cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Krıvohıjıntsi
MY undefined Krıvohıjıntsi (Кривохижинці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 129 kişi.
Bilolutsk
MY undefined Bilolutsk (Білолуцьк) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 4 049 kişi (2011 senesi).
Amdi Giraybay
Amdi Giraybay (aqiqiy adı Abdulafat Lâtifov) (1901 fevral 14 - 1930 sentâbr 13) — ulu qırımtatar şairidir.
Tercimeial
Amdi Giraybay 1901 senesi Kefe uyezdiniñ Yeñi Sala köyünde ülema qorantasında doğdı. 1910 senesi Qarasuvbazar iptidaiy mektebini bitirdi. 1917 senesi Aqmescitte açılğan rüşdiye mektebine kirdi. Lâkin grajdanlıq cenki zamanında tasiline devam etip olamadı. Soñra, 1921 senesi az bir müddet rabfakta oqudı. 1922 senesi topraq istisal şirketine kirdi. Aynı zamanda qırımtatar dar ül-fünun talebeleri şirketini teşkil etip keldi de bu yerde oquvını devam etti.
1512
1512 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Amdi Giraybay
Tercimeial
1923 senesi Veli İbraimovnıñ yardımı ile İstanbulğa ketip andaki dar ül-fünunnıñ edebiyat şübesinde üç yıl oqudı ve 1926 senesiniñ soñlarında Qırımğa qayttı.. Milliy maarif ve medeniyetiniñ inkişafı yolunda elal hızmetlerde bulundı.
1928 senesi “milletçilik”nen qabaatlanıp İçki İşler Halq Komissarlığınıñ (NKVD) Baş Siyasiy İdaresi (GPU) hadimleri tarafından yaqalandı ve 1930 senesi Moskvada Butırskaya türmesinde vahşicesine öldürildi.
Amdi Giraybaynıñ “Elâk Oldı Yigitler” adlı ilk şiiri 1917 senesi neşir etildi. Şair eserlerini esasen sade halq tilinde yazdı. “Yigitke” (1918), “Yaş Tatarlarğa” (1921), “Tuvğan Tilim” (1921) kibi şiirlerinde vatanperverlik ve milletseverlik ğayelerini aks etti. Halqımıznıñ turmuşını ve bazı eskirgen adetlerini “Zavallı Tatar Qızı” (1921), “Talaq” (1921) kibi nazm parçalarında ifade etti.
Qırımtatar milliy edebiyatında körümli yerni tutqan “İcret” poeması 1927 senesi basıldı.
Amdi Giraybay qalemini dramaturgiya janrında da sınap baqqan edi. 1919 senesi “Eski Tatar Mektebi”, 1923 senesi “Öksüzler” serlevalı balalar içün yazılğan pyesaları neşir olundı.
Şairniñ vefatından soñ, 1935 senesi Romaniyada çıqqan “Qırım Şiirleri” mecmuasında onıñ qırımtatar milliy edebiyatınıñ tarihı aqqında acayip ilmiy maqalesi basıldı.
Reşid Murad
Reşid Murad (1915 - 2000) - qırımtatar şair ve yazıcısı.
Reşid Murad 1915 senesi Qarasuvbazarda esnaf qorantasında doğdı. Başlanğıç mektepni bitirgen soñ, Aqmescitte oquy. 14 yaşında olğanda "Yaş quvet" gazetasında "Komsomolğa kirdim" degen ilk şiirini bastırdı.
Özbekistanda sürgünlikte 1944 senesinden Sırdarya rayonınıñ "Qizil yulduz" gazetasında 1948 senesinece mesül kâtip vazifesinde bulundı. Ondan Angrenge ketip, anda beş yıl Laşkargah geologiya ekspeditsiyasında çalıştı. Soñra 1952 senesinden 1996 senesine qadar Taşkentte "Muştum" jurnalında, Özbekistan radiokomitetinde ve "Lenin bayrağı" gazetasında işledi.
Reşid Muradnıñ nazım ve nesir eserleri matbuatta, kollektiv cıyıntıqlarda yıllar devamında derc olundı. "Dağlar sonatası" romanından başqa bu devirde yazıcınıñ nesir eserleri "İnat torunlar" (1975), "Erlik sınavlarından keçkenler" (1983), "Seneler" (1991) kibi kitaplarında basıldı.
Reşid Murad özünden üyken qalemdeşleriniñ elde etken yeñişlerinen sıñırlanmay, öz araştıruv yolunen keterek, cesürliknen qırımtatar şiir şekliniñ yañı sistemasına ıntıla, telâffuz ifadesi vastasını zenginleştire. Şair milliy şiirge daire qafiyesini, sevgi, manzara lirikasını kirsete. "Bir quçaq çeçek" (1958), "Açıq göñülden" (1971), "Yıldırım" (1976), "Beklenilgen al yelkenler" (1983) ve "Yükseklik" (1986) adlı cıyıntıqlarında o, ileri adımlağanı ve bayağı yeñiş elde etkeni körüne. Reşid Murad zamandaşlarnıñ ömrü aqqında teren fikirli, aqiqiy şiiriy garmoniyanen bağlı bir çoq eser yarattı. O, qırımtatar şiiriyetiniñ inkişafına degerli isse qoştı. Elbette, Mambet Ablâlimov, Şakir Selim, Şeryan Aliyev, Bilâl Mambet, Zakir Qurtnezir, Eskender Fazıl kibi ve diger şairlernen tekmillengen qırımtatar şiiriyetiniñ soñki devrini Reşid Muradsız, onıñ icadiy araştıruvlarısız tasavur etmek mümkün degil. Şunıñ içün oña Özbekistanda nam qazanğan medeniyet hadimi degen şerefli unvan berilgen edi.
Şair 1995 senesi vatanğa qaytıp keldi. Toqtamay icat etti. Onıñ şiirleri "Qırım" ve "Yañı dünya" gazetalarında, "Yıldız" jurnalında muntazam sürette basılıp turdı. 2000 senesi yanvar 19-da vefat etti. Aqmescitte Abdal mezarlığında defin etildi.
Hmelöve (Berdıçiv rayonı)
MY undefined Hmelöve (Хмельове) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 308 kişi.
Ubuntu
Ubuntu — bir -{Linux}- distributivi. -{Debian GNU/Linux}-'qa esaslanğan. Esas işleyici — -{Canonical}- şirketi.
220px|thumb|right|-{Ubuntu}- 22.04 LTS
Jmerınka
MY undefined Jmerınka (Жмеринка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde bir şeer. Jmerınka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 40 300 kişi.
Voskodavıntsi (Kozâtın rayonı)
MY undefined Voskodavıntsi (Воскодавинці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kozâtın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 287 kişi.
Gladkovıtska Kamyanka
MY undefined Gladkovıtska Kamyanka (Гладковицька Кам'янка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Ovruç rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 37 kişi.
Mırzaköy
Mırzaköy (Дивне, Мирзакой, Дивное, Мырзакой) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 29 kişi (2001 senesi).
Novıy Kuvaş
MY undefined Novıy Kuvaş (Новый Куваш) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 152 kişi.
Tatar Aqşeyh
Tatar Aqşeyh (Червоне, Акшейх Татарський, Червоное, Акшейх Татарский) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 50 kişi (2001 senesi).
Murabba
Murabba - aynı vezinde dört mısralı bentlernen ibaret olğan nazm şeklidir. İlk bentniñ dört mısrası bir-birinen qafiyeli, soñraki bentlerniñ soñ sırası ilk benti ile qafiyeli olur (aaaa – bbba...). soñ mısları er bentniñ soñunda aynı şekilde tekrar etilse, mütekerrir murabba sayılır; tek qafiye baqımından ilk bent ile beñzep kelse, müzdevic murabba adını alır. Murabbalar daa çoq dört ile sekiz bent arasında farqlı uzunlıqlarda yazılırlar. Bunıñ yanında sekiz bentten de yazılğan murabbalar bardır. Murabbalar farqlı mevzularda yazılır. Faqat diniy ve didaktik mevzular ile maqtav, manzum mektüp, mersiye ve başqa türlerde murabba nazm şekli daa çoq qullanılğandır.
Guli (Bar rayonı)
MY undefined Guli (Гулі) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Bar rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 704 kişi.
Novolebâjye
MY undefined Novolebâjye (Новолебяжье) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 20 kişi.
Moldova leyi
right|thumb|1 ley kâğıtı Moldova leyi (moldovca: teklik - -{leu}-, çoqluq - -{lei}-) - Moldovanıñ para birlemi. -{ISO}- 4217 kodu - -{MDL}-.
Skele
Skele (Родниківське, Скеле, Родниковское, Скеля) — Qırımnıñ Aqyar şeer şurasında bir köy. Ealisiniñ sayısı 515 kişi.
Ovsânnikovskaya (Velsk rayonı)
MY undefined Ovsânnikovskaya (Овсянниковская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 51 kişi.
1514
1514 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Muammes
Muammes - aynı vezinde beşer mısralı bentlerden meydana gelen nazm şeklidir. İlk bentin beş mısrası bir-biriyle kafiyeli, sonraki bentlerinin son bir ve ya eki mısrası ilk bent ile kafiyeli olur (aaaaa – bbbba… ya da aaaaa – bbbaa...). Soñ bir ya da eki sıra er bentniñ soñunda aynı şeklinde tekrar etilse mütekerrir muammes; tek qafiye ciyetinden ilk bent ile beñzep kelse, müzdeviç muammes adını alır.
Oy Mamşaq
Oy Mamşaq (Дмитрівка, Ой-Мамшак, Дмитровка, Ой-Мамшак) — Qırımnıñ Curçı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 258 kişi (2001 senesi).
Muammes
Muammesler er bir mevzuda yazılır. Tek felsefiy tüşünceler ve tasavvuf mevzular ile maqtav ve sevgini ifade etken muammesler çoqtır. Türk edebiyatında muammes nazm şeklinen eñ çoq eser yaratqan şairler arasında Mühibbi, Aşqı, Hoca Neşet ve Enderunlı Vasıfnı köre bilemiz.
Aşıq Ümerden bir misal:
Kukurivka
MY undefined Kukurivka (Кукурівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 107 kişi.
523
523 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Kahovka
MY undefined Kahovka (Каховка) - Ukrainanıñ Herson vilâyetinde bir şeer. Kahovka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 37 452 kişi (2012 senesi).
522
522 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Gayevıçi
MY undefined Gayevıçi (Гаєвичі) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Ovruç rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 326 kişi.
Krıjanivka (Hmilnık rayonı)
MY undefined Krıjanivka (Крижанівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Hmilnık rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 70 kişi.
Zalissâ (Krıjopil rayonı)
MY undefined Zalissâ (Залісся) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 36 kişi.
Tukayevo (Aurgazı rayonı)
MY undefined Tukayevo (Тукаево) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 547 kişi.
1515
1515 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Tursugali
MY undefined Tursugali (Турсугали) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 175 kişi.
Ovçinnikovskaya
MY undefined Ovçinnikovskaya (Овчинниковская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 0 kişi.
Qışlav
Qışlav (Курське, Кишлав, Курское, Кышлав) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 231 kişi (2001 senesi).
Glınânka (Bar rayonı)
MY undefined Glınânka (Глинянка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Bar rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 245 kişi.
Sömakı (Berdıçiv rayonı)
MY undefined Sömakı (Сьомаки) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 206 kişi.
Karyerne
MY undefined Karyerne (Кар'єрне) - Ukrainanıñ Herson vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 384 kişi (2011 senesi).
Leonardo da Vinçi
Leonardo di ser Pyero da Vinçi (Leonardo di ser Piero da Vinci; 1452 aprel 15, Vinçi, İtaliya — 1519 mayıs 2, Ambvaz, Frenkistan) — italyan ressamı, alimi ve yazıcısı. Uyanuv devriniñ eñ meşur vekillerinden biri. "Universal insan"nıñ (homo universalis) parlaq bir örnegidir.
Eñ belli resimleri — Mona Liza, Soñ aqşam aşı ve Vitruvian adamı.
1516
1516 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Dibrivka (Hmilnık rayonı)
MY undefined Dibrivka (Дібрівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Hmilnık rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 633 kişi (2001 senesi).
524
524 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Sedove
MY undefined Sedove (Сєдове) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 2 734 kişi (2011 senesi).
Pekin
MY undefined Pekin (çince 北京) - Çinniñ paytahtı. XIII - XVII asırlarda türk ve moğol tillerinde Hanbalıq adınen bilingen edi.
thumb|right|200px|Pekin thumb|right|200px|
Grivna
Grivnâ (гривня) — Ukrainanıñ para birlemi, sembol ₴, -{ISO 4217}- kodu —.
1 grivnâ = 100 kapik
Zbaraj (Kozâtın rayonı)
MY undefined Zbaraj (Збараж) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kozâtın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 501 kişi.
Homer
thumb|right|Homer, Britan müzeyinde ellinistik devrinde yasalğan eykel Homer (Ὅμηρος, -{Hómēros}-) — qadimiy yunan ulu şairi. Ğarp edebiyatınıñ ilk büyük eserleri sayılğan İliada ve Odisseya destanlarınıñ yaratıcısı ya da tertipçisi olğanı qabul etile. Ğaliba, Smirna (bugünki İzmir) regionında milâttan evel VIII asırda yaşağan edi.
Kamyanetski Hutorı
MY undefined Kamyanetski Hutorı (Кам'янецькі Хутори) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 27 kişi.
Snovsk
thumb|left|Snovsk voksalı Birinci ad — Korjivka, XIX asırnıñ soñundan — Snovsk (Snov özeninde şeeri). 1924 senesinde Snovsk şeer statusı aldı. 1935 senesi mayıs 21 künü adını Şçors qoydılar (şeerde doğğan Qızıl Ordunıñ zabiti Nikolay Şçorsnıñ şerefine). 2016 senesi şeerge Snovsk degen tarihiy adı qaytarıldı.
