cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Çornobıl atom elektrik stantsiyası
Durduktan sonra istasyon çalışması
Çernobil NPP kolektifi için 15 Aralık 2000, herhangi bir nükleer santralin tüm yaşam döngüsünün önemli bir parçası olan durdurulan güç ünitelerinin devreden çıkarılması dönemi başladı. Bu görevi yerine getirmek için, hükümetin kararı ile Çernobil nükleer santrali Energoatom şirketinden çıkarıldı ve devlete özel bir işletmeye dönüştü. Energoatom'un bir parçası olarak Çernobil onarım hizmetine dayanarak, bugün üç yüzden fazla Çernobil nükleer santralinin çalışanı olan 730 kişinin çalıştığı Atomremontservice kuruluşu kuruldu. Çernobil nükleer santralinde acil müdahale yönetimi temelinde oluşturulan Energoatom şirketinin eğitim ve acil durum merkezinde de esas olarak eski Çernobil çalışanları görev yapıyor.
Golendrı
MY undefined Golendrı (Голендри) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 307 kişi.
1395
1395 senesi — XIV asırnıñ bir senesi.
422
422 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Mazurivka (Çernivtsi rayonı)
MY undefined Mazurivka (Мазурівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Çernivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 3 390 kişi.
.cc
סיומת אינטרנט Toppdomän
1396
1396 senesi — XIV asırnıñ bir senesi.
Cebrayıl (rayon)
Cebrayıl rayonı (Cəbrayıl rayonu) — Azerbaycannıñ bir rayonı. Merkezi — Cebrayıl.
.cd
__NOTC__ -{.cd}- - Kongo Demokratik Cumhuriyetiniñ üst-seviye internet domeni.
423
423 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Velıka Pyatıgirka
MY undefined Velıka Pyatıgirka (Велика П'ятигірка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 865 kişi.
424
424 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Slipknot
thumb|slipknot Slipknot - Amerika Qoşma Ştatlarında oturğan 9 kişilik alternativ metal bir çalğı taqımı. Azaları:
Koşutino
MY undefined Koşutino (Кошутино) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 11 kişi.
Talalayi
MY undefined Talalayi (Талалаї) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Pogrebışçe rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 233 kişi.
Gubadlı (rayon)
Gubadlı rayonı (Qubadlı rayonu) — Azerbaycannıñ bir rayonı. Merkezi — Gubadlı.
1397
1397 senesi — XIV asırnıñ bir senesi.
Kalınivka Druga
MY undefined Kalınivka Druga (Калинівка Друга) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 235 kişi.
Girne (Donetsk vilâyeti)
MY undefined Girne (Гірне) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3 402 kişi (2013 senesi).
Ankara
MY Ankara Ankara (Ankara) - Türkiye Cumhuriyetiniñ paytahtı ve eñ balaban şeerlerinden birevidir.
Severınivka (Jmerınka rayonı)
MY undefined Severınivka (Северинівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 800 kişi.
Olıka
MY undefined Olıka (Олика) - Ukrainanıñ Volın vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3 127 kişi (2011 senesi).
Apostolove
MY undefined Apostolove (Апостолове) - Ukrainanıñ Dnipropetrovsk vilâyetinde bir şeer. Apostolove rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 14 513 kişi (2011 senesi).
425
425 senesi — V asırnıñ bir senesi.
.cf
__NOTC__ -{.cf}- - Merkeziy Afrika Cumhuriyetiniñ üst-seviye internet domeni.
Talalayivka
MY undefined Talalayivka (Талалаївка) - Ukrainanıñ Çernigiv vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Talalayivka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 5,2 biñ kişi (2005 senesi).
Adiy Qıyğaç
Adiy Qıyğaç (Новопавлівка, Адій-Кийгач, Новопавловка, Адий-Кыйгач) — Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 024 kişi (2001 senesi).
Sentenced
-{Sentenced}- — Finlandiyada oturğan 5 kişilik hevi metal (-{heavy metal}-) bir çalğı taqımı. Azaları:
Nova Greblâ (Kalınivka rayonı)
MY undefined Nova Greblâ (Нова Гребля) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 258 kişi.
Sentenced
Albomlar
__NOTC__
Verhnenazarovskoye
MY undefined Verhnenazarovskoye (Верненазаровское, Ышъхьагърэ Назаров) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Krasnogvardeyskoye rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 597 kişi.
Novoaydar
MY undefined Novoaydar (Новоайдар) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Novoaydar rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 8 622 kişi (2011 senesi).
Kraski (Arhangelsk vilâyeti)
MY undefined Kraski (Краски) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 kişi.
1399
1399 senesi — XIV asırnıñ bir senesi.
Ğorişni Plavni
MY undefined Ğorişni Plavni (Горішні Плавні; 1972—2016 — Komsomolsk) — Ukrainanıñ Poltava vilâyetinde bir şeer. Ealisiniñ sayısı 54 401 kişi (2010 senesi).
Qırım hanları
Aşağıda Qırım Hanlığını üküm etken Geray sülâlesine ait olğan hanlarnıñ hronologik cedveli buluna.
* Canibek Geray (1624 s.) ve Maqsud Geraynıñ (1771-1772 ss.) saltanatları cedvelde kösterilmegen. Bu hanlar Osmanlı sultanı tarafından resmiy olaraq tasdıqlanğanına baqmadan tahtta yer alıp Qırım Hanlığını idare etmegenler. Aslında bu vaqıtlarda Qırımnı III Mehmed Geray ve II Sahib Geray idare etkenler.
Bazı menbalarda añılğan Şahbaz Geray (1787-1789) ve Baht Giray (1789-1792), 1783 senesi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım Hanlığını idare etmegenleri içün cedvelge kirsetilmegen.
Arap urufatında Geray ismi ananege binaen olaraq (yani  yerine  ile) yazılğan edi.
.cg
__NOTC__ -{.cg}- - Kongo Cumhuriyetiniñ üst-seviye internet domeni.
426
426 senesi — V asırnıñ bir senesi.
1400
1400 senesi — XIV asırnıñ bir senesi.
Minnesota
Minnesota (Minnesota) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Sent-Pol.
İvano-Frankivsk vilâyeti
Rayonlar:
Şeerler:
Şeer şeklinde qasabalar:
.ch
__NOTC__ -{.ch}- - İsviçreniñ üst-seviye internet domeni.
Bilânı (Çernivtsi rayonı)
MY undefined Bilânı (Біляни) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Çernivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 818 kişi.
Stodultsi
MY undefined Stodultsi (Стодульці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 710 kişi.
1401
1401 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Gence
MY undefined Gence (Gəncə) — Azerbaycanda bulunğan bir şeerdir. 350px|thumbnail|right|Gence şeeri, 2016
427
427 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Zengilan (rayon)
Zengilan rayonı (Zəngilan rayonu) — Azerbaycannıñ bir rayonı. Merkezi — Zengilan.
Biy Boluş
Biy Boluş (Орлівське, Бай-Болуш, Орловское, Бий-Болуш) — Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 436 kişi (2001 senesi).
Sofiyivka (Kalınivka rayonı)
MY undefined Sofiyivka (Софіївка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 314 kişi.
Mama
Mama (Курортне, Мама, Курортное, Мама) — Qırımnıñ Yedi Quyu rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 171 kişi (2001 senesi).
Krılovo (Velsk rayonı)
MY undefined Krılovo (Крылово) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 5 kişi.
Vodnıy (Adıgeya)
MY undefined Vodnıy (Водный, Водный) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Krasnogvardeyskoye rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 0 kişi.
Skalat
MY undefined Skalat (Скалат) - Ukrainanıñ Ternopil vilâyetinde bir şeer. Ealisiniñ sayısı 7 003 kişi.
1402
1402 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
.ci
__NOTC__ -{.ci}- - Kot d'İvuarnıñ üst-seviye internet domeni.
Gubınıha
MY undefined Gubınıha (Губиниха) - Ukrainanıñ Dnipropetrovsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 5 768 kişi (2010 senesi).
Ratne
MY undefined Ratne (Ратне) - Ukrainanıñ Volın vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ratne rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 9 483 kişi (2011 senesi).
Sloboda-Noskovetska
MY undefined Sloboda-Noskovetska (Слобода-Носковецька) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 201 kişi.
1403
1403 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Aqmescit Cuma Camisi
thumb|300px|Aqmescit Cuma Camisiniñ şimdiki körünişi (2021) Aqmescit Cuma Camisi Aqmescit şeerinde qurula ve Qırımnıñ eñ büyük camisi olacaq. Adresi - Yaltinskaya soqağı, 22.
Topraq meselesi sebebinden Qırımnıñ musulman halqı ile Aqmescit şeer şurası arasında büyük davalaşma olğan edi. 2008 senesi cemaat Yaltinskaya soqağında çadırlar qurıp cami içün inşaat malzemelerini toplamağa başladı.
Endi Caminiñ quruluvı başlandı, ve 2021 s. onıñ bitirilüvi tahmin oluna.
.ck
__NOTC__ -{.ck}- - Kuk Adalarınıñ üst-seviye internet domeni.
Aqyar şeer şurası
Aqyar şeer şurası (Севастопольська міськрада, Севастопольский горсовет) – cenüp-ğarbiy Qırımda bir regiondır.
428
428 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Cebbar Akimov
Cebbar Akim oğlu Akimov (1909 s. mayis 15 Tuvaq koyü, Qırım — 1983 s. iyül 21 Bekabad, Özbekistan) — belli Qırımtatar dissident ve aqqorçalayıcı.
.kz
__NOTC__ -{.kz}- - Qazahistannıñ üst-seviye internet domeni.
Abramivska Dolına
MY undefined Abramivska Dolına (Абрамівська Долина) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Çernivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 316 kişi.
1404
1404 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Missisipi
Missisipi (Mississippi) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Cekson.
Panasivka (Kalınivka rayonı)
MY undefined Panasivka (Панасівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 70 kişi.
Vakulençuk
MY undefined Vakulençuk (Вакуленчук) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 2192 kişi.
Portugal tili
Portugal tili (portugalca -{Português}-) - İnd-Avropa til ailesiniñ Romans gruppasına ait bir tildir. Avropa Birligi, Portugaliya, Brazil ve Afrikadaki daa 21 memleketniñ resmiy tili. Portugalca laf etkenler sayısı 210 millionğa yaqın.
1405
1405 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Sloboda-Mejırivska
MY undefined Sloboda-Mejırivska (Слобода-Межирівська) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 639 kişi.
429
429 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Krıjopil rayonı
Krıjopil rayonı (Крижопільський район) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde bir rayondır.
Meskün yerleri
Şeer şeklinde qasaba:
Köyler:
Qasabalar:
Tartar (rayon)
Tartar rayonı (Tərtər rayonu) — Azerbaycannıñ bir rayonı. Merkezi — Tartar.
Krasnoyilsk
MY undefined Krasnoyilsk (Красноїльськ) - Ukrainanıñ Çernivtsi vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 9 122 kişi.
Stepanovka
Stepanovka (Степанівка, Степановка) - Qırımnıñ Seyitler rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 42 kişi (2014 senesi).
Missuri
Missuri (Missouri) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Cefferson-Siti.
.tr
__NOTC__ -{.tr}- - Türkiyeniñ üst-seviye internet domeni.
Toppdomän
Maykl Cekson
Maykl Cozef Cekson (Michael Joseph Jackson; 1958 s. avgust 29 — 2009 s. iyün 25) - amerikalı yırcı.
Bozğana
Bozğana (Шатри, Бозгана, Шатры, Бозгана) — Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 251 kişi (2001 senesi).
430
430 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Borlaq
Borlaq (Краснодольне, Борлак, Краснодольное, Борлак) — Qırımnıñ Canköy rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 482 kişi (2001 senesi).
30 Seconds to Mars
thumb|right|250px|-{30 Seconds to Mars}- -{30 Seconds to Mars}- - Amerika Qoşma Ştatlarında oturğan bir alternativ rok çalğı taqımı.
Albomlar
__NOTC__
Krükovo (Arhangelsk vilâyeti)
MY undefined Krükovo (Крюково) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 0 kişi.
Nova Odesa
MY undefined Nova Odesa (Нова Одеса) - Ukrainanıñ Mıkolayiv vilâyetinde bir şeer. Nova Odesa rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 12 410 kişi (2011 senesi).
Dubına (Çernivtsi rayonı)
MY undefined Dubına (Дубина) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Çernivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 162 kişi.
Tütkı
MY undefined Tütkı (Тютьки) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 590 kişi.
Pısmenne
MY undefined Pısmenne (Письменне) - Ukrainanıñ Dnipropetrovsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 1276 kişi (2011 senesi).
Homutıntsi
MY undefined Homutıntsi (Хомутинці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 670 kişi.
Cambeçiy
MY undefined Cambeçiy (Джамбечий, Джамбэчый) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Krasnogvardeyskoye rayonında bir aul. Ealisiniñ sayısı 582 kişi.
Gadâç
MY undefined Gadâç (Гадяч) - Ukrainanıñ Poltava vilâyetinde bir şeer. Gadâç rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 22 667 kişi (2003 senesi).
İsmail Gasprinskiy
İsmail Gasprinskiy (Gaspıralı, Gaspralı) (1851 – 1914) – ulu qırımtatar mütefikkirdir.
Soyadı yazılışları (variantları)
İsmail beyniñ soyadınıñ üç türlü variantı qullanılmaqtadır: Gasprinskiy, Gaspıralı, Gaspralı. Qırımdaki Qırımtatar matbuatında onıñ soyadı Gasprinskiy (daa sıq) ve Gaspralı (daa siyrek) olaraq yazılğandır. Türkiyedeki Qırımtatarca neşirlerde çoqusı vaqıt Gaspıralı olaraq yazılır. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ saytında ise olarnıñ er birinen qarşılaşmaq mümkündir, lâkin Gaspıralı ve Gaspralı yazılışları biraz daa sıq rastkele. Aqmescitteki Qırımtatar Milliy Kitaphanesi Gasprinskiy adını taşıy, amma bazı maqaleler o kitaphane içün de diger soyadı variantlarını qullana. İsmail beyniñ abidesinde (resimde) soyadı Gasprinskiy olaraq, ev-müzeyi ögündeki levhalarda ise Gaspralı ve Gaspıralı olaraq yazılğandır. İsmail bey özü ise öz soyadını گاسپرينسكى (yani Gasprinskiy) olaraq yazğan edi.
