cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
–        Alla misapirini kim almas yav! diy Narik.
–        Diyeceğim, şo ballarnıñ arasında bir kişkenesi bar edi. Cuvırıp cürip ballarnıñ tayaqların topladı da, bir başlarından baylap, mağa şo yerde bir kölgelik yasadı. Üstüne bir şepken captı, astına da bir şepken töşep: “Sopaqam, buyır, kir işeri”, dedi. Kirdim işeri. Soñ, bala tışarı şığıp, ballarnı topladı da: “Bizge Alla misapiri keldi, bir bızavnı soyıp onı sıylayıq” dedi. Ballarnıñ epsi: “Babamızdan qorqamız!” dediler. Anav tiri balanıñ öziniñ birden bir bızavı bar eken. Soydı onı, ballarnı qazan, oyşaq akelmege ciberdi. Özi de bızavnı sıdırmağa başladı.Oğaşı ballar qazan, oyşaq alıp yetiştiler. Bızavnıñ başın parlap, bir qazanğa astılar. Etin de kesek, kesek etip, otnıñ qorısında qızarttılar. Soñ meni buyırdılar. Hepimiz otırıp aşadıq, qarnımıznı toyırdıq. Sora, Narik’ke qarap:
–        Ay, Narik, o da seniñ ulıñ eken. Ana, bızavnıñ da yarısın atnıñ üstine salıp, sizge ciberdi, diy.
Narik men apaqayı barıp etni alalar. Kesek kesek etip parşalaylar da qazanğa asalar. Sopaqay:
–        Ay, Narik menim üşin qazan asıp tedarik etmeñiz. Men sade sen men bir körişip tanışmağa keldim, diy.
Narik men apaqayı:
–        Bolmas, qaş, men endi ketiyim. Savlıq man qalıñız! diy de sopaqay qonmay, atına minip şığıp kete.
Şo arada, Şora şölden qaytıp kele de:
–        Babay, babay! dep, baqırmağa başlay.
–        Mında bir sopaqay keldi mi? dep soray da: – Men oğa bızavnı soyıp yarısın ondan sizge cibergen edim, diy.
–        Keldi, ulım, keldi. Bek aruv etkensiñ, diy de, barıp Şora’nı quşaqlap alıp süymege başlay.
Kün artından kün quvar, ay artından ay quvar, diyler. Seneler keçe. Narik özin toplap, mal-mülk cıygan sora, köyni taşlap: “Ne bolır ne bolmas, memleketime yaqın bolayım” dep, sınır boyındaki Kökişli Tama degen bir köyniñ kenarına üy yasap barıp yerleşe. Şora da ön dört, ön beş yaşlarına kelgen bola. Künlerniñ birinde sopaqay mingen atına baylap, güzel bir düldülge uşağan tayın iyerletip kele:
–        Narik, Narik! Şora üyde mi? dep baqırmağa başlay.
–        Buyır, sopaqam, üydedir, cür, kir! demekte bolsın Narik, sopaqay oğa:
–        Mina, ulım! Sen endi vaqtı-kemalıña keldin: al sağa emanetiñi ketirdim, diy. Şora quvana quvana, tasmanı alıp, güzel taynın moynına baylay da: “Bonıñ adı Tasmager bolsın!” diy. Ondan soñ, sopaqay qılışın şığarıp, Şora’nıñ beline quşandıra da:
–        Savlıq man qalıñız! dep atı man barabar közden coğala. Onı bir taa eş köre almaylar.
Sopaqay ketken soñ, askerlikke yazıp cürmege başlaylar. Şora babasına kele de:
–        Baba men de askerlikke yazılayım da dep, calbarmağa başlay.
–        Sen taa vaqıtına kelmediñ, ulım. Vaqıtı zamanı kelgende, seni qaldırmazlar, diy babası.
Şora, babasınıñ aytqanlarına razı bolmay:
–        Ketemen de ketemen! dep, zor ete.
–        Ayse balam, ketseñ ketersiñ taa, qatiyik? Bar ket, colıñ aşıq bolsın! diy babası.
Şora quvanıp, damdan Tasmager adlı tayın şığara, aruv etip iyerliy. Ondan soñ, oq sadağın, atqışın alıp, nenesi azirlegen torba man aşaytlığın moynına ile, sopaqay bergen qılış man quşanıp, atına sekirip mine de:
–        Savlıq man qalıñız! Onlar meni yazmaq istemeseler, men tabarman yerin! dep, şığıp kete.
