cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Safarovo (Uçalı rayonı)
MY undefined Safarovo (Сафарово) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Uçalı rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1410 kişi.
Bardı
MY undefined Bardı (Барди) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Korosten rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 53 kişi.
Çernetçeno
MY undefined Çernetçeno (Чернетчено) - Rusiyeniñ Amur vilâyetinde Belogorsk rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 47 kişi.
Starobayramgulovo
MY undefined Starobayramgulovo (Старобайрамгулово) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Uçalı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 281 kişi.
Raman Prataseviç
Raman Dzmitrıyeviç Prataseviç (Раман Дзмітрыевіч Пратасевіч; 1995 senesi, mayıs 5, Minsk) — belorus muhalefet jurnalisti, grajdan faalı, -{Nexta}- KHVnıñ sabıq baş muarriri, siyasiy mabus.
2021 seneside, mayısnıñ 23 Belarus mahsus hızmetleri Raman Prataseviç uçqan uçaqnı aldama ile toqtardılar. Belarus KGBsı Prataseviçni ve onıñ qız dostunı tevqif ettiler.
Lesnoye (Astrahan vilâyeti)
MY undefined Lesnoye (Лесное) - Rusiyeniñ Astrahan vilâyetinde Liman rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 2221 kişi.
Yasenov (Belgorod vilâyeti)
MY undefined Yasenov (Ясенов) - Rusiyeniñ Belgorod vilâyetinde, Veydelevka rayonında bir hutor. Ealisiniñ sayısı 2 kişi.
Raman Prataseviç
Belarus KGBsı tarafından işkencelerge oğratqan.
Bobrıtske
MY undefined Bobrıtske (Бобрицьке) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Lübaşivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 62 kişi.
Belavinskaya (Velsk rayonı)
MY undefined Belavinskaya (Белавинская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 8 kişi.
Ne boysâ, ya s toboy
Ne boysâ, ya s toboy (Не бойся, я с тобой) — 1981 s. çıqqan ŞSCBnıñ filmi, rejissör – Yuliy Gusman.
Yermekey rayonı
Yermekey rayonı (Йәрмәкәй районы, Ермекеевский район) - Rusiyeniñ Başqırtistande bir rayondır.
Boris Yaşin
Boris Vladimiroviç Yaşin (Борис Владимирович Яшин; 1932 s. mayıs 10, Baqu — 2019 s. fevral 18, Moskova) — rus kino rejissörı.
Biografiya
1932 senesi mayısnıñ 10-inde Baqu şeerinde doğdı.
Priklüçeniya Toma Soyera i Geklberri Finna
Priklüçeniya Toma Soyera i Geklberri Finna (Приключения Тома Сойера и Гекльберри Финна) — 1981 s. çıqqan ŞSCBnıñ filmi, rejissör – Stanislav Govoruhin.
Karasövka (Başqırtistan)
MY undefined Karasövka (Карасёвка) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ İşimbay rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 70 kişi.
Ustye-Bassı
MY undefined Ustye-Bassı (Устье-Бассы) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Arhangelskoye rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 22 kişi.
Matveyevo (Başqırtistan)
MY undefined Matveyevo (Матвеево) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Kuşnarenko rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 106 kişi.
Fridrih Ermler
Fridrih Markoviç Ermler (Фридрих Маркович Эрмлер; 1898 s. mayıs 13, Rejitsa — 1967 s. iyül 12, Komarovo) — rus kino rejissörı.
Biografiya
1898 senesi mayısnıñ 13-inde Rejitsa şeerinde doğdı.
Fılıntsi
MY undefined Fılıntsi (Филинці) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Lübar rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 356 kişi.
Poslednikovo
MY undefined Poslednikovo (Последниково) - Rusiyeniñ Altay ülkesinde Yeltsovka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 128 kişi.
Gadkiye lebedi
Gadkiye lebedi (Гадкие лебеди) — 2006 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Konstantin Lopuşanskiy.
Priklüçeniya Şerloka Holmsa i doktora Vatsona: Sobaka Baskerviley
Priklüçeniya Şerloka Holmsa i doktora Vatsona: Sobaka Baskerviley (Приключения Шерлока Холмса и доктора Ватсона: Собака Баскервилей) — 1981 s. çıqqan ŞSCBnıñ filmi, rejissör – İgor Maslennikov.
Çik-Yelga
MY undefined Çik-Yelga (Чик-Елга) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Arhangelskoye rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 63 kişi.
Graffiti
Graffiti (Граффити) — 2006 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – İgor Apasân.
Rihard Vagner
Vilgelm Rihard Vagner (Wilhelm Richard Wagner; 1813 s. mayıs 22, Leyptsig — 1883 s. fevral 13, Venedik, İtaliya) — alman bestekârı, dirijorı, muzıka nazariyecisi ve yazıcısıdır. Edebiy üslüp — «Veymar mektebi». Vagner, operaları ya da «muzıka dramaları» içün pek bellidir. Vagner, XIX ve XX asırlardaki Avropa medeniyetine, hususan moderncilikke, pek tesir etti. Vagnerniñ mistikacılığı ve semiyge qarşısı, XX asırnıñ başında alman milletçiligine tesir etti.
Frenk karikaturacısı Andre Jil, Vagnerniñ mızıkasınıñ adden-aşır gür olganını tüşüne edi. left|thumb|217x217px|L'Eclipse mecmuasındaki karikatura, 1869 s. right|thumb|250x250px|Nonşvanştayn sarayı alt=A cartoon figure holding a baton, stands next to a music stand in front of some musicians. The figure has a large nose and prominent forehead. His sideburns turn into a wispy beard under his chin.|left|thumb|Humoristische Blätter adlı Venedik acviy mecmuasındaki Vagner karikaturası (1873 s.). Karikatura, Vagnerniñ yeudiy aslına ima eter.
Biloşıtsi
MY undefined Biloşıtsi (Білошиці) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Korosten rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 638 kişi.
Vladimir Vilner
Vladimir Bertoldoviç Vilner (Владимир Бертольдович Вильнер; 1885 s. mart 21, Grodno — 1952 s. avgust 9, Kıyiv) — rus kino rejissörı.
Medvedörovo
MY undefined Medvedörovo (Медведёрово) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Kuşnarenko rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 90 kişi.
Blagoveşçensk rayonı
Blagoveşçensk rayonı (Благовещенский район) - Rusiyeniñ Amur vilâyetinde bir rayondır.
Taş devri
Taş devri - tarihtan evel olğan zamannıñ büyük müddeti (insaniyet tarihındaki eñ uzun devri). Bu zaman içinde insanlar, iş aletleriniñ işlep çıqarılması içün taşnı qullana ediler, madenniñ işlev tarzfenligi olmağan edi. Aynı vaqıtta kereste, kemik qullanıla edi, keççe balçıqnıñ işlev tarzfenligi peyda olğan, ondan savut yapıla edi.
Mihaylovka (Liman rayonı)
MY undefined Mihaylovka (Михайловка) - Rusiyeniñ Astrahan vilâyetinde Liman rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1122 kişi.
Taş devri
Asırlarnıñ üçlük shemasını (taş, baqır, maden) 1836 senesi dan atiqiyatçı, Köpengagen atiqiyatçı müzeydeki toplamınıñ saqlayıcısı H. Tomsen teklif etip, nazariy tarzda esaslağan.
Zelenıy Kut (Podilsk rayonı)
MY undefined Zelenıy Kut (Зелений Кут) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Podilsk rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 343 kişi.
Kaşalakbaş
MY undefined Kaşalakbaş (Кашалакбаш) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ İşimbay rayonında bir hutor. Ealisiniñ sayısı 58 kişi.
Şakirovka (Başqırtistan)
MY undefined Şakirovka (Шакировка) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Arhangelskoye rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 126 kişi.
Dvoynaya familiya
Dvoynaya familiya (Двойная фамилия) — 2006 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Stanislav Mitin.
Sın polka (film, 1981)
Sın polka (Сын полка) — 1981 s. çıqqan ŞSCBnıñ filmi, rejissör – Georgiy Kuznetsov.
Plehiv (Çernâhiv rayonı)
MY undefined Plehiv (Плехів) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Çernâhiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 108 kişi.
Taş devri
Umumiy tasvir
Taş aletleri, taşnıñ türlü çeşitlerden işlep çıqarıla edi. Böyleliknen, çaqmaqtaş ve kireçtaş şistleri kesken aletler ve silâ içün qullanıla ediler, siya mermer ve qum taştan iş aletleri işlep çıqarıla ediler, misal olaraq, el degirmenler içün taşlar. Daa kereste, kemik, qabuq, sığın boynuzı, mamont filtişleri keniş sürette qullanıla edi.
Dmıtrivske (Lübaşivka rayonı)
MY undefined Dmıtrivske (Дмитрівське) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Lübaşivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 144 kişi.
Çkalovsk (Nijniy Novgorod vilâyeti)
MY undefined Çkalovsk (Чкаловск) - Rusiyeniñ Nijniy Novgorod vilâyetinde bir şeer. Çkalovsk şeer bölgesinıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 11 193 kişi.
Yermekey
MY undefined Yermekey (Ермекеево) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ bir köy. Yermekey rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 3937 kişi.
Taş devri
Umumiy tasvir
Bu devirde tarzfenliklerni keñ sürette qullanuv, ilk sefer emiyetli tarzda insan inqqiyatına tesir etken. İnsannıñ yaşayış miqyası, Şarqiy Afrikanıñ savannalarından dünyanıñ diger köşelerine qadar kenişlengen. Taş devriniñ soñunda bazı kiyik ayvanlarnı ev tarzına alıştıruvı olıp, madenniñ işlep çıqarılması içün baqır ham madeniniñ iritüvi başlanğan. Taş deviri, insaniyet inkişafınıñ tarihtan evel zamanlarına ait, çünki o vaqıt adamlar daa yazıp olamay ediler ( o ise - tarihiy yıl saylavnıñ ananeviy başlanuvını tasvirley).
Çâtay-Burzân
MY undefined Çâtay-Burzân (Чятай-Бурзян) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Miyeke rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 268 kişi.
Starobalbukovo
MY undefined Starobalbukovo (Старобалбуково) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Uçalı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 166 kişi.
Slüdânka (Altay ülkesi)
MY undefined Slüdânka (Слюдянка) - Rusiyeniñ Altay ülkesinde Ust-Kalmanka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 117 kişi.
Berezneve
MY undefined Berezneve (Березневе) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Korosten rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 227 kişi.
Födor Otsep
Födor Aleksandroviç Otsep (Фёдор Александрович Оцеп; 1895 s. fevral 9, Moskova — 1949 s. iyün 20, Beverli-Hillz) — rus ve amerikan kino rejissörı.
Volokonovka rayonı
Volokonovka rayonı (Волоконовский район) - Rusiyeniñ Belgorod vilâyetinde bir rayondır.
Bereznik (Poponavolotskoye)
MY undefined Bereznik (Березник) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 2 kişi.
Kurgaştamak
MY undefined Kurgaştamak (Кургаштамак) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Blagoveşçen rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 8 kişi.
Staromuynakovo
MY undefined Staromuynakovo (Старомуйнаково) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Uçalı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 237 kişi.
Uren
MY undefined Uren (Урень) - Rusiyeniñ Nijniy Novgorod vilâyetinde bir şeer. Uren rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 12 251 kişi.
Jara
Jara (Жара) — 2006 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Rezo Gigineişvili.
Kinzebulatovo
MY undefined Kinzebulatovo (Кинзебулатово) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ İşimbay rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1058 kişi.
Kureç
MY undefined Kureç (Куреч) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Blagoveşçen rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 49 kişi.
Rosivka
MY undefined Rosivka (Росівка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Çernâhiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 166 kişi.
Kerçenskiy raboçiy
Kerçenskiy raboçiy (Керченский рабочий) - qırım gazetası. 1921 senesi Keriç şeerinde tesis etildi.
Bereznik (Rakulo-Kokşengskoye)
MY undefined Bereznik (Березник) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 2 kişi.
Ostrov sokrovişç (film, 1982)
Ostrov sokrovişç (Остров сокровищ) — 1982 s. çıqqan ŞSCBnıñ filmi, rejissör – Vladimir Vorobyov.
Jivoy
Jivoy (Живой) — 2006 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Aleksandr Veledinskiy.
Rogizna (Lübar rayonı)
MY undefined Rogizna (Рогізна) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Lübar rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 437 kişi.
Novogeorgiyevsk (Astrahan vilâyeti)
MY undefined Novogeorgiyevsk (Новогеоргиевск) - Rusiyeniñ Astrahan vilâyetinde Liman rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 571 kişi.
Şatmantamak
MY undefined Şatmantamak (Шатмантамак) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Miyeke rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 528 kişi.
Terek özeni
Terek (Терек) — Rusiyede bir özen. Hazar deñizine qoşula.
Nijneakbaşevo
MY undefined Nijneakbaşevo (Нижнеакбашево) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Kuşnarenko rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 184 kişi.
Kvitneve (Popilnâ rayonı)
MY undefined Kvitneve (Квітневе) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Popilnâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 969 kişi.
Kinzekeyevo
MY undefined Kinzekeyevo (Кинзекеево) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ İşimbay rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 261 kişi.
Solneçnıy veter
Solneçnıy veter (Солнечный ветер) — 1982 s. çıqqan ŞSCBnıñ filmi, rejissör – Rostislav Gorâyev.
Flag Rodinı
Flag Rodinı (Флаг Родины) - qırım gazetası. 1920 senesi Aqyar şeerinde tesis etildi.
Davıdivka (Jıtomır rayonı)
MY undefined Davıdivka (Давидівка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Jıtomır rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 271 kişi.
Slava Sevastopolâ
Slava Sevastopolâ (Слава Севастополя) - qırım gazetası. 1917 senesi Aqyar şeerinde tesis etildi.
Oleynikovo (Astrahan vilâyeti)
MY undefined Oleynikovo (Олейниково) - Rusiyeniñ Astrahan vilâyetinde Liman rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 33 kişi.
Yarkinskiy
MY undefined Yarkinskiy (Яркинский) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Arhangelskoye rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 0 kişi.
Çaykivske
MY undefined Çaykivske (Чайківське) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Lübaşivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 32 kişi.
Boris Barnet
Boris Vasilyeviç Barnet (Борис Васильевич Барнет; 1902 s. iyün 18, Moskova — 1965 s. yanvar 8, Riga) — rus kino rejissörı.
Vıden
MY undefined Vıden (Видень) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Korosten rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 79 kişi.
Boris Barnet
Biografiya
1902 senesi iyünnıñ 18-inde Moskova şeerinde doğdı.
Velıkıy Fontan
MY undefined Velıkıy Fontan (Великий Фонтан) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Podilsk rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 186 kişi.
Troitsk (Yeltsovka rayonı)
MY undefined Troitsk (Троицк) - Rusiyeniñ Altay ülkesinde Yeltsovka rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 22 kişi.
Bereznik (Şadrengskoye)
MY undefined Bereznik (Березник) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 59 kişi.
Şahunya
MY undefined Şahunya (Шахунья) - Rusiyeniñ Nijniy Novgorod vilâyetinde bir şeer. Şahunya şeer bölgesinıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 19 591 kişi.
Şatra
MY undefined Şatra (Шатра) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Miyeke rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 9 kişi.
Rafael Orozko
Rafael Orozko Maestre (ispanca Rafael Orozco Maestre; 1954 s. mart 24 — 1992 s. iyün 11) - Kolumbiyalı yırcı.
Bağlantılar
-{T|Rafael Orozco Maestre}-
İzobrajaya jertvu
İzobrajaya jertvu (Изображая жертву) — 2006 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Kirill Serebrennikov.
Bezumnıy den injenera Barkasova
Bezumnıy den injenera Barkasova (Безумный день инженера Баркасова) — 1982 s. çıqqan ŞSCBnıñ filmi, rejissör – Nikolay Lırçikov.
Stepnoy (Ust-Kalmanka rayonı)
MY undefined Stepnoy (Степной) - Rusiyeniñ Altay ülkesinde Ust-Kalmanka rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 88 kişi.
Vınarivka (Korosten rayonı)
MY undefined Vınarivka (Винарівка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Korosten rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 31 kişi.
Zayats nad bezdnoy
Zayats nad bezdnoy (Заяц над бездной) — 2006 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Tigran Keosayan.
Mihaylovka (Blagoveşçen rayonı)
MY undefined Mihaylovka (Михайловка) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Blagoveşçen rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 10 kişi.
Yuriy Tariç
Yuriy Viktoroviç Tariç (Юрий Викторович Тарич; 1885 s. yanvar 24, Plotsk — 1967 s. fevral 21, Moskova) — rus kino rejissörı.
Biografiya
1885 senesi yanvarnıñ 24-inde Plotsk şeerinde doğdı.
Eskişehir (il)
Eskişehir - Türkiye Cumhuriyetiniñ bir vilâyeti.
Suleymanovo (Uçalı rayonı)
MY undefined Suleymanovo (Сулейманово) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Uçalı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 179 kişi.
Sadkı (Radomışl rayonı)
MY undefined Sadkı (Садки) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Radomışl rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 65 kişi.
Politseyskiy listok
Politseyskiy listok (Полицейский листок) - qırım gazetası. 1860 senesi Keriç şeerinde tesis etildi.
Kiyaukovo
MY undefined Kiyaukovo (Кияуково) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ İşimbay rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 146 kişi.
Ğarbiy Dvina
Ğarbiy Dvina ve ya Daugava (Daugava; Заходняя Дзвіна; Западная Двина) — Avropada bir özen. Baltıq deñizine qoşula.
Dom, kotorıy postroil Svift
Dom, kotorıy postroil Svift (Дом, который построил Свифт) — 1982 s. çıqqan ŞSCBnıñ filmi, rejissör – Mark Zaharov.
Yaşasen
MY undefined Yaşasen (Яшасен) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Miyeke rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 0 kişi.
Ust-Yermiliha
MY undefined Ust-Yermiliha (Усть-Ермилиха) - Rusiyeniñ Altay ülkesinde Ust-Kalmanka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 77 kişi.
Nijnesaitovo
MY undefined Nijnesaitovo (Нижнесаитово) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Kuşnarenko rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 106 kişi.
Teatr
thumb|Teatrnıñ timsalleri thumb|Opera teatri Teatr (théâtre < θέατρον — "temaşa yeri") - sanada seyirciler ögünde aktörlar, icra etken yaşayışnı ifadelegen sanat çeşiti ve artistlerniñ ayrı bir kollektivi ile sana temaşalarını icra etken müessise ve temaşalar ötkerilgen binası. Teatr sanatınıñ nazariyesini ve ameliyatını tetqiq etken ilmine teatrşınaslıq aytıla. İnsanlar ile rollerni canlandırılğan teatrlardan ğayrı, qoqlalar teatrları da bar, esas qaramanları - doğru manada oyuncaq olmağan ve buña köre idare etilgen teatr qoqlalarıdır.
Teatr sanatınıñ hususiyetleri
Teatr sanatı, öz tabiatına köre, icatileli ola. Onıñ eserleri diger sanat çeşitlerinden ibaret: edebiyat, muzıka, tasviriy sanat, horeografiya ve başqalarından. Bundan da ğayrı, çeşit türlü ilimlerniñ ve tehnika saalarınıñ çoq sayılı yeñişlerni qullanalar. Misal olaraq,  semiotika, tarih, içtimaiyat, cısmenfenlik saalarındaki tetqiqleri kibi ruhiyatçılığınıñ ilmiy işlenmeleri, aktör ve rejissörlıq yaratıcılığınıñ temeline qoyulğan edi.
Fotografiya
thumb|300x300px| 1826 senesi Nicephorus Niepce tarafından yapılğan ilk muvafaqiyetli tesbit etilgen fotosuret. Fotografiya, foto, fotosuret ( yunan sözünden φώς (φωτός) — yarıq ve γράφω — yazam)  - obyektlerniñ tek uzun devamlı tasvirini yarıq yardmınen qayd etmek maqsadı olğan çeşit-türlü ilim ve tehnika vastaları ve tarzfenlikleri toplulığı.
Fotografiyacılıq esnasınıñ neticesine - elektron ya da belli malzemede, ekseriyette sıq kâğıt üstünde elde etilgen tasvirge de fotografiya deyler. Fotografiya taqımına fotoalbom deyler. Elektron tasvirini işlep çıqarmaq içün monitorlı ya da proektorlı kompyuter kibi bir donatma kerek.
Kostânika. Vremâ leta
'''Kostânika. Vremâ leta''' (Костяника. Время лета) — 2006 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Dmitriy Födorov.
Muhametdinovo
MY undefined Muhametdinovo (Мухаметдиново) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Blagoveşçen rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 19 kişi.
Asqın rayonı
Askino rayonı (Асҡын районы, Аскинский район) - Rusiyeniñ Başqırtistande bir rayondır.
Şkarbınka
MY undefined Şkarbınka (Шкарбинка) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Lübaşivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 61 kişi.
Oleg Frelih
Oleg Nikolayeviç Frelih (Олег Николаевич Фрелих; 1887 s. mart 24, Moskova — 1953 s. sentâbr 6, Moskova) — rus kino rejissörı.
Biografiya
1887 senesi martnıñ 24-inde Moskova şeerinde doğdı.
Berezninskaya
MY undefined Berezninskaya (Березнинская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 10 kişi.
İşçite jenşçinu
İşçite jenşçinu (Ищите женщину) — 1982 s. çıqqan ŞSCBnıñ filmi, rejissör – Alla Surikova.
Denışi
MY undefined Denışi (Дениші) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Jıtomır rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1164 kişi.
Lıpkı (Popilnâ rayonı)
MY undefined Lıpkı (Липки) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Popilnâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 648 kişi.
Lısivka (Popilnâ rayonı)
MY undefined Lısivka (Лисівка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Popilnâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 738 kişi.
Çervonıy Yar (Lübaşivka rayonı)
MY undefined Çervonıy Yar (Червоний Яр) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Lübaşivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 260 kişi.
Gıderım
MY undefined Gıderım (Гидерим) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Podilsk rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 935 kişi.
Spirne (Radomışl rayonı)
MY undefined Spirne (Спірне) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Radomışl rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 43 kişi.
Meçenosets
Meçenosets (Меченосец) — 2006 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Filipp Yankovskiy.
İsilkül
MY undefined İsilkül (Исилькуль) - Rusiyeniñ Omsk vilâyetinde bir şeer. İsilkül rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 20 515 kişi.
Novoakbaşevo
MY undefined Novoakbaşevo (Новоакбашево) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Kuşnarenko rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 54 kişi.
Semenivka (Lübar rayonı)
MY undefined Semenivka (Семенівка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Lübar rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 283 kişi.
Suyargulovo
MY undefined Suyargulovo (Суяргулово) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Uçalı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 90 kişi.
Çeremşanka (Yeltsovka rayonı)
MY undefined Çeremşanka (Черемшанка) - Rusiyeniñ Altay ülkesinde Yeltsovka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 305 kişi.
Şeytan atı
Şeytan atı yada Mantis (Mantodea), yaqlaşıq 1.800 böcek türüniñ ortaq adı. Tropik ve sıcaq bölgelerde yaşağan, başqa böcekler üzerinden beslengen böcek türlerinden oluşqan bir familiyadır. Bazı uzmanlar Dictyoptera’nıñ bu eki alttaqımınıñ taqım düzeyinde sınıflandıralar. Bu türlerniñ çoqu tropikal ve subtropikal bölgelerde yaşay.
Verh-Payva
MY undefined Verh-Payva (Верх-Пайва) - Rusiyeniñ Altay ülkesinde Bayevo rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 645 kişi.
Printsessa tsirka
Printsessa tsirka (Принцесса цирка) — 1982 s. çıqqan ŞSCBnıñ filmi, rejissör – Svetlana Drujinina.
Pesçanoye (Astrahan vilâyeti)
MY undefined Pesçanoye (Песчаное) - Rusiyeniñ Astrahan vilâyetinde Liman rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 376 kişi.
Novobakayevo (Kuşnarenko rayonı)
MY undefined Novobakayevo (Новобакаево) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Kuşnarenko rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 65 kişi.
Aleksandr Dovjenko
Aleksandr Petroviç Dovjenko (Александр Петрович Довженко, Олександр Петрович Довженко; 1894 s. sentâbr 11, Sosnıtsâ — 1956 s. noyabr 25, Peredelkino) — ukrain kino rejissörı.
Luçın
MY undefined Luçın (Лучин) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Popilnâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 391 kişi.
Yaşelkul
MY undefined Yaşelkul (Яшелькуль) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Miyeke rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 2 kişi.
Dovjık (Jıtomır rayonı)
MY undefined Dovjık (Довжик) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Jıtomır rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 611 kişi.
Ust-Kamışenka
MY undefined Ust-Kamışenka (Усть-Камышенка) - Rusiyeniñ Altay ülkesinde Ust-Kalmanka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 344 kişi.
Kuznetsovskiy (İşimbay rayonı)
MY undefined Kuznetsovskiy (Кузнецовский) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ İşimbay rayonında bir hutor. Ealisiniñ sayısı 98 kişi.
Blagoveşçenskoye (Arhangelsk vilâyeti)
MY undefined Blagoveşçenskoye (Благовещенское) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1086 kişi.
Tanıçau
MY undefined Tanıçau (Танычау) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Uçalı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 71 kişi.
Malıy Fontan
MY undefined Malıy Fontan (Малий Фонтан) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Podilsk rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 916 kişi.
Novoselivka (Lübaşivka rayonı)
MY undefined Novoselivka (Новоселівка) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Lübaşivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 569 kişi.
Qırımda adları deñiştirilgen meskün yerler
thumb|400x400px|Qırım haritası, 1926 senesi Qırımdaki meskün yerlerniñ adlarını kütleviy deñiştirüvniñ dört dalğası (1944, 1945, 1948 ve 1949 senesi) edi. Yañı adlar meskün yerlerge Qırım Muhtar Şuralar Sotsialistik Cumhuriyeti lâğu etilip, Qırım vilâyeti şekillengen vaqıtta berile edi. Adlarnıñ deñiştirilüvi, 1944 senesi qırımtatarlar ve Qırımdaki slavân olmağan başqa halqlar sürgün etilgen soñ başlandı. Eski adlar esasen qırımtatar tili nde, yañı adlar ise rus tili nde edi. O vaqıt yañı adlar Qırımnıñ 1300-den ziyade meskün yerlerine (yarımadadaki meskün yerlerniñ 90 fayızından ziyadesine) berildi. Çoq köy soñ kelgen onyıllıqlarda yoq etildi. 1990 senesinden soñ üç meskün yerge eski adlar (Köktöbel, Partenit ve Sarıbaş) berilgen edi.
1944 senesi Qırımnıñ bölgeleri ve bölge merkezleri, 1945 senesi köy şuraları ve olarnıñ merkezleri, 1948 ve 1949 seneleri ise meskün yerlerniñ ekseriyetine yañı adlar berilgen edi.
Flamenko
thumb|Belén Maya, belli bir flamenko oyuncısı Flamenko, 18-inci asırnıñ soñlarında kevdelengen (ilk olaraq 1774-te edebiyatta adı keçken) bir cenübiy İspanyol muzıka, yır ve oyun tarzıdır. Yır yırlamaq ve oynamaq solo, gitara, kastanyetler çalması müitinde icra etile.
Flamenko icracılarına ‘baylaor’ (oyuncı), ‘kantaor’ (yırcı), ‘tokaor’ (gitara oyuncı) denilir. Flamenkodaki vezinge pusula denilir. Flamenko sanatınıñ er bir janrı özüne has qurulışına, tabiatına ve puslasına saiptir.
Olâ (Astrahan vilâyeti)
MY undefined Olâ (Оля) - Rusiyeniñ Astrahan vilâyetinde Liman rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1548 kişi.
Kalaçinsk
MY undefined Kalaçinsk (Калачинск) - Rusiyeniñ Omsk vilâyetinde bir şeer. Kalaçinsk rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 21 378 kişi.
Mne ne bolno
Mne ne bolno (Мне не больно) — 2006 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Aleksey Balabanov.
Stara Çortorıya
MY undefined Stara Çortorıya (Стара Чортория) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Lübar rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 398 kişi.
Demıdivka (Lübaşivka rayonı)
MY undefined Demıdivka (Демидівка) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Lübaşivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 484 kişi.
Supercell
-{Supercell}- – bir oyun etken şirket, Finlandiyanıñ paytahtı olğan Helsinkide tapıla.
thumb
Tatlembetovo
MY undefined Tatlembetovo (Татлембетово) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Uçalı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 22 kişi.
Obratnıy otsçöt
Obratnıy otsçöt (Обратный отсчёт) — 2006 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Vadim Şmelöv.
Promıslovka
MY undefined Promıslovka (Промысловка) - Rusiyeniñ Astrahan vilâyetinde Liman rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1654 kişi.
Verh-Çumanka
MY undefined Verh-Çumanka (Верх-Чуманка) - Rusiyeniñ Altay ülkesinde Bayevo rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 847 kişi.
Olga Preobrajenskaya
Olga İvanovna Preobrajenskaya (Ольга Ивановна Преображенская; 1881 s. iyül 24, Moskova — 1971 s. oktâbr 31, Moskova) — rus kino rejissörı.
Biografiya
1881 senesi iyülnıñ 24-inde Moskova şeerinde doğdı.
Asqın (Asqın rayonı)
MY undefined Asqın (Аскино) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ bir köy. Asqın rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 6918 kişi.
Kuzânovo
MY undefined Kuzânovo (Кузяново) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ İşimbay rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 847 kişi.
Belovskoye (Belgorod vilâyeti)
MY undefined Belovskoye (Беловское) - Rusiyeniñ Belgorod vilâyetinde, Belgorod rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 3141 kişi.
Maça qızı (film, 1982)
Maça qızı (Пиковая дама) — 1982 s. çıqqan ŞSCBnıñ filmi, rejissör – İgor Maslennikov.
Til
Til - insaniyetlik inkişafınıñ belli bir seviyesinde peyda olğan, ilerilegen ve içtimaiy maqsadı olğan ses ve grafika işaretleri sisteması; til qaideleri, işaretler qullanuvını ve insanlar qonuşuvı vastaları olaraq vazifesini tertip ete. Til - eñ müim qonuşuv ve bilgi elde etüv usulıdır.
Ukraina devlet standartlarına köre (2392-94), til, bildirişüv esnasını temin etken ve adette luğat ve qaidelerden ibaret olğan işaretler sistemasıdır.
İnsan, formal ve ayvan tillerini ayıralar. Tillerniñ ögrenüvinen oğraşqan ilim, tilşınaslıq ya da lisaniyat deyler.
Tilniñ tetqiq etüv usulları
Tilniñ tetqiq etüviniñ esas usulları tasviriy, qıyaslama-tarihiy, teñeştirüv ve qurulışlı ola. Diahronik ve sinhronik til yöneliş çeşitleri ögrenüvine dair tetqiqiy usullar qullanalar.
Nazıvayevsk
MY undefined Nazıvayevsk (Называевск) - Rusiyeniñ Omsk vilâyetinde bir şeer. Nazıvayevsk rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 10 434 kişi.
Dubovets (Jıtomır rayonı)
MY undefined Dubovets (Дубовець) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Jıtomır rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 429 kişi.
Ostrov
Ostrov (Остров) — 2006 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Pavel Lungin.
Bologovskaya
MY undefined Bologovskaya (Бологовская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 kişi.
Perelötı
MY undefined Perelötı (Перельоти) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Balta rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 944 kişi.
Yesli verit Lopotuhinu...
Yesli verit Lopotuhinu... (Если верить Лопотухину...) — 1983 s. çıqqan ŞSCBnıñ filmi, rejissör – Mihail Kozakov.
İvan Pravov
İvan Konstantinoviç Pravov (Иван Константинович Правов; 1899 s. noyabr 4, Voronej — 1971 s. mayıs 11, Moskova) — rus kino rejissörı.
Biografiya
1899 senesi noyabrnıñ 4-inde Voronej şeerinde doğdı.
Pokrovka (Lübaşivka rayonı)
MY undefined Pokrovka (Покровка) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Lübaşivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 635 kişi.
Çarışskoye (Ust-Kalmanka rayonı)
MY undefined Çarışskoye (Чарышское) - Rusiyeniñ Altay ülkesinde Ust-Kalmanka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1243 kişi.
Ohota na piranyu
Ohota na piranyu (Охота на пиранью) — 2006 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Andrey Kavun.
Novogumerovo
MY undefined Novogumerovo (Новогумерово) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Kuşnarenko rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 121 kişi.
Kapustinka (Altay ülkesi)
MY undefined Kapustinka (Капустинка) - Rusiyeniñ Altay ülkesinde Bayevo rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 40 kişi.
Tara (şeer)
MY undefined Tara (Тара) - Rusiyeniñ Omsk vilâyetinde bir şeer. Tara rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 26 878 kişi.
Çistaya Griva (Altay ülkesi)
MY undefined Çistaya Griva (Чистая Грива) - Rusiyeniñ Altay ülkesinde Yeltsovka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 57 kişi.
Protoçnoye (Astrahan vilâyeti)
MY undefined Protoçnoye (Проточное) - Rusiyeniñ Astrahan vilâyetinde Liman rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 598 kişi.
Boltihino
MY undefined Boltihino (Болтихино) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 2 kişi.
Novopol
MY undefined Novopol (Новополь) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Balta rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 428 kişi.
Kulgunino
MY undefined Kulgunino (Кулгунино) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ İşimbay rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 774 kişi.
Mıkolayivka Perşa (Podilsk rayonı)
MY undefined Mıkolayivka Perşa (Миколаївка Перша) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Podilsk rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 146 kişi.
Peregon
Peregon (Перегон) — 2006 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Aleksandr Rogojkin.
Belomestnoye (Belgorod vilâyeti)
MY undefined Belomestnoye (Беломестное) - Rusiyeniñ Belgorod vilâyetinde, Belgorod rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1210 kişi.
Abdulla (Yermekey rayonı)
MY undefined Abdulla (Абдулово) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Yermekey rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 230 kişi.
Meri Poppins, do svidaniya
Meri Poppins, do svidaniya (Мэри Поппинс, до свидания) — 1983 s. çıqqan ŞSCBnıñ filmi, rejissör – Leonid Kvinihidze.
Tungatarovo
MY undefined Tungatarovo (Тунгатарово) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Uçalı rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 504 kişi.
Petlâ
Petlâ (Петля) — 1983 s. çıqqan ŞSCBnıñ filmi, rejissör – Oleg Goyda.
Zavyalovo rayonı (Altay ülkesi)
Zavyalovo rayonı (Завьяловский район) - Rusiyeniñ Altay ülkesinde bir rayondır.
Anna Karenina (film, 1967)
Anna Karenina (Анна Каренина) — 1967 s. çıqqan ŞSCBnıñ filmi, rejissör – Aleksandr Zarhi.
İnternet
right|thumb|339x339px|İnternet ağınıñ qısmen haritası, [[2005 seneniñ başındaki vaziyet. Opte Project Leyhası ]] right|thumb|250x250px|10.000 sakinge İnternet ağına kiriş noqtalarınıñ sayısı right|thumb|250x250px|Memleket ealisinden İnternet qullanıcılarınıñ fayızlarda sayısı (2015) İnternet (Internet, sözü-sözüne - "ağlarara") - İnternet protokollar taqımına esaslanğan birleşken kompyuter ağlarınıñ umumdünya sisteması. İnternetke ağlar ağı da deyler, çünki o, millionlarnen yerli ve global şahsiy, cemaat, akademik, iş ve ükümet ağlarından teşkil olunıp, özara bağlı ola ve çeşit türlü telli, optik ve telsiz tehnologiyaları qullana. İnternet, malümat resurs ve hızmetleriniñ (Bütündünya örümçek (-{World Wide Web — WWW}-), özara bağlı gipermetin vesiqaları ve e-poçta kibi) yerleşmesi içün maddiy temeldir.
2019 senesindeki vaziyetine köre Yer ealisiniñ çoqusı İnternet ağından faydalana bile.
Ad
Kündelik tilinde, küçük arfinen internet (laq. inet) sözü, sıqça İnternetniñ maddiy bağı manasında degil, Bütündünya örümçegi (Bütünağ) ve içinden faydalanıla bilgen malümat manasında qullanıla. Bu qullanuvnı "radio" ve "telekörüv" ıstılalarınen parallel keçirip añlatmaq mümkün.
Qurulış
İnternetniñ merkeziy idaresi, qullanuv ya da kiriş qaideleri yoqtır. Er bir teşkil etici ağ özüniñ hususiy standartlarını tayin ete. İnternet Protokolınıñ adres alanını ve Domen adlarınıñ sistemasını qullanuv qaideleri merkeziy tayin etile. Bunı Adlar ve nomeralar berüv İnternet-korporatsiyası (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers, ya da -{ICANN}-), baş ofisi AQŞta olğan ticariy olmağan bir teşkilât idare ete. Esas protokollarına (-{IPv4}- ve -{IPv6}-) tehnikiy temel qoyuv ve standartlaşuvnı -{Internet Engineering Task Force}- (-{IETF}-) - ticariy olmağan bir teşkilât, yani leyhalayıcılar, alimler, ağlar operatorları ve hızmet bericileriniñ açıq halqara bir cemaatçılığı alıp bara.
Ağ, -{IP}- protokolını qullanuvdan ve malümat paketini marşrutlaştıruvdan qurulğan. Bugünki künde İnternet global cemiyetiniñ malümat boşluğını yaratuvda müim rol oynay, veb saytları ve bir çoq malümat berici sistema (protokol)larınıñ maddiy temeli ola.
Tarih
1962 senesi AQŞ Yetekçi mudafaa araştıruv leyhaları agentliginiñ (Defense Advanced Research Projects Agency, DARPA) başı Cozef Liklider (1915—1990) Bütündünya kompyuter ağı fikrini bildirdi. 1969 senesi AQŞ Mudafaa nazirligi, cenk vaziyetinde işançlı malümat berüv sistema yaratmaq maqsadı olacaq bir leyhanı işlep çıqarmağa başlağan. -{DARPA}- agentligi buña bir kompyuter ağını işlep çıqarmağa teklif etken. İşlep çıqaruv, Los Anceles teki Kaliforniya universiteti, Stendford tedqiqat merkezi, Yuta ştatı universiteti ve Santa Barbaradaki Kaliforniya ştatı universitetine avale etilgen. Bu ağnıñ adı -{ARPANET}- (Advanced Research Projects Agency Network — Yetekçi araştıruv agentligi ağı) dep qoyulğan. Leyha çerçivesinde ağ bu müessiselerni birleştirdi. Bütün işler Mudafaa nazirligi esabına yapılğan. -{ARPANET}- faal ösmege ve ilerilemege başladı, onı türlü ilim saadaki alimler ketken sayın daa da keñ qullanmağa başladılar.
İlk -{ARPANET} serveri 1969 senesi kiraz ayınıñ 1-inde Los Ancelesteki Kalifornia universitetinde qoyulğan edi. ‘-{Honeywell 516}-’ kompyuteriniñ 12 kilobaytlıq operativ afızası bar edi.
1971 senesine qadar ağdan e-poçtanı yollamaq içün ilk programma işlenip çıqarılıp, birden pek mot olğan.
1970 senelerniñ başına 200-ge yaqın tüyümni birleştirgen edi.
1973 senesi transatlantik tel vastasınen ağğa Büyük Britaniya ve Norvegiyadan ilk çetel teşkilâtlar qoşulğan edi - ağ halqara oldı.
1970 seneleri ağ umumen e-poçtanı yollamaq içün qullanıla edi, o vaqıt da ilk e-poçtalarnı tarqatuv cedvelleri, haber gruppaları ve ilân levhaları peyda oldı. Lâkin o vaqıtları ağ, diger tehnik standartlar esasında qurulğan ağlarnen daa qolay tesir etip olamay edi. 1970 senelerniñ soñuna qadar malümat berüv protokolları faal inkişaf etip, 1982—1983 seneleri standartlaştırılğan edi.
1983 senesi qara qış ayınıñ 1-inde -{ARPANET}- ağı, -{NCP}- protokolından -{TCP/IP}- protokolına keçken, aynı şu protokol, ağlarnı birleştirmek içün, alâ bugüngece muvafaqiyetnen qullanıla. Tamam 1983 senesi -{ARPANET}- ağına 'İnternet' ıstılası pekitilgen.
1980 seneleri AQŞ Milliy ilim vaqfınıñ esas ağına ükümet para ayıruvı, em de bütün dünyada diger ticariy esas ağlarğa şahsiy para ayıruv, yañı ağlar tehnologiyasını işlep çıqaruvda iştirak etüvge ve bir çoq ağnıñ birleşüvine ketirgen. Halqara ağınıñ 1990 seneleri ticariyleştirüvi onı mot olmasına ve insannıñ aman-aman er bir zemaneviy ayat saasına kirsetilmesine ketirgen.
1984 senesi domen adları sisteması (Domain Name System, DNS) işlenip çıqarılğan. Aynı şu vaqıt -{ARPANET}- ağınıñ ciddiy bir raqibi peyda olğan - AQŞ Milliy ilim vaqfı (-{NSF}-), universitetlerara -{NSFNet}- (National Science Foundation Network) ağına temel qoyıp, ufaq-tüfek, şu cümleden o vaqıtları belli -{Usenet}- ve -{Bitnet}- kibi ağlarından şekillendirilgen ve -{ARPANET}--ten daa çoq keçirüv qabiliyetli olğan edi. Bu ağğa bir yılda 10 biñge yaqın kompyuter qoşulğan; ‘İnternet’ unvanı yavaştan -{NSFNet}--ke keçmege başlağan.
1988 senesi icat etilgen -{Internet Relay Chat (IRC)}- protokolı sayesinde İnternette aqiqiy zamanda qonuşmaq imkânı yaratıldı (çat).
Gonorata
MY undefined Gonorata (Гонората) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Podilsk rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 698 kişi.
İnternet
Tarih
1990 senesi -{ARPANET}- ağı mevcutlığını toqtatqanınen, -{NSFNet}--ke reqabetini yutturdı. 1992 senesi -{Sprint Corporation}- şirketi İnternetke bağlanmaq hızmetini bir modem ve telefon ağı (dial-up access) yardımınen ilk olaraq bermege başladı.
1991 senesinde -{http}- serverlerni internette faydalanmaq mümkün oldı, 1993 senesi de belli veb brauzeri (web-browser) -{NCSA Mosaic}- peyda oldı. Bütündünya örümçegi ket-kete mot ola başlağan.
1995 senesi -{NSFNet}- tedqiqiy ağ rolüne qaytqan; İnternetniñ bütün naqliyesiniñ marşrutlaştıruvınen endi Milliy ilim vaqfınıñ üstkompyuterleri degil, ağ provayderleri (hızmet bericileri) oğraşa ediler.
Bibikovo (Amur vilâyeti)
MY undefined Bibikovo (Бибиково) - Rusiyeniñ Amur vilâyetinde Blagoveşçensk rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 175 kişi.
Piter FM
Piter -{FM}- (Питер FM) — 2006 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Oksana Bıçkova.
İnternet
Tarih
Aynı şu sene örümçek İnternette esas malümat berici olıp, naqliye köleminen -{FTP}- fayl berüv protokolını ozğan; Bütündünya ağı konsortsiumı (World Wide Web Consortium) şekillengen. Örümçek İnternetni ğayrıdan yaratqan ve onıñ zemaneviy körünişini yaratqan, dep aytmaq mümkün. 1996 senesinden başlap Bütündünya ağı ‘İnternet’ añlamını bütünley özünen deñiştirgen.
1990 seneleri devamında İnternet o vaqıt bar olğan ağlarnıñ çoqusını birleştirgen edi (misal içün -{Fidonet}- kibileri ayrı qalsa bile). Yekâne idare merkezi omağanı sayesinde, em İnternetniñ tehnikiy standartları açıq olğanı, bu da ağlarnı birden iş adamları ya da akimiyetten mustaqil etkeni sayesinde, birleşüv pek özüne çeke edi. 1997 senesinece İnternette 10 millionğa yaqın kompyuter esaplana edi ve bir milliondan çoq domen adı qayd etilgen edi. İnternet pek mot malümat almaşuv vastası olğan.
1998 senesi Roma Papası ІI İoannes Paulus Halqara İnternet kününiñ temelini qoyğan, o, er yıl çeçek ayınıñ 4-ünde bayram etile, Ukrainada 2001 senesinden başlap ‘İnternet künü’ er yıl aralıq ayınıñ 14-ünde qutlana.
Bugünki künde İnternet tek kompyuter ağlarından degil, alâqa yoldaşları, radiosignallar, tel televizionı, telefon yolları, areketli bağ ağları, hususiy optik lif yollar ve elektrik tellerden de almaq mümkün oldı. Bütündünya ağı, inkişaf olğan ve inkişaf etken memleketlerde ayatnıñ ayrılmaz bir parçası oldı.
2004 senesi İnternet 700 million qullanıcını esap etken. 1993 senesi 26 biñ olğan saytlar sayısı o vaqıtqa 5 milliondan ziyade çıqqan.
2011 senesi qara qış ayınıñ 5-inde dünyada İnternet qullanıcınıñ sayısı 2 milliardğa yetken.
2017 senesine bütündünya ağınıñ 3,8 milliard qullanıcısı ya da Yer ealisiniñ 50 % bar edi. İçtimaiy ağlar qullanıcılarınıñ sayısı ve ağdaki mobil tertibatlarınıñ payı bayağı arta.
2019 senesi boş aynıñ vaziyetine köre dünyada İnternetke 4,1 milliard adam bağlanğan. Qadınlarnıñ 48 % internetni qullana, erkekler arasında fayız yüksekçe - 58 %. Bağlanuv seviyesi 2018 yılınen teñeştirgende 5,3 %-ğa artqan. 2019 senesi internetni qullanuv seviyesi 53,6 %-ğa artqan. Eñ yüksek bağlanuv seviyesi - Avropada (82,5%), eñ alçaq ise - Afrikadadır (28,2 %). Erkekler ve qadınlar arasında eñ büyük farq Afrikada, arap memleketlerinde, em de Asiya ve Tınç okean regionındadır. 3,6 milliard adam alâ internetsizler.
İnternetniñ baş printsipleri
İnternet bir çoq biñ beraberlikleşüv, ilmiy, ükümet ve ev ağlarından ibaret. Mimarcılıq ceetinden çeşit-türlü ağlar, IP protokolı (Internet ProtocolInternet Protocol) ve malümat paketlerini yollaştıruv esası sayesinde birleşe bile. İP protokolı, cısmiy alâqa kanallarına nisbeten mahsus agnostik (bilinmez) sıfatında yaratılğan edi. Yani er angi raqamlı malümat berüv ağı İnternet naqliyeni bere bile. Ağlar bağlanğan yerde mahsus yollaştırıyıcılar, malümat paketleriniñ çeşitine köre ayıruv ve yañıdan yollaştıruvınen oğraşqanda, şu paket elde eticileriniñ IP adresine esaslana. İP protokolı bütün dünya miqyasında yekâne adresler boşluğını yarata ama, er bir ayrı alınğan ağnıñ kendi adresler astalanı ola bile. İP adresleriniñ böyle teşkilâtı, yollaştıryıcılarğa er bir, atta eñ küçük bile malümat paketi içün ilerideki yönelişni bir manada tayin etmege imkân yarata. Neticede İnternetniñ türlü ağları arasında bir dava peyda olmay ve malümat dos-doğru ve maniasız bütün seyaare boyunca ağdan ağğa berile.
IP protokolı özü muzakerelerde IETF adlı (Internet Engineering Task ForceInternet Engineering Task Force, Task force —  belli bir meseleni çezmek içün davet etilgen mütehassıslar gruppası) teşkilâtnıñ içinde doğdı, adını 'İnternet leyhalavınen bağlı meselelerni çezmek içün gruppa' kibi tercime etmek mümkün. IETF ve onıñ iş gruppaları alâ bugüngece Bütündünya ağı protokollarınıñ inkişaf ettirmesinen oğraşa. O, cemaat iştiragı ve muzakereler içün açıqtır. Bu teşkilâtınıñ komitetleri, RFC vesiqalarını (ingl. Request for Comments — izaatlar sorav) kibi adlandırılğan vesiqalarnı neşir ete. Şu vesiqalarda tehnikiy hususiyetlikler ve bir çoq suallerniñ doğru añlatuvı berile. Bazı RFC Vesiqalarını IAB teşkilâtı (ingl. Internet Architecture Board — İnternet mimarcılığı Şurası) İnternet standantları dep ilân ete. 1992 senesinden başlap IETF, IAB ve bir sıra diger teşkilâtlar İnternet cemiyetini (ingl. Internet Society, ISOC) - İnternetnen oğraşqan türlü tedqiqiy ve mesleatçı gruppalar içün teşkiliy esasını yarata.
İnternet protokolları
Bu alda protokol - bir ağda çalışqan vaqıtta kompyuterlernen qarşılıqlı areket ve aralarındaki malümatnen almaşuv vastasıdır. Türlü kompyuterler beraber çalışmaq içün, ‘bir tilde laf etmek’, demek bir protokollarnı qullanmaq kerek. Şu protokollar toplulığına TCP/IP protokollar taqımı deyler.
Aşağıda, elifbe tertibinde eñ keñ tarqalğan ağ protokolları OSI imseline nisbeten sayıp çıqılğan:
1. Ameliy seviye de: 2. Seans seviyesi nde: 3. Naqliye seviyesi nde 4. Ağlar seviyesi nde 5. Kanallar seviyesi nde
Bundan ğayrı, daa bir taqım standartlaştırılmağan, lâkin endi bayağı mot protokollar da bar. Adette bu, fayl ve metin haberlerinen merkezsizleştirilgen almaşuv protokollarıdır;
bazılarında bütün faylalmaşuvlı ağlar qurulğan. Bu böyle protokollardır:
● OSCAR                                              ● BitTorrent
● CDDB                                                 ● Gnutella
İnternet ağı hızmetleri
Bugünki künde İnternetniñ eñ mot hızmetleri bulardır:
● Web ● Haber gruppaları (esasen Usenet)
● Web forumları  ● Fayl almaşuvlı ağlar
● Bloglar             ● Elektron tölev sistemaları
● Wiki leyhaları (şu cümleden Vikipediya)   ● İnternet radio
● İnternet tükânlar                                        ● İnternet televizionı
● İnternet auktsionlar                                   ● İP telefonlav
● İnternet vaqialar                                        ● Haber almaşuvı sistemleri
● İnternet zaman                                          ● FTP serverleri
● Elektron poşta ve yollav cedvelleri            ● IRC
Uzaq fayllarğa İNTERNET kiriş hızmetleri
Malümat arhivleri - bu, öyle ‘kompyuter kütüphaneleri” ki, olarda bayağı vaqıt soralğan ve sıqça bayğı kölemde olğan çeşit-türlü malümat ve programmalar saqlanıla. Arhivlerdeki malümat öyle fayllar sıfatında saqlanıla ki, olar özüniñ mevzu yönelişine köre katalog ve kataloglarastlarına birleşip, terekaitli (MS-DOS ve UNIX ameliy sistemalarınıñ fayl qurulışına beñzegen) qurulışnı yarata. Eñ yüksek seviyeli katalogğa arhivniñ tamır katalogı deyler.
Malümat arhivi poşta serveriniñ esas vazifesi - qullanıcılarnıñ soravına köre kerek fayllarnı elektron poşta vastalarınen yollamaqtır. Faylnı yollamağa azırlav esnasında poşta serveri malümatnı (kerek olğanda ya da qullanıcı sorağanda) sıquv ve kodlav ameliyatlarını avtomatik şekilde becere. Malümat arhivlerinen çalışqan poşta programma serverlerini üçke bölmek mümkün:
Novokurmaşevo
MY undefined Novokurmaşevo (Новокурмашево) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Kuşnarenko rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 201 kişi.
İnternet
Uzaq fayllarğa İNTERNET kiriş hızmetleri
FTPmail serveri, qullanıcığa FTP (File Transfer Protocol) tertibinde çalışqan uzaq malümat arhivlerinden fayllarnı elde etmege imkân bere. FTPmail serveriniñ vazifeleri fayl serverdekilerinden mürekkeptir. Qullanıcınıñ soravına köre server avtomatik şekilde uzaq arhivnen qarşılıqlı areket programmasını şekillendire, bağ seansını keçire ve onıñ neticelerini sımarışçığa elektron poştanen yollay;
Uzaq kompyuterlerniñ fayllarına kiriş File Transfer Protocol malümat berüv protokolınıñ idaresi astında olıp keçe, malümat almaşmasına da kompyuterni İNTERNETteki tüyüm kompyuteriniñ FTP serverinen bağlamaq kerek. Bir çoq umumkirişli FTP serverleri bağlanuv seansı vaqtında, qullanıcığa meraqlı olğan er angi fayllarnı elde etmege imkân bere.
Malümatnameli-araştırıcı WAISmail serveri (Wide Area Information Service), içinde kerekli fayllar olğan malümat arhivlerini qıdırmaq içün tayin etilgen.
İNTERNET kompyuter ağınıñ hızmetleri
İNTERNET böyle esas hızmet çeşitlerini berir:
Telekonferentsiya adlarını şekillendirüv
Telekonferentsiya adlarınıñ merdivenli qurulışı olur. Bu qurulışnıñ aliy seviyesine telekonferentsiya merdivenleri deyler. Merdivenler yerli ola bile - bu alda adları memleketlerniñ belgisinen ya da bu memlekette üküm etken sistemalarnen bir kelir (meselâ, de, ukr, relcom). Daa halqara merdivenler de bar, olardan eñ belli olğanlar:
Telekonferentsiyalarnıñ adı, merdiven adı ve mevzudan ibaret olıp, noqtanen bağlana (meselâ, news.answers telekonferentsiyası, news merdivenine ait ve eñ sıq berilgen suallerniñ cevabına bağışlana). Bu konferentsiyaniñ eki tamırlı adı bar. Kerek olsa üç, dört ve beş seviyeli adlar şekillene bile. Ananeviyen Usenet telekonferentsiyasında et angi ticariy malümat yerleştirmek yasaq edi, lâkin bu ananeni bozğan ediler. Bunıñ neticesinde bugün de-bugün telekonferentsiyalar sisteminde açıqtan-açıq reklama belli bir yer almaqta. Ticariy haber gruppalarında mal ve hızmetlerni satın aluv, almaşuv ya da satuv aqqında reklama ilânları yerleştirile.
İnternet ağınıñ üstmedeniyeti
İnternet yardımınen alış-veriş yapmaq ve hızmetler içün tölemek mümkün oldı. Bayağı insan içün İnternet - para qazanmaq vastasıdır. Umumen ise İnternet - zemaneviy cemiyetniñ ve dünya menimseviniñ bir akisidir.
İnternet üstmedeniyetiniñ kösterüvlerinden biri, 2004 senesinden berli er yıl kiçik ayınıñ ekinci salı künü qayd etilgen Telükesiz İnternet künüdir.
İnternet ortaqlıqları
İnternet qonuşuv içün keniş fırsatlar teklif ete; onda bir menfaat, hobbi ve dünyabaqışta insanlarnı tapmaq qolay. Bundan ğayrı, ağda şahsiy körüşüvge baqqanda qonuşmaq ruhiy ceetten bayağı qolay. Bu sebepler internet cemiyetleri — esasen İnternetten qonuşqan bir menfaatta insan gruppaları - yaratıluvına ve faal inkişafına yol aça. Böyle ortaqlıqlar, bütün zemaneviy toplulıqnıñ ayatında ket-kete daa emiyetli bir rol oynay.
İnternet tanışuvları
İnternetteki tanışuvlarnı adette eglencelernen ya da devlet tışında aqay tapmaqnen bağlaylar. Er eki doğrultuv sıq hususiy bir bağlılıqqa çevirile. Evlilik, hususan hristianlar ya da, umumen, evlilikke ananeviy baqış ile kişiler içün pek yahşı ciddiy tanışuvlar keçirgen bir tanışuv hızmetini tapmaq pek qıyın.