cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Quru Özen
Quru Özen (Сонячногірське, Куру-Озен, Солнечногорское, Куру-Озен) - Qırımnıñ Aluşta şeer şurasında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 912 kişi (2001 senesi).
Pahotinskaya
MY undefined Pahotinskaya (Пахотинская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 4 kişi.
Reni
MY undefined Reni (Рені) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde bir şeer. Ealisiniñ sayısı 20 761 kişi.
İçki
İçki (Совєтськй, Ічкі, Советский, Ички) – Qırımnıñ bir şeer şeklinde qasaba. İçki rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 9 947 kişi (2011 senesi).
Asiya
thumb|right|Dünya haritasında Asiya thumb|right Asiya – dünyada eñ büyük bir kontinenttir, Avropanen beraber Avrasiya qıtası terkip ete. Tınç, Arktik ve İnd okeanlarına çıqışı bardır.
572
572 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Alman tili
Alman tili – bir german tilidir. Almaniya, Avstriya, Lihtenşteyn, İsviçreniñ, resmiy tili.
Quran
553x553px|thumb|right| thumb|right|[[Keşmirde XVIII asırda yapılğan Quran]] Quran ya da Quran-ı Kerim (القرآن الكريم — Quran el-Kerim) - İslâmda peyğamber Muhammedke Allahtan melek Cebrail vastasınen vahiyler şeklinde endirilgenine inanılğan muqaddes kitap. VII asırda kitap şekline ketirilgen. Qurannıñ başqa adları: adlarınen de añıla. Fatiha suresinen başlap, Nas suresinen soñuna yete.
Orativ
MY undefined Orativ (Оратів) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Orativ rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 3193 kişi (2005 senesi).
Vahiy
Vahiy (وحي) - Allahnıñ öz buyruq ve sözlerini peyğamberlerge bildirilmesi ve bu tarzda bildirilgen bilgiler.
İslâmğa köre, vahiy peyğamberlerge meleklerniñ büyügi Cebrail vastasınen ya da vastasız şekilde ene. İnsanlarğa vahiy yollanmasınıñ bir taqım sebepleri bar, bularnıñ eñ müimi Allahnıñ insanlarğa doğru yolnı köstermege istegenidir. Allah Qurannıñ nasiat ve ögüt olğanını ve añlaşılmaq içün endirilgenini bildire. Vahiy ile insanlıqqa kerçek inanç esasları, eyilik, eş areket ve tavırnıñ doğru ve güzel olğanı ögretile.
1589
1589 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Gorbı (Krıjopil rayonı)
MY undefined Gorbı (Горби) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 35 kişi.
Snitkiv
MY undefined Snitkiv (Снітків) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 688 kişi.
Çerkez
Çerkez (Вітрянка, Черкез, Ветрянка, Черкез) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 285 kişi (2001 senesi).
Lüblin voyevodalığı
Lüblin voyevodalığı (województwo Lubelskie) — Lehistanda bir voyevodalıq (vilâyet). Merkezi Lüblin şeeridir.
573
573 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Sadovo-Hrustalnenskıy
MY undefined Sadovo-Hrustalnenskıy (Садово-Хрустальненський) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 606 kişi (2013 senesi).
Solone
MY undefined Solone (Солоне) - Ukrainanıñ Dnipropetrovsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Solone rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 7 567 kişi (2001 senesi).
Tevhit
Tevhit (توحيد) - bir Tañrığa inanmaq, bir Tañrınıñ olğanını itiraf etmek demektir.
Peganovo (Arhangelsk vilâyeti)
MY undefined Peganovo (Пеганово) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 0 kişi.
Tevhit
Tevhit İslâmda Allahnıñ bir ve tek Tañrı olğanına inanmaq, bunı tasdıq ve itiraf etmektir. Kelime-i tevhid dep bilingen Lâ ilâhe illâllah – Allahtan başqa tañrı yoq sözlerinen, ya da Kelime-i şeadet dep bilingen Eşhedu ellâ ilâhe illâllah ve eşhedu enne Muhammeden abduhu ve resulüh – Şaatlıq etem ki, Allahtan başqa tañrı yoq, kene şaatlıq etem ki, Muhammed Allahnıñ qulu ve peyğamberidir ibaresinen ifade etile. Allahtan başqa ilâhlarnı inkâr etip, ilâh (yani ibadet etilgen, emir ve yasaqlarına uyulğan, sevilgen, qorqulğan, itaat etilgen muqaddes varlıq) olaraq ancaq onı qabul etmek manasına kele.
Tevhit inançı insanlarnı yer yüzündeki putlardan arınıp, ancaq Allahqa itaat etmege çağıra.
Nepedivka
MY undefined Nepedivka (Непедівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kozâtın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 956 kişi.
Mezhep
Mezhep (مذهب - mezheb, çoqluğı: مذاهب‎ mezāhib) - çeşit körüş ve rey ayrılıqlarından sebep dinde ortağa çıqqan bir de bir fikriy aqım ve ceryan.
İslâm mezhepleri: Şii, Suniy v.b.
Hristianlıq mezhepleri: Katolik, Protestantlıq, Ortodokslıq v.b.
Leonid Parfönov
Leonid Gennadyeviç Parfönov (Леони́д Генна́дьевич Парфёнов, 1960 s. yanvar 26 doğdı, Çerepovets, ŞSCB) — belli sovet ve rus muhalefet jurnalisti, yazıcı, rejissör ve cemaat erbabı.
«Namedni» ve «Rusiye İmperiyası» leyhalarnıñ müellifi. Beş kere «-{ТЭФИ}-» mukâfatınıñ laureatı (1995, 1999, 2000, 2002 ve 2004 s.) oldı. «Namedni. Bizim çağımız» serialınıñ ve «Parfenon» internet temaşasınıñ ötkericisi.
Urdu tili
Urdu tili (oz adı: اردو) — Cenübiy Asiyada laf etilgen tillerden biridir. Pakistannıñ milliy tili, İndistanda bir qaç ştatnıñ (bu cümleden Andhra Pradeş, Deli, Bihar ve Uttar Pradeş) resmiy tilidir. Pakistan ve İndistan idare etken Kaşmir regionında da laf etile.
thumb|center|{{legend|#ffc90e|Urdu tili resmiy til yada çoq konuşula.}} {{legend|#fff200|Urdu tilinde az konuşğan kişiler bar yada hiç yoq.}}
Menbalar
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Urdu
Atlantik okean
200px|thumb|right|Atlantik Okean thumb|right|200px Atlantik okean – Tınç okeandan soñ eñ büyük ekinci okeandır. Bir zamanlar bir parça olğan qıtanıñ bölüngeninen meydanğa kelgen olıp, Avropa ve Afrikanı Amerika qıtasından ayıra. Yan deñizlerinen beraber (Aq deñiz, Şimaliy deñiz ve Baltik deñiz) 106,2 mln. km² meydanlıqqa saip olıp, yer yüzüniñ beşte bir meydanlığını qaplay.
3314 m ortalama terenligi bulunğan okeannıñ eñ teren noqtası Puerto Riko çuqurıdır (9219 m). Ayrıca dünyanıñ eñ uzun okean dağ sırası olğan Orta Atlantik sırtı bu okeanda buluna.
Hansaray
thumb|right|300px thumb|right|300px|1830 s. Hansaray - Bağçasaray şeerinde bulunğan Qırım hanlarınıñ sarayıdır.
Qırımda Hansaraydan ğayrı hanlarnıñ daa beş sarayı bar edi. Olar arasında Devlet Saray, Ulaqlı Saray, Alma Saray, Qaçı Saray ve Süyren Saray. Amma bu saraylar şeer çetinde edi. Hanlarnıñ merkezi ise er daim Bağçasaray qala edi.
Eki yarım asır devamında Hansaray hanlarnıñ merkezi sayılğan vaqtında Saraynıñ tış qıyafeti çoq deñişti. Tahtqa saylanğan er bir han özüne saray sıfatında ebediy eykeller qura edi. Çeşit-türlü tamir işleri alıp barıla edi. Bazı birlerni şimdi de körmek mümkün.
I Sahib Geray adına qurulğan eykel olaraq Bağçasaray şeeri dep saymaq mümkün. I Devlet Geray tahtta bulunğan vaqıt Sarayda ilki dürbe quruldı, III İslâm Geray vaqtında – ekinci dürbe ve toplaşuvlar içün oda. I Bahadır Geray idareliginde – resmiy musafirlerni qabul etmek içün oda. I Qaplan Geray ise Altın çeşmeni qurıp öz adını ebediyleştirdi. II Selâmet Geray, hanlar sarayı sıñırlarında qamere qurdurdı. Bu ve Büyük Han Camisiniñ ögünde qurulğan yadikârlıqlar onıñ adını taşıy. Bu cami yanğınğa oğradı, amma han onı tamirletip, ğayrıdan tüzetti. Arslan Geray han ise bu caminiñ yanında medrese qurdurdı. Qırım Geray – Dilâra bikeç dürbesini, Közyaş Çeşmesini qurdurdı. XVII asırda yaşağan türk seyaatçı aytqanına köre: “Er bir bina bir de bir han tarafından quruldı”. Hanlar Sarayı – Geraylarnıñ yılnamesidir. Ve bu sülâleniñ er bir temsilcisi onıñ müteşemligine öz issesini qoştı, desek, yañılmamız.
Vaqıt keçkeninen mimarcılıq ve örnek üslüpleri deñişe. XVII asırda keniş olğan divar yazuvlarnıñ sade örnekleri yüzüm salqımlarnı ve mermer taşlarını aks etken. XVIII asırda ise saray ressamları “Qırım rokoko” üslübinde mürekkep tizilişlerni yaratqanlar. XVI asırda tantanalar içün salonlar qura ediler, XVIII asırda ise olarnıñ yerine yengil nazik binalar peyda olıp başladı. Bu cedvelni daa çoq devam etmek mümkün: Saraynıñ diqqatlı ögrenüvi qırımtatar mimarcılıq sanatında üslüplerniñ ardı-sıralığını kösterir.
Hanlarnıñ soñkisi, Şahin Geray, tarihqa büyük avantürist olaraq kirgen han, Qırımnıñ paytahtını Bağçasaraydan Kefege avuştırmaq niyetinde edi. Atta anda yañı saray qurmağa başladı, amma 1783 senesi ükümdarlığını coyıp, istegini amelge keçirmedi.
Fevral inqilâbından soñra unikal abideni tutıp almağa istegenler peyda oldı. Amma Üsein Bodaninskiy kibi adamlarnıñ yardımı ile Rusiyeniñ Muvaqqat Ükümetni bu yerde müzey teşkil etmek kereginde inandırdılar. 1917 s. noyabrniñ 16-nda Hansarayda tantanalı sürette Qırımtatar Milliy müzeyi açıldı, onıñ müdiri Üsein Bodaninskiy oldı. Açıluv merasiminde Bağçasaray şeeriniñ sakinlermnden ğayrı, Qırımnıñ çeşit köşelerinden 7 biñge yaqın insan keldi. Olardan ğayrı – Ukraina, Latviya, Şimaliy Kavkaznıñ ve Qırımda o vaqıt yaşağan çeşit milletlerniñ vekilleri bulunğan edi. Noman Çelebicihan mezkür müzeyiniñ açıluv merasiminde bizim ecdatlarımıznı böyle sözler ile añdı: “O ecdat ki mert edi, adil edi, yüksek edi”.
Qırımtatar milliy müzeyi halqnıñ tek milliy ve dinniy merkezi degil de, siyasiy merkezi de oldı.
Şimdiki Han Saraynıñ tış qıyafeti umumen XVIII asırda şekillendirildi. O vaqıtta Qırım Hanlığınıñ örnek ve qurucılıq sanatı öz kemalına yetişti. Saray – nadir ve müteşem mimarcılıq sanatınıñ abidesi, amma şimdi bizim ögünimizde tek eskiden qalğan bir izdir. Feldmarşal Minihniñ tarafından 1736 s. yaqılğan Hansarayğa pek büyük zarar ketirildi. Amma II Selâmet Geray ve başqa hanlar tez vaqıtta bütün ziyanlarnı yoq ettiler. Lâkin episi bir, 1783 senesi mında alıp barılğan çoqtan-çoq tamir işleri, Sarayğa zarardan ğayrı iç bir yahşı şey ketirmediler. Tamir işlerniñ tarihı 1787 senesinden başlana. O sene Bağçasaraynı II Yekaterinanıñ ziyaretine azırlay ediler. Bu tamir işleri çar qorantasınıñ temsilceleri kelgen vaqıtları da alıp barıla edi. Çoqusı allarda, tüzetme işleri bu saada mütehassıs olmağan insanlar ile alıp barıla edi. İşni usta başlağanda ise – olar yerli mimarcılıq adetlerinen meraqlanmay ediler. İşke ise öz ölçülerinen qatnaşa ediler. Neticede, Hansaraynıñ içki qıyafeti Avropanıñ hucur üslübine beñzep, bugünki künümizge onıñ eñ beterli izarında yetip keldi. Çünki belli olğanı kibi, Hansraynıñ “tamir” işlerini bu meselede mütehassıs olmağan unter-ofitserler yaptılar. Eski binalar, tamir yerine, yıqıla edi. Meselâ, 1820 seneleri Kolodin adlı mimarcı dört binalı aremniñ üç binasını yıqtı – Qışlıq sarayını, ammam hanelerni ve daa çoq emiyetli inşaatlarnı yoq etti. İşte, bu areketler neticesinde saraynıñ 18-gektarlıq dairesi 4 ga eksildi.
Hansaraynıñ temelli ilmiy tamirlenmesi tek 1960 yılları başladı. Onıñ neticesinde, künümizde bizler Hansaraynıñ tahminen ilki qurulğan yılları olğan qıyafetini köre bilemiz.
2003 senesi Sarayda kene de tamir-tüzetme işleri başlandı. Ustalar Hansaraynı ilki qıyafetine ketirmege isteyler.
1591
1591 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Oreanda
Oreanda (Ореанда, Ореанда) – Qırımnıñ Yalta şeer şurasında bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 893 kişi (2011 senesi).
Raygorodok (Berdıçiv rayonı)
MY undefined Raygorodok (Райгородок) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 882 kişi.
.cl
__NOTC__ -{.cl}- - Çilenıñ üst-seviye internet domeni.
İspan tili
İspan tili (ispanca -{español, castellano}-) – İnd-Avropa til ailesiniñ Romans gruppasına ait bir tildir. Birleşken Milletler Teşkilâtı, Avropa Birligi, İspaniya ve Amerikanen Afrikadaki daa 21 memleketniñ resmiy tili. İspanca laf etkenler sayısı 385 millionğa yaqın.
Terekli Şeyh Eli
Terekli Şeyh Eli (Мельничне, Тереклі-Шейх-Елі, Мельничное, Терекли-Шейх-Эли) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 884 kişi (2001 senesi).
Başqırtistan
Başqırtistan Cumhuriyeti (Республика Башкортостан, Башкирия, Башҡортостан Республикаһы) — Rusiyeniñ bir cumhuriyeti. Merkezi — Ufa.
Rayonlar:
Şeer şuraları:
Şeerler:
Şeer şeklinde qasabalar:
Köyler:
Kozâtın
MY undefined Kozâtın (Козятин) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde bir şeer. Kozâtın rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 27 700 kişi (2001 senesi).
Gubaçivka
MY undefined Gubaçivka (Губачівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Bar rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 25 kişi.
1592
1592 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Kozâtın
Şeer şeklinde qasaba:
Donetske
MY undefined Donetske (Донецьке) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 664 kişi (2011 senesi).
Pejma (köy, Arhangelsk vilâyeti)
MY undefined Pejma (Пежма) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 585 kişi.
Lübuş voyevodalığı
Lübuş voyevodalığı (województwo lubuskie) — Lehistanda bir voyevodalıq (vilâyet). Merkezi Zelöna-Gura, Gojuv Velikopolski şeeridir.
574
574 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Lomonosov adına Moskva devlet universiteti
M. V. Lomonosov adına Moskva devlet universiteti, MDU (Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова, МГУ) — dünyaca belli klassik universitet, Rusiye universitetlerinden eñ eskisi ve eñ yahşısıdır. 1755 senesi Moskva şeerinde tesis etildi. 1940 senesi universitetke Mihail Lomonosov adını berildi. Universitetniñ şimdiki rektorı — Viktor Sadovniçiy.
Qırımtatar milliy areketiniñ eki belli erbabı Yuriy Osmanov ve Ayşe Seitmuratova — kirecek edi, amma milliy arekette iştirak etkenleri içün olarnı qabul etmediler.
Popelühı (Murovani Kurılivtsi rayonı)
MY undefined Popelühı (Попелюхи) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 421 kişi.
Smail Bay
Smail Bay (Волочаївка, Смаїл-Бай, Волочаевка, Смаил-Бай) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 409 kişi (2001 senesi).
1593
1593 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Muhuvata
MY undefined Muhuvata (Мухувата) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kozâtın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 5 kişi.
Yar (Ukraina)
MY undefined Yar (Яр) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 4 kişi.
Solotvıno
MY undefined Solotvıno (Солотвино) - Ukrainanıñ Zakarpattâ vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 8 956 kişi (2004 senesi).
.cm
__NOTC__ -{.cm}- - Kamerunnıñ üst-seviye internet domeni.
סיומת אינטרנט Toppdomän
575
575 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
1594
1594 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Mazoviya voyevodalığı
Mazoviya voyevodalığı (województwo mazowieckie) — Lehistanda bir voyevodalıq (vilâyet). Merkezi Varşava şeeridir.
576
576 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Nenets muhtar bölgesi
Nenets muhtar bölgesi (Ненецкий автономный округ, nenetsçe Ненёцие автономной окрук) — Rusiyeniñ bir muhtar bölgesi. Merkezi — Naryan-Mar.
Şeer:
Şeer şeklinde qasaba:
Gorodnâ
MY undefined Gorodnâ (Городня) - Ukrainanıñ Çernigiv vilâyetinde bir şeer. Gorodnâ rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 15 000 kişi (2006 senesi).
Adıgeysk
MY undefined Adıgeysk (Адыгэкъал, Адыгейск) – Rusiyede bir şeerdir.
Pejma (stantsiya, Arhangelsk vilâyeti)
MY undefined Pejma (Пежма) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir stantsiya. Ealisiniñ sayısı 0 kişi.
1595
1595 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Donetskıy
MY undefined Donetskıy (Донецький) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3 783 kişi (2011 senesi).
Livadiya
Livadiya (Лівадія, Ливадия) – Qırımnıñ Yalta şeer şurasında bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 1601 kişi (2011 senesi).
Bratslav
MY undefined Bratslav (Брацлав) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 6033 kişi.
Ternivka (Krıjopil rayonı)
MY undefined Ternivka (Тернівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 775 kişi.
Qara deñiz
thumb|250px|Qara deñiz Qara deñiz – Avropa ve Asiya arasındaki Atlantik okeannıñ bir deñizi.
I Pavel
I Pavel Petroviç (Павел I Петрович) — Rusiye İmperiyasınıñ imperatorı. Aqmescitke ve Qırımnıñ daa bir qaç başqa şeerine tarihiy adlarını qaytardı. Saray devrimi sebebinen öldürilgen.
1596
1596 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
577
577 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Yañı Manay
Yañı Manay (Молочне, Яни-Манай, Молочное, Яны-Манай) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 75 kişi (2001 senesi).
578
578 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Garmakı
MY undefined Garmakı (Гармаки) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Bar rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1157 kişi.
Curçı
Curçı (Первомайське, Джурчи, Первомайское, Джурчи) – Qırımnıñ bir şeer şeklinde qasaba. Curçı rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 9 019 kişi (2011 senesi).
Dubove
MY undefined Dubove (Дубове) - Ukrainanıñ Zakarpattâ vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 8 900 kişi (2006 senesi).
Opole voyevodalığı
Opole voyevodalığı (województwo opolskie) — Lehistanda bir voyevodalıq (vilâyet). Merkezi Opole şeeridir.
1597
1597 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Qoca Sala
Qoca Sala (Ходжа-Сала, Ходжа-Сала) – Qırımnıñ Bağçasaray rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 73 kişi (2001 senesi).
Anton Çehov
thumb|right|Anton Çehov, [[Osip Braznıñ yapqan resmi]] Anton Pavloviç Çehov (Антон Павлович Чехов; 1860 s. yanvar 17 [29], Taganrog, Rusiye — 1904 s. iyül 2 [15], Badenvayler, Almaniya) rus ekim ve yazıcısıdır. İkâyeleri ve pyesaları onı bütün dünyada meşur etti.
thumb|right|Tolstoy ve Çehov Yaltada 1884 senesi oña ince maraz oldı. 1898 senesi tedaviylenmek içün Yaltağa köçti. Yaltadaki evinde Lev Tolstoy ve Maksim Gorkiyni qabul etti.
Lenara Osmanova
Lenara Osmanova - Qırım Muhtar Cumhuriyetinde nam qazanğan sanatçı, yırcı, kino aktrisası, ötkerici ve oyuncı.
1986 senesi mayısnıñ 7 künü Özbekistannıñ paytahtı olğan Taşkent şeerinde doğdı. Anası muzıka ocası olıp çalışa edi. 1991 senesinde Qırımnıñ Aqmescit şeerine kelgen soñ Qırım Yıldızları-91 yarışmasında ğalebe qazandı.
Aqmescit Sanat Mektebiniñ muzıka sanatı ve horeografiya bölügini alâ derece ile bitirip Kiyev Devlet Estrada ve Tsirk Sanatı Kollecinde estrada yırcılığı oquvına başladı.
Lenara Osmanova, Devlet Medeniyet ve Sanat İdaresi Akademiyası 5-nci kursunda talebelikke devam ete.
2007 s. fevral 5 tarihında resmiy olaraq Qırım Muhtar Cumhuriyeti nam qazangan artisti unvanına saip oldı.
Pokrovske
MY undefined Pokrovske (Покровське) - Ukrainanıñ Dnipropetrovsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Pokrovske rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 11 661 kişi (2001 senesi).
1599
1599 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Perhovskaya
MY undefined Perhovskaya (Перховская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 0 kişi.
Atırav
MY undefined Atırav (qazahça Атырау, Атырау) - Qazahistanda bir şeer, Atırav vilâyetiniñ merkezi. Şeerniñ yarısı Avropada, diger yarısı ise Asiyada buluna.
Tarih
1640 senesi Rusiyedeki Yaroslavl şeerinden kelgen bazırgân Guriy Nazaryev öz oğullarınen beraber Sarayçıqta (orta asırlarda Saray Cük) Cayıq (yani Ural) özenine saip olğan Noğay Hanlığına bergi tölep Hacı Tarhan (Astrahan) voyevodaları yardımınen Cayıq özeniniñ ağzında oñ yalısında tahta pekinti qurdurdı. Pekintiniñ adını "Ust-Yaitskiy gorodok" qoydılar. Nazaryevler kelmezden evel anda qazahlar tarafından özen ağzı köndelen qurulğan qızıl balıq tutqan üyşik degen qamış ya da tahta qora bar edi. Yalıdaki meskün yer de aynı şu Üyşik (qırımtatarca "evçik") degen adnı taşıy edi.
1647 senesi iyün 6-da taş qale quruluvı başlandı. Çeşit qıyınlıqlar sebebinden quruluv tek 1662 senesi tamamlandı. 1734 senesine qadar işbu qalege Rusiyede "Nijne-Yaitskiy kamenniy gorodok" dediler.
1734 senesi şeer adı Nazaryev qorantasınıñ başı şerefine resmiy tarzda Guryev olaraq deñiştirildi.
1991 senesi oktâbr 9-da vilâyet halq deputatları Şurası qararınen Guryevniñ adı Atırav olaraq deñiştirildi.
İqtisadiyat
Atırav cermaynen gaz çıqaruv ve işlev, balıq avı iri merkezidir. Şeerdeki ACİZ (Atırav Cermay İşlegen Zavodı) – Qazahistannıñ cermay işlegen ilk zavodıdır. Şimdi Atırav vilâyetinde 12 balıq avlayıcı artel ve 50-den ziyade işhane balıq avınen oğraşalar.
Ponornıtsâ
MY undefined Ponornıtsâ (Понорниця) - Ukrainanıñ Çernigiv vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 2 778 kişi.
Lugansk
MY undefined Luğansk (Луганськ ) — şarqiy Ukrainada bir şeer. Ealisiniñ sayısı 456 000 kişi (2005 senesi).
Narodıçi rayonı
Narodıçi rayonı (Народицький район) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde bir rayondır.
Meskün yerleri
Şeer şeklinde qasaba:
Köyler:
579
579 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Avstraliya
Avstraliya – Okeaniyada memleket.
Celâl
Celâl (Сєверне, Джелял, Северное, Джелял) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 167 kişi (2001 senesi).
1600
1600 senesi — XVI asırnıñ bir senesi.
Yampil
MY undefined Yampil (Ямпіль) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde cenübiy bir şeer. Yampil rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 16 000 kişi.
Podlâşe voyevodalığı
Podlâşe voyevodalığı (województwo podlaskie) — Lehistanda bir voyevodalıq (vilâyet). Merkezi Bâlıstok şeeridir.
580
580 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Olgınka
MY undefined Olgınka (Ольгинка) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3 269 kişi (2011 senesi).
Perşinskaya (Blagoveşçenskoye)
MY undefined Perşinskaya (Першинская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 10 kişi.
1601
1601 senesi — XVII asırnıñ bir senesi.
Zozulıntsi (Kozâtın rayonı)
MY undefined Zozulıntsi (Зозулинці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kozâtın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 572 kişi.
Baymaq rayonı
Baymaq rayonı (Баймаҡ районы, Баймакский район) - Rusiyeniñ Başqırtistande bir rayondır.
Maykop
MY undefined Maykop (Мыекъуапэ, Майкоп) – Rusiyede bir şeerdir, Adıgeyanıñ paytahtı.
Kastropol
Kastropol (Берегове, Кастрополь, Береговое, Кастрополь) – Qırımnıñ Yalta şeer şurasında bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 497 kişi (2011 senesi).
Buhara
MY undefined Buhara (Buxoro, ) — Özbekistannıñ bir şeer, Buhara vilâyetiniñ merkezidir. Orta Asiyanıñ eñ eski şeerleriniñ biri.
Bizim Qırım
Bizim Qırım - Qırımda oturğan bir halqara cemaat teşkilâtıdır.
Teşkilât aqqında qısqa malümat
Bizim Qırımnıñ azaları öz halqınıñ milliy areketinde, milliy qurtulış yoluna can ve ayatlarını feda etken ecdatlarını, iç bir vaqıt unutmayıp, ürmet ve sayğı ile añıp turalar. Halqınıñ vaziyetini añlap, milliy qurtulış areketine ve milletiniñ maqsadına yetme yolunda öz isseni qoşmağa istep, milliy areketine qoşulıp siyasiy saasında çalışmağa istegi bar.
"Bizim Qırım" adlı halqara cemaat teşkilâtı qırım halqınıñ milliy anane ve adetlerine esaslanaraq, elinde olğan bütün imkânlardan faydalanıp, artıq tarihta qalğan ululığını tekrar tiklemege areket etmekni, onıñ birligi, baht ve seadeti içün küreşmekni maqsat edingendir.
Ukrainağa bağlı olğan Ulu Vatanımızda, milliy devletçiligimizni tiklemekni maqsat dep bilemiz. Teşkilâtnıñ diger ve eñ müim maqsatlarından biri de, kün sayın unutılmaqta olıp, ayaqastı etileyatqan ve ulu şairimiz Eşref Şemi-zade aytqanı kibi “türkiy tiller gülzarınıñ, eñ çiçekli fidanı” olğan ana tilimizni canlandıraraq, halqımız tarafından oña nisbeten añlı sayğı ve sevgini arttırmaqtan ibaret olacaqtır. Teşkiâtımız öz faaliyetine başlar eken, Allah ve namusımız, ecdatlarımız ve kelecekteki nesillerimiz ögündeki mesüliyeti aqqında unutmayaraq, milletimizniñ yaşayışınen bağlı bütün saalarnıñ inkişaf etmesi içün daa ziyade şarait yaratmağa tırışıp, milliy menfaatlarımıznı qorçalamağa areket etecektir.
Biz, Qırım genç ve qızları olaraq öz küç ve qudretimizni halqımız elinden zorbalıqnen çekilip alınğan aq-uquqlarnıñ qaytarılıp berilmesi ve oña nisbeten yapılğan tarihiy adaletsizlikniñ tiklenmesi oğruna feda etmege niyetlendik. Bunıñ içün, halqımıznıñ milliy ve diniy añını arttırma, ana tilini, medeniyetini ve adetlerini sevdirme ve teşviqat etme, halqımızğa müsbet imic qazandırma oğrunda ep gumanizm, barışıq ve tolerantlılıq pritsiplerine esaslanacaqtırmız. Maqsadımızğa erişmek içün ep barışıq yolları ve usulları ile areket etilecektir.
Aq-uquq qorçalav işinde zemaneviy usullarını qullanmaq içün, teşkilâmız “halqara” statusnı ala. Bilgenimiz kibi, halqımıznıñ büyük bir diasporası bar ve onı milletimizniñ faydası içün halqara seviyede de qullanmaqnı doğru olur edi dep esaplaymız. Dünyada yaşağan qırımlılarnıñ imkânlarını Vatanlarına doğurtmağa tırışacaqmız. "Bizim Qırım" adlı halqara cemaat teşkilâtı bütün qırımtatar milleti kibi, öz kelecegine işanıp, Qırımtatar Milliy Qurultayı ve Meclisini - halqımıznıñ tek yuqarı milliy organı olaraq tanıy. Biz öz faaliyetimizde Milliy Qurultay qanunlarına, Milliy Meclis emirlerine esaslanacaqmız.
Maqsatlar
Milliy-qurtulış areketi çeşit devirlerde öz şekilini deňiştirgen olsa da, münderice ve maqsadına er daim sadıq qalğandır. Qırım halqınıň küreş meydanını ot basmaycaq, o devam etecek. Yarınki künge eminliknen adım atmaq içün, keçmişke, tünevinki künümizge nazar taşlamaq, olardan zarur hulâsalarnı çıqarmaq kerekmiz.
Bizim istegimiz – Qırım halqınıñ añını arttırmaq ve imanğa çekmek, Qırım gençlerini milliy küreş ve halq menfaatı içün çalıştırtmaq!
BQ teşkilâtı - milleti ve Vatanını sevgen, keçmişini bilgen, halqınıñ kelecegini müsbet şekilde qurulmasını maqsat edingenlerni bir arağa toplağan teşkilâttır. Milletimizniñ şimdiki vaziyetini ve onıñ bu alğa tüşürgen sebeplerni añlağan, bunıñ çezme yollarını bilgen ve milliy menfaatqa esaslanğan taqım, artıq öz işine başlağandır. Tek maqsadı - milliy qurtulış - olğanını bilgen BQ azaları, öz maqsadına adım-adım yaqınlaşmaqtadır. BQ azaları - vatanperverlik duyğularını, İslâm dini ve Qırımnıñ qıymetlerini bilgen ve progressiv ğayelerni taşığan gençlerdir.
BQnıñ maqsadı – milletimizni öz Vatanında ğayrıdan er taraflama tiklemek ve inkişaf ettirip ögümizge qoyulğan milliy maqsatlarımızğa iriştirmek, milliy menfaatlarımıznı qorçalamaqtır.
BQnıñ vazifeleri - milliy siyasetimizde küçlü taqım olaraq akimiyetni qazanmaq, Qırım gençligini añlı ve imanlı bir gençler olaraq terbiyelemek, halqara qırımlılar milliy küreşini yüksek seviyede kötermek, Qırım tilini ğayrıdan tiklemek, halqımıznıñ yaşayışını İslâm dini esasında qurmaq, Qırım yarımadasında muabbetlikni pekitmek, milletlerara munasebetlerini sağlamlaştırmaq ve iqtisadiy inkişafnı keliştirmekten ibarettir.
Bağlantılar
Bizim Qırımnıñ resmiy saytı
581
581 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Hayto
Hayto (Хайто, Тилове, Хайто, Тыловое) — Qırımnıñ Aqyar şeer şurasında bir köy. Ealisiniñ sayısı 652 kişi.
Munus
Munus (Серебрянка, Мунус, Серебрянка, Мунус) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 969 kişi (2001 senesi).
Çop
MY undefined Çop (Чоп) - Ukrainanıñ Zakarpattâ vilâyetinde bir şeer. Ealisiniñ sayısı 8 765 kişi (2007 senesi).
Şarapanivka
MY undefined Şarapanivka (Шарапанівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 797 kişi.
1603
1603 senesi — XVII asırnıñ bir senesi.
Qazan Pir
Qazan Pir (Прирічне, Казан-Пір, Приречное, Казан-Пир) - Qırımnıñ Seyitler rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 487 kişi (2001 senesi).
Perşinskaya (Muravyovskoye)
MY undefined Perşinskaya (Першинская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 14 kişi.
Varmiya-Mazuriya voyevodalığı
Varmiya-Mazuriya voyevodalığı (województwo warmińsko-mazurskie) — Lehistanda bir voyevodalıq (vilâyet). Merkezi Olştın şeeridir.
Peremoga (Kozâtın rayonı)
MY undefined Peremoga (Перемога) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kozâtın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 618 kişi.
582
582 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
II Elizabet
II Elizabet (Elizabeth II; 1926 s. aprel 21 - 2022 s. sentâbr 8) – Büyük Britaniya ve daa 15 mustaqil devletniñ qanun monarhı ve Milletler ittifaqdaşlığınıñ evelki başıdır. Anglikan kilsesiniñ aliy evelki başıdır.
1604
1604 senesi — XVII asırnıñ bir senesi.
II Elizabet
Ondan evel üküm sürgen - babası qıral VI Georg. Onıñ balası – III Çarlz — şimdiki Büyük Britaniya ve daa 15 mustaqil devletniñ qanun monarhı.
Yagidne (Murovani Kurılivtsi rayonı)
MY undefined Yagidne (Ягідне) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 394 kişi.
Svıdova (Murovani Kurılivtsi rayonı)
MY undefined Svıdova (Свидова) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 83 kişi.
Zıncırlı medrese
Zıncırlı medrese - Bağçasaraynıñ Salaçıq maallesinde qadimiy bir abidedir.
Hannıñ yıldız falcısı padişasına Allahnıñ emrini ayttı, Allah buyurğanına köre aynı bu yerde ilimler ögrenmek içün ev qurmaq kerek. Han Allahnıñ emrine tabi ola. Öyle efsanede tasvirlene. O, bütün şeer sakinlerge medrese qurulacaq yerde toplanmasını ve olarğa öyle sözlernen muracaat olmaqnı emir etti: “Allah yardımı ile bugün biz mında ilimler ibadethanesiniñ qurucılığını başlaymız. O bizge bu dünyada daa kemalatlı insan olmaq ve ahiret dünyanıñ Cennetine yol yapmağa yardım eter. Epimiz bütün küçümizni bu işniñ hızmetine berecekmiz.” Ve, öz sözlerni tasdıqlamaq içün birinci işni başladı. Olacaq medreseniñ temelini qoyğanda, han, yerni qaza edi, er kesnen beraber taş taşıy edi bina azır olğanda ise o, medreseniñ qapılarında balaban zıncırnı asmaqnı emir etti. Medreseniñ tantanalı açıluvında han ayttı: “Aqıl adamnı alicenap ete, aqıl kemalatnıñ yolu ise ilimnen bağlı… ilimni ürmet etmegen, han olsun ya da padişa, o bir şey temelli etip olamaz, erte ya da keç onı namussızlıq yeter. Men bu qapılarda zıncırnı asmağa emir etim, bu qapıdan kirgen er insan, kim de olsa, bu ilim mebatına kirip öz başını ilim ögünde egsin”. Ve han başını egip, birinci medresege kirdi.
“Zıncır” sözünden medrese öz adını aldı. Qapı üstünde ise şimdi de, arap tilinde yazı saqlandı: “Bu oquv yurtı Allah yardımı ile Meñli Geray han, Hacı Geray hannıñ oğlu, qurmağa emir etti. Allah onıñ hanlığını asır soñunace devam etsin, icriy 906 s.”
Zıncırlı Medresede er daim üç vasiyetke sadıq ediler: iman aqıllarğa yardım ete; tek bilgili sevimli ve sayğılı olacaq; akimiyet – bir şey, bilgisiz, imansız ükümet etse.
Birinci künlerden başlap mında ciddiy tertip, nizam ve oca-talebe arasında ürmet sezile edi.
Ocalıqqa Zıncırlı medresege tek temiz insaflı ve namuslı, duşmanlıqnı ve aqraba-dost bağlarını yoq etken, aqılı, istidatlı ve itibarlı olğan, ocalar sayıla edi. Mında eñ ihtisaslı alimler ders bere ediler. Oquv 10 yıl devam ete edi. Başqa medreselerde ise 20 yıl. Bu farq, Zıncırlı medresede programma şiddetli olğanını ayta.
Talebeler (sohtalar), tek başlanğıç tasili alğan (Qurannı oqumağa ve yazmağa bilgen) alçaq kursqa qabul oluna ediler. Başqa Qırım ya da Kavkaz medreselerni “Alibiya” kursundan bitirgen talebeler yüksek kursqa alına ediler ve arap tilinden mütehassıslar ola ediler. Arap tilinden ğayrı, sohtalar Qurannı ve Peyğamberimiz Muhammed (aleyhisselâm)nıñ sünnetini, osmanlı tilini, hattatnı, riyaziyatnı, söz ustalıqnı, mantıqnı, adliyecilikni, ahlâq aqqında ilimni ve şiir destelemekni, musulman felsefesini ve estetikanı ögrene ediler. 1867 senesi buña daa rus tilini qoştılar. Ondan ğayrı, sohtalar ustalıq sınıflarnı ziyaret ete ediler. Dersler er kün 7 saat devamında alıp barıla edi. Zıncırlı medresede imamlarnı, ocalarnı, devlet hızmetçilerni azırlay ediler. Onıñ mezunları Şarq institutlarınıñ mezunlarınen bir derecede ediler.
Medreseniñ kârını tükânlar, evler, topraqlar ketire ediler. Bunıñ episini çeşit vaqıtlarda adamlar medresege bağışladı. Kerçek, II Yekaterina (45 rub. 60 kap.) ve III Aleksandr (5000 rub. binalarnıñ tamir işleri içün) qaldıra ediler.
1917 senesi Zıncırlı medreseniñ esasında İsmail Gasprinskiy adına Dar ül-Muallimin degen pedagogik institutı açıldı. Oña Yaqub Kemal reberlik ete edi. Oquv ceryanı 8 yıl devam ete edi. Bundan da ğayrı Milliy bediy tehnikum (Üner Sanai) açıldı. Çoq yıllar devamında onıñ yolbaşçısı Abdurefi Abiyev edi. İnstitutta çoq diqqat din meselesine ayırıla edi. İmamlarnı azırlamaq içün institut esasında 2 yıllıq kurslar açıldı. Er daim olğanı kibi, yataqhanede bedava 50 kişi talebeler yaşay ediler.
1920-nci yıllarnıñ başlarında Zıncırlı medreseni ve Han camini qapattırıldı. Olar Qırım MŞSCniñ mimarlıq-arheologiya cedveline alınğan.
Qırımtatar halqnıñ sürgünliginden soñ XX asırnıñ soñunda medreseniñ binalarında psihonevrologik dispanseri buluna edi.
Bugün Zıncırlı medrese Bağçasaray Devlet Tarihiy-Medeniy Qoruğına ait bir abidedir. Medreseniñ binalarında tamir işleri yapıla.
Bugünki alı
Zıncırlı medrese, han dürbesi, İsmail Gasprinskiyniñ qurdurğan milliy mektep binası (şimdi Qırım Müftiligine ait) ve hanlıqqa ait diger binalar ile müim bir inşaat kompleksidir. Sovet idaresi devrinde çoq zararğa oğratılğan Zıncırlı medrese ve han dürbesi 2007-2009 seneleri Türkiye Cumhuriyetiniñ TİKA agentligi tarafından tamir işleri yapılğan. Qırım hanlarınen beraber, Qırım halqınıñ milliy liderleri İsmail Gasprinskiy, sürgünde ölgenden soñ Bağçasarayğa mezarları ketirilgen Amet Özenbaşlı ve Mustafa Edige Qırımal naaşları defin etilgen meydanı bugün qırımtatarlar tarafından bir milliy qabristanına çevirildi. TİKA tarafından tamir etilgen Hacı Geray dürbesi de Türkiye Cumhuriyeti devlet naziri Faruk Çelik ile Türkiye Büyük Millet Meclisi Reis yardımcısı Meral Akşener de iştirak etken bir merasim ile 2009 senesi mayıs 18 künü ziyaretke açıldı.
Avropa
thumb|right|Dünya haritasında Avropa thumb|right Avropa – Afrikanıñ şimalinde, Asiyanıñ ğarbında ve Atlantik okeanınıñ şarqında bulunğan, yarımada şeklindeki qıta. Dünyanıñ eñ küçük ekinci qıtası. Asiyanen beraber büyük Avrasiya qıtası terkip ete. Atlantik ve Arktik okeanlarğa ve olarnıñ deñizlerine (Aq, Qara, Baltik ve ilh.) çıqışı bardır. Avropa qıtasınıñ meydanlığı 10 523 000 km² (dünyanıñ 2%), ealisi 712 000 000 kişidir (dünya ealisiniñ 11%).
Avstraliya ve Okeaniya
thumb|Dünya haritasında Avstraliya ve Okeaniya thumb Okeaniya – Tınç Okeandaki bir çoq ada ülkelerinden ve Avstraliyadan ibaret bir qıtadır.
Avstriya
Avstriya, resmiy adı Avstriya Cumhuriyeti (Österreich, Republik Österreich) — Avropada Alp dağlarında ve Tuna özeni vadiysinde bir devlet.
Avstraliya ve Okeaniya
Asiyanıñ cenüp ve cenüp-şarqında, Antarktidanıñ şimalinde ve Tınç Okean ile İnd Okeanınıñ arasında yer ala.
Urkusta
Urkusta (Передове, Уркуста, Передовое, Уркуста) — Qırımnıñ Aqyar şeer şurasında bir köy. Ealisiniñ sayısı 668 kişi.
Petrakovo (Velsk rayonı)
MY undefined Petrakovo (Петраково) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 0 kişi.
583
583 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Berezna
MY undefined Berezna (Березна) - Ukrainanıñ Çernigiv vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 5 422 kişi.
Rage Against The Machine
-{Rage Against The Machine}- - Amerika Qoşma Ştatlarında oturğan 4 kişilik bir rok çalğı taqımı. 2000 s. dağılğanlar. Azaları:
Amanşa
Amanşa (Соколи, Аманша, Соколы, Аманша) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 264 kişi (2001 senesi).
Rage Against The Machine
Albomlar
__NOTC__
Murovani Kurılivtsi
MY undefined Murovani Kurılivtsi (Муровані Курилівці) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Murovani Kurılivtsi rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 6 177 kişi.
Sigrid Unset
Sigrid Unset (norvegce (bukmol) Sigrid Undset) - belli norvegiyalı yazıcı, 1928 senesi Nobel mukâfatını aldı.
thumb|right|Sigrid Unset
Baymaq
MY undefined Baymaq (Баймак) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetinde bir şeer. Baymaq rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 17 179 kişi.
Aleysk
MY undefined Aleysk (Алейск) – Rusiyede bir şeerdir.
584
584 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Novopokrovka (Dnipropetrovsk vilâyeti)
MY undefined Novopokrovka (Новопокровка) - Ukrainanıñ Dnipropetrovsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 1 999 kişi (2001 senesi).
Minsk
MY undefined
Minsk ya da Mensk (belarusça Мінск, Менск; rusça Минск) - Belarusniñ paytahtı. Ealisiniñ sayısı 1 841 800 (2009 senesi).
1607
1607 senesi — XVII asırnıñ bir senesi.
Gorno-Altaysk
MY undefined Gorno-Altaysk ya da Dağlı Altay (alt. Туулу Алтай, Горно-Алтайск) – Rusiyede bir şeerdir. Altay cumhuriyetiniñ paytahtı ve birden bir şeeri.
Orativ rayonı
Orativ rayonı (Оратівський район) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde bir rayondır.
Meskün yerleri
Şeer şeklinde qasaba:
Köyler:
Qasabalar:
Büyük Onlar
Büyük Onlar (Октябрське, Біюк-Онлар, Октябрское, Биюк-Онлар) – Qırımnıñ Qurman rayonında bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 11 489 kişi (2011 senesi).
Digtârka (Murovani Kurılivtsi rayonı)
MY undefined Digtârka (Дігтярка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 23 kişi.
Kadir Mısıroğlu
Kadir Mısıroğlu (d. 24.01.1933 s., Akçaabat, Trabzon, Türkiye - ö. 05.05.2019 s., İstanbul, Türkiye) - Türk yazıcı. İstanbul Universiteti Uquq Fakultetiniñ mezunı. Osmanlılar İlim ve İrfan Vakfı reisi edi.
585
585 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Toğay
Toğay (Тогай, Павлівка, Тогай, Павловка) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 744 kişi (2001 senesi).
Mşanets (Kozâtın rayonı)
MY undefined Mşanets (Мшанець) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kozâtın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 135 kişi.
Voznıçi
MY undefined Voznıçi (Возничі) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Ovruç rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 215 kişi.
Berizkı (Berdıçiv rayonı)
MY undefined Berizkı (Берізки) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Berdıçiv rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 35 kişi.
Aqsaqal Merkit
Aqsaqal Merkit (Бахчівка, Аксакал-Меркіт, Бахчёвка, Аксакал-Меркит) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 203 kişi (2001 senesi).
1608
1608 senesi — XVII asırnıñ bir senesi.
Komisarivka
MY undefined Komisarivka (Комісарівка) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 1 785 kişi (2011 senesi).
1609
1609 senesi — XVII asırnıñ bir senesi.
1606
1606 senesi — XVII asırnıñ bir senesi.
Rayske
MY undefined Rayske (Райське) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 912 kişi (2013 senesi).
586
586 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Nemerçe (qasaba)
MY undefined Nemerçe (Немерче) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 62 kişi.
Mañ Kermen
Mañ Kermen (Лохівка, Ман-Кермен, Лоховка, Ман-Кермен) — Qırımnıñ İçki rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 469 kişi (2001 senesi).
Tomaşpil
MY undefined Tomaşpil (Томашпіль) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Tomaşpil rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 5 944 kişi.
Aydın (il)
Aydın - Türkiye Cumhuriyetiniñ bir vilâyeti. Paytahtı — Aydın şeeri. Ealisiniñ sayısı — 989,862 kişi.
thumb|left|[[Afrodisiasta Afrodita ibadethanesi]]
1610
1610 senesi — XVII asırnıñ bir senesi.
Barnaul
MY undefined Barnaul (Барнаул) – Rusiyede bir şeerdir. Altay ülkesiniñ paytahtı.
Bolotnıtsâ (Narodıçi rayonı)
MY undefined Bolotnıtsâ (Болотниця) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Narodıçi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 313 kişi.
1611
1611 senesi — XVII asırnıñ bir senesi.
587
587 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Katsiveli
Katsiveli (Кацівелі, Кацивели) – Qırımnıñ Yalta şeer şurasında bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 609 kişi (2011 senesi).
Biy Örlük
Biy Örlük (Орлівка, Бій-Орлюк, Орловка, Бий-Орлюк) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 130 kişi (2001 senesi).
Gomel
MY undefined
Gomel (belarusça Гомель; rusça Гомель) - Belarusde bir şeerdir, Gomel vilâyetiniñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 522 549 kişi (2014 senesi).
Azek
Azek (Плодове, Азек, Плодовое, Азек) – Qırımnıñ Bağçasaray rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 316 kişi (2001 senesi).
Petuhovskaya (Velsk rayonı)
MY undefined Petuhovskaya (Петуховская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 178 kişi.
1612
1612 senesi — XVII asırnıñ bir senesi.
Avril Lavin
Avril Lavin (inglizce ve Avril Lavigne) - kanadalı yırcı ve yır yazıcı.
Stepankı (Murovani Kurılivtsi rayonı)
MY undefined Stepankı (Степанки) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 462 kişi.
588
588 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Pavlivka
MY undefined Pavlivka (Павлівка) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 1065 kişi (2011 senesi).
Lozivka (Kozâtın rayonı)
MY undefined Lozivka (Лозівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kozâtın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 311 kişi.
Yelenovskoye
MY undefined Yelenovskoye (Еленовское, Еленовскэр) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Krasnogvardeyskoye rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 2747 kişi.
Ağrı (il)
Ağrı - Türkiye Cumhuriyetiniñ bir vilâyeti.
Arap tili
Arap tili (arapça العربية - el-arabiyye) – Afro-Asiya til ailesiniñ samiy taqımından bir tildir. Saudiy Arabistan, Mısır, Suriye, Iraq ve daa 22 memleketniñ resmiy tili.
Çeçelnık
MY undefined Çeçelnık (Чечельник) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Çeçelnık rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 5 590 kişi.
Qara Merkit
Qara Merkit (Каштанівка, Кара-Меркіт, Каштановка, Кара-Меркит) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 99 kişi (2001 senesi).
589
589 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Medvedivka (Kozâtın rayonı)
MY undefined Medvedivka (Медведівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kozâtın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 348 kişi.
Gurbangulı Berdımuhamedov
Biografiya
1957 senesi iyünniñ 29-sinde Babarap doğdı.
1613
1613 senesi — XVII asırnıñ bir senesi.
1615
1615 senesi — XVII asırnıñ bir senesi.
Azerbaycan tili
Azerbaycan tili ( Az. tili -{Azərbaycan dili, Azərbaycan Türkcəsi, Türk dili}-) – türkiy gruppadaki oğuz tillerinden bir tildir, Azerbaycan nıñ resmiy tili. Azerbaycan tili türkiy tillerinden eñ cayratılğan (40 mln. yaqın) birisidir.
frameless
Azerbaycan ve Qırımtatar
Qırımtatar tili Oğuz tillerinden tesirlengeni içün, Azerbaycan tiline bayağı bir yaqındır.
Qısqa bir luğat:
Azerbaycanca - Qırımtatarca
Pişik - Mışıq, Pışıq, Pisiy
Şorba - Şorba
Qərb - Ğarbiy
Toy - Toy
Râsne (Murovani Kurılivtsi rayonı)
MY undefined Râsne (Рясне) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 44 kişi.
1614
1614 senesi — XVII asırnıñ bir senesi.
Azerbaycan
Azerbaycan, resmiy ad Azerbaycan Cumhuriyeti (Azərbaycan, Azərbaycan Respublikası, cenübiy azerbaycanca - آذَرْبَایْجَانْ) – ğarbiy Asiyada, cenübiy Kavkaz regionındaki bir türk memleketi. Hazar deñizine çıqışı bardır. Paytahtı Baqu şeeridir
Astana
MY undefined Astana (Астана; Астана) – Qazahistanniñ paytahtı.
Buştıno
MY undefined Buştıno (Буштино, Буштина) - Ukrainanıñ Zakarpattâ vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 8 506 kişi.
Aşağı Otuz
Aşağı Otuz (Курортне, Курортное) — şarqiy Qırımnıñ Kefe şeer şurasında bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 326 kişi (2011 senesi).
Yuriy Gagarin
Yuriy Alekseyeviç Gagarin (Юрий Алексеевич Гагарин; 1934 s. mart 9, Kluşino, Ğarbiy vilâyet, RŞFSC, ŞSCB — 1968 s. mart 27, Kirjaç yanında, Vladimir vilâyeti, RŞFSC, ŞSCB) — ŞSCBniñ kosmonavt uçucısıdır. 1961 s. aprelniñ 12-ında dünyada kâinatqa birinci uçuvnı yaptı.
Amethan Sultan onen beraber kâinatqa uçuv işlerinen oğraştı ve ayrı-ayrı sınavlarda iştirak etken edi. Lâkin Amethan Sultan öz pek ihtisaslı bir adam olğanda iç bir mukâfat, pressada añuv almadı ve, elbette, kâinatqa Gagarinnen uçmadı: qırımtatar olğanı ŞSCBde bir mania edi.
İhtar
thumb|right|"Vostok-1" kâinat cihazınıñ bir parçası
Trostânets (Vinnıtsâ vilâyeti)
MY undefined Trostânets (Тростянець) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Trostânets rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 8 151 kişi.
Bazarçıq
Bazarçıq (Поштове, Базарчик, Почтовое, Базарчик) – Qırımnıñ Bağçasaray rayonında bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3147 kişi (2011 senesi).
590
590 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Plovskaya (Arhangelsk vilâyeti)
MY undefined Plovskaya (Пловская) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 92 kişi.
Pleçiha
MY undefined Pleçiha (Плечиха) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Velsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 2 kişi.
Azam Amet
Azam Amet (1909 - 1941) - qırımtatar edebiyatına yigirminci seneleri kelgen şairdir. 1909 senesi Qalımtay köyünde fuqare Seyid-Ametniñ ailesinde doğdı. 1924 senesi Bağçasarayda açılğan yedi yıllıq qırımtatar mektebine Yağya Bayburtlı, Yaqub Kermençikli, Bilâl Terlikçi kibi büyük bilgi ve medeniyet saibi ocalarnıñ elinde tasil kördi, nefis edebiyatnı sevdi. Azam o devirniñ gürdeli inqilâbiy ömürinen yaşadı. “Qara qan”, “Apayım”, “Komsomol” degen şiirlerini yazıp “Yaş quvet” gazetasında bastırdı. 1928 senesi Aqmescitteki işçi fakultetine (rabfak) kirdi. Bu devirde “Bizim künler”, “Köy”, “Alevli köyler”, “Rabfaklılar sesi” şiirlerini yazdı. 1931 senesi Moskvadaki Lomonosov adına Devlet Universitetiniñ neşriyat şübesine kirdi. Aqmescitte şair Amdi Alimnen beraber “Raport” adlı şiirler kitabı neşir etildi.
Tilençi
Tilençi (Тіленчі, Докучаєве, Тиленчи, Докучаево) - Qırımnıñ Qurman rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 477 kişi (2001 senesi).
Azam Amet
1941 senesi Vatan mudafaasına ketti. Sovet zabiti (ofitser) olaraq yavuz duşmannen cenkleşti. Vatanını qorçalar eken, qaramanca elâk oldı.
Orta Mamay
Orta Mamay (Жовтокам'янка, Орта-Мамай, Желтокаменка, Орта-Мамай) - Qırımnıñ Saq rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 394 kişi (2001 senesi).
Bahamalar
Bahamalar - Şimaliy Amerikada bir devlet.
Dağlıq Qarabağ
Dağlıq Qarabağ (Dağlıq Qarabağ ya da Dağlıq Garabağ) - ğarbiy Asiyada cenübiy Kavkaz Azerbaycandaki bir tarihiy region.
250px|right|thumb|Dağlıq Qarabağnıñ peyzajı
Raduşne
MY undefined Raduşne (Радушне) - Ukrainanıñ Dnipropetrovsk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3 366 kişi (2001 senesi).
Maryanivske
MY undefined Maryanivske (Мар'янівське) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 35 kişi.
Las Vegas
MY undefined Las Vegas (Las Vegas) - Amerika Qoşma Ştatlarınıñ Nevada ştatında bir şeer. Ealisiniñ sayısı 596 424 kişi.
Lesnoy (Krasnogvardeyskoye rayonı)
MY undefined Lesnoy (Лесной, Мэзылъ) - Rusiyenıñ Adıgeya cumhuriyetinde Krasnogvardeyskoye rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 0 kişi.
1617
1617 senesi — XVII asırnıñ bir senesi.
Oş
thumb|right|200px|Qırğızistan haritasında Oş vilâyeti Oş (qırğızca Ош) - Qırğızistanda şeer.
Mizoç
MY undefined Mizoç (Мізоч) - Ukrainanıñ Rivne vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 3 550 kişi (2011 senesi).
Malışivka (Kozâtın rayonı)
MY undefined Malışivka (Малишівка) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Kozâtın rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 64 kişi.
Sadır
Sadır (Слов'янське, Садир, Славянское, Садыр) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 331 kişi (2001 senesi).
591
591 senesi — VI asırnıñ bir senesi.
Malıy Obuhiv
MY undefined Malıy Obuhiv (Малий Обухів) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Murovani Kurılivtsi rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 468 kişi.
1618
1618 senesi — XVII asırnıñ bir senesi.
1616
1616 senesi — XVII asırnıñ bir senesi.
Uspenka
MY undefined Uspenka (Успенка) - Ukrainanıñ Lugansk vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 8 974 kişi (2011 senesi).
Krıjopil
MY undefined Krıjopil (Крижопіль) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Krıjopil rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 9 464 kişi.
Odayi (Krıjopil rayonı)
MY undefined Odayi (Одаї) - Ukrainanıñ Vinnıtsâ vilâyetinde Krıjopil rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 71 kişi.
Dolossı
Dolossı (Совєтське, Долосси, Советское, Долоссы) – Qırımnıñ Yalta şeer şurasında bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 579 kişi (2011 senesi).
Dubovıy Gay (Ovruç rayonı)
MY undefined Dubovıy Gay (Дубовий Гай) — Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Ovruç rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 236 kişi.
I Osman
I Osman (1258, Sögüt – 1326, Bursa). Osmanlı Devletiniñ temelcisi ve ilk padişasıdır. Osmannıñ babası Ertuğrul Ğazı, anası — Halime Hatun.
1619
1619 senesi — XVII asırnıñ bir senesi.
Yuqarı Şuma
Yuqarı Şuma (Верхня Кутузовка, Верхня Шума, Верхняя Кутузовка, Верхняя Шума) - Qırımnıñ Aluşta şeer şurasında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1045 kişi (2001 senesi).
Zaporijjâ vilâyeti
Zaporijjâ vilâyeti (Запорізька область) - Ukrainanıñ bir vilâyeti. Merkezi - Zaporijjâ şeeri.