cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lubin
W Lubinie je stolemne kòpôlnictwo kòpru i produkcëjô kòpru od r. 1960. Pòlsczi państwówi Kombinat Górownô-Hëtowë Kòpru, dzys z mionã KGHM Pòlsczi Kòper S. A., ma w Lubinie sedzbã direkcëji.
Od 1945 r. je tu achtnione karno balôrzów "Zagłębie Lubin".
Galerëjô Lubina
Kategòrëjô:Dólnoszląsczé wòjewództwò Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Linux (jądro)
Na zôczątkù bëło òno ùsôdzoné blós dlô platfòrmë Intel 80386, pózdni òstało równak przeniosłé na wiele jinszëch. Nôwikszy part kòdu napisóny je w jãzëkù C, z gwësnëma rozcygniącëma GCC ë dodôwkama w asemblerze.
Kòd jądra Linuksa je ùżëczëwóny wedle licencëji GNU General Public License.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Wòlnô soft-wôra Kategòrëjô:Linux
Kaszëbë
thumb|[[Fana Kaszëbsczi]] Kaszëbë abò Kaszëbskô (pòl. Kaszuby, łac. Cassubia, miem. Kaschubei abò Kaschubien) - òbénda nad sztrądã Bôłtu, part Pòmòrsczi dze żëją Kaszëbi (aùtochtoniczny Pòmòrzanie).
Greńce Kaszëbsczi
mały|227x227px|Kôrta Kraju Kaszëbów-aut.K.Ruda i M.Mayer Wëznaczenié greńców Kaszëbsczi je dosc problematiczną rzeczą, bò w ùszłoce Kaszëbskô nie bëła nigdë òbéńdą òkresloną administracyjno (w procëmnoce np. do Zôpadny czë Pòrénkòwi Pòmòrsczi). Drãgòscë dodôwô fakt, że greńce òbéndë zwóny "Kaszëbskô" przesëwałë sã w cygù stalatów na pòrénk. Czej w 1238 r. miono krôjnë "Cassubia" pòjawiło sã pierszi rôz w dokùmeńtach, òbjima òna dzél Zôpadny Pòmòrsczi. W tich czasach Słowianie z Pòrénkòwi Pòmòrsczi definitiwno nie mianowelë sã "Kaszëbama". Wespólnym mionã Nadbôłtowëch Słowianów midzë Wisłą a Òdrą bëło "Pòmòrzanie". Gerard Labùda (1991) napisôł równak, że na Pòmòrzu utwòrzëło są le jedno miono dlô zemi i lëdzy – Kaszëbë, Kaszuby. Ten autor pisze téż, że na pòrénk wãdrowa dësza kaszëbiznë (jãzëk i zwëk), a nie kaszëbsczi lëdze, chòc tak niejedni to zmiłkòwò òpisywają. W 1880 rokù Wejrowò bëło ùznóny za stolëcã Kaszëbsczi Zemi. Dejade dzysô to prawie dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je nôczãscy mianowóny "Kaszëbskô", sztërkama no miono je téż rozcygóné na pòrénkòwé zemie Zôpadny Pòmòrsczi (òkòlé Bëtowa, Lãbòrga, Lebë). Dosc pòpùlarnym pòzdrzatkã je sfòrmùłowanié, że: "Kaszëbskô je tam, dze mieszkają (w grëpie) Kaszëbi". Próbë wëznaczeniô greńców Kaszëbsczi dokònôł Jan Mòrdawsczi w prôcë: "Geògrafia dzysészëch Kaszëbów" (1999). Do Kaszëbsczi zarechòwôł òn zemie, we chtërnëch wedle badérowaniów socjologów przënômni 1/3 lëdztwa są òsobë czëjącé sã Kaszëbama, abò dze mieszkô zacht wielëna Kaszëbów (je to przëtrôfk w trzech gardach: w Gduńskù, Gdini ë Sopòtach).
Wedle taczich kriteriów teritorium Kaszëbsczi òbjimô wiéchrzëznã kòl 6 200 km2 w gminach pòmòrsczégò wòjewództwa, a òsoblëwò:
Hangeul
Hangeul (kòr.: 한글, hangeul) je apartym alfabétã kòrejańsczégò jãzëka, procëmno do systemy pisma hanja, zapòżëczonej z Chin.
Kaszëbë
Greńce Kaszëbsczi
Pòlemikã móże rodzëc sprawa teroczasnégò teritorialnégò òbjimù Kaszëbów. Òstało przëjãté, że: No slédné kriterium pòzwòli, mòżebno, przesënąc greńce teroczasnëch Kaszëbów na zôchód, jakò że są znaczi, że w stronach pod Słëpskiem procent Kaszëbów i swiąda kaszëbskòscë nëch terenów je znaczącô.thumb|250px|Katédra w Gduńskù-Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczithumb|250px|Kôrta Pòrénkòwi Pòmòrsczi z zaznaczenim dzysdniowi kaszëbsczi òbéndë ôs dôwny zemi Słowińców
Hangeul
Chòc hangeul wëzdrzi kąsk za chińsczima znakama, je taczim samym alfabétem jakno łacëńsczi. Zgrupòwóny je w szlabizowe związczi (bloczi), a kożderny taczi blok zamëkô w se nômni dwie z 24 lëter (jamo): przënômni pò jedni z 14 spółzwãkôw ë 10 samòzwãków.
Kaszëbë
Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë
Bënë dzysdniowi Kaszëbsczi je mòżlëwé wëapartnic 5 kùlturno-jãzëkòwëch regionów: 1. Norda - tradicyjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów (krézë: pùcczi, wejrowsczi,lãbòrsczi) 2. Westrzódk - tradicyjnô òbéńda westrzédnokaszëbsczich dialektów (Kartësczi kréz) 3. Pôłnié - tradicëjnô òbéńda pôłniowòkaszëbsczich dialektów (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) 4. Zôpôd - òbéńda chtërnô przed II Swiatową Wòjną słëcha do Miemiecczi, a pò ny òsta przëznónô Pòlsczi Lëdowi Repùblice. Kaszëbi nie są tam procentowò tak trójną miészëzną jak na Nordze, Westrzódkù ë Pôłnim (dzélowò kréze: Lãbòrg, Bëtowò)
Hangeul
Jamo
Jamo (자모; 字母) abò jinaczi nassori (낱소리) to nômnisze dzéle z jaczich skłôdô sã alfabét hangeul. Ja òznôczô lëterã abò znak a mo mëmkã. Jamo wchòdzą w złożënã szlabizogramów, czëlë sparłãczeniô spółzwãkòwich ë samòzwãkòwich lëter dającëch jedną szlabizã.