Kete kete, aqşam üstü bir askeriye qışlasına barıp cete. Qışlanıñ bir köşesinde bir taqım beylerniñ talim alıp cürgen askerlerni denep, qarap otırğanların köre de, qatlarına barıp:
–        Selammaliykim! diy.
Baylarnıñ arasında Şora’nı tanığan birisi:
–        Sen nişlep cüresin, Şoram? Qayda ketesiñ, ulım? dep soray.
–        Askerlikke yazılmağa keldim, bey aqam! dep, cevap bere Şora.
–        Ay-hay, ulım, sen taa bek caşsın da? diy anav bey.
–        Caş bolsam da, özimdiy etken birqaş tanesin cenermen! diy.
–        Onday bolsa, qani köreyik! Seni denep qarayıq! diy, beylerniñ birisi.
–        Atqışın qolına al da, tart şondan oğıñ man qışlanıñ anav köşesindeki qazıqqa, diy.
Şora atqışından oğın sozıp cibergende, qazıqnı teşip, onıñ artındaqı qaya taşqa bara da, onı ekige carıp taşlay. Bonı körgen beylerniñ arasındaki bir yaramaz Aqtaşlı Ali bey adlı birisiniñ cüregi birden “şuv!” ete, çünki köpten oğa bir palcı: “Qara, saq bol, Şora degen birsi tuvacaq, bek bir batır cigit yetişecek. Sen şo Şora Batır’nıñ qolından öleceksin!” degen eken. “Aceba şo bolmaydı?” diy özine. Diy, ama onıñ işine bek balaban telaş, bir qorqu tüşe. “Qatıp qutılayim eken şondan?” dep, keşe kündiz tüşine, taşına. Şora’den qutılmaq şaresin qaramağa başlay.
Şonday etip, bir qaş sene taa keşe. Şora haqıyqatten bek batır bir cigit bolıp yetişe. Onıñ namı bütin hanlıqlarğa celdiy cayılıp kete. Künlerniñ birinde, Şora Batır ana-babasın, qızqardaşı, Aysıluv’nı em qomşı köydeki balalıqtan oynaşıp-külişip ösken Altın adlı qıznı bek sağına. Beylerniñ qarşısına şığa da:
–        Bey ağalarım! diy. Men anam-babam, köyimizni bek sağındım. İmqan bolsa, sizden izin istemege keldim! dep, beylerden bir aylıq üşin ızın alıp kete.
Şora kete tursın. Aqtaşlı’nıñ Ali beyi, öziniñ cigit-askerlerinden onavın bir kenarga şaqıra da, olarğa:
–        Şora’nıñ aldına şığınız! Sögiñiz, kötekleñiz, sade öttirmiy, onı colından keri qaytarıñız. Bir taa sizniñ qarşıñızda şalım satmasın. Bir aqıl oynatayıq şoğa! diy de Şora’nıñ artından cibere. Aqtaşlı Ali beyniñ askerleri colnı qısqartıp, atların şavıp, Şora Batır’nıñ keşecek colındaki bir şayırğa barıp, pısıp otıralar. Bir malden soñ, Şora Batır:
Ay, tuvğan yer, tuvğan yer,
Anam babam turğan yer,
Sınır boyı eki haña
Qazıq bolıp turğan yer.
Toğayları töşektiy,
Terek dalı beşiktiy,
Oynap külip ösken yerim
Cayrap catqan şeşektiy.
dep, cırlay, cırlay kelyatır eken. Birden Ali beyniñ askerleri aldına şığa da, Şora Batır’ğa “Toqta” diyler, o toqtamay. “Qayt” diyler, o qaytmay. Ondan sora, başlaylar onı yaman yaman laflar man sökmege. Şora Batır kene qulaq asmay, colına devam ete. Atlarına atlanıp, Şora Batır’nıñ artından yetişeler. Onı qamşılacaq bolıp sarıp alalar. Şora Batır kümiştiy qılışın qınından suvırıp şığara da on askerden doqızınıñ başların şavıp ala. Onıncısınıñ da celkesinden tutıp ala da :
–        Sizni kim ciberdi? Şalt ayt! Aytmasañ, seniñ de başıñı uşırırman, diy.
