cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kòreja
Geògrafijô
W procëmnoce do stôrszëch górów w kòntinentalny Kòreji, wiele wôżnëch òstrowów pòwsta dzãka aktiwnotë wùlkanów w cządze kenozojowi òrogenezë. Jeju-do, chtërne naleze sã za pôłnowim ùbrzëgã, je wiôldżim wùlkanowim òstrowã, chtërnegò nôwëższa góra Halla (1950m), je téż nôwëższô w Pôłniowi Kòreji. Ulleung-do je wùlkanowim òstrowã na Japòńsczim Mòrzu.
Kùltura
W stôrëch chińsczich tekstach Kòreja zwónô je Kumsu Kangsan, co dokładno òznôczô "rzéka ë górë wëszëtë na jedwabiu". Chińczycë flot rechòwalë sã z mésternotã mieszkańców Kòreji w robienim nôlepszégò jedwôbiu. W VII ë VIII s. òbstojałë wòdne ë lądowi hańdlowi szlachë z Kòreji do arabsczich krôjów. Òd 751 rokù brëkòwano w Kòreji drzewianëch bloków do zapisënków. W 1232, na dołgò przed Gutenbergã, pierszi rôz ùżëto rësznë drëkarsczé znaczi z metalu do wëdawania tekstów. Òbczas cządu Goreyo rozpòmiónowôła sã na całi òbéńdze jedwôbnô przerobina, a ceramiowi wërobinë z niebieskò-zelonégò celadonu òstałë sã kòrejańską òsoblëwòscą. Pòriwny rost kùlturë w cządze Joseon, sprôwiony bëł rozszérzaniém sã kùlturë Chin z czasu dinastëji Ming. W cządze tim rozwijała aã zwëkòwô kùńszta ë rzemiãsła, jakno ceramika z biôłegò caledonu, lepszi jedwôb ë papiér, ruchna ë wiejôcze. Tedë téż pòwstôł kòrejańsczi alfabét hangeul ë zrobiono a ùżëto pierszi na swiece pancerny wòjnowi òkrãt.
Planszowé ë kôrtowé grë
75px|right|thumb|Plansza do grë w janggi W Kòreji je wiele widzałëch planszowëch grów. Baro widzałô wëstrzódka stôrszëch ë młodszëch chłopów je gra go, zwónô w Kòreji baduk. Kòrejańskô wersëjô szachów mô miono janggi ë ji pòdspòdlim je stôrô wersëjô chińsczéch szachów. Widzałą rodzynną grą na całi òbéńdze Kòreji je yut. Zwëkòwą grą je téż golpae, czëlë chińsczé domino.
Westrzódka kôrtowëch grów widzałé są minhato a téż hulla.
Kùchnia
100px|left Kòrejańskô jôda je choba nôbarżi znónô z kimchi, czëlë zaprawiónëch ë kwaszonëch ògrodzëznów, w przédnym dzélu kapùstë a téż paprikow chilli. Barô wôżny môl zajimają téż rëbë z rostu, piekłi ë gòtowóné. Widzałima przëzjôdkama są bulgogi, galbi ë samgyeopsal. Kòrejańsczé môltëchë zamëkają w se téż zupë czë piekłi miãso czãsto robioné z bónkòwą pastą dwenjang. Òglowé dania to bibimbap, naengmyeon, galbitang ë dwenjang jjigae.
1817
1817 / MDCCCXVII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na strzodã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1817 rokù przëpôdł na pòniedzôłk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1817 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 817. rok drëdżégò tësąclecô, 17. rok XIX stolatégò, 7. rok 2-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1815 « 1816 « 1817 » 1818 » 1819
Kategòrëjô:XIX stolaté
1872
1872 / MDCCCLXXII – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na pòniedzôłk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1872 rokù przëpôdł na sobòtã i béł to tak samò rok przestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1872 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 872. rok drëdżégò tësąclecô, 72. rok XIX stolatégò, 2. rok 8-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Pòrtugalsczi alfabét
Pòrtugalsczi alfabét to je alfabét pòrtugalsczégò jãzëka.
Kategòrëjô:Pòrtugalsczi jãzëk Kategòrëjô:Alfabetë
886
886 / DCCCLXXXVI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na sobòtã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 886 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 886. rok pierszégò tësąclecégò, 86. rok IX stalatégò, 6. rok 9-égò dzesãcolecô IX stalatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 884 « 885 « 886 » 887 » 888
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
Kópavogur
Kópavogur je gardã w Islandëji. Lëdztwò: 28 561 (2007).
Kategòrëjô:Islandëjô
1777
1777 / MDCCLXXVII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na strzodã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1777 rokù przëpôdł na niedzelã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1775 « 1776 « 1777 » 1778 » 1779
Hafnarfjörður
Hafnarfjörður je gardã w Islandëji. Lëdztwò: 23 674 (2006).