Kaszëbë
Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë
5. Trzëgard - aglomeracëjô Gduńska (historicznô stolëca Kaszëbów), Gdini ë Sopòtu. Jesz na zôczątkù XX-gò stolatégò jistniałë tam aùtochtoniczné dialektë kaszëbsczé: nordowòpòrénkòwé- wiôlgòkacczi, witomińsczi, sopòcczi; ë pôłniowòpòrénkòwé: òlëwsczi, brzezënsczi, matarnsczi. Dzysô w Trzëgardze Kaszëbi są nôwikszą etniczną miészëzną, chòc jãzëkòwò w zacht wikszoscë spòlaszałą.
Hangeul
Jamo
Je 51 jamo, z czegò 24 to równoznaczënë lëter łacëznianegò alfabétu. Dalszi 27 jamo to złożenia dwóch abò czasã trzech z tëch lëter. Z nëch 24 dërżeniowich jamo, 14 to spółzwãczi (ja-eum 자음, 子音 "dzecne zwãczi") a 10 to samòzwãczi (mo-eum 모음, 母音 "mëmczine zwãczi"). 5 z dërżeniowich spółzwãków są zdëbeltnione ë robią dalszich piãc spółzwãków, a néżne 11 są zrobione z dwóch jinëch spółzwãkiwich lëter. 10 samòzwãków robi 11 diftongów.
Kaszëbë
Ekònomijô
thumb|left|Bôt Nôwicy lëdzy robi w sferze ùsłëgów. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù Kaszëb są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë),bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Kaszëbi są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. Turistika rozwijô sã nad sztrądã Bôłtu, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza i niechtërné gardë, np. Gduńsk. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców słëchają: Chmielno, Jastarniô, Leba i Sopòt. Niejedné rastauracëje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników kaszëbsczé smaczczi: wãgòrzową zupã, czarwinã, plińce i jin. Mòże liczëc, że w przińdnëch latach wczasowëch chëczów ë agrokwatérów bãdze na Kaszëbach wicy.
Hangeul
Szlabizowe bloczi
Kategòrëjô:Kòrejańsczi jãzëk
1862
Je to 1862 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 862. rok drëdżégò tësąclecô, 62. rok XIX stolatégò, 2. rok 7-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1860 « 1861 « 1862 » 1863 » 1864
Kategòrëjô:XIX stolaté
16 pazdzérznika
16 pazdzérznika je 289. (290.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 76 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:pazdzérznik
1793
1793 / MDCCXCIII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1793 rokù przëpôdł na sobòtã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
880
880 / DCCCLXXX – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na piątk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
1793
Je to 1793 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 793. rok drëdżégò tësąclecô, 93. rok XVIII stolatégò, 3. rok 10-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
880
Je to 880 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 880. rok pierszégò tësąclecégò, 80. rok IX stalatégò, 10. rok 8-égò dzesãcolecô IX stalatégò.
1793
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1791 « 1792 « 1793 » 1794 » 1795
880
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 878 « 879 « 880 » 881 » 882
1793
Ùmarlë
Kategòrëjô:XVIII stolat%C3%A9
880
Ùmarlë
Kategòrëjô:IX stolaté
17 pazdzérznika
17 pazdzérznika je 290. (291.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 75 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:pazdzérznik
Sztokhòlm
right|200px Sztokhòlm (szwedzczi Stockholm) je nôwikszim gardã Szwedzczi ë od 1436 ji stolëcą.
Kategòrëjô:Szwedzkô
SLAX
thumb|right|Zdrzucënk ekranë z distribùcëji SLAX SLAX to czeskô linuksowô distribùcëjô jaką mòże zrëszëc prosto z CD. Ùsôdzony je òna na spòdlém nôstarszi aktiwno rozwijóny distribùcëji, jaką je Slackware. Na distribùcëjô je blós kòl 180 MB wiôlgô ë w rozróżnieniém òd jinszëch LiveCD ùsôdzonô je òna z mòdułów, co prowadzy do ji chùtczégò dzéjaniô - ladowóné są òb czas robòtë blós te mòdułë jaczé są do ti nóterné. Je téż mòżnota mòdifikacëji tëch mòdułów, jich rëmanië ë dodôwanié nowëch
Dô cziles ôrtów ti distribùcëji, z różnëma graficznëma òkrãżama ë namienionëch do różnëch celów:
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Linuksowé distribùcëje
Sopòt
thumb|170px|Sopòt - Rzëmskòkatolëckô cerczew p.w. sw. Jërë Sopòt (téż Sopòtë, pòl. Sopot, miem. Zoppot) - gard ë kùrort nad sztrądã Bôłtu w Pòrenkòwi Pòmòrsce. Razã z Gduńskã ë Gdinią twòrzi aglomeracëjã zwóną Trzëgard. Dzãka swòjémù pòłożeniémù ë dobrémù zarządzaniémù w latach 90-tëch XX wiekù miôł plac wiôldżi ekònomiczny rozwij gardu. W rozmajitëch rankingach Sopòt czile razë dobiwôł titël gardu z nôwëższim sztandardã żëcégò w Pòlsczi Repùblice.
Pòłożenié
Geògrafné kòòrdinatë: szérzô - 54°26' N, dôłgòta - 18°33' E.
Sopòt mô sztatus gardu na prawach krézu w pòmòrsczim wòjewództwie. Taczi sztatus przëstoji leno gardóm z wicy jak 100 tësącama lëdzy ë Sopòt mô gò dobëté na dardze wëjimkù.
Pòdôwczi
Lëdztwò: 41 000 mieszkańców
Wiéchrzëzna: 17,31 km2
Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): 141,7 mln zł
Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): 144,5 mln zł
thumb|220px|Sopòt - gardny center
Historëjô
Òd VIII wiekù do pòłowë X wiekù w môlu dzysészégò Sopòtu stôł gôrcz. Pierszô zmiónka pòchôdô z dokùmańtu Mscëwòja II, wëstawionégò w 1283 rokù.
Mizë latama 1919 a 1939 Sopòt słëchôł do Wòlnégò Gardu Gduńska.
W 1999 rokù w Sopòce, Papiéż Jan Paweł II rzekł do Kaszëbów jakno òdwiecznëch gòspòdôrzów ti zemi te słowa: "Pragnę Was jeszcze zachęcić, zachęcić abyście nadal strzegli swojej tożsamości, pielęgnując więzi rodzinne, pogłębiając znajomość swojego języka i starając się przekazywać swą bogatą tradycję kaszubską młodemu pokoleniu".
Tu w 2012 rokù ks. prof. Jón Perszón gôdôł: "Jeżlë chcemë bëc kòl se gòspòdôrzama, mùszimë òbronic naszą jistnotã, naju dëszã, rodną mòwã i nasz etniczny charakter."
Słôwny lëdze
thumb|Wdôrzeniowô tôfla ò [[Kaszëbsko-Pòmòrsczé Mùzejô|Kaszëbsko-Pòmòrsczi Mùzeji, jakô béła w Sopòce]]
Òbaczë téż
Kategòrëjô:Sopòt Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Legnica
thumb|left|250px Legnica (cz. Lehnice, miem. Liegnitz) - to je gard w dólnoszląsczim wòjewództwie. Legnica je gardem na prawach krézu ë stolëcą legnicczégò krézu.
Kategòrëjô:Dólnoszląsczé wòjewództwò Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
18 pazdzérznika
18 pazdzérznika je 291. (292.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 74 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:pazdzérznik
Nelly Furtado
thumb|right|200px|Nelly Furtado Nelly Kim Furtado, (ùr. 2 gòdnika 1978) je spiéwôrką.
Single
2000
2001
2002
2003
2004
Polkowice
Polkowice (, miem. Polwitz, Heerwegen, szl. Polkowicy) - to je gard w dólnoszląsczim wòjewództwie. Polkowice je stolëcą polkowicczégò krézu. Kategòrëjô:Dólnoszląsczé wòjewództwò Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Nelly Furtado
Single
2005
2006
Furtado, Nelly
BLAG
BLAG (blag linux and gnu) to òpiartô na Fedora Core linuksowô distribùcëjô, rozcygniãtô ò nié Ôpen-Zdrojowé paczétë jaczé felëją w Fedorze (jakno n.p. czérowniczi do graficznëch kartów, kòdë do różnëch medialnëch fòrmatów - jakno n.p. do mp3).
Blag wëchôdô na jedny CD ë zamëkô w se aplikacëje nóterné do brëkòwniô kòmpùtra jakno domôcegò desktopa plus cziles programów do serwerów. Slédnô wersëjô to BLAG 60000, jaczi spòdlém je Fedora Core 6.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Wòlnô soft-wôra Kategòrëjô:Linuksowé distribùcëje
882
882 / DCCCLXXXII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na pòniedzôłk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 882 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 882. rok pierszégò tësąclecégò, 82. rok IX stalatégò, 2. rok 9-égò dzesãcolecô IX stalatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 880 « 881 « 882 » 883 » 884
Kategòrëjô:IX stolaté
Saint-Dié-des-Vosges
80 px|left thumb|350 px|right|Katédra Saint-Dié-des-Vosges je gardã ë gminą we Francëji.
W 1999 rokù miôł 22 569 mieszkańców.
Historëjô
1507 : Cosmographiae Introductio (Martin Waldseemüller)
Znóny lëdze z Saint-Dié-des-Vosges
thumb|90 px|Jacques Augustin (1796)
Òbôcze téż
Kategòrëjô:Gardë w Francji
881
881 / DCCCLXXXI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na niedzelã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 881 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 881. rok pierszégò tësąclecégò, 81. rok IX stalatégò, 1. rok 9-égò dzesãcolecô IX stalatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 879 « 880 « 881 » 882 » 883
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
19 pazdzérznika
19 pazdzérznika je 292. (293.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 73 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:pazdzérznik
Francëjô
Francëjô je państwã w Zôpadny Eùropie. Ji stolëcą je Pariz, ze znónym ùniwersytetem Sorbóna.
Przëpisë
€
Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa Kategòrëjô:Francëjô
883
883 / DCCCLXXXIII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 883 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 883. rok pierszégò tësąclecégò, 83. rok IX stalatégò, 3. rok 9-égò dzesãcolecô IX stalatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 881 « 882 « 883 » 884 » 885
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
20 pazdzérznika
20 pazdzérznika je 293. (294.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 72 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:pazdzérznik
Neptun
Neptun (symbòl: ) - je planetą w Słuńcowim Ùstawie.
Neptun *
Ùran
Ùran (symbòl: ) – je planetą w Słuńcowim Ùstôwie. Sódmô wedle òddaleniô òd Słuńca, trzecô wedle strzédnicë i czwiôrtô wedle masë. Òdkrëtô w 1781 przez anielsczégò astronoma Williama Herschela (je pierszą planetą òdkrëtą w terôczasnoscë i pierszą òdkrëtą z pòmòcą teleskòpù).
Je lodowim stolëmã, mô system pierscéniów, magnetosferã i mnodżé naturalné satelitë (27 znónych miesądzów, chtërnëch pòzwë sparłãczoné sã z pòstacjama z dzełów William Shakespeare'a i Alexandra Pope’a.
Ùran *
1801
1801 / MDCCCI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1801 rokù przëpôdł na wtórk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Ząbkowice Szląsczé
Ząbkowice Szląsczé (pol. Ząbkowice Śląskie, miem. Frankenstein) - to je gard w dólnoszląsczim wòjewództwie. Gard Ząbkowice Szląsczé je stolëcą ząbkowicczego krézu ë mô apartné ùrzãdë dlô gardu ë wsowi gminë.
1801
Je to 1801 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 801. rok drëdżégò tësąclecô, 1. rok XIX stolatégò, 1. rok 1-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ząbkowice Szląsczé
Kategòrëjô:Dólnoszląsczé wòjewództwò Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
1801
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1799 « 1800 « 1801 » 1802 » 1803
Kategòrëjô:XIX stolaté
21 pazdzérznika
21 pazdzérznika je 294. (295.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 71 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:pazdzérznik
Praga
thumb|250px|right|Praga - Wełtawa ë Karelów Mòst right|250px|thumb|Hradčany Praga (czes. Praha) je stolëcą Czesczi Repùbliczi ë nôwikszim czesczim gardã. Praga pòłożonô je nad rzeką Wełtawą. Historëczné centróm gardu je wpisóné na lëstã swiatowi kùlturny spôdkòwiznë UNESCO.