–        Bizni Aqtaşlı Ali bey ciberdi, onıñ kişilerimiz, dep cevap bere, qorqısından qaltırap, af tilep anav asker.
–        Seni affettim, ama bir taa qarşıma şıqqanıñı körmiyim. Bar, ket Aqtaşlı Ali beyine körgenlerñi ayt. Bir de buginden itibaren menim qarşıma sizniñ kibi şapqınların cibermesin! Eger o sizdiy itlerin zapt ete almay eken, men zapt etermen! Diy de, askerni serbes bıraqıp cibere. Şora Batır!nıñ özi de Tasmager’iñe atlanıp, kene cırlay cırlay köyiniñ colın tuta.
–        Sayğılı hanım! Senden soramay soqmay, ızınsız Qazan hannıñ ulın öttirgen soñ, seniñ hanlığıñ sınırında Kökişli Tama’ğa Qazan hanlığından qaşıp kelip, Narik adlı bir hayın kelmeşik yerleşken. Kelgenine onca sene bolmasına qaramastan, şimdige qadar eş vergi ödemiy, malın-mülkin otlatıp özbaşına ailesi men yaşap otırğanın eşittim. “Hayından hayın tuvar! ” derler. Bo kelmeşikniñ özine uşağan Şora adlı bir ulı bar. Qulağıña şalınğanı bardır. Bek bir şapqın cigit. Birevni seslemiy, biysinmiy. Bo cigit qışlağa kelip, talim almağa başlağandan beri, qışladaki askerler büyikleriniñ sözlerin seslemiy başladılar. Hepisi onıñ artından iyerip, baş kötermege avesler. Mina, tek tinevin menim eñ güvengen askerlerimden doqızın başın kesip ala da, onıncısın serbes bıraqıp mağa qattı qattı selamlar cibergen. İnanmasañ, özin de şo askerden Şora’nın neler aytqanın bir soraştırıp qara, diy.
–        E soñ, neler aytqan o cigit? diy han.
–        Neler aytmağan, sayğılı hanım. “Siz ordularıñıznı zapt ete alamasañız, men zapt etermen”, dep aytqan. Bir de bizniñ en güvengen askerlerimizni “Şapqınlar” dep atağan, diy Ali bey.
Han askerge qarap:
–        Onday dep ayttı mı?
–        Onday, büyik hanım! dep cevap bere asker.
Ondan sora, Ali bey lafın devam etip:
–        Saygılı hanım! diy. Bo Şora, nasıl körine, bizge bir iş şığaracaq. Eger bonıñ aldın almasaq, babası Narik’tiy, bizniñ başımızğa bir bela ketirmese arüvdir. Bir şaresin qaramaq kerek. Söz sırası kelgende, sonı da bildirmek istiymen sizge, hanım. Bo Şora’nıñ Tasmager adlı bek yaman yaqşı bir cüyrik atı bar. O at sizge layıq. Emir etiñiz! Onca seneden vergi bermiy yaşağanı üşin, men yarından tezi yoq, şo Narik men ulı Şora’ğa bir oyın oynatayım: onıñ şo Tasmager adlı cüyrigin alıp keleyim! diy.
Bonlarnı eşitken han, Ali beyge qarap:
–       Onday bolsa bar ket, istegenniñ yap ta mağa şo Tasmager degen atnı alıp kel! dep emir bere.
Ertesi küni Ali bey, qatına qırq asker alıp, toz dumanlatıp, Narik’niñ üyine barıp yetişe. Şora Batır üyde bolmay. O qomşı köydeki qıymasın körmege dep, bir cıyınğa ketken eken. Ali bey qamşısın sallap, aşuv şığartmaq meramı man, Narik qartnıñ başına közine yalla ete: “Qırqımızğa qırq qısraq tabacaqsıñ, em şalt man şalt qırq türli yemek azirleceksiñ!” dep cekire. Narik’ke semiz semiz qoyların sotdıra, Şora’nıñ anası Meñlisıluv’ğa göñilden ketmez yaman yaman laflar qatıp, qazan qazan yemekler astırıp, sıpra saldıra. Qızqardaşı Qanibek’ni qarşısına şaqırıp, qadesine ballı boza süzdirte. Ondan soñ Narik’ke atların ketirtip, aralarından Tasmager’ni saylap ala da, atına atlanıp, qamşı man Narik’niñ başına közine vere ver etip, baqıra şaqıra, şığıp kete.