Tercimeial
İsmail Gasprinskiy 1851 senesi mart 8 (20) künü Avcıköyde doğdı (şimdiki Bağçasaray rayonı). Vaqtı ile Aqmescitte, Moskvada, Voronejde, İstanbulda ve Pariste tasil aldı. Altı yıl devamında çeşit qırımtatar mekteplerinde rus tili ocası olıp çalıştı.
1879 senesi Bağçasaray şeer golovası olaraq saylandı ve bu vazifede 1883 senesine qadar bulundı. Publitsistikağa avesligi ve istidatı onı yavaş-yavaş gazetacılıq faaliyetine ketirdi.
İsmail Gasprinskiy 1883 senesi aprel 10 (22)- ten başlap ömrüniñ soñuna qadar “Terciman”, arada “Millet”, “Alem-i Nisvan”, “Ha-ha-ha”, “Alem-i Subyan” gazetaları ve mecmualarnı neşir etti. Özüniñ şahsiy kündelik matbuatından ğayrı, ilim ve turmuşnıñ çeşit saalarına bağışlanğan yüzlernen kitap ve risaleler basıp, milliy tasiliniñ derecesini çoq kereler yükseltti.
Tilde, fikirde, işte — birlik!
şiarınen türkiy halqlarnıñ biri-birine yaqınlaşuvı ve milliy medeniyetleri, siyasiy añları ösüvi oğrunda büyük hızmetler yaptı. Medeniy, içtimaiy ve siyasiy faaliyeti içün 1910 senesi İsmail Gasprinskiy “-{Revue du monde musulman}-” adlı frenkçe mecmuanıñ eyyeti tarafından Nobel mukâfatına taqdim etildi. thumb|200px|right|Gasprinskiy abidesi, [[Bağçasaray]]
İsmail bey Gasprinskiy 1914 senesi sentâbr 11 (24) künü vefat etti ve Bağçasaraydaki Zıncırlı medrese azbarında defin olundı.
1407
1407 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
1408
1408 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Kelbecer (rayon)
Kelbecer rayonı (Kəlbəcər rayonu) — Azerbaycannıñ bir rayonı. Merkezi — Kelbecer.
Mala Jmerınka
MY undefined Mala Jmerınka (Мала Жмеринка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 938 kişi.
Dogujiyev (Adıgeya)
MY undefined Dogujiyev (Догужиев, Дэгужъый) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Krasnogvardeyskoye rayonında bir hutor. Ealisiniñ sayısı 11 kişi.
431
431 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Sarajıntsi
MY undefined Sarajıntsi (Саражинці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Pogrebışçe rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 362 kişi.
Montana
Montana (Montana) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Helena.
1409
1409 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Ozerne
MY undefined Ozerne (Озерне) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 5913 kişi.
432
432 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Kuznetsovskaya (Velsk rayonı)
MY undefined Kuznetsovskaya (Кузнецовская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 59 kişi.
Lanivtsi
MY undefined Lanivtsi (Ланівці) - Ukrainanıñ Ternopil vilâyetinde bir şeer. Lanivtsi rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 8 547 kişi.
Moyivka
MY undefined Moyivka (Моївка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Çernivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 910 kişi.
Voyo Nova
Voyo Nova (Листове, Войо-Нова, Листовое, Войо-Нова) - Qırımnıñ Saq rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 301 kişi (2001 senesi).
Çervonıy Step (Kalınivka rayonı)
MY undefined Çervonıy Step (Червоний Степ) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 516 kişi.
1411
1411 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
1410
1410 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Vaqialar
Qaraqoyunlu dövləti yaranıb,esed döyüşü
Serbınivtsi
MY undefined Serbınivtsi (Сербинівці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1193 kişi.
Car Quyu
Car Quyu (Сєрноводське, Джар-Кую, Серноводское, Джар-Кую) — Qırımnıñ Canköy rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 446 kişi (2001 senesi).
433
433 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Novonikolayevka
Novonikolayevka (Новомиколаївка, Новониколаевка) — Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 567 kişi (2001 senesi).
Hocalı (rayon)
Hocalı rayonı (Xocalı rayonu) — Azerbaycannıñ bir rayonı. Merkezi — Hocalı.
Velıki Nızgirtsi
MY undefined Velıki Nızgirtsi (Великі Низгірці) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 879 kişi.
Vilnogirsk
MY undefined Vilnogirsk (Вільногірськ) - Ukrainanıñ Dnipropetrovsk vilâyetinde bir şeer. Ealisiniñ sayısı 23 795 kişi (2011 senesi).
Yujnoukrayinsk
MY undefined Yujnoukrayinsk (Южноукраїнськ) - Ukrainanıñ Mıkolayiv vilâyetinde bir şeer. Nova Odesa rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 40 629 kişi (2013 senesi).
Romen tili
Romen tili yada Rumın tili (romence -{Limba română}-) – bir Romans tilidir. Romaniya ve Moldova resmiy tili.
Elifbe
-{Ă ă}- = bir ı ~ ä sesi
Ceppar (köy)
Ceppar (Іванівка, Джеппар, Ивановка, Джеппар) — Qırımnıñ Yedi Quyu rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 219 kişi (2001 senesi).
Romen tili
Elifbe
-{Â â}- ve -{Î î}- = bir "ı" sesi
-{Ș ș}- = bir "ş" sesi
-{Ț ț}- = bir "ts" sesi
1413
1413 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Yañı Qarağurt
Yañı Qarağurt (Митяєве, Новий Карагурт, Митяево, Новый Карагурт) - Qırımnıñ Saq rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1915 kişi (2001 senesi).
Hşonhuv
MY undefined Hşonhuv (Chrząchów) - cenüp-şarqiy Lehistanda Kuruvka özeni yalısında Kuruv köyü yanında bir köydir. Ealisi - 737 adam (2008 s.).
thumb|left|250px|Hşonhuvdaki kilse
Tarihiy vesiqalar 1430 s. ilk sefer añılğan edi. Köyde 160 ev, küçük bir kilse, başlanğıç mektep, poçta ve eki tükân bar.
435
435 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Znamenka
Znamenka (Знам'янка, Знамянка) — Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 46 kişi (2001 senesi).
1414
1414 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Prıbuzke (Vinnıtsâ rayonı)
MY undefined Prıbuzke (Прибузьке) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 383 kişi.
Riv
MY undefined Riv (Рів) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 688 kişi.
Kulakovo-Podgorye
MY undefined Kulakovo-Podgorye (Кулаково-Подгорье) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 64 kişi.
Kaminske
MY undefined Kaminske (Камінське) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Çernivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 66 kişi.
Slobidka (Kalınivka rayonı)
MY undefined Slobidka (Слобідка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 782 kişi.