1777
Ùmarlë
Kategòrëjô:XVIII stolaté
Hafnarfjörður
Kategòrëjô:Islandëjô
1737
1737 / MDCCXXXVII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk tegò rokù przëpôdł na sobòtã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Je to 1737 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 737. rok drëdżégò tësąclecô, 37. rok XVIII stolatégò, 7. rok 4-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1735 « 1736 « 1737 » 1738 » 1739
887
887 / DCCCLXXXVII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na niedzelã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 887 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 887. rok pierszégò tësąclecégò, 87. rok IX stalatégò, 7. rok 9-égò dzesãcolecô IX stalatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 885 « 886 « 887 » 888 » 889
Kategòrëjô:IX stolaté
888
888 / DCCCLXXXVIII – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na pòniedzôłk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 888 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 888. rok pierszégò tësąclecégò, 88. rok IX stalatégò, 8. rok 9-égò dzesãcolecô IX stalatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 886 « 887 « 888 » 889 » 890
Kategòrëjô:IX stolaté
1816
1816 / MDCCCXVI – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na pòniedzôłk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1816 rokù przëpôdł na sobòtã i béł to tak samò rok przestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1814 « 1815 « 1816 » 1817 » 1818
Kategòrëjô:XIX stolaté
Shakira
Kategòrëjô:Mùzycë
Domôcy
Dëch- òpiekùn familie, domù ë całégò gòspòdarstwa. Słowiónie wierzelë, że czej w rodze ùmrze człowiek dobri, chãtny do pòmòcë; òstaje na zemi ë jakò dëch òpiekùjë sã swòjim dodomã, a jegò plac je kòl ògnia. Òblekłi je w biôłą kòszlã ë mô bladé lico, jak kòżdën dëch.
Zwëczi sparłączóné z wiarą w domôcégò
Nôwôżniészim zwëkã na zemiach słowiónsczich mającym związk z dëchã domôcégò je szerok pòjãti kùlt ògnia. Słowiónie wzérale w òdżiń, żebe pòznac, czegò brëkùje domôcy (stąd wróżenié z żażącëch sã wãdżelków ëtd.) Do dzys żëwą tradicëją je òstawianié wòlnégò môlu dlô nieznónégò gòsca na wilijnym stole, rechli ten plac przeznaczóny bëł dlô Domôcégò
949
949 / CMXLIX – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na pòniedzôłk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 949 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 949. rok pierszégò tësąclecégò, 49. rok X stolatégò, 9. rok 5-égò dzesãcolecô X stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 947 « 948 « 949 » 950 » 951
Kategòrëjô:X stolat%C3%A9
Bùłgariô
Bùłgariô (téż: Bùłgarskô; bùłg. България, òficjalnô pòzwa: Repùblika Bùłgariô, bùłg. Република България) – państwò w pôłniowòpòrénkòwi Eùropie. Mô przistãp do Czôrnégò Mòrza. Òd nordë grańczi z Rumùnią, òd pôłniégò z Grecją i Tërëcką, a òd zôpadu z Nordową Macedonią i Serbią. Nôleżi do NATO i Eùropejsczi Ùnie. Stolëcą Bùłgarie je gard Sofia.
Pòłożenié
Leżi w pôłniowòpòrénkòwi Eùropie, pòmidzë Rumùnią i Tërecką, na pòrénkù mô przëstãp do Czôrnégò Mòrza.
Wiéchrzëzna
thumb|Kôrta Bùłgarie
Brzegòwô liniô
Bùłgariô mô brzegòwą liniã ò długòscë 354 km.
Słowińsczi Nôrodny Park
thumb|220px|Jezoro [[Łebskò]] thumb|Dunë Słowińsczi Nôrodny Park ò wiéchrzëznie 186,2 km2 (założony w 1967 rokù) òbrëmiô jezora np. Łebskò, lasë i sztrąd. Tu wiater piôszczi i przenôszô piôsk z placa na plac, a zasëpiwô np. las. Tu żëją taczi ptôchë jak: cziwùtka, kôłp sniegùlc, wiôldżi bagniôrz, sowë i jin., a rosce np. stolemnô pùrchawica. Ten park je wôżny dlô turisticzi. To je rezerwat biosferë Òrganizacje Zjednónëch Nôrodów do sprawów Pòùczënë, Ùczbë ë Kùlturë (UNESCO).
Bùłgariô
Klimat
W Bùłgarie wastëje miérny klimat, je cepło i sëchò òb lato, chłodno i sëro òb zëmã.
1767
1767 / MDCCLXVII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1767 rokù przëpôdł na pòniedzôłk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Je to 1767 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 767. rok drëdżégò tësąclecô, 67. rok XVIII stolatégò, 7. rok 7-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
Bùłgariô
Ùsztôłcenié terenu
thumb|Fizycznô kôrta Bùłgarie Ùsztôłcenié terenu Bùłgarie je zwiksza górzësté, na nordze i pôłniowim wschòdze niżawë.
Słowińsczi Nôrodny Park
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Kaszëbë Kategòrëjô:Turistika
Bùłgariô
Wësokòsc terenu
thumb|Nôwëższi czëp Bùłgarie – Musała (2,925 m. n.r.m.)
1767
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1765 « 1766 « 1767 » 1768 » 1769
Kategòrëjô:XVIII stolaté
Bùłgariô
Jãzëczi
Òficjalnym jãzëkã je bùłgarsczi, rodny dlô 76,8% mieszkańców. Jiné wôżné jãzëczi to (wôrtoscë szacowóné na 2011): tërecczi (8,2%) i romani (3,8%).
Religijné karna
thumb|Prawòsławnô katédra Aleksandra Newsczégò w Sofie Prawòsławié wëznôwô 59,4% lëdztwa, 7,8% lëdztwa to mùzułmanie.
Ùrbanizacjô
thumb|Główné òbiektë Sofie
Pòliticzny system
Òbrôzk:Mila Rodino.ogg
Ùstawòdôwczô władza
Władzã ùstawòdôwczą sprôwiô jednojizbòwi parlament – Nôrodné Zéńdzenié (bùłg.Народно събрание), jaczi skłôdô sã z 240 nôleżników wëbiérónëch na sztërëlatną kadencjã.
Bibliografiô
Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa
1776
1776 / MDCCLXXVI – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na pòniedzôłk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1776 rokù przëpôdł na piątk i béł to tak samò rok przestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Akureyri
Akureyri je gardã w Islandëji. Lëdztwò: 17 250 (2007).
1776
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1774 « 1775 « 1776 » 1777 » 1778
Akureyri
Kategòrëjô:Islandëjô
1776
Ùmarlë
Kategòrëjô:XVIII stolaté
1775
1775 / MDCCLXXV – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na niedzelã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1775 rokù przëpôdł na czwiôrtk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Je to 1775 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 775. rok drëdżégò tësąclecô, 75. rok XVIII stolatégò, 5. rok 8-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1773 « 1774 « 1775 » 1776 » 1777
Kategòrëjô:XVIII stolaté
950
950 / CML – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 950 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 950. rok pierszégò tësąclecégò, 50. rok X stolatégò, 10. rok 5-égò dzesãcolecô X stolatégò.
889
889 / DCCCLXXXIX – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na strzodã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
950
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 948 « 949 « 950 » 951 » 952
889
Je to 889 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 889. rok pierszégò tësąclecégò, 89. rok IX stalatégò, 9. rok 9-égò dzesãcolecô IX stalatégò.
1738
1738 / MDCCXXXVIII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na strzodã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk tegò rokù przëpôdł na niedzelã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
889
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 887 « 888 « 889 » 890 » 891
1738
Je to 1738 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 738. rok drëdżégò tësąclecô, 38. rok XVIII stolatégò, 8. rok 4-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
889
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
1873
1873 / MDCCCLXXIII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na strzodã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1873 rokù przëpôdł na pòniedzôłk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1873 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 873. rok drëdżégò tësąclecô, 73. rok XIX stolatégò, 3. rok 8-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1871 « 1872 « 1873 » 1874 » 1875
Kategòrëjô:XIX stolaté
Lësta słôwnëch Pòmòrzanów
Dzejôrze
*
1818
1818 / MDCCCXVIII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1818 rokù przëpôdł na wtórk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1818 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 818. rok drëdżégò tësąclecô, 18. rok XIX stolatégò, 8. rok 2-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1816 « 1817 « 1818 » 1819 » 1820
Kategòrëjô:XIX stolaté
951
951 / CMLI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na strzodã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 951 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 951. rok pierszégò tësąclecégò, 51. rok X stolatégò, 1. rok 6-égò dzesãcolecô X stolatégò.
Ùmarlë
Kategòrëjô:X stolat%C3%A9
1819
Je to 1819 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 819. rok drëdżégò tësąclecô, 19. rok XIX stolatégò, 9. rok 2-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1817 « 1818 « 1819 » 1820 » 1821
2 strëmiannika
Przësłowié
Kategòrëjô:Strumiannik
Szpańsczi alfabét
Szpańsczi alfabét to je alfabét szpańsczégò jãzëka.
A, B, C, CH, D, E, F, G, H, I, J, K, L, LL, M, N, Ñ, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z
Lënk
Kategòrëjô:Internet
Szpańsczi alfabét
Kategòrëjô:Lingwistika
Spanish orthography
1 strëmiannika
Strëmiannik
1. strëmiannika to je 60. dzéń rokù gregòriańsczego kalãdôrza (61. dzéń w rokù przestãpnem). Òstało 305 dniów do kùńca rokù.
W stôrożëtnëm Rzimë 1. strëmiannika beł pierszim dném Nowégò Rokù, czemu numerowe miona miesącow w łacëznë to september (setmy) na 9. miesąc, october (8.) na 10. miesąc, november (9.) na 11. miesąc i december (10.) na 12. miesąc gregòriańsczego kalãdôrza.
Swiãta ë ùroczëznë
thumb|200px|Martenica, bùlgarsczi amulet zymkù
Przësłowié
Kategòrëjô:Strumiannik
1774
1774 / MDCCLXXIV – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na sobòtã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1774 rokù przëpôdł na strzodã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Je to 1774 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 774. rok drëdżégò tësąclecô, 74. rok XVIII stolatégò, 4. rok 8-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1772 « 1773 « 1774 » 1775 » 1776
Kategòrëjô:XVIII stolaté
3 strëmiannika
Przësłowié
Kategòrëjô:Strumiannik
Karlstad
Karlstad, gard ë stolëca dzysdniowi szwedzczi prowincëji Värmlands län. Założëł gò w 1584 rokù ksąże Karl - pózdze szwedzczi król Karl IX.
