszëtczima lëdzama na Zemi.
Jón Paweł II gôdôł do Kaszëbów w Gdini w 1987 rokù: Drodżi Bratowie i Sostrë Kaszëbi! Strzeżëta tëch wôrtnotów i ti spôdkòwiznë, chtërné znaczą ò Waji juwernoce. ( „Drodzy Bracia i Siostry Kaszubi! Strzeżcie tych wartości i tego dziedzictwa, które stanowią o Waszej tożsamości.” ) Rzekł w tim kôzanim słowa, jaczé są dlô Kaszëbów wiôldżim òrądzã do bùchë: „Wiém, że Kaszëbi wiedno bëlë ë òstelë wiérny Kòscołowi”. Wnenczas òdbëłë sã zéńdzeniô Òjca Sw. z Kaszëbama w Gdini i Òlëwie.
To gdińsczé przesłanié Jón Paweł II przëbôcził Kaszëbóm w 1999 rokù w Sopòce. Tam papiéż wezwôł jich wszëtczich do dozéraniégò łączbë w rodzëznach, pògłãbianiégò znajomòscë swòjégò jãzëka ë przekôzëwaniégò młodim lëdzóm bòkadny kaszëbsczi tradicëji. Jón Paweł II przëjmòwôł Kaszëbów ù se w Watikanie. Òjc Sw. Jón Paweł II w 1987 ròkù òddôł jich Matce Bòsczi: „Waju wszëtczich, wajé rodzëznë ë wszëtczé Wajé sprawë skłôdóm ù stopów Matczi Christusa, tczony w wiele sanktuariach na ti zemi, a òsoblewie w Swiónowie i w Swôrzewie, ...”. Wprowôdzanié w żëcé Jegò nôùczi, a òsoblëwie tëch słowów, chtërné czerowôł do Kaszëbów je pòtrzébné do rozwiju kaszëbiznë. Ò Papiéżu Janie Pawle II pisalë kaszëbsczi lëterace. Òd 2005 rokù dérowała za zgòdą Papiéża Benedikta XVI sprawa beatëfikacji Jana Pawła II. Wiele Kaszëbów mòdlało są ò Jegò jak nôchùtszé wëniesenié na wôłtôrze. Jak rzekł papież Benedikt XVI òd 1 maja 2011 ròkù to je błogòsławiony. Òd 27 łżëkwiata 2014 rokù to je swiãti.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół Kategòrëjô:Katolëcczi swiãti Kategòrëjô:Papiéże
Lãbòrsczi kréz
thumb|right|200px|
Lãbòrsczi kréz (pòl. Powiat lęborski) - to je krezã w pòmòrsczim wòjewództwie z sedzbą w Lãbòrgu.Norda.
W maju 1958 rokù Służba Bezpiekù Pòwiatowi Kòmańdë Òbëwatelsczi Milicje w Lãbòrgù ùdbała so rozprôcowiwac kaszëbsczëch i ùkrajińsczëch dzejôrzów.
Bùtnowé lënczi
!
Kłobùczëno
Kłobùczëno - to je kaszëbskô wies w gminie Kòscérzna, w kòscersczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna Kategòrëjô:Kaszëbë
1426
1426 / MCDXXVI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Głodnica
Głodnica (pòl. Głodnica) - kaszëbskô wies w Pòlsce, pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, we wejrowsczim krézu, w gminie Lëniô w òbéńdze szôłtëstwa Strzépcz. Tu w szkòle dzecë ùczëłë sã kaszëbsczégò jãzëka ju w 1991 rokù.
1426
Je to 1426 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 426. rok drëdżégò tësąclecô, 26. rok XV stolatégò, 6. rok 3-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Głodnica
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Kaszëbë Kategòrëjô:Gmina Lëniô
1426
Ùmarlë
Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) 1424 « 1425 « 1426 » 1427 » 1428
Kategòrëjô:XV stolat%C3%A9
1914
1914 / MCMXIV – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1914 rokù przëpôdł na strzodã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 13 dni.
Je to 1914 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 914. rok drëdżégò tësąclecô, 14. rok XX stolatégò, 4. rok 2-égò dzesãcolecô XX stolatégò.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1912 « 1913 « 1914 » 1915 » 1916
Kategòrëjô:XX stolaté
1457
1457 / MCDLVII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na sobòtã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1457 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 457. rok drëdżégò tësąclecô, 57. rok XV stolatégò, 7. rok 6-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1455 « 1456 « 1457 » 1458 » 1459
Kategòrëjô:XV stolaté
Róman Drzéżdżón
Róman Drzéżdżón, kaszëbsczi pòéta, felietónista ë satirik. Ùrodzył sã w 1972 rokù w Starzënie w pùcczim krézu. Wespółzakłôdôrz Kaszëbsczégò Kabaretu Fif ë kaszëbsczégò lëteracczégò karna Zéńdzenié Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich ZYMK. Je absolwenta Gbùrsczégò Technikùm w Kłaninie a wëdzélu gazétnictwa i spòlëznowi kòmùnikacji na Gduńsczim Ùniwersytece. Òd 1996 robił w Mùzeùm Pùcczi Zemi miona Floriana Cenôwë, a òd 2012 w Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie. Wespółrobi z cządnikã „Pomerania”, piszącë felietónë a artiklë.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze Kategòrëjô:Kaszëbi
Tom Cruise
thumb|200px|Tom Cruise Tom Cruise, (Thomas Cruise Mapother IV), (ùr. 3 lëpinca 1962) je amerikańsczim teatrownikã.
Cruise, Tom
28 zélnika
28 zélnika je 240. (241.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 125 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Zélnik
29 zélnika
29 zélnika je 241. (242.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 124 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Zélnik
Gòlëbié
thumb|180px|left|Kòscół thumb|180px|left|[[Jezoro Dąbrowsczé]] Gòlëbié (pl. Gołubie) – kaszëbskô wies pòłożonô w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô, w kartësczim krézu, w gminie Stãżëca. Wies je pòłożoné nad jezorama Dąbrowsczim ë Pòtulsczim. Tu je bòtaniczny ògród. Wies je wôżnym turistnym òstrzódkã z wiele penzjónatama, wczasowima chëczama ë agrokwatérama. Tu ùrodzył sã dr Stanisłôw Cygiert.
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë Kategòrëjô:Gmina Stãżëca Kategòrëjô:Kaszëbë
Ida Czajinô
Ida Czajinô (pòl. Ida Czaja; ùr. 1968 w Kamiéńcë Szlachecczi) – kaszëbskô pòétka i szkólnô.
Biografiô
Ùrodza sã w Szlachecczi Kamiéńcë w kartësczim krézu, w gminie Stãżëca. Henë téż chòdzëła do spòdleczny szkòłë. Pòtemù ucziła sã w Òglowòsztôłcącym Liceùm miona H. Derdowsczégò w Kartuzach. W 1998 skùńcziła pòlską filologiã na Gduńsczim Ùniwersytece. Robiła jakò szkólnô pòlsczégò i kaszëbsczégò jãzeka. Mô diplóm ùkùńczeniô pòdiplomòwégò studium na UG (2001), jaczé dało ji fòrmalno prawò do ùczeniô kaszëbsczégò jãzëka w szkòłach.
Ji debiut ukôzôł sã w „Tatczëznie” w 1990. Ji dokôzama zaczekawiła sã gazétniczka Izabella Trojanowskô i ùdba so wëdac w 1994 pierszi tómiczk pòezji Idë Czajinë Mòjim mùlkã je kam.... W 1999 rokù béł pòstãpny tómiczk, „Przechlastłô idila".
Dolmaczonô na fińsczi jãzëk przez Kirsti Siraste-Suda.
Recytacjô i pòezjô
mały|Kropla Krëwi.Dërgnienié Òna dobiwa pierszé môle na recytatorsczim kònkùrsu Rodnô Mòwa w Chmielnie, m.jin. na 13. kònkùrsu w 1984. Próbë ji òsoblëwi na nen czas kaszëbsczi deklamacji mòże pòsłëchac i jã samą ùzdrzëc tańcëjącą w filmie-dokùmence pt. „Kaszubi” (reż. L. Niedbalskô, 1991),czej wëgłôszô wiérztã Jana Karnowszczégò Jadamòwi rôj. Niewiele pózni w antologii Domôcé słowo zwãczné (1994), adresowóny do recytatorów, nalazłë są ji dwie wiérztë Jak kam z bùrsztinu i Marija Magdaléna.
Jakno pòétka debiutowa w pismionie „Tatczëzna” (1990), a samòstójnym tomikã z jaż 36 miłostnyma wiérztama pt. Mòjim mùlkã je kam (1994), gdze czëtómë m.jin.: „Nalazła jô kam ò lëdzczich sztôłtach / przëcësnã do piersë:/ naucza gò miłoë bò to je ksążã zarzekłi/ Kuszkama krësza dotkniącym ògrzéwa/Gdze je no serce kamianégò mùlka?” (1989). Tak ò miłoce – Bòsczi i lëdzczi, nôwicy ze sobą sparłãcznëch – dotądka mało chto pisôł pò kaszëbskù, a gwësno pierszi rôz pisa tak białka, Kaszëbka. Ne wiérztë na fińsczi jãzëk mô tołmaczoné Kirsti Siraste. Téż w wiérztach ji drëdżégò tomikù pt. Przechlastłô idila (1999) przewôżają ne miłotné czëca i colemało nen kam, czej zôs w trzecym pt. ''Kropla krëwi. Dërgnienié (2007) dochôdają dosc wòbòdné tolmaczenia blësczé ji pòétny wizje i formë wiérzté Bòlesława Lesmióna, na przëmiôr pt. Òblek, Alcabón, Smiercë''. W wiérzce Dërgnienié z delikatnyma aluzjama òpisywô czëcową miłotã : „…blôskã są twoje lëpë/ w ùsmiéchach/spiéwą wëtesknioną / czej wszepcą / kòchôj/ w mòje lëpë/lëtëpelką [=piesnią] mòją są /twòje pôlce /czej malëją / w mòje cało/szcescé”.
Mòtiwë i dolmaczenczi
Ida Czajinô w swòji pòezji wcyg próbùje òdpòwiedzec na drãdżé ùniwersalné problemë i narôzka codniowégò żëcô, na jawernotã miłotë z zdrzódłów niezgarë. Òdwòłiwô sã òna colemało do Biblie (pò kasz. Knéga), jakno téż do kaszëbsczi rodë, mitologie, wierzeniów i zwëków, nadpòmikô téż znónëch lëdzy (np. Izabelô Trojanowskô) i kaszësczé lëteracczé dokazë m. jin. w wiérztach pt. Remùs, Marta, Królewiónkò, Stôri zédżer zaczął bic gòdzënã. Wszëtczé ji wiérztë, nierôzka sparłãczoné w wikszą całotã (np. Dialog I i Dialog II), są czekawé, pòétno ùdałé i rozmajité, ale colemało tzw. wolne. Znankùje je nowi i bògati w metaforę jãzëk, w chtërnym widzec je zmiészanié żëwi i codniowé mòwë z lëteracką. Na nen ôrt swòjima dokazama ùrôbiô òglowi kaszëbsczi jãzëk, a jegò òna téż ùczi dzôtczi i młódzeznã, w szkole i doma. W jedny wiérzce napisa òna: „Jô cë dóm gôdkã/ò chtërny gôdają: skażonô/ bë jes jã wëmùjkôł/ jak mùjkô sã bùrsztin/ w pôlcach mòrza/ bë jes jã kòchôł” (Dôrënk, wiérzta dedikòwónô: Timòteùszowi).
Napisa téż bôjkã Òpòwiôstczi mirochòwsczi pùszczë („Pòmerania” 2002) i pòwiôstczi, np. Szabelbónk, Skòczk („Pòmerania” 2003), nadto prozã ò dëchòwi przejinace młodi białeczczi pt. Mija (2004); łôtwie mógłbë z ni zdzejac dokôz na binã. Prawie téż ùsôdzô òna widzawiszcza: Òbrôzczi na binã (2005), np. Drama ò Bòżim Narodzenim; Jak mailinczi spiéwôk kaszëbsczi do nieba sã dostôł; Za co bòcón béł ùkôrôny, a w nym je adaptacja na binã H.Ch. Andersena Dzéwczã ze sztrëchôlcama (przër. „Pòmerania” 1996) i Brzëdczi kaczélc, tołmaczenié na kaszëbsczi widzawiszcza A. Marianowicza wedle H.Ch. Andersena.
Z pòzdrzatkù zamkłoscë, lëteracczi formë i jãzëka czekawé są ji familijné wspòminczi, pòwstałé na spòdlim gôdk ji tatka, szkólnégò, spisóné w proze pt. Òtroczëzna (2007, drëk 2008). Napisa téż tołmaczenié dokazu Rômeò i Julia Williama Szekspira (2013).
Nôdgrodë
Wiele razy dobëła deklamatorsczé kònkùrsë „Rodnô Mòwa" w Chmielnie. W 1992 dosta Nôdgrodã miona R. Wróblewsczégò w 1992, a téż òsta òdznaczónô Póòeticczim Laùrã miona I. Trojanowsczi (1996). W 2007 dosta I nôdgrodã w Prozatorsczim Kònkòrsu miona Jana Drzéżdżóna za òpòwiôstkã „Òtroczëzna".
W 2009 wëprzédnionô Medalã Stolema.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze Kategòrëjô:Kaszëbi Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema
Kubuntu
thumb|300px|Kubuntu 10.10 200px|right
Kubuntu je òficjalną sostrną ùdbą distribùcëji Ubuntu brëkùjącą graficznegò òkrãżô KDE, w placu ùżëwónegò w Ubuntu GNOME. Òd wersëji 6.06 Dapper platczi z Kubuntu mòże zamôwiac darmôk na starnie shipit.kubuntu.org.
Òpisënk
Distribùcëjô Kubuntu zamëkô w se graficzné òkrãżé KDE, ë m.jin. aplikacëje: biurowé (OpenOffice.org, KOffice), internetowé (Mozilla Suite, Evolution, KMail, GNU Gadu, TleenX), multimedialné (xine, MPlayer), edukacjowé (KGeo, Dr Genius), graficzné (GIMP), organizacjowé (Planner, GNU Terminôrz Ùcznia), do grë (Pingus, Tux Racer, FreedroidRPG) itd. Innowacëją w systemie je wprowadzenié programë Wireless Assistant – ùżłëżnotë òbsłużënkù sécowich bezkablowich kôrtów, chtërnô jesz nie je przëstãpnô w wikszoscë distribùcëjów.
Kaszëbsczi jãzëk w Kubuntu
Kubuntu je distribùcëją, chtërnô jakô pierszô zamëkała w se króm kaszëbsczégò ùstôwù klawiaturë téż mòżnotã winstalowaniô kaszëbsczegò jãzëka jakno domëslnegò jãzëka dlô òperacjowi systemë. Je òb bëtny w ni òd rujana 2007 rokù, t.j. wersëji Kubutu 7.10 dzãka robòce kaszëbsczégò karna dolmôczów przë KDE ë Ubuntu. W 2009 rokù ùprzëstãpniło kaszëbsczé karno dolmôczów Linuksa do zladënkù òbrôz ISO platczi ò mionie Kaszëbsczi Remix Kubuntu 9.10 z nastôwiony prosto z dodomù kaszëbsczim jãzëkã, dzãka chtërny mògą brëkòwnicë zapòznac sã z pierszą kaszëbską òperacjową systemą. Kubuntu je nôbarżi zdolmaczoną na kaszëbsczi jãzëk distribùcëją Linuksa.
Przëpisë
Kategòrëjô:Wòlnô soft-wôra Kategòrëjô:Linuksowé distribùcëje
1915
Je to 1915 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 915. rok drëdżégò tësąclecô, 15. rok XX stolatégò, 5. rok 2-égò dzesãcolecô XX stolatégò.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1913 « 1914 « 1915 » 1916 » 1917
Kategòrëjô:XX stolaté
Daniel Craig
thumb|200px|Craig w 2017 rokù Daniel Wroughton Craig, (ùr. 2 strëmiannika 1968) je anielsczim teatrownikem.
Craig, Daniel Craig, Daniel
Uetersen
thumb|left|Mùzeùm w Uetersen
Uetersen  je môłim gardã w nordze Miemiecczi Federacëjny Repùbliczi w landze Schleswig-Holstein.
Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi Kategòrëjô:Ùzémczi artiklów
Przasnysz
Przasnysz - gard w mazowiecczim wòjewództwie.
Pòdôwczi
Lëdztwò gardu: 17 110 mieszkańców (2004)
Òbaczë téż
Kategòrëjô:Mazowiecczé wòjewództwò
Kòrné
Kòrné - to je kaszëbskô wies w gminie Kòscérzna, w kòscersczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.
Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna Kategòrëjô:Kaszëbë
1427
1427 / MCDXXVII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na strzodã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1427 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 427. rok drëdżégò tësąclecô, 27. rok XV stolatégò, 7. rok 3-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) 1425 « 1426 « 1427 » 1428 » 1429
Kategòrëjô:XV stolaté
30 zélnika
30 zélnika je 242. (243.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 123 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Zélnik
Kamiéńca Szlacheckô
Kamiéńca Szlacheckô (pl. Kamienica Szlachecka) – kaszëbskô wies w Pòlsce, w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô, pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Stãżëca. Tu w szkòle dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka. Téż tu mô szedzbã Kaszëbskô Stowôra Producentów Pòtrôwniców, a dlô nich wôżnô je ògardowô pòtrôwnica (kaszëbskô malëna). W òbéńdze szôłtëstwa pòłożoné sã mniészé kòlonie:
Òficjalnô kaszëbskô pòzwã wsë w pòstacje „Kamiéńca Szlacheckô” òsta wprowadzónô 14 lëstopadnika 2007.
Przëpisczi
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë Kategòrëjô:Gmina Stãżëca Kategòrëjô:Kaszëbë
Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca Kaszëbë
Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca Kaszëbë z Kartuz - je amatorsczim karnã, chtërnegò zakłôdôrzã bëła Marta Bistroń. Karno je założony w 1946 r. i do dzysô je propagatorã bòkadnégò kaszëbsczégò fòlkloru na rozmajitëch jimprezach, akademiach, ùroczëznach òrganizowónëch w kraju, jak téż za grëńcama. Na repertuar karna skłôdają sã kaszëbsczé: piosenczi, melodie i tuńce. Elemeńta skłôdającé sã na nowi program to nowòroczné zwëczi, swiãtojańskô noc, wiesela a téż tuńce, gôdczi i kaszëbsczi spiéwczi. "Kaszëbë" jakno piérwszé wprowadzëłë dôwné lëdowé jinstrumeńta: bazunë, diôbelsczé skrzëpce i bùrczibasë. Karno wëstãpiwało w filmach "Kaszëbë", "Scënanié Kanie" i jin., a téż òglowòpòlsczich programach radia i telewizje. Karno za swòje artisticzné dobëca dostało régã nôdgrodów, wëprzédnieniów, diplomów i òdznaczeniów, m.jin. Złoti Krziż Zasłëdżi, Medal Stolema (1971), Medal 1000-lecô Pòlsczégò Państwa, nôdgroda Ministra Kùlturë i Kùńsztu ë wiele jinëch. Òd 1961 rokù czerownikã karna béł jegò wëchòwank Frãcëszk Kwidzińsczi (w karnie òd 1952 r.), chtëren òd 1985 r. béł téż jinstruktorã tuńca. Jinstruktorã mùzycznym bëła Celina Leszczëńskô. Czerownik, jinstruktor, kapela i nôleżnicë prôcëją w karnie spòłeczno.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura Kategòrëjô:Mùzyka
Białka Lota
mały|prawo| Białka Lota – to je pòstacjô z Knédżi Zôczątków (Zo 19). Òna miała z Lotem dwie córczi w Sodomie, równak mia z te gardu ùcekac i sã nie òbzerac. „Ale białka [Lota] òbezdrzała sã za se i stała sã stołpã solë.”
Lëteratura
Kategòrëjô:Knéga Zôczątków
Karno Piesni i Tuńca Bazunë miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò
Karno Piesni i Tuńca Bazunë miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò z Żukòwa - to je amatorsczi karno. Jegò załóżcą béł C. Kwidzińsczi. Karno je założony w 1971 r. i do dzysô je propagatorã bòkadnégò kaszëbsczégò fòlkloru na rozmajitëch jimprezach i ùroczëznach òrganizowónëch w kraju, jak téż za grëńcama. „Bazunë” ùziwają stôré lëdowé jinstrumeńta: bazunë, diôbelsczé skrzëpce i bùrczibasë. Karno wëstãpiwało w filmie Śladami Kolberga. To karno, chërno tuńcëje m. jin. kòsédera za swòje artisticzné dobëca dostało régã nôdgrodów, wëprzédnieniów, diplomów i òdznaczeniów, a m.jin. Medal Stolema. W 1987 rokù karno spiéwało w Gdinie, a w 1999 rokù w Sopòce (razem z jinima) jak tam béł Papież Jan Paweł II.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
31 zélnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Zélnik
1428
1428 / MCDXXVIII – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1428 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 428. rok drëdżégò tësąclecô, 28. rok XV stolatégò, 8. rok 3-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) 1426 « 1427 « 1428 » 1429 » 1430
Kategòrëjô:XV stolaté
Niepòczołejce
Niepòczołejce abò Niepòczołowice (pòl. Niepoczołowice) – kaszëbskô wies w Pòlsce w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzégò, pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, we wejrowsczim krézu, w gminie Lëniô w òbéńdze Kaszëbsczégò Krôjòbrazowégò Parkù. Tu w szkòle dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka. Wies je na szlachù zaniechóny òd lat banowi sécë Kartuzë-Serakòjce-Lãbórg.
thumb|200px|center|Szinë (żelôzné bieżënë) pòd Lëniã
Niepòczołejce - wies i czile pùstków rozdrzëconëch w pôłniowim dzélu gminë, na zberkù Mirochòwsczich Lasów.
Historiô
Pierwszé wiadło ò Niepòczołejcach pòchôdô z 1368 rokù. W kùńcu 16. stalatégò miéwcama wsë bëło trzech Pellów, J. Bòrsz i P. Niemirowicz. Pò 1772 rokù gruńtë Niepòczołejc pòdzeloné òstałë na czile dzélów, twòrzącë gbùrską wies i wëbùdowóny kòle drodżi do Królewsczi Kamiéńcë fòlwark. Mieszkeńcowie kòrzëstalë z pòcztë w Serakòjcach, a môlowô szkòła bëła ewanielickô. W midzëwòjnowim cządze kòle wsë bëła pòlskò-miemieckô greńca. Na przełómanim 19. i 20. stalatégò wies stała sã sedzbą gromadë, jakô w 1928 rokù razã z całim lińsczim wójtostwã òstała włączonô do kartësczégò krézu.
Czekawinczi
Niepòczołejce są bëlnym môlã zôczątkù wanogów w pôłniowi a zôpadny dzél Mirochòwsczich Lasów, a téż nad jezora Swiãté i Kamieniczno.
W Niepòczołejcach stoji szlachòta Nëczka - Dëcha ze szlachù "Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha" w gminie Lëniô.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë Kategòrëjô:Gmina Lëniô Kategòrëjô:Kaszëbë
Gniezno
Gniezno – gard w wiôlgòpòlsczim wòjewództwie. Do 1038 béł stolecznym gardã Pòlsczi.
Kategòrëjô:Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Rzucewò
Rzucewò (pòl. Rzucewo) – kaszëbskô wies w Pòlsce pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w pùcczim krézu, w gminie Pùck. Tu je snôzi pałac we westrzódkù parkù. 28 lëpińca 1851 rokù tu béł prësczi król, a lëdze gôdelë, że mù sã widza piesń "Chto sã w òpiekã".
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë Kategòrëjô:Gmina Pùck
Nowi Klińcz
Nowi Klińcz - to je kaszëbskô wies w gminie Kòscérzna, w kòscersczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.
Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna Kategòrëjô:Kaszëbë
Lórińc
Lórińc (pòl. Loryniec, miem. Lorenz) - to je kaszëbskô wies w gminie Kòscérzna, w kòscersczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.
Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna Kategòrëjô:Kaszëbë
Klëkòwô Hëta
Klëkòwô Hëta (pl. Klukowa Huta) – kaszëbskô wies w Pòlsce, w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô, pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Stãżëca na przëgrańczu Kaszëbsczégò Krôjòbraznégò Parkù. Tu w szkòle dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi 25px ë 25px. W òbéńdze szôłtëstwa pòłożoné sã mniészé kòlonie:
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë Kategòrëjô:Gmina Stãżëca Kategòrëjô:Kaszëbë
Sambór I
thumb|180px|Sambòr I Sambór I (Gduńsczi) (ùr. kòle 1150 - ùm. przed 1205) dôł cystersóm w darënku sédmë wsów przë kùńcu XII w. i założił jich klôsztór w Òlëwie, jaknò pierszi w ksyżëstwie. Stolëcą miôł w Gduńskù, a rządzòł kòle 1178 do 1205. Do swòjégò państwa przëłącził lubiszewskò-swiecczi ksãżstwò. Jegò òjcem béł Subisław I Rozkòscérzélc. Pò nim rządził jégò brat Mscëwòj I.
Sambór w kaszëbsczi lëteraturze
O pòstacëje Sambòra Jan Trepczik mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce swòjégò kaszëbsczégò himnu „Zemia Rodnô”, we fragmeńce: ''Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałë...'', co pòkazywô, że je òn w kùlturowi spôdkòwiznie Kaszëbów.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi
Mùzeùm Pùcczi Zemi miona Floriana Cenôwë
Mùzeùm Pùcczi Zemi miona Floriana Cenôwë w Pùcku je jinstitucją kùlturë, chtërna pòwsta w 1980 rokù. Jegò robota polégô na rozkoscérzanim kùlturë Kaszëbów w kraju ë za grańcą. Do niégò słëchô téż môłi skansen w Nadolu.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura Kategòrëjô:Mùzeùm
1916
1916 / MCMXVI – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na sobòtã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1916 rokù przëpôdł na piątk i béł to tak samò rok przestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 13 dni.
Je to 1916 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 916. rok drëdżégò tësąclecô, 16. rok XX stolatégò, 6. rok 2-égò dzesãcolecô XX stolatégò.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1914 « 1915 « 1916 » 1917 » 1918
Tuwal Kajn
mały|prawo|Tuwal Kajn - lata 1334-1336 Tuwal Kajn – to je pòstacjô z Knédżi Zôczątków (Zo 4,22). Òn béł kòwôlã [òjcã] "wszëtczich, co wëkùwają nôrzãda z kòpru i żelazła.”
Lëteratura
Kategòrëjô:Knéga Zôczątków
1429
1429 / MCDXXIX – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na sobòtã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1429 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 429. rok drëdżégò tësąclecô, 29. rok XV stolatégò, 9. rok 3-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) 1427 « 1428 « 1429 » 1430 » 1431
Kategòrëjô:XV stolaté
1383
1383 / MCCCLXXXIII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1383 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 383. rok drëdżégò tësąclecô, 83. rok XIV stolatégò, 3. rok 9-égò dzesãcolecô XIV stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1381 « 1382 « 1383 » 1384 » 1385
Dziecinów
Kategòrëjô:Mazowiecczé wòjewództwò
1383
Ùmarlë
Kategòrëjô:XIV stolaté
1460
1460 / MCDLX – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Sambór II
200px|thumb|right|Sztãpel Sambòra II z [[1229 - grif]] Sambór II (ùr. kóle 1211/1212, ùm. 30 gódnika 1277 abò 1278) – ksążã lubiszéwskò-swiecczi. Jegò òjcem béł Mscëwòj I. W 1236 rokù ksążã Sambór II béł wënëkańcã. W 1253 òn przeniósł swòją sedzbã z Lubiszéwa do Dërszewa. Jegò córka Margaréta bëła królewą Dëńsczi.
1460
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1458 « 1459 « 1460 » 1461 » 1462
Kòpenhaga
thumb|Kòpenhaga w Dëńsczi thumb|Kòpenhaga thumb|Archiwa w Kòpenhadze Kòpenhaga (dëń. København) je nôwikszi gard w Dëńsce ë ji kònstitucëjnô stolëca.
Ówsnice
Ówsnice - to je môłô kaszëbskô wies w gminie Kòscérzna, w kòscersczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.
Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna Kategòrëjô:Kaszëbë
Serakòjce
thumb|left|Serakòjsczi kam z kaszëbsczéma nótama thumb|left|Kòlejowi mòst na drodze z Kartëz do Serakòjc Serakòjce (pòl. Sierakowice) – kaszëbskô gminnô wies w Pòlsce pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Serakòjce. W 1565 rokù napiselë ò ni Sirokouicze. Za czasów prësczich, w 1906 rokù w serakòjsczi szkòle miôł plac sztrejk. Szło ò to, że dzecë miałë sã ùczëc religie blós pò niemieckù, a ni mògłë do se pò kaszëbskù (czë pò pòlskù) gôdac. Jakno turisticzną atrakcjô, mòże tu òbezdrzec kam z kaszëbsczéma nótama. W tich stronach téż rosce kaszëbskô wika ùznôwónô za aùtochtoniczną roscënã tegò regionu. Przez Serakòjce przechòdzy turisticzny, Kaszëbsczi Szlach. We wsë są dwa kòscołë: Sw. Marcëna (na òdjimkù pò prawi stronie) i pòniemiecczi (przed wòjną Ewangelicczi) Jana Chrzcëcéla. Prof. dr Jurk Hinz sã tu ùrodzyl, a dr Marión Jelińsczi je ze Serakòjcama zrzeszony.
1461
1461 / MCDLXI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1459 « 1460 « 1461 » 1462 » 1463
Kategòrëjô:XV stolaté
Starogarda
Starogarda (téż: Starogard, Stargard; we zdrojach: Starogarda (Cenôwa); pòl. Starogard Gdański, miem. Preußisch Stargard) - krézewi gard w pòrénkòwim dzélu pòmòrsczégò wòjewództwa. Jakno Starigrod je w 1198 rokù, w dokùmeńce pòmòrsczégò ksyżëca Grzëmisława. brak|mały|Pałac
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë Kategòrëjô:Kòcéwskô
Bòrëcëno
Bòrëcëno (pòl. Borucino) – to je kaszëbskô wies w Pòlsce, w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô, pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Stãżëca w òbéńdze Kaszëbsczégò Krôjòbrazowégò Parkù. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi 25px. W òbéńdze szôłtëstwa pòłożoné je mniésza kòloniô:
W 2011 we wsë mieszkało 337 lëdzy.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë Kategòrëjô:Gmina Stãżëca Kategòrëjô:Kaszëbë
Juwal
mały|prawo|Juwal - lata 1334-1336 Juwal – to je pòstacjô z Knédżi Zôczątków (Zo 4,21). "Òn béł òjcã wszëtczich, co grają na cytrze i fléce.”
Lëteratura
Kategòrëjô:Knéga Zôczątków
Nôdolé
Nôdolé - kaszëbskô wies w gminie Gniéwino, chtërna je nad zôpôdnym ùbrzegiem Żarnowsczégò Jezora. Tu je òd 1987 rokù Gbùrskô ë Rëbackô Zôgroda w Nôdolim. Dzysdnia mòże tu òbezdrzec chëcz familie Rutzów z pòłowë XIX stalata, stodołã, chléw dlô chòwë, szaruzniô, kùlã, gòłãbnik, manglowniã, rëbacką chëcz familie Kùhrów z Nadolégò, sécarniã, a téż rozwerk. Ò tã zôgrodã mô starã Mùzeum z Pùcka.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Gmina Gniéwino Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz
1430
1430 / MCDXXX – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na niedzelã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1430 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 430. rok drëdżégò tësąclecô, 30. rok XV stolatégò, 10. rok 3-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) 1428 « 1429 « 1430 » 1431 » 1432
Kategòrëjô:XV stolaté
1917
1917 / MCMXVII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na pòniedzôłk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1917 rokù przëpôdł na niedzelã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 13 dni.
Je to 1917 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 917. rok drëdżégò tësąclecô, 17. rok XX stolatégò, 7. rok 2-égò dzesãcolecô XX stolatégò.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1915 « 1916 « 1917 » 1918 » 1919
1431
1431 / MCDXXXI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na pòniedzôłk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1431 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 431. rok drëdżégò tësąclecô, 31. rok XV stolatégò, 1. rok 4-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) 1429 « 1430 « 1431 » 1432 » 1433
Kategòrëjô:XV stolaté
Zrzesz Kaszëbskô
Zrzesz Kaszëbskô - to bëło wôżné dlô Zrzeszéńców pismiono kaszëbsczi rësznotë. Òno bëło wëdôwóné latach 1933-39, 1945-47 i 1992-93.
1462
1462 / MCDLXII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na piątk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1462 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 462. rok drëdżégò tësąclecô, 62. rok XV stolatégò, 2. rok 7-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1460 « 1461 « 1462 » 1463 » 1464
Kategòrëjô:XV stolaté
962
962 / CMLXII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na strzodã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 962 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 962. rok pierszégò tësąclecégò, 62. rok X stolatégò, 2. rok 7-égò dzesãcolecô X stolatégò.
Sarnowë
Sarnowë - to je wies w gminie Kòscérzna, w kòscersczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna Kategòrëjô:Kaszëbë
Aùstralëjô (kòntinent)
thumb|250px|Australëjô na karce swiata thumb|250px|Satelitarni odjimk Australëji Aùstralëjô je nômiészim z kòntinentów Zemi, jegò wiéchrzëzna (razã z Tasmanią ë òstrowama w blëze) je 7,7 mln km2.
Pòłożenie
Aùstralëjsczi kòntinent je na pôłniowi ë pòrénkòwi półkùglë, midzë 11 ë 39 gradã pôłniowi geògrafny szérzë ë midzë 113 ë 153 gradã pòrénkòwi geògrafny długòtë. Òkrążają gò dwa òceanë: òd nordë ë pòrénkù Spòkójny a òd pôłniô ë zôpadu Jindijsczi. Ni mô sparłãczeniô z jinszima kòntinentama.
Niechtërny do Australëji zarechòwëwają téż drëdżi wedle wiôlgòscë òstrów Nowô Gwinejô (wiéchrzëzna 785 tys. km²), bò je òn téż na nym sómym kòntinentalnym pòdstôwkù.
Geòlogòwé leżnoscë
Aùstralëjô bëłô przódë dzélã superkòntinentu Gondwanë. Dzysdniowi wëzdrzatk nadała jeji kaledońskô òrogeneza, chtërna sparłãczeła dwa nôstorszë elementë jeji geòlogòwej bùdacëji, pôłniową ë nordową kristalową tôrczã ë hercynską òrogenezã, cziej wëpiãtrzeniu pòddôła sã geòsënklina zdzejóna w paleòzojikù w pòrénkòwim dzélu kòntinentu. Alpejskô òrogeneza sprawiła rësznotã westrzód Wòdodzéłowich Gór. Òbniżenié równi wòdë òceanu w plajstocenie pòzwolëło na przecygã roscëniznë, zwiérzów ë lëdzy z nordy (choc nié bëło lądowëgò sparłãczenia z Azëją), a w rezultace do òddzélenia Nowi Gwineji ë Tasmanii.
Sztrukturalne jednote:
* Kategòrëjô:Geògrafijô
1384
1384 / MCCCLXXXIV – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na piątk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 1384 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 384. rok drëdżégò tësąclecô, 84. rok XIV stolatégò, 4. rok 9-égò dzesãcolecô XIV stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1382 « 1383 « 1384 » 1385 » 1386
Kategòrëjô:XIV stolaté
1432
1432 / MCDXXXII – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
963
963 / CMLXIII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Zôpadno-Kaszëbsczé Mùzeùm w Bëtowie
thumb|Widzënk z Zôpadno-Kaszëbsczégò Mùzeùm thumb|Jiny widzënk z Zôpadno-Kaszëbsczégò Mùzeùm Zôpadno-Kaszëbsczé Mùzeum w Bëtowie je w dôwnym krzëżacczim zómkù. Zajimô tu pôrã zalów. To je jinstitucją kùlturë, jakô pòwsta w 1972 rokù. Jegò robòta polégô na rozkòscérzanim kaszëbsczi kùlturë w kraju ë za grańcą. Dlô realizacji sztatutowëch célów òni wespółrobią z ùtwórcama na Kaszëbach. Jednym z nich je Józef Chełmòwsczi z Brus. To je kùmkôrz i wiele kùńsztów kùńsztôrz.
963
Je to 963 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 963. rok pierszégò tësąclecégò, 63. rok X stolatégò, 3. rok 7-égò dzesãcolecô X stolatégò.
Zôpadno-Kaszëbsczé Mùzeùm w Bëtowie
Bùtnowé lënczi
Domôcô starna Mùzeum
Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura Kategòrëjô:Bëtowò
Jasón
Kategòrëjô:Bòtanika
963
Ùmarlë
Kategòrëjô:X stolaté
ISO 3166-1
ISO 3166-1 Lësta krajów
Bùtnowé lënczi
ISO 3166
1432
Je to 1432 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 432. rok drëdżégò tësąclecô, 32. rok XV stolatégò, 2. rok 4-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
Kategòrëjô:XV stolaté
Swiecé
thumb|100px|right|Swiecczi herb thumb|350px Swiecé (téż: Swiecé nad Wisłą; we zdrojach: Zwece 1198, Zvece1209, Swece 1224, Sueze 1238, Swez 1238, Swez 1253, in Szweth 1260, Sueche 1278, in Swiecie 1282, in Suiecie 1283, Swieczie 1289, Swetz 1309, in Swecz 1313, tzur Swetze 1324, Swecze 1407, Swyecye 1495, Swiecie 1565, Swiecze 1583, Swieczie 1584; Swiecze (Langenes) 1612, Swiecie 1664, Schwetz kòl 1790, Świecie, niem. Schwetz, urzęd. Schwetz an der Weichsel 1890, Svjecè (Cenôwa), Svjecè nad Vjsłą (Cenôwa), gwar. Śfjeće/Śveće, -ća, śfjeck'i; pòl. Świecie, miem. Schwetz an der Weichsel) – krézewi gard w kùjawskò-pòmòrsczim wòjewództwie.
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò Kategòrëjô:Kòcéwskô
Raducz
Raducz je wies w rawsczim krézu, Łódzczim wòjewództwie.
1918
1918 / MCMXVIII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1918 rokù przëpôdł na pòniedzôłk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 13 dni.
Ùmarlë
Kategòrëjô:XX stolaté
964
964 / CMLXIV – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na piątk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 964 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 964. rok pierszégò tësąclecégò, 64. rok X stolatégò, 4. rok 7-égò dzesãcolecô X stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 962 « 963 « 964 » 965 » 966
Kategòrëjô:X stolaté
Mòskwa
right|thumb|250px|Saint Basil's Cathedral Mòskwa (rus. Москв́а [mɐˈskva]) je nôwikszi gard w Rusce ë ji kònstitucjowô stolëca.
Kategòrëjô:Ruskô
Strzépcz
Strzépcz (pl. Strzepcz) – wies szôłtëskô szôłtëstwa Strzépcz, do chternégò wchôdô jesz Dargòlewò, Głodnica ë Zelony Dwórk. Drëgô żle jidze ò wiôlgòsc wies w gminie Lëniô, jakô je kòle skrziżowaniô drogów do Wejrowa, Lãbòrga ë Kartuz. Przed wòjną wies, jakô bëła sedzbą wójtostwa (do 1975 rokù) mia charakter môłégò gardu. Pòzwa wsë, pierwòszno brzëmiącô "Trzebsk", pòchôdô òd czasnika trzebic.
1385
1385 / MCCCLXXXV – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na niedzelã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).