Ozâblovskaya
MY undefined Ozâblovskaya (Озябловская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 2 kişi.
Petro Poroşenko
Petro Poroşenko (Петро Порошенко, *1965 sentâbr 26, Bolgrad) — 2014—2019 seneleri beşinci Ukraina prezidenti. 220px|thumb|right|Petro Poroşenko
Amerika Qoşma Devletleri
Amerika Qoşma Devletleri (AQD) ya da Amerika Birleşken Devletleri (ABD) (United States of America, USA) – Şimaliy Amerikada büyük ve inkişaflı bir devlet.Şimaliy Amerikada 50 ştattan ibaret olğan federal cumhuriyet: Alaska, Havay, 48 ştat Atlantik ve Tınç okeanları arasında ve Kanada ve Meksika ve federal (bazar) Kolumbiya okyanusu arasında yerleşken bir topraq. Bundan da ğayrı, AQŞ Virgin adalarınıñ bir qısmına (Amerika Virgin adaları) ve Ğarbiy İndistandaki Puerto Rikoğa, Şarqiy Samoağa, Guama, Şimaliy Mariana adalarına ve Okeaniyadaki diger adalarğa saiptir. Paytaht - Vaşington şeeri.
1517
1517 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Recep Tayyip Erdoğan
220px|right|Recep Tayyip Erdoğan|thumb Recep Tayyip Erdoğan (1954, İstanbul) - 2014 senesinden berli Türkiye Cumhuriyetiniñ prezidenti, 2003 - 2014 seneleri Türkiyeniñ baş naziri, Adalet ve inkişaf fırqasınıñ (Adalet ve Kalkınma Partisi, AK Parti) lideri.
Ege deñizi
Ege deñizi ya da Adalar deñizi - Aq deñizniñ qolu olğan bir iç deñizdir. Meydanlığı 214 000 km², eñ teren yeri 2524 metrdir.
Velıki Moşkı
MY undefined Velıki Moşkı (Великі Мошки) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Ovruç rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 227 kişi.
Biloriçenskıy
MY undefined Biloriçenskıy (Білоріченський) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3 443 kişi (2011 senesi).
Beş Üy İlâq
Beş Üy İlâq (Стахановка, Беш-Уй-Іляк, Стахановка, Бешуй-Уй-Иляк) — Qırımnıñ Curçı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 085 kişi (2001 senesi).
Antonivka (Bar rayonı)
MY undefined Antonivka (Антонівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Bar rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 327 kişi.
1518
1518 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
525
525 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Krasne (Murovani Kurılivtsi rayonı)
MY undefined Krasne (Красне) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 51 kişi.
Ayder (han)
Ayder - I Hacı Geraynıñ oğlu. Doğğan tarihı bilinmegen, 1487 senesi öldi. 1475 senesi Qırımnıñ hanı edi. 1456 senesi babası I Hacı Gerayğa qarşı isyan etip tahtnı zapt etmege tırışqanı aqqında malümat bar, lâkin bunıñ işançlı isbatları ale daa tapılmağan. Ayderniñ qardaşı I Meñli Geray tahtqa çıqqan soñ Ayder Sudaq qalesine apiske tüşti. Osmanlılar 1475 senesi ceneviz müstemlekelerini basıp alğan soñ Ayder qısqa vaqıtqa tahtqa çıqtı, amma soñ qardaşı Nur Devlet tarafından yeñilip Kiyev şeerine qaçtı. 1479 senesi Moskvağa köçip Moskva knâzı III İvanğa sığındı. III İvan onı bilinmegen bir sebep ile Moskoviyanıñ şimaline sürgünlikke yolladı. 1487 senesi Rusiyeniñ şimalinde bulunğan Belozersk şeerinde (bugünki Vologda vilâyeti) sürgünlikte öldi.
Tehran
MY undefined Tehran – İrannıñ paytahtı.
Forint
Forint (macarca Forint) - Macaristannıñ para birlemi. -{ISO}- 4217 kodu - -{HUF}-.
Abana
Abana (Abana) - Türkiye Cumhuriyetiniñ şimaliy qısmında bir ilçe (rayon). Merkezi Kastamonu şeeridir.
Krıklıvets
MY undefined Krıklıvets (Крикливець) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1139 kişi.
Skraglivka
MY undefined Skraglivka (Скраглівка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 512 kişi.
Kumanivtsi
MY undefined Kumanivtsi (Куманівці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Hmilnık rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 730 kişi.
Şenpazar
Şenpazar (Şenpazar) - Türkiye Cumhuriyetiniñ şimaliy qısmında bir ilçe (rayon). Merkezi Kastamonu şeeridir.
1519
1519 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Abdullah Gül
Abdullah Gül (1950 s. oktâbr 29 künü doğ.) - 2007 - 2014 senelerinde Türkiye Cumhuriyetiniñ 11-nci prezidentidir. Adalet ve inkişaf fırqasından (AKP) prezident saylanğan.
Gornostayivka
MY undefined Gornostayivka (Горностаївка) - Ukrainanıñ Herson vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Gornostayivka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 6 745 kişi (2011 senesi).
Çeh korunası
Çeh korunası (çehçe -{koruna česká}-) - Çehiyanıñ para birlemi. -{ISO}- 4217 kodu - -{CZK}-.
1520
1520 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Turumbet
MY undefined Turumbet (Турумбет) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 559 kişi.
Bezimenne (Kozâtın rayonı)
MY undefined Bezimenne (Безіменне) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kozâtın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 663 kişi.
526
526 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Kali-Gandaki
Kali-Gandaki (nepalca: कालीगण्डकी नदी, hindice कालीगण्डकी) - İndistan ve Nepalda özendir. Kali-Gandaki induizm dininde muqaddes özen olaraq tanıla.
Okean
Okean – qıtalarnı bir-birinden ayırğan engin ve açıq deñizidir.
1521
1521 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Bişkek
MY undefined Bişkek (qırğızca Бишкек, 1926—1991 s. Frunze) - Qırğızistannıñ paytahtı.
Tübâkovo (Aurgazı rayonı)
MY undefined Tübâkovo (Тюбяково) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 176 kişi.
Okatovskaya (Velsk rayonı)
MY undefined Okatovskaya (Окатовская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 12 kişi.
Müseddes
Müseddes (arapçadan altılıq) - aynı vezinde altışar mısralıq bentlerden meydanğa kelgen nazm şeklidir. İlk bentniñ altı mısrası bir-birinen qafiyeli, soñraki bentlerniñ soñ bir ya da eki mısraları ilk bent ile qafiyeli olur (aaaaaa – bbbbba… ya da aaaaaa – bbbbaa…). Soñ bir ve ya eki mısra er bir bentniñ soñunda aynı şekilde tekrar etilse mütekerrir müseddes; tek qafiye ciyetinden ilk bent ile beñzeşse, müzdeviç müseddes adını alır. Müzdeviç müseddeslerniñ edebiyatımızdaki örnekleri pek azdır. Müseddes daa çoq beş ile sekiz bent arasında deñişken uzunlıqlarda yazılır. Bunıñ yanında sekiz bentten yazılğan müseddesler de bardır.