Çıgırın
MY undefined Çıgırın (Чигирин) - Ukrainanıñ Çerkası vilâyetinde bir şeer. Çıgırın rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 10 600 kişi (2007 senesi).
İskra
İskra (Іскра, Искра) - Qırımnıñ Qurman rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 220 kişi (2001 senesi).
Sventokşıske voyevodalığı
Sventokşıske (Aziz Haç) voyevodalığı (województwo świętokrzyskie) cenübiy Lehistanda bir voyevodalıq (vilâyet). Merkezi Keltse şeeridir.
Albat
Albat (Албат, Куйбишеве, Албат, Куйбышево) – Bağçasaray rayonında Belbek özeniniñ eki tarafında bulunğan bir qasabadır.
Qasabanıñ adı
"Albat" sözüniñ kelip çıqqanı, nasıl tilde ve tam manası ne olğanı tarihçılar tarafından daa ögrenilgeni yoq. Bazı tedqiqatçılarğa köre, bu söz çoq qadimiy devirlerden berli bu yerlerde yaşap yelgen qabileniñ ya da qabile başınıñ adı ola bile. Toponimik ceetten Albat köyü etrafındaki dağ-taş, qır-dere, topraqlarnıñ adları pek meraqlıdır. Meselâ: Burun Qaya, Boğaz Dere, Suv Qoba, Selbi Çoraq, Çolpan Çoraq, Uzun Zanla, Toğay Bağça, Gül Bağça, Borsuq Çayır kibi türkiy tilde, soñ derece tafsilâtlı adlar qırımtatar halqı baba-dedeleriniñ biñ yıldan berli bu acayip diyarda yaşap kelgenlerine şübe qaldırmaylar.
Qadimiy devirden Qırım Hanlığına qadar
Atiqiyat (arheologiya) qazıntıları ve diger tarihiy materiallar ve faktlarğa esaslanıp söyleycek olsaq, Belbek vadiysiniñ köyleri, çoq eski zamanlardan (10-15 biñ yıldan) berli insanlar yaşap kelgen yerlerdir. IX-XV asırlarda Albat köyü, merkezi Doros (şimdiki Mangup) olğan ortodoks hristian yepiskoplığı, Gotiya (Teodoro) prinsligine kire edi. Ealisi: tavr, kimmer, skit, sarmat, alan, got, becenek, qıpçaq kibi yerlilerden ibaret bu prinslikte yunan dini ve medeniyeti tesirinde qalğan prinsler üküm sürdiler.
1475 senesi Osmanlı Devletiniñ silâlı küçleri Qırım yalı boyu şeerlerini Ceneviz tuccarlarından temizlegende silâlı uruşlarğa qarışqan küçük Gotiya prinsligi tar-mar oldı. Sultan II Mehmed Fatih ve I Meñli Geray han arasındaki añlaşma neticesinde Osmanlı silâlı küçleri Kefeden Aqyarğa qadar, yalı boyundaki bir yolaqta yerleştiler. Qırımnıñ dağ rayonlarındaki köyler tamamile Hanlıqqa qoşuldı. Bu dağ rayonlarındaki ealiniñ idaresini Han, Tat Ağası vezirligine avale etti. Bu devirde Albat köyünde yaşağan 172 haneden ibaret musulman ve hristian ealisi içün 3 cami, 1 kilse, 1 mektep, 2 çeşme ve köpür yaptırıldı.
Hanlıq devrinde Belbek boyunıñ diger köylüleri kibi, albatlılar da maddiy ve maneviy ceetten yükseldiler. Özleriniñ eñ yahşı mahsullarını: taze yemiş, yemiş qurusı, ceviz-fındıq, bekmez ve şaraplarından ğayrı, bal, balavuz, kürkçilik mallarını Hanlıqnıñ uzaq bazarlarına çıqarıp, elverişli fiyatlarnen sata bildiler. Bu şaraitler olardan ğayrı Han içün de çoq faydalı edi.
Çar Rusiye devri
Qırım Rusiyeniñ qoluna keçken soñ, Hanlıqnıñ diger ülkelerindeki kibi, albatlılar da büyük tüşkünlikke oğaradılar. Albat köylüleriniñ dedelerine mensüp olğan dağı-taşı, eñ bereketli topraqları rus seraskerleriniñ, yağmacılar ordusı subaylarınıñ qoluna keçti. Potineoti, Kohendorfer, Svitsın kibi qaniçiciler yerli halqqa, ayvanlarına otlaq bir yaqta tursun, ölüsini kömmege yer qaldırmadılar. Faqat bir Svitsın — 254,4 desâtina topraqnı öz mülkü olaraq resmiyleştirdi. Bu topraqlarda qırımtatar köylülerini ırğat çalıştırdı. Pek çoq albatlılar bu aqaret ve horluqlarğa çıdamay icret etip başladılar. Bir vaqıtlarda 1586 can yaşağan köyde, 1905 senesine kelgende episi olıp 227 can qaldı.
Çar Rusiyesiniñ müstemlekesine çevirilgen Qırımda yerli halqnıñ vaziyeti pek ağır oldı. Topraqsız kalğan köylüler dağ-derelerni eşip, tegizlep çayırlar yaptılar. Dağlar töpesinden qayalar astından qazıp-qarmalap suv taptı, bağ-bağçalar yetiştirdiler. Albatta öz emegi, becerikligi neticesinde allı-taqatlı adamlar peyda olmağa başladı. Meselâ Albatta Alâdin-bay, Qubedin-efendi ve digerleri kelmeşek pomeşçiklerniñ qolundaki baba-dede topraqlarımızdan bir qısmını büyük paralarğa satın aldılar. İçinde bağça-bağ yetiştirdi, evler yaptılar. Bu devirlerde Qaralez volostına baqqan Albat köyünde 112 qoranta yaşay edi. Ealisi 469 candan ibaret Albatta 2 mektep, 2 cami, 1 kilse, 3 yerde tükkan, degirmen ve apteka bar edi. Albatlılar faetoncılıq yapmağa, güzel atlar baqıp dervizalarda at çapmağa, yarışlaşmağa sevgen ğururlı insanlar olğanlar. Evelde Boruq-tarla dep añılğan yerlerde eki yılda bir derviza ola edi.
Albatlılar içün qara künlerden daa biri olğan 1853-1854 senelerinde keçken Aqyar cenkidir. Bu cenkte, iştiraq etken Frenki Ordusınıñ bir qısımı Albat qasabasında qamaçavda qaldı. Aşsız küz başından alqada qalğan çoq sayılı askerler Albat halqınıñ var-variyetini talap aldılar. Köpek-mışıqlarına qadar soyıp aşadılar. "Bu vaqıtta — dep yaza öz hatralarında sağ qalgan bir frenk askeri — Köpür artı maallede bütün köy boyunca bir qartta bir köpeçik qalğan eken, onı da tutıp, soyup aşadıq".