Historëjô
Praga òsta założonô w drëdżi pòłowie IX-tégò stolatô a w 1085 rokù sta sã sedzbą czesczich królów. XIV-té stolaté ë panowanié Karela IV bëło złotim cządã dlô gardu. Karel IV zlécył m.jn. bùdacëjã Nowégò Gardu, mòstu nad Wełtawą (mianowónégò òd 1870 "Karelów mòst") ë Katédrë sw. Wita. Mô założoné téż pierszi we Westrzédny Eùropie ùniwersytet, jaczi nosy dzysô jegò miono. Za czasów Karela IV Praga bëła trzecym nôwikszim gardã w Eùropie.
Nôwôżniészé wëdarzenia w historëji Pradżi
Ekònomijô
Praga je nôbòkadniészim gardã w Westrzédny ë Pòrénkòwi Eùropie, ë bòkadniészim jak wiele zôpadnoeùropejsczich gardów. Per-capita wzątk gardu w 2002 mô wëniesłé EUR 32,357, co je 153% strzédny w Eùropejsczi Ùniji.
1792
1792 / MDCCXCII – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na niedzelã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1792 rokù przëpôdł na czwiôrtk i béł to tak samò rok przestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Je to 1792 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 792. rok drëdżégò tësąclecô, 92. rok XVIII stolatégò, 2. rok 10-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1790 « 1791 « 1792 » 1793 » 1794
Kategòrëjô:XVIII stolaté
1802
Je to 1802 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 802. rok drëdżégò tësąclecô, 2. rok XIX stolatégò, 2. rok 1-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
MediaWiki
300px|right|Logo MediaWiki MediaWiki to soft-wôra Wikipedijë. Napisanô w PHP na licencëji GNU GPL, brëkùjącô do bazë dostónków nëkù MySQL.
1802
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1800 « 1801 « 1802 » 1803 » 1804
MediaWiki
Kategòrëjô:Soft-wôra
1802
Ùmarlë
Kategòrëjô:XIX stolaté
Eumhun
Na przëmiôr, znak 愛 w słowôrzach dolmaczony je jakno sarang ae (사랑 애 w hangeulu), ga sarang òznoczô lubòta (znaczënk słowa) a ae jegò zwãk. Znak 人 czëtô sã saram in (사람 인), ga samò saram òznôczô òsoba a in to zwãk negò znakù. Czede dwa znaczi są razã ë robią jedno słowò 愛人, czëtô sã je aein (애인; pò kaszëbskù czëtôj "aj-in"), a òznôczô to mùlka (lubòta + òsoba).
Kategòrëjô:Kòrejańsczi jãzëk
Piaseczno
Piaseczno - gard w mazowiecczim wòjewództwie.
Pòdôwczi
Lëdztwò gardu: 47 423 mieszkańców (2017)
Òbaczë téż
Kategòrëjô:Mazowiecczé wòjewództwò
1863
1863 / MDCCCLXIII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1863 rokù przëpôdł na wtórk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1863 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 863. rok drëdżégò tësąclecô, 63. rok XIX stolatégò, 3. rok 7-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1861 « 1862 « 1863 » 1864 » 1865
Kategòrëjô:XIX stolaté
Van Halen
Van Halen je hard rock karno z Pasadena, California. Pòwstało òno w 1974 rokù z jinicjatiwë David Lee Roth (spiôw), Edward Van Halen (gitara), Michael Anthony (basowô gitara) ë Alex Van Halen (perkùsëjô).
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Rockòwé karna
884
884 / DCCCLXXXIV – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na strzodã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 884 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 884. rok pierszégò tësąclecégò, 84. rok IX stalatégò, 4. rok 9-égò dzesãcolecô IX stalatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 882 « 883 « 884 » 885 » 886
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
Vector Linux
thumb|Deluxe Soho Edition Desktop 5.9
Vector Linux to kanadëjskô linuksowô distribùcëjô, òpiartô na Slackware. Rozwijónô je òna przez Robert S. Lange, jegò białkã Cara Leah Lange ë Darrella Stavem. To kòl 700 MB wiôlgô ë chùtkô distribùcëjô dlô Intela, AMD ë x86 kòmpatibilnëch kòmpùtrów. Programiscë Vector Linuksa pòstawilë sa prosté założenia: ùsôdzanié prosti ë niewiôldżi distribùcëji w jaczi to brëkòwnik mô rozsądzac co ë jak na òperacjowô systema mô robic. Vector Linux mô ùżëcé òd domôcëch desktopów do serwerów. Przez swòje môłe kòmpùtrowé wëmòdżi dô sã òn, juwerno do Damn Small Linux, brëkòwac téż na stôrszëch kòmpùtrach.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Linuksowé distribùcëje
Szpańskô
Szpańskô (España) je państwò w Zôpadny Eùropie. Je nôleżnik Eùropejsczi Ùniji ë NATO. Aùtonomicznëmi dzélami Szpańsczi są Aragoniô, Galicëjô, Katalońskô, Kraj Basków i Kanarijné Òstrowë. Stolëcą Szpańsczi je Madrit. Szpańskô je kònstitucyjną mònarchią.
Bùtnowé lënczi
€
1864
1864 / MDCCCLXIV – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na piątk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1864 rokù przëpôdł na strzodã i béł to tak samò rok przestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
22 pazdzérznika
22 pazdzérznika je 295. (296.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 70 dniów.
1864
Je to 1864 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 864. rok drëdżégò tësąclecô, 64. rok XIX stolatégò, 4. rok 7-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
22 pazdzérznika
Ùmarlë
Kategòrëjô:pazdzérznik
1864
Ùmarlë
Kategòrëjô:XIX stolaté
1803
1803 / MDCCCIII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na sobòtã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1803 rokù przëpôdł na czwiôrtk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1803 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 803. rok drëdżégò tësąclecô, 3. rok XIX stolatégò, 3. rok 1-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1801 « 1802 « 1803 » 1804 » 1805
Kategòrëjô:XIX stolaté
Kaszëbi
right|200px|thumb|Kaszëbskô fana 200px|thumb|Kaszëbsczi Grif thumb|200px|Kaszëbsczi herb Kaszëbi (pl. Kaszubi, mie. Kaschuben) są zôpadnosłowiańską etniczną grëpã, aùtochtonicznym lëdztwã Pòmòrsczi. W dzysdniowim czasu Kaszëbi są jedurnyma bezpòstrzédnyma òtrokama Pòmòrzanów. Przédną òrganizacëją, zrzeszającą Kaszëbów w Pòlsce je Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié. Dzysdniowi Kaszëbi mieszkają przede wszëtczim w Pòrénkòwi Pòmòrsce, w krézach pùcczim, wejrowsczim, kartësczim, lãbòrsczim, bëtowsczim, kòscérsczim, nordowim dzélu chònicczégò krézu zôs pòrénkòwim dzélu stôłpsczégò krézu. W krézach lãbòrsczim, bëtowsczim ë stôłpsczim na wnożëna mô pòwtórzny charakter - pò II swiatowi wòjnie Kaszëbi zamieszkale na môlach swòji pierwoszny wnożëny, po wëwiezeniu z ni miemiecczégò lëdztwa przez wëszëznë Pòlsczi Lëdowi Repùbliczi. Dzél Kaszëbów mieszkô téż na emigracëji, òsoblëwò w Kanadze, USA, Miemiecce, Brazylëji.