Müseddes farqlı mevzular boyunca yazılır. Faqat felsefe ve tasavvuf mevzulı müseddesler daa çoqtır. Müseddes, murabba ve muhamesten soñra edebiyatımızdaki eñ çoq qullanılğan musammat şeklidir. Mürettep divanlarda eñ çoq müseddes türü bulunır.
Türk edebiyatında eñ çoq müseddes yazğan şair Şeref Hanımdır. Soñra sırasınen Şeyh Ğalip, Ruhi, Cevri, Naili kibi şairler sayıla.
527
527 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Buça
MY undefined Buça (Буча) - Ukrainanıñ Kiyev vilâyetinde bir şeer. Ealisiniñ sayısı 38,5 biñ kişi (2006 senesi).
Yuryivka (Dnipropetrovsk vilâyeti)
MY undefined Yuryivka (Юр'ївка) - Ukrainanıñ Dnipropetrovsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Yuryivka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 2 533 kişi (2001 senesi).
1522
1522 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Bağça Eli
Bağça Eli (Багате, Багча-Елі, Богатое, Багча-Эли) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1062 kişi (2001 senesi).
Krasnosilka (Krıjopil rayonı)
MY undefined Krasnosilka (Красносілка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 564 kişi.
528
528 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
1917
1912 | 1913 | 1914 | 1915 | 1916 | 1917 | 1918 | 1919 | 1920 | 1921 | 1922
1917 bir senesi.
Rozsıpne
MY undefined Rozsıpne (Розсипне) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 5 071 kişi (2011 senesi).
Burçı
Burçı (Дальнє, Бурчи, Дальнее, Бурчи) — Qırımnıñ Curçı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 90 kişi (2001 senesi).
Lisogirka (Hmilnık rayonı)
MY undefined Lisogirka (Лісогірка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Hmilnık rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 234 kişi.
Sadkı (Berdıçiv rayonı)
MY undefined Sadkı (Садки) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 430 kişi.
Qoz
Qoz (Сонячна Долина, Коз, Солнечная Долина, Коз) – Qırımnıñ Sudaq şeer şurasında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 431 kişi.
Bila Krınıtsâ (Herson vilâyeti)
MY undefined Bila Krınıtsâ (Біла Криниця) - Ukrainanıñ Herson vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 1330 kişi (2011 senesi).
Vilşanka (Murovani Kurılivtsi rayonı)
MY undefined Vilşanka (Вільшанка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 67 kişi.
1524
1524 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Velıka Çernigivka (Ovruç rayonı)
MY undefined Velıka Çernigivka (Велика Чернігівка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Ovruç rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 461 kişi.
Nebraska
Nebraska (Nebraska) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Linkoln.
Uksunnı
MY undefined Uksunnı (Уксунны) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 73 kişi.
Okulovskaya (Velsk rayonı)
MY undefined Okulovskaya (Окуловская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 5 kişi.
529
529 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
1525
1525 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Verhivka (Bar rayonı)
MY undefined Verhivka (Верхівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Bar rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 566 kişi.
Terkib-i bent
Terkib-i bent - “hane” adı berilgen ve ğazel şeklinde qafiyelengen 5–10 beyitlik şiir parçalarıdır. “Vasta” adı berilgen ve er vaqıt deñişken bir beyit ile bir-birine bağlanıp meydanğa kelgen nazm şeklidir. Vasta beyiti er haneniñ soñunda deñişmeden tekrarlansa tercidi-bent meydanğa kele. Bir bentniñ asıl qafiye sheması böyledir (aa, aa, aa …; bb, bb, bb...).
Aşıq Ümerden bir misal:
Maarif İşleri
Maarif İşleri - Qırımtatar tasil hadimleriniñ "Maarifçi" assotsiaatsiyasınıñ neşir etken er aylıq gazetası.
Abune indeksi
94519
Muarririyet
Baş muarrir: Safure Kacametova
Adres
Vernadskiy caddesi 143/3, Aqmescit ş., Qırım, 95007 UKRAİNA
Bağlantılar
Maarif İşleri www.medeniye.org
TISM
TISM (This Is Serious Mum) - avstraliyada rock band.
530
530 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
I Mehmed Geray
thumb|180px|right|[[I Meñli Geray (ortada) üyken oğlu qalğa Mehmed Geray (solda) Osmanlı padişası Sultan II Beyazıd (oñda)]] I Mehmed Geray (1465—1523) - I Meñli Geraynıñ sekiz oğlundan üykenidir. 1515 senesi babası ölgen soñ tahtqa keçti ve 1523 senesine qadar sekiz yıl tahtta qaldı. O devirde inkişaf etken Moskva Knâzlığına qarşı şiddetli ücümler yapmağa başladı. Qardaşı I Sahib Geray ile 1521-de Qazan şeerini aldı. I Sahib Geraynı Qazan Hanlığınıñ tahtına oturttı. Moskva üzerine seferge barıp, Moskva yanına qadar kelip etrafnı ateşke berdi. 1523 senesi Hacı Tarhannı zapt etti ve Moskva ulu knâzı IV İvannı bergige bağladı. Amma ondan soñ noğay mırzaları onı aldatıp Hacı Tarhandan çıqarıp öldürdi.
I İslâm ve I Ğazı Geray hanlarınıñ babasıdır.
Drabiv
MY undefined Drabiv (Драбів) - Ukrainanıñ Çerkası vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Drabiv rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 6 888 kişi (2007 senesi).
Vısokopillâ
MY undefined Vısokopillâ (Високопілля) - Ukrainanıñ Herson vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Vısokopillâ rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 4 344 kişi (2013 senesi).
Sıngayivka
MY undefined Sıngayivka (Сингаївка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 218 kişi.
Mogıliv-Podilskıy
MY undefined Mogıliv-Podilskıy (Могилів-Подільський) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde bir şeer. Mogıliv-Podilskıy rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 36 000 kişi.
Yujna Lomuvatka
MY undefined Yujna Lomuvatka (Южна Ломуватка) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3 408 kişi (2011 senesi).
Çırçıq vaqiaları
Çırçıq vaqiaları - 40 yıl evelsi qırımtatarlarnıñ tarihında facialı, aynı vaqıtta eñ emietli vaqialarniñ birisi olıp keçken edi. 1968 senesi aprel 21-de Özbekistannıñ himiyacılar ve madenciler şeeri Çırçıqta olıp keçken vaqialar "yuqusırağan" pamuqçılar cumhuriyetini ve Moskvanı sarsıtqanlarından ğayrı, uquqqoruyıcı Petro Grıgorenko aytqanına köre, "bütün cianğa belli oldılar". Laf Sovet devletiniñ qırımtatarlarğa ve olarnıñ milliy areketine qarşı cezalav aktsiyalarniñ birisi aqqında ketmekte.
Şu künlerniñ hronologiyasını tek bu vaqialarnıñ iştirakçileri degil, körümli uquqqoruyıcılar, advokatlar, çetel neşirleriniñ mühbirleri ve tarihçı alimler tasvirlegen ediler.