O kete tursın, Narik qart başı-közi qan işinde, bir atğa atlanıp qomşı köyge bara da ulı Şora’ni qaramağa başlay. Lakin qıdırıp taba almağan soñ, “belki menim sesim eşitir!” dep, sesin köterip şonday aytmağa başlay:
Şora’m Şora bolmanda,
Şompayıp atqa minmende,
Aqtaşlı Ali beyi,
Cavirinde meñli bey,
Cav körgende deli bey,
Şekeleri şiliktiy,
Atqan oqı bilektiy.
At beline miñen bey,
At beline miñeş te
Ilav almağa şıqqan bey.
Elniñ şeti Narik dep,
Şoram Şora bolmanda
Şompayıp atqa minmende
Aqtaşlı’nıñ Ali beyi
Ilav tilende kelmediñ,
Qonaq tilende kelmediñ.
Bizge aman bermiy turdı
Qamşısın sallap turdu,
Baş-közine qart Narik’niñ
Ver yansın dep urıp turdı.
Semizlerin soydırttı.
Qazan qazan et astırıp,
Qırq türli yemek pişirtip,
Sıralar sıpra qondırttı.
Qızqardeşıñ Qanibek’ke
Bardaqlarnı tontırtıp,
Ballı boza süzdirtti.
Qırq yemekten yemedi,
Ballı bozadan işmedi,
Atınıñ üstinden tüşmedi.
Arğamaqtan altav berdim, almadı,
Gebeden yedev berdim, almadı,
Celcetmez’ni cetip berdim, almadı,
Quşcetmez’ni qoşıp berdim, almadı,
Tuyağı bağar’nı tüyep berdim, almadı.
Dört tuyağı toğalı,
Mañnayı ayday tamğalı,
Quyrığı, calı qınalı,
Torını berdim, almadı.
Erişkende tav buzğan,
Şabışqanda cav ozğan,
Öneri men cılqığa bitkisiz,
Qulağına qamış boylap cetkisiz,
Tuyağına şöyin collar tütkisiz,
Ayaqları qaytanday,
Cuvırğanı şaytanday,
Tasmager seniñ atıñnı,
Tartıp alıp ketti bey.
Qartlığım qarşıma kelgende,
Caşlığım başımdan kelgende,
Qamşısın duv başıma tarttı bey,
Qılışın qıl moynıma örtti, bey.
Elal sütin emgen anaña
Göñilden ketmez sözler ayttı, bey
Qızqardaşıñ Qanibek’ke
Temirden suvıq sözler qattı, bey.
Bo qarlıqnı körgende,
Qaynar qazanday eki közüm qaynadı.
Aqtaşlı’nıñ Ali degen beyleri
Ayağınıñ astında bizni taptap otırdı.
Til men aytılmaycaq laflar qoşıp,
Üşimizniñde mıyımıznı totırdı.
Şoram Şora bolğanda,
Şompayıp atqa miñende,
Sadağınğa bolat qılış salmasañ
Şırıldatıp qan öşimni almasañ,
Arslan ulı Beygazi
Onıñ ulı Er-Tölek
Onıñ ulı Narik’ten
Sen ul tuvmay, qız tuvdıñ.
Bo sözlerni eşitkeni men, Şora şalt man şalt, babasınıñ qatına kelip, aşuvlanıp, şonday dep ayta:
Şorañ Şora bolğanda,
Qart babama, Narik’ke,
Tez tez üyge ketiyim,
Celcetmezin miniyim,
Aldaşmanım alayım,
Avıma tartıp baylayayım,
Aq qılışım alayım,
Aş belime tağayım,
Aq kürevkem alayım,
Önsen etke kiyiyim.
Aqtaşlı’nıñ Ali beyin
Barıp quvıp cetiyim,
Şortlap ayan kesiyim.
Toram toram etiyim,
Şerik şerik etiyim.
Börtken qoyday qırqayım
Böridiy tutıp cırtayım,
Toralğan ettiy torayım.
Aşuvıñ ondan sorayım.
Mıradıma cetmesem,
Narık ulı, men Şora
Anamdan aram tuvğan bolayım.
Bolarnı ayta ayta Şora Baıt:
Yaman qızdı, qızardı,
Yaman qattı bozardı,
Buğazlandı, boşandı,
Celcetmez’ni cetip ketti,
Quşcetmez’ni minip ketti,
Şo ketüy men kete ketti
Ögiz Töbe’ge barıp cetti.
Qıbla bayınıñ curtında,
Ali beyge barıp cetti.
Şora Batır’nıñ toz duman bolıp, azbar qapısına kelgenin körip, Ali bey onı qapı aldına şığıp qarşılay. Şora Batır atların toqtatıp, Quşcetmes’niñ üstinden tüşmiy, başta Ai Beyge şonday dep ayta:
Selam aliykim, Ali bey
Cavirini meñli bey
Tasmağer atımnıñ başına
Qalay sıydı noqtañız?
Aqtaşlı’nıñ Ali Beyi
At beline miñen beyi,
Menim atam Narik’niñ,
Azbarına kirmegen,
Bal bozasın işmegen.
Qırq qazan astırıp qırq yemek,
Pişirtken son cemegen.
Ey, bey ulı, Ali bey
Celcetmez’im beriyim,
Qara künde qatıñda,
Can qoruvcıñ bolayım;
Sağa savlıq tiliy tiliy,
Cav aldında öliyim.
Aruvlik men aytayım,
Men öfkemden qaytayım,
Ber Tasmager’im qaytayım
Atımnıñ başın tartayım.
Calbarıp sağa aytaman:
Aytqan sözime kelsene,
Şora Batır’nıñ arüvlik men calbarıp körip, Ali bey öz özine: “qorqıttım şonı” dep, kibarlanıp şonday diy:
Mem mendirmen, mendirmen,
Can qutarmas erdirmen,
Qan taşmalı bo künde,
Qarager’iñ bermem men.
Atıñnıñ başın tartıp ket,
Seniñ üşin tuvıl,unıtma,
Boş boşına qarşımda turıp,
“Tasmager’ni alırman” dep,
Eş te turma, ket, avızıñnı qurıtma.
Bonday sert laflarnı eşitken Şora Batır, Ali beyge qızıp, şolarnı ayta:
Ey, Aqtaşlı Ali bey
Qoy körgende taşqan bey,
Cav körgende qaşqan bey,
Qapayıp kökke qoñan bey,
Yüziñ, betiñ toñan bey
Halqnı cılatıp oñğan bey,
Bonı qalay ödersiñ?
Aqtaşlı’ñdan atlanıp,
Qonaqlıqqa barğansıñ,
Atam menim Narik qartnıñ
Qamşıñnı sallay sallay
Baş közine şalğansıñ,
Bonı qalay ödersin?
Qazan qazan et astırıp
Kökrekten ketmes laflar aytqansıñ,
Onı qalay ödersiñ?
Ballı boza süzdirtip
Kommuna (Belgorod vilâyeti)
MY undefined Kommuna (Коммуна) - Rusiyeniñ Belgorod vilâyetinde Koroça rayonında bir hutor. Ealisiniñ sayısı 4 kişi.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Qız qardaşım Qanıbek’ke
Temirden suvıq sözler aytqansıñ,
Gebeden yedev bergen, almağansıñ,
Celcetmiz’ni cete bergen, almağasıñ,
Quşcetmez’ni qoşa bergen, almağansıñ,
Tuyağı bağar’nı tüyep bergen, almağansıñ.
Sürip barıp cılqı işinde kirgensiñ,
Tasmagerim’ni tutıp alıp,
Üstine sekirip miñensiñ,
Küfir laflar aytıp aytıp,
Anam, babam, qardaşıma
Toz şañğırtıp colıña şığıp ketkensiñ.
Ey, bey ulı, men senden,
Bir tileymen, bermiysiñ,
Eki tiliymen, bermiysiñ,
Köp tiliymen, qoymaysıñ,
Balşıbıñnı öttirmiy,
Balın qalay aşarsıñ?
Atımnıñ başın tartmaycaqman, Ali bey!
Men bo yerden soğışmadan qaytmacaqman, Ali bey!
Köşerli tavğa şıq, Şora,
Kök kölegiñni kiy, Şora,
Öneriñni biliyim.
Köşerli tavdan artılma,
Ali beyge qatılma,
Köşerli tavdan artılsañ,
Ali beyge qatılsañ,
Ölgende yaman ölersiñ.
Qara cerniñ tübine,
Bir coqlavsız ketersiñ.
Şora Batır’nıñ Ali beyge cevabı:
Taşqan suvdan deli bey,
Qaf tavınday köñiliñ,
El işinde saylı bey,
Saqlavım menin sandır, dep,
Köp maqtanma, Ali bey,
Saqlavın senin san bolsın,
San cetmegen köp bolsın,
Sen saqlavdan köşersiñ,
Tasmager’imden tüşersiñ,
Tasmager’imni alırman,
Sendiy şaşma beylerni
Irğağım man tartarman,
Qılışım man torarman.
Şondan soñ, Ali bey men Şora Batır Köşerli tavğa baralar. “Atışayıq mı, tutışayıq mı?” dep sorağan soñ, Ali bey: “atışayıq!” diy. Sora, Şora Batır:
Yaş soraştı Ali beyden
Atışmağa sayğı man,
Yaş üykeni bey boldı.
Şora’nıñ iyer qaşına qadaldı.
Narik ulı Şora attı,
Ali beyniñ omızına qadaldı.
Şalım satqan Ali bey
Bir ögizdiy ökirip,
Şalqasından cıgıldı.
Anav qara köriñen,
Qaraquş qara tuvıl mı?
Han saqlavın öttirgen
Qademsiz Şora tuvıl mı?
Qademsizni qattı qayrap ciberdik,
Bo yazmışnıñ qarşısında,
Qara öttirgen qaralmas,
Töre öttirgen qutılmas,
Endiden soñ, ulım er Şora,
Bo Qırım’nıñ işinde
Atların başın tut atam,
Ali bey bugin ölgende,
Seniñ yüziñ külgende
Başın şavıp qaqqanda,
Irğağıma taqqanda,
Kasenovka
MY undefined Kasenovka (Касеновка) - Rusiyeniñ Belgorod vilâyetinde, Valuyki rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 49 kişi.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Atlarımnı aydaştırıp,
Quvanıp üyge qaytqanda,
Tav işinden keşkende,
Serin bir cel eskende,
Caşlığım aqlıma ketirdim:
Aşıq oynay cürgenim,
Boz at, bızav baqqnım,
Şimenlikte catqanım,
Aqşam küneş batqanda,
Yıldızlar cayrap catqanda,
Sızılıp tañlar atqanın,
Quvanıp üyge qaytqanım,
Aqlımdan keşmiycek.
Şimdi kene qaytaman,
Sizni muğaytıp aytaman,
Bo kelişim soñ keliş,
Ketsem, bir taa qaytamam.
Qara öttirgen qaralmay,
Babam sağa aytaman,
Ana şonday etip, Şora Batır öziniñ Qırım’da rahat yaşayalmaycağın añlap, “qayda ketiyim de, qayda barayım! ?” dep, tüşinip tura, tura, yorgınlıqtan yuqığa dalıp kete. Bir tiş köre. Tişinde Qazan’ğa barğanın köre. Yuqısından yañan soñ, Şora Qırım’dan qaşıp Qazan’ğa ketmekşi bola. Şo oyı man barıp babası Narik’ten ızın istep, şonday dep ayta:
Al, al atam, al atam,
Al savlıq man qal atam,
Aqtaşlı’nıñ Ali beyin öttirdim.
Başıma ketmez qorlıq ketirdim.
Qazan degen el bar dep,
Baş tasalar yer bar dep,
Qaznalı Qırım’nı qaldırıp,
Men Qazan’ğa bararman,
Halqına yardımcı bolaman.
Men Qazan’ğa barğaşıq,
Qan cavmasın, qar cavsın
Men Qazan’ğa barğan soñ,
Qar cavmasın, qan cavsıñ
Qazan’nı qazaq almasın,
Aydap colğa salmasın,
Taqtasın otqa caqmasın.
Taşların suvğa atmasın.
Altmışqa kelgen qartların
Dom na Trubnoy
Dom na Trubnoy (Дом на Трубной) — 1928 s. çıqqan ŞSCBnıñ filmi, rejissör – Boris Barnet.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Top aldına salmasın.
Strıjivka (Korostışiv rayonı)
MY undefined Strıjivka (Стрижівка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Korostışiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 310 kişi.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Qazaq’qa kelin bolmasın.
Men Qazan’ğa baraman,
Qazan batırı bolaman.
Babası Şora’nıñ ketmesine razı bolıp, şonday diy:
Bar, ket ulım, ket ulım,
Barğanda bahtıñ aşılsın,
Qazan eliniñ qapısı
Küneşli yerden aşılsın.
Doqız ay, on kün kötergen
On ay, on kün emizgen
Tartmalı beşikke tayanğan,
Tañ seheri men uyanğan,
Tañ yuqısın dört bölgen
Seni bavırına bastırıp,
Meñlisıluv anañdan,
Bonı eşitken anası, cuvırıp üyden şığıp kele de şonday dep ayta:
Ketmeşi balam, ketmeşi
Bo terslikni etmeşi,
Qartqayğanda atanıñ
Belin yaman bükmeşi.
Qarıp anañ qarlendirip
Kökreklerin sökmeşi,
Qanibek degen qızqardaşıñ
Şora anasına ayta:
Al, al anam, al anam
Al savlıq man qal, anam,
Doqız ay, on kün kötergen,
Tañ yuqıñnı dört bölip,
Tartıp sütin emgenmen,
Meni bavırına bastırıp,
Can cüregiñe siñgemen.
Emgen sütin elal etsene,
Men ketiyim anayşığım
Razılığıñ bersene.
Bonı eşitip anası şonday diy:
Bar, ayse, balam, bar, balam,
Barğanda bahtıñ aşılsın.
Kel balam seni süyeyim,
Emgen sütiñ elal etiyim,
Başıñ, közin sıypayım,
Oğırlı collar tilep qalayım.
Ondan soñ, qızqardaşı Qanibek cuvırıp üyden şığa da aqasınıñ moynına sarılıp, şonday dep taqmaqlap cılay:
Tasmager atına miñensin,
Quyrığı man calının
Yüpekler men tüygensiñ,
Aqam, qayda ketesiñ?
Ust-Kut
MY undefined Ust-Kut (Усть-Кут) - Rusiyeniñ İrkutsk vilâyetinde bir şeer. Ust-Kut rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 51 900 kişi.
Belıye noçi poçtalyona Alekseya Trâpitsına
Belıye noçi poçtalyona Alekseya Trâpitsına (Белые ночи почтальона Алексея Тряпицына) — 2014 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Andrey Konçalovskiy.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Oq batmağan küveñni
On omızıña asqansıñ,
Qırım’ğa ters aylanıp
Qarabaş süngiñ köterip,
Oyalı şapqan şepken kiygensiñ,
Oq sadagıñ ilgensiñ,
Sol qolınğa quş tutıp,
Qanibek, süygen qardaşıñ,
Kimge emanet etesiñ?
Şora Batır qızqardaşı Qanibek’ke qarşılıq etip, şonday cevap bere:
Tasmager’ime miñenmen,
Quyrığın, calın tüygenmen,
Toz qonmasın, degenmen.
Oqım cayım taqqanman,
Oq batmağan küvemni
On omızıma asqanman,
Cavlar körip qaşsın dep.
Bolat qılış baylasam,
Qırım’ğa qarşı aylansam,
Qara baş süngim köterip,
Oyalı şepken kiyip
Yetmiş şaqırımlıq Qazan’ğa
Yardım etmege bararman.
Men Qazan’ğa bargaşı,
Qan cavmasın, qar cavsın,
Cılama qardaşım, cılama,
Oynap, külip ketiyim.
Halqıma yardım yetiyim.
Tüşsem şeyit tüşiyim
Ölim şerbetin işiyim.
Şondan soñ, Şora ketecek bolğanda, babası, Narik oğa şonday dep nasiyat bere:
Bay terekniñ şayqalması celdendir,
Qart terekniñ şart sınması beldendir,
Törelerniñ keşinmesi eldendir.
Aq kiyikniñ cuvırması meydandır.
Abdal bolsa, at ta cav,
Qıtımır bolsa, qurtqa cav,
Catağan bolsa, ul da cav,
Dobrojanove
MY undefined Dobrojanove (Доброжанове) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Bilâyivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 62 kişi.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Oynaq bolsa, qız da cav.
Dumanlı kün tülki ozar,
Boranlı kün türlki ozar,
Beş bezeñen toyda ozar,