cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qırım tarihı
Avdetinden bugünge qadar
1999 s., mayıs 18. Tamır halqnıñ aq-uquqları olmağan vaziyetke qarşı Qırımnıñ çeşit regionlarından kelgen 8 kolonnanıñ eki aftalıq yürüşiniñ yeküni olaraq Aqmescitniñ merkeziy meydanında qırımlarnıñ 50-biñli matem mitingi otkerildi. Ukraina Prezidentiniñ qararına binaen Prezidentniñ yanında mesleatçı teşkilâtı statusına saip olğan, qırım halqınıñ vekaletli şurası teşkilâtlandırıldı. Şurağa meclisniñ terkibi tolusınen kirdi.
2001 s., noyabr 9-11. Aqmescit şeerinde qırım halqı IV Qurultayınıñ birinci sessiyası oldı. Sessiyada 250 vekil saylandı. Olardan 200 majoritar, 50 proportsional (saylav blokları ve cemaat teşkilâtları) printsipler esasında saylandı. Meclis reisi olaraq kene Mustafa Cemilev saylandı. Qurultay Meclisniñ 32 azasına, Teftiş komissiyasınıñ erkânını sayladı.
337
337 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Buhara vilâyeti
Buhara vilâyeti (Buxoro viloyati) - Özbekistannıñ bir vilâyeti. Merkezi - Buhara.
Qaraqalpaq tili
Qaraqalpaq tili (öz adı -{Qaraqalpaq tili, Қарақалпақ тили}-) – türkiy gruppadaki qıpçaq tillerinden bir tildir, Özbekistan terkibindeki Qaraqalpaqistannıñ resmiy tili.
1274
1274 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Minnibayevo (Başqırtistan)
MY undefined Minnibayevo (Миннибаево) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 27 kişi.
İnkerman
İnkerman (Інкерман, Инкерман) – cenüp-ğarbiy Qırımda bir şeerdir.
Zapodüjye
MY undefined Zapodüjye (Заподюжье) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 6 kişi.
338
338 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Dubova (Jmerınka rayonı)
MY undefined Dubova (Дубова) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 643 kişi.
Gurzuf Camisi
Gurzuf Camisi — Gurzufta bir cami. 1930 s. Bolşevikler tarafından yıqılğan.
Gumenne (köy)
MY undefined Gumenne (Гуменне) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 785 kişi.
Aydınbey
MY undefined Aydınbey (Къпиново) – Bulğaristanda bir Qırımtatar köyüdir.
1275
1275 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
İzâslav
MY undefined İzâslav (Ізяслав) - Ukrainanıñ Hmelnıtskıy vilâyetinde bir şeer. İzâslav rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 18 444 kişi (2001 senesi).
Vesölıy (Şovgen rayonı)
MY undefined Vesölıy (Весёлый) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Şovgen rayonında bir hutor. Ealisiniñ sayısı 242 kişi.
Rojışçe
MY undefined Rojışçe (Рожище) - Ukrainanıñ Volın vilâyetinde bir şeer. Rojışçe rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 13 441 kişi (2011 senesi).
Tsuman
MY undefined Tsuman (Цумань) - Ukrainanıñ Volın vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 6 235 kişi (2011 senesi).
1276
1276 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
339
339 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Novotoşkivske
MY undefined Novotoşkivske (Новотошківське) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 2 349 kişi (2011 senesi).
Natırbovo
MY undefined Natırbovo (Натырбово, Нэтырбий) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Koşehabl rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 3079 kişi.
1277
1277 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Vinnıtski Hutorı
MY undefined Vinnıtski Hutorı (Вінницькі Хутори) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 6 770 kişi.
Bılbasivka
MY undefined Bılbasivka (Билбасівка) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 6 310 kişi (2011 senesi).
Mihaylovka (Aurgazı rayonı)
MY undefined Mihaylovka (Михайловка) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 267 kişi.
340
340 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
1278
1278 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Qunan
Qunan (Красносільське, Кунан, Красносельское, Кунан) — Qırımnıñ Aqmeçit rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 700 kişi (2001 senesi).
Kamyanogirka (Jmerınka rayonı)
MY undefined Kamyanogirka (Кам'яногірка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 699 kişi.
Novoalekseevskiy (Adıgeya)
MY undefined Novoalekseevskiy (Новоалексеевский, Алексеевскакӏэр) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Koşehabl rayonında bir hutor. Ealisiniñ sayısı 338 kişi.
Aleksandr Puşkin
thumb|200px|Aleksandr Sergeyeviç Puşkin
Aleksandr Sergeyeviç Puşkin (Алекса́ндр Серге́евич Пу́шкин; 1799 s. mayıs 26 [iyün 10] — 1837 s. yanvar 29 [fevral 10]) — ulu rus şairi ve yazıcısı. Adeti üzre eñ ulu rus şairi olaraq sayıla.
Poemalar
thumb|Evgeniy Onegin, 1830
Minsk vilâyeti
Minsk vilâyeti (Мінская вобласць) — Belarusnıñ bir vilâyeti. Merkezi — Minsk şeeri.
Şeerler:
1279
1279 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Zaruçevskaya (Velsk rayonı)
MY undefined Zaruçevskaya (Заручевская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 28 kişi.
İran
Gimn
İrannıñ gimni:
Afize Yusuf-qızı
Afize Yusuf-qızı (kerçek adı Afize Cemaledinova; 1988 senesi mayısnıñ 28-inde Aqmescit şeerinde doğ.) — belli qırımtatar yırcısı ve jurnalisttır. ATR telekanalında çalışqan edi. Afizeniñ tamırları Özenbaş, Urkusta ve Şüli köylerinde.
Beys Lehem
Beys Lehem (Хлібне, Бейс-Лехем, Хлебное, Бейс-Лехем) — Qırımnıñ İçki rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 410 kişi (2001 senesi).
341
341 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Supruniv
MY undefined Supruniv (Супрунів) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Litın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 339 kişi.
Gusâtın
MY undefined Gusâtın (Гусятин) - Ukrainanıñ Ternopil vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Gusâtın rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 8 biñ kişi.
Aşlama Saray
Aşlama Saray — Qırım Hanlığı zamanında Çürük Suv özeniniñ vadiysinde (bugün o topraqlar Bağçasaray şeeriniñ bir parçası) bulunğan Qırım hanlarınıñ sarayıdır. Künümizge qadar saqlanmadı.
Evliya Çelebi Aşlama Saray aqqında şöyle yaza: Великий дворец насчитывает четыре тысячи пятьсот помещений, он крыт черепицей, с каменными стенами и с трубами, высокими, как кипарисы, с отстроенными крепостными воротами… Дворец этот подобен раю, и если человек на него внимательно посмотрит, то удивится и изумится, и невольно приложит палец к устам, ум его треснет – вот такой это необычный и удивительный дворец. Rusiye akimiyeti Aşlama Saraynı yoq etken soñ Simon Pallas şöyle yazğan: В восточной долине, внизу Джуфут-кале, ниже истока Джурюк-су виднеются фундаменты бывшего ханского увеселительного замка, называемого Ашлама. Подле него был превосходный плодовый сад с деревьями, привитыми в лучших сортах, но от сада, как и от замка, теперь едва приметны только следы...
Zabolottâ
MY undefined Zabolottâ (Заболоття) - Ukrainanıñ Volın vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 4 299 kişi (2011 senesi).
1280
1280 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Qırımda yaşa (yır)
"Qırımda yaşa" – Seyran 7'62 ile Afize Yusuf-qızınıñ birlikte yaratqan yırı. Rep beyitleriniñ sözlerini yazğan – Seyran Halilov, bağlama ve nağmeniñ müellifi – Afize Yusuf-qızı, kemane çalğan – Rustem Qurtmemetov.
Drujelübivka (Kalınivka rayonı)
MY undefined Drujelübivka (Дружелюбівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 786 kişi.
Muksino (Başqırtistan)
MY undefined Muksino (Муксино) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 37 kişi.
Qırımda yaşa (yır)
Niayet "Tatlı ses" kontsertinde Seyran Halil ile icra etkenimiz yañı "Qırımda yaşa" yırını taqdim ettik. Bu yırnı biz üç ay gizli tuttıq, ğayesi ise ATR işdeşlerimden keldi. Zamanımızğa aktual bir mevzu alıp biz yañı bir üslüpte duet yapmaqnı tüşündik. Seyran 7'62 ile icadiy işbirlik neticesinde yañı yır peyda oldı. Seyrannıñ oquğan sözlerini o özü yazdı, muzıka ve bağlamanıñ müellifi ise menim. İstidatlı çalğıcı Rustem Qurtmemetov kemaneniñ ince sesi ile yırımıznı yaraştırdı. Aranjirovkanı ise Osman Cemalâdinov azırladı. Yırnı sadece bir usul kibi qullanıp biz aytmağa istegenimizni vatandaşlarımıznıñ qalplerine yetkizdirmege tırıştıq. "Qırım evlâdı olsañ, mutlaq Qırımda yaşa"... Biz halqımıznı Vatanını qaldırmamaq, Allahqa şükür etip, doğru yolda areket etip Yurtumızda yaşamağa çağıramız. İnşallah maqsadımızğa yettik, ve bu yır kerçekten de diñleyicilerge tesir etip olarğa asıl ğayemizni yetkizir. dep, öz -{Facebook}- saifesinde Afize Yusuf-qızı yañı yır çıqqanını izaat etti.
Seyran Halilov
Seyran Halilov (lağabı Seyran 7'62) – qırımtatar tilinde rep aytqan ilk icracı, yırlarınıñ sözlerini özü yaza. Yaratqan metinleriniñ esas mevzusı – içtimaiy mevzudır.
Tasil
Aqmescitteki Tabiat qoruv ve kurort inşaatı milliy akademiyasını bitirgen. Alğan zenaatı - mimar.
İcadı
2013 s. mart ayında "Kim, eger biz degil" degen yırnen "Meydan FM" yarışınıñ birinci mevsiminde 3-ünci yerni qazandı.
Qırım çingeneleri
thumb|right|250px|Qırımtatarlar ve Qırım çingeneleri Qırım çingeneleri (qırımçingenece: kırımlıdes, rusça: крымцы ; "kırım", "kırımurâ", "kırımitika roma" (Qırım çingeneleri) "tataritika roma" (tatar çingeneleri), "gurbet (türkmen)", "horahone roma" (musulman çingeneleri) degen çingenelerdir olaraq da belli ) — Qırımda yaşağan bir halq, qırımtatarca, qırımçingenece ve rusça laf eteler.
1854 ile 1862, tatar çingeneleri beraber Qırım tatarlar Osmanlı Devlet, Bulgaristan bölgesinde tasarlanmış. Çoğunluğu Kuzey Bulgaristan'da, özellikle Dobruya'da, Tuna Nehri yakınında ve Vidin bölgesinde yayıldı.
Qırım çingineleri İslâm dinini küteler, sürgünlikten soñ olar qırımtatarlaşıp qaldılar.
Cerokay
MY undefined Cerokay (Джерокай; Джыракъый) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Şovgen rayonında bir aul. Ealisiniñ sayısı 1116 kişi.
342
342 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Bila Tserkva
MY undefined Bila Tserkva (Біла Церква) - Ukrainanıñ Kiyev vilâyetinde bir şeer. Bila Tserkva rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 200 131 kişi (2001 senesi).
Pelagiyivka
MY undefined Pelagiyivka (Пелагіївка) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 17 891 kişi (2011 senesi).
Zaruçevye (Velsk rayonı)
MY undefined Zaruçevye (Заручевье) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 21 kişi.
343
343 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Jabelivka
MY undefined Jabelivka (Жабелівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 555 kişi.
Mogilöv vilâyeti
Mogilöv vilâyeti (Магілёўская вобласць) — Belarusnıñ bir vilâyeti. Merkezi — Magilöv şeeri.
Şeerler:
1281
1281 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Zoziv (Lıpovets rayonı)
MY undefined Zoziv (Зозів) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Lıpovets rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 883 kişi.
Plıskiv
MY undefined Plıskiv (Плисків) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Pogrebışçe rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 439 kişi.
1282
1282 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
344
344 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Grımayliv
MY undefined Grımayliv (Гримайлів) - Ukrainanıñ Ternopil vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3 500 kişi.
1283
1283 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Guta-Buşınska
MY undefined Guta-Buşınska (Гута-Бушинська) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tıvriv rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 93 kişi.
II Yekaterina
II Yekaterina Aleksey qızı (Екатерина II Алексеевна, doğma adı Sofi Auguste Friderike fon Anhalt-Tserbst-Dornburg (Sophie Auguste Friederike von Anhalt-Zerbst-Dornburg); 1729 s. aprel 21 mayıs 2 — 1796 s. noyabr 6 [17]) - 1762—1796 seneleri Rusiyeniñ imperatriçesidir.
1783 senesi yani II Yekaterina üküm sürgen vaqıtta Rusiye İmperiyası Qırımnı zapt etti.
Tatar Çağaltay
Tatar Çağaltay (Далеке, Чагалтай Татарський, Далёкое, Чагалтай Татарский) — Qırımnıñ Aqmeçit rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 031 kişi (2001 senesi).
Otradnıy (Koşehabl rayonı)
MY undefined Otradnıy (Отрадный, Отраднр) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Koşehabl rayonında bir hutor. Ealisiniñ sayısı 170 kişi.
Karmalükove
MY undefined Karmalükove (Кармалюкове) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 800 kişi.
Doroşenko (hutor)
MY undefined Doroşenko (Дорошенко) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Şovgen rayonında bir hutor. Ealisiniñ sayısı 134 kişi.
İrlandiya
İrlandiya (irlandca Éire, Ireland) - ğarbiy Avropada İrlandiya adasında bulunğan bir memleket.
1284
1284 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
345
345 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Tesı
MY undefined Tesı (Теси) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Litın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 353 kişi.
Darya Skripka
Darya Skripka (Дарья Скрипка; 2001 s. yanvar 24, Canköy, Qırım) – yaş yırcı, küçlü ve nazik sesiniñ saibi. "Tatlı ses-2013" yarışını ğalibi.
İcadı
Al-azırda Canköyniñ bala muzıka mektebinde klassik vokal sınfında oquy. Vokal ocası – Elmira Qudusovna Bekirova, Qırımda nam qazanğan medeniyet erbabı. Ekimler Daryağa yırlamağa yasaq etkenine baqmadan, Elmira Bekirova qızçıqnıñ büyük istegeni ve avesligini körip, oña öz vaqtında qol tuttı ve onıñ göñlüni köterip, vokal derslerini devam ettiler.
2013 s. dekabr 1 künü "Tatlı ses" yarışınıñ finalında, Sabriye Erecepovanıñ repertuarından "Çare sazım / Sıra-sıra cezveler" qırımatatar halq yırını büyük duyğu ve ustalıq ile icra etip, "Vokal" nominatsiyasında ğalebe qazana.
"Qırımtatar halq yırını öz repertuarıma almaq ögüne, yırnıñ manasını añlamaq em de öz içimden, öz şuurımdan, öz duyğularımdan keçirmek içün, men mıtlaq onı rus tiline tercime etmek ocama rica etem", dey Darya. Tercime ve aytılışnıñ üstünde Dayağa Z. İbragimov yardım ete, çünki qırımtatar tili Darya içün yabancıdır. İleride Darya qırımtatar tilini mükkemel derecede bilmege planlaştıra. "Men bu halqnıñ medeniyetini, ayrıca yırlarnı pek begenem." Şimdi ise Darya ingliz ve frenk tillerini ögrene.
2014 s. "Tatlı ses"niñ gala-kontsertinde Darya Skripka Emine Cevdetova ile "Aşq oldım" yırnı duette icra ettiler.
Katsmaziv
MY undefined Katsmaziv (Кацмазів) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 993 kişi.
Kivertsi
MY undefined Kivertsi (Ківерці) - Ukrainanıñ Volın vilâyetinde bir şeer. Kivertsi rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 14 916 kişi (2011 senesi).
1285
1285 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
LiSA
-{H|LiSA}- LiSA (リサ, 1987 iyün 24) — yaponiyalı yırcı.
Kohanivka (Lıpovets rayonı)
MY undefined Kohanivka (Коханівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Lıpovets rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 445 kişi.
Putılovıçi
MY undefined Putılovıçi (Путиловичі) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Luginı rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 886 kişi.
Boranğar
Boranğar (Красний Партизан, Борангар, Красный Партизан, Борангар) - Qırımnıñ Qurman rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 796 kişi (2001 senesi).
Urojayne (Tıvriv rayonı)
MY undefined Urojayne (Урожайне) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tıvriv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 283 kişi.
346
346 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Zaharovo (Velsk rayonı)
MY undefined Zaharovo (Захарово) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 kişi.
Tatlı ses
2013 senesi "Tatlı ses" yarışında Darya Skripka eñ güzel yırcı unvanını qazandı. Eñ güzel oyuncı olaraq ise Nariman Emirsaliyev tanıldı. "Bediiy söz" nominatsiyasında Sevilâ Kökey ğalip çıqtı.
ATR
-{H|ATR}- thumb|[[Lenur İslamov]] ATR – 2006 - 2015 seneleri Aqmescitte, 2015 seneinden bugünge qadar Kıyivde çalışqan birinci qırımtatar telekanalı.
2015 s. 26 yanvar künü maskalı ve kiyimlerinde "OMON" dep yazılğan silâlı insanlar ile tolu "Kamaz", FHH ve Taqiqat komitetiniñ taqiqatçıları ATR teleşirketniñ binasınıñ sarıp aldılar. Silâlı insanlar bir yıl devamında olıp keçken adiselerniñ video malümatını, şu cümleden, fevral 26 künü Qırım parlamenti divarları yanında keçirilgen mitingniñ videosını saqlağan bilgisayar serverini tutıp almaq içün keldiler.
Mustafino (Aurgazı rayonı)
MY undefined Mustafino (Мустафино) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 432 kişi.
Lev Tolstoy
Graf Lev Nikolayeviç Tolstoy (Лев Никола́евич Толсто́й; 1828 s. avgust 28 [sentâbr 9] — 1910 s. noyabr 7 [20]) — belli rus yazıcısıdır. Rusiyede, Tula şeeriniñ yanındaki Yasnaya Polâna qasabasında doğıp çoq yıl yaşadı.
Qırım cenki vaqtında Rusiye ordusınıñ zabiti edi. Bu cenk aqqında "Aqyar ikâyeleri"ni (Севастопольские рассказы, 1855) yazdı. Tolstoynıñ eñ belli romanları — "Cenk ve barışıq" (Война и мир, 1865—1869) ve "Anna Karenina" (Анна Каренина, 1875—1877). Ömrüniñ soñunda anarhik ve barışçı bir felsefe yarattı.
1286
1286 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Dukmasov (hutor)
MY undefined Dukmasov (Дукмасов) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Şovgen rayonında bir hutor. Ealisiniñ sayısı 479 kişi.
347
347 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
1287
1287 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
İrpin
MY undefined İrpin (Ірпінь) - Ukrainanıñ Kiyev vilâyetinde bir şeer. Ealisiniñ sayısı 40 biñ kişi (2007 senesi).
İslandiya
İslandiya, resmiy adı İslandiya Cumhuriyeti (islandca -{Ísland, Lýðveldið Ísland}-) - Atlantik okeannıñ şimaliy qısmında İslandiya adasında bulunğan bir memleket.
Başqırt tili
Başqırt tili (öz adı башҡорт теле) — Qıpçaq gruppasına ait bir Türkiy tildir. Başqırtlar tarafından laf etilgen bu til Qazan Tatar tiline bayağı yaqındır.
Bay Qıyat
Bay Qıyat (Володимирівка, Бай-Кият, Владимировка, Бай-Кыят) — Qırımnıñ Aqmeçit rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 368 kişi (2001 senesi).
Dorojne
MY undefined Dorojne (Дорожне) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 613 kişi.
348
348 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Yampil (Hmelnıtskıy vilâyeti)
MY undefined Yampil (Ямпіль) - Ukrainanıñ Hmelnıtskıy vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 1639 kişi (2001 senesi).
Zinovyevskaya
MY undefined Zinovyevskaya (Зиновьевская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 kişi.
Zagrebelnâ
MY undefined Zagrebelnâ (Загребельня) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 627 kişi.
1288
1288 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Radogoşça
MY undefined Radogoşça (Радогоща) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Luginı rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 385 kişi.
Gannivka
MY undefined Gannivka (Ганнівка) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 274 kişi (2011 senesi).
Priyatnoye Svidaniye
Priyatnoye Svidaniye (Приятне Свідання, Приятное Свидание) – Qırımnıñ Bağçasaray rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 428 kişi (2001 senesi).
Manevıçi
MY undefined Manevıçi (Маневичі) - Ukrainanıñ Volın vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Manevıçi rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 11 600 kişi (2011 senesi).
Şabelkivka
MY undefined Şabelkivka (Шабельківка) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 4 421 kişi (2013 senesi).
Alabama
Alabama (Alabama) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Montgomeri.
Nagadak
MY undefined Nagadak (Нагадак) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 14 kişi.
349
349 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
1289
1289 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Qırım cenki
thumb|Frants Rubonıñ resminiñ qısmı|300px
Qırım cenki (1853 s. oktâbr 4 — 1856 s. mart 30) - Osmanlı Devletinen Rusiye İmperiyası arasındaki bir cenktir. Büyük Britaniya, Frenkistan, Çerkezistan ve Sardiniya Qırallığı osmanlı tarafında küreşti. Uruşlarnıñ çoqusı Qırımda olıp keçti.
Telâfet
thumb|left|Hasta ve yaralılar [[Balıqlavada]]
Zadunayevskiy
MY undefined Zadunayevskiy (Задунаевский) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Şovgen rayonında bir hutor. Ealisiniñ sayısı 39 kişi.
Drujne (Kalınivka rayonı)
MY undefined Drujne (Дружне) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 789 kişi.
1290
1290 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Pyatıhatkı
MY undefined Pyatıhatkı (П'ятихатки) - Ukrainanıñ Dnipropetrovsk vilâyetinde bir şeer. Pyatıhatkı rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 19 003 kişi (2012 senesi).
Obozivka
MY undefined Obozivka (Обозівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Pogrebışçe rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 94 kişi.
Gorbanivka (Vinnıtsâ rayonı)
MY undefined Gorbanivka (Горбанівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 550 kişi.
1291
1291 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Privolnoye
Privolnoye (Привільне, Привольное) — Qırımnıñ İçki rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 555 kişi (2001 senesi).
350
350 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Pidgaytsi
MY undefined Pidgaytsi (Підгайці) - Ukrainanıñ Ternopil vilâyetinde bir şeer. Pidgaytsi rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 4 116 kişi.
Qamışlıq
Qamışlıq (Опитне, Камишлик, Опытное, Камышлык) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 87 kişi (2001 senesi).
İlkivka
MY undefined İlkivka (Ільківка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 456 kişi.
351
351 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
1293
1293 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
1292
1292 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Nadejdino (Aurgazı rayonı)
MY undefined Nadejdino (Надеждино) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 42 kişi.
Jıgalivka
MY undefined Jıgalivka (Жигалівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 609 kişi.
İslâm Terek rayonı
İslâm Terek rayonı (Іслям-Терекський (Кіровський) район, Ислям-Терекский (Кировский) район) - şarqiy Qırımda bir rayondır.
Arizona
Arizona (Arizona) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Finiks.
Dubove (Lugansk vilâyeti)
MY undefined Dubove (Дубове) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3 119 kişi (2011 senesi).
Ahısqa Türkleri
Ahısqa Türkleri (Ahıska Türkleri, მესხეთელი თურქები) — bir türk halqı. Gürcistanıñ tamır halqı, olarnıñ etnogenezi Meshetiyada oldı. 1944 s. Stalin tarafıdan sürgün etilgenler.
352
352 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Radıvıliv
MY undefined Radıvıliv (Радивилів) - Ukrainanıñ Rivne vilâyetinde bir şeer. Radıvıliv rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 10 487 kişi (2011 senesi).
Bohonıkı
MY undefined Bohonıkı (Бохоники) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 690 kişi.
Zlodeyevo
MY undefined Zlodeyevo (Злодеево) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 5 kişi.
Lüboml
MY undefined Lüboml (Лю́бомль) - Ukrainanıñ Volın vilâyetinde bir şeer. Lüboml rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 10 129 kişi (2011 senesi).
Zarevo (Adıgeya)
MY undefined Zarevo (Зарево) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Şovgen rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 966 kişi.
Pobeda
MY undefined Pobeda (Побєда) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 549 kişi (2011 senesi).
Borıs Voznük
Borıs Leonidovıc Voznük (Борис Леонідович Вознюк), 1943 s. iyün 14 doğ.) — Ukrainalı bir aktör.
353
353 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
1294
1294 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Yunan Asan Bay
Yunan Asan Bay (Маківське, Асан-Бай Грецький, Маковское, Асан-Бай Греческий) – Qırımnıñ İslâm Terek rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 294 kişi.
Arkanzas
Arkanzas (Arkansas) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Litl-Rok.
Slavna (Lıpovets rayonı)
MY undefined Slavna (Славна) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Lıpovets rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 514 kişi.
1295
1295 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Teofipol
MY undefined Teofipol (Теофіполь) - Ukrainanıñ Hmelnıtskıy vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Teofipol rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 6 924 kişi (2006 senesi).
Markivka (Tıvriv rayonı)
MY undefined Markivka (Марківка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tıvriv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 258 kişi.
Nemse Çağaltay
Nemse Çağaltay (Сєверне, Чагалтай Німецький, Северное, Чагалтай Немецкий) — Qırımnıñ Aqmeçit rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 417 kişi (2001 senesi).
Nazmutdinovo
MY undefined Nazmutdinovo (Назмутдиново) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 54 kişi.
1296
1296 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Zubtsovskaya
MY undefined Zubtsovskaya (Зубцовская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 0 kişi.
Şaqul
Şaqul (Самохвалове, Шакул, Самохвалово, Шакул) – Qırımnıñ Bağçasaray rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 558 kişi (2001 senesi).
354
354 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Novofastiv
MY undefined Novofastiv (Новофастів) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Pogrebışçe rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 973 kişi.
Eriklik
Eriklik (Гірне, Еріклік, Горное, Эриклик) – Qırımnıñ Yalta şeer şurasında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 85 kişi.
Lüdavka
MY undefined Lüdavka (Людавка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 730 kişi.
Volodımır (şeer)
MY undefined Volodımır (Володимир) - Ukrainanıñ Volın vilâyetinde bir şeer. Volodımır-Volınskıy rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 38 894 kişi (2011 senesi).
1297
1297 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Ksaverivka (Vinnıtsâ rayonı)
MY undefined Ksaverivka (Ксаверівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 636 kişi.
Pyatıpillâ
MY undefined Pyatıpillâ (П'ятипілля) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3 263 kişi (2011 senesi).
1298
1298 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
Orhan Tanrıkulu
Orhan Tanrıkulu (1937- 1989) – Türkiyeli belli qırımtatar tamırlı orkestr şefi.
Türkiyeniñ eñ meşur orkestra şeflerinden idi. 1969 senesinde kene qırımtatar tamırlı olğan namlı soprano Remziye Alpernen evlendi. Qırımtatar muzıkasınıñ öz yırlarını klasik orkestr içün ötkermek istey edi, lâkin ömrü yetmedi. "Qaraker atım", "Qarşıdan kördim seni", "Elmaz" yırlarını orkestr ve piyanoğa köre tüzetti.
355
355 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Песня о дружбе
Men aramızda ağa-qardaş kibi munasebetler olğanını bellegen yaqın adamlarım (beraber sofra başında otura edik, aşay edik, kino baqa edik, raatlana edik, sırlarnen paylaşa edik), birden uzaqlaştılar. "Dostluq aqqında" yırnıñ şöyle satırı bar: "Da doğıp yeteştirmegen sözler birden yoq oldılar, olarnıñ cesetleri ağda tapılacaq». İnanılmaycaq bir şey, amma aralar tamam içtimaiy ağlarda bozuldı. yırnıñ çıqışını Camala öyle sözlernen izaat etti.
Çürük Suv
Çürük Suv (ukraince ve rusça Чурук-Су) — Qırımda küçük bir özen, Qaçınıñ oñ qoludır. Bağçasaraynıñ şarqiy kenarında Büyük Aşlama deresinde başlana. Bağçasaraydan keçip şeerniniñ ğarbında Aranköy yanında Qaçı özenine qoşula. Uzunlığı — 11 km.
Otuz (Aqmeçit rayonı)
Otuz (Зоряне, Отуз, Зоряное, Отуз) — Qırımnıñ Aqmeçit rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 440 kişi (2001 senesi).
Lukaşivka (Lıpovets rayonı)
MY undefined Lukaşivka, Lukaşova (Лукашівка, Лукашова) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Lıpovets rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 750 kişi.
Selışçe (Tıvriv rayonı)
MY undefined Selışçe (Селище) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tıvriv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 2 267 kişi.
Sileziya voyevodalığındaki şeerler
Sileziya voyevodalığında 71 şeer, bu cümleden 19 şeer povâtı bar.
Qalın – Şeer povâtı
Sızıqlı kursiv  – Köy povâtınıñ merkezi
İspaniya
İspaniya, resmiy adı İspaniya Qırallığı (España, Reino de España) – ğarbiy Avropada İberik yarımadasında bir devlet.
356
356 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Makiyivka
MY undefined Makiyivka (Макіївка) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer. Ealisiniñ sayısı 387 609 kişi.
Naumkino (Aurgazı rayonı)
MY undefined Naumkino (Наумкино) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 699 kişi.
Töbenköy
Töbenköy (Українка, Тьобенкой, Украинка, Тёбенкой) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 93 kişi (2001 senesi).
Kabehabl
MY undefined Kabehabl (Кабехабль; Къэбэхьабл) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Şovgen rayonında bir aul. Ealisiniñ sayısı 1035 kişi.
1299
1299 senesi — XIII asırnıñ bir senesi.
You Are My Thrill
"-{You Are My Thrill}-" (qırımca Sen menim titrevimsiñ; muz. Jay Gorney, sözl. Sidney Clare) – 1930-seneleri caz standartı sayılğan populâr yırı. İcracıları: Billi Holidey (-{Billie Holiday}-), Ella Fitscerald (-{Ella Fitzgerald}-) ve başqaları.
"Yetekleyici" filminde Camala (qaramanı – Olga Levitska), öz sevgi duyğularını Maykl Şemrokqa añlatmaq içün, aynı bu 30 senelerine kelişken caz yırını saylap aldı; yır, elbette, ingliz tilinde, çünki süjetke köre o, ondan ğayrı ecnebiy tilleriniñ başqa birisini añlamay. Çevirip tizgen (aranjirovka yapqan) – Alla Zagaykeviç.
Atıflar
-{T|You Are My Thrill}-
Ayova
Ayova (Iowa) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — De-Moyn.
Varjınka
MY undefined Varjınka (Варжинка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 34 kişi.
Vışgorod
MY undefined Vışgorod (Вишгород) - Ukrainanıñ Kiyev vilâyetinde bir şeer. Vışgorod rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 22 867 kişi.
1301
1301 senesi — XIV asırnıñ bir senesi.
Soledar
MY undefined Soledar (Соледар) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer. Ealisiniñ sayısı 11 898 kişi (2011 senesi).
İvanovskaya (Velsk rayonı)
MY undefined İvanovskaya (Ивановская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 64 kişi.
357
357 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Kordışivka (Vinnıtsâ rayonı)
MY undefined Kordışivka (Кордишівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 363 kişi.
358
358 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Lelâkı (Jmerınka rayonı)
MY undefined Lelâkı (Леляки) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 707 kişi.
1302
1302 senesi — XIV asırnıñ bir senesi.
Büyük Alqalı
Büyük Alqalı (Пушкіне, Біюк-Алкали, Пушкино, Биюк-Алкалы) — Qırımnıñ Canköy rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 476 kişi (2001 senesi).
359
359 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
İgorevka
İgorevka (Ігорівка, Игоревка) - Qırımnıñ Saq rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 0 kişi (2014 senesi).
Sartana
MY undefined Sartana (Сартана) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 10 728 kişi (2015 senesi).
Cenübiy Dakota
Cenübiy Dakota (South Dakota) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Pirr.
Ğağauz tili
Ğağauz tili (öz adı -{Gagauz dili}-) - çoqusı Moldovadaki Ğağauz Yeri muhtar regionında yaşağan Ğağauzlarnıñ tili. Qararnen 150 000 kişi tarafından laf etile. Ğağauz tili oğuz gruppasına ait türkiy tildir.
Eñ güzel yıl kontserti
İştirakçiler: Camala, -{Pianoboy}-, -{Alloise, TNMK, SunSay, The HARDKISS, The Maneken, ONUKA, Bahroma, Sophie Villy, Tape Flakes, Champagne Morning, Morphom}-, Maşa Çaykovskaya ve Guşa Katuşkin, -{Dead Boys Girlfriend, US}-, Ruki'v Brüki.
Zarvantsi
MY undefined Zarvantsi (Зарванці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 3 523 kişi.
Ğağauz tili
Qomşu tillerden çoq söz alınğanına baqmadan bir qırımtatar yalıboylu ile ğağauz qolayca añlaşır. Eskiden ğağauz tili yunan elifbesinen yazılğan edi, amma 1957 senesi kiril elifbesi qullanılıp başlağanda yunan elifbesinden vazgeçken. 1990-ıncı senelerde ğağauzlarğa muhtariyet berilgenden soñ, türk elifbesiniñ esasında şekillendirilgen bir elifbe meydanğa ketirildi ve bugünge qadar qullanıla. Türk elifbesinden farqlı olaraq ğağauz elifbesinde Ää, Êê ve Ţţ arifleri bar. Ğağauz yazı tili Türkiyede halq arasında laf etilgen türkçeniñ yazığa tökülgen şeklidir denile. Türkçe Ğ arfiniñ yerine çoq sözlerde, sozuq arifler çift yazılaraq Ğ sesi qazandırılır.
Çoqluq ad yapımlarında çoqluq affiksi qırımtatar tilindeki kibi -ler/-lar'dır. Amma, Qazan tatar tilindeki kibi, sözniñ soñki arfi M ya da N olsa çoqluq affiksindeki L arfi yerinde N ola.
Elifbe
-{ }-
Cenübiy Karolina
Cenübiy Karolina (South Carolina) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Kolumbiya.
Horoşa (Lıpovets rayonı)
MY undefined Horoşa (Хороша) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Lıpovets rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 310 kişi.
Latin tili
Latin tili (Lingua Latina) qadimiy bir tildir, ölü tillerden biri. Latin tili Roma İmperiyasınıñ resmiy tili edi.
Yarılğaç
Yarılğaç (Міжводне, Ярилгач, Межводное, Ярылгач) — Qırımnıñ Aqmeçit rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1816 kişi (2001 senesi).
Rahnı-Polövi
MY undefined Rahnı-Polövi (Рахни-Польові) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tıvriv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 250 kişi.
Kozova
MY undefined Kozova (Козова) - Ukrainanıñ Ternopil vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Kozova rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 9389 kişi (2011 senesi).
Qırımtatarlarğa qarşı propaganda
mini|right|250px Qırımtatar milleti aqqında propaganda Bu maqalede qırımtatar milleti aqqında esas propaganda tezisleri inceleneler ve meydanğa çıqaralar.
Ukrainanı (Ukrainada milliy qurtulış areketi)
Tezis: Qırımtatarlar Ukrain getmannı Boğdan Hmelnıtskıynı hiyanet ettiler, şunıñ içün o Rusiyede yardım soradı Aqiqat: Hmelnıtskıy özü belli Qırım hanı III İslâm Gerayda inayetini soradı (Qırım hanı Hmelnıtskıydan yardım soramadı). İslâm Geray Hmelnıtskıyğa red etmedi. 1648 s. mayısnıñ 16 qırımtatarlar qazaqlarnen beraber Sarı Suvlarda (Jovti vodı) Jeç Pospolitanıñ Ştefan Pototski ordularnı yeñdiler. 1648 s. mayısnıñ 26 Korsun yanında qırımtatarlar keni ğalibe qazandılar.
Amma buña baqmadan Boğdan Hmelnıtskıy 1648 s. iyüniñ 8 (belli ğalibelerlden eki afta da keçmedi) Qırım hanına hainlik yapqan. O, İslâm Geraynı haber etmeyik Moskova çarığına Aleksey Mihail oğluna mektüp yazdı ve bu mektüpte Rusiye tarafından imayeni soradı.
Qırım Hanlığı veziri Sefer Ğazı ağa Pereyaslav radasından soñ söyle dedi: Kozacy Zaporożcy 800 lat byli w poddaństwie u królów polskich, potem siedem lat u nas, a my, garnąc ich do siebie i mając nadzieję, że w służbie będą prawi i stali, broniliśmy ich, walczyliśmy o nich z Polską i Litwą, wiele krwi niewinnej wylaliśmy, a niepozwalaliśmy ich krzywdzić. Wówczas Kozaków było tylko 8 000, a my Tatarzy zrobiliśmy ich 20 000. Kozakom to się podobało, gdyśmy ich zasłaniali i z pomocą zawsze przychodzili, wówczas Chmielnicki mnie, Sefergazy-agę w nogi całował i chciał być u nas w poddaństwie wiecznem. Teraz Kozacy sprzeniewierzyli się nam, zdradą od nas odłączyli, zapomniawszy naszą dobroć, poszli do Cara moskiewskiego. Wy, posłowie, wiedzcie o tem, że to zdrajcy i buntowniki, zdradzą Cara tak, jak nas i Polaków zdradzili. Mechmet-girej Car nie zdoła tego zrobić, ażeby na nich wojną nie chodzić i nie niszczyć. Chyba żaden z Krymców i Nogajów nie będzie miał paznogci na palcach rąk swoich, chyba oczy ich ziemia przysypie – wtenczas tylko zdrady i wiarołomstwa kozackiego mścić nie będziemy.
Türkiyeni (Viyana dögüşi, 1683)
Tezis: Aqiqat
ŞSCBni/Rusiyeni (Ekinci Cian cenki)
Tezis: Aqiqat
Ücümleri
Tezis: Aqiqat
Etnogenez
Tezis: Aqiqat
Nijniye Lekandı
MY undefined Nijniye Lekandı (Нижние Леканды) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 234 kişi.
Kasatkin (hutor)
MY undefined Kasatkin (Касаткин) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Şovgen rayonında bir hutor. Ealisiniñ sayısı 125 kişi.
İsrail
İsrail, resmiy adı İsrail Devleti (ibranice ישראל - -{Yisrā'el}-, מדינת ישראל - -{Medīnat Yisrā'el}-; arapça إسرائيل - -{Isrā'īl}-, دولة إسرائيل - -{Dawlat Isrā'īl}-) – Asiyada bir memleket. Aq ve Qızıl deñizlerge çıqışı bardır.
İvanskoye
MY undefined İvanskoye (Иванское) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 128 kişi.
Çuvaş tili
Çuvaş tili (öz adı Чӑваш чӗлхи) - uzaq bir türkiy tildir. Añlaşlıq kelişik çoq alçaq olğanı içün uzun devir Türkiy til olğanı qabul etilmegendir.
Rusiyede Çuvaşistan Cumhuriyetinde ekinci resmiy tildir. Diger Türkiy tillerinden ayrı qalıp, izolâtsiyanda digerlerinden uzaqlaşqan Çuvaş tili laf etken Çuvaşlar hristiandır. Çuvaş tilini eski Bulğar Türkleriniñ musulman olmağan köylülerniñ keliştirgeni ve bugünge qadar ketirgeni tüşünile.
Fonetik hususiyetler
Künümizde diger Türkiy tillerge eñ uzaq olğan Çuvaş tiliniñ müim ses deñişimleri bar:
Çuvaşlar bayağı deñişik bir Kiril elifbesinde oqup yazalar.
Tacik tili
Tacik tili ve ya tacik fars tili (tacikçe: -{тоҷикӣ}-, تاجیکی‎, -{tojikī}-) – çoqusı Tacikistanda yaşağan Taciklerniñ laf etken tili. Farsçanıñ şivelerinden birisidir. Tacik tili, Tacikistan tışında, Özbekistan, Afğanistan, Türkmenistan, İran kibi memleketlerde yaşağan Taciklerniñ de tilidir. Bugün qararnen 6 mln. adam tacikçe laf ete.
thumbnail|left|Tacikçe laf etkenlerniñ yaşağan yerleri left|thumbnail|Fars tiliniñ tarqalması. Şimaliy-Şarqiy tarafta Tacik tili
Yazı sistemi
Al-azırda Tacikçe kiril elifbesinen yazıla, faqat tarihı boyunca em latin, em de arap elifbesinen yazıldı. Tacik Şuralar Sotsialistik Cumhuriyetinde, latin elifbesiniñ qullanıluvı 1928-de başladı, amma soñra 1930-li yıllarında onıñ yerine kiril elifbesi qullanılmağa başladı. Afğanistandaki tacikler arap yazı sistemini qullanmağa devam ettiler, ve bu yazı sistemi alâ daa Afğanistanlı tacikleri tarafından qullanıla. Bugün Tacikistanda bazı cemaat erbapları İran ve Afğanistan (farsça laf etken memleketler)nen daa yaqın medeniy bağlar qurmaq niyetinde olıp kiril elifbesinden arap sistemine dönecegini isteyler.
1304
1304 senesi — XIV asırnıñ bir senesi.
Sorokıne
MY undefined Sorokıne (Сорокине) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer. Sorokıne rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 44 840 kişi (2011 senesi).
360
360 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Sad (şeer şeklinde qasaba)
MY undefined Sad (Сад) - Ukrainanıñ Dnipropetrovsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 474 kişi (2001 senesi).
Velıki Kruşlıntsi
MY undefined Velıki Kruşlıntsi (Великі Крушлинці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 580 kişi.
Streşeni
MY undefined
1305
1305 senesi — XIV asırnıñ bir senesi.
Streşeni
Streşeni - Moldovada bir şeer. Streşeni rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 18 376 kişi (2014 senesi).
Lopatıntsi (Jmerınka rayonı)
MY undefined Lopatıntsi (Лопатинці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 324 kişi.
361
361 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
1306
1306 senesi — XIV asırnıñ bir senesi.
Havayi
Havayi (Hawai`i) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Honolulu.
Nijniy Begenâş
MY undefined Nijniy Begenâş (Нижний Бегеняш) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 235 kişi.
Pavlivka (Pogrebışçe rayonı)
MY undefined Pavlivka (Павлівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Pogrebışçe rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 977 kişi.
Küçük Sunaq
Küçük Sunaq (Мілководне, Кучук-Сунак, Мелководное, Кучук-Сунак) — Qırımnıñ Canköy rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 276 kişi (2001 senesi).
Malotaranivka
MY undefined Malotaranivka (Малотаранівка) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3 690 kişi (2011 senesi).
Fedorivka (Tıvriv rayonı)
MY undefined Fedorivka (Федорівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tıvriv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 146 kişi.
Kerlevüt
Kerlevüt (Водопійне, Керлеут, Водопойное, Керлеут) — Qırımnıñ Aqmeçit rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 569 kişi (2001 senesi).
Netişın
MY undefined Netişın (Нетішин) - Ukrainanıñ Hmelnıtskıy vilâyetinde bir şeer. Ealisiniñ sayısı 34 358 kişi (2001 senesi).
Kelemetov (hutor)
MY undefined Kelemetov (Келеметов) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Şovgen rayonında bir hutor. Ealisiniñ sayısı 33 kişi.
Agronomiçne (Vinnıtsâ rayonı)
MY undefined Agronomiçne (Агрономічне) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 3 852 kişi.
Mırne (Kalınivka rayonı)
MY undefined Mırne (Мирне) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 645 kişi.
Jukivtsi (Jmerınka rayonı)
MY undefined Jukivtsi (Жуківці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 855 kişi.
362
362 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Delaver
Delaver (Delaware) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Dover.
1308
1308 senesi — XIV asırnıñ bir senesi.
Birleşken Milletler Teşkilâtı
Birleşken Milletler Teşkilâtı (qısqaca Birleşken Milletler ya da BM; resmiy tillerinde - الأمم المتحد, Çince: 联合国, Nations Unies, United Nations, Naciones Unidas, Объединенные Нации) - 1945 oktâbr 24-de qurulğan dünya barışığını, telükesizligini qorumaq ve milletlerara iqtisadiy, içtimaiy ve medeniy bir iş birligi inkişaf etmek içün qurulğan milletlerara bir teşkilâttır. Birleşken Milletler özüni "adalet ve telükesizlikni, iqtisadiy inkişaf ve içtimaiy eşitlikni milletler arasında bütün memleketlerge sağlamanı maqsat etilgen global bir quruluş" dep tanımlay. Milletlerarası ilişkilerde, quvet qullanıluvını ilk olaraq umumcian seviyede yasaqlağan ilk antlaşma Birleşken Milletler Sözleşmesidir.
Birleşken Milletler fikriy ilk olaraq, II Cian cenkiniñ bitkeninde cenkini ğalibiy memleketler tarafından, memleketler arasındaki añlaşmazlıqnı ortadan kötermek ilerde meydanğa kelip olacaq ve özleriniñ telükesizliklerini tehdit etip olacaq bir cenkniñ aldına keçip olmaq maqsadınen ortağa atılğandır. Teşkilât yapısınıñ alen bu maqsatnı qoruğan BM Telükesizlik Şurasınıñ barlığı ve çalışuvlarınen ortağa salınğandır. Telükesizlik Şurası on beş memleketten ibaret, bu memleketlerden beşi daimiy aza statusındadır ve mıtlaq veto yetkisine saiptir. Bu memleketler Amerika Qoşma Ştatları, Rusiye, Çin Halq Cumhuriyeti, Büyük Britaniya ve Frenkistandır. Telükesizlik Şurasınıñ qarar alıp oluvı içün 10/15 nisbeti kerek olıp, daimiy azalardan bireviniñ aksi yönde rey qullanmaması kerektir. BM içtihatlarına köre Telükesizlik Şurası qarar alakende veto yetkisine saip azalardan birevi ya da bir qaçınıñ rey bermege qoşulmaması bu azalarnıñ qararı veto etkeni añlamına kelmey. Ayrıca daimiy azalarnıñ çekimser qalmaları da aynı neticeni bere.
Qurulışı
thumb|BM qurulış añlaşmasınıñ tasdıq etilmesi Birleşken milletler (United Nations) ıstılası ilk olaraq Franklin Ruzvelt (Franklin Roosevelt) tarafından II Cian cenki sırasında müttefik memleketler içün qullanılğandır. İlk resmiy qullanuvı ise 1942 yanvar 1-de Birleşken Milletlerniñ beyannamesinde ve Atlantik Hartiyasındadır. Bu tarihtan soñ müttefik devletleri özlerini "United Nations Fighting Forces" olaraq adlandırğanlardır.
Birleşken Milletler fikri 1943 senesinde Moskva, Tehran ve Qairede müttefiklerniñ toplaşuvları sırasında çıqqan olıp Frenkistan, Çin, Büyük Britaniya, Amerika Qoşma Ştatları, ŞSCBniñ temsilciliginen oluşqandır.
Telükesizlik Şurası
Siyasiy saada bir yürsetme organıdır. Şuranıñ 5 daimiy azasınıñ veto aqqı bardır. 10 keçici aza ise eki senelik bir zaman içün saylanalar. Saylavlarında coğrafik denge esas alına. 15 azası olğan bu şuranıñ görevleri şulardır:
İsveçiya
İsveçiya, resmiy adı İsveçiya Qırallığı (Sverige, Konungariket Sverige) – şimaliy Avropada Skandinaviya yarımadasında bir memleket.
Birleşken Milletler Teşkilâtı
Telükesizlik Şurası
Telükesizlik Şurasınıñ Qarar Alma Süreci:
Telükesizlik Şurasınıñ qarar alıp oluvı içün 10/15 nisbeti kerek olıp, daimiy azalardan iç bireviniñ aksi rey qullanmaması kerektir. BM içtihatlarına köre Telükesizlik Şurası qarar alakende veto yetkisine saip azalardan birevi yaki bir qaçı rey bermege qoşulmasa bu veto etkeni añlamına kelmey. Çekimser olsalar da aynıdır.
Şurağa bağlı başlıca qurulışlar şulardır:
İqtisadiy ve İçtimaiy Şura
Baş assambleyaca saylanğan 54 azadan oluşur. Azalıqları sonlanğanlar yañıdan saylanıp olalar. Başlıca görevleri şulardır:
54 azadan ibaret bu şura, BM-niñ iqtisadiy ve içtimaiy meselelernen mücadele etip oluvı maqsadınen qurulğan bir organdır. İqtisadiy ve içtimaiy şura er kesniñ insan aqlarına ve temel azatlıqlarğa faal bir şekilde sayğı kösterüvini sağlamaq içün tevsiyeler bere. Yetkisine kirgen mevzularğa ilişkin olaraq, Baş Assambleyağa sunulmaq içün antlaşma leyhaları azırlap ola. İqtisadiy ve içtimaiy şura görevini daa faal yasayalmaq maqsadınen özü közün aldında çalışacaq komissiya ve komitetler qurğandır. Bular:
Memleketlerarası Adalet Divanı
Memleketlerarası Adalet Divanı, Birleşken Milletlerniñ yarğı organıdır. Memleketler, istegenleri davanı Adalet Divanına alıp keteler. Divan 15 yarğıçtan oluşur. Yarğıçlar, General Assambleya ve Telükesizlik Şurasınca saylanalar. Görev müddetleri doquz yıldır. Divanda bir devletten eki yarğıç olamaz. Memleketlerarası Adalet Divanı, Felemenkniñ bir şeeri Laheydedir.
Resmiy tiller
Arap, Çin, Frenk, İngliz, İspan ve Rus tilleri teşkilâtnıñ resmiy tilleridir.
Baş Kâtibiyet
Baş Kâtibiyet, Birleşken Milletlerniñ organlarınıñ çalışmaları içün kerekli ortam ve şartlarnı sağlar. Ortağa salınğan program ve siyasetlerni uyğular. Memleketlerarası barışi ve telükesizlikni bozucı vaqialar mevzusında esabatlar azırlap Telükesizlik Şurasına bere. Baş Kâtipligini 2017 yılından berli Portugaliya cumhuriyetinden Antoniu Guterriş yasay.
363
363 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
1309
1309 senesi — XIV asırnıñ bir senesi.
İgnatovka (Arhangelsk vilâyeti)
MY undefined İgnatovka (Игнатовка) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 158 kişi.
Qaraca Qat
Qaraca Qat (Мартинівка, Караджа-Кат, Мартыновка, Караджа-Кат) — Qırımnıñ Canköy rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 711 kişi (2001 senesi).
364
364 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Beresteçko
MY undefined Beresteçko (Берестечко) - Ukrainanıñ Volın vilâyetinde bir şeer. Ealisiniñ sayısı 1796 kişi (2011 senesi).
Qambar
Qambar (Степове, Камбар, Степное, Камбар) - Qırımnıñ Saq rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 361 kişi (2014 senesi).
Kuleşiv (Pogrebışçe rayonı)
MY undefined Kuleşiv (Кулешів) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Pogrebışçe rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 162 kişi.
1310
1310 senesi — XIV asırnıñ bir senesi.
Corc Klinton
Corc Klinton (George Clinton) – yırcı, bestekâr, prodüser. "-{Parliament}-", "-{Funkadelic}-", "-{Funkenstain}-" kibi fank-taqımlarnı yarattı. Fanknıñ yaşayış felsefesi dayın menimsemep, onıñ faal teşviqatçılerden biri edi. 70ci senelerce onıñ plastinkalarnıñ ciıltlari fank "U" tamğasınen ve "-{One Nation United under the Groove}-" ("Gruvnen birleşken bir millet") şiarinen belgilene edi.
My Jesus is All the World to Me
"-{A|My Jesus is All the World to Me}-" ("İsa menim içün bütün dünyadır") - bir gospel yırıdır. 1955 senesi Rey Çarlz (-{Ray Charles}-) tarafından "-{I've got a woman}-" yırına çevirildi, amma o başlıca gospelniñ sözleri ve gospelge has aylanuvları saqlandı. O vaqıtlari cemaat fikrince şu Rey Çarlznıñ yapqan eksperimentiniñ aramlıq dep sayıldı, o sebepten "Atlantik" audio yazuv şirketi o yırnı keñ meydanğa çıqarmaga çoq vaqıt qarar bermey edi. Amma paralar, yañı muzıka sekillerini qıdıruv ve Rey Çarlznıñ israrlığı o qorqularnı yoq etip, 1959 senesi o yır dünyanı köre.
Groove
Gruv (groove) - temiz zencilernin sleng ıstılası, qızğın, gönül köterilüvi, drayv ifadelegen. "U" işareti (yumruq köterilgen işaret ve kiçik parmağılarnen ile) – o birlik, küreş ve azatlıq işaretidir.
Velıka Berezovıtsâ
MY undefined Velıka Berezovıtsâ (Велика Березовиця) - Ukrainanıñ Ternopil vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 6 503 kişi.
1311
1311 senesi — XIV asırnıñ bir senesi.
365
365 senesi — IV asırnıñ bir senesi.
Mali Korostivtsi
MY undefined Mali Korostivtsi (Малі Коростівці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 151 kişi.
Nikolsk (Aurgazı rayonı)
MY undefined Nikolsk (Никольск) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 49 kişi.
Yampil (Donetsk vilâyeti)
MY undefined Yampil (Ямпіль) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 2 149 kişi (2011 senesi).
Insane Clown Posse
thumb|-{Insane Clown Posse}- -{Insane Clown Posse}- - Amerika Qoşma Ştatlarında oturğan bir pank rok çalğı taqımı.
Musa Ali
Musa Ali (Зайцеве, Муса-Алі, Зайцево, Муса-Али) — Qırımnıñ Aqmeçit rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 132 kişi (2001 senesi).
İrzenga
MY undefined İrzenga (Ирзеньга) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 5 kişi.