Dubovi Maharıntsi
MY undefined Dubovi Maharıntsi (Дубові Махаринці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kozâtın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 640 kişi.
1526
1526 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Jvan
MY undefined Jvan (Жван) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 892 kişi.
Buenos Ayres
400px|center|thumb|
1968
XIX asır | XX asır | XXI asır
1963 | 1964 | 1965 | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 | 1972 | 1973
1968
Büyten
Büyten (Котовське, Бюйтен, Котовское, Бюйтен) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 691 kişi (2001 senesi).
Tokyo
MY undefined Tokyo (東京, Tōkyō, "şarqiy paytaht") — Yaponiyanıñ paytahtı, dünyanıñ eñ büyük aglomeratsiyasıdır.
İnduizm
İnduizm – dünya dinleriniñ biridir. İnduistlerniñ çoqusı İndistanda yaşay, büyük cemaatları Nepal, Mauritius, Bangladeş, Şri Lanka, Pakistan, İndoneziya, Malayziya, Singapur, Fici, Surinam, Gayana, Trinidad ve Tobago, Büyük Britaniya, Kanada, Amerika Qoşma Ştatlarında da bar. İnduizmniñ muqaddes kitapları: Veda, Puranalar, Upanişadalardır. İnduizmniñ muqaddes tili – sanskrit tilidir. thumb|İnduizmniñ timsali "Om" yazuvı
Amet-Han Sultan
Amet-Han Sultan — belli qırımtatar arbiy uçucısı, II Cian cenki iştirakçisi, Şuralar Birliginiñ eki defa qaramanı.
Tercimeial
thumb|left Amet-Han Sultan 1920 senesi Alupkada doğdı. Aqmescitte FZO mektebinde oqudı. Bundan soñ, ustanıñ şegirdi olaraq, parovoz deposında çalıştı. Aynı vaqıtta aeroklubğa qatnap oqudı. Arbiy uçucı olmaq istegi onı Aqyar yaqınlarındaki Qaçı aviatsiya mektebine alıp keldi. On doquz yaşında bu mektepniñ kursantı oldı.
Amet-Han Qaçı mektebini II Cian cenki başlamazdan bir yıl evel bitirdi ve ŞSCBniñ ğarbındaki qısımlardan birine hızmet etmege yollandı.
Amet-Han ve onıñ silâdaşları quveti qat-qat artqaç olğan ava duşmanına qarşı küreşte aqranı olmağan erlik, cesaret ve qaramanlıq kösterdiler.
Qızıl bayraqlı gvardiya qırıcı aviatsiya polkunıñ eskadrilya komandanı Amet-Han Sultan 359 uruşta bulundı. Şahsen özü on bir duşman uçağını urıp tüşürdi. Gruppa ile olğan ava çatışmalarında ise 19 duşman uçağını ğayıp etti. Bundan ğayrı, Stalingrad cebesinde 110 cenkâver uruşta bulundı, şahsen özü altı uçaq urıp tüşürdi ve gruppa ile olğan ava cenkinde yedi duşman uçağını ğayıp etti.
Amet-Han ava cenkiniñ büyük ustası ve aqiqiy ass oldı. 1942 senesi mayıs 31-de Yaroslavl töpesinde Yunkers-88 uçağını özü uçağınıñ kevdesi ile urıp yerge tüşürgende, ekipajdan eki nemse uçucısı esir alındı, ekisi uçaq içinde yandı. Amet-Han özü ise avadan yerge paraşüt ile tüşip qurtuldı. O, Şarqiy Prussiyada altı uçaq urıp tüşürdi. 1945 senesi yanvar 18-de dört biñ metr yükseklikte yigirmi beş nemse uçağına qarşı bir özü çıqıp, üç uçaqnı urıp tüşürdi.
Bu batırlıqları içün Amet-Han Sultanğa 1945 senesi iyün 29-da Şuralar Birliginiñ Eki defa Qaramanı unvanı berildi. Misli yoq cesürligi içün Amet-Han Sultan cenkniñ soñunda Devlet mukâfatı laureatı unvanını aldı.
Uruşlarda Amet-Han özüniñ ustalığı, pişkinligi, cesürligi ile öyle yüksek şüret qazandı ki, ondan közleri qorqqan nemse aviatsiya komandanlığı bir çare tapıp Amet-Han Sultanı yaqalamaq ve yoq etmek ükümini çıqardı. Amet-Han ise qorqmadı. “Men Amet-Han Sultanım! Men Amet-Han Sultanım! Nemse basqıncılarına ölüm!” – dey edi radio ile. Oña cevap olaraq nemselerniñ efirde: “Achtung! Achtung! (Diqqat! Diqqat!) Avada Amet-Han! Uruştan çıqıñız!” – degen emirleri eşitile edi.
Bugün Aqmescit, Alupka ve Mahaçqala şeerleriniñ meydan ve soqaqları Amet-Han Sultannıñ adı taşıylar.
Yarova
MY undefined Yarova (Ярова) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 2 079 kişi (2011 senesi).
1527
1527 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
531
531 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Nevada
Nevada (Nevada) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Karson-Siti.
Büyük Buzav
Büyük Buzav (Сусаніне, Біюк-Бузав, Сусанино, Биюк-Бузав) — Qırımnıñ Curçı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 965 kişi (2001 senesi).
Usmanovo (Taştamakskiy)
MY undefined Usmanovo (Усманово) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 165 kişi.
Gorânı (Bar rayonı)
MY undefined Gorânı (Горяни) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Bar rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 305 kişi.
Antalya (il)
Antalya - Türkiye Cumhuriyetiniñ cenübiy qısmında bir il (vilâyet).
Olübinskaya
MY undefined Olübinskaya (Олюбинская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 190 kişi.
1528
1528 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Puri
Puri - İndistanda induizm dininde muqaddes olaraq tanılğan şeerdir. Puride 201026 adam yaşay. Meydanı - 163 268 km².
Ant etkenmen
Ant etkenmen - Qırımtatar milliy gimni. Sözler ve muzıkasını Noman Çelebicihan yazdı. Fayl:Ant etkenmen.webm
Çelebicihannıñ yazğan şiiriniñ asıl metni
Ant etkenmen, tatarlarnıñ yarasını sarmağa, Nasıl bolsun bu zavallı qardaşlarım çürüsin? Onlar içün ökünmesem, qayğurmasam, yaşasam, Yüregimde qara qanlar qaynamasın, qurusın!
Ant etkenmen, şu qaranğı yurtqa şavle serpmege, Nasıl bolsun iki qardaş bir-birini körmesin? Bunı körip buvsanmasam, muğaymasam, yanmasam, Közlerimden aqqan yaşlar derya-deñiz qan bolsun!
Ant etkenmen, söz bergenmen bilmek içün ölmege, Bilip, körip milletimniñ közyaşını silmege. Bilmiy, körmiy biñ yaşasam, Qurultaylı han bolsam, Yine bir kün mezarcılar kelir meni kömmege.