İnqilâp ve Vatandaşlıq cenki
Albatlılar evel-ezelden avcılıq etken, silâ tutmağa bilgen insanlardır. Bu köyde arbiy sanat erkek kişi içün şan-şüret, dep bilingen. Birinci Cian cenkinde eki yüzden ziyade albatlı iştirak etip, olardan 19 adam elâq oldı. 1917 senesi Noman Çelebicihan ve Cafer Seydamet kibi milliy reberlerimizniñ teşebbüsinen cebeden qaytıp milliy eskadron polkunı teşkil etkenlerniñ safında 27 atlı asker albatlılar edi.
Halqımıznıñ 1917 senesi noyabrde çağırılğan Qurultayına albatlılar özleriniñ eki vekilini yolladılar. 1918 senesi Qurultay atlı askerlerinen Aqyar deñizcileri arasındaki çarpışmalardan soñ nefretlengen aydutlar Belbek boyu köylerine, hususan, albatlılarğa pek qılındılar. Eskadron izleymiz dep evlerni tinte, ev ayvanlarından ne körse alıp kete, qadın-qızlarımızğa qaşana ediler. Bu zulumğa çıdamağan Albat-Otarçıq yaşları birleşip, nevbetnen köylerini bu basqıncılardan qoçalay ediler. Albat köyü 1917-21 seneleri 4-5 kere qızıllar, beyazlar, interventler arasında qoldan qolğa keçti. Episiniñ maqsadı talamaq edi. 1919 senesi Qırımdan çıqıp qaçmaqta olğan Almaniya askerleri Belbek boyu köylerinden, olarnı Ades şeerine qadar alıp barmaq içün at-araba aldılar. Bu sıradan 17 eki atlı araba Albattan ketti. Bu adamlar nemselerni Adeske qadar alıp bardılar. Lâkin opar arabalarnı boşatıp adamparnı qaytarmadılar. Pek çoqları at-arabalarını bıraqıp, yayav-calpı qaytmağa mecbur oldılar. Bir qısımı yolda belgisiz yoq oldı.
Şuralar ükümeti
1921 senesiniñ açlığından soñ, albatlılar 1924 senesine kelgende öz işkirligi ve becerikligi neticesinde allı-taqatlı yaşamağa başladılar. Lâkin 1928 senesinden onlarnen albatlılar "kulak", "milletçi" ve sayre yarlıqlar astında bastırıqqa taşlandı, sürgünlikke oğratıldılar. Olarnıñ barlıqları tutıp alındı. Meselâ, Alâdin-bay adlı bir köylü, özü sürgün etildi, evleri 1935 senesinden rayon icra komiteti, Kübedin efendi Uralğa sürüldi, evleri mektep. Svitsın degen pomeşçikniñ evleri ise kommunist fırqasınıñ rayon komiteti ve redaktsiya binaları olaraq qullanıldı.
1926 senesiniñ nufus esabındaki malümatlarğa köre, Albat köyünde 175 qorantadan ibaret 728 can yaşay edi. Olardan: 71 nufus rus, 11 nufus ukrain, 647 nufus ise qırımtatar milletine ait ediler. 1941 senesiniñ yanvarinde Albatnıñ zapisi eki biñge yetti. Buña Bağçasaray rayonını ekige bölip, Foti Sala rayonınıñ teşkil etilmesi tesir etti. Çünki yañı rayonnıñ bir çoq idareleri: Rayon komiteti, Rayon icra komiteti, arbiy komissarlıq ve digerleri Albatta yerleştiler. Gosbank, Raypotrebsoyuz, MTS, Zagotpunktlar ise Foti Salada edi. 1936 senesinden başlap Kuybışev rayonı denildi ve Albatta yañı-yañı idare binaları quruldı.
II Cian cenki ve Sürgünlik
Ekinci Cian cenkiniñ birinci kününden yüzlernen albatlılar Orduğa çağırıldı. Cebede, cebe artında partizan otrâdları saflarında, gizli teşkilâtlarda küreşerek, daa tam olmağan malümatlarğa köre, Albat köyü sakinlerinden 128 adam elâk oldı. Albat köyünden A. Ametov, S. Yunusov, S. Cemilev, A. Halilov kibi onlarnen devlet, maarif, cemaat erbapları, M. Qurtseitov, Ş. Amet, M. Mustafayev; C. Qurtmollayev, Y. Teyfuq kibi yüzlernen cesür cenkçiler, cesür deñizci, jurnalist, partizan, acayip şair ve nesirci Seyitümer Emin, cenkçi ve körümli bala şairi Zeytulla Ğaniyev Albat köyünde doğup-ösken, oqup büyügen vatanperverlerdir.
1944 senesi aprel 15-te şuraviy arbiy küçleri Belbek boyu köylerini alman basqıncılarından azat etip, Şuralar devlet teşkilâtlarını işke tüşürdi. Albat köyü sakinlerinden, arbiy komissarlıq vastasınen 158 adam emek lagerlerine makemesiz, ağır işlerge yollandı. Cebelerde alman basqıncılarına qarşı küreşmekte olğan askerlerge yardım olaraq, Albat sakinleri 172600 kümüş peşin para, 160700 kümüşlik obligatsiya, çoq miqdarda sıcaq urba, yün çorap ve diger şeyler topladılar. Aradan afta keçmey, 18 mayıs tañında, milleti qırımtatar olğan, bala-çağa, qadın-qız, çaresiz qartlardan ibaret 683 can "vatan haini" yarlığınen sürgünlikke aydaldı. Olardan 268 adam 1944 senesiniñ noyabrine qadar açlıqtan, hastalıqtan, horluqtan öldi. Belâl Qurtmolla, Fatma Qaybulla, Fatime Asan, Ali İbraim, Abibe Osman, Asan Tarpi, Lüman Abibulla, Sündüs Qaybulla kibi onlarnen qorantalar bir tamam ölip bittiler.
Cenkten soñ
1957-1960 senelerinden başlap yüzlernen albatlılar halqımıznıñ Vatan küreşine qoşuldılar. Halq areketiniñ irmaq başlarında turğan birinci 8-10 reberlerimizden biri, albatlı Seyitümer ağamız edi.
Laçın (rayon)
Laçın rayonı (Laçın rayonu) — Azerbaycannıñ bir rayonı. Merkezi — Laçın.
Stavışçe
MY undefined Stavışçe (Ставище) - Ukrainanıñ Kiyev vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Stavışçe rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 8 200 kişi (2001 senesi).
436
436 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Novi Novakı
MY undefined Novi Novakı (Нові Новаки) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Luginı rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 112 kişi.
Voznesensk
MY undefined Voznesensk (Вознесенськ) - Ukrainanıñ Mıkolayiv vilâyetinde bir şeer. Voznesensk rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 36 403 kişi (2013 senesi).
Pavlivka (Kalınivka rayonı)
MY undefined Pavlivka (Павлівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 3 915 kişi.
1415
1415 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Uzun Saqal
Uzun Saqal (Озерне, Узун-Сакал, Озёрное, Узун-Сакал) — Qırımnıñ Canköy rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 82 kişi (2001 senesi).
Paramore
Albomlar
__NOTC__
437
437 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Yosıpivka (Çernivtsi rayonı)
MY undefined Yosıpivka (Йосипівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Çernivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 168 kişi.
1416
1416 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Sloboda-Çernâtınska
MY undefined Sloboda-Çernâtınska (Слобода-Чернятинська) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 277 kişi.
The Ramones
-{Ramones}- - Amerika Qoşma Ştatlarında oturğan bir pank rok çalğı taqımı. Azaları:
Pogrebışçe Perşe
MY undefined Pogrebışçe Perşe (Погребище Перше) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Pogrebışçe rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 635 kişi.
Şıroka Greblâ (Vinnıtsâ rayonı)
MY undefined Şıroka Greblâ (Широка Гребля) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 599 kişi.
Qaynaş
Qaynaş (Кайнаш, Краснофлотське, Кайнаш, Краснофлотское) — Qırımnıñ İçki rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1187 kişi (2001 senesi).
Kuliga (Velsk rayonı)
MY undefined Kuliga (Кулига) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 4 kişi.
Hatajukay
MY undefined Hatajukay (Хатажукай; Хьэтэжыкъуай) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Şovgen rayonında bir aul. Ealisiniñ sayısı 935 kişi.
1417
1417 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Drujba (Ternopil vilâyeti)
MY undefined Drujba (Дружба) - Ukrainanıñ Ternopil vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 1939 kişi.
Benedivka
MY undefined Benedivka (Бенедівка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 103 kişi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturası
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturası - devlet akimiyetiniñ organı, Konstitutsiya ve Ukraina qanunlarına binaen, Qırım Muhtar Cumhuriyetinde qabaatlayıcı, temsilci, közetici vazifelerini eda ete. Ukraina Baş prokurorı vazifesini eda etkenniñ tarafından 12.06.2014 s. qabul etilgen № 33ş qararına binaen, Qırım MC prokuraturası vaqıtınca Kiyiv şeerine avuştırılğan.
Merkez: Aqmescit ş., vaqıtınca 01011, Kıyiv ş, Riznıtska soq., 13/15
Prokuraturanıñ tarihı
Qırım yarımadasınıñ ilk Vilâyet prokurorı mahkeme muşaviri Dmitriy Yegoroviç Lesli olğan edi. Prokuror olaraq onıñ adı «Milâtnıñ 1785 yılında devletteki memurlarnıñ cedvelinde» añıla. Bu II Yekaterina vaqıtında edi, o zaman il islâatı ötkerilgen edi.
İl prokurorınıñ ve il temsilcisiniñ vazifesi bir edi: birinciden, il müessiselerinde işlerniñ tertibini nezaret etmek; ekinciden, monarhiyanı qorumaq; üçüncilden, vadandaşlarnıñ aqlarını qorumaq. Prokurorlarğa «halqnıñ yasaqlanğan toplaşuvlarına» qarşı küreşmege ve «zararlı ruşvetlerni yoq etmege» teklif etile edi.
İlk prokuror D.Y. Lesli 1788 senesine qadar vazifesinde çalıştı. Ondan soñ bu maqamğa Aleksandr Taranov-Belozerov kelgen. Bu aqta ferman 1788 senesi dekabrniñ 13-nde Tavriya Magistratına keldi ve olğan yerlerde ilân etilgen edi. A. Taranov-Belozerov bu vazifede 5 yıl devamında çalıştı, ondan soñ ise vilâyetniñ prokurorı olaraq Mihail Vasilyeviç Tarnavskiy tain etilgen edi.
O 1803 senesi iyünniñ 30-nda, Tavriya Guberniyası meydanğa kelgen soñ bütün guberniya muessiseleriniñ açılışınen beraber, bu vazifege tainlengen edi.
Tavriya Guberniyasınıñ prokurorı guberniyanıñ bütün mahkeme ve memuriyet müessiseleriniñ işini nezaret ete edi, cinaiy ve memuriy davalarnıñ ketişatını taqip ete edi.
Guberniya prokurorınıñ itaatında cinaiy ve vatandaş davalarınıñ guberniya adliyecileri ve il adliyecileri çalışa edi. Prokur yanında onıñ kantselâriyası bar edi, onda qayd etici, yazıcı ve eki kantselâriya hızmetçisi çalışmaqta edi.
Qırım devlet arhivinde saqlanılğan malümatqa köre, Tavriyanıñ guberniya prokurorınıñ vazifesi 1869 senesi lâğu etilgenine qadar onı kollegiya mesleatçısı Fabr, Semön Meyyer, Stanislav Borovskiy, Aleksandr Gluhov eda etken ekenler.
Sofiyivka (Yenakiyeve şeer şurası)
MY undefined Sofiyivka (Софіївка) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 9 852 kişi (2013 senesi).
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturası
Prokuraturanıñ tarihı
Akimiyet Senatınıñ qararı ile Tavriya Guberniyasınıñ prokuror vazifesi lâğu etilgen soñ onıñ vazifelerini Aqmescit (Simferopol) okrug mahkemesiniñ prokurorı eda etip başlağan. Eski vazifeniñ lâğu etilmesi 1865 senesiniñ islâatı sebibinden yer alğan edi. İslâatqa binaen, guberniyada yañı adliye müessiseleri teşkil etile edi. Bunı Adliye Naziri tarafından 1866 senesi martnıñ 7-nde Tavriya gubernatorına yollanılğan avalesi tasdiqlay. Avale ile guberniyada mahkeme müessiseleri içün yañı binalar qurmağa emir etilgen edi.
1868 senesi iyünniñ 5-nde qabul etilgen Senat fermanı esasında, Aqmescitniñ eki palatalı okrug mahkemesi 1869 senesi aprelniñ 22-nde işini başlağan edi. Mezkür ferman ile okrugta Odesa mahkeme palatasınıñ mahkeme qararları ükümge süre edi – Aqmescit okrug mahkemesiniñ prokurorı o zaman Adliye nazirligine ve Odesa mahkeme palatasına itaat ete edi.
2014 senesi martnıñ 18-nde Kremlde sözde «Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye Federatsiyasınıñ erkânına qabul etilüvi aqqıda añlaşma» imzalanğan edi. Ğarb devletleri Qırımnıñ işğalini qabul etmey ve Rusiyege qarşı iqtisadiy sıñırlamalar qabul etti.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini resmiy olaraq Qırımnıñ muvaqqat istilâsı başlanğan künü olaraq tanıdı.
Ukraina Baş prokuror vazifesini eda etkenniñ avalesinen, 2014 senesi iyünniñ 12-nde Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası, Qırım toprağı Rusiye Federatsiyası tarafından vaqıtınca işğal etilgeni sebebinden, Kıyiv şeerine avıştırıldı.
2014 senesi avgustnıñ 29-ndan – 2016 senesi yanvarniñ 19-na qadar Qırım MC prokurorı Sinçuk V.L. olğan ediñ.
2016 senesi sentâbr ayında, Cumhuriyet prokurorınıñ muracaatınen, Ukraina Baş prokurorı QMC prokuraturasınıñ terkibini ğayırdan tizdi. Böylece, hadimlerniñ sayısını arttırıldı ve müessiseniñ bazı bölükleri Herson şeerinde yerleştirildi. Bunıñ sebebi Hersonda yerleşken Ukraina Telükesizlik Hızmetiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Baş merkezi tesis etilgeninen bağlı.
2017 senesi aprelniñ 31-nde Ukraina Baş prokurorı Yüriy Lutsenko ve Qırım MC prokurorı Gündüz Mamedovnıñ iştiraginen Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturasınıñ baş ofisi açıldı.
Böyle şaraitte onıñ işi, ilk evelâ, yarımadanıñ qanunsız işğaline alâqadar olğanlarnı ve Qırımda Ukraina vatandaşlarınıñ aqqlarını bozğan şahıslarnı mesuliyetke çekmek ve adaletni tiklenilmek vazifelerine yöñelgen.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası eñ büyük diqqatını milliy telükesizlikniñ temellerine qarşı yapılğan cinayetlerge ve arbiy cinayetlerge ayıra.
Şuşa (rayon)
Şuşa rayonı (Şuşa rayonu) — Azerbaycannıñ bir rayonı. Merkezi — Şuşa.
Cavluş Qarabay
Cavluş Qarabay (Миронівка, Джавлуш-Карабай, Мироновка, Джавлуш-Карабай) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 320 kişi (2001 senesi).
Filatovka
Filatovka (Філатівка, Филатовка) — Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 121 kişi (2001 senesi).
438
438 senesi — V asırnıñ bir senesi.
1418
1418 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Tatarlar Yurdu
Tatarlar Yurdu — qırımtatar ulu erbabı Noman Çelebicihanıñ 1914 senesi yazğan bir şiiri.
Şiir
Qırım, Qazan, Astrahan — tatarlar yurdu. Ketti elden qul boldıq, Haq buyurdı. Lâle, sünbül, melevşe cavunsız soldı. Zavallı tatar halqı da oquvsız boldı...
Öldik, öldik qan, irin, topraq boldıq, Körmezmiken tatarlıq bir onğanlıq?! Cigit attan cığılır, duşmanlar küler, Qolunda tizgin bolğan soñ, sekirer miner!
İsveç tili
İsveç tili (öz adı -{svenska}-) – bir German tilidir. İsveçiya ve Finlandiya resmiy tili.
1419
1419 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Garâçkivka
MY undefined Garâçkivka (Гарячківка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 2 334 kişi.
Közyaş Çeşmesi
Közyaş Çeşmesi - Hansarayda olğan namlı çeşme. thumb|right|200px|Közyaş Çeşmesi Közyaş çeşmesi 1763 senesinde Qırım Geray Han tarafından Bağçasaraylı bir taş ustasına (kimilerine köre İranlı Ömer ustağa) yasatıldı. Qırım Geray Hannıñ yaş ekende ölgen hanımı Dilâra Bikeçniñ atırasına bu çeşmeni yasatqanı ikâye etile. İkâyege köre Qırım Geraynıñ eleminden “Bu çeşme turğan yerde mendiy toqtamadan ağlasın” degeni aytıla. Bazı menbalarğa köre de Qırım Geray Han areminde Maria Pototska adlı Leh tamırlı yaş qıznı körer körmez aşıq oğlan. Lâkin qız Hannıñ sevdasına qarşılıq bermey, yaş ekende vefat ete. Han buña pek üzüle, sevdasını añlatması içün taştan ağlağan bir eykel yasalmasını buyura. Çeşme esas yerinde ekende er bir suv tamçısınıñ çıqarğanı ses, akustiginde sebebinen ağlama sesinday çıqıp diñlegenlerge terenden tesir ete eken. II Yekaterina vaqtında çeşme şimdiki yerine avuştırılğan. Közyaş Çeşmesi Hansarayda Demir Qapıdan kirgen soñ Çeşmeli Azbardaki köşelerden birevindedir. Diger köşede de Altın Çeşme bar. Çeşmeniñ ikâyesi körgen ziyaretçilerge terenden tesir etip namını dört bir yaqqa darqalmasına sebep oldı. Çeşme yasalğanı vaqıttan berli Közyaş Çeşmesi dep añıla. O künden berli çeşmeniñ suv hazinesine er kün taşlanğan sarı, qırmızı eki gül bir-birini sevgen bu eki kişini añlata.
1822 senesinde belli rus şairi Aleksandr Sergeyeviç Puşkin çeşmeniñ ikâyesini eşitken soñ, Bağçasaray Çeşmesi (Бахчисарайский фонтан) adlı namlı şiirini yazdı.
439
439 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Baştanka
MY undefined Baştanka (Баштанка) - Ukrainanıñ Mıkolayiv vilâyetinde bir şeer. Baştanka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 12 696 kişi (2011 senesi).
Tarasivka (Jmerınka rayonı)
MY undefined Tarasivka (Тарасівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 2 813 kişi.
Aleksey Novoselskiy
Aleksey Andreyeviç Novoselskiy (Алексе́й Андре́евич Новосе́льский; 1891, Tambov — 1967, Moskova) — stalinci tarihçı, propagandacı, «lısenkocılıq»nıñ tarafdarı. Qırımtatarlarnıñ tarihı yañından yazacaq oldı.
Brusıliv
MY undefined Brusıliv (Брусилів) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Brusıliv rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 5133 kişi (2009 senesi).
Satanic Surfers
-{A|Satanic Surfers}- - İsveçiyada oturğan bir pank-rock çalğı taqımı. Azaları:
Sloboda-Daşkovetska
MY undefined Sloboda-Daşkovetska (Слобода-Дашковецька) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 354 kişi.
1420
1420 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Bogdanivka (Berdıçiv rayonı)
MY undefined Bogdanivka (Богданівка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 32 kişi.
Kuloy (şeer şeklinde qasaba)
MY undefined Kuloy (Кулой) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde Velsk rayonında bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 5002 kişi.
440
440 senesi — V asırnıñ bir senesi.
2007
2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012
1421
1421 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Karpova Balka
Karpova Balka (Карпова Балка, Карпова Балка) — Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 170 kişi (2001 senesi).
Babek (rayon)
Babek rayonı (Babək rayonu) — Azerbaycannıñ bir rayonı. Merkezi — Babek.
Drujba (Çernigiv vilâyeti)
MY undefined Drujba (Дружба) - Ukrainanıñ Çernigiv vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 827 kişi.
1422
1422 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Temeş
Temeş (Шовковичне, Темеш, Шелковичное, Темеш) - Qırımnıñ Saq rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1357 kişi (2014 senesi).
Tatar barmı dep sorağanlarğa
Tatar barmı dep sorağanlarğa — qırımtatar belli şairi Memet Niyaziniñ (1878—1931) yazğan bir şiiri.
Şiir
Tatar barmı dep kim soray? Men barman. Atın, sanın bek tanığan caş tatarman.
Yañı Burulça
Yañı Burulça (Нова Бурулча, Цвіточне, Новая Бурульча, Цветочное) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 2 546 kişi (2001 senesi).
Tatar barmı dep sorağanlarğa
Şiir
Türkten özge, tuvğanım yoq dünyada. Türkniñ özi, öz qardaşı Çoñğarman.
Millet atım türk bolsa da, tarihte Şanlı atım tatar, şay dep yazarman.
Öz teregin begenmegen soysuzlarğa Gür davuşman: Kerekmiysiz dep aytarman.
Kelgen keçken hanlıqlarnı, barlıqlarnı Yoqtır, degen qansızlarğa cav bolarman.
Sav bol, aruv millet! Bugün yuqlasañ da, Köz yaşımman betiñ sıypap men yantarman.
Talq bolsaq da, halq qatında şüretiñ bar, Kün körersiñ sen de halqday itibarman.
Men körmesem savlığımda bunday künler, Mezarımda: Tatar qayday? dep sorarman.
Tatar qayday, dep sorarman mezarımdan. Alalmasam yahşı cevap, ah ... Cılarman.
Novıy Bug
MY undefined Novıy Bug (Новий Буг) - Ukrainanıñ Mıkolayiv vilâyetinde bir şeer. Novıy Bug rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 15 686 kişi (2011 senesi).
441
441 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Vasiliy Smirnov
Vasiliy Dmitriyeviç Smirnov (Василий Дмитириевич Смирнов; 1846 s., Hacı Tarhan — 1922 s., Petrograd) — rus tarihçısı, belli şarqşınas, Qırım Hanlığınıñ tarihı mütehassısı. Başqa rus ve sovet (1944 s. soñ ve stalinci ayrıca) tarihçılarıdan farqlı olaraq, o Qırım Hanlığınıñ tarihını yeterli derecede bitaraflı yazıp tasvir etti.
1423
1423 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Lujok (Çernivtsi rayonı)
MY undefined Lujok (Лужок) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Çernivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 417 kişi.
Çernışev (Adıgeya)
MY undefined Çernışev (Чернышев) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Şovgen rayonında bir hutor. Ealisiniñ sayısı 773 kişi.
Ekinci Cian cenki
Ekinci Cian cenki XX asırnıñ ortasında olıp keçti. Altı yıl boyunca, dünyanıñ çeşitli regionlarında sürgen toqtamada cenklernen baş köstergen II Cian cenki, Alman ordularınıñ Lehistanğa ücüm etkeni 1939 s. sentâbr 1 kününde başlağanı qabul etile. 1945 s. sentâbr 2 Yaponiya kapitulâtsiya etken kününde bitti.
Cugastra
MY undefined Cugastra (Джугастра) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 724 kişi.
1424
1424 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Pokrov (şeer, Ukraina)
MY undefined Pokrov (Покров; 2016 s. evel Ordjonikidze) - Ukrainanıñ Dnipropetrovsk vilâyetinde bir şeer. Ealisiniñ sayısı 41 894 kişi (2011 senesi).
Vladimir Konstantinov
Vladimir Andreyeviç Konstantinov (Владимир Андреевич Константинов, Володимир Андрійович Константинов) - qurucılıq saasında erbap, siyasetçi, Qırım Cumhuriyeti Devlet Şurasınıñ reisi.
Tercimeial
thumb|left 1956 senesi noyabrniñ 19-da Moldaviya SSC Slobodzeya rayonınıñ Vladimirovka köyünde doğdı.
1973 senesinde Bağçasaray rayonındaki Nauçnıy qasabasında umumtasil mektebini oqup bitirdi. Emek faaliyetini 1973 senesi sentâbr ayında Aqmescit ş. "Qırımqurucmalzeme" trestiniñ Alminskiy qurucılıq malzemeleri kombinatınıñ taş kesici maşnanıñ aydayıcı yardımcısı olıp başladı. 1974 senesi sentâbr ayından 1979 senesi iyül ayına qadar - Aqyar cihaz qurucılığı institutına mensüp Aqmescit filialınıñ studenti. "Sanayı ve grajdan qurucılığı" ihtisası ile aliy tasil aldı. 1979 senesi avgust ayından 1979 senesi oktâbr ayına qadar Aqmescit ş. Qırım tamirlev-qurucılıq idareliginiñ ustası. 1979 senesi noyabr ayından 1981 senesi iyün ayına qadar - SSCB Silâlı Quvetlerinde hızmet etti. 1981 senesi ayından 1982 senesi aprel ayına qadar - ustaz, 1982 senesi aprel ayından 1986 senesi oktâbr ayına qadar - işlerniñ istisalcısı, 1986 senesi oktâbr ayından 1989 senesi yanvar ayına qadar - baş müendisi. 1989 senesi yanvar ayından 1991 senesi iyün ayına qadar - "Ukrtamirqurucmalzemeleri" trestiniñ Qırım mahsuslaştırılğan tamirlev-qurucılıq idareliginiñ başlığı. 1991 senesi iyün ayından 1993 senesi iyün ayına qadar - "Konsol" icare şirketiniñ baş müdiri. 1993 senesi iyül ayından 1998 senesi avgust ayına qadar - baş müdir, 1998 senesi avgust ayından 2001 senesi sentâbr ayına qadar - prezident-reis, 2001 senesi sentâbr ayından 2001 senesi noyabr ayına - Konsol LTD şirketiniñ MSC idaresiniñ reisi. 2001 senesi dekabr ayından 2004 senesi avgust ayına qadar - "Ukrrosbud" şirketiniñ reisi. 2004 senesi avgust ayından 2010 senesi mart ayına qadar - "Ukrrosbud" şirketiniñ prezidenti. 2010 senesi mart 17 kününden - Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Radasınıñ Reisi.
2014 s. Qırımnı Rusiyege qoşulmasına qoltuttı. Rusiye qanunlarına köre qurulğan Qırım Cumhuriyeti Devlet Şurasınıñ reisi oldı.
Evli, eki balası bar.
Ayşe Seitmuratova
Ayşe Seitmuratova (1937 s. fevral 11, Acı Eli köyü, Qırım) — belli Qırımtatar dissident ve uquq qorçalayıcı. “Azatlıq” radiosı (“Azat Avropa” radiosı), “Alman dalğası” (-{Deutsche Welle}-) ve “Amerika sedası” (-{Voice of America}-) radiolarında çalışqan edi. Qırımtatarlarnıñ vatanğa qaytuv işine büyük issesini qoştı. Qırımğa qaytqan soñ qartlarğa yardım ete.
Qırımğa avdet etken soñ, hayriye işlerinen oğraşa ve vatandaşlarına yardım ete.
Balalığı ve yaşlığı
Ayşe Seitmuratova 1937 senesi fevral 11 künü Qırım Muhtar Şuralar Sotsialistik Cumhuriyeti Mayaq Salın rayonı Acı Eli köyünde Nayme Cemileva ve Seitmurat Bürseitovnıñ qorantasında dünyağa keldi. Ailede 5-inci bala edi. Anası Keriç yarımadası Saraymen qasabasında allı-taqatlı qorantadan edi. Babası Acı Eli köyünden edi. 1941 senesi oktâbrniñ 1-nde Seitmuratnı cebege aldılar (neticede elâq oldı), 1942 senesi ise, fevral ayında qorantada daa bir bala – qızı Fatma dünyağa keldi. 1944 senesi mayıs 18 künü 7 yaşındaki Ayşe anası ve 5 qardaşınen beraber Qırımdan sürgün etildi.