Kaszëbi są w prosti rédze òtrokama Pòmòrzanów - wczasnych słowiańsczich plemion z òbéndë Pòmòrsczi, chtërnech miono wzã sã òd miona zemi (słowiańsczé Pomore - pò mòrze). Ùznaje sã, że przódkòwie Kaszëbów zjawile sã w ti òbéńdze midze Òdrã a Wisłą wicy jak 1500 lat nazôt. Nôstarsze zapisënczki miona są z XIII s. w sztãplu ksyża Pòmòrsczi Barnima I, czéde panowale òni w òkòlim Sztetëna. left|thumb|Kaszëbskô familëjô na Zéńdzeniém Kaszëbów w [[Leba|Lebie w 2005 r.]] left|thumb|Dzewùs w kaszëbsczich ruchnach W òglowim spisënkù lëdzy, chtëren sã òdbëł w Pòlsce w 2002 rokù, blós 5100 òsób zdeklarowało swòją apartną kaszëbską nôrodnosc, ale 51 000 pòdało kaszëbsczi jakò swòj rodny jãzëk. Wielu Kaszëbów chcało pòdac pòlską nôrodnosc ë przënôleżnotã do kaszëbsczégò etnicznegò karna, trzëmając sã za równo Pòlôchów ë Kaszëbów. Nié bëło równak taczi mòżnotë bë deklarowac jiną nôrodnosc ë przënôleżnotã do etnicznegò karna abò wicy nigle jedną nôrodnosc. Bëłë głosë, że spisënk bëł sfalszowany a wiele lëdzy nie mògło pòdac kaszëbsczi nôrodnoscë. Równak, blós pôrã taczich przëpôdków òsta ùdokôzanëch. W 2011 rokù 16 000 òsób pòdało blós kaszëbską nôrodnosc ë 228 000 za równo kaszëbską ë pòlską.
Kaszëbi są gwësnym lëdztwã przëgrańcza, chtëren w cządze stalat żëł w môlu zmieniającym krajową przënależnotã. Wielu z nich pòddôło sã germanizacëji czë pòlonizacëji, prawò to miało mùszowi abò nôtërny charakter. Wielu znónych prusczich czë miemiecczich wòjskòwich miało kaszëbsczi pòchòdzënk, ale nié czële sã do parłãczë z domôcą kùlturą abò pòddôwale sã òni całownemu zarwaniu w zôstnym pòkòleniu. Dlôte drãgò akùrôtno definiowac, chtërną z historëcznych sztatur mòże ùznac za Kaszëba, a chtërną za Miemca abò Pòlôcha kaszëbsczégò pòchòdzënkù.
thumb|Przemôrsz Kaszëbów na Zéńdzeniém w [[Leba|Lebie, 2005]] Dzél Kaszëbów ùtrzëmôł apartną kùlturã ë jãzëk. Dzysdniowò w socjologiji ë historëji panuje dba, że Kaszëbi są etnicznym karnã pòlsczégò nôrodu. Wikszosc Kaszëbów mô dëbeltną identifikacëjã - nôrodną pòlską ë etniczną kaszëbską. Wielu nôrodnëch dzejôrzy w Pòmòrsczi w czasie zarabczeniô zôs nôleżników samòstójnoscowiégò pòdzemiô miało kaszëbsczi pòchòdzënk.
Stolëcą Kaszëbów nazëwô sã Gduńsk, le wiôldżim gardã z nôwikszim jich procentã je Gdiniô.
thumb|Òbjim kaszëbiznë kòl kùńca XX wiekù
Historëjô
thumb|left|Tôblëca z herbem pòmòrsczégò ksyżëca Barnima XI (1501–1573) Pierszi rôz miono kaszëbsczégò ôrtu wëstąpiło 19 strëmiannika 1238 ròku w dokùmeńce wëstawionym przez papieża Gregòra IX, gdze je nazwóné ksyżã Kaszëb Bògùsłôw dux Cassubie. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãtów bëło dux Slavorum et Cassubia. Barnim III (1320-1368) nadôł so miono dux Cassuborum ("ksyżã Kaszëbów"). Na spòdlim mirni ùgòdë z Westfaliji w 1648 r., pò trzëdzestolatny wòjnie, dzél Zôpôdni Pòmòrsczi òstôł Szwecczi a szwecczi król ód 1648 do lat 20. XVIII s. titelowôł sã jakno "Ksyż Kaszëbów".
Jak pisôł Aleksander Hilferding prësczi parlament (Landtag) w Króléwcu (Königsberg) w 1843 ùdbôł, bë zmienic jãzëk w kòscółach na miemiecczi, bo pò kaszëbsku nie je pisóné. Nen rozsądzënk nie béł równak długò w mòcë. Òd 1846 nôùka w kòscele mògła bëc w rodny mòwie (Muttersprache).
W latach 50. XIX s. czileset Kaszëbów wëwanożiło do Kanadë dze założëlë jistniejącą do dzys kòloniã Wilno w grôfiznié (an. county) Renfrew w Ontario. W lata 70. XIX s. Kaszëbi ë Miemce założëlë rëbacką wies na Òstrowie Jones w Milwaukee. Nie mieli równak prawa miectwa do ti zemi, tej przédnicë Milwaukee eksmitowalë jich jakno bezprawnëch mieszkańców ë w latach 40. XX stalata zjinaczelë ną zemiã w jindurtriową òbéndã.
Pierszim pismionã w całosce pò kaszëbskù bëł katézmùs Lutera z 1643 rokù (dalszi edicëje w 1752 ë 1828). Ùczałô ùsadzelë kaszëbiznã Mrongovius w 1823 ë 1828, rusczi ùczałi A. Hilferding, a pózdni téż Biskupski (1883, 1891), G. Bronisch (1896, 1898), Mikkola (1897) ë Nitsch (1903). Wôżny ùsôdzk to słôwórz Stefana Ramùłta Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego z 1893 a téż Friedrich Lorentz Slovinzische Grammatik, 1903, Slovinzische Texte, 1905, ë Slovinzisches Wörterbuch, 1908.
Pierszim rësznikã kaszëbsko-pòmòrsczé nôrodowi rësznotë béł Florian Cenôwa. Òn zabédowôł kaszëbsczi alfabét, òpisôł kaszëbską gramatikã (1879), opùblikòwôł etnograficzną ë historëczną lëteraturã ò żëcim Kaszëbow (Skórb kaszébsko-slovjnskjé mòvé, 1866-1868) a téż jinsze knéżczi. Jinym kaszëbsczim ùsôdzcą béł Hieronim Derdowsczi. Pózdni bëli Młodokaszëbi prowadzoni przez Aleksandra Majkòwsczégò ë ùsôdzcë piszącë w pismionie Zrzësz Kaszëbskô (grëpa Zrzëszincë), chtërni wnioslë wiôldżi wkłôd w rozwicé kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka.
Do 1989 rokù mało Kaszëbów bëło w prowôdnëch stanach. W 2005 r. kaszëbsczi jãzëk pierszi rôz szło wëbrac na maturowim ekzaminie. Nie zdrzącë na môłe tim zainteresowanié (kaszëbszczi wëbrało blós 23 ùczniów), to je wôżny dzél òchróni kaszëbsczi kùlturë. thumb|right|200px|[[Kaszëbsczi jãzëk w gminach]]
Kaszëbskô kùchnia
Kaszëbsczé smaczczi to mòga bëc: brzadowô zupa, czarwina, plińce, prażnica i jin. Niejedné restauracje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników np.: wãgòrzową zupã.
Bùtnowë lënczi
* Kategòrëjô:Słowiónie
885
885 / DCCCLXXXV – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na piątk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 883 « 884 « 885 » 886 » 887
Kategòrëjô:IX stolat%C3%A9
1865
1865 / MDCCCLXV – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na niedzelã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1865 rokù przëpôdł na piątk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1865 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 865. rok drëdżégò tësąclecô, 65. rok XIX stolatégò, 5. rok 7-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1863 « 1864 « 1865 » 1866 » 1867
Kategòrëjô:XIX stolaté
Niemieckô
Niemieckô, Niemcë abò Miemcë; Federalnô Repùblika Niemiec (niem. Deutschland, Bundesrepublik Deutschland, BRD) je państwã w zôpadny Eùropie ë dzélã Eùropejsczi Ùniji.
Miemcë przez stalata bëlë zgrôwny do rozrëmieniô. Ich sparłãczëł w 1871 rokù Otto von Bismarck.
€
Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa *
23 pazdzérznika
23 pazdzérznika je 296. (297.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 69 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:pazdzérznik
1791
1791 / MDCCXCI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na sobòtã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1791 rokù przëpôdł na strzodã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Je to 1791 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 791. rok drëdżégò tësąclecô, 91. rok XVIII stolatégò, 1. rok 10-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1789 « 1790 « 1791 » 1792 » 1793
Kategòrëjô:XVIII stolaté
24 pazdzérznika
24 pazdzérznika je 297. (298.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 68 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:pazdzérznik
1013
Je to 1013 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 13. rok drëdżégò tësąclecégò, 13. rok XI stolatégò, 3. rok 2-égò dzesãcolecô XI stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1010 « 1012 « 1013 » 1014 » 1015
Kategòrëjô:XI stolaté
Na latowiskù
Na latowiskù - to je titel pòlsczégò kòmiksu Na wczasach Janusza Christë (seria Kajkò i Kòkòsz) w kaszëbsczim wëdanim.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Lëteratura
Stôłpsczi kréz
Stôłpsczi kréz (pòl. powiat słupski) - to je nôwikszim zemszczim krezã w zôpadnym parce pòmòrsczégò wòjewództwa z sedzbą w Stôłpsku.
Wejrowsczi kréz
thumb|300px|right|Wejrowsczi kréz Wejrowsczi kréz (pòl. Powiat wejherowski) - to je nôwikszim wedle wielënë lëdztwa zemsczim krezã w pòmòrsczim wòjewództwie z sedzbą w Wejrowie. Herb wejrowsczégò krézu|thumb|right|150px
Bùtnowé lënczi
!
Pùcczi kréz
thumb|300px|right|Pùcczi krézPùcczi kréz (pòl. Powiat pucki) - to je zemsczi kréz w pòmòrsczim wòjewództwie z sedzbą w Pùckù. thumb|300px|right|Dwajãzëkòwô tôfla na greńcë [[Gmina Kòsôkòwò|Gminë Kòsôkòwò z Gdinią]]
Bùtnowé lënczi
Starna przédnictwa krézu 120px|Przëmiôr.jpg
!
1790
1790 / MDCCXC – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na piątk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1790 rokù przëpôdł na wtórk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Je to 1790 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 790. rok drëdżégò tësąclecô, 90. rok XVIII stolatégò, 10. rok 9-égò dzesãcolecô XVIII stolatégò.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1788 « 1789 « 1790 » 1791 » 1792
Wejrowò
Wejrowò (téż: Nowé Miasto, Miasto, we zdrojach: Nova colonia 1643, Nowe Miasto 1646, Weyheropolim 1650, Wejerowo 1650, Weyhersfrey 1650, Wejerowska wola 1650, Wejherau 1650, Wejherstadt 1650, Wejheropolis civitas 1651, Weichersfrei 1659, z Miasta Weyhrowa 1684, Nowomiasto 1772, Neustadt 1796, Vejrowo 1866, Wejherowo 1866, Vejrowo (Cenôwa), Vejherowo, Novè-mjasto (Cenôwa), Vejrowo/Vajrowo (Lorentz); pòl. Wejherowo, miem. Neustadt) je krézewi gard w Pòrenkòwi Pòmòrsce, na Kaszëbach, nad rzéką Rédą. Tu je Państwòwô Mùzycznô Szkòła, jakô ùczi ùsôdzków sparłãczonëch z kaszëbską tradicëją, a też Kaszëbskô Filharmóniô.
Pòłożenié
Geògrafné kòòrdinatë: szérzô - 54°36' N, dôłgòta - 18°15' E.
Wejrowò je stolëcą wejrowsczégò krézu w pòmòrsczim wòjewództwie. Wejrowò mô apartné ùrzãdë dlô gardu ë wsowi gminë.
997
997 / CMXCVII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na piątk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Wejrowò
Gard
Bùdżetowé wzątczi gardu (2004 plan): mln zł
Bùdżetowé wëdôwczi gardu (2004 plan): mln zł
997
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 995 « 996 « 997 » 998 » 999
Wejrowò
Gmina
Lëdztwò gminë: 12 700 mieszkeńców
997
Ùmarlë
Kategòrëjô:X stolaté
25 pazdzérznika
25 pazdzérznika je 298. (299.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 67 dniów.
Wejrowò
Gmina
Wiéchrzëzna gminë: 194 km2
25 pazdzérznika
Ùmarlë
Kategòrëjô:pazdzérznik
Wejrowò
Gmina
Bùdżetowé wzątczi gminë (2006): mln zł
Bùdżetowé wëdôwczi gminë (2006): mln zł
Historëjô
Midzë 25 zélnika a 2 rujana 2017 w gardze dérowałë spòlëznowé kònsultacje w sprawie ùstaleniô – kòle ùrzãdowi pòzwë w pòlsczim jãzëkù – dodôwny kaszëbsczi pòzwë Wejrowa, co dôwô mòżlëwòtã wprowadzeniô téż debëltjãzëkòwëch, pòlskò-kaszëbsczich, tôflów przë wjazdach do gardu. Anketã w ti sprawie wejrowsczi Ùrząd Gardu przeprowadzył na wniosk Stowôrë Lëdzy Kaszëbsczi Nôrodnoscë „Kaszëbskô Jednota” i Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô. 86 proceńt anketowónëch (632 wôżné głosë) pòdtrzimało ùdbã. 19 gòdnika 2017 pasowny ùchwôlënk jednogłosno przëjãto na sesje Radzëznë Gardu.
Bùtnowé lënczi
Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz Kategòrëjô:Wejrowò
1236
1236 / MCCXXXVI
1234 « 1235 « 1236 » 1237 » 1238
Ùmarlë
Kategòrëjô:XIII stolaté
941
941 / CMXLI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na piątk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 941 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 941. rok pierszégò tësąclecégò, 41. rok X stolatégò, 1. rok 5-égò dzesãcolecô X stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 939 « 940 « 941 » 942 » 943
Kategòrëjô:X stolat%C3%A9
1789
1789 / MDCCLXXXIX – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1789 rokù przëpôdł na pòniedzôłk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1787 « 1788 « 1789 » 1790 » 1791
Kategòrëjô:XVIII stolaté
1788
1788 / MDCCLXXXVIII – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1788 rokù przëpôdł na sobòtã i béł to tak samò rok przestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
1805
1805 / MDCCCV – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1805 rokù przëpôdł na niedzelã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1805 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 805. rok drëdżégò tësąclecô, 5. rok XIX stolatégò, 5. rok 1-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
1788
Ùmarlë
Kategòrëjô:XVIII stolaté
1805
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1803 « 1804 « 1805 » 1806 » 1807
Kategòrëjô:XIX stolaté
Luksembùrg
Luksembùrg (luks. Lëtzebuerg; òficjalnô pòzwa Wiôldżé Ksãżstwò Luksembùrg (luks. Groussherzogtum Lëtzebuerg, fr. Grand-Duché de Luxembourg, niem. Großherzogtum Luxemburg) – państwò w zôpadny Eùropie. Òd nordë grańczi z Belgiã, òd zôpadu i pôłniégò – z Francjã, a òd pòrénkù – z Miemcama. Ni mô przistãpù do mòrza. Pòzwa kraju pòchòdzy òd stôrowësokòniemiecczégò słowa «lucilinburch» – «môłi gard». Całownô wiéchrzëzna Luksembùrga to 2 586,4 km² i je to jedno òd nômiészich państw w Eùropie.
Nôleżi do Eùropejsczi Ùnie (òd 1957). Do grëpë z Belgijskô i Néderlandzkô wchôdô w skłôd Beneluksu.
Pòłożenié
thumb|Kôrta Luksembùrga Leżi w zôpadny Eùropie, midzë Belgiã, Francjã i Miemcama.. Òd pòrénkù grańcã Luksembùrga wëznôczô rzéka Mozela (niem. Mosel, fr. Moselle, luks. Musel).
Brzegòwô liniô
ni mô brzegòwi linii (państwò strzódlądowé)
Klimat
Klimat ùmiarkòwóny, pòd wpłiwã Atlanticczégò Òceanu (łagódné zëmë, chłodno òb lato). Wielëna òpadënków òd 800 mm na pôłnim do 1200 mm na nordze.
Ùsztôłcenié terenu
thumb|Fizycznô kôrta Luksembùrga Górzësti nordowi dzél państwa (tak pòzwóny Oesling) nôleżi do terenu plaskati wëżawë Ardenów z wësokòscama do 560 m n.r.m. (czëp Kneiff). Reszta Luksembùrga (tak pòzwóny region Gutland, jaczi zajimô 68% teritorium) je pòfałdowóną niżawą z szeroczima dolëznama. Stolëca państwa, gard Luksembùrg, leżi w pôłniowim dzélu kraju.
Etniczné karna
Luksembùrczicë 52,3%, Portugalczicë 16,4%, Frańcuzë 7,5%, Italczicë 3,6% (wôrtoscë szacowóné na 2017)
Jãzëczi
luksembùrsczi 55.8%, portugalsczi 15.7%, francësczi 12.1%, niemiecczi 3.1%, italsczi 2.9%
Religijné karna
chrzescëjanie (w zacht wikszoscë Kòscół Rzimskòkatolëcczi) 70.4%, mùzułmanie 2.3%
Pòliticzny system
Òbrôzk:Luxembourg National Anthem.ogg
Ùstawòdôwczô władza
jednojizbòwi parlament – Jizba Depùtowónëch (luks. Châmber vun Députéirten, fr. Chambre des députés; 60 nôleżników na piãcolatną kadencjã)
Bibliografiô
* Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa
1866
1866 / MDCCCLXVI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na pòniedzôłk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1866 rokù przëpôdł na sobòtã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1866 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 866. rok drëdżégò tësąclecô, 66. rok XIX stolatégò, 6. rok 7-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1864 « 1865 « 1866 » 1867 » 1868
6 gòdnika
6 gòdnika je 340. (341.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 25 dniów.
1866
Ùmarlë
Kategòrëjô:XIX stolaté
6 gòdnika
Ùmarlë
Kategòrëjô:Gòdnik
26 pazdzérznika
26 pazdzérznika je 299. (300.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 66 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:pazdzérznik
1804
1804 / MDCCCIV – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na niedzelã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1804 rokù przëpôdł na piątk i béł to tak samò rok przestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1804 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 804. rok drëdżégò tësąclecô, 4. rok XIX stolatégò, 4. rok 1-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1802 « 1803 « 1804 » 1805 » 1806
Kategòrëjô:XIX stolaté
1806
1806 / MDCCCVI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na strzodã pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1806 rokù przëpôdł na pòniedzôłk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1806 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 806. rok drëdżégò tësąclecô, 6. rok XIX stolatégò, 6. rok 1-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1804 « 1805 « 1806 » 1807 » 1808
Kategòrëjô:XIX stolaté
¡No pasarán!
¡No pasarán! (szpań. nie przelezą!) - parola rzekniãta òb Dolores Ibárruri Gómez (La Pasionara), w radiowi przimòwie 19 lëpinca 1936 rokù, na drëdżi dzéń pò zaczątkù faszistowsczi rëchawë a szpańsczi domòcé wòjnë. Brëkòwana òb czas ti wòjnë w latach 1936 - 1939 a téż dzysdniowò w òkòlim komùnistów ë anarszników.
Kategòrëjô:Szpańskô
1787
1787 / MDCCLXXXVII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na pòniedzôłk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1787 rokù przëpôdł na piątk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.
Ùmarlë
↓ Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok ↓ 1785 « 1786 « 1787 » 1788 » 1789
Hanja
Hanja (한자, 漢字; "znaczi Han") to kòrejańsczé miono dlô chińsczich znaków (hanzi). Dokładnie, miono to tikô sã blós tëch znaków, chtërne òsta zapòżëczony do kòrejańsczégò jãzëka a jich wëmòwô dopasowónô do kòrejańsczi. W procëmnoce do japòńsczich znaków kanji, hanja nie òsta ùprosconô ë ùtrzimô wëzdrzatk taczi jakno mają zwëkòwe chińsczé znaczi. Hanja-mal abò hanja-eo òznôczô słowa, chtërne mògą bëc zapisóne znakama hanja a hanmun òznôczô klasykòwe chińsczé pismiono, leno dzysdniowò słowò "hanja" czãsto tikô sã òbuch znaczeniów.
center|thumb|300px|Słowò hanja zapisóne znakama hanja ë [[hangeul]]
Kategòrëjô:Kòrejańsczi jãzëk
Dolores Ibárruri Gómez
thumb|right|210px|Dolores Ibárruri Gómez, [[1978.]]
Dolores Ibárruri Gómez - (ùr. 9 gòdnika 1895 Gallarta, zm. 12 lëstopadnika 1989, Madrit) szpańsczi pòlitik, wespółòrganizatorka Szpańsczi Kòmùnisticzny Partëji.
Je znóna pòd pseudonimã La Pasionaria ë bëła ùsôdzcą słôwny rzeczónczi: ¡No pasarán!.
Kategòrëjô:Szpańskô
1807
1807 / MDCCCVII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1807 rokù przëpôdł na wtórk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Je to 1807 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 807. rok drëdżégò tësąclecô, 7. rok XIX stolatégò, 7. rok 1-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1805 « 1806 « 1807 » 1808 » 1809
Kategòrëjô:XIX stolat%C3%A9
27 pazdzérznika
27 pazdzérznika je 300. (301.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 65 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:pazdzérznik
Trzebiôtczi
Trzebiôtczi (Pòlszczi miono Trzebiatkowa). Małô wies kòle Tëchómia w bëtowsczim krézu. Rodné gniôzdo rodzën Trzebiatowsczich.
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë Kategòrëjô:Gmina Tëchómié
Kartësczi kréz
thumb|300px|right|Kartësczi kréz Kartësczi kréz (pòl. Powiat kartuski) - to je krezã w pòmòrsczim wòjewództwie z sedzbą w Kartuzach. Tu nié le òne, ale i Żukòwò są dosc młodima gardama. Wôżnym spòsobem je tu jesz wiedno żëwi kaszëbsczi jãzëk, a w 2016 rokù ùczëło sã gò tu 4739 młodëch lëdzy. Achtniony je tu kaszëbsczi wësziwk.
1454
Je to 1454 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 454. rok drëdżégò tësąclecô, 54. rok XV stolatégò, 4. rok 6-égò dzesãcolecô XV stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 1452 « 1453 « 1454 » 1455 » 1456
Kategòrëjô:XV stolat%C3%A9
942
942 / CMXLII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na sobòtã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 940 « 941 « 942 » 943 » 944
Kategòrëjô:X stolaté
28 pazdzérznika
28 pazdzérznika je 301. (302.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 64 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:pazdzérznik
1867
1867 / MDCCCLXVII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1867 rokù przëpôdł na niedzelã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.
Ùmarlë
Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok 1865 « 1866 « 1867 » 1868 » 1869
Kategòrëjô:XIX stolaté
Òjcze Nasz
Kaszëbsczi jãzëk
thumb|Jerozolëma, kòscel Pater noster, "Òjcze nasz" pò kaszëbskù W kòscele Pater noster w Jerozolëmie je tôfla, a na ni "Òjcze nasz" pò kaszëbskù.
Lingua Latina
thumb|400px|Òjcze nasz napisóné chińsczima znakama
Kategòrëjô:Religijô
1785
Ùmarlë
Kategòrëjô:XVIII stolaté
29 pazdzérznika
29 pazdzérznika je 302. (303.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 63 dniów.
Ùmarlë
Kategòrëjô:pazdzérznik
943
943 / CMXLIII – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na niedzelã pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).
Je to 943 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 943. rok pierszégò tësąclecégò, 43. rok X stolatégò, 3. rok 5-égò dzesãcolecô X stolatégò.
Ùmarlë
↓ Kalãdôrz na hewòtny rok (juliańsczi) ↓ 941 « 942 « 943 » 944 » 945
Kategòrëjô:X stolat%C3%A9
Warta
thumb|250px|Warta kòl Wronek Warta to rzeka w Pòlsce (808 km), przédnô dopłëwina Òdrë.
Kategòrëjô:Geògrafijô Pòlsczi