Bugün gimn olaraq qullanılğan versiyası
Ant etkenmen, milletimniñ yarasını sarmağa, Nasıl olsun bu zavallı qardaşlarım çürüsin? Onlar içün ökünmesem, qayğırmasam, yaşasam, Yüregimde qara qanlar qaynamasın, qurusın.
Ant etkenmen, şu qaranğı yurtqa şavle sepmege, Nasıl olsun eki qardaş bir-birini körmesin? Bunı körip buvsanmasam, muğaymasam, yanmasam, Közlerimden aqqan yaşlar derya-deñiz qan olsun.
Ant etkenmen, söz bergenmen millet içün ölmege, Bilip, körip milletimniñ köz yaşını silmege. Bilmey, körmey biñ yaşasam, Qurultaylı han olsam, Kene bir kün mezarcılar kelir meni kömmege.
1529
1529 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
532
532 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Tirana
MY undefined Tirana (Tiranë) - Arnavutlıqnıñ paytahtı. Ealisiniñ sayısı 602 041 kişi (2008 senesi).
Qarçığa
Qarçığa (Рилєєвка, Карчига, Рылеевка, Карчига) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 243 kişi (2001 senesi).
Yosıpivka (Kozâtın rayonı)
MY undefined Yosıpivka (Йосипівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kozâtın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1119 kişi.
Antonivka
MY undefined Antonivka (Антонівка) - Ukrainanıñ Herson vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 12 790 kişi (2011 senesi).
I Ğazı Geray
I Ğazı Geray (1504 — 1524) — 1523—1524 seneleri Qırım hanıdır. On doquz yaşında Qırım hanı olğan. Kefede öldürilgen. Bağçasarayda defin etilgen.
Kalınivka (şeer)
MY undefined Kalınivka (Калинівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde bir şeer. Kalınivka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 19 900 kişi.
Antarktida
thumb|250px|Dünya haritasında Antarktida thumb|250px Antarktida – cenübiy yarım kürreniñ eñ cenübinde bulunğan bir qıta. Antarktidada Yerniñ Cenübiy qutubı bar.
1530
1530 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Novoivanovka (Seyitler rayonı)
Novoivanovka (Новоіванівка, Новоивановка) - Qırımnıñ Seyitler rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 689 kişi (2001 senesi).
Nyu Cersi
Nyu Cersi (New Jersey) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Trenton.
Rotendorf
Rotendorf (Климове, Ротендорф, Климово, Ротендорф) - Qırımnıñ Qurman rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 870 kişi (2001 senesi).
Nur Devlet
Nur Devlet (? — 1503) — ekinci (1466 — 1467), dörtünci (1467 — 1469) ve yedinci (1475 — 1476) Qırım hanıdır. 1486 — 1490 seneleri Kasimov Hanlığınıñ hanı da edi. Birinci Qırım hanı olğan I Hacı Geraynıñ ekinci oğlu. 1503 Kasimov şeerinde ölgen. Bağçasarayda defin etilgen.
1531
1531 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Starıy Solotvın
MY undefined Starıy Solotvın (Старий Солотвин) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 903 kişi.
533
533 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Küçük Orta Mamay
Küçük Orta Mamay (Тунельне, Малий Орта-Мамай, Тунельное, Малый Орта-Мамай) - Qırımnıñ Saq rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 86 kişi (2001 senesi).
1532
1532 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Usmanovo (Turumbetovskiy)
MY undefined Usmanovo (Усманово) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 279 kişi.
Vasütıntsi (Bar rayonı)
MY undefined Vasütıntsi (Васютинці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Bar rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 437 kişi.
Dniprânı
MY undefined Dniprânı (Дніпряни) - Ukrainanıñ Herson vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 4 431 kişi (2011 senesi).
Aq deñiz
thumb|250px|Aq deñiz Aq deñiz – Atlantik okeannıñ Avropa, Afrika ve Asiya arasındaki bir deñizi.
1533
1533 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
I Saadet Geray
I Saadet Geray (1492 — 1538) — 1524—1532 seneleri Qırım hanıdır. Moskoviya ve Litvaniyağa çoq arbiy sefer teşkil etti. İstanbulda defin etilgen.
Luçınets
MY undefined Luçınets (Лучинець) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 978 kişi.
.cn
__NOTC__ -{.cn}- – Çin (Çin Halq Cumhuriyeti) içün üst-seviye internet domeni.
סיומת אינטרנט Toppdomän
Ostaşevskaya (Blagoveşçenskoye)
MY undefined Ostaşevskaya (Осташевская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 79 kişi.
Nyu Hempşir
Nyu Hempşir (New Hampshire) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Konkord.
1534
1534 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Qara Töbe
Qara Töbe (Прибережне, Кара-Тьобе, Прибрежное, Кара-Тёбе) - Qırımnıñ Saq rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 883 kişi (2001 senesi).
Acı Atman
Acı Atman (Рівне, Аджи-Атман, Ровное, Аджи-Атман) — Qırımnıñ Curçı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 248 kişi (2001 senesi).
Ust-Belişevo
MY undefined Ust-Belişevo (Усть-Белишево) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 57 kişi.
Rok
thumb|right|300px|-{[[The Beatles}- — eñ meşur bir rok taqımısı]] Rok — muzıka üslüplerinden birisi. «Rok» sözü, ingliz «-{rock}-» (sallamaq) sözünden keldi. Rok muzıkasınıñ peyda oluvı ve inkişafınıñ esas merkezleri — AQŞ ve Ğarbiy Avropa (ayrıca Büyük Britaniya).
İhtar
Kitaplar
Atıflar
Yuqarı Baqqal
Yuqarı Baqqal (Стерегуще, Верхній Баккал, Стерегущее, Верхний Баккал) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 223 kişi (2001 senesi).
535
535 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
I İslâm Geray
I İslâm Geray (? — 1537) — 1532 senesi Qırım hanıdır, I Mehmed Geraynıñ oğlu. Noğaylarnen cenkleşti. 1537 senesi Baki adlı noğay mırzası tarafından öldürilgen.
Ğaysın
MY undefined Ğaysın (Гайсин) — Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde bir şeer. Ğaysın rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 25 600 kişi.
Faşçivka (Perevalsk rayonı)
MY undefined Faşçivka (Фащівка) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 4 845 kişi (2011 senesi).
Nyu Meksiko
Nyu Meksiko (New Mexico) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Santa-Fe.
Svâtoslav Vakarçuk
Svâtoslav Vakarçuk (Святослав Іванович Вакарчук) — ukrain çalğıcı, siyasetçi, «Okean Elzı» gruppasınıñ frontmenidir.
Berezovka
Berezovka (Березівка, Березовка) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 803 kişi (2001 senesi).
536
536 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
I Sahib Geray
I Sahib Geray (1501 - 1551) - 1532-1551 senelerinde üküm sürgen Qırım hanı. I Meñli Geraynıñ oğludır. Bağçasaraynıñ temel qoyucısı.
1485 senesi I Meñli Geray Qazan hanı İbraimniñ tul apayı Nur Sultannen evlene. Bu evlenüvden em Qırımnıñ, em de Qazannıñ taht mirasçısı Sahib Geray (1501-1551) doğdı. Onıñnen beraber Qırımğa Manğıt ve Secevüt qabileleri kirip keldiler ve şimdiki Canköyden biraz ğarp taraftaki topraqlarğa yerleştiler. 1521 senesi ağası Qırım hanı I Mehmed Geray Qazannı zapt etken ve şeerni qardaşı Sahibke bergen. Ağasınen birlikte 1532-de Moskva ulu knâzı III Vasiliyni Moskva yaqınlarında yeñgen. 1532 senesi I Saadet Geray öldi, ve I İslâm Geraynıñ beş aylıq üküm etkeninden soñ I Sahib Geray Qırım tahtına oturğan. 1541 senesi Moskvağa sefer yaptı.
I Sahib Geray Salaçıqtan aşağı 2 km Çürük Suv özeniniñ boyunda yañı han sarayınıñ temelini qoydurdı. Yañı şeerniñ adı Bağçasaray qoyuldı. I Sahib Geray devrinde Kezlevniñ limanı donatıldı, bunıñ içün Qırım Hanlığı öz deñiz limanına saip oldı (Qırımnıñ diger deñiz yalısındaki şeerler osmanlılarnıñ elinde edi).
İstanbul memurları yapqan dubaralar sebebinden Osmanlı padişası onı tahttan tüşürdi. Ondan soñ Çerkesiyada I Sahib Geraynı torunı Bülük Geray öldürdi. I Sahib Geray Bağçasaraydaki Salaçıq dürbesinde kömüldi.
1536
1536 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
B
__NOTC__
Bilopillâ (Kozâtın rayonı)
MY undefined Bilopillâ (Білопілля) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kozâtın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 702 kişi.
Ulan Eli
Ulan Eli (Панфіловка, Улан-Елі, Панфиловка, Улан-Эли) — Qırımnıñ Curçı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 243 kişi (2001 senesi).
Şahtne
MY undefined Şahtne (Шахтне) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 854 kişi (2011 senesi).
Skakivka
MY undefined Skakivka (Скаківка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 467 kişi.
C
__NOTC__
Ades vilâyeti
Ades vilâyeti (Одеська область) - Ukrainanıñ bir vilâyeti. Merkezi - Ades şeeri.
Rayonlar:
Şeerler:
Şeer şeklinde qasabalar:
Krasnodar ülkesi
Krasnodar ülkesi (Краснодарский край) — Rusiyeniñ bir ülkesi. Merkezi — Krasnodar şeeri.
Şeerler:
Şeer şeklinde qasabalar:
Meskün yerler:
Ganga
Ganga İndistan ve Bangladeşte bir özendir. İnduizm dininde muqaddes özen olaraq tanıla.
II Mehmed Geray
II Mehmed Geray, Semiz Mehmed Geray lağabınen de belli (1532 — 1584) — 1577—1584 seneleri Qırım hanıdır, I Devlet Geraynıñ oğlu. Macaristan, Lehistannen cenkleşken. Şırvanğa seferler etken. Bağçasarayda defin etilgen.
Vereşkı
MY undefined Vereşkı (Верешки) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Bar rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 47 kişi.
Anneksiya
thumb|right|250px|[[Qırım Hanlığı|Qırımtatarlarınıñ Devletiniñ anneksiya aqqında beyanname]]
Anneksiya — uquqşınaslıqta qabul etilgen ıstıla. Başqasınıñ topraqlarını basıp aluv manağa kele.
1538
1538 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Asiye Saale
Asiye Saale (Maqsudova) — Qırımtatar yırcı ve ses sanatçısıdır. Qırımnıñ eñ meşur halq oyunları ve muzıka taqımı Qırım ansamblinde çalışa. Türkiye ve başqa memleketlerde kontsertler bergen.
Eñ çoq bilingen eserler: "Mına, Selâm aleyküm", "Boztorğay", "Kemançemniñ telleri".
537
537 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
1537
1537 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Nyu York (ştat)
Nyu York (New York) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Olbani.
Litın
MY undefined Litın (Літин) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Litın rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 6 971 kişi.
Qırımnıñ tatarsızlaştırıluvı
thumb|right|250px|[[Qarasuvbazar, 1856]] thumb|right|250px|[[Qarasuvbazar, 1880]] thumb|right|250px|[[Qarasuvbazar, 2018]] Qırımnıñ ruslaştırıluvı — XVIII asırda Qırım Hanlığınıñ anneksiyasından soñ başlanğan esnas.
Qırım Eli
Qırım Eli (Соляне, Кирим-Елі, Соляное, Кырым-Эли) — Qırımnıñ Yedi Quyu rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 91 kişi (2001 senesi).
538
538 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Utarkul
MY undefined Utarkul (Утаркуль) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 68 kişi.
1539
1539 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Qır İçki
Qır İçki (Варварівка, Кир-Ічкі, Варваровка, Кыр-Ички) — Qırımnıñ İçki rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 589 kişi (2001 senesi).
Severne
MY undefined Severne (Сєверне) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 10 094 kişi (2011 senesi).
539
539 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
II Saadet Geray
II Saadet Geray (? — 1587) — 1584 s. Qırım hanıdır, II Mehmed Geraynıñ oğlu. 1584 s. emcesi II İslâm Gerayğa qarşı isyan etip Qırım tahtını alğan. İslâm Geray osmanlı qalesi olğan Kefege qaçqan soñ Saadet Geray Kefeni qamaçavğa alğan. Amma eki buçuq ay keçken soñ yani 1584 s. küzü II İslâm Gerayğa yardım etecek olğan osmanlı ordusı Kefege kelgen ve II Saadet Geray osmanlılarnen cenk etip yeñilgen. 1587 senesi Hacı Tarhanda qazaqlar tarafından öldürilgen. Bağçasarayda defin etilgen.
1541
1541 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Velıke (Kozâtın rayonı)
MY undefined Velıke (Велике) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kozâtın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 303 kişi.
E
-{E e}- - Zemaneviy Qırımtatar latin elifbesiniñ altıncı, Latin elifbesiniñ beşinci arfidir.
__NOTC__
Ohayo
Ohayo (Ohio) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Kolumbus.
Zelenivka
MY undefined Zelenivka (Зеленівка) - Ukrainanıñ Herson vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 5 785 kişi (2011 senesi).
540
540 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
D
-{D d}- - zemaneviy Qırımtatar latin elifbesiniñ beşinci, Latin elifbesiniñ dörtünci arfidir.
__NOTC__
Raykı (Berdıçiv rayonı)
MY undefined Raykı (Райки) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 288 kişi.
Lısânka
MY undefined Lısânka (Лисянка) - Ukrainanıñ Çerkası vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Lısânka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 8 161 kişi.
Tavkel Nayman
Tavkel Nayman (Ульяновка, Тавкель-Найман, Ульяновка, Тавкель-Найман) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 211 kişi (2001 senesi).
Adamivka (Bar rayonı)
MY undefined Adamivka (Адамівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Bar rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 199 kişi.
Mamaq
Mamaq (Строгонівка, Мамак, Строгоновка, Мамак) - Qırımnıñ Aqmescit rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 3 099 kişi (2001 senesi).
Pogrebışçe
MY undefined Pogrebışçe (Погребище) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde bir şeer. Pogrebışçe rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 10 800 kişi.
1542
1542 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
F
-{F f}- - Zemaneviy Qırımtatar latin elifbesiniñ yedinci, Latin elifbesiniñ altıncı arfidir.
__NOTC__
1543
1543 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Ç
-{Ç ç}- - zemaneviy Qırımtatar latin elifbesiniñ dörtünci arfidir. Qırımtatar imlâsında sesini ifade ete. Bu arif Latin elifbesini qullanğan er bir tiline kirmeydir. Başqa tillerde sesi -{ch}- (İngliz tilinde), -{tsch}- (Alman tilinde), -{tch}- (Frenk tilinde), -{tx}- (Katalan tilinde), -{cs}- (Macar tilinde), -{cz}- (Leh tilinde) kibi yazıla.
__NOTC__
Ostrovskaya (Velsk rayonı)
MY undefined Ostrovskaya (Островская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 0 kişi.
Tatsıne
MY undefined Tatsıne (Тацине) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 272 kişi (2011 senesi).
Uteymullino
MY undefined Uteymullino (Утеймуллино) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 379 kişi.
Qoş Quyu
Qoş Quyu (Тасунове, Кош-Кую, Тасуново, Кош-Кую) — Qırımnıñ Yedi Quyu rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 41 kişi (2001 senesi).
Nışivtsi
MY undefined Nışivtsi (Нишівці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 473 kişi.
541
541 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
1544
1544 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Kaşperivka (Kozâtın rayonı)
MY undefined Kaşperivka (Кашперівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kozâtın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 716 kişi.
II Ğazı Geray
II Ğazı Geray Bora (1551 — 1607) — 1588 — 1596 ve 1596 — 1607 seneleri eki defa hanlıq etken belli Qırım hanıdır. I Devlet Geraynıñ oğludır. Acemistan, Lehistan ve Moskoviyağa muvafaqiyetli arbiy seferler etken. Memleketini zemaneviyleştirmek niyetinen türlü islâat yaptı. Acayip bir şair edi, «Gül ve Bülbül», «Qave ve şarap» kibi şiirlerinen belli. 1607 senesi Temrüktete vebadan öldi. Bağçasarayda defin etilgen.
542
542 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
İvano-Frankivsk
MY undefined
Mıhaylivtsi (Murovani Kurılivtsi rayonı)
MY undefined Mıhaylivtsi (Михайлівці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 270 kişi.
Alevke
Alevke (Аннівка, Алевке, Анновка, Алевке) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 446 kişi (2001 senesi).
1545
1545 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Terehove (Berdıçiv rayonı)
MY undefined Terehove (Терехове) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 219 kişi.
Hasanovo (Aurgazı rayonı)
MY undefined Hasanovo (Хасаново) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Aurgazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 13 kişi.
İvanivka (Herson vilâyeti)
MY undefined İvanivka (Іванівка) - Ukrainanıñ Herson vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. İvanivka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 4 708 kişi (2011 senesi).
1546
1546 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Talne
MY undefined Talne (Тальне) - Ukrainanıñ Çerkası vilâyetinde bir şeer. Talne rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 15 501 kişi (2007 senesi).
Sonâçne (Krıjopil rayonı)
MY undefined Sonâçne (Сонячне) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 135 kişi.
Viktor Yanukoviç
220px|thumb|right|Viktor Yanukoviç Viktor Yanukoviç (Віктор Янукович, *1950 iyül 9, Yenakiyeve) — Ukrainanıñ dörtünci prezidenti (2010—2014).
Antay
Antay (Новоселівка, Антай, Новосёловка, Антай) — Qırımnıñ İçki rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 32 kişi (2001 senesi).
İvanivtsi (Bar rayonı)
MY undefined İvanivtsi (Іванівці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Bar rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 409 kişi.
Qırım gazeti
Qırım gazeti - Qırımda qırımtatarca neşir etilgen gazetlerden biridir. Şimdilik kiril urufatınen çıqarıla.
Anatoliy Torkunov
Anatoliy Vasilyeviç Torkunov (Анато́лий Васи́льевич Торкуно́в; 1950 s. avgust 26, Moskvada doğ.) — rus diplomat, tarihçı ve siyasetşınasıdır. 1992 senesinden berli MGİMO universitetiniñ rektorı.
Vivsânıkı (Kozâtın rayonı)
MY undefined Vivsânıkı (Вівсяники) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kozâtın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 834 kişi.
Oregon
Oregon (Oregon) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Seylem.
Mırne (Herson vilâyeti)
MY undefined Mırne (Мирне) - Ukrainanıñ Herson vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 1 966 kişi (2011 senesi).
I Fetih Geray
I Fetih Geray (1557 — 1597) — 1596 senesi br qaç ay devamında hanlıq etken Qırım hanıdır. Belli han I Devlet Geraynıñ oğlu ve II Ğazı Geraynıñ qardaşı. 1597 senesi bir isyan teşkil etip Bağçasaraynı basıp almağa istedi, amma alıp olamadı ve Kefege qaçtı. O senesinde de Kefede mırzalar tarafından öldürilgen. Bağçasarayda defin etilgen.
Moskva devlet halqara munasebetleri institutı
Moskva devlet halqara munasebetleri institutı, MDHMİ (Московский государственный институт международных отношений, МГИМО) — halqara munasebetleri saasıda belli ve eñ yahşı Rusiye universiteti. 1944 senesi Moskva şeerinde tesis etildi. Universitetniñ şimdiki rektorı — Anatoliy Torkunov.
544
544 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
1547
1547 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Manay
Manay (Ковильне, Манай, Ковыльное, Манай) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 833 kişi (2001 senesi).
Entrena
MY undefined Entrena (Entrena) - şimaliy İspaniyada bir şeerdir. Ealisi - 1503 adam (2011 s.). Deñizge nisbeten yüksekligi - 558 m.
thumb|centre|700px|Entrena
Zlotı
Zlotı (złoty) - Lehistannıñ para birlemi. -{ISO}- 4217 kodu - -{PLN}-.
1548
1548 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Ohlâbinskaya
MY undefined Ohlâbinskaya (Охлябинская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 8 kişi.
Posuhiv (Murovani Kurılivtsi rayonı)
MY undefined Posuhiv (Посухів) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 297 kişi.
545
545 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Viktor Sadovniçiy
Viktor Antonoviç Sadovniçiy (Ви́ктор Анто́нович Садо́вничий; 1939 s. aprel 3, Krasnopavlivka, Harkiv vilâyeti, ŞSCBde doğ.) — rus riyaziyatçı. 1992 senesinden berli MDU universitetiniñ rektorı.
1549
1549 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
1550
1550 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.