Kategòrëjô:Szwedzkô
Warminskô-mazursczé wòjewództwò
right|200px Warminskô-mazursczé wòjewództwò (pòl. Województwo warmińsko-mazurskie) - to je jedną z 16 jednostków administracëjnégò pòdzélënkù Pòlsczi Repùbliczi. Stolëcznym gardã warmińskô-mazursczégò wòjewództwa je Òlsztin. Tu rozwijô sã turistika.
*
1820
1820 / MDCCCXX – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na sobòtã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1820 rokù przëpôdł na czwiôrtk i béł to tak samò rok przestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1820 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 820. rok drëdżégò tësąclecô, 20. rok XIX stolatégò, 10. rok 2-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1818 « 1819 « 1820 » 1821 » 1822
Kategòrëjô:XIX stolaté
1739
1739 / MDCCXXXIX – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk tegò rokù przëpôdł na pòniedzôłk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1737 « 1738 « 1739 » 1740 » 1741
Kategòrëjô:XVIII stolaté
4 strëmiannika
Przësłowié
Kategòrëjô:Strumiannik
Lësta nôwikszëch gardów w Eùropie
thumb|350px
Kategòrëjô:Eùropa
Żukòwò
Pòłożenié
Kòòrdinatë: szérzô - 54°21' N, dôłgòta - 18°21' E.
Gard ë gmina
Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): mln zł
Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): mln zł
Beyoncé Knowles
200px|thumb|right|Beyoncé Knowles, 2013
Żukòwò
Historëjô
Tu 24 łżëkwiata 1259 rokù - przë klôsztorze - béł ksyżëc pòrénkòwi Pòmòrzczi Swiãtopôłk II Wiôldżi. Téż tu je môl smiercé 67 lagrowëch z lagru Stutthof - jich grób z 1945 rokù.
Beyoncé Knowles
Beyoncé Giselle Knowles, (ùr. 4 séwnika 1981) je amerikańską spiéwôrką.
2008/2009
Kategòrëjô:Mùzycë
Żukòwò
Stôrodôwnotë
Pòklôsztorny kòscół sostrów z zôkònu sw. Norberta. W jegò miészi wieżi nad dachã je strzédny (dólnô strzédnica 32,5 cm) kòscelny zwónk z 1749 rokù. Bùdowa kòscoła bëła równak napòczãtô w XIII-im stalatim (1212-1214). Béł to nôstarszi białgowsczi klôsztór w Pòmòrsce, chtëren pòstawic dôł Mscëwòj I. W tim pòklôsztornym kòscele je czasã w niedzelã Mszô Sw. i mòże w 2022 r. czëc kąsk kaszëbsczi jãzëk, ale czëtac Kaszëbi mògą tu wiele. Żukòwò je kòlibką kaszëbsczégò wësziwkù.
Òbaczë téż
Kategòrëjô:Kaszëbë Kategòrëjô:Kartësczi kréz Kategòrëjô:Gmina Żukòwò
Łowicz
thumb|100px|right|Łowicczi herb Łowicz je gard w łódzczim wòjewództwie nad rzéką Bzurą.
Lëdztwò gardu: 28 811 (2016)
Wiéchrzëzna gardu: 23,42 km2
Òbaczë téż
Kategòrëjô:Łódzczé wòjewództwò Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
952
952 / CMLII – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 952 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 952. rok pierszégò tësąclecégò, 52. rok X stolatégò, 2. rok 6-égò dzesãcolecô X stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 950 « 951 « 952 » 953 » 954
Kategòrëjô:X stolat%C3%A9
1874
1874 / MDCCCLXXIV – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1874 rokù przëpôdł na wtórk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
1773
1773 / MDCCLXXIII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na piątk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1773 rokù przëpôdł na wtórk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
1874
Je to 1874 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 874. rok drëdżégò tësąclecô, 74. rok XIX stolatégò, 4. rok 8-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
1773
Je to 1773 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 773. rok drëdżégò tësąclecô, 73. rok XVIII stolatégò, 3. rok 8-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
1874
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1872 « 1873 « 1874 » 1875 » 1876
Kategòrëjô:XIX stolaté
1773
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1771 « 1772 « 1773 » 1774 » 1775
Kategòrëjô:XVIII stolaté
1766
1766 / MDCCLXVI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na strzodã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1766 rokù przëpôdł na niedzelã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Je to 1766 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 766. rok drëdżégò tësąclecô, 66. rok XVIII stolatégò, 6. rok 7-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1764 « 1765 « 1766 » 1767 » 1768
Kategòrëjô:XVIII stolaté
5 strëmiannika
Przësłowié
Kategòrëjô:Strumiannik
CeCe Peniston
thumb|CeCe Peniston (2011) CeCe Peniston (English: Cecelia Peniston) (ùr. 6 séwnika 1969) je amerikańską spiéwôrką.
1821
1821 / MDCCCXXI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na pòniedzôłk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1821 rokù przëpôdł na sobòtã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1821 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 821. rok drëdżégò tësąclecô, 21. rok XIX stolatégò, 1. rok 3-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1819 « 1820 « 1821 » 1822 » 1823
Kategòrëjô:XIX stolaté
953
953 / CMLIII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na sobòtã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 953 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 953. rok pierszégò tësąclecégò, 53. rok X stolatégò, 3. rok 6-égò dzesãcolecô X stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 951 « 952 « 953 » 954 » 955
Amsterdam
thumb|220px|Kòła ë karnôle są czãstim widzënkã w Amsterdamù
Amsterdam – nôwikszi gard w Néderlandzce ë ji kònstitucjowô stolëca (chòc rząd mô sedzbã w Hadze).
W 2005 rokù miôł 739 295 mieszkańców.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Néderlandzkô
6 strëmiannika
Przësłowié
Kategòrëjô:Strumiannik
Nowy Targ
Nowy Targ gard w małopòlsczim wòjewództwie. Lëdztwò gardu: 33 460 mieszkańców. Nowy Targ je stolëcą nowotargsczégò krézu.
Pòłożenié
Geògrafné kòòrdinatë: szérzô - 49° 28' N, długòta - 20° 01' E.
Òbaczë téż
Kategòrëjô:Małopòlsczé wòjewództwò Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
1001
1001 / MI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na strzodã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 999 « 1000 « 1001 » 1002 » 1003
Kategòrëjô:XI stolaté
1822
1822 / MDCCCXXII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1822 rokù przëpôdł na niedzelã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1822 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 822. rok drëdżégò tësąclecô, 22. rok XIX stolatégò, 2. rok 3-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1820 « 1821 « 1822 » 1823 » 1824
Kategòrëjô:XIX stolaté
Warszawa
center|550px
Warszawa (an. Warsaw, miem. Warschau, fran. Varsovie, łac. Varsovia)  je miastã we westrzédni Pòlsce, òd 1596 rokù ji stolecznym miastã a téż wôżnym ùczebnym, pòliticznym ë gòspòdarzczim môlã. We Warszawie mô swój plac Sejm ë prezydenta Pòlsczi. Warszawa je nôwikszym miastã Pòlsczi Repùbliczi.
Galerejo
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce Kategòrëjô:Mazowiecczé wòjewództwò
1772
1772 / MDCCLXXII – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na strzodã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1772 rokù przëpôdł na niedzelã i béł to tak samò rok przestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Je to 1772 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 772. rok drëdżégò tësąclecô, 72. rok XVIII stolatégò, 2. rok 8-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
Ùmarlë
Kategòrëjô:XVIII stolaté
1771
1771 / MDCCLXXI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1771 rokù przëpôdł na sobòtã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Je to 1771 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 771. rok drëdżégò tësąclecô, 71. rok XVIII stolatégò, 1. rok 8-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
Ùmarlë
Kategòrëjô:XVIII stolaté
982
982 / CMLXXXII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na niedzelã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 982 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 982. rok pierszégò tësąclecégò, 82. rok X stolatégò, 2. rok 9-égò dzesãcolecô X stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 980 « 981 « 982 » 983 » 984
Kategòrëjô:X stolaté
Madżarskô
Madżarskô je państwã w Eùropie, krôj Eùropejsczi Ùniji.
Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa
1765
1765 / MDCCLXV – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1765 rokù przëpôdł na sobòtã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Je to 1765 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 765. rok drëdżégò tësąclecô, 65. rok XVIII stolatégò, 5. rok 7-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
Ùmarlë
Kategòrëjô:XVIII stolaté
1 séwnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Séwnik
Wiôlgô Britanijô
Wiôlgô Britanijô (anielsczi: Great Britain, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) je państwã w Eùropie, a do 31 stëcznika 2020 rokù òna bëła dzélã Eùropejsczi Ùniji. Dzysdniowò, wedle kònstitucëji Wiôldżi Britaniji w ji skłôd wchôdają 4 krôje: Walijô, Szkòckô, Anielskô, Nordowô Irlandëjô.
*
1764
1764 / MDCCLXIV – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na niedzelã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1764 rokù przëpôdł na czwiôrtk i béł to tak samò rok przestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Je to 1764 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 764. rok drëdżégò tësąclecô, 64. rok XVIII stolatégò, 4. rok 7-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1762 « 1763 « 1764 » 1765 » 1766
Kategòrëjô:XVIII stolaté
7 strëmiannika
Przësłowié
Kategòrëjô:Strumiannik
Kãbłowò
Kãbłowò (pòlsczi jãzëk: Kębłowo) - wies pòłożonô w lëzënsczi gminie, w wejrowsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Je drëgą co do wialgòscë wsą w gminie.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz
Mozilla
thumb|250px|right|Mozilla 1.7.5
Mozilla nie je le blós miono internetowégò przezérnika w skłôd chtërnégò wchôdô paczét programów, je to téż miono ùdbë namieniony dlô ji ùsôdzeniégò. Przezérnik je darmôk ë òpiarti na licencëji MPL(Mozilla Public License). Wspiérô wnetka wszëtczé nônowszé internetowé sztandardë ùgòdzoné przez W3C (World Wide Web Consortium) np.: XHTML 1.x, HTML 4, DOM, XML, CSS, CSS2 ..., co dôwô baro wiôlgą pòprôwnosc wëskrzëwónëch starn.
Slédnô sztabilnô wersëjô, z 21 séwnika 2006 rokù, to 1.7.12 ë je òna slédną jakô òstała wëpùszonô z mionã Mozilla. Nôslédné wersëje bãdą ju wëchôdac jakno SeaMonkey. Rega 1.7.x Mozillë mô dali le blós wspiarce òd startne bezpiekù przezérnika.
Òdprowôdné Mozilli
Na spòdlim Mozillë pòwstało wiele internetowëch przezérników, n.p.:
Na partach z paczétu Mozilla òpiarté są téż m. jin. e-mailowô programa Mozilla Thunderbird ë editora HTML Nvu.
Przezérniczi brëkùjącé nëkù Mozillë (Gecko) blós dlô wëskrzëwaniô starn WWW to m.jin.:
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Internetowé przezérniczi
Gmina Pùck
Gmina Pùck - wieskô gmina w pùcczim krézu, w pòmòrsczim wòjewództwie.
1823
1823 / MDCCCXXIII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na strzodã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1823 rokù przëpôdł na pòniedzôłk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1823 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 823. rok drëdżégò tësąclecô, 23. rok XIX stolatégò, 3. rok 3-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1821 « 1822 « 1823 » 1824 » 1825
Kategòrëjô:XIX stolaté
2 séwnika
2 séwnika je 245. (246.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 120 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Séwnik
Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika
Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika (kòr. 조선민주주의인민공화국, hanja 朝鮮民主主義人民共和國, MCR. Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk, Nordowô Kòreja, skrodz. KLDR)) je pòrénkòwòazjatëcczim państwã, chtërne pòwsta w nordowim dzélu Kòrejańsczégò Półòstrowa pò II swiatowi wòjnie na òbéńdach zajëmniãtich przez Czerwioną Armijã. Òficjalno je to kòmùnisticznô jednopartijna systema, chtërnej prowôdnikã je Kim Jong-Il. Totalitarną wëszëznã sprôwiô òpiartô na deji juche Partëja Ròbòtë Kòreji. Greńczy z Ruską na nordowim pòrénkù, Chinama na nordze, Pôłniową Kòreją na pôłnim. W Chinach a téż w sami Nordowi Kòreji, krôj zwóny je Pukchosŏn ("Nordowi Chosŏn"; 북조선; 北朝鮮). Bukhan ("Nordowi Han"; 북한; 北韓) to òglowé miono westrzód mieszkańców Pôłniowi Kòreji na krôj sąsadów.
Historëjô
Pò japòńsczi òkùpacëji Kòreji, chtërna skùńczëła sã razã z przegraną Japòńsczi w II swiatowi wòjnie w 1945, Kòreja òsta pòdzélonô na dwa partë zdłużą 38 równoleżnika. Sowiecczi Związk kòntrolowôł nordowi dzél a USA pôłniowi. Kòrejanë z zelgã pòwitôle wëzwòlenié òd Japònów, leno nie chcele zgòdzëc sã na wprowôdzanié cëzëch praw na òbéńdã półòstrowa. Rusczé ë Amerikane nie chcele zôs zgòdzëc sã na wespólne sprôwianié Kòreją. Dotëgòwało to do ùsôdzeniô w 1948 rokù apartnëch rządów w nordowim ë pôłniowim parce, jaczé zarôzkù ògłoszëłë sã jedinyma legalnëma rządama całowny Kòreji.
Narôstającé napiãcé ë greńcowi biôtczi midze òba krôjama doprowôdzëłë do domôcy kòrejańsczi wòjnë. 25 czerwińca 1950 rokù (Nordowô) Kòrejańskô Lëdowô Armija narëszëła 38 równoleżnik abë sparłãczëc òba państwa w jedną pòliticzną systemã pòd swòjim przédnictwã. Wòjna dérała do 27 lëpińca 1953 rokù, czedë òddzélë Zrzëszonéch Nôrodów, Kòrejańsczi Lëdowi Armiji ë Armijô Chińsczëch Dobrowòlników pòdpisale przedspòkój (zgòdã na spòkój) ë ùsôdzëlë Zdemilitarizowóną Conã midze Nordową a Pôłniową Kòreją.
Ùrzãdny pòdzélk
right|thumb|250px|Ùrzãdnô karta Nordowi Kòreji Nordowô Kòreja pòdzélonô je na dzewiãc prowincjów, trzë specjalnë òbéńdë ë dwa gardë sprôwióny bez rząd (chikhalsi, 직할시, 直轄市).
!
Sick Of It All
thumb|right|Sick Of It All na kòncerce w Boloniji ([[Italskô)]]
Sick Of It All (skrodzëna SOIA) to hardcore-punkowé mùzyczné karno z dzelu Queens gardu Nowi York w USA. Sick Of It All pòwstało w 1984 rokù, przë czim midzënôrodna pòpùlarnotã dobëło nôbarżi w 90-tëch latach. Nôlëżnikama, zakłôdôrzama bëlë: barca Koller (Lou- spiéw ë Pete - gitara), Arman Majidi (perkùsëjô) ë Craig Setaru (basowô gitara) - ti dwaji slédny bëlë téż w tim czasu aktiwny w jinszëch nowòjorsczich hardcore-punkowich karnach: Straight Ahead ë Rest In Pieces. W tim rokù nagrôlë téż pierszą 7" platã ò tim sómëm titlu co miono karna, pò tim przëszłé pòsobné nagrëwóné w różnëch wëdowiznach. Sick Of It All je relatiwno wiele na swiatowëch tournejach, przënômni dwa razë w rokù wëstapiwô téż w Eùropie.
Bùtnowé lënsczi
Kategòrëjô: Punkòwé karna
Uniejów
Uniejów (kasz. Ùniejów) - to je gard w łódzczim wòjewództwie. thumb|left|250px|Uniejów
Pòłożenié
Geògrafné kòòrdinatë:51°58'12" N 18°48'01" E
Òbaczë téż
Kategòrëjô:Łódzczé wòjewództwò Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
1770
1770 / MDCCLXX – – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na pòniedzôłk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1770 rokù przëpôdł na piątk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Je to 1770 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 770. rok drëdżégò tësąclecô, 70. rok XVIII stolatégò, 10. rok 7-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1768 « 1769 « 1770 » 1771 » 1772
Kategòrëjô:XVIII stolaté
Rodnô mòwa (kònkùrs)
Rodnô mòwa - coroczny recitatorsczi kònkùrs òrganizowóny od 1971, z finałã w Chmielnie. Bëtnicë recitëją pòeticczé ë prozatorsczé ùtwòrë w kaszëbsczim jãzekù; wëstãpùją w 6 wiekòwëch karnach.
1824
1824 / MDCCCXXIV – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1824 rokù przëpôdł na wtórk i béł to tak samò rok przestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1824 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 824. rok drëdżégò tësąclecô, 24. rok XIX stolatégò, 4. rok 3-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1822 « 1823 « 1824 » 1825 » 1826
Kategòrëjô:XIX stolaté
983
983 / CMLXXXIII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na pòniedzôłk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 981 « 982 « 983 » 984 » 985
Kategòrëjô:X stolaté
3 séwnika
3 séwnika je 246. (247.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 119 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:séwnik
Islandëjô
Islandëjô (Ísland) je państwã w Nordowi Eùropie. Są tu géjzerë, fiordë, a przede wszëtczim stolemné lodowé górë i baro cwiardi nôtëra.
Kategòrëjô:Islandëjô Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa
Lësta historëcznëch krajów ë òbéńdów
Eùropa
Kategòrëjô:Geògrafijô
1875
1875 / MDCCCLXXV – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na piątk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1875 rokù przëpôdł na strzodã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1875 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 875. rok drëdżégò tësąclecô, 75. rok XIX stolatégò, 5. rok 8-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1873 « 1874 « 1875 » 1876 » 1877
Lësta eùropejsczich państw
Lësta eùropejsczich państw frame|right|[[Eùropa ë Eùropejskô Ùnijô]]
* Kategòrëjô:Lëstë
אירופה
4 séwnika
4 séwnika je 247. (248.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 118 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Séwnik
Linux
thumb|right|Linus Torvalds, ùsôdzca Linuksa w 2004 rokù Linux (téż GNU/Linux)- to òperacjowô systema ë jądro (an. kernel). Zôczątk swòj mô Linux w 1991 rokù, ùsôdzëł gò Fina Linus Torvalds. Linux je ùżëczëwóny wedle wòlny licencëji GNU General Public License. Miono systemë je sparłączeniém słów Linus (òd miona ùsôdzcë) ë òperacjowi systemë Unix.
Na òperacjowô systema złożonô je z wielu dzélów ë je rozwijanô przez programistów z całownégò swiata, w tim przez bezzweskòwé òrganizacëje jakno ë priwatné òsobë, jaczé trzëmają tã robòtã jakno hobby. Prakticzno pòwstôwôją z tegò linuksowé distribùcëje, chtërne dôwają pózdni w zestôwkach z różną soft-wôrą wszelejaczé paczétë.
Ùżëcé Linuksa je wieloraczé ë òbjimô w se m.jin brëkùnk jakno desktopë, serwerë, routerë, w kòmórkòwëch telefónach, mùltimedialnëch ùrządzeniach ë superkòmpùtrach. Rozpòmiónowanié Linuksa je tuwò w różnëch òbjimach baro różné ë tak je òn baro pòpùlarny westrzód serwerów, a jakno desktopë ju nié tak baro.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Òperacjowô systema
8 strëmiannika
8. Strëmiannika
thumb|152px|Cech Praw Białk
1825
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1823 « 1824 « 1825 » 1826 » 1827
Kategòrëjô:XIX stolaté
5 séwnika
5 séwnika je 248. (249.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 117 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:Séwnik
Małopòlsczé wòjewództwò
Małopòlsczé wòjewództwò (pòl. Województwo małopolskie) - to je jedną z 16 jednostków administracëjnégò pòdzélënkù Pòlsczi Repùbliczi. Stolëcznym gardã małopòlsczégò wòjewództwa je Krakòwò.
10 strëmiannika
Przësłowié
Kategòrëjô:Strumiannik
Małopòlsczé wòjewództwò
Gardë
20 nôwikszich gardów:
Łódzczé wòjewództwò
Łódzczé wòjewództwò (pòl. Województwo łódźkie) - to je jedną z 16 jednostków administracëjnégò pòdzélënkù Pòlsczi Repùbliczi. Stolëcznym gardã łódzczégò wòjewództwa je Łódź.
1762
1762 / MDCCLXII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na piątk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk tegò rokù przëpôdł na wtórk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Je to 1762 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 762. rok drëdżégò tësąclecô, 62. rok XVIII stolatégò, 2. rok 7-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1760 « 1761 « 1762 » 1763 » 1764
Kategòrëjô:XVIII stolaté
1763
1763 / MDCCLXIII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na sobòtã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk tegò rokù przëpôdł na strzodã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Je to 1763 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 763. rok drëdżégò tësąclecô, 63. rok XVIII stolatégò, 3. rok 7-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1761 « 1762 « 1763 » 1764 » 1765
Kategòrëjô:XVIII stolaté
984
984 / CMLXXXIV – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 984 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 984. rok pierszégò tësąclecégò, 84. rok X stolatégò, 4 rok 9-égò dzesãcolecô X stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 982 « 983 « 984 » 985 » 986
Kategòrëjô:X stolaté
Gmina Somònino
thumb| Somònino (pòl. Somonino) - wieskô gmina w kartësczim krézu, w pòmòrsczim wòjewództwie. Tu dzece w szkòłach są ùczoné kaszëbsczégó jãzëka.
Lëteratura
Kategòrëjô:Kartësczi kréz !
985
985 / CMLXXXV – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 985 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 985. rok pierszégò tësąclecégò, 85. rok X stolatégò, 5. rok 9-égò dzesãcolecô X stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 983 « 984 « 985 » 986 » 987
Kategòrëjô:X stolaté
Pùck
Pùck (téż: Pùckò, Pëck, pòl. Puck, niem. Putzig) — nadmòrsczé miasto nad sztrądã Pùcczi Hôwindżi, stolëcô krézu w pòmòrsczim wòjewództwie. W Pùckù mô swòją przédną sedzbã Mùzeùm Pùcczi Zemi miona Floriana Cenôwë; ze stôrodôwnotów wôrt ôbaczëniô je fara — rzëmskòkatoleckô cerczew pòd wezwanim Piotra i Pawła, do jaczi na òdpùst płënie kùtrama wiele pielgrzimów.
Miona gardu w zdrojach
Jinsze miona gardu we zdrojach to téż: Puyczk 1215, Putzk 1215; Puzk 1220; Puzch 1271, Putzc 1277; Putzig 1283, Puczk 1283, 1284, 1300, Pucz 1285, Puczsco 1288, Puczk 1300, Putzk 1333, Pucze 1323 (1342), Puczc 1342, Puczk 1348, Pawczk 1398, Puczker 1414-1438, Putczk 1414-1438, Puwczig 1414-1438, Puck 1457, Puczek 1472, Pawczike 1480; Pauczike 1480, Powczik 1489, Puczko 1504; Puczk 1534, Pucko 1565; Puck 1565, Pauczigk 1570, Puck 1583, Pucko 1596, Putske 1596, Bautzig 1655, Putzig 1659, Puck 1664, Pucko 1772, Putzig kòl 1790; Puck (Cenôwa), Pùckò (Lorentz), Pùck (Lorentz, Treder), Puck.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë Kategòrëjô:Pùcczi kréz
1876
1876 / MDCCCLXXVI – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na sobòtã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1876 rokù przëpôdł na czwiôrtk i béł to tak samò rok przestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Smãtk
Smãtk - niepòzwónô dzys pòstacëjô, chtërna je gwësno przestarzałoscą pò pògańsczich wierzeniach, a dzys je zapchniãta do rolë złegò dëcha abò diôbła. Aleksander Majkòwsczi pisôł ò nim w pòwiescë „Żëcé i przigòdë Remùsa” m. jin. tak:
Smãtk cã spãtôł, spãtôł Złi!
1876
Je to 1876 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 876. rok drëdżégò tësąclecô, 76. rok XIX stolatégò, 6. rok 8-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Smãtk
Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
1876
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1874 « 1875 « 1876 » 1877 » 1878
1826
Je to 1826 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 826. rok drëdżégò tësąclecô, 26. rok XIX stolatégò, 6. rok 3-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Pùrtk
Pùrtk abò Pùrtôk, Pùrtala - kaszëbsczi diôchëł a téż jeden z 13 Dëchów, jaczé stoją w gminie Lëniô na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie "Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha".
1826
Ùmarlë
Kategòrëjô:XIX stolaté
Pùrtk
Szlachòta
Pùrtk stoji w Lewinkù, przë rozdardze sztrasów Lëpòwi ë Lësni.
thumb|450px|left|Pùrtk w Lewinkù
thumb|250px|right|Pùrtk
Cyper
left|thumb|Gardë Cypru
€
Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa
1828
1828 / MDCCCXXVIII – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1828 rokù przëpôdł na niedzelã i béł to tak samò rok przestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1828 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 828. rok drëdżégò tësąclecô, 28. rok XIX stolatégò, 8. rok 3-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1826 « 1827 « 1828 » 1829 » 1830
Łãczëce
Łãczëce (pl. Łęczyce) – kaszëbskô gminnô wies w Pòlsce pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w wejrowsczim krézu, w gminie Łãczëce. Wies je pòłożona nad rzéką Łebą. Tu je môl smiercé 110 lagrowëch z lagru Stutthof.
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë Kategòrëjô:Gmina Łãczëce Kategòrëjô:Kaszëbë
Jude Law
thumb|right|Jude Law David Jude Heyworth Law, (ùr. 29 gòdnika 1972) je anielsczim teatrownikem.
Law, Jude