cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nikita Hruşçov
Nikita Sergeyeviç Hruşçov (Никита Сергеевич Хрущёв; 1894, Kalinovka, Kursk guberniyası, Rusiye — 1971, Moskova, ŞSCB) — sovet devlet ve fırqa erbabı. 1953—1964 seneleri SŞCBniñ lideri, ŞBKFniñ birinci kâtibi. ŞBKFniñ XX qurultayında Stalinniñ şahsına tapınuvnı ayıplağan, kütleviy reabilitatsiyanı başladı, amma bu reabilitatsiya qırımtatarlarnı tiymedi: olarğa vatanı Qırımğa yol berilmegen, şunıñ içün XX qurultaydan soñ Qırımtatar milliy areketi inkişaf etken.
Jurbıntsi (Berdıçiv rayonı)
MY undefined Jurbıntsi (Журбинці) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 287 kişi.
Nikita Hruşçov
Hruşçovnıñ reberligi «Ava yımşaması» adınen belli. Medeniyetke basım zayıflaştırıldı, ilimde «lısenkocılıq» bitirildi. Köy hocalığında et-süt, mısırboğday kampaniyaları ötkerilgen. Qırtışnı sökmege ve kolhozcılarğa pasportlarnı bermege başladılar.
1956 senesi Macaristanğa sovet orduları kirsetilgen.
1962 senesi Karib krizisi oldı.
1964 senesi devirilgen ve qartlıq pensiyasına yönetilgen.
1971 senesi öz evinde öldi. Novodeviçye mezarlığında cenazesi qılındı. Hruşçov tarafından tenqit etilgen eykelci Ernst Neizvestnıy, Hruşçov qorantası ricasınen oña abide yasağan.
.ng
__NOTC__ -{.ng}- - Nigeriyanıñ üst seviye İnternet domeni. (-{CCTLD}-)
462
462 senesi — V asırnıñ bir senesi.
1446
1446 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
.no
__NOTC__ -{.no}- - Norvegiyanıñ üst seviye İnternet domeni.
Bilogorivka
MY undefined Bilogorivka (Білогорівка) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 976 kişi (2011 senesi).
Volın vilâyeti
Volın vilâyeti (Волинська область) — Ukrainanıñ bir vilâyeti. Merkezi — Lutsk.
Rayonlar:
Vilâyetke boysunğan şeer
Şeer şeklinde qasabalar:
Qardelen
thumb|300px|Qırımda çiçek açqan qardelen Qardelen (Pulsatilla patens ya da -{ Anemone patens }-) — çoq yıllıq ot piçim bir ösümlik; -{Ranunculaceae}- ailesinde -{Pulsatilla}- cınsınıñ bir türü.
Lunevskaya
MY undefined Lunevskaya (Луневская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 36 kişi.
Zelenânka (Krıjopil rayonı)
MY undefined Zelenânka (Зеленянка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 664 kişi.
Vıstupovıçi
MY undefined Vıstupovıçi (Виступовичі) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Ovruç rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 80 kişi.
.pe
__NOTC__ -{.pe}- - Perunıñ üst seviye internet domeni.
1447
1447 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Dan tili
Dan tili (öz adı -{dansk}-) - bir German tilidir. Danimarkanıñ resmiy tili.
Novoaleksandrovka
Novoaleksandrovka (Новоолександрівка, Новоалександровка) — Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 424 kişi (2001 senesi).
Luçinskaya (Arhangelsk vilâyeti)
MY undefined Luçinskaya (Лучинская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 11 kişi.
.my
__NOTC__ -{.my}- - Malayziyanıñ üst seviye internet domeni.
Skalopil
MY undefined Skalopil (Скалопіль) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Çernivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 60 kişi.
Sota Fudzii
Sota Fudzii (藤井聡太, 2002 s. iyül 19) — Aiti prefektligiden yaponiyalı sögi oyuncı.
464
464 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Lüdvik Zamenhof
Lüdvik Leyzer Zamenhof (לײזער לוי זאַמענהאָף — Leyzer Leyvi Zamenhof; Ludwik Łazarz Zamenhof; Ludoviko Lazaro Zamenhof); 1859 dekabr 15, Byalıstok, Rusiye imperiyası - 1917 aprel 14, Varşava, Lehistan) - Esperanto tiliniñ yaratıcısı olaraq dünyaca meşur olğan lehistanlı (yaşağan zamanında Lehistan Rusiye İmperiyasınıñ bir parçası edi) köz ekimi ve filolog.
Katerınivka (Berdıçiv rayonı)
MY undefined Katerınivka (Катеринівка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 193 kişi.
Vıjnıtsâ
MY undefined Vıjnıtsâ (Вижниця) - Ukrainanıñ Çernivtsi vilâyetinde bir şeer. Vıjnıtsâ rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 4 917 kişi.
.ge
__NOTC__ -{.ge}- - Gürcistannıñ üst seviye internet domeni.
Farer tili
Farer tili (öz adı -{føroyskt}-) - bir German tilidir. Farerlerniñ resmiy tili.
Ozasku
MY undefined Ozasku (Osasco) - Brazilde bir şeer. Ealisiniñ sayısı 718 646 kişi (2009). thumb|left|200px|
Novaya Jizn
Novaya Jizn (Нове Життя, Новая Жизнь) — Qırımnıñ Canköy rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 829 kişi (2001 senesi).
1448
1448 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
.gh
__NOTC__ -{.gh}- - Ğananıñ üst seviye internet domeni.
Studen
MY undefined Studen (Студень) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Malın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 57 kişi.
463
463 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Lıstsevskaya
MY undefined Lıstsevskaya (Лысцевская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 3 kişi.
465
465 senesi — V asırnıñ bir senesi.
.us
__NOTC__ -{.us}- - Amerika Qoşma Ştatlarınıñ üst seviye internet domeni.
Çerkası vilâyeti
Çerkası vilâyeti (Черкаська область) - Ukrainanıñ bir vilâyeti. Merkezi - Çerkası şeeri.
Rayonlar:
Şeerler:
Şeer şeklinde qasabalar:
Tsvijın
MY undefined Tsvijın (Цвіжин) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 234 kişi.
.ve
__NOTC__ -{.ve}- - Venesuelanıñ üst seviye internet domeni.
Şramkivka
MY undefined Şramkivka (Шрамківка) - Ukrainanıñ Çerkası vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3 012 kişi (2007 senesi).
.it
__NOTC__ -{.it}- - İtaliyanıñ üst seviye internet domeni.
.mk
__NOTC__ -{.mk}- - Şimaliy Makedoniyanıñ üst seviye internet domeni.
Yelanets
MY undefined Yelanets (Єланець) - Ukrainanıñ Mıkolayiv vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Yelanets rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 4 969 kişi (2011 senesi).
Romaşka
MY undefined Romaşka (Ромашка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Çernivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 13 kişi.
Rafael Korrea
Rafael Korrea (Rafael Correa; 1963 s. aprel 6, Guayakil ş. doğ.) - 2007 - 2017 seneleri Ekvadornıñ 55-inci prezidenti.
1449
1449 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
.la
__NOTC__ -{.la}- - Laosnıñ üst seviye internet domeni.
Tomakivka
MY undefined Tomakivka (Томаківка) - Ukrainanıñ Dnipropetrovsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Tomakivka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 8 090 kişi (2001 senesi).
466
466 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Katalan tili
Katalan tili (katalanca -{Català}-) - İspaniyanıñ Kataloniya, Valensiya ve Balear Adaları regionlarında ve Frenkistannıñ Şimaliy Kataloniya regionında laf etilgen bir Romans tili.
Vasılkiv
MY undefined Vasılkiv (Васильків) - Ukrainanıñ Kiyev vilâyetinde bir şeer. Vasılkiv rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 39 978 kişi.
Mayorşçına (Çernivtsi rayonı)
MY undefined Mayorşçına (Майорщина) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Çernivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 72 kişi.
Vilşanka (Krıjopil rayonı)
MY undefined Vilşanka (Вільшанка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 640 kişi.
Sabançi (Aurgazı rayonı)
MY undefined Sabançi (Сабанчи) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 8 kişi.
Lâmçinskaya
MY undefined Lâmçinskaya (Лямчинская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 6 kişi.
Lıtkinskaya
MY undefined Lıtkinskaya (Лыткинская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 2 kişi.
Berezna (Hmilnık rayonı)
MY undefined Berezna (Березна) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Hmilnık rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 708 kişi.
Totayköy
Totayköy (Ферсманове, Тотайкой, Ферсманово, Тотайкой) – Qırımnıñ Aqmescit rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 393 kişi (2001 senesi).
Petrivka (Jmerınka rayonı)
MY undefined Petrivka (Петрівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 47 kişi.
Vasılivka (Jmerınka rayonı)
MY undefined Vasılivka (Василівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 20 kişi.
Yamal-Nenets muhtar bölgesi
Yamal-Nenets muhtar bölgesi (Ямало-Ненецкий автономный округ) — Tümen vilâyetine bağlı olğan Rusiyeniñ bir muhtar bölgesi. Merkezi — Salehard şeeri. Bölgeniñ tamır halqları - nenetsler, selkuplar ve hantılar. 2010 s. bölgede 522 904 kişi yaşağan edi, olardan 61% ruslar, 9,7% ukrainler, 5,9% nenetsler, 5,6% tatarlar.
Zariçne (Rivne vilâyeti)
MY undefined Zariçne (Зарічне) - Ukrainanıñ Rivne vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Zariçne rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 7 045 kişi (2011 senesi).
Novoorjıtske
MY undefined Novoorjıtske (Новооржицьке) - Ukrainanıñ Poltava vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 2 008 kişi.
467
467 senesi — V asırnıñ bir senesi.
.ly
__NOTC__ -{.ly}- - Libiyanıñ üst seviye internet domeni.
Verhnâ Rudnâ
MY undefined Verhnâ Rudnâ (Верхня Рудня) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Ovruç rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 31 kişi.
1450
1450 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
.td
__NOTC__ -{.td}- - Çadnıñ üst seviye internet domeni.
Kıkışivka
MY undefined Kıkışivka (Кикишівка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 268 kişi.
Pidgorodne
MY undefined Pidgorodne (Підгородне) - Ukrainanıñ Dnipropetrovsk vilâyetinde bir şeer. Ealisiniñ sayısı 19 322 kişi (2011 senesi).
Radivka (Kalınivka rayonı)
MY undefined Radivka (Радівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 847 kişi.
.ml
__NOTC__ -{.ml}- - Maliniñ üst seviye internet domeni.
Toğun
Toğun (Надеждине, Тогун, Надеждино, Тогун) — Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 148 kişi (2001 senesi).
468
468 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Aksaray (il)
Aksaray - Türkiye Cumhuriyetiniñ bir vilâyeti.
.ma
__NOTC__ -{.ma}- - Mağripniñ üst seviye İnternet domeni.
Andriyaşivka (Krıjopil rayonı)
MY undefined Andriyaşivka (Андріяшівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 105 kişi.
Areket (gazeta)
Areket — mustaqil qırımtatar gazetası. Gazetanıñ birinci baş muarriri — Yuriy Osmanov.
.lb
__NOTC__ -{.lb}- - Lübnannıñ üst seviye internet domeni.
469
469 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Mateykove
MY undefined Mateykove (Матейкове) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 15 kişi.
Salihovo (Aurgazı rayonı)
MY undefined Salihovo (Салихово) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 44 kişi.
Çervonıy Stepok
MY undefined Çervonıy Stepok (Червоний Степок) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Jıtomır rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 69 kişi.
Ruten tili
Ruten tili (Eski Belarus tili, Eski Ukrain tili, Ğarbiy Rus tili olaraq da belli, öz adı руськъ) - şarqiy slavân gruppasından bir ölü tilidir. Orta Asırlarda Litvan Ulu Prinsliginiñ resmiy tili edi. Vaqıt kettikçe ondan zemaneviy ukrain ve belarus tilleri ayırılıp şekillendiler.
Naciye Ametova
Naciye Refat qızı Ametova (Useinova) (1959 d.) istidatlı icatkârlardan biridir. O, esasen balalar içün yazğan ikâyeleri, masalları ve şiirlerinen bellidir.
Pereorkı
MY undefined Pereorkı (Переорки) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Vinnıtsâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 754 kişi.
Naciye Ametova
Naciye Ametova 1959 senesi sürgünlikte yani Özbekistannıñ Sırdarya vilayetindeki “Özbekistan” kolhozında Refat ve Zevriye Ametovlarnıñ çoq balalı qorantasında dünyağa keldi. Onıñ eki aptesi, bir ağası ve eki oğlan qardaşı bar edi. Olarnıñ epsi aliy tasilge saip ediler. Naciye hanım 1976 senesi Telman adına 19 sanlı umumtasil mektepni bitirdi. 1977-1982 seneleri Nizamiy adına Taşkent Pedagogika İnstitutınıñ Rus ve Qırımtatar tili fakultetlerinde oqudı. Bunıñnen beraber “Lenin Bayrağı” gazetasınıñ muarriyetinde açılğan “Köy ve şeer gazetacılığı universiteti” aqşamlıq kursunı bitirdi. İnstitutnı bitirgen soñ onı, çalışmaq içün “Lenin Bayrağı” gazetasına yolladılar. Birinci senesi mektüpler bölüginde esapçı soñra sanat ve sovet qurucılığı bölüklerinde mühbir olaraq çalıştı.
1989 senesi “Yıldız” mecmuasına keçirildi. O, 1992 senesine yani Qırımğa köçürilgenge qadar anda üyken muarrir olıp çalıştı. 1995 senesi Qırımtatar muzıkalı drama teatrinde Qırımtatar tilinde ders berdi. Bunıñnen beraber Qırımtatar radiosı balalar içün eşittirüvler programmasında ikâyelerinen sıq-sıq çıqışta bulundı. 1996 senesiniñ ekinci yarısında itibaren ise “Qırım” serbest içtimaiy-siyasiy gazetasında sanat ve medeniyet bölüginde çalışa. Sanat, medeniyet, maarif saasında edebiyatı aydınlatqan tercimeler yapmaqta, balalar içün ikâye ve şiirler yazmaqta, 2004 senesinden berli “Çoqraq” balalar saifesini çıqarmaqtadır.
Birinci şiiri “Balqurtçıq” 1975 senesi “Lenin Bayrağı” gazetasında derc olunğan edi. Ondan soñra balalar içün yazğan şiirleri ve ikâyeleri “Lenin Bayrağı” gazetasında derc olındı. Neticede Naciye 1976 senesi ötkerilgen “Özbekistan cumhuriyet yaş icatkârlarnıñ seminar muşaveresi”ne qatıldı.
1982 senesi Taşkentteki edebiyat ve sanat neşriyatında müelliflikte “Qarılğaçlar” şiirler çıyıntığı çıqtı. 2000 senesi “Dağda Bayram” ikâyeler ve masallar kitabı derc olundı. Masallar ve ikâyelerinde balalarğa büyüklerge ürmet, emek-severlik, dostluq kibi hususiyetlerni aşılamağa ziyade diqqat ete. Qırımğa köçip kelgen soñ onıñ ikâyeleri “Qırım”, “Sudaq Sesi”, “Krımska Svitıtsa” (Кримська Світлиця) gazetalarında ve “Yıldız” mecmuasında sıq-sıq neşir etile. O, evli bir oğlu ve bir qızı bar. Naciye Ametova 2002 senesinde Ukraina Yazıcıları Milliy Birliginiñ, 2004 senesinde de Ukraina Gazetacılar Birliginiñ azası olğandır.
Nastasiyivka (Jmerınka rayonı)
MY undefined Nastasiyivka (Настасіївка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 37 kişi.
Pısarivka (Kalınivka rayonı)
MY undefined Pısarivka (Писарівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 851 kişi.
Tarasovka (Canköy rayonı)
Tarasovka (Тарасівка, Тарасовка) — Qırımnıñ Canköy rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 0 kişi (2001 senesi).
1452
1452 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Afğanistan
Afğanistan, resmiy adı Afğanistan İslâm Emirliği (puştu افغانستان – -{Afġānistān}-, د افغانستان اسلامي امارت – -{Də Afġānistān Islāmī Imārat}-; dari farsça افغانستان – -{Afġānistān}-, امارت اسلامی افغانستان – -{Imārat-i Islāmī-yi Afghānistān}-) – Asiyada bir memleket.
thumb|left|500px|Afğanistan haritası
470
470 senesi — V asırnıñ bir senesi.
.lk
__NOTC__ -{.lk}- - Şri Lankanıñ üst seviye internet domeni.
Tuliyiv
MY undefined Tuliyiv (Туліїв) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Çernivtsi rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 11 kişi.
Cenübiy Sudan
Cenübiy Sudan, resmiy adı Cenübiy Sudan Cumhuriyeti (South Sudan, Republic of South Sudan) - Merkeziy Afrikada, Yuqarı Nil özeni havzasında bir memlekettir. Şarqında Abeşistan, şimalinde Sudan, cenübinde Keniya, Kongo (Kinşasa) ve Uganda, ğarbında Merkeziy Afrika ile qomşudır. Paytahtı — Cuba şeeri.
2011 s. iyülniñ 19-ında Cenübiy Sudan Sudandan ayırılıp mustaqil devlet oldı.
Krasivka (Berdıçiv rayonı)
MY undefined Krasivka (Красівка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 388 kişi.
Vozlâkove
MY undefined Vozlâkove (Возлякове) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Ovruç rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 22 kişi.
Smuşkino
Smuşkino (Смушкине, Смушкино) — Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 72 kişi (2001 senesi).
Semönkino (Aurgazı rayonı)
MY undefined Semönkino (Семёнкино) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 679 kişi.
Vışenka (Hmilnık rayonı)
MY undefined Vışenka (Вишенька) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Hmilnık rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 630 kişi.
.se
__NOTC__ -{.se}- - İsveçiyanıñ üst seviye İnternet domeni.
Skorohodove
MY undefined Skorohodove (Скороходове) - Ukrainanıñ Poltava vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3 648 kişi.
471
471 senesi — V asırnıñ bir senesi.
.rs
__NOTC__ -{.rs}- - Sırbistannıñ üst seviye İnternet domeni.
Golubeçe
MY undefined Golubeçe (Голубече) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 424 kişi.
Cevdet Ametov
Cevdet Ahmetov (1917 — 1995) — Qırımtatar yazıcısıdır. O Qara deñizniñ yalı boyunda Limena köyünde (şimdiki Yalta regionı) 1917 senesinde doğdı. Yaltada 7 senelik mektepni bitirgen son, Qırım Pedagogika İnstitutınıñ  Tatar Tili ve Edebiyatı fakultetinde oqudı. Oquvda ekende Ekinci Cian cenki başladı, cenkke ketken içün oquvnı taşladı.
Cenkten soñ pek çoq ikâye yazdı. İkâye kitapları neşir etildi. “Ateş Başında”, “Toplar Susqan Soñ”, “Erılğanlar Açqanda”, “Qurşunnen Toqtalğan Yır” bularnıñ eñ namlılarıdır.
Kostântınivka (Berdıçiv rayonı)
MY undefined Kostântınivka (Костянтинівка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 10 kişi.
Cevdet Ametov
Cevdet Ahmetovnıñ ikâyelerinde balalarnıñ yeri bek müimdir. Onıñ kitapları meramet, bağlılıq, iygilik tüşüncelerinen toludır.
Cevdet Ahmetov 1995 senesinde vefat etkendir
Türkiyedeki Qırımtatar diasporası
Qırımnıñ Rusiye tarafından anneksiyasından soñ Qırımdaki zulumdan qaçqan Qırımtatar halqınıñ çoqusı Balqanlarğa, Anadoluğa köçken edi. Balqanlarda Osmanlınıñ qolundan çıqqan soñ Romaniyadaki, Bulğaristandaki Qırımtatar halqınıñ çoqusı da Türkiyege keldi. Bugün Türkiyede qaç Qırımtatarnıñ oturğanı tam belli degil. Türkiye Cumhuriyeti daa qurulmağanda Osmanlı Devletine köçken Qırımtatarlarnıñ sayısı tahminen 1,8 million edi. Bu sayığa ve Türkiyeniñ ealisi artuvına köre tüşünsek bu vaqıtta Türkiyede oturğan Qırım tamırlı ealisi 5 millionğa keçken olsa kerek. Amma şu cümleden qaç faiz bugüngece öz Qırımtatar kimligini saqladı kene de belli degil.
Daa baqıñız
Qırımtatar halqınıñ Türkiyede ekseriyetnen yerleşken yerleri şulardır:
Çeremoşne (Jıtomır rayonı)
MY undefined Çeremoşne (Черемошне) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Jıtomır rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 469 kişi.
Berezneguvate
MY undefined Berezneguvate (Березнегувате) - Ukrainanıñ Mıkolayiv vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Berezneguvate rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 7 722 kişi (2011 senesi).
Balqan yarımadası
thumb|Balqan yarımadasınıñ sıñırları thumb|180px|Cenüp-Şarqiy Avropa; Satellit körünişi (NASA). Balqan yarımadası ya da Balqanlar - Avropa qıtasınıñ cenüp-şarqında yer alğan büyük bir yarımadadır.
Balqanlarda bulunğan memleketler: Arnavutlıq, Bosna ve Hersek, Bulğaristan, Hırvatistan, Kosovo, Şimaliy Makedoniya, Montenegro, Sırbistan ve Yunanistandır. Türkiye Balqan yarımadasında bir miqdar toprağı (Şarqiy Trakiya) olğanından, Romaniya ve Sloveniya ise tarihiy sebeplerden bazan da Balqan memleketi sayıla.
Krıvıy Riğ
MY undefined Krıvıy Riğ (Кривий Ріг) — Ukrainanıñ Dnipropetrovsk vilâyetinde bir şeer. Krıvıy Riğ rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 647 727 kişi (2015 senesi).
Storojınets
MY undefined Storojınets (Сторожинець) - Ukrainanıñ Çernivtsi vilâyetinde bir şeer. Storojınets rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 14,7 biñ kişi.
1453
1453 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Amza Ablayev
Amza Ablayev (1922 mayıs 22 - 1998 sentâbr 10) milliy arekette çoq yıl sıldırğı bir fikrinen yaşağan ve areket etken eñ iradeli iştirakçilerden biridir. O, 1960-ncı yıllarnıñ ekinci yarısında, endi kommunistik fırqa azası ve oca olaraq işlegen bir devirde, halq areketine qoşuldı. Tez vaqıtta özü yaşağan Yangiyul şeeri ve onıñ etrafındaki qasabalarda semetdeşlerimiz arasında teşebbüsçiler gruppasını teşkil etti. O, bütün ittifaq merkeziy gruppa vekilleri arasında eñ işançlı iştirakçilerden biri edi.
Amza oca 1922 senesiniñ mayıs 22-sinde Aluşta rayonınıñ Körbekül köyünde doğdı. Bu, Qırımda, bolşeviklerniñ öz akimiyetini tiklegen devir edi. Aradan çoq keçmey, kozboyama, köylülerni aldamaq içün ortağa sürülgen Yañı İqtisadiy Politika (НЭП) devri de bite. Bu arada öz işbirligi ve becerikligi neticesinde biraz belini doğrultqan, kendi emegile eki at, bir sığır saibi olğan köylülerge qarşı qırğınlıq başlandı. Köyde birine “kulak”, digerine ise “kulak quyruğı” dep, mal-mülküni tutıp alıp, köyden quvalap başlaylar. Amza ocanıñ babası da, 1929 senesine, babasından qalğan çeyrek ektar bağnı özü işlegen, endi at araba peyda etken bir insan edi. Şunıñ içün de “köyni kulaklardan temizlev areketi” ötkerilgende, Amza ocanıñ babasıda kulaklar cedveline tüşti. Lâkin Amza ocanıñ babasınıñ bütün qabaatı baylıqta degil de, satıp savunıp yaqında at araba peyda etkeninde kommunağa kirmeyip, öz ocalığını özü idare etmek istegeninden edi.
1929 senesiniñ küzünde, Amza Ablayevniñ ailesi Uralğa sürgün etildi. Bu facialı taqdirden yedi yaşına yetken Amzanı eniştesi Yaqub Tıraç saqlap qaldı. Lâkin bolşevik teşviqatına uyğan köy aktivi “kulak” balası dep, onı köyde sıydırmadı. Mektepten çıqardı. Eniştesi de kulak balasına meramet köstergeni içün olardan sitem işite berdi.
Becerikli bir kişi olğan Abla, 1930 senesiniñ küzünde, ondan biraz vaqıt Özbekistanğa sürgün etilgen köydeşlerinen bağlandı. 1932 senesiniñ küzünde ise köyden aqsız çığarılğan bunıñ qoranta azalarını Özbekistanda, Qavunçı qasabasında topladı. Körbekülde Yaqub eniştesiniñ ailesinle qalğan Amza da Qavunçıdaki ailesini bu sene kelip tapa. Amza, mında 1942 senesi orta mektepni bitire. Lâkin, bu mektepni bitirgen künü aliy oquv yurtuna oqumağa degil de, Sovet ordusuna mecburiy hızmetke çağırıldı. 1942-1945 seneleri, üç yıl devamında, Ekinci Cian cenkiniñ eñ şiddetli cenk meydanlarında top nişanı mergini, topçular komandanı olaraq, mesül noqtalarda bulındı. Altı kere yaralandı. Ana babası 1942-1945 yılları arasında eki kere onıñ qattı uruşlarda elâk olğanı aqqında qara qağıt aldılar.
1946 senesiniñ baarinde arbiy hızmetten boşap, Özbekistanğa, ailesine qaytıp kelgen Amza Ablayev açlıq, hastalıq, asker zülmü altında ölip biteyatqan tuvğan halqınıñ ağır, müşkül vaziyetini kördi. Bu künlerini hatırlap Amza oca aradan çoq yıllar keçken soñ; - “Men mektep ve ondan soñki askerlik yıllarımda öz ailemizniñ çekken ağır sürgünlik azaplarını bir derece unutqan edim. Askerlikten kelgen soñ, qaçan bir sebepsiz vatanından quvalanğan, bu yat memlekette açlıqtan, hastalıqtan, horluqtan ölgen balaçıqlarnı, çaresiz qartlarnı, qadınlarnı kördim, ondan soñ men bu devletke hoş baqmadım”, dey edi. Amzanıñ bu qorqunç tüş qalabalığına aşağan yılları boş keçmedi. O, askerlikke qadar özü tasil alğan mektebinde ocalıq etip başladı. Onda da, sovet qurumını maqtayacaq dersleri degil de, siyaset ve yalannen bağı olmağan riyaziyat derslerini bermege razı oldı. Aynı zamanda ğıyabiy şekilde oqumağa institutqa kirdi. Amza oca öz işini namuslı alıp barğan bir insan olaraq, tez vaqıtta çevresinde, umumen Qırımtatar cemaatınıñ ögünde büyük ürmetke nail oldı Taşkent Samarqand yolu üstündeki Qavunçlı qasabası cenk vaqtında bu yerge yerleşkenler ve sürgün etilgenler esabında ealisi ve sanayı qurucılığı ceetinden tez östi, 1950-nci yıllarnıñ başlarında şeer derecesine köterilip, Yangiyul adını aldı. Şeerniñ özünde ve etrafındaki qasabalarda pek çoq qırımtatar yaşay edi. 1953 senesiniñ küzünde olarnıñ arasında ğayrıdan atanğa qaytuv aqqında laflar köterildi. Bu meselenen Amza oca da meraqlana edi. 1956 senesiniñ soñlarında Amza oca; Ceppar Akimov, Bekir Osman ve Mustafa Selimov aqqında laf eşitmeye başladı. Çoq keçmeden Mustafa Selimovnen tanış oldı, Bekir Osmanovnen körüşmek imkânını buldı. Bu künden başlap, Amza Qırımtatar milliy areketi iştirakçileriniñ sıralamasında ilklerden ve davanıñ soñuna qadar sadıq qalğanlardan biri oldı.
Ceppar Akimov ve Mustafa oca Halilovnıñ eñ yaqın safdaşlarından biri olğan Amza oca millet vekili olaraq, halq adından yazılğan arizalarneñ bir qaç kere Moskvağa, Kommunist Fırqası Merkeziy Komitetke (ЦК КПСС) bardı. O, Rus, Özbek ve Qırımtatar tillerini yahşı bilgen yüksek medeniyetli ve bilgili oca olaraq, çoq kereler halq adından yuqarı organlarğa yollanacaq arizalarnıñ azırlanmasına aktiv iştirak etti. Fırqa ve ükümet neşir organlarınıñ toplantılarında subette bulunıp, halqnıñ çekken aqsız eziyetlerine ve oña qarşı yapılğan areketlerge, tuvğan yurtunda milliy, medeniy abidelerge nisbeten yapılğan vandallıqlarğa qarşı şikâyet qarşılıq bildirdi. Amza Ablayev oca olaraq, Qırımtatar balalarınıñ ana tilinden tasil aluvı munasebeti ile qaç kereler devlet maarif idarelerine şahsiy mektüpleri, ana-babalar adından kollektiv arizaları esasında muracaatları teşkilândırdı.
1959 senesinden 1987 senesine qadar Amza ocanıñ evi defalarca tıntıldı. Hususan 1966 - 1970 seneleri Amza ocanıñ areketlerini fırqa qısımlarında, ocalar kollektivinde bir qaç kere muzakere etip, tenbileyler ve tazirler berip işten aydamaq tedbirineñ qorquza ediler. Onı fırqa saflarından çıqardılar. Lâkin o, böyle şantajğa berilmey, areketlerini ep devam etti.
Amza oca Ablayev, insan aqlarını qoruyıcı Moskvalı arqadaşlarınen bağlanğan semetdeşlerden biri edi. O, milletperver yazıcı Kosterin, cemaatçı Pisarev ve digerlerinen şahsen mektüpleşir. Moskvada olğanı zaman mıtlaqa olarnen körüşir edi. Amza ocanıñ halq areketine sadıq, ısrarlı areketleri Devlet telükesizligi Taşkent vilâyet idaresiniñ hadimi Svalov adlı bir alçaq erifni pek zıtlandıra edi. Onıñ teşebbüsinen Amza oca acele sürette alıp ketildi. Orada gecelernen sorğulana. Ama sabasına serbest bıraqıla edi.
Amza oca milliy areket işlerinde endi ösip yetken, oqumış yaşlarnı azırlamaq meselesine büyük diqqatnen baqa edi. 1972 - 1976 seneleri, özü bayağı yaşlanğan olğanına baqmadan, daima yaşlar arasında ola edi. Qızıl Meydandaki numayışlar vaqtında yaşı 80-tan ötke, sağlığı osallaşqan Amza oca bu vaqialarnıñ soñuna qadar yaşlarğa örnek oldı.
Amza Ablayev, 1989 senesinde balalarnı ve torunlarnı alıp Qırımğa qayttı. Ayatınıñ soñuna qadar halq areketinde, cemaat işlerinde faal iştirak etti. Milliy areket veteranları Cemiyeti Prezidiumnıñ azası olıp saylandı. O, 1998 senesiniñ sentâbr 10 künü vefat etti.
Menbalar
İdris Asanin, Kalgay Mecmuası, 34 sanı
Alime Abdennanova
Alime Abdennanova (1924 - 1944) - II Cian cenki qaramanı, belli razvedkacı, gizli teşkilât yolbaşçısı, qırımtatar halqınıñ fedakâr qızıdır.
Alime Abdennanova 1924 senesi Keriç şeerinde işçi qorantasında doğdı, Qamış Burunda Maksim Gorkiy adına orta mektepte oqudı. Mektepni bitirgen yılı cenk başlandı. Nemse natsistlerine qarşı gizli küreş alıp baruv içün Krasnodar ülkesinde razvedkacılar mektebinde mahsus azırlıq keçti.
1944 senesi Alime ve onıñ cenkâver dostları gestaponıñ qoluna tüştiler ve elâk oldılar. Alime Abdennanova 1944 senesi aprel 5 künü Aqmescit civarında vahşiycesine öldürildi.
2014 senesinde Alime Rusiye Qaramanı oldı.
Küneş
Küneş (timsali: ) – Kâbe yolunda bir yıldız, Küneş sistemasınıñ birden-bir ve Dünyağa eñ yaqın yıldızıdır. Küneş etrafında bu sistemanıñ başqa obyektleri aylanıp tura: seyyareler ve olarnıñ yoldaşları, kiçkene seyyareler, asteroidler, meteoroidler, quyruqlı yıldızlar ve kâinat tozu. Küneş esasen gidrogen (kütlesiniñ ~73 %, köleminiñ ~92 %) ve geliyden (kütlesiniñ ~25 %, köleminiñ ~7 %) ibaret. Küneş sisteması kütlesiniñ 99,866 % - Küneşniñ kütlesidir. thumb|Küneş
.sg
__NOTC__ -{.sg}- - Singapurnıñ üst seviye internet domeni.
Şenderivka (Çernivtsi rayonı)
MY undefined Şenderivka (Шендерівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Çernivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 473 kişi.
.tw
__NOTC__ -{.tw}- - Tayvan (Çin Cumhuriyeti) içün üst-seviye İnternet domeni.
472
472 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Pıkiv
MY undefined Pıkiv (Пиків) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 964 kişi.
.rw
__NOTC__ -{.rw}- - Ruandanıñ üst seviye internet domeni.
Velıka Hayça
MY undefined Velıka Hayça (Велика Хайча) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Ovruç rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 964 kişi.
Tokarivka (Jmerınka rayonı)
MY undefined Tokarivka (Токарівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 549 kişi.
1454
1454 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
473
473 senesi — V asırnıñ bir senesi.
.om
__NOTC__ -{.om}- - Omannıñ üst seviye internet domeni.
Zakutıntsi (Berdıçiv rayonı)
MY undefined Zakutıntsi (Закутинці) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 370 kişi.
Teple
MY undefined Teple (Тепле) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 5 398 kişi (2011 senesi).
Sitdik-Mullino
MY undefined Sitdik-Mullino (Ситдик-Муллино) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 57 kişi.
.tn
__NOTC__ -{.tn}- - Tunisniñ üst seviye internet domeni.
Zabolotne (Krıjopil rayonı)
MY undefined Zabolotne (Заболотне) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 397 kişi.
Ternopil vilâyeti
Ternopil vilâyeti (Тернопільська область) - Ukrainanıñ bir vilâyeti. Merkezi - Ternopil şeeri.
Şeerler:
Şeer şeklinde qasabalar:
.pt
__NOTC__ -{.pt}- - Portugaliyanıñ üst seviye internet domeni.
Sovhoznoye
Sovhoznoye (Совхозне, Совхозное) — Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 566 kişi (2001 senesi).
Voronivtsi (Hmilnık rayonı)
MY undefined Voronivtsi (Воронівці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Hmilnık rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 692 kişi.
1455
1455 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Çeslav Miloş
thumb|right|Çeslav Miloş Çeslav Miloş (Czesław Miłosz; 1911, iyün 30 – 2004, avgust 14) – belli leh şairidir.
Sadkı (Jıtomır rayonı)
MY undefined Sadkı (Садки) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Jıtomır rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 164 kişi.
Arbuzınka
MY undefined Arbuzınka (Арбузинка) - Ukrainanıñ Mıkolayiv vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Arbuzınka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 6 407 kişi (2011 senesi).
Tabor Kirey
Tabor Kirey (Макарівка, Табор-Кирей, Макаровка, Табор-Кирей) — Qırımnıñ Curçı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 36 kişi (2001 senesi).
Anje
MY undefined Anje (Angers) - Frenkistanda bir şeer.
Şevçenkove (Jmerınka rayonı)
MY undefined Şevçenkove (Шевченкове) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 131 kişi.
.si
__NOTC__ -{.si}- - Sloveniyanıñ üst seviye internet domeni.
1456
1456 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Greta Tunberg
Greta Tunberg (Greta Thunberg, 2003 s. yanvar 24 doğ.) — isveçiyalı çevre müiti qorçalayıcı.
PewDiePie
Feliks Arvid Ulf Çelberg (Felix Arvid Ulf Kjellberg; 1989 s. oktâbr 24) ya da -{PewDiePie}- — isveçiyalı yutyubci. Antisemitizm ve ırqçılıqnen sıq qabaatlana.
-{T|PewDiePie}-
Sosnovka (Aurgazı rayonı)
MY undefined Sosnovka (Сосновка) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 58 kişi.
475
475 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Abekoza
Abekoza (-{C6H12O4}-, 3,6-didezoksi-D-ksilogeksoza) - bazı hastalıq asıl etici bakteriyalardan çıqarılğan fermentler terkibindeki mevcut olğan bir komponent.
Şıroke (Donetsk vilâyeti)
MY undefined Şıroke (Широке) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 829 kişi (2011 senesi).
Almaniya
Almaniya, resmiy adı Almaniya Federativ Cumhuriyeti (Deutschland, Bundesrepublik Deutschland) – ğarbiy Avropada bir devlet.
Singurı
MY undefined Singurı (Сінгури) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Jıtomır rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 737 kişi.
476
476 senesi — V asırnıñ bir senesi.
.sn
__NOTC__ -{.sn}- - Senegalnıñ üst seviye internet domeni.
Povorotnoye
Povorotnoye (Поворотне, Поворотное) — Qırımnıñ Aqyar şeer şurasında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 932 kişi.
.mr
__NOTC__ -{.mr}- - Muritaniyanıñ üst seviye internet domeni.
Gatlukay
MY undefined Gatlukay (Гатлукай; Хьэлъэкъуай) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Adıgeysk şeer bölgesinda bir aul. Ealisiniñ sayısı 1535 kişi.
Vuglı
MY undefined Vuglı (Вугли) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Hmilnık rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 352 kişi.
Aşıq Ümer
Aşıq Ümer (1621, Kezlev — 1707, Kezlev) – Qırım Hanlığı zamanında icat etken, efsaneleşken şahsiyet saibi ulu bir şairdir.
Tercimeial
Aşıq Ümerniñ ayatı, kişiligi ve eserlerine dair çoq farqlı fikir ve tahminler bardır. Şairniñ ayatı ve yaratıcılığı aqqında qırımtatar edebiyatında 1969 senesi “Lenin bayrağı” gazetasında birinci olıp keniş malümat bergen Eşref Şemi-zadeniñ yazğanına köre, Aşıq Ümer 1621 senesi Qırımda Kezlev şeerinde Abdulla Kence oğlu namında bir kürkçü esnaf ailesinde dünyağa kele. Bunı şair: Kendim Közleveli, Ümerdir ismim,
Bir qatre meniden var olmış cismim kibi satırlarnen özü de tasdıqlamaqta.
Ana-babasınıñ birden-bir oğlu olğan Ümer pek erke öse. Maalle mektebine barğan soñ, aqranları arasında özüniñ şohluğı ve oynaqlığınen ayırılıp tura. Aşıq Ümer meşur Kezlev Cuma cami medresesinde o devirniñ namlı şairlerinden Kefeviy Seit Abdülkerim Şerifiy kibi edebiyat ocasından ders ala. Özü de acayip şiirler toqumağa başlay. Sevimli ocası vefat etken soñ Ümer medreseni taşlay ve özü yazğan şiirlerine maqamlar uydurıp, saz çalaraq qavehanelerde aşıq türküleri aytıp adamlarnı eglendire. Sesi güzel, istidatlı yaş keday “Aşıq Ümer” adınen añlatıp başlay ve onıñ bu adı ve namı az vaqıtta uzaqlarğa tarqay.
Soñra o Qırımdan çıqıp qomşu diyarlarğa kete ve ömürniñ ekseriy qısmını ğurbet illerde – Anadoluda, Rumelinde, Dağıstanda, Azerbaycanda, İranda, Suriyede keçire. Böylelikle, Aşıq Ümerniñ namı, şan-şüreti ve onıñ icadı qırımtatar milliy şiiriyeti çerçivesinden çıqıp, Yaqın Şarq memleketlerinden ve hususan Türkiyede ğayet büyük ürmet ve rağbet qazana. Atta türkler onı öz şairi olaraq tanıylar.
Aşıq Ümer özüniñ daimiy sırdaşı – sazını alıp köy-köyden yüre, yırlay, avam halqnı eglendire, şiirlerinde öz duyğularını, adiy halqnıñ fikirlerini, olarnıñ arzu-hayallarını ifade ete. Türkiyede fars poeziyasınıñ eñ ziyade tesiri olğan devirde yaşap icat eter eken, Aşıq Ümer Şarq nazmiyetiniñ aman-aman bütün janrlarında icat ete. Onıñ yaratıcılığında ğazeller ve destanlar, qoşmalar ve semailer, murabbalar, muammesler ve müseddesler, müstezadlar ve müfridatlar, tekerlemeler ve şiirler, muammalar, beyitler ve diger janrlarğa ait eserler bar.
Şairniñ bu eserlerde akis etken esas mevzuları sevgi ve sadıqlıq, eyilik ve namus, insaniyetlik ve adaletlik, insanğa ürmet ve meramettir. Onıñ yaratıcılığına eñ ziyade has çizgiler – nazik liriklik, misilsiz sevdalıq, teren ve acayip obrazlılıq, yüksek bediiyliktir.
Hatkı (Jmerınka rayonı)
MY undefined Hatkı (Хатки) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 77 kişi.
Aşıq Ümer
Tercimeial
Aşıq Ümer “Şairname” adlı eserinde öz devriniñ 100-den ziyade namlı şairleriniñ adlarını aña ve olarnıñ çoqusına qıymet kese. Bu onıñ şu zamannıñ Yaqın Şarq ve türkiy edebiyatını ne derece teren bilgeni, ne derece keniş malümat saibi olğanından delâlettir.
Bütün ömrüni şiir ve muzıka yaratıcılığınen keçirgen Aşıq Ümer, iç evlenmey ve bütün ayatını bekârlıqta keçire. Ömürniñ soñunda o, doğğan şeeri Kezlevge qaytıp kele ve 1707 senesi seksen altı yaşında bu yerde vefat ete. Aşıq Ümerniñ eserleri 96 şiirden ibaret ayrı kitapçıq şeklinde Qırımda birinci kere 1894 senesi Bağçasarayda basılıp çıqtı. 1968 senesi “Lenin bayrağı” gazetasında Eşref Şemi-zadeniñ Aşıq Ümer aqqında maqalesi ve onıñ bazı eserleri basıldı. 1988 senesi Riza Fazıl Taşkentte şairniñ “Aşıq Ümer. Şiirler, ğazeller” adlı kitapnı, 1990 senesi ise “Aşıq Ümer. Aşıqnıñ yırları” adlı ekinci kitabını bastırıp çıqardı.
Aşıq Ümerniñ icadı halqımıznıñ edebiy ve medeniy variyetidir, qırımtatar orta asırlar edebiyatı tarihınıñ ruhiy cevheridir.
Abiyetin ekşiligi
Abiyetin ekşiligi (-{C19N29COOH}-; 13-izopropilpodokarpa-7,13-diyen-15-at ekşiligi) - sarı tüslü amorf ya da kristallik madde; kemane (çam) saqızı ve kerbarnıñ baş komponenti.
Jıtıntsi (Berdıçiv rayonı)
MY undefined Jıtıntsi (Житинці) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 154 kişi.
Zalıvanşçına
MY undefined Zalıvanşçına (Заливанщина) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kalınivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 534 kişi.
.qa
__NOTC__ -{.qa}- - Qatarnıñ üst seviye internet domeni.
Qart Qazaq
Qart Qazaq (Таврійське, Карт-Казак, Таврическое, Карт-Казак) — Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 973 kişi (2001 senesi).
Traktove (Çernivtsi rayonı)
MY undefined Traktove (Трактове) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Çernivtsi rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 220 kişi.
Makarovskaya (Velsk rayonı)
MY undefined Makarovskaya (Макаровская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 7 kişi.
Beregomet
MY undefined Beregomet (Берегомет) - Ukrainanıñ Çernivtsi vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 10,4 biñ kişi.
Yurgakov Kut
Yurgakov Kut (Юркине, Юргаков Кут, Юркино, Юргаков Кут) — Qırımnıñ Yedi Quyu rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 92 kişi (2001 senesi).
477
477 senesi — V asırnıñ bir senesi.
.th
__NOTC__ -{.th}- - Taylandnıñ üst seviye internet domeni.
Üçevli Orqa
Üçevli Orqa (Пшеничне, Учевлі-Орка, Пшеничное, Учевли-Орка) — Qırımnıñ Curçı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 504 kişi (2001 senesi).
1458
1458 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Çopovıçi
MY undefined Çopovıçi (Чоповичі) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 2272 kişi.
Travneve (Jmerınka rayonı)
MY undefined Travneve (Травневе) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Jmerınka rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 37 kişi.
Risovoye
Risovoye (Рисове, Рисовое) — Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 704 kişi (2001 senesi).
Gamulivka
MY undefined Gamulivka (Гамулівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Çernivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 15 kişi.
Levkiv (Krıjopil rayonı)
MY undefined Levkiv (Левків) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 756 kişi.
1459
1459 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Budkiv
MY undefined Budkiv (Будків) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Hmilnık rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 484 kişi.
Psekups (hutor)
MY undefined Psekups (Псекупс; Псэкъупс) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Adıgeysk şeer bölgesinda bir hutor. Ealisiniñ sayısı 877 kişi.
Makoveyevo (Arhangelsk vilâyeti)
MY undefined Makoveyevo (Маковеево) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 3 kişi.
.vn
__NOTC__ -{.vn}- - Vyetnamnıñ üst seviye internet domeni.
478
478 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Vradiyivka
MY undefined Vradiyivka (Врадіївка) - Ukrainanıñ Mıkolayiv vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Vradiyivka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 8 537 kişi (2012 senesi).
.mm
__NOTC__ -{.mm}- - Myanmarnıñ üst seviye internet domeni.
2008
XX asır | XXI asır | XXII asır
2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013
2008 bir yıl.
479
479 senesi — V asırnıñ bir senesi.
1460
1460 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Şamil Alâdin
Şamil Seyit oğlu Alâdin (1912 s. iyül 12 - 1996 s. mayıs 21) – belli qırımtatar yazıcısıdır.
Soñundan iri nesirci olıp yetişken Şamil Alâdin edebiyatqa 15 yaşında, yani 1927 senesi İsmail Gasprinskiyge bağışlağan ve “Yaş quvet”te basılğan “Tañ bülbüli” şiirinen keldi. Tehnikumda oquğan Şamil Alâdin gazeta ve mecmualarda bir sıra şiirler bastıra. Onıñ bu şiirleri 1932 senesi “Topraq küldi, kök küldi” serlevasınen çıqqan birinci kitabına kirdiler. Bu kitapqa yaş müellifniñ 10-dan ziyade şiiri kirgen olıp, o şiirler Şamil Alâdin ayatnıñ passiv bir közeticisi degil de, onıñ faal tasvir etici ekenini, o gazeta ve mecmualarda oqup bilgen şeyleri aqqında degil de, özü körgen, özünde eyecan doğurğan, özüni coşturğan vaqialar aqqında yazğanını köstereler.
1932 senesiniñ soñunda Şamil Alâdin Qızıl Orduğa çağırıla, anda Qızıl kazak atlılar polkunda hızmet ete. Soñra 1935 senesi o “Qızıl qazaqnıñ yırları” adlı ekinci şiiriy kitabını çıqara. 9 şiirden ibaret bu kitap şairniñ yañı icadiy araştıruvlar yolunda olğanını köstere. Bu araştıruvlar neticesinde müellif şunı añladı ki, oña öz fikirlerini istegeni kibi tolu ve keniş sürette ifade etmek içün nesirge baş urmaq kerek. Em öyle de yapa. Soñundan basılğan bir sıra nesir eserleri onıñ bu fikriniñ doğrulığını tasdiqladılar. Edip 1937 senesi ŞSCB yazıcıları birligine azalıqqa qabul oluna.
Ordu hızmetinden qaytıp kelgen soñ Şamil Alâdin aqiqiy eserler yazmaq içün çoq şey bilmek, çoq ayat tecribesini elde etmek kerekligini añlap, komsomol yollanmasınen Orta Asiyağa kete. Çırçıq qurucılığında ekskavatorcı olıp çalışa. Birinci beşyıllıqnıñ bu iri qurucılığı, büyük işçi kollektivi, andaki munasebetler, iş protsessindeki qıyınlıqlar yaş romantik yazıcı içün kerçekten de ciddiy emek ve ayat mektebi ola. Bu vaqialar esasında o çoq yıllardan soñ, sürgünlik devrinde “Eger sevseñ” romanını yazacaqtır.
Staroabsalâmovo
MY undefined Staroabsalâmovo (Староабсалямово) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 433 kişi.
Malorâzantseve
MY undefined Malorâzantseve (Малорязанцеве) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 838 kişi (2011 senesi).
Şamil Alâdin
1939 senesi Şamil Alâdin Qırımğa qaytıp kele ve onı Qırım yazıcıları birliginiñ vazifesine saylaylar. Aynı şu yılı onıñ 9-ıncı sınıflar içün tertip etken “Edebiyat hrestomatiya”sı basılıp çıqa. Onıñ Qırımğa qaytıp kelgen soñ yazğan “Sensiñmi, oğlum?” povesti işte şu qurucılıqta alğan teessüratları esasında doğğan eserdir. Onıñ esasını yaşlıqnıñ emek romantikası, coşqunlığı, yañı ayat entuziazmı teşkil etmekte. Bu yıllarda, yani 1936–1939 seneleri edebiyat mecmuasında onıñ bu povestinden başqa “Gecelev” ikâyesi, “Merdiven”, “Şalanda” povestleri ve diger eserleri basıldı, 1940 senesi ise şiiriy ve nesir eserlerinden ibaret “Ömür” adlı cıyıntığı çıqtı. Ayrı eserleri rus tiline tercime etilip, 1937 senesi “Поэты Крыма” (Qırım şairleri) ve 1940 senesi “Татарские писатели Крыма” (Qırım tatar yazıcıları) cıyıntıqlarına kirsetileler.
Doğanyuvası
MY undefined Doğanyuvası (Соколово) – Bulğaristanda bir köydir.
Şamil Alâdin
Cenkten qaytıp kelgen Şamil Alâdin öz qorantasını Özbekistanda taptı. Mında o biraz vaqıt yaş temaşıcılar teatriniñ direktorı vazifesinde çalıştı, soñra 1949 senesinden başlap çoq yıllar devamında Özbekistan yazıcıları birliginiñ apparatında edebiy konsultant, mesül kâtip olıp çalıştı. 1965–1966 seneleri az vaqıt “Lenin bayrağı” muarririniñ muavini oldı, soñ kene Yazıcılar birligine işke keçti.
1980–1985 seneleri ise “Yıldız” mecmuasınıñ baş muarriri oldı. Çoq yıllar Özbekistan yazıcıları birliginiñ yanındaki qırımtatar edebiyatı sektsiyasınıñ reisi oldı.
Ekinci cian cenkiniñ iştirakçisi Şamil Alâdin 1957 senesi Oktâbr inqilâbı ve Vatandaşlar cenki vaqialarını aks ettirgen “Teselli” povestini yazdı. Aynı şu devirde yazılğan “Çauş oğlu” povesti ise yazıcınıñ ayatiy ve icadiy diapazonı daa ziyade kenişlegenini köstere. 1961 senesi “Eger sevseñ” romanı, 1969 senesi “Ruzgârdan sallanğan fenerler” romanı derc olundı.
1976–1977 seneleri Şamil Alâdinniñ eki cıltlıq saylama eserleri derc etildi. Bunda onıñ romanları ve ayrı povestleri kirsetildi. 1987 senesi ise edipniñ “Çoqraçıqlar” adlı büyük kölemde saylama eserleri kitabı neşir etildi. Bu kitapqa yazıcınıñ “Teselli”, “İblisniñ ziyafetine davet”, “Furtuna tınğan soñ” ve diger povestleri, ikâyeleri kirsetildi. “Çoqraçıqlar” kitabı Özbekistan yazıcıları birliginiñ Aybek adına mukâfatınen taqdirlendi. Edipniñ özüne ise Özbekistanda nam qazanğan medeniyet hadimi ve “Özbekistanda nam qazanğan sanat erbabı” kibi şerifli unvanlar berildi.
Böylelikle, ilki nesir eserlerini cenkten evel bastırğan Şamil Alâdin umumen cenkten soñki qırımtatar edebiyatında iri nesirci sıfatında icat etip keldi.
Şamil Alâdin 1994 senesi Vatanğa qaytıp keldi ve mında gazetalarda aktual mevzularda bir sıra publitsistik maqalelernen çıqışta bulundı.
Edip 1996 senesi mayıs 21-de, 84 yaşını toldurmadan vefat etti, Aqmescitniñ Abdal mezarlığında defin etildi.
Yazıcınıñ tarihiy vaqialarğa bağışlap yañı yazıp başlağan “Toğay bey” romanı bitmey qaldı. Romannıñ baş qısmını edipniñ qızı jurnalist Leylâ Alâdinova azırlap “Yıldız” mecmuasınıñ 1998 senesi 1-inci sanında bastırdı.
Şamil Alâdinniñ yaratıcılığınıñ diapazonı ğayet keniş olıp, çeşit janrlarda icat etken, büyük kölemli eserler – romanlar ve povestler yaratqan, acayip esse, ikâyeler yazğan, oçerkler ve publitsistik maqalelernen muntazam surette çıqışta bulunğan zemaneviy yazıcı edi.
Şamil Aladinniñ eserlerinde rastkelgen sözlerniñ cedveli
Kamyanka
MY undefined Kamyanka (Кам'янка) - Ukrainanıñ Çerkası vilâyetinde bir şeer. Kamyanka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 14 291 kişi (2007 senesi).
Markuşi (Berdıçiv rayonı)
MY undefined Markuşi (Маркуші) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 632 kişi.
Pidgorodna
MY undefined Pidgorodna (Підгородна) - Ukrainanıñ Mıkolayiv vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 2 205 kişi (2011 senesi).
Stepok (Çernivtsi rayonı)
MY undefined Stepok (Степок) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Çernivtsi rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 9 kişi.
1461
1461 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Amerika
Amerika:
Oleksandrivka (Maryinka rayonı)
MY undefined Oleksandrivka (Олександрівка) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 4 080 kişi (2013 senesi).
.tz
__NOTC__ -{.tz}- - Tanzaniyanıñ üst seviye internet domeni.
Dağ çermiş tili
Dağ çermiş tili - çermiş tiliniñ eki edebiy normasından biridir.
Agar-agar
Agar-agar ((-{C12H18O9)n}-) - deñiz qızıl ve qoñur otlarından ekstraktlanğan mürekkep terkipli şekerler (agaroza ve agaropektin) niñ qarışması; azıq sanayısında qullanılğan qoyurtıcı.
481
481 senesi — V asırnıñ bir senesi.
Tuzla
Tuzla (Почетне, Тузла, Почётное, Тузла) — Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 497 kişi (2001 senesi).
İllivka (Krıjopil rayonı)
MY undefined İllivka (Іллівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 260 kişi.
Dubına (Hmilnık rayonı)
MY undefined Dubına (Дубина) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Hmilnık rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 39 kişi.
.so
__NOTC__ -{.so}- - Somaliyanıñ üst seviye İnternet domeni.
Maykop şeer bölgesi
Maykop şeer bölgesi (Городской округ Майкоп) - Rusiyeniñ Adıgeya cumhuriyetinde bir şeer bölgesi.
Agat
thumb|Agat Agat (ya da akik) - kök, kültüs, beyaz tüsleri olğan -{crh-latn:mineral; crh-cyrl:минерал}-; haltsedon çeşitlerinden biri; qattı qatlamlı yarıqıymetli taş.
Kalınivka (Vasılkiv rayonı)
MY undefined Kalınivka (Калинівка) - Ukrainanıñ Kiyev vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 5704 kişi.
Kukilnâ
MY undefined Kukilnâ (Кукільня) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 368 kişi.
Sayinka
MY undefined Sayinka (Саїнка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Çernivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 929 kişi.
Staroye İbrayevo
MY undefined Staroye İbrayevo (Старое Ибраево) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 234 kişi.
Malaya Lipovka
MY undefined Malaya Lipovka (Малая Липовка) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 342 kişi.
Aqçora
Aqçora (Гвардійське, Акчора, Гвардейское, Акчора) — Qırımnıñ Curçı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 144 kişi (2001 senesi).
Olışivka
MY undefined Olışivka (Олишівка) - Ukrainanıñ Çernigiv vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 2 389 kişi.
1462
1462 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Murovani Kurılivtsi rayonı
Meskün yerleri
Şeer şeklinde qasaba:
Almatı
MY undefined Almatı (Алматы, Алматы, Алма-Ата) - Qazahistannıñ sabıq paytahtı ve eñ büyük şeeri.
Murovani Kurılivtsi rayonı
Meskün yerleri
Köyler:
Qasabalar:
Küçük Süyren
Küçük Süyren (Мале Садове, Кучук-Сюйрен, Малое Садовое, Кучук-Сюйрен) – Qırımnıñ Bağçasaray rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 331 kişi (2001 senesi).
1463
1463 senesi — XV asırnıñ bir senesi.
Veyisköy
MY undefined Veyisköy (Бобовец) – Bulğaristanda bir Qırımtatar köyüdir.
Mında yaşağan adamlarnıñ simalarından, tillerinden ve adetlerlerinden belli olğanına köre Veyisköyniñ ealisi, Çatallar, Mumçul, Doğanyuvası köyleriniñ ealileri kibi Qırımnıñ yalıboyu ya da dağ taraflarından bu topraqlarğa icret etkenler.
Veyisköylülerniñ sayıca müim bir qısmı 1950 senelerinde tekrardan icret etmege mecbur qalıp Türkiyege ketkenler. İstanbulnıñ Taşlıtarla maallesini qurucısı olğan adamlar arasında işte bu muacirler de bardır.