cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Girne (Lugansk vilâyeti)
MY undefined Girne (Гірне) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 224 kişi (2006 senesi).
Pılıpı-Borivski
MY undefined Pılıpı-Borivski (Пилипи-Борівські) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tomaşpil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 680 kişi.
255
255 senesi — III asırnıñ bir senesi.
1154
1154 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Co Bayden
Cozef Robinet (Co) Bayden (Joseph Robinette (Joe) Biden, Jr.; d. 1942 senesi noyabr 20, Skrenton, Pensilvaniya) — amerikalı siyasetçi, AQŞnıñ 46-cı prezidenti (2021 senesiden berli).
AQD Demokrat fırqasınıñ azası, AQŞnıñ 47-ci vitse-prezidenti (2009-2017).
1155
1155 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Farsovskiy
MY undefined Farsovskiy (Фарсовский, Фарз) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Giaginskaya rayonında bir hutor. Ealisiniñ sayısı 14 kişi.
Qaranğıt
Qaranğıt (Пшеничне, Карангит, Пшеничное, Карангыт) - Qırımnıñ Seyitler rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1159 kişi (2001 senesi).
256
256 senesi — III asırnıñ bir senesi.
Litınski Hutorı
MY undefined Litınski Hutorı (Літинські Хутори) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Litın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 376 kişi.
Luc voyevodalığı
Luc voyevodalığı (Województwo łódzkie) – ğarbiy Lehistanda bir voyevodalıq (vilâyet). Luc voyevodalığı merkezi Luc şeeridir.
Znamyanka
MY undefined Znamyanka (Знам'янка) - Ukrainanıñ Kirovograd vilâyetinde bir şeer. Znamyanka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 24 274 kişi (2011 senesi).
Berestivka (Lıpovets rayonı)
MY undefined Berestivka (Берестівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Lıpovets rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 445 kişi.
257
257 senesi — III asırnıñ bir senesi.
Kalnışivka
MY undefined Kalnışivka (Кальнишівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tıvriv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 261 kişi.
1156
1156 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Keriç Köpüri
thumb|Keriç Köpüri (2019) Keriç Köpüri — Keriç boğazında Rusiye tarafından qurulğan, Qırımnı Qubannen bağlağan bir köpür.
Yabloçnoye
Yabloçnoye (Яблучне, Яблочное) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 215 kişi (2001 senesi).
Mala Vıska
MY undefined Mala Vıska (Мала Виска) - Ukrainanıñ Kirovograd vilâyetinde bir şeer. Mala Vıska rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 11 269 kişi (2011 senesi).
1158
1158 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Yemen
Yemen, resmiy adı Yemen Cumhuriyeti (الجمهوريّة اليمنية – -{al-Jumhūriyya al-Yamaniyya}-) – ğarbiy Asiyada Arabistan yarımadasınıñ cenüp-ğarbiy qısmındaki bir memleket.
thumb|left|400px|Hicaz dağlarında bir köy
1157
1157 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Çerömuşkin (Adıgeya)
MY undefined Çerömuşkin (Черёмушкин, Черёмушкин) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Giaginskaya rayonında bir hutor. Ealisiniñ sayısı 94 kişi.
Gorodok (Hmelnıtskıy vilâyeti)
MY undefined Gorodok (Городок) - Ukrainanıñ Hmelnıtskıy vilâyetinde bir şeer. Gorodok rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 17 746 kişi (2001 senesi).
Dubrovka (Aurgazı rayonı)
MY undefined Dubrovka (Дубровка) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 150 kişi.
258
258 senesi — III asırnıñ bir senesi.
Gornaya Lavanda
Gornaya Lavanda (Партизанське, Гірська Лаванда, Партизанское, Горная Лаванда) – Qırımnıñ Yalta şeer şurasında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 94 kişi.
Cumhuriyet
Cumhuriyet — halq tarafından (adetince umumiy saylavlar vastasınen) idare etilgen bir devlettir.
Krugı (Tıvriv rayonı)
MY undefined Krugı (Круги) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tıvriv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 120 kişi.
Yozgat (il)
Yozgat - Türkiye Cumhuriyetiniñ bir vilâyeti.
1159
1159 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Olenivka (Volnovaha rayonı)
MY undefined Olenivka (Оленівка) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 4 729 kişi (2011 senesi).
Gorbivtsi (Litın rayonı)
MY undefined Gorbivtsi (Горбівці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Litın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 381 kişi.
Nove (Lıpovets rayonı)
MY undefined Nove (Нове) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Lıpovets rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 8 kişi.
Obertın
MY undefined Obertın (Обертин) - Ukrainanıñ İvano-Frankivsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3 359 kişi.
Şişkinskiy
MY undefined Şişkinskiy (Шишкинский, Шишкинскэр) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Giaginskaya rayonında bir hutor. Ealisiniñ sayısı 42 kişi.
Yalanets (Tomaşpil rayonı)
MY undefined Yalanets (Яланець) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tomaşpil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 511 kişi.
Rusiye mallarını satın alma!
"Rusiye mallarını satın alma!" (Не купуй російське!, -{Ne kupuy rosiys'ke!}-) - Ukrainada keçirilgen Rusiyede yapılğan mallarını satın almamağa çağırğan kampaniya. Narazılıq kampaniyası 2013 s. avgustnıñ 14-ünde Rusiyede ukrain mallarına qoyulğan embargosına qarşılıq olaraq başlandı. 2014 s. Qırım ve Donbasta silâlı çatışma başlanğan soñ kampaniya yañıdan canlandırıldı.
İçtimaiy ağlarda bu yonelişke qoşulmaq celp etken çağıruvlar, muracaatlar, malnı peyda oluvı ne yerde diqqat ile satın alıñız degen beyanatlar peyda olmağa başladı, çünki Rusiyeniñ malını satın alsaq, işğalcilerge maliyeviy, yani finans, qoltutuv kibi sayıla. Areketniñ "Rusiye mallarını satın alma!" degen şiarı tek Ukrainada degil de, bütün medeniy memleketlerine de tarqatıldı. Malnıñ istisalcı memleketinen meraq etiñiz, Rusiye brendlerni ve "46" barkodunı boykot etip satın almañız, dep, teşviqat kampaniyası muracaat ete.
Bügünki künge İlbav bazarlarında satıcılar tesbit eteler ki, Rusiyeniñ "Çistaya liniya", "Babuşka Agafya", "Çörnıy jemçug", "100 Retseptov krasotı" degen kosmetik vastaları yavaş-yavaş ğayıp olalar. Olarnıñ yerine yerli ve avropalı mallar peyda ola.
İvça
MY undefined İvça (івча) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Litın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1136 kişi.
Dörtüyli (Avurğazı rayonı)
MY undefined Dörtüyli (Дюртюли) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Avurğazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 349 kişi.
Çermişler
Çermişler ya da mariler (öz adı Mari) - esasen Rusiyede yaşağan fin-ugor halqlarından biri. Umumiy sayı 604 000 kişi (2002), bu cümleden Mariy El Cumhuriyetinde 324 400, Başqırtistanda 105 829, Tataristanda 19 500 kişi.
Çermiş halqı dört qavimden ibaret: dağ çermişleri (Edil özeniniñ oñ kenarında), toğay çermişleri (Edilniñ sol yalısında), şarq çermişleri (Başqırtistan, Tataristan, Uralda) ve şimal-ğarp çermişleri (Nijniy Novgorod vilâyetinde). Şu qavimlerden er birisiniñ öz şivesi bardır, yani çermiş tili dört şivesine ayırıla. Başqırtistan ve Tataristanda yaşağan çermişlerniñ büyük bir parçası tatar tilinde de laf ete.
Dobropillâ
MY undefined Dobropillâ (Добропілля) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer. Dobropillâ rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 30 884 kişi (2014 senesi).
1161
1161 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Andrey Saharov
Andrey Dmitriyeviç Saharov (Андре́й Дми́триевич Са́харов; 1921 senesi mayıs 21, Moskova — 1989 senesi dekabr 14, Moskova) — belli rus nazariyeci fizik, Şuralar Birliginiñ İlimler akademiyasınıñ akademigi, birinci gidrogen bombasınıñ yaratıcısı. Cemaat erbabı, dissident, aq qorçalayıcı; halq mebusı. Muabbetlik Nobel mukâfatınıñ laureatı.
1162
1162 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Şakir Selim
Şakir Selim (1942 – 2008) - belli qırımtatar şairi, sanat erbabı, terciman.
Şakir Selim 1942 s. aprel 10-da Aqşeyh rayonınıñ Büyük As köyünde doğdı. Sürgünlikten soñ başta Özbekistannıñ Cambay qasabasında, daa soñra Taşkentte ömür sürdi. 1958-de orta mektepni bitirip, Samarqand muallim mektebinde oqudı. Eki sene muallimlik yasağan soñ, asker olıp Sibirge ketti. 1965-de Samarqand Universiteti Filologiya Fakulteti Rus tili bölügine kirdi, 1971-de diplomını aldı. İlki şiirleri 1963-de Lenin Bayrağı gazetasında basılıp çığa. 1972-de “Aqbardaq” adınen şiir kitabı neşir ola. Daa soñ, “Duyğularım”, “Sevgi Alevi”, “Uyanuv”, “Yellerni Diñle” ve Qırımda “Tüşünce” adlı şiir kitapları basılıp çığa. 1996-da Ankarada şiir yarışmasında birinci oldı. Kene aynı sene Arif Nihat Asiya şiir mukâfatını aldı. 1997–de Adam Mitskeviçniñ "Qırım Sonetleri" adlı eserini Qırımtatar tiline tercime etkeni içün “Polkul” fondunıñ Lehistan mukâfatını qazandı. Kene 1997-de Taras Sevçenko adına Ukraina Devlet mukâfatı aldı. Şairge 1998-de Qırımtatar Teatri hadimlerinen beraber yüksek devlet mukâfatı berildi. Bir defa Qırımtatar Milliy Meclisi azası oldı. 1997-den 2007-ge qadar Yıldız mecmuasınıñ baş muarriri olıp çalıştı. Müim sağlıq problemleri sebebinen 2008-de Qırımtatar Yazıcılar Birligi reisligi vazifesinden de ayrılğan edi. Şakir Selim 2008 s. noyabr 18 künü ağır haslalıqtan soñ vefat etti.
1163
1163 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Yalta
Yalta (Ялта, Ялта) — Qırımnıñ cenübiy yalı boyunda bir kurort şeeridir.
Yalta şeerinen "Büyük Yalta" arasında farq bar. Qırım Cumhuriyetiniñ Yalta regionı Büyük Yalta denile — bu Yalta şeer şurasına boysunğan bir yer. Bu yer cenübiy Qırımnıñ ğarbındaki Forostan şarqındaki Gurzufqace bulunğan de bu yerge Yalta ve bir çoq qasaba mensüp.
Şeerniñ adı yunan yalos sözünden asıl oldı, tercimesi — «yalı».
thumb|left|250px|Yaltanıñ deñiz tarafından manzarası
İklim
Yaltanıñ iklimi — Aq deñiz tipindedir. İyülniñ orta arareti +24°С, yanvarniñ orta arareti +4°С, ayazlı qışlarda suvuq arktik tsiklon ya da Sibir antitsiklonı kelgende araret minus derecege alçaqlaşuvınıñ ihtimalı bar. 2006 senesiniñ yanvari Yalta içün anomal suvuq edi, ayrı künlerde köz etüv bütün tarihınıñ vaqtı içün eñ alçaq araret belgilendi — gecede minus 16°С-ge yaqın ve kündüz minus 11°С. Qar örtüsi yılda tek bir qaç kün tutula. Adetince Yaltada dekabr bayağı issi, ayrı küneşli künlerde araret +17..18°С-ge yete bilir. Yanvarde ava keskin tarzda suvuqlaşa: kündüz araret +5..7°С-ge alçaqlaşa, faqat adetince eñ suvuq ay — fevraldir, amma +10°С-ge ve ondan da ziyade ava yımşamaları sıq ola. Qırım çölüne baqqanda Yaltağa baar keç kele, çünki deñiz avanı suvuta, şunıñ içün fevralden berli aprel ortasınace avanıñ arareti — +10°С-ge yaqın. Yaz mayıstan berli sentâbrge qadar devam ete. Adetince sentâbrde ve oktâbr başında eñ yahşı ava, bu mevsim qadife mevsim denile. Noyabrde furtunalar başlanalar, lâkin ale daa suv avadan issice (farqı 10 derecege qadar yetip ola).
Tarih
Yaltanı qararnen I asırda yunanlar qurğan ediler. Efsanege köre furtuna devamında yolunı şaşırğan yunanlar yalını qıdırıp çoq vaqıt dolaştılar ve niayet yalını (yalos) yetip körgende yalığa çıqıp o yerde qurğan şeeriniñ adını Yalos qoymağa qararına keldiler. Orta asırlar devamında şeer Bizans İmperiyası, Feodoro knyazligi ve ceneviz müstemlekeleri (Gotiya Kapitanlığı) terkiplerinde bulunır edi. Şu devirde o Yalita ya da Calita adlı olaraq malüm edi. Yalta Aluşta ve Gurzuftan farqlı olaraq iç bir vaqıt qale yahut müim arbiy tayama noqta olmadı. 1475 senesinden 1774 senesinece Qırımnıñ yalı boyu Osmanlı Devletiniñ parçası ekende Yalta Mangup qadılığı terkibinde bulunmaqta edi.
1837 senesi taşlı qumlu yol Yaltanı Aluşta ve Aqmescitnen bağladı, 1848 senesi ise Aqyarğace yol quruldı. 1838 senesi Qırımnıñ yalı boyunı Tavriya guberniyasınıñ ayrı uyezdi etip ayırmağa qarar çıqarıldı ve ükümet uyezd merkezi olaraq Yaltanı sayladı. Şunıñ içün 1838 senesi Yalta uyezdi teşkil etildi de Yalta şeer statusını aldı. XIX asırdan berli şeer populâr kurort olğanınen tez irileşe. XX asır başında Yalta ve Yalta regionında Rusiye asılzadeleri ve çarlarınıñ yazlıq evleri ve sarayları bulundı.
1920 senesi Vatandaş cenki vaqtında “qızıllar” Vrangel ordusını tar-mar etip Qırımnı işğal etkenden soñ Yaltada bolşevikler esirlikke teslim olğan aq zabitler, askerler ve qaçmağa yetiştiramağan akisinqilâpçilerni kütleviy tarzda ölüm cezasına oğrattılar. Bazı menbalarnıñ malümatına köre Yaltanen onıñ etrafında 1920 senesi zarfında bir qaç on biñlik kişi öldürildi.
1930 senesi Yalta Qırım MŞSCniñ rayonınıñ merkezi oldı. Ulu Vatan cenki vaqtında alman işğali ve Stalin emrinen yapılğan qırımtatarlar sürgünliginiñ şeerge zararı tiydi. 1945 senesi fevral 4 kününden başlap 11 kününe qadar Yaltada Yalta konferentsiyası ötkerildi.
Cenkten soñ şeer kurort olaraq inkişaf olmaqta edi. 1960 senesinden berli bir qaç yıl devamında Yalta terkibine yaqında bulunğan Ay Vasıl, Autka ve Dereköy qasabaları qoşuldılar. Aynı zamanda Yaltadan Aluşta, Aqmescit ve Aqyarğa yolnı çoq qısqartqan Yalı boyu şossesi quruldı ve Aqmescitnen trolleybus qatnav yolu açılğan edi.
Halq sayısınıñ dinamikası
Cedvelde Yalta şeeri ealisiniñ sayısı onıñnen birleşken qasabalar (Massandra, Livadiya ve başqaları) ealisiniñ sayısı esapqa almayıp yazılğan. Büyük Yaltanıñ ealisi — 125 biñden biraz ziyade.
Mahsus itibarğa lâyıq yerler
Yaltanıñ eñ meraqlı yerleri bulardır:
Bundan da ğayrı şimdi meskün evler ya sanatoriy korpuslarına çevirilgen bir çoq eski yazlıq ev ve usadba bar.
Yaltada acayip Massandra bağçası buluna (“Yalta” musafirhanesi yanında).
Naqliye
1961 senesinden berli Avropa ve MDİ (Mustaqil Devletler İttifağı) içün unikal vızlı şeerlerara Aqmescit—Aluşta—Yalta trolleybus yolu amelde.
Şeer naqliyadı — şeer içindeki trolleybus marşrutları, avtobuslar, marşrut taksiler, taksiler.
Kanava
MY undefined Kanava (Канава) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tıvriv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 160 kişi.
Yesaulivka
MY undefined Yesaulivka (Єсаулівка) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 1 462 kişi (2013 senesi).
Şovgen rayonı
Şovgen rayonı (Шовгеновский район) - Rusiyeniñ Adıgeya cumhuriyetinde bir rayondır.
Artsız
MY undefined Artsız (Арциз) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde bir şeer. Artsız rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 16 268 kişi.
Pomiçna
MY undefined Pomiçna (Помічна) - Ukrainanıñ Kirovograd vilâyetinde bir şeer. Ealisiniñ sayısı 9 412 kişi (2011 senesi).
Seyran Üseinov
Seyran Memet oğlu Üseinov (1938 senesi mart 19, Körbekül, Qırım — 2018 senesi iyün 28, Aqmescit, Qırım) — qırımtatar alimi, pedagog, leksikograf, bir çoq luğatnıñ tertip eticisi.
Tercimeial
1938 s. — Qırımnıñ Körbekül köyünde qırımtatar qorantasında doğdı. 1939 — 1944 s. - Qorantasınen beraber anasınıñ doğmuş köyü olğan Quvuş köyünde yaşağan. 1944 s. — 6 yaşında bütün qırımtatar milletinen beraber genotsidke oğrağan. 1960 s. — Ferğana devlet universitetiniñ filologiya fakultetine kirdi. 1965 s. — universitetni bitirdi. 1965 - 1988 ss. — Ferğana vilâyetindeki mekteplerde rus tili ocası, oquv işleri müdiri olıp çalıştı. Aynı zamanda qırımtatar tiliniñ luğatı içün material toplap başladı. 1988 s. soñ — Qırımğa avet olıp, Qırım universitet ve mekteplerinde çalışqan. Qırım müendislik ve pedagogika universitetinde üyken oca, soñ ilmiy hadim olıp çalışqan. Qırımtatar tiliniñ bir çoq luğatı neşir ettirdi (bu cümleden rusça-qırımtatarca, qırımtatarca-rusça, orfoepiya, terminologiya, frazeologiya luğatı). 2018 senesi iyünniñ 28-inde — Aqmescitte öldi.
Oçeretıne
MY undefined Oçeretıne (Очеретине) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3 686 kişi (2013 senesi).
262
262 senesi — III asırnıñ bir senesi.
1164
1164 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Dört Saqal
Dört Saqal (Ленське, Дьорт-Сакал, Ленское, Дёрт-Сакал) — Qırımnıñ Aqmeçit rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 286 kişi (2001 senesi).
Monsoro
MY undefined Monsoro (Montsoreau) - Frenkistanda bir şeer.
Zabilânı (Tomaşpil rayonı)
MY undefined Zabilânı (Забіляни) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tomaşpil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 29 kişi.
Anadolu
Anadolu - Asiya qıtasınıñ cenüp-ğarbiy ucunda bir yarımadadır. Tolusınen Türkiyede buluna. Şimalinde Qara deñiz, ğarbında Marmara ve Ege deñizleri, cenübinde ise Aq deñiz buluna. Adı qadimiy yunan tilinde "şarq" manasına kelgen Ἀνατολή (Anatole) sözünden kele.
Avropa tilleriniñ bazılarında yarımadanıñ adı Kiçik Asiya olaraq keçe (Asia Minor, Mikrá Asia, Малая Азия).
Anadolu, Asiya ve Avropanıñ birleşme noqtasındaki strategik yeri sebebinen, tarih evelâ çağlardan beri bir çoq medeniyetniñ beşigi olğan.
Yermolayevka (Başqırtistan)
MY undefined Yermolayevka (Ермолаевка) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 3 kişi.
Ulânivka (Lıpovets rayonı)
MY undefined Ulânivka (Улянівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Lıpovets rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 107 kişi.
Svitlovodsk
MY undefined Svitlovodsk (Світловодськ) - Ukrainanıñ Kirovograd vilâyetinde bir şeer. Svitlovodsk rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 47 099 kişi (2011 senesi).
1165
1165 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
1166
1166 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
1167
1167 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
265
265 senesi — III asırnıñ bir senesi.
Riza Fazıl
Riza Fazıl (1929 mayıs 30 - 2016 noyabr 26) - belli qırımtatar şair ve yazıcısı.
Riza Fazıl 1929 senesi mayıs 30-da Qarasuvbazar rayonınıñ Barın köyünde köy ocasınıñ qorantasında dünyağa keldi. 1944 senesi sürgünlik vaqtında şimalge, Rusiyeniñ Kostroma vilâyetiniñ Makaryev rayonına tüşti ve ösmürleyin dağda çalıştı, sürgünlikniñ bütün ağırlıqlarını özüniñ başından keçirdi. 1955 senesi Kostroma şeerinde ticaret oquv yurtunı, 1959 senesi ise Samarqand ticaret institutınıñ iqtisadiyat fakultetini bitirdi. 1959-64 seneleri Qırgızistannıñ Oş şeerinde ticaret sistemasında öz zenaatına köre çalıştı. 1965 senesi Taşkentke köçti ve şu yıldan başlap, 1980 senesine qadar anda qırımtatar tilinde çıqqan Lenin Bayrağı gazetasında terciman, edebiy hadim, edebiyat ve sanat bölüginiñ müdiri vazifelerinde bulundı. 1980-1994 seneleri Yıldız mecmuasında başta şiiriyet bölüginiñ müdiri olıp, 1987 senesinden ise derginiñ mesül kâtibi vazifesinde çalıştı. 1992 senesi Yıldız mecmuası hadimlerinen beraber Qırımğa köçip keldi.
Uzun yıllar boyunca qırımtatar edebiyatınıñ deñişik saalarında çalıştı. Qırımtatar folklor eserlerin toplap neşir etti. Riza Fazılnıñ icadiy faaliyeti 1964 senesi Lenin Bayrağında basılgan “Aramtamaq”, “Ötmek” kibi ilki şiirlerinden başlanğandır. 1970 senesi onıñ “Navrez” adlı birinci şiir kitabı basılıp çıqtı. 1971 senesi “Qayda birlik anda tirilik” adınen birinci kere qırımtatar atalar sözleri cıyıntığını çıqarmağa nail ola. 1975 senesi ise kene qırımtatar folklorına ait “Maneler ve çıñlar” cıyıntığını neşir etti.
1976 senesi Riza Fazıl müellifdeşlikte orta mekteplerde ana tili dersini keçken Qırımtatar talebelerine IV-VII sınıflar içün “Tuvğan Edebiyat” dersligini çıqara. 1977 senesi Qırımtatar qadınlarınıñ cenkte, partizanlıqta gizli teşkilâtlarda faal iştirakine bağışlanğan “Analar Yaş Ekende” adlı oçerkler cıyıntığını azırlap çıqara. 1979 senesi onıñ Sadıqlıq serlevalı oçerkler kitabı basılıp çıqtı. 1982 senesi ise Riza Fazılnıñ Moskvalı Lütfiye Sofunen beraber Şuralar Birliginiñ eki defa qaramanı Amethan Sultannıñ ayatı aqqında yazğan “Amethannıñ Yıldızı” adlı vesiqalı povesti neşir etildi.
1980-ci yıllarda Riza Fazıl eski devir qırımtatar şiiriyeti nümünelerini araştıruv ve olarnı ögrenüvnen meşğul ola ve, neticede, 1988 senesi XVII asırda yaşap icat etken Aşıq Ümerniñ birinci kere şiirler kitabını azırlap çıqarmağa nail ola. 1990 senesi ise o, Aşıq Ümer eserleriniñ ekinci kitabını çıqara. Bunıñ kibi Riza Fazıl Yıldız mecmuasınıñ saifelerinde oquyıcılarnı Mahmud Qırımlı, Üsein Kefeviy, II Ğazı Geray,IV Mehmed Geray, I Meñli Geray ve diger qadimiy devir şairleriniñ eserlerinen tanış etti. Aynı vaqıtta o qırımtatar edebiyatıniñ tarihına ait materiallar toplap, yazıcı Safter Nagayevnen beraber “Qırımtatar edebiyatınıñ tarihına bir nazar” serlevalı monografiyasını yaza. Taşkentte Yıldız mecmuasının 1988-1989 seneleri sanlarında basılğan bu eserde birinci kere qırımtatar edebiyatınıñ ilki irmaqlarından başlap, yani XIII asırdan soñki devirgece olıp keçken çoq asırlıq yolu qaplap alınğandır. Müelliflerniñ bu eseri 2001 senesi Aqmescitte oldıqça kenişletilgen alda “Qırımtatar edebiyatınıñ tarihı” adınen 530 saifeli ayrı kitap olıp basılıp çıqtı.
Riza Fazılnıñ büyük işlerinden biri şu ki, o, Qırımtatar edebiyatı ve İslâm tarihında birinci olıp, bütün dünya musulmanlarınıñ muqaddes kitabı olğan Quran-ı Kerimni qırımtatar tiline çevirip, onı 1991-1994 seneleri devamında Yıldız mecmuasında derc ettirdi. 1998 senesi ise o, Quran-ı Kerimniñ şu tercimesini ayrı kitap etip çıqarmağa nail oldı.
1993-de Ukraina yazıcılar cemiyeti azası olğan Riza Fazıl, 2008-de Qırımtatar yazıcılar cemiyeti reisi oldı.
Lukaşivka (Litın rayonı)
MY undefined Lukaşivka (Лукашівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Litın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 672 kişi.
Yunanistan
Yunanistan, resmiy adı Yunan Cumhuriyeti (Ελλάς - Ellas, Ελληνική Δημοκρατία - Ellinikí Dhimokratía) - cenüp-şarqiy Avropada Balqan yarımadasınıñ cenübiy qısmında bir memleket. Qadimiy Yunanistan Ğarp medeniyetiniñ beşigi dep sayıla.
thumb|left|[[Atina Akropolisi]] thumb|left|[[Olimp dağı]] thumb|left|[[Selânikte Beyaz qulle]]
Galıç
MY undefined Galıç (Галич) - Ukrainanıñ İvano-Frankivsk vilâyetinde bir şeer. Galıç rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 6 406 kişi.
Jolobı (Tomaşpil rayonı)
MY lon_sec 26 Jolobı (Жолоби) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tomaşpil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 347 kişi.
Dolmatovo (Arhangelsk vilâyeti)
MY undefined Dolmatovo (Долматово) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 832 kişi.
Demirci
Demirci (Лучисте, Демірджі, Лучистое, Демирджи) - Qırımnıñ Aluşta şeer şurasında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1044 kişi (2001 senesi).
1168
1168 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
266
266 senesi — III asırnıñ bir senesi.
Yasenetske
MY undefined Yasenetske (Ясенецьке) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Lıpovets rayonında bir qasaba.
Koşehabl rayonı
-{H|crh-latn: Koşehabl; crh-cyrl: Кошехабль}-
Koşehabl rayonı (Кошехабльский район) - Rusiyeniñ Adıgeya cumhuriyetinde bir rayondır.
Eşref Şemi-zade
Eşref Abduraman oğlu Şemi-zade (1908, iyün 21 – 1978, mart 11) – belli şairdir.
Tercimeial
thumb|left thumb thumb Eşref Şemi-zade 1908, iyün 21 Kezlev şeerinde halq ocası qorantasında doğdı. Rüşdiye mektebini bitirgen soñ o Aqmescitke barıp, andaki Sovet fırqa mektebine (Совпартшкола) oqumağa kire. Soñ Kezlev civarındaki Atay köy şurasında oquv evi müdiri olaraq çalışıp başladı.
1927 senesi Eşref Şemi-zade arap elifbesinden latin elifbesine keçüvni azırlav komissiyasına kâtip olaraq tayinlendi. Bundan da ğayrı aynı seneden 1929 senesinece o, “Köz aydın” mecmuasınıñ muarriri olıp çalıştı.
1930 senesi Eşref Şemi-zade Moskvadaki kinematografiya institutınıñ edebiy-stsenariy şübesine kire. 1932 senesi o Qırımğa qaytıp kele. Aqmescitte Devlet neşriyatında bediiy edebiyat bölüginiñ müdiri olıp çalışa. Qırım yazıcılar ittifaqını teşkilâtlandıruv işlerinde faal iştirak ete. 1935 senesinden 1937 senesine qadar Qırım yazıcılar ittifaqınıñ kâtibi olaraq çalışa.
1937 senesi Qırımda ve bütün memlekette belli alim, yazıcılarğa qarşı basqı deviri üküm süre. Eşref Şemi-zade de duşmanlıq hışımına oğray. Ekinci Cian cenki arfesinde, 1941 senesi iyün 24-te Eşref Şemi-zadeni Aqmescit İçki İşler Halq Komissarlığı (НКВД) zindanlarına taşlaylar. Soñra Sibirdeki İrkutsk şeerine yollaylar. 1942 senesi onıñ cinayet davasında bir türlü temel tapılmağanından, icatkârnı azat eteler. Qırım alman basqıncılarınıñ qolunda olğanından sebep, şair Orta Asiyadaki dostlarına ketmege mecbur ola. Anda cenk bitkence buluna, çeşit işlerde çalışa. Özbek yazıcıları onı Ferğana vilâyet gazetasına mesül kâtip olaraq tayin eteler.
1944 senesi Eşerf Şemi-zade, Qırımnıñ alman basqıncılarından azat etilgenini eşitip, yolğa çıqa. O, mayıs 17 künü Qırımğa kelip, qorantasınen qavuşa. Sabası ise bütün qırımtatar halqı ile Vatandan sürgün etile.
1948 senesi sevimli halq şairi Eşref Şemi-zadeni sovet akimiyeti ekinci defa apishanege qapattı. Stalinniñ vefatından soñ siyasiy yımşaluvlar neticesinde qurtulıp, Şemi-zade Özbekistanda Yangiyol şeerinde yaşağan qorantasınen qavuşa. Soñra Taşkentte yerleşe. Anda Ğafur Ğulâm adına neşriyatta özbek klassik edebiyatı bölüginde çalıştı, soñ o bölüginiñ müdiri ola.
Eşref Şemi-zade 1978 senesi mart 11-de Moskvada ağır hastalıqtan vefat etti. Özüniñ vasiyeti yerine ketirelerek, qorantası ve dostlarınıñ ğayreti ile Qırımğa ketirilip, İslâm Terek rayonında Eski Qırımğa yaqın Aqçora köyüniñ mezarlığında defin etildi.
Edebiy yaratıcılıq
Eşref Şemi-zadeniñ birinci şiirleri 1923 senesi matbuatta basılıp başladı. Şairniñ 1925-1930 seneleri yazılğan “Aqşam deñiz yalısında” (1925), “Yırlarım” (1925), “Şaylı qız” (1927), “Arıqbaş eteginde” (1928), “Asret” (1930) kibi şiirleri gençlikke bağışlana.
1171
1171 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Eşref Şemi-zade
Edebiy yaratıcılıq
1933 senesi Eşref Şemi-zade birinci beşyıllıqnıñ qocaman inşaatı olğan meşur “DneproGES” qurucılığına bağışlanğan “Dneprelstan” poemasını yaza. Poema şairge nam ketirdi. Eser 1936 senesi rus tiline tercime etilip, “Qırımnıñ edebiyat ve sanatı” (Литература и искусство Крыма) mecmuasında basıldı.
Küçük Tarhan
Küçük Tarhan (Кучук-Тархан, Чайкине, Кучук-Тархан, Чайкино) — Qırımnıñ Canköy rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 119 kişi (2001 senesi).
Eşref Şemi-zade
Edebiy yaratıcılıq
Şair aynı zamanda tercime işinen oğraştı. Vilyam Şekspirniñ “On ekinci gece” faciasını, Aleksandr Puşkinniñ, Mihail Lermontovnıñ, Nizamiyniñ ve digerlerniñ eserlerini tercime etti.
Grışivtsi
MY undefined Grışivtsi (Гришівці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tıvriv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 477 kişi.
Rojnâtivka (Tomaşpil rayonı)
MY undefined Rojnâtivka (Рожнятівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tomaşpil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 515 kişi.
Metölkine
MY undefined Metölkine (Метьолкіне) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 699 kişi (2011 senesi).
For Every Heart
-{For Every Heart}- (qırımca: Er bir yürek içün) – Camalanıñ ilk müellif albomı.
Gdansk
MY undefined Gdansk (Gdańsk, Danzig, Dantiscum, דאַנץ) – Lehistanda bir şeer, Pomeraniya voyevodalığınıñ merkezi.
Pereginske
MY undefined Pereginske (Перегінське) - Ukrainanıñ İvano-Frankivsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 12 272 kişi.
For Every Heart
Albom 15 eserden ibarettir: 11 yırnıñ muzıkasını yazğan – Camala, sözleriniñ müellifi – Tatyana Skubaşevskaya, “Pencereden” – qırımtatar halq yırı, em de bonus olaraq – “Yañı dalğa-2009” yarışında icra etilgen 3 yır (13, 14, 15). Albomnıñ çevirip tizicisi (aranjirovşçik) ve ses prodüseri – Yevgen Filatov (-{The Maneken}-).
Gdansk
Eali sayısınıñ dinamikası
thumb|left|450px|Gdansk thumb|right|312px| thumb|right|312px| thumb|right|312px|
Zambiya
Zambiya - Afrikada bir memleket.
268
268 senesi — III asırnıñ bir senesi.
1169
1169 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
267
267 senesi — III asırnıñ bir senesi.
1170
1170 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
1172
1172 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Kompaniyivka
MY undefined Kompaniyivka (Компаніївка) - Ukrainanıñ Kirovograd vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Kompaniyivka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 4 538 kişi (2011 senesi).
Juravlövka (Başqırtistan)
MY undefined Juravlövka (Журавлёвка) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 19 kişi.
Qadimiy türk tili
thumb|Qadimiy Türk elifbası
Bilge Qağan yazuvından bir bölümniñ Qırımtatarca tercimesi ;
Türk oğuz biyleri sözümni yahşı eşitiñiz üstte kök basmasa astta cer deñiz teşilmese seniñ eliñni destüriñni kim boza ?
Lısogirka (Litın rayonı)
MY undefined Lısogirka (Лисогірка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Litın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 131 kişi.
Hakurinohabl
MY undefined Hakurinohabl (Хакуринохабль; Хьэкурынэхьабл) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde bir aul. Şovgen rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 3945 kişi.
Mikelancelo
Mikelancelo Buonarroti (Michelangelo Buonarroti; 1475 mart 6, Kapreze Mikelancelo, İtaliya — 1564 fevral 18, Roma, İtaliya) — italyan ressam, eykeltraş, mimar, şair ve yazıcısı.
269
269 senesi — III asırnıñ bir senesi.
Mikelancelo
Eñ belli resimleri — David, Pyeta ve Sikstin kapellası.
Qadimiy türk tili
''Ey Türk milleti qaltırap özüñe qayt. seni kötergen Bilge Qağanğa erkin eliñe qarşı yañılış qıldıñ yaman vaziyetke tüşürdiñ. Milletniñ adı yoq bolmasın dep Türk milleti içün kece yuqlamadım kündüz oturmadım qardaşım Kültegin ve eki şadnen ölüp bitkence tırışdım halqımnı kötermek içün iş yasadım ...''
Vısoke
MY undefined Vısoke (Високе) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 482 kişi (2011 senesi).
Qadimiy türk tili
thumb|left|upright|qadimiy türk elifbasınen taşqa yazılğan metin
All or Nothing
-{All or Nothing}- (qırımca: Er şey ya da iç bir şey) – Camalanıñ ekinci müellif albomı.
Dorovskaya
MY undefined Dorovskaya (Доровская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 0 kişi.
Qadimiy türk tili
Eki söz arasında ayırğıç bolaraq eki noqta qullanılğan
All or Nothing
Şu yañı albomıñ taqdim tedbirini Camala öz resmiy YouTube kanalında canlı efirde keçirmek qarar bere ve, qayd etmek kerek ki, Ukrainada böyle şekilde keçirilgen kontsert ilk sefer ötkerile.
Qadimiy türk tili
tañrı : yarlıqağanı: içün : özümde : bahtım : bar : dep : qağanlıqqa : oturdım : yalanğaç : bolğan : halqnı : kiygizdim : açlarnı : toyğızdım
üstte : kök : astta : qara : topraq : yaratılğanda : ekisi arasında : ademoğlı : yaratılğan : ademoğlı : üstünde : atam : bumın qağan : istemi qağan : oturğan
All or Nothing
Albom aqqında
Albomnıñ ses prodüserleri – Yevgen Filatov (“-{The Maneken}-” frontmeni) ve Miloş Eliç.
Atıflar
-{T|All or Nothing}-
1173
1173 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Ostapı
MY undefined Ostapı (Остапи) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Luginı rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 421 kişi.
Kirovskoye
Kirovskoye (Кіровське, Кировское) — Qırımnıñ Aqmeçit rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 2 499 kişi (2001 senesi).
1174
1174 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
1175
1175 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Zaitovo (Aurgazı rayonı)
MY undefined Zaitovo (Заитово) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 178 kişi.
Antonivka (Litın rayonı)
MY undefined Antonivka (Антонівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Litın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 43 kişi.
270
270 senesi — III asırnıñ bir senesi.
Bobrınets
MY undefined Bobrınets (Бобринець) - Ukrainanıñ Kirovograd vilâyetinde bir şeer. Bobrınets rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 10 945 kişi (2011 senesi).
Malınivka (Litın rayonı)
MY undefined Malınivka (Малинівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Litın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 707 kişi.
271
271 senesi — III asırnıñ bir senesi.
1176
1176 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Tüp Aqçora
Tüp Aqçora (Тюп-Акчора, Мисове, Тюп-Акчора, Мысовое) — Qırımnıñ Canköy rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 78 kişi (2001 senesi).
Klişçiv
MY undefined Klişçiv (Кліщів) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tıvriv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 261 kişi.
272
272 senesi — III asırnıñ bir senesi.
Zimbabve
Zimbabve (Zimbabwe) resmiy adı Zimbabve Cumhuriyeti (Republic of Zimbabwe) – Afrikada bir memleket.
1177
1177 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
İzvestkovoye
İzvestkovoye (Ізвесткове, Известковое) - Qırımnıñ Saq rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 120 kişi (2001 senesi).
Mala Bila
MY undefined Mala Bila (Мала Біла) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Lıpovets rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 25 kişi.
Novosilka (Luginı rayonı)
MY undefined Novosilka (Новосілка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Luginı rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 106 kişi.
273
273 senesi — III asırnıñ bir senesi.
Grıtsiv
MY undefined Grıtsiv (Гриців) - Ukrainanıñ Hmelnıtskıy vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 4 056 kişi.
274
274 senesi — III asırnıñ bir senesi.
İvanivtsi (Litın rayonı)
MY undefined İvanivtsi (Іванівці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Litın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 322 kişi.
Novoukrayinka
MY undefined Novoukrayinka (Новоукраїнка) - Ukrainanıñ Kirovograd vilâyetinde bir şeer. Novoukrayinka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 17 945 kişi (2011 senesi).
1180
1180 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
1179
1179 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Zonguldak (il)
Zonguldak, Türkiye Cumhuriyetiniñ bir vilâyeti.
İslâm
thumb|[[Qurannıñ birinci suresi — el-Fatiha]] İslâm, İslâmiyet ya da Musulmanlıq (الإِسْلاَم – el-islām) – tek bir tañrını qabul etken semaviy dinlerniñ soñkisi, üç cian dinleriniñ birisidir. Hristianlıqtan soñ dünyanıñ eñ tarqalğan ekinci dinidir. İslâm dini bu dinniñ peyğamberi – Muhammed vastasınen VII asırda yayılmağa başladı. İslâm dinine inanğan adamlarğa mümin, İslâm dininiñ emirlerine boysunmağa tırışqan adamlarğa musulman deyler. Musulmanlar, İslâmnıñ muqaddes kitabı Qurannı teşkil etken sureler Cebrail adlı melek vastasınen, sözlü olaraq, Muhammed peyğamberge vahiy etilgenine (endirilgenine) inana.
Musulmanlarnıñ eñ büyük eki aqımı sünniylik ve şiiyliktir. Bulardan ğayrı uquq, itiqat kibi çeşit kategoriyalarda bir çoq fikriy ceryan ve mezhep bardır. İslâm dininiñ temelinde bütün büyük mezhepleriniñ qabul etken tevhit esası tura ki, bu añlam tek Allahnıñ barlığı ve birligine inanmaq manasına kele.
İslâm peyğamberi Muhammed İslâm dinini yayğan esnada İslâm Devletini de qurdı, daa soñra bu İslâm Devleti mühtelif hanedanlar tarafından uzun bir vaqıt devamında idare etilgen. Bu devletlerniñ başlıqları halife unvanını taşığan ediler. Çeşit bölgelerde yaşağan halqlar İslâmnı qabul etmege başlağandan soñ, mühtelif ve yañı musulman devletleri de peyda oldı.
Sözniñ manası
İslâm sözü arap tilindeki "-{crh-latn:S-L-M;crh-cyrl:С-Л-М}-" tamırından kele, bu tamır da "barışıqlıq", "sulh", "tınçlıq", "amanlıq", "bütünlik", "sağlamlıq", "sağlıq" manalarını ifade ete. Bunen beraber bu sade tamırdan yapılğan "esleme" fiili "teslim olmaq", "boysunmaq" manalarına kele. Bu fiilniñ masdarı (isimfiili) "islâm " olıp, "teslimiyet", "boysunuv" manalarını ifade ete. Musulman ise, "teslim olğan", "boysunğan" demektir. Musulman tek bir Tañrı olğanı qabul etilgen Allahqa teslim ola, Oña boysuna. İslâm dinine mensüp adamlarnı adlandırmaq içün qullanılğan "mümin" sözü "kesen-kes inanğan" manasına kele.
İslâmnıñ beş şartı
İslâm dininiñ emir etkeni, yapılmasını farz (kerekli) qılğanı qulluqlarnıñ bütünidir. İslâm dini muqaddes kitabı olğan Quran-ı Kerimde farz olaraq emir etilgen er ibadet ve areketniñ yapılması, inanğanlarğa şarttır.
1181
1181 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Malahivka
MY undefined Malahivka (Малахівка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Luginı rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 6 kişi.
Mırna Dolına
MY undefined Mırna Dolına (Мирна Долина) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 355 kişi (2011 senesi).
Novgorodka
MY undefined Novgorodka (Новгородка) - Ukrainanıñ Kirovograd vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Novgorodka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 5 863 kişi (2011 senesi).
Telmana (Lıpovets rayonı)
MY undefined Telmana (Тельмана) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Lıpovets rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 12 kişi.
275
275 senesi — III asırnıñ bir senesi.
1183
1183 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Pivniçne
MY undefined Pivniçne (Північне) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 10 330 kişi (2011 senesi).
İvonivtsi
MY undefined İvonivtsi (Івонівці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tıvriv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 348 kişi.
276
276 senesi — III asırnıñ bir senesi.
Oleşkı
MY undefined Oleşkı (Олешки) - Ukrainanıñ Herson vilâyetinde bir şeer. Oleşkı rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 31 100 kişi (2007 senesi).
Doşçanoye
MY undefined Doşçanoye (Дощаное) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 9 kişi.
1182
1182 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Slidı (Tıvriv rayonı)
MY undefined Slidı (Сліди) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tıvriv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 789 kişi.
Gorka
Gorka (Гірка, Горка) – Qırımnıñ Bağçasaray rayonında bir köy.
Mıkolayivka (Litın rayonı)
MY undefined Mıkolayivka (Миколаївка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Litın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 466 kişi.
Melek
Melek (Некрасове, Мелек, Некрасово, Мелек) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 38 kişi (2001 senesi).
Hristianlıq
Hristianlıq - bir İbraimiy din, üç cian dinleriniñ biridir. Hristianlıq dinine saip adamlarğa hristian deyler. Hristianlar dünyanıñ er yerine cayılğan, amma esasen Avropa, Amerika, Cenübiy Afrika ve Avstraliyada bulunalar. 2 milliarddan ziyade mensübi ile dünyanıñ eñ cayğın dinidir.
Hristianlıqnıñ muqaddes kitabı, Bibliya ya da Kitab-ı Muqaddes adınen añıla. Bibliya Eski Ahit ve Yañı Ahit degen eki bölükten ibaret. Eski Ahitniñ eñ müim parçası Tevrat, Yañı Ahitniñ ise - İncildir.
Hristianlıqnıñ esas mezepleri Katoliklik, Protestantlıq ve Ortodokslıqtır.
1184
1184 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Ulan-Ude
MY undefined Ulan-Ude (Улан-Удэ) - Rusiyede bir şeerdir, Burât Ulusınıñ paytahtı. Ealisiniñ sayısı 439 128 kişi.
Maydan-Bobrık
MY undefined Maydan-Bobrık (Майдан-Бобрик) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Litın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 160 kişi.
İbrayevo (Aurgazı rayonı)
MY undefined İbrayevo (Ибраево) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 36 kişi.
Nove (şeer şeklinde qasaba)
MY undefined Nove (Нове) - Ukrainanıñ Kirovograd vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 4 876 kişi (2011 senesi).
Nikolske
MY undefined Nikolske (Нікольське) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Nikolske rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 8 539 kişi (2011 senesi).
Girnıtske (Dnipropetrovsk vilâyeti)
MY undefined Girnıtske (Гірницьке) - Ukrainanıñ Dnipropetrovsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 355 kişi (2011 senesi).
Dubivskıy
MY undefined Dubivskıy (Дубівський) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 4 074 kişi (2011 senesi).
Harkiv
MY undefined Harkiv (Харків, qırımtatar tarihiy isim Qarkop) Ukrainanıñ şarqında bir şeerdir, Harkiv vilâyetiniñ merkezi. Ukrainanıñ ekinci eñ büyük şeeridir.
Танылган туганнар
Евгений Комаровский, китаплар авторы, телевидение алып баручысы, педиатр
Владимир Дантес, җырчы, теле-һәм радио алып баручы
Аскольд Запашный, цирк артисты, ерткыч хайваннарны өйрәтүче
Nova Rudnâ (Luginı rayonı)
MY undefined Nova Rudnâ (Нова Рудня) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Luginı rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 123 kişi.
Dımkovskaya 1-ya
MY undefined Dımkovskaya 1-ya (Дымковская 1-я) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 0 kişi.
1185
1185 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Çad
Çad - Afrikada bir memleket.
278
278 senesi — III asırnıñ bir senesi.
Pidlisne (Lıpovets rayonı)
MY undefined Pidlisne (Підлісне) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Lıpovets rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 39 kişi.
Valparaiso
MY undefined Valparaiso (Valparaíso) - Çilede bir şeer. Ealisiniñ sayısı 270 242 kişi (2002).
Molodijne (Kirovograd vilâyeti)
MY undefined Molodijne (Молодіжне) - Ukrainanıñ Kirovograd vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 1 819 kişi (2011 senesi).
Kodru
MY undefined
Kodru - Moldovada bir şeer. Ealisiniñ sayısı 15 934 kişi (2014 senesi).
1186
1186 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
279
279 senesi — III asırnıñ bir senesi.
Lanı (Tıvriv rayonı)
MY undefined Lanı (Лани) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tıvriv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 76 kişi.
1187
1187 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Stantsiyne (Luginı rayonı)
MY undefined Stantsiyne (Станційне) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Luginı rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 514 kişi.
Çanakkale (il)
Çanakkale (Çanakkale) - Türkiye Cumhuriyetiniñ bir vilâyeti.
Camala
Camala (kerçek adı Susana Alim qızı Camaladinova; 1983 senesi avgust 27-de Qırğızistandaki Oş şeerinde doğ.) – Ukrainalı belli professional yırcı, bestekâr, öz müellif muzıkasınıñ icracısı, aktrisa. Soul, fank, caz, folk, pop, gospel ceryanlarında çalışa bile.
Tercimeial
Susana Camaladinova Qırğızistannıñ Oş şeerinde qarışıq ailede dünyağa keldi: babası – Alim Camaladinov, qırımtatar, anası – Galina Tumasova, ermeni; ekisi de muzıkalı insanlar olıp, öz eki qız evlâtlarına (Evelina, büyügi, ve Susana, kiçigi) muzıkağa sevgi duyğusını balalıqtan aşlaydılar. Babası, qırımtatar olıp, Qırımğa mıtlaq qaytmaq içün yollar qıdıra edi, lâkin Qırımğa birden köçamayip (o vaqıtları qırımtatarlarnıñ propiskasını yapmay ediler), baştaları qorantasınen Melitopolde yerleşeler. Anda da Qırımğa qaytuv aqqında öz tüşüncelerini bir daqqağa bile qaldırmayıp, Susananıñ anası-babası fiktiv ayırılışuv kerekligine qararına keleler. Şay, Susananıñ anası Küçük Özen köyüne kelip, öz adına bir evçikni satın ala. Böyleliknen, Susana ekinci sınıfta oquğan vaqtında, qorantası ne ise Qırımğa köçe. Tap balalıqtan Susana öz ömrüni yırğa, sanağa bağıslaycağını bile edi. Aluştadaki muzıka mektebini fortepiano sınıfında bitirip (çünki vokal sınfı yoq edi), soñra Çaykovskiy adına Aqmescitteki muzıka oquv yurtuna, daa soñra Kiyevdeki Çaykovskiy adına milliy muzıka akademiyasınıñ opera vokalı fakultetinine kire ve muvafaqqiyetnen bitire.
İcadı
2009 senesi Latviyanıñ Yurmala şeerinde er yıl keçirilgen yaş icracılarnıñ halqara "Yañı dalğa" yarışında Camala iştirak ete. Birinci kününden ve bütün konkurs devamında Camala öz fevqulâde sesinen ve pek özgün çıqışlarnen em seyircilerini, em jüri azalarını büyük bir ayrette qaldırıp, baş Gran-Pri mukâfatını elde etti. Camalanen beraber Gran-Prini paylaştıra da biri – indoneziyalı yırcı Sandi Sondoro (ingl.).
2010 s. "Aqiqiy ikâye al yelkenlerçün" adlı yılbaş filminde Camala "Gemici, tüyümlarni qattıca bağla" yırnı icra ete.
Yazda 2014 senesi Camalanı Yurmalanıñ "Yañı dalğa"sına davet eteler. Müsbet qarar berip, konkursnıñ açılış künü ingliz tilinde Kristina Agileranıñ -{"Beautiful"}- yırnı icra ete ve çıqışınıñ başında Camala özünden bir qaç satırlar qoşa: -{"No war in the world//No war in Ukraine, because..."}- – "Cenkke yoq deymiz, cunki... biz acayipmiz".
2014 senesi dekabr 12 künü Kievdeki "Stereo Plaza" klubunda Camalanıñ beş yıllıq icadınıñ eñ balaban kontserti ötkerildi. Qırım ve Donbastan köçip kelgenler içün Camala bedava 1500 bilet ayırdı. Sanada Camalanen beraber -{"Apache Crew"}- degen "street dancer"ler de bulundı, olar öz çeşit-çeşit areketlernen -{"Perfect Man"}-, -{"Thank You"}- kibi yırlarnı yaraştırdılar. Kontsertniñ soñunda Camala Armen Kostandyan degen duduk çalğıcısınen ile Ukraina gimni icra etkenler; çıqıştan evel Camala Ukraina gimni onıñ içün endi bir şahsiy yır olğanını aytqan. Gimn devamında sana artında sarı ve kök tüslerde yarıqlanğan "Camala" yazısı olıp turdı.
Camala, "Hayırluvlar andan-mından" proektinde iştirak etip, müim manalı Viktor Tsoyniñ "Denişuvler" degen yırnen ukrainlerniñ kelecek 2015 yılnen hayırladı ve can-yürekten tınçlıq, sevgi tiledi.
2015 sene keleyatqan Yañı yıl gecesi Camala "Tet" telekanalında "Eñ güzel yıl kontserti" degen yayınında "Zaplutalas" ve -{"Thank You"}- yırlarnıñ icra ete. Em de bu gece "Ukraina" telekanalında taqdim etilgen Maksim Papernikniñ "Alisa mücizeler ülkesinde" müziklınde Camala acayip tırtır rölni oynadı ve Gennadiy Krupniknen yazılğan "Sade ve yengil" degen yırnı icra etti.
Memet Niyazi
Memet Niyazi (1878-1931) – Dobrucalı belli qırımtatar şair ve yazıcısı.
1898 senesinde Qırımğa ketip muallimlik yasadı, 1899 senesinde İstanbuldaki Darü'l-Muallimde oqudı. 1900-da Qırımğa muallimlimlik yapmaq içün kene keri qayttı lâkin, çar gizli hızmeti olğan "ohranka" tarafından sıñır tışı etildi.
Memet Niyazi, 1904 senesinde Dobrucanıñ tanınğan adamlarından Abdülhakim Efendiniñ qızı Safiye hanım ile evlenip Dobrucadaki ocalıq işine devam etti.
1910-1912 arasında "Dobruca Sadası" ve "Teşviq" gazetlerinde yazıcı olıp çalıştı. 1914-de Mecidiye şeerine yerleşip, musulman mekteplerinde Türk tili ve edebiyatı dersleri berdi.
1917-de Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ davetinen Aqmescitke kelip, "Haq Ses" gazetinde çalıştı ve daa soñ qısqa bir vaqıt içün Bağçasaraydaki Zıncırlı Medreseniñ müderrisligini yasadı. 1920-de, Qırımtatar Milliy Qurultayı darqatılğan soñ, Romaniyağa keri qaytıp kene ocalıqnen oğraştı.
Memet Niyaziniñ, 1911-de İstanbulda "İthafat" (Bağışlamalar) ve 1913-de Pazarcıqta "Sağış" isimli şiir kitapları neşir etildi. Bulardan başqa şairniñ pek çoq eseri "Yaş Tatar Yazılar" (İstanbul, 1913), "Kök Kitap" (İstanbul, 1919), "Qırım Şiirleri" (Köstence, 1935) mecmualarda basıldı. Şiirlerinde, Romaniyadaki Qırımtatarlarnıñ ata vatanlarına olğan sevgilerinden başqa, milliy tüşünce ve üriyet mevzularını tilge ketirdi. Memet Niyazi, 1931 noyabr 29-da vefat etti ve Mecidiye köyünde kömüldi.
1188
1188 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Moloçnoye
Moloçnoye (Молочне, Молочное) – Qırımnıñ Aqmescit rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 208 kişi (2001 senesi).
Novoselıtsâ (Litın rayonı)
MY undefined Novoselıtsâ (Новоселиця) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Litın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 413 kişi.
İvanovka (Aurgazı rayonı)
MY undefined İvanovka (Ивановка) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 83 kişi.
Fenerbahçe Basketbol Taqımı
Fenerbahçe basketbol taqımı - Fenerbahçe sport klubunıñ erkek basketbol taqımı.
thumb|397x397px Fenerbahçe basketbol taqımı 2016-2017 senesi -{Euroleague}- çempionı olğan ve Türkiye Baskebol tarihınıñ eñ büyük muvafaqiyetini qazanğan.
Mala Vulıga
MY undefined Mala Vulıga (Мала Вулига) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tıvriv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 309 kişi.
1189
1189 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
1190
1190 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
Pantayivka
MY undefined Pantayivka (Пантаївка) - Ukrainanıñ Kirovograd vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 2 744 kişi (2011 senesi).
Abhaziya
thumb|left|200px|Abkhazia thumb|300px|Abhaziya Abhaziya (abhazca Аҧсны, აფხაზეთი) - ğarbiy Asiyanıñ Kavkazda bir region. 1992 senesinden berli regionnı de-fakto idare etken mustaqilligi tek Rusiye tarafından tanılğan Abhaziya Cumhuriyetidir. Başqa devletlerniñ nazar noqtasında köre region Gürcistannıñ bir parçasıdır. Gürcistan qanunlarına köre regionda Abhaziya Muhtar Cumhuriyeti (gürcice აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა) buluna.
Çankırı (il)
Çankırı - Türkiye Cumhuriyetiniñ bir vilâyeti.
Macar tili
Macar tili (macarca: -{magyar nyelv}-) – Ural til ailesinden bir tildir, Macaristannıñ resmiy tili.
Qapçıq
Qapçıq (Корніївка, Капчик, Корнеевка, Капчик) — Qırımnıñ İçki rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 133 kişi (2001 senesi).
Qadıköy
thumb|Qadıköy yalısı Qadıköy - İstanbulnıñ bir rayonı.
281
281 senesi — III asırnıñ bir senesi.
Popilnâ
MY undefined Popilnâ (Попільня) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Popilnâ rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 16 109 kişi.
Palanka (Tomaşpil rayonı)
MY undefined Palanka (Паланка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Tomaşpil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 517 kişi.
Medvedivka (Litın rayonı)
MY undefined Medvedivka (Медведівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Litın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 81 kişi.
Çırmavuq (film 2015)
Çırmavuq ( Türkçe Sarmaşık)
Saibinin tölemegen pulu sebebinen olarnın işlegen gemisi çalışalmay. Bazı denizcilernen kapitan gemini qorçalamaq içün gemide qala. Film bu kişiler ortasında olup keçken vakıalarnı hikaye ete.
•    Nadir Sarıbacak - Gemici Cenk
•    Kadir Çermik - Usta Gemici İsmail
•    Hakan Karsak - Kamarot Nadir
•    Osman Alkaş - Kaptan Beybaba
•    Özgür Emre Yıldırım - Gemici Alper
•    Seyithan Ozdemir - Kürt
Bıtkiv
MY undefined Bıtkiv (Битків) - Ukrainanıñ İvano-Frankivsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 4 273 kişi.
Osnı
MY undefined Osnı (Осни) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Luginı rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 69 kişi.
282
282 senesi — III asırnıñ bir senesi.
Barak Obama
Barak Husseyn Obama (Barack Hussein Obama II) — Amerika Qoşma Ştatlarınıñ 44-inci prezidenti.
1192
1192 senesi — XII asırnıñ bir senesi.
283
283 senesi — III asırnıñ bir senesi.
Şarad Bihari
Bağlantılar
Şarad Bihari kirtanı.
Sürgünlik
Qırımtatar halqınıñ sürgünligi 1944 senesi mayıs 18 künü olğan qırımtatarlarnıñ soyqırımı.