cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Belgili arüv künde ozar.
Qodalaq arba col bızar.
Yaman bike üy bızar.
“Küşim bar!” dep maqtanma,
Küşin keter kün bolır;
“Malım bar!” dep maqtanma,
Malın piter kün bolır;
“Tuvğanman!” dep quvanma,
Tuvğan ölgen kün bolır;
Keşken canıñ yerinden,
Qutılmastay kün bolır;
Bir öziñden başqasın,
Köñilge almas kün bolır;
Körgen yerde köz qalır,
Cürgen yerde ız qalır.
Qardaş ölse, qar qalır,
Nikolo-Berözovka
MY undefined Nikolo-Berözovka (Николо-Берёзовка) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ bir köy. Krasnokama rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 6202 kişi.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Sırdaş ölse, sır qalır,
Oynaş ölse, tul qalır,
Kimni süyse, şonı alır.
Cigit ölse namı qalır,
Atı ölse, nalı qalır;
Aleşiha (Altay ülkesi)
MY undefined Aleşiha (Алешиха) - Rusiyeniñ Altay ülkesinde Krasnoşçökovo rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 68 kişi.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Zengin ölse, malı qalır;
Mal artından köz qalır;
Qalğanlarğa qavğağa
Altın, kümiş, tal qalır;
Türemnıy romans
Türemnıy romans (Тюремный романс) — 1993 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Yevgeniy Tatarskiy.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Ecel cetmiy ölim yoq,
Ölim emirin, bilim yoq;
Ecel cetip, ölgen soñ,
Eş birevde qalmaq yoq.
Bo dünyağa kelgen soñ,
Ölmiy qalğan birev yoq,
Ecel cetse, emel yoq,
Qutılmağa temel yoq.
Cılasañ da fayda yoq.
Qadın qalsa, er tabar,
Qızıñ qalsa, yar tabar,
Dâtkovo
MY undefined Dâtkovo (Дятьково) - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde bir şeer. Dâtkovo rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 25 839 kişi.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Ulıñ qalsa, mal tabar,
Miñen atıñ boş qalsa,
Minmege er tabılır,
Küygen tonıñ boş qalsa.
Kiymege er tabılır.
Ketgeñe ne tabılır?
Aytqanlarımdan şıqma sen
Carğalıq tavdan keşme sen.
Qazan’daki Giray hanıñ,
Sarayı aldından keşme sen.
Suvsağanda car boyından işme sen.
Qazan’daki qartlarnın
Birevniñ buşığın kördim, dep
Cılanday barıp şaqma sen
Yer tabalmay şegişseñ
Sali qartnı qara, sen.
“Seniñ ulın bolaman” dep,
Selamımnı ayt oğa, sen!
Sali qart sağa col tabar,
Col tabmasa, yer tabar,
Yerlilerden er tabar,
Dostlaşıp, sen men at şabar.
Ketseñ, ulım, atlan ket!
Aş aşamay, suv işmiy,
Keşe kündiz yuqlamay,
Seni sağınıp beklegen
Altın arüviñe oğray ket!
Şora Batır babasınıñ aytqanların seslep, ana babası, qızqardaşından savlıq man alıp, şonday diy:
Savlıq man qal, babayım
Aytqanlarıñ bek arüv,
Qulağıma küpe etermen!
Ponomarövka (Orenburg vilâyeti)
MY undefined Ponomarövka (Пономарёвка) - Rusiyeniñ Orenburg vilâyetinde bir köy. Ponomarövka rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 5050 kişi.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Sali qartnı tabıp men
Selamiñni iltermen.
Han bolmağa barmayman,
Bey bolmağa barmayman,
Han etseler eş bolmam
Bey etseler eş qalmam.
Savlıq man qal, anayım,
Savlıq man qal, qardaşım,
Yıldızlar bolır yoldaşım.
Viktor Turin
Viktor Aleksandroviç Turin (Виктор Александрович Турин; 1895 s., Sankt Peterburg — 1945 s. mayıs 18, Moskova) — rus kino rejissörı.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Şora Batır atına atlanıp, qomşı köydeki nışanlısı bay qızı, Altın’dan da savlıq man qal almağa colğa şığa. Uzaqtan, Şora Batır’nıñ keliyatırğanın körip, Altın quvanıp, Şora’nı şonday taqmaq man qarşılay:
Anav şayır, minav şayır arasından,
Duman, şığa, budaq budaq,
Şoraşığım keliyatır, oğa quvnaq,
Şoraşığım, at beriyim, ton beriyim,
Aq şal atıñ iyerin salıp minsetteyim,
Tülki tonıñ özim tutıp kiysetiyim,
Viktor Turin
Biografiya
1895 senesinde Sankt Peterburg şeerinde doğdı.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Gül terekniñ salqınında catqarayım,
On parmağım şartaş etip oynatayım,
Şinatiyim saqız etip şaynatayım.
Şora Batır süygilisi Altın’nıñ cırın cüregi carılğanday bolıp seslese de, oğa barıp şonday diy:
Al, aq Altın’ım, arüvim,
Al, savlıq man qal, arüvim,
Aqtaş’lınıñ Ali beyin öttirdim,
Başıma ketmez qorlıq ketirdim,
Minmege berseñ, tülpar ber,
Şapqan saytın yorılmas,
Kiymege berseñ, küve ber,
Tatqalaşsam, cırtılmas,
Süymege bersen, süygin ber,
Şoran seni unıtmas.
Qazan degen el bar, dep
Seni arüvim muğaytıp,
Men Qazan’ğa baraman
Qazan’da batır bolaman.
Boğa qarşılıq etip, Altın Şora Batır’ğa şonday ayta:
Kün ne bolar aydan soñ?
O ne bola eken dep sorasañ
Aynıñ anası deñiz bolar,
Tınıp turğan kölden soñ.
Qara qartal o ayvan,
Novoalekseyevka (Altay ülkesi)
MY undefined Novoalekseyevka (Новоалексеевка) - Rusiyeniñ Altay ülkesinde Burla rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 140 kişi.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Neler tutıp, ne aşar
Edil’den köp şöplegen
Qaz man quvlar pitken soñ?
Biydayaq quş o ayvan
Qanat qağıp uşalmas,
Şekke pitken eki ölen
Cavın cavıp ketken soñ;
Şaşaqlıqtan biy sarqar,
Törkinden kelgen bay qızı
Tirkemege tana tapmas,
Ayırı tuyaq maldan soñ;
Maqtanşılık bolmay eken,
Devlet baştan tayğan soñ;
Batırcılıq bolmay eken,
Elesleñen eki arğamaq attan soñ;
Minaresi kökke yetişken kök saray,
Töbesinden yıldırım urıp buzğan soñ;
Qavrap ketken şeşekşik,
Qoray bolar solğan soñ;
Cıltırıp turğan qızıl yüpek
Şilter bolar tozğan soñ;
Qartayıp ketken güzeller,
Qurqa bolar, keşken soñ;
Ötmek aşamam nardan soñ,
Qazı aşamam qarden soñ,
Qocağa barmam senden soñ;
Künleşip turğan köp yaman,
Qışlada qoyğa köz atıp
Bek köp qorlıq tiygizer,
Sen arüvim keten soñ.
Ala ket meni Şoram, ala ket,
Atıñ calına sala ket!
Artıñdan sayısız cav quvğanda,
Altın adlı arüviñni
Irğağın man ilip
Qurban etip şala ket.
Şora colğa ketip barayatırğanda, şeleklerin suv man totırğan, omızındaki quyanaşqa asıp, suvdan keliyatırğan bir kelinşekke ras kele. Şora’nıñ kiyinip qulanıp ketyatırğanın körip, kelimşek onıñ kim ekenin biliyim dep, Şora’ğa söz qatıp, şonday dep soray:
Qara qaşlım, ciyren atqa otırıp,
Sadağınğa sayısız oqlar totırıp,
Oq batmağan küveñni,
On omızıña astırıp,
Qara baş süñiñ köterip,
Torbalarıñ ters ilip,
Oyalı şepken kiyinip,
Sol qolıña quş tutıp,
Aş beliñe qılış tağınıp,
Cav qarşısına aylanıp,
Ekindiden el taşlap,
Törem qayda barasıñ?
Şora Batır kelinşekke şay diy:
Töre tuvıl, qaraman
Egiz tuvıl, daraman
Köyimniñ adın sorasañ
Kökişli Tama derler oğa
Ondan kelip baraman.
Soyımnıñ adın sorasañ,
Arslan ulı Baygazi
Şora ulı Şoraman.
Barır yerim sorasañ,
Yetmiş şaqırımlıq Qazan’ğa,
Qara künde quşanıp,
Yardım etmege baraman.
Men Qazan’ğa barğanşı,
Qazan’nı qazaq almasa,
Aydap colğa salmasa,
Taqtasın otqa caqmasa,
Taşların suvğa atmasa,
Top aldına salmasa.
Kün körmegen güzeller
Cavğa kelin bolmasa,
Cılap özkis qalmasa,
Qara kiyiñen qazan’nıñ
Qalesiniñ işinde
Qapısınıñ tübinde,
Taşqa soqqan
Temirşigi bolarman.
Şonday etip, Şora Qazan’ğa barıp yetişe. Onı saray qızlarından biri körip, cuvırıp han biykesi Süyimbike’ge barıp, şonday dep ayta:
Qazan’nıñ saf soqağın keşkende,
Sarayıñnıñ qarşısına kelgende,
Astındaki ciyren atı sürindi,
Başındaki sozıq börkin tüşirdi
Qara qaşı, qara aydarı körindi,
Andreyevka (Solneçnogorsk rayonı)
MY undefined Andreyevka (Андреевка) - Rusiyeniñ Moskva vilâyetinde Solneçnogorsk şeer bölgesinda bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 10 397 kişi.
Beş Terek
Beş Terek (Донське, Беш-Терек, Донское, Беш-Терек) – Qırımnıñ Aqmescit rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 939 kişi (2001 senesi).
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Ayday yüzü ela kökke atıldı,
Mina şo kelgen misapir,
Aqtaşlı’nıñ Ali beyin öttirgen,
Özine ketmes qorlıq ketirgen
Han yeleli, hasretli,
Şora Batır’ğa bek uşay.
Krivlâyevo
MY undefined Krivlâyevo (Кривляево) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Primorye rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 26 kişi.
Yujnıy (Amur vilâyeti)
MY undefined Yujnıy (Южный) - Rusiyeniñ Amur vilâyetinde Oktâbr rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 84 kişi.
İvanovka (Ğafuriy rayonı)
MY undefined İvanovka (Ивановка) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Ğafuriy rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 59 kişi.
Smorodino (Grayvoron rayonı)
MY undefined Smorodino (Смородино) - Rusiyeniñ Belgorod vilâyetinde, Grayvoron rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 633 kişi.
Viy (film, 2014)
Viy (Вий) — 2014 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Oleg Stepçenko.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Şora Qazan’ğa kelip, han sarayında toqtamay, babasınıñ nasiyatı boyınca, Qazan’ıñ bir kenarında yaşağan Sali adlı qartnı taba, oğa barıp, şonday diy:
Ey Sali qart, Sali qart
Selam berdim sizlerge,
Almaysıñ mı üyiñe?
Canıñ avırıp sen meni,
Alavqoysañ üyiñe,
Atam curtı Qazan’ğa,
Qalabalıq iş tuvsa,
Men cavlarnı quvarman.
Sali qart Şora’ğa qarap, şonday diy:
Seksen beşke kelgenmen,
Seksen batır körgenmen,
Doqsan beşke kelgenmen,
Doqsan batır körgenmen,
Endigisi bo künde
Doqsan doquzını keşip bararman.
Şaşıp qalıp turaman.
Asılıñnı aytsana,
Soy-sopıñnı aytsana
Kim ekeniñ biliyim,
Üyime alıp kiriyim.
Şora, Sali qartqa ayta:
Men arğınman, yorğınman,
Qart qartalday qırğınman,
Asılımnı sorarsañ
Qırım’daki Kökişli Tama’nıñ
Köyinden kuvılğan ulıman.
Atamnıñ adın sorasañ,
Arslan ulı Baygazi,
Onıñ ulı Er-Tölek,
Onıñ ulı Er-Narik
Verh-Çebula
MY undefined Verh-Çebula (Верх-Чебула) - Rusiyeniñ Kemerovo vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Çebula rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 4459 kişi.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Ondan selam aytaman.
Bu künimni sorasañ?
Qaban kölinde yaşağan,
Gumerovo (Mecidli rayonı)
MY undefined Gumerovo (Гумерово) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Mecidli rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 166 kişi.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
El qayırın aşağan
Sali qart Şora’ğa ayta:
Üyge kir dep aytmağa,
Qart atañnıñ şayi yoq,
Şayin aytıp qaytiyim,
Şayine salır şayi yoq.
Baltayevo (Başqırtistan)
MY undefined Baltayevo (Балтаево) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Tuymazı rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 377 kişi.
Saqmar (Orenburg vilâyeti)
MY undefined Saqmar (Сакмара, Сакмар, Һаҡмар) - Rusiyeniñ Orenburg vilâyetinde bir köy. Saqmar rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 5593 kişi.
Zavtrak s vidom na Elbrus
Zavtrak s vidom na Elbrus (Завтрак с видом на Эльбрус) — 1993 s. çıqqan Rusiyenıñ filmi, rejissör – Mıkola Maletskıy.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Bir ulı yoq, qızı yoq.
Paqır miskin aqayman
Kökrekşigim şırıldap,
Cüregimniñ mayı yoq,
Üyge kirip sen, balam,
Qart anañnıñ qolın öp!
Şaytip, Şora Batır, Sali qartnıñ ulı bolıp, oğa yardım etip yaşamağa başlay. Künlerniñ birinde Sali qart Şora’nı Qazan batırlarınıñ toplantısına alıp bara da, şonday dep aytmağa başlay:
Kimler yoq ta, kimler bar,
Bo cıyınnıñ işinde,
Türli, türli baylar bar,
Qaban kölinde qamış bar,
Köl işinde tanış bar,
Tanış işinde Şora bar,
İnanmasañ, qara , bar!
Bondan da ülken qale bar.
Qaban kölinde qulan bar,
Köl işinde cılan bar
Cılan başlı duşman bar.
Elden alım aldırmas
Iygi tuvğan Mamay bar,
Torbası man toğayda
Tentek köşken Noğay bar.
Hannıñ Qamber ulı bar,
Özden bolsañ oğa bar,
Biyeler minip toy etken
Tavda Qadı Mırza bar.
Ozañ bolsañ anda bar,
Sarayda Qulınşaq Batır bar,
Batır bolsañ oğa bar.
Alınşaq adlı dosı bar,
Ağa bolsañ oğa bar,
Qara süngi qolğa alğan
Qapı avızına tayañan
Şınayaq süyer eli bar,
Arala qapınıñ arasıñ,
Bo toplantıda ertesi küni soğışqa şığacaq batırlar sıylanıp, zevqlanıp oturalar. Qapığa tayanıp Şora’nı körmeyler. Şora öpkelenip, olarğa qarap, şonday diy:
Qulınşaq man Alınşaq,
Saray işinde yaşağan,
Maqtanmağa bek qoşaq
Altı ay boldı yaşayman
Boş boşına otırıp,
Ötmek, tuzın aşayman.
Tanımadı biriñiz;
Halq aytqanday bar eken,
Oysız eken hanıñız
Bo Qazan’nıñ hanı bar da namı yoq.
Qadısı bar da töre yoq,
Köremen de bilemen
Ballı boza tilermen
Netecegim bilermen.
Şonday soñ, Qulınşaq Batır özine kelip şonday diy:
Süyimbike sarayınıñ
Qarşısına kelgende,
Narik ulı sen mi edin?
Altı ay misapir bolıp aşağan,
Oq, sadağın ilmegen,
Qorınıp eş cürmegen,
Qorınıp cürmiy tanışqan
Şonday soñ, Qulınşaq Batır yoldaşlarına qarap şonday diy:
Dallı terekke baylañız,
Qolıñızman sıypañız.
Qara künde, qıyında,
Tatar atına col berip,
Tanavından qan kelip,
Tırpayıp tursa, körersiz!
Qazan artı boz qamış,
Boz qamış ta nar qamış,
Büginden başlap siz onı
Qısılğanda körersiz,
Sırağa kelgen batırğa,
Tostaqayın totırıp,
Sıradan yerin beriñiz.
Doslidne (Bilâyivka rayonı)
MY undefined Doslidne (Дослідне) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Bilâyivka rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 656 kişi.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Şarıldap asker kelgende
Qarap, tursa, körersiz.
Şora Batır olarğa qarap, şonday dep ayta:
Qabırğama pitken qattı ette
Qanın qaynap otırsa,
Qan şıqmağan süyekte,
Köşer quş üyvalap otıra.
Azizleñen bo canım,
Bo Qazan’ım özi üşin,
Katsusika Hokusay
right|thumb|250x250px|«Aşağıdaki yel, acayip ava» — küz aylarındaki qırmızı Fuci dağınıñ resmi («Fuciniñ 36 manzarası» cıyıntığı) right|thumb|250x250px|«Maqas ve torğay» right|thumb|250x250px|«Kanagavadaki büyük dalğa» Katsusika Hokusay (葛飾 北斎, -{Katsushika Hokusai}-; 1760 oktâbr 31 — 1849 mayıs 10) — yapon ressamı ve körgezmecisi, ukiyo-e ustasıdır.
Zolotoy klüv
Zolotoy klüv (Золотой клюв) — 1928 s. çıqqan ŞSCBnıñ filmi, rejissör – Yevgeniy Çervâkov.
Sosnovıy Bor (Börü rayonı)
MY undefined Sosnovıy Bor (Сосновый Бор) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Börü rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 55 kişi.
Katsusika Hokusay
Hokusay devrinde, kitaplar içün resimler üstünde çalışa edi. Esasen «kibeşçi» («sarı cıltlarnen kitaplar») adlı rağbetli ve paalı olmağan mahsulat edi. Bu neşirlerniñ süjetler baylığı, ressamdan em şeerliler turmuşınıñ körünişlerini tasvirlemege, em de Yaponiya ve Çin tarihlarından resimlerni yaratmağa talap ete edi.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Şeyit bolmağa otıra.
Korotkoye (Belgorod vilâyeti)
MY undefined Korotkoye (Короткое) - Rusiyeniñ Belgorod vilâyetinde Koroça rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 610 kişi.
Tişkovo (Astrahan vilâyeti)
MY undefined Tişkovo (Тишково) - Rusiyeniñ Astrahan vilâyetinde Volodarskiy rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1638 kişi.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Şondan soñ, Şora, Sali qartnıñ üyine qayta. Hem onda yaşavın devam ete.
Lakin, Qırım’da qalğan atası Narik’ni, han cezalap, malın-mülkin alıp, bir tilenşi aline ketirgen. Narik qart tilene tilene cürip, Qazan’ğa kelip şığa hem şonday dep ayta:
Qazna qazna mal kelse,
Qaznacılar quvanır,
Qapı aldına cav kelse,
Qulınşaq man Er Şora,
Qara qanğa boyalır.
Şondan batır Şora atası,
Endiden soñ bo künde,
Qırşavlı şelek qolğa alıp,
Elden elge qıdırır.
Künlerden bir kün, Şora’nıñ anası onı qarap, Qazan’ğa kele. O Qazan sokakların boylap cürip, köriñen kişiden Şora’nı soray. Ama, Qazan’da erkezniñ derti özine yetecek. Meñlisıluv’nı eske alıp, oğa qulaq salğan kimse yok. Eñ soñında o şonday dep ayta:
Boz tanalar bozlaşıp,
İñrağa turğan bir künde,
Şoram miñen Tasmager,
Aşuvlanıp, kürsinip,
Qara suvga bayqan künde,
Katsusika Hokusay
1791 s. Hokusay, naşir Tsutay Cüdzaburo içün bir qaç gravüra yapmağa davet etildi. 1795 s. «Keka Edo murasaki» şiiriy antologiyası içün resimleri dünya yüzü kördi. 1796 ve 1799 ss. arasında Hokusay, defter saifelerinde pek çoq gravüra yarattı. Soñki eserlerine «surimono» adlandırılğan edi ve büyükten-büyük muvafaqiyet qazandı. 1804-1813 ss. Hokusay, belli müellifler Kekutey Bakin ve Rütey Tanehikonıñ «emihon»ları (külkünçli povestler) içün resimler yarattı.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Ayday parlaq Şoram’nı
Körgen bar mı, biykeler?
Bonu eşitken bir qız oğa:
Katsusika Hokusay
Hakosay, yoqsullıq içinde, talebeler etrafında vefat etti. Ölmezden evel o, "Daa beş yılım olğan olsa, aqiqiy ressam olur edim" dep qaçırıp aytqan edi. Ressam, Edodaki Seykö manastırında defin etildi.
Batman
Batman - Türkiye Cumhuriyetiniñ bir şeeri. Batman vilâyetniñ merkezi.
Zagornıye Kletya
MY undefined Zagornıye Kletya (Загорные Клетья) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Şaran rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 94 kişi.
Şora Batır Destanı
"Kırım'ın Sesi Gazetesi" sitesinde tapılğan destan
Ay, ay qurtqa, ay qurtqa,
Torbañnı ilip moynıña
Sen de nege kelgensiñ
Bo qıyınlı Qazan’ğa?
Tiri bolıp cürseñ de
Sen, ey, qarip ölgensiñ
Başımızğa tarlıq kelgende,
Sen de kimge kereksiñ?
Meñlisıluv sözin devam etip:
Qarşığadan tuvğan torğayday
Aydın qara töbediy
Qabırğadan onıñ özi,
Atıq şıqqan sabiydiy,
Artqa pitgen süyegi,
Er birisi arşınday,
Ey, biykeler, totaylar,
Qaysıñız ul tapqansız,
Qazan qalesin qazañan,
Qan caralı, Şoraday?
Parmamdaqı oymağım,
Aq kümiştiy tırnağım,
Ekisi birden mayışqan,
Şo qorlıqqa köne almay,
Botası ölgen devedey,
Bozlay bozlay kelgenmen.
Can bavırım Şoram’nıñ,
Bügin ölgenin bilgenmen.
Bo Qazan’nın qartından,
Yetim qalğan caşından,
Sorağandan fayda yoq!
Mağarağa barayım,
– Abılqasım caş soqta,
Meni qarap körsene,
Can bavırım Şoram’nıñ
Bir qaberin bersene!
Abılqasım caş sopqa oğa şonday dep ayta:
Ay ay anam, ay anam,
Ay cığılğanı körine,
Kün cığılğanı körine,
Ay man küneş qoşılıp,
Kölge cığılğanı körine,
Meñlisıluv anaynıñ,
Közi şıqqanı körine,
Hepisin aytıp qatiyim?
Seniñ ulın er Şora
Doqız sene, doqız ay,
Bo Qazan’da soğışıp,
Batırlığın nam etip
Ahırısı, ay medet,
Suvğa batqanı körüne.
Bonı eşitken Şora’nıñ anası Meñlisiluv şonday dep bozlay:
Ay ay künim, ay künim,
Can bavırım Şora ulım,
Qayğılar man dertleriñ
Esten ketmes oq bol
"Nogay Tili" sitesinde tapılğan destan
Nogayşa anlaytaan bolsanız mında Nogayşa söyleniz
Şora Batır Destanı
Strutsivka
MY undefined Strutsivka (Струцівка) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Korostışiv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 93 kişi.
Şora Batır Destanı
"Nogay Tili" sitesinde tapılğan destan
Ferhat ÇELİK
16 Ocak 2019 Destan
Bir zamanda bar eken Şora Batır er eken El işinde bir eken Cav kaytarır er eken Kırım degen yerinde At otlatıp cürgende Duşman keledi dalaga Kazan kalasın almaga Bunı esitgen Şoraşık Kılışın beline kuşangan Ok sadagın takıngan Kazan coluna kapıngan Bir düldüldey uşadıken Şal atını şapkanda Kaya tasdı caradıken Atkışından atkanda Cavurnuna ok tiyse Cavun cavadı diydiken Şekesine ok tiyse Şıbın tisledi diydiken Şekesinden kan şıksa Terim şıgadı diydiken Celkesinden kan şıksa Celler esedi diydiken Şora Batır er eken Mingen atı ter eken Elge kelgen cavlarga Karşı şıkkan er eken
Mına sonday etip men sizge Şora Batır’dın masalın aytayım. Aytayım ama bu hayallep aytılgan tuvul kerşekten bolıp keşken bir masal. Zaten bolmagan bolsa aytılmaz edi derler. Aytıyagım bir zamanda bir han bar eken. So hanga şalışgan otuz toguz adam bar eken. Bunlardın üstünde de kırkınşısı Narik degen birevü bar eken. Künlerdin birinde han özinin bir beziri men barabar saraydın bakşasında kıdırıp cürgende Narik’din olardın kasında basın iyip selam berip keşkenin köredi, bezirine karap:
-Erten Narik bir alasadı iyerlesin, sende al bir alasa; ketiniz de bir dolaşınız so menim elimdi. Kimdin kızın begense sonı aldırırman dep emir etedi
Ertesi küni bezir erte turadı. Narik’di şakırtıp:
– İyerle bir alasa özine biröv de maga diydi.
Minediler atlarına ketediler. Aksam bolup baradılar bir avulga, sonda kalıp konadılar. Erttemen turadılar da kene colga şıgadılar. Ketediler ketediler, kas kararmaga baslaganda baska bir avulga barıp yetediler. Bu kece de üyerde kalıp konadılar. Ertesi küni tagı da turıp atlarına atlanıp colga şıgadılar. Sonday etip oy-oydan, kır-kırdan, köy-köyden kün ketediler, ay ketediler. Boşı boşına kıdırıp cürediler. Künlerin birinde heş birşiyden kabarı bolmagan Narik bezirge karap:
– Bezirim biz özbaşına neylep cüremiz so dep soraydı.
– Onday bolsa biz boşı boşına şabalap cürmeyik. Handın emiri bolsa kaladın şetinde avlak bir üyde calgız ösken öksiz bir kız bar. Atına Menlisıluv derler. Onı ayttırıp maga berse kuvanırman diydi Narik. Bunı esitken son bezir Narik men kalege kaytıp kelediler. Bezir handın kasına barıp Narik’din amalın bildiredi. Han emirimen ayttırgan kızdı kırk kün kırk keşe toy yasatıp aladılar Narik’ke.
– Mırzam tokta bürtüküy. Saga bir sözim bar diydi.
– Ne o kayır ma? dep soraydı Mırza.
– Kayır kayır ama Mırzam mına men bu keşe bir bargıda kaldım dep aytadı.
– Mınav sizin Narik’nin altı aydır toyı bolganı heş şıragının söngenin körmedim. Bu keşe kettim de terezesinden karadım. Pişesi bir tösekte catırı edi. Kolunın üstinde ot canadı alimolla! Maga köre bu bike heş Narik’ke layık tuvıl diydi.
– Onday bolsa kaytermiz onı şimdi? diydi Mırza.
– Narik sizin kulınız tuvıl ma? Bir mektup yaz da ciber onı erek bir yerge. Kıskayaklı tuvıl ma? Şaşı uzın akılı kıska derler. Narik ondan kaytıp kelgeşiym kandırırsın dep aytadı.
So yerde Mırza indemey turadı. Kaytıp sarayına ketedi. Barır barmaz Narik’di şakırtıp oga:
– Narik iyerle bir at! Komsu eldin hanına bir mektup aketiyeksin. Kaytkanda da Kaf tavına barıp maga bir iyer işün kavıy bir agaş alıp kaytarsın diydi.
Narik damga bir at iyerlemege ketedi. Mırza da mektubun yazıp baslaydı. Yazıp bitirgen sora barıp Narik’ke beredi.
– Sak bol, şalt kaytaman dep kaza belaga ograma. Keypinmen ketip keypinmen kel. Kaytbaga algasama! dep ögüt beredi.
Narik mektupdu alıp atına atlap colga şıgadı. Ketip barayatırganda tüsünüp baslaydı:
“Men ketip barayatırman ama bikemdin birşiyden kabarı yok. Üyge barayım da oga kayda ketyatkanımdı aytayım. Onın da kabarı bolsın. Bir de savlık man kal aytayım” diydi. Sonnan son atın aylandırıp kerisin keri kaytıp keledi. Üyine barıp